Το ***American Life*** είνα το ένατο στούντιο άλμπουμ της Αμερικανίδας τραγουδίστριας - τραγουδοποιού, Μαντόνα. Κυκλοφόρησε στις 21 Απριλίου 2003 από τη Maverick Records και την Warner Bros. Records. Στο άλμπουμ δουλεύουν η Μαντόνα με τον Mirwais Ahmadzaï και έχει πολλές αναφορές σε διάφορα σημεία της Αμερικάνικης κουλτούρας. Θεωρείται ως άλμπουμ με "αντίληψη", με επαναλαμβανόμενα θέματα για το Αμερικάνικο όνειρο κτλ, τα οποία απορρίπτουν τη φήμη της Μαντόνα με το hit της στα 80's Material Girl. Περιέχει ροκ και ηλεκτρονική μουσική καθώς και ακουστική σε πολλά κομμάτια.

Έλαβε μικτές κριτικές, προκάλεσε σύγχυση και οι κριτές τον αποκαλούν "δίσκος φτιαγμένος για τη Μαντόνα". Ήταν εμπορική επιτυχία φτάνοντας στο νούμερο ένα σε δεκατέσσερις χώρες, στην Αμερική έγινε πλατινένιος με πωλήσεις πάνω από 1 εκατομμύριο και 300.000 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει πουλήσει πάνω από 5.000.000 παγκοσμίως και ήταν υποψήφιο σε δύο κατηγορίες σατ Grammy το 2004.

Η Μαντόνα το προώθησε με μια μικρή συναυλία από τον Απρίλιο - Μάιο του 2003. Επίσης εμφανίζεται στα "MTV Video Music Awards" το 2003 μαζί με την Britney Spears, την Christina Aguilera και την Missy Elliott τραγουδώντας ένα medley των "Like a Virgin/Hollywood", κερδίζοντας πολύ δημοσιότητα και προκαλώντας μεγάλο σάλο και διαμάχη. Ξεκίνα την περιοδεία της "Re-Invention World Tour" η οποία ήταν η εμπορικότερη του 2004 με πωλήσεις πάνω από 125.000.000 δολάρια. Παράλληλα, βγάζει και ένα ντοκιμαντέρ για την περιοδεία της "I'm Going to Tell You a Secret".

Σχετικά με το άλμπουμ
---------------------

Στις αρχές της δεκαετίας του '90, η Μαντόνα είχε επικεντρωθεί σε μια σειρά από προκλητικές κυκλοφορίες, όπως το Sex book, το σαδoμαζοχιστικό Erotica και το ερωτικό θρίλερ, "Body of Evidence", με τα οποία δείχνει "πολλή οργή και θυμό μέσα της".  Ωστόσο, από την αρχή της νέας χιλιετίας, η Μαντόνα ζούσε μια πιο ήρεμη, πιο εσωστρεφής και υγιεινή ζωή με τον σύζυγό της Guy Ritchie της και τα παιδιά τους, Lourdes και Rocco. Σύμφωνα με τον βιογράφο J. Randy Taraborrelli, η παρουσία του Ritchie στη ζωή της Μαντόνα είχε μια ηρεμιστική επίδραση στην τραγουδίστρια, κάνοντάς την πιο ώριμη και ψύχραιμη. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, βομβιστές κατέλαβαν δύο αεροσκάφη και τα συνέτριψαν στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, με αποτέλεσμα να πεθάνουν περίπου 3.000 άνθρωποι. Αυτό το τραγικό γεγονός είχε μια βαθιά επίδραση στην αμερικανική κοινωνία, με το πολιτιστικό κλίμα να είναι ζοφερό και μες την παράνοια. Οι άνθρωποι, όπως και η Μαντόνα, άρχισαν να θέτουν ερωτήσεις σχετικά με τον πολιτισμό τους και το αμερικανικό όνειρο. Όταν η Μαντόνα άρχισε να εργάζεται στο άλμπουμ της, ήθελε απαντήσεις στα ερωτήματά της και μια κατάλληλη απάντηση για τις καταστροφές που έγιναν στον πόλεμο του Ιράκ το 2003. Πίστευε ότι στους επόμενους μήνες ο πόλεμος θα οδηγούσε σε μια πολιτικά φορτισμένη ατμόσφαιρα σε όλη τη χώρα, και ήθελε να το εκφράσει στον δίσκο της.

Όπως και στο Music η Μαντόνα ζήτησε τη βοήθεια του Mirwais Ahmadzaï. Πάντα ενδιαφέρεται να προσαρμόζει τον εαυτό της και τη μουσική της σε σύγχρονες συνθέσεις. "Ξεκινήσαμε να ενώνουμε ακουστική και ηλεκτρονική μουσική μαζί" είπε η Μαντόνα, "είναι ένα ακόμη βήμα για μένα, ποτέ δεν ήθελα να επαναλαμβάνομαι. Δεν ήθελα ποτέ να επαναλαμβάνω τον εαυτό μου ή να κάνω τον ίδιο δίσκο δύο φορές". Σε μια συνέντευξη με το VH1 η Μαντόνα αποκάλυψε "Έχω πολλά "υλικά" πράγματα και πεποιθήσεις για αυτά και το τι είναι σημαντικό. Κοιτάζω 20 χρόνια πριν και συνειδητοποιώ ότι είχα πολλά "άχρηστα πράγματα". Συζητώντας τις σκέψεις της σχετικά με τη σύλληψη του άλμπουμ είπε ότι μετά από 20 χρόνια στη βιομηχανία του θεάματος έχει μια σωστή άποψη για τη φήμη, τη δόξα και τον πλούτο, τα οποία είναι η βάση του άλμπουμ.

Μουσική και Στίχοι
------------------

"'Mother and Father' is a way to free me from the pain caused by my mother's death, but without putting myself a medal for finding my way in life without even asking for compassion just because I went through a hard time. Neither using it as an excuse, as: 'I'm rebel because I had suffered a hard time when I was a child'. All these excuses are rubbish because in the end you have to be responsible for your own actions."
- Η Μαντόνα για το "Mother and Father".

Το Slant Magazine δήλωσε ότι "Η Μαντόνα δεν είχε πρόθεση να κάνει ένα ποπ άλμπουμ. Το American Life είναι ένα folk άλμπουμ." Ο Greg Kot απ' το Chicago Tribune ονόμασε το άλμπουμ ως "ένα electro-folk άλμπουμ με ηλεκτρονικά beats και συνθετικά burps".  Το American Life, το τραγούδι, ξεκινάει με τη Μαντόνα να ρωτάει "Am I gonna be a star, should I change my name". Οι στίχοι συνοδεύονται από ένα "punchy octave synth figure" και συγχρονίζεται με έναν ρυθμό drum and bass. Μέτα, η Μαντόνα τραγουδάει ραπ αναφερόμενη σε ανθρώπους που εργάζονται γι 'αυτήν π.χ. για μπάτλερς, νταντάδες, προσωπικούς γυμναστές κλπ. Το "Hollywood" αρχίζει με ήχους πουλιών να κελαηδάνε και μετά προστίθονται drums και πλήκτρα μέχρι ενός σημείου όπου η Μαντόνα τραγουδάει με τη συνοδεία μιας ακουστικής κιθάρας. Προς το τέλος η Μαντόνα ραπάρει επαναλαμβάνοντας τη φράση "Push the button". Στιχουργικά, όπως και το πρώτο κομμάτι, ασχολείται με την αμερικανική κουλτούρα και την απληστία με ιδιαίτερη έμφαση στο Χόλιγουντ, καθώς και σ' ένα κομμάτι των σταρς και τα απατηλά όνειρα.

Το επόμενο κομμάτι, "I'm So Stupid" διαθέτει μια εισαγωγή με ηλεκτρική κιθάρα που οδηγεί σε ένα μικρό τύμπανο ρυθμό. Στιχουργικά, το τραγούδι εκφράζει την απογοήτευση με τη Μαντόνα να τραγουδάει "I used to live in a fuzzy dream, It was just greed". Το τέταρτο κομμάτι "Profusion Love" ξεκινά ξανά με ακουστική κιθάρα. Φωνητικά, η γραμμή "I got you under my skin" επαναλαμβάνεται με την υποστήριξει μιας αντρικής φωνής να τραγουδάει "feel good". Στο "X-Static Process", έχει αμφιβολίες για τη σύγχρονη ζωή τραγουδώντας "Jesus Christ will you look at me, don't know who I'm supposed to be". Το "Mother and Father", αντικατοπτρίζει την παιδική ηλικία της Μαντόνα συμπεριλαμβανομένου του θανάτου της μητέρας της όταν ήταν πέντε χρονών, την αντίδραση του πατέρα της και την επίδραση στη σχέση τους.

Artwork και κυκλοφορία
----------------------

Το 2003, η Μαντόνα είπε οτί είχε μια επαναστατική διάθεση, η οποία οδήγησε σε δημοσιογραφικές συζητήσεις για το τι "makeover" θα πραγματοποιηθεί σ'αυτήν.  Άλλαξε την εικόνα της τελείως και έμοιαζε σαν έναν μαχητή, με κύρια έμπνευση τον Αργεντινό ηγέτη Che Guevara.  Η φωτογράφηση για το άλμπουμ έγινε από τον φωτογράφο Craig McDean τον Ιανουάριο του 2003 στο Λος Άντζελες, και κόστισε $415.000. Ο McDean είχε ήδη συνεργαστεί με τη Μαντόνα για το εξώφυλλο του περιοδικού Vanity Fair τον Οκτώβριο του 2002.

Όπως και στο Like a Prayer το 1989, η Μαντόνα έβαψε τα μαλλιά της μαύρα για να δείξει σοβαρότητα και να αναστήσει την εικόνα του διάσημου Guevara.  Σε μια συνέντευξη με το περιοδικό Veja περιέγραψε τον Guevara "ένα άνθρωπο που ταυτίζεται με πνεύμα επανάστασης, και αυτό ισχύει σε ολόκληρο το άλμπουμ: αυτή τη στιγμή έχω μια επαναστατική διάθεση".  Λόγω του πατριωτικού θέματος, τα βαμμένα μαλλιά και την καλλιτεχνική σύνθεση, συγκρίθηκε με μια κακόφημη φωτογραφία του Patty Hearst απ'τα 70's. Η φωτογραφία του άλμπουμ έχει στρατιωτικό στυλ και το όνομα του, "American Life", είναι γραμμένο με κόκκινο χρώμα σαν αίμα σε punk-rock στυλ.

Σε μια συνέντευξη με το Larry King τον Οκτώβριο του 2002, είπε ότι ήθελε να δώσει στο άλμπουμ εβραϊκό όνομα. Στη συνέχεια εξέτασε το "Ein Sof" (απεραντοσύνη - ατελεύτητο?), ως πιθανό τίτλο για το άλμπουμ.  Ωστόσο, καθώς οι μήνες περνούσαν το άλμπουμ επικεντρώθηκε περισσότερο σχετικά με τη δυσκολία να ζήσει κάποιος μια "πνευματική" ζωή στη βιομηχανία του θεάματος, αποφάσισε να αλλάξει τον τίτλο σε "Hollywood". Όμως, δεν ήταν ικανοποιημένοι ούτε με αυτό το όνομα και οριστικοποιήθηκε ως "American Life".

Εμπορικότητα
------------

Πήγε στο νούμερο ένα στα Billboard 200 chart με 241.000 πωλήσεις την πρώτη εβδομάδα του. Την επόμενη εβδομάδα έπεσε στο οκτώ με πωλήσεις 91.000. Μετά από λίγους μήνες έγινε πλατινένιο στην Αμερική με πωλήσεις 1.000.000. Ωστόσο, είναι το δεύτερο άλμπουμ της Μαντόνα με τις χαμηλότερες πωλήσεις πίσω απ' το MDNA. Στον Καναδά πήγε στο νούμερο ένα με 18.000 πωλήσεις. Μετά από έναν μήνα έγινε πλατινένιο και εκεί με πωλήσεις πάνω από 100.000. Στο Ηνωμένο Βασίλειο έφτασε στην κορυφή των τσαρτς με 65.013 πωλήσεις, οι οποίες ήταν λιγότερες απ' τό Music το 2000 που είχε πουλήσει 151.891 την πρώτη εβδομάδα. Τον Ιούλιο του 2008 είχε πουλήσει 335.115 αντίτυπα και πιστοποιήθηκε ως πλατινένιο. Στις ευρωπαϊκές χώρες, το άλμπουμ έφτασε στην κορυφή των charts στην Αυστρία, το Βέλγιο (Φλάνδρα), το Βέλγιο (Βαλλονία), τη Δανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και την Ελβετία. Το άλμπουμ επίσης, πιστοποιήθηκε πλατινένιο σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ρωσία και η Ελβετία, και χρυσό στη Βραζιλία, την Ελλάδα, και τις Κάτω Χώρες.

Στην Ιαπωνία πήγε στο τέσσερα και ξόδεψε δεκατρείς βδομάδες στο τσαρτ, ώσπου πιστοποιήθηκε ως χρυσό με 100.000 πωλήσεις. Στην Αυστραλία μέχρι το τρία. Παρ' όλα αυτά έγινε πλατινένιο με 70.000 πωλήσεις. Συνολικά, ήταν το 32ο άλμπουμ με τις μεγαλύτερες πωλήσεις το 2003 και μέχρι σήμερα έχει πουλήσει πάνω από 5.000.000 αντίτυπα.

Singles
-------

Το "Die Another Day" κυκλοφόρησε ως σινγλ για την εικοστή ταινία του James Bond. Αργότερα, προστέθηκε στο album. Έφτασε στο νούμερο οχτώ στις ΗΠΑ  και το τρία στο Ηνωμένο Βασίλειο.. Το κόστος παραγωγής του βίντεο πέρασε τα 6.000.000 δολάρια κάνοντας το δεύτερο πιο ακριβό βίντεο κλιπ όλων των εποχών πίσω από τον Michael Jackson - Scream.  Το ομώνυμο τραγούδι American Life κυκλοφόρησε ως πρώτο σινγλ στις 8 Απριλίου το 2003 στην Αμερική και στις 14 στην Ευρώπη. Υπάρχουν δύο μουσικά βίντεο, στο πρώτο είναι σ'έναν διάδρομο μόδας με θέμα τον πόλεμο. Στο τέλος, εμφανίζεται ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, George W. Bush. Κατηγορήθηκε ως αντιπατριωτικό και η Μαντόνα το απέσυρε. Αργότερα, γύρισε ένα δεύτερο βίντεο όπου δείχνει τη Μαντόνα με στρατιωτική ενδυμασία να τραγουδάει μπροστά από διάφορες σημαίες του κόσμου. Την πρώτη εβδομάδα πήγε στο ενενήντα στο Billboard Hot 100 και την επόμενη στο τριάντα επτά.

Το δεύτερο single, "Hollywood", κυκλοφόρησε στις 3 Ιουλίου 2003 στην Ευρώπη και 8 Ιουλίου 2003 στις ΗΠΑ. Ήταν στα τοπ πέντε στον Καναδά, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το "Nothing Fails" κυκλοφόρησε στις 26 Οκτωβρίου του 2003 ως τρίτο single αλλά δεν έκανε μεγάλη επιτυχία όπως τα προηγούμενα.  Το "Love Profusion" ήταν το τέταρτο και τελευταίο single από το άλμπουμ, κυκλοφόρησε στις 8 Δεκεμβρίου 2003. Πήγε στο Τοπ 10 μόνο στην Ελλάδα, την Ιταλία και τον Καναδά. Τα "Nobody Knows Me" και "Mother and Father" τα οποία τα κυκλοφόρησε για την προώθηση του άλμπουμ, είχαν μεγάλη επιτυχία στα αμερικάνικα κλαμπς. Το άλμπουμ έγινε το πρώτο άλμπουμ που είχε εφτά τοπ 10 τραγούδια στα US Hot Dance Club Songs chart.

Προώθηση
--------

Για την προώθηση του άλμπουμ της η Μαντόνα ξεκίνησε την παγκόσμια περιοδεία της Re-Invention World Tour με έσοδα πάνω από 125.000.000 δολάρια. Το 2004 κέρδισε το βραβείο "Top Tour" στα Billboard Touring Awards. Επίσης, στις 27 Αυγούστου του 2003, άνοιξε τα MTV Video Music Awards εκτελώντας ένα μίντλεϊ των "Like a Virgin" και "Hollywood" , με την Britney Spears και την Christina Aguilera και προς στο τέλος εμφανίζεται και η Missy Elliott. Η Μαντονα αντάλλαξε φιλί με την Britney και την Christina κάνοντας τους πάντες να ασχολούνται με αυτό εκείνη τη στιγμή. Το φιλί θεωρήθηκε ως η πιο αξιοσημείωτη εμφάνιση στα MTV. Τέλος, συνεργάστηκε με τον Steven Klein για τη δημιουργία ενός project: X-STaTIC PRO=CeSS.

Track listing
-------------

| Αρ. | Tίτλος | Συνθέτες | Διάρκεια |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "American Life"   | Madonna, Mirwais Ahmadzaï | 4:58 |
| 2. | "Hollywood"   | Madonna, Ahmadzaï | 4:24 |
| 3. | "I'm So Stupid"   | Madonna, Ahmadzaï | 4:09 |
| 4. | "Love Profusion"   | Madonna, Ahmadzaï | 3:38 |
| 5. | "Nobody Knows Me"   | Madonna, Ahmadzaï | 4:39 |
| 6. | "Nothing Fails"   | Madonna, Guy Sigsworth, Jem Griffiths | 4:49 |
| 7. | "Intervention"   | Madonna, Ahmadzaï | 4:54 |
| 8. | "X-Static Process"   | Madonna, Stuart Price | 3:50 |
| 9. | "Mother and Father"   | Madonna, Ahmadzaï | 4:33 |
| 10. | "Die Another Day"   | Madonna, Ahmadzaï | 4:38 |
| 11. | "Easy Ride"   | Madonna, Monte Pittman | 5:05 |
| **Συν. διάρκεια:** | **49:39** |

Συντελεστές και προσωπικό
-------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Madonna – vocals, background vocals
* Mirwais Ahmadzaï – acoustic guitar, keyboards, programming, background vocals
* Mark "Spike" Stent – producer
* Stuart Price – piano, synthesizers, keyboards, sequencing, programming
* Michel Colombier – songwriter, conductor, string arrangement
* The London Community Gospel Choir – backing vocals
* Monte Pittman – composer, guitar
* Jem Griffiths – songwriter
* Guy Sigsworth – songwriter
 | * George Foster – string engineer
* Rob Haggett – assistant engineer
* Tom Hannen – assistant engineer
* Jeff Kanan – assistant engineer
* Tim Lambert – assistant engineer
* Gabe Sganga – assistant engineer
* David Treahearn – assistant engineer
* Tim Young – mastering
* Craig McDean – photography
 |

Credits and personnel adapted from the album's liner notes.

Charts και Βραβεία
------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Εβδομαδιαία Charts

| Chart (2003) | PeakPosition |
| --- | --- |
| Australian Albums Chart | 3 |
| Austrian Albums Chart | 1 |
| Belgium Albums Chart (Flanders) | 1 |
| Belgium Albums Chart (Wallonia) | 1 |
| Canadian Albums Chart | 1 |
| Danish Albums Chart | 2 |
| Dutch Albums Chart | 3 |
| Finnish Albums Chart | 2 |
| French Albums Chart | 1 |
| German Albums Charts | 1 |
| Greek Albums Chart | 2 |
| Irish Albums Chart | 6 |
| Italian Albums Chart | 1 |
| Japanese Albums Chart | 4 |
| New Zealand Albums Chart | 2 |
| Norwegian Albums Chart | 1 |
| Polish Albums Chart | 4 |
| Portuguese Albums Chart | 10 |
| Spanish Albums Chart | 87 |
| Swedish Albums Chart | 1 |
| Swiss Albums Top 100 | 1 |
| UK Albums Chart | 1 |
| US Billboard 200 | 1 |

 | Τέλος Χρονιάς Charts

| Chart (2003) | Θέση |
| --- | --- |
| Austrian Albums Chart | 58 |
| Belgium Albums Chart (Flanders) | 30 |
| Belgium Albums Chart (Wallonia) | 21 |
| Canadian Albums Chart | 1 |
| Danish Albums Chart | 49 |
| Dutch Albums Chart | 63 |
| Finnish Albums Chart | 27 |
| French Albums Chart | 13 |
| Hungarian Albums Chart | 47 |
| Italian Albums Chart | 35 |
| Swedish Albums Chart | 67 |
| Swiss Albums Chart | 16 |
| UK Albums Chart | 52 |
| US *Billboard* 200 | 125 |

 |

### Certifications

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Χώρα | Certification | Shipments |
| --- | --- | --- |
| Αυστραλία | Platinum | 70.000 |
| Βέλγιο | Gold | 15.000 |
| Βραζιλία | Gold | 100.000 |
| Καναδάς | Platinum | 100.000 |
| Δανία | Gold | 20.000 |
| Ευρώπη | Platinum | 1.000.000 |
| Γαλλία | Platinum | 300.000 |
| Γερμανία | Platinum | 200.000 |
| Ελλάδα | Gold | 10.000 |

 | 

| Χώρα | Certification | Shipments |
| --- | --- | --- |
| Ουγγαρία | Platinum | 20.000 | Ιαπωνία | Gold | 100.000 |
| Ολλανδία | Gold | 30.000 |
| Ρωσία | Platinum | 10.000 |
| Σουηδία | Gold | 20.000 |
| Ελβετία | Platinum | 10.000 |
| Ηνωμένο Βασίλειο | Platinum | 300.000 |
| Ηνωμένες Πολιτείες | Platinum | 1.000.000 |

 |

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Taraborrelli 2007, σελ. 402
2. 1 2  O'Brien 2008, σελ. 368
3. 1 2  Rees, Paul (May 2003). «Madonna Attacks!». *Q* (Bauer Media Group) **67**: 1–5. ISSN 0955-4955. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-08-01.. Ανακτήθηκε στις 2013-01-11.
4. ↑  «'Madonna Speaks' For The First Time To VH1 On New 'American Life' Album». PR Newswire. United Business Media. 16 Απριλίου 2003. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2013.
5. ↑  Kot, Greg (20 Απριλίου 2003). «Madonna, don't preach - you're still Material Girl». *Chicago Tribune*. Tribune Company. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
6. ↑  Rooksby 2004, σελ. 61
7. ↑  Rooksby 2004, σελ. 62
8. 1 2  Rooksby 2004, σελ. 64
9. 1 2  Johnson 2008, σελ. 277
10. 1 2  O'Brien 2008, σελ. 377
11. ↑  Martins, Sérgio (23 Απριλίου 2003). «Uma fera chamada Madonna». *Veja* (στα Πορτογαλικά). Editora Abril. Ανακτήθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2013.
12. ↑  Dominic, Serene (14 Μαΐου 2003). «Madonna: American Life». *Metro Times*. Times-Shamrock Communications. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2010.
13. ↑  Pareles, Jon (2003-04-18). «Critic's Notebook; Madonna's Real Art: Getting Attention». *The New York Times*.. Ανακτήθηκε στις 2013-03-31.
14. ↑  King, Larry (10 Οκτωβρίου 2002). «CNN Larry King Live». *Larry King Live*. Cable News Network. Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2010.
15. ↑  Wiederhorn, Jon (8 Ιανουαρίου 2003). «Madonna Follows Spiritual Muse For New Album». MTV News. Viacom. Ανακτήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2013.
16. ↑  O'Brien 2008, σελ. 369
17. ↑  Martens, Todd (2003-04-30). «Madonna's 'Life' Easily Debuts At No. 1». *Billboard* (Nielsen Business Media, Inc).. Ανακτήθηκε στις 2009-08-04.
18. ↑  «Canadian Recording Industry Association (CRIA): Gold & Platinum - June 2003». Canadian Recording Industry Association. Ιουνίου 2003. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2013.
19. ↑  Jones, Alan (2005-11-25). «Madonna tops both albums and singles charts». *Music Week* (Intent Media).. Ανακτήθηκε στις 2013-05-03.
20. ↑  «Archive Chart: UK Albums». Official Charts Company. 3 Μαΐου 2003. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
21. ↑  Cardew, Ben (2008-07-14). «Coldplay number one again in static top three». *Music Week* (Intent Media).. Ανακτήθηκε στις 2013-05-03.
22. ↑  «BPI – Certified Awards». British Phonographic Industry. 1 Αυγούστου 2003. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Φεβρουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2013.
23. ↑  «Platinum Certifications Europe 2003». International Federation of the Phonographic Industry. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Φεβρουαρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2010.
24. ↑  «Australian-charts.com – Madonna – American Life». ARIA Charts. Hung Medien. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
25. ↑  «Madonna regresa a los 80 y a sus raíces dance» (στα Spanish and French). *El Universo* (Paris: Agence France-Presse). 2005-11-14. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-09-21.. Ανακτήθηκε στις 2013-02-27.
26. ↑  «Madonna vuelve a raíces» (στα Spanish and French). *El Nuevo Diario* (Paris: Agence France-Presse). 2005-11-14. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-09-21.. Ανακτήθηκε στις 2013-02-27.
27. ↑  «Madonna completa 54 anos. Veja sua evolução capilar» (στα Pt). Globo.com. Organizações Globo, σελ. 6. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-07-12.. Ανακτήθηκε στις 2013-02-27.
28. 1 2 3  «Madonna - Chart History». *Billboard*. Prometheus Global Media. Ανακτήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2010.
29. ↑  «Your charts for 9th November 2002». UK Singles Chart. Official Charts Company. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2010.
30. ↑  «Die teuersten Musikvideos aller Zeiten». *Die Welt* (στα Γερμανικά). Axel Springer AG. 27 Απριλίου 2007. Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2010.
31. ↑  Wiederhorn, Jon· Norris, John (31 Μαρτίου 2003). «Madonna Yanks Controversial 'American Life' Video». MTV News. Viacom. Ανακτήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2010.
32. ↑  «Singles Minded». *Billboard* (Nielsen Business Media, Inc) **115** (14): 55. 2003-04-05. ISSN 0006-2510.. Ανακτήθηκε στις 2010-01-24.
33. ↑  «Madonna – Hollywood». Italian Singles Chart. Hung Medien. Ανακτήθηκε στις 2 Αυγούστου 2012.
34. ↑  «2003 Top 40 Official UK Singles Archive». UK Singles Chart. Official Charts Company. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουλίου 2012.
35. ↑  «Hits of the World: Spain». *Billboard* (New York: Nielsen Business Media, Inc) **115** (52): 64. 2003-12-27. ISSN 0006-2510.. Ανακτήθηκε στις 2010-08-24.
36. ↑  Moss, Corey (28 Αυγούστου 2003). «Madonna Smooches With Britney And Christina; Justin, Coldplay Win Big At VMAs». MTV News. Viacom.
37. ↑  (2003) "Liner notes", p. 9–14. Album notes for *American Life* by Madonna. Maverick, Warner Bros. Records.
38. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  «American Life (Album)». Ultratop. Hung Medien. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2010.
39. 1 2  «Madonna - American Life - Music Charts». Acharts. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
40. ↑  «Die ganze Musik im Internet: Charts, News, Neuerscheinungen, Tickets, Genres, Genresuche, Genrelexikon, Künstler-Suche, Musik-Suche, Track-Suche, Ticket-Suche» (στα Γερμανικά). Media Control Charts. PhonoNet GmbH. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
41. 1 2  «Greek Albums Chart». IFPI Greece. 8 Ιουνίου 2003. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Ιουνίου 2003. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012. CS1 maint: Unfit url (link)
42. ↑  «GFK Chart-Track». Chart-track.co.uk. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
43. ↑  «アメリカン・ライフ» (στα Ιαπωνικά). Oricon. 23 Απριλίου 2003. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2010.
44. ↑  «Oficjalna lista sprzedaży :: OLIS - Official Retail Sales Chart». OLIS. 21 Απριλίου 2003. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
45. ↑  «Jahreshitparade Alben 2003» (στα Γερμανικά). IFPI Austria. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
46. ↑  «Jaaroverzichten 2003 Alben» (στα Γερμανικά). Ultratop. Hung Medien. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
47. ↑  «Rapports Annuel 2003 Alben» (στα Γαλλικά). Ultratop. Hung Medien. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
48. ↑  «Danish Top Alben 2003». Tracklisten. IFPI Denmark. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
49. ↑  «Jaaroverzichten Album 2003» (στα Ολλανδικά). MegaCharts. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2013.
50. ↑  «Myydyimmät ulkomaiset albumit vuonna 2003» (στα Φινλανδικά). YLE. IFPI Finland. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2013.
51. ↑  «Classement Albums - année 2003» (στα Γαλλικά). Syndicat National de l'Édition Phonographique. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
52. ↑  «Archívum "Éves összesített listák» (στα Ουγγρικά). Magyar Hangfelvétel-kiadók Szövetsége. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
53. ↑  «Gli album più venduti del 2003» (στα Ιταλικά). Federation of the Italian Music Industry. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2013.
54. ↑  «Årslista Album - År 2003» (στα Σουηδικά). Swedish Recording Industry Association. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
55. ↑  «Swiss Year-end charts 2003». Swiss Music Charts. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2013.
56. ↑  «UK Year-end Albums» (PDF). *ChartsPlus*. British Phonographic Industry. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2013.
57. ↑  «The Year-end issue 2003». *Billboard* (Nielsen Business Media, Inc) **115** (52): 72. 2003-12-27. ISSN 0006-2510.. Ανακτήθηκε στις 2013-03-23.
58. ↑  «Accreditations». Australian Recording Industry Association. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιανουαρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2010.
59. ↑  «Ultratop Belgian Charts». Ultratop. Hung Medien. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
60. ↑  «Certificados — Madonna» (στα Πορτογαλικά). Associação Brasileira dos Produtores de Discos. Ανακτήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2010.
61. ↑  «Hitlisten.NU – Gold and platinum awards». IFPI Denmark. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
62. ↑  «Gold-/Platin-Datenbank ('American Life')» (στα Γερμανικά). Bundesverband Musikindustrie. Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2010.
63. ↑  «Archívum - Slágerlisták - Mahasz - Magyar Hangfelvétel-kiadók Szövetsége». Association of Hungarian Record Companies. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
64. ↑  «2003年1月～7月» [Certification Awards July 2003] (στα Ιαπωνικά). Recording Industry Association of Japan. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2010.
65. ↑  «Goud/Platina: NVPI» (στα Ολλανδικά). Nederlandse Vereniging van Producenten en Importeurs van beeld. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Φεβρουαρίου 2006. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2010.
66. ↑  «Главная / Золотой и платиновый альбом в России / International 2003» (στα Ρωσικά). 2M Online. Russian Music Charts. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιανουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2010.
67. ↑  «Grammotex - Veckolista Album». International Federation of the Phonographic Industry. 2 Μαΐου 2003. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2012.
68. ↑  «Swiss Certifications: American Life». International Federation of the Phonographic Industry. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2010.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Μαντόνα |
| --- |
|  |
| 
Άλμπουμς - Σινγκλς - Καλλιτέχνες που επηρέασε - secretprojectrevolution - Voguing - Βραβεία - Ακυκλοφόρητα τραγούδια - Άλμπουμς - Φόρος Τιμής |
|  |
| Studio άλμπουμ | 
* *Madonna*
* *Like a Virgin*
* *True Blue*
* *Like a Prayer*
* *Erotica*
* *Bedtime Stories*
* *Ray of Light*
* *Music*
* *American Life*
* *Confessions on a Dance Floor*
* *Hard Candy*
* *MDNA*
* *Rebel Heart*
* *Madame X*
 |
|  |
| Compilations άλμπουμς | 
* *You Can Dance*
* *The Immaculate Collection*
* *Something to Remember*
* *GHV2*
* *Remixed & Revisited*
* *Celebration*
 |
|  |
| Live άλμπουμς | 
* *Madonna Live: The Virgin Tour*
* *Ciao Italia: Live from Italy*
* *Blond Ambition World Tour Live*
* *In Bed with Madonna*
* *The Girlie Show: Live Down Under*
* *Drowned World Tour 2001*
* *I'm Going to Tell You a Secret*
* *The Confessions Tour*
* *Sticky & Sweet Tour*
* *MDNA World Tour*
* *Rebel Heart Tour*
 |
|  |
| Soundtrack άλμπουμς | 
* *Who's That Girl*
* *I'm Breathless*
* *Evita*
 |
|  |
| Περιοδείες | 
* *The Virgin Tour*
* *Who's That Girl World Tour*
* *The Blond Ambition World Tour*
* *The Girlie Show World Tour*
* *Drowned World Tour*
* *Re-Invention World Tour*
* *Confessions Tour*
* *Sticky & Sweet Tour*
* *The MDNA Tour (Διαμάχη)*
* *Rebel Heart Tour*
* *Madame X Tour*
 |
|  |
| Ταινίες | 
* *A Certain Sacrifice*
* *Vision Quest*
* *Desperately Seeking Susan*
* *Shanghai Surprise*
* *Who's That Girl*
* *Bloodhounds of Broadway*
* *Dick Tracy*
* *Shadows and Fog*
* *A League of Their Own*
* *Body of Evidence*
* *Dangerous Game*
* *Four Rooms*
* *Girl 6*
* *Evita*
* *The Next Best Thing*
* *Swept Away*
* *Die Another Day*
* *Arthur and the Invisibles*
* *Filth and Wisdom*
* *W.E.*
 |
|  |
| Ντοκιμαντέρ | 
* *In Bed with Madonna*
* *I'm Going to Tell You a Secret*
* *I Am Because We Are*
 |
|  |
| Τηλεόραση | 
* *Η Μαντόνα στο Late Show with David Letterman*
* *Dolls and Dolls*
* *The Power of Madonna*
* *Super Bowl XLVI halftime show*
 |
|  |
| Βιβλία | 
* *Sex*
* *The English Roses*
 |
|  |
| Επιχειρήσεις | 
* *Semtex Girls*
* *Maverick*
* *Raising Malawi*
* *Hard Candy Fitness*
* *Truth or Dare by Madonna*
 |
|  |
| Σχετικά άρθρα | 
* *Γκάι Ρίτσι*
* *Σον Πεν*
 |

 |