Ο **Μαξιμίλιαν «Μάξο» Βάνκα** (11 Μαΐου 1889 – 2 Φεβρουαρίου 1963  ) ήταν Κροατο-Αμερικανός καλλιτέχνης.

Βιογραφία
---------

Η Βάνκα γεννήθηκε στο Ζάγκρεμπ το 1889.  Τον έστειλαν να ζήσει με χωρικούς, αλλά σε ηλικία οκτώ ετών τον ανακάλυψε ο παππούς του από τη μητέρα του και τον έστειλαν να ζήσει σε ένα κάστρο. Σπούδασε τέχνη στο Ζάγκρεμπ της Κροατίας και στις Βρυξέλλες του Βελγίου. Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, υπηρέτησε στον Βελγικό Ερυθρό Σταυρό, επειδή ήταν ειρηνιστής και δεν θα υπηρετούσε στον τακτικό στρατό. Δίδαξε τέχνη στο Ζάγκρεμπ, αλλά πήγε στην Αμερική το 1935  με τη σύζυγό του, Μάργκαρετ Στέττεν Βάνκα, και την κόρη τους, Πέγκι.

Τα πιο σημαντικά έργα του Βάνκα είναι οι τοιχογραφίες του Μίλβεϊλ στην Κροατική Καθολική Εκκλησία του Αγίου Νικολάου, την πρώτη Κροατική Καθολική ενορία στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Μίλβεϊλ της Πενσυλβάνια, που απεικονίζουν τον Χριστό και τη Μαρία σε εικόνες πολέμου και προσφέρουν κοινωνικά σχόλια σε παγκόσμια γεγονότα όπως ο φασισμός, πόλεμος και φτώχεια.

 Βωμός της Καθολικής Εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο Μίλβεϊλ, Πενσυλβάνια, ΗΠΑ, ζωγραφισμένος από τον Μαξιμίλιαν Βάνκα
Τοιχογραφίες, που φιλοτεχνήθηκαν το 1937  απεικονίζουν Κροάτες μετανάστες που έρχονται στην Αμερική, για να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή, ευγνώμονες που γλίτωσαν τη σφαγή που λάμβανε χώρα στην πατρίδα τους. Αυτό ήταν το θέμα του Βάνκα «Οι μητέρες προσφέρουν τους γιους τους για εργασία», ένας φόρος τιμής σε όλους εκείνους που εργάστηκαν επιμελώς στους μύλους και τα ορυχεία μέσα και γύρω από το Πίτσμπουργκ. Μια τοιχογραφία απεικονίζει τη φωτιά και την κατάρρευση ενός από τους μύλους, που καίνε κάρβουνο και καθώς μια Κροάτισσα μητέρα να κουβαλάει τον νεκρό γιο της, οι άλλοι τρεις γιοι της ορμούν στο μύλο, για να σώσουν τους συναδέλφους τους και σκοτώνονται.

 Τοιχογραφία "Αδικία" από τον Μαξιμίλιαν Βάνκα στην Κροατική Καθολική Εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο Μίλβεϊλ, Πενσυλβάνια, ΗΠΑ
Ήταν ένας αφοσιωμένος ειρηνιστής. Η ένταση των πεποιθήσεων του Βάνκα απεικονίζεται ξεκάθαρα στις μεταπολεμικές τοιχογραφίες. Το ένα είναι της Παναγίας, που έρχεται ανάμεσα σε δύο αντιμαχόμενους στρατιώτες. Ένας άλλος απεικονίζει δύο στρατιώτες να μάχονται μεταξύ τους, ωστόσο αυτή τη φορά είναι ο Ιησούς, που επιχειρεί να μεσολαβήσει και ένας από τους στρατιώτες χώνει κατά λάθος τη ξιφολόγχη του στην καρδιά του Ιησού.

Καριέρα, θάνατος και κληρονομιά
-------------------------------

Ο Βάνκα μνημονεύτηκε στο *Δώρο στην Αμερική*, ένα έργο που γράφτηκε το 1981 από τον καθηγητή Ντέιβιντ Π. Ντεμαρέστ του Πανεπιστημίου Κάρνεγκι Μέλον. Ο Βάνκα δίδαξε τέχνη σε ένα κοινοτικό κολέγιο στην κομητεία Μπακς της Πενσυλβάνια στο τέλος της ζωής του. Πέθανε κολυμπώντας στα ανοιχτά της ακτής του Πουέρτο Βαγιάρτα το 1963 

Εκπαίδευσε και έμαθε τεχνικές ακουαρέλας Αμπρόζ Τέστεν και άφησε μεγάλη επιρροή στη ζωγραφική του αργότερα.

Κληρονομιά
----------

Το 1968, η χήρα και η κόρη του Βάνκα δώρησαν 47 έργα του στην Κροατική Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών. 

Η Εταιρεία Διατήρησης των τοιχογραφιών του Μίλβεϊλ του Μάξο Βάνκα, που ιδρύθηκε το 1991 με αποστολή τη συντήρηση των τοιχογραφιών, ηγείται μιας εκστρατείας για τον καθαρισμό, την αποκατάσταση και τον φωτισμό των τοιχογραφιών. Η Εταιρεία διαχειρίζεται επίσης ένα πρόγραμμα εθελοντών ξεναγών. Στην Κροατική Καθολική Εκκλησία του Αγίου Νικολάου διατίθενται ξεναγήσεις υπό την καθοδήγηση του ξεναγού κάθε Σάββατο στις 11:00 και στις 12:30. 

Την Κυριακή του Πάσχα του 2012 το συγκρότημα Action Camp με έδρα το Πίτσμπουργκ κυκλοφόρησε μια ταινία μικρού μήκους, που αναφέρεται σε μια από τις ζωντανές εμφανίσεις μιας μουσικής σουίτας μπροστά στις τοιχογραφίες Μάξο Βάνκα, που την ενέπνευσαν. Αυτή είναι μία από τις δύο μόνο παραστάσεις αυτού του έργου, που παρουσιάστηκαν μπροστά από τις Τοιχογραφίες Μίλβεϊλ στην Κροατική Καθολική Εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Στο συγκρότημα ανατέθηκε η εκτέλεση αυτής της σουίτας σε μια συνεργασία που ονομάζεται Hi-Rez.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  (Αγγλικά) *SNAC*. w6m933x0. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
2. ↑  (Ολλανδικά) *RKDartists*. 461039. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  Dalibor Brozović, Tomislav Ladan: «Hrvatska enciklopedija» (Κροατικά) Ινστιτούτο Λεξικογραφίας «Μίροσλαβ Κρλέζα». 1999. 63858. ISBN-13 978-953-6036-31-8. ISBN-10 953-6036-31-2.
4. ↑  (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 9  Ιουλίου 2015. 500068812. Ανακτήθηκε στις 22  Μαΐου 2021.
5. 1 2  (Ολλανδικά) *RKDartists*. rkd.nl/explore/artists/461039. Ανακτήθηκε στις 22  Φεβρουαρίου 2023.
6. 1 2 3 4  «Vanka, Maksimilijan» (στα hr). *Croatian Encyclopedia*. Zagreb: Miroslav Krleža Institute of Lexicography.. Ανακτήθηκε στις 27 December 2017.
7. ↑  Thomas, Mary (2001-09-27). «Church murals depicting spiritual, cultural lives of Croatian immigrants draw renewed attention». *Pittsburgh Post Gazette*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2022-07-06.. Ανακτήθηκε στις 27 December 2018.
8. ↑  «Tužan početak, ali i završetak života».
9. ↑  «Take a Tour | vankamurals». *vankamurals.org*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Δεκεμβρίου 2015.
10. ↑  Seven: A suite based on the murals of Maxo Vanka

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Ρώμη μακριά από το σπίτι: Αριστούργημα στην Πενσυλβάνια από την Ελίζαμπεθ Λεβ
* Off the Wall: The Murals of St. Nicholas -- Πίτσμπουργκ Quarterly
* Οι Τοιχογραφίες του Maxo Vanka
* Κέντρο Τεχνών του Πίτσμπουργκ-Ζωγραφική και Έργα σε Χαρτί, Maxo Vanka
* The Society to Preserve the Millvale Murals of Maxo Vanka
* Murals for the Ages -- Pittsburgh Post-Gazette 25/4/2010
* Άποψη πολυμέσων Pittsburgh Post-Gazette των τοιχογραφιών Millvale του Maxo Vanka
* Το δώρο της συμπάθειας: η τέχνη του Maxo Vanka
* Κροατική καθολική εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο Μίλβαλε
* 

|  |  |
| --- | --- |
| εικονίδιο Βιογραφίες | Πύλη Βιογραφίες |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 96158990
* **Europeana**: agent/base/69683
* LCCN: no2001078516
* ISNI: 0000 0001 1690 6470
* GND: 1036714152
* ULAN: 500068812
* RKD: 461039

 |

 |