Ο **Παραμχάνσα Γιογκανάντα** (μπενγκάλι: পরমহংস যোগানন্দ) (5 Ιανουαρίου 1893 - 7 Μαρτίου 1952), γεννημένος με το όνομα **Μουκούντα Λαλ Γκος**, (μπενγκάλι: মুকুন্দলাল ঘোষ) ήταν Ινδός γιόγκι και γκουρού που έφερε στη Δύση την αρχαία μέθοδο του διαλογισμού Κρίγια Γιόγκα, η οποία αναφέρεται στην Μπαγκαβάντ Γκίτα και συστηματοποιήθηκε από τον Μαχαρίσι Πατάντζαλι. *Η Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι*, η ιστορία της ζωής του, είναι ένα βιβλίο που εκδόθηκε το 1945 και από τότε μεταφράστηκε σε περισσότερες από **πάνω από 50** **γλώσσες** και διαβάστηκε από εκατομμύρια ανθρώπους και διαβάζεται ακόμα. Μέχρι το 1936 ονομαζόταν Σουάμι Γιογκανάντα (Σουάμι σημαίνει μοναχός). Το 1936 ο γκουρού του, ο Σουάμι Σρι Γιουκτέσβαρ, του απένειμε τον τίτλο Παραμαχάνσα που σημαίνει "υπέρτατος κύκνος", από το "παραμα", υπέρτατος, και "χάνσα", κύκνος. Ο τίτλος Παραμαχάνσα συχνά λέγεται Παραμχάνσα (χωρίς το γράμμα α μετά το γράμμα χ) διότι οι Ινδοί κόβουν τα φωνήεντα όταν μιλούν. Δεν δέχτηκε να πάρει Αμερικανική υπηκοότητα γιατί δήλωνε ότι ήταν "πολίτης του κόσμου".

Είναι ευρέως ονομαστός ως "Ο Πατέρας της Γιόγκα στη Δύση". Ο Μαχάτμα Γκάντι μυήθηκε στην Κρίγια Γιόγκα από τον Παραμαχάνσα Γιογκανάντα το 1936. Τα μαθήματά του σχετικά με την Κρίγια Γιόγκα και άλλες τεχνικές διαλογισμού και τις αρχές της πνευματικής ζωής δίνονται από την οργάνωση που ίδρυσε για τη διάδοση των διδασκαλιών του, το Self-Realization Fellowship, μια μη κερδοσκοπική, μη δογματική οργάνωση που ίδρυσε το 1920. Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα έδωσε την εντολή στην οργάνωσή του να δίνονται τα μαθήματα στο κόστος, χωρίς κανένα κέρδος της οργάνωσης, γιατί, όπως είπε, "η πνευματική γνώση ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα και πρέπει να παρέχεται δωρεάν και δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο εμπορίου". Η οργάνωση τηρεί την εντολή του.

Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μεγάλους αγίους της Ινδίας, η οποία εξέδωσε γραμματόσημο με τη φωτογραφία του την 25η επέτειο του θανάτου του. Απόσπασμα από τα λόγια του Πρωθυπουργού της Ινδίας: «Το ιδεώδες της αγάπης για τον Θεό και της υπηρεσίας προς την ανθρωπότητα εκφράστηκε πλήρως στη ζωή του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα. […] Αν και το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το πέρασε έξω από την Ινδία, εντούτοις συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μεγάλους αγίους μας. Το έργο του συνεχίζει να αυξάνεται και να λάμπει πάντα πιο αστραφτερά, προσελκύοντας ανθρώπους από παντού στο μονοπάτι του προσκυνήματος του Πνεύματος».

Η *Παγκόσμια Ημέρα Γιόγκα*, που καθιερώθηκε επισήμως από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών το 2014 και γιορτάζεται στις 21 Ιουνίου κάθε χρόνο, μετά από εισήγηση του σημερινού Πρωθυπουργού της Ινδίας, σε ανάμνηση του έργου του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα. Την καθιέρωση της *Παγκόσμιας Ημέρας Γιόγκα* την πρότεινε ο Πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι και ήταν η πρώτη φορά στα χρονικά του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) που μια εισήγηση την υποστήριξαν τόσο πολλά κράτη, συγκεκριμένα 175. Ο αριθμός αυτός αποτελεί ρεκόρ στην ιστορία του οργανισμού (που ιδρύθηκε στις 24 Οκτωβρίου 1945). Καμία άλλη εισήγηση δεν βρήκε τόσο πολλούς υποστηρικτές. Είναι ενδιαφέρον ότι το online portal DaijiWorld έγραψε, μεταξύ άλλων, σ' ένα άρθρο στις 5 Μαρτίου 2016 τα λόγια του Πρωθυπουργού της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι, σε συνέντευξη στο ραδιόφωνο: «Αν η ιδέα της Ινδίας για καθιέρωση Παγκόσμιας Ημέρας Γιόγκα έτυχε τόσο εύκολης αποδοχής από τον ΟΗΕ, πολλά από τα εύσημα ανήκουν στον Παραμαχάνσα Γιογκανάντα, τον πρώτο γκουρού στη γιόγκα στις Ηνωμένες Πολιτείες. […] Έπαιξε σημαντικό ρόλο θέτοντας τα θεμέλια της γιόγκα στις ΗΠΑ έναν αιώνα πριν».

Στις 7 Μαρτίου 2017, 100 χρόνια μετά την ίδρυση απ' αυτόν του σχολείου του στην Ντιχικά της Ινδίας, με επτά αγόρια μόνο στην αρχή, η κυβέρνηση της Ινδίας εξέδωσε και δεύτερο αναμνηστικό γραμματόσημο γι' αυτόν. Ο Πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι, σε ειδική τελετή, στην οποία παρέστησαν περισσότεροι από 1.500 αξιωματούχοι της κυβέρνησης και μέλη και θαυμαστές του Yogoda Satsanga Society of India (YSS), της μη κερδοσκοπικής πνευματικής οργάνωσης που ίδρυσε ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα στις 7 Μαρτίου του 1927, και μίλησε πάλι γι' αυτόν, μέρος της ομιλίας του ήταν η εξής: «Σήμερα, 7 Μαρτίου [2017], συγκεντρωθήκαμε για να τιμήσουμε μια εξαιρετική περίσταση. Πρώτα απ' όλα, χαιρετώ ταπεινά τη Sri Sri Mrinalini Mata (πρόεδρο του YSS/SRF) που όπως μου είπαν ήρθε από το Λος Άντζελες για να παραστεί σ' αυτήν την τελετή. [...] Χρειάζεται πολύ κουράγιο και πίστη για να μπορεί κάποιος να στραφεί μέσα του και να ξεκινήσει το εσωτερικό ταξίδι. Κάποια συστήματα Γιόγκα απαιτούν εξωτερική δύναμη και ευελιξία του σώματος, αλλά το μονοπάτι της Κρίγια Γιόγκα απαιτεί εσωτερική δέσμευση, και, δίνοντας αυτό το κουράγιο, μας φέρνει σ’ ένα ταξίδι αποκρυπτογράφησης των μυστηρίων της ζωής. […]. Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα έλεγε συχνά «Δεν θέλω να πεθάνω στο κρεβάτι στο νοσοκομείο. Θέλω να πεθάνω όρθιος, στον αγώνα, και μιλώντας για τη Μητέρα μου, την Ινδία». Πράγματι, πέθανε όρθιος, στις 7 Μαρτίου 1952, μιλώντας για την Ινδία, ολοκληρώνοντας την ομιλία του σ' ένα δείπνο προς τιμήν του Πρεσβευτή της Ινδίας B. R. Sen. Τα τελευταία λόγια του μεγάλου Γκουρού πριν αφήσει το σώμα του, στις 7 Μαρτίου 1952, ήταν: «Εκεί όπου ο Γάγγης, τα δάση, οι σπηλιές των Ιμαλαΐων ονειρεύονται τον Θεό – είμαι καθαγιασμένος. Το σώμα μου άγγιξε αυτή τη γη». (Από το ποίημά του «Η Ινδία μου»). Κι αυτό σημαίνει ότι από την ίδια στιγμή που άφηνε τις ακτές της Ινδίας για να διαδώσει το μήνυμα των αρχαίων διδασκαλιών της στον Δυτικό κόσμο, δεν υπήρχε ούτε ένα κλάσμα δευτερολέπτου κατά το οποίο να ένιωσε αποκομμένος ή διαχωρισμένος από τη μητρική του χώρα. […]. Απομακρύνοντας τον δογματισμό, ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα κατέστησε την πνευματικότητα τόσο προσιτή και απτή που αυτά τα 100 χρόνια από τότε που άρχισε το έργο του, αυτό έγινε ένα παγκόσμιο κίνημα, μια αιώνια πηγή πνευματικής κατανόησης. Έχτισε και συστηματοποίησε την οργάνωσή του (το Self Realization Fellowship/Yogoda Satsanga Society of India) με τέτοιο τρόπο που συνεχίζει να εκπληρώνει την αποστολή του μέχρι σήμερα. Και, σήμερα, καθώς δεχόμαστε και γευόμαστε τη συνειδητοποίησή του, τη μακαριότητα της ψυχής του, το έργο του συνεχίζει να ανθίζει και να εξαπλώνεται. Νομίζω ότι αυτή ήταν μία από τις μεγαλύτερες συνεισφορές του».

Το Yogoda Satsanga Society of India (YSS), ενωμένο διοικητικά με το Self Realization Fellowship (SRF), ήταν αρχικά ένα σχολείο για αγόρια στην Ντιχικά της Ινδίας. Η λέξη Yogoda, επινοημένη από τον Παραμαχάνσα Γιογκανάντα, προέρχεται από το Yoga, "ένωση", και το da, "αυτό που μεταδίδει". Η λέξη Satsanga προέρχεται από το Sat, "αλήθεια", και το Sanga, "αδελφότητα", και σημαίνει "θεϊκή αδελφότητα" ή "αδελφότητα με την αλήθεια". Το Self Realization Fellowship σημαίνει «Αδελφότητα της Συνειδητοποίησης του Εαυτού» (πουθενά όμως δεν απαντάται μ’ αυτό το μεταφρασμένο όνομα). Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα εξήγησε ότι το όνομα Self-Realization Fellowship σημαίνει «Αδελφότητα με τον Θεό μέσω συνειδητοποίησης του Εαυτού και φιλία με όλες τις ψυχές που αναζητούν την Αλήθεια». Και τα δύο, που ονομάζονται σε συντομία YSS/SRF, είναι μη κερδοσκοπικές πνευματικές οργανώσεις και έχουν σήμερα περίπου 800 ναούς, κέντρα και άσραμ (μοναστήρια) σε όλο τον κόσμο.

Βίος
----

### Νεότητα

Ο Γιογκανάντα σε ηλικία 6 ετών
Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα γεννήθηκε στη βόρεια Ινδία, στο Γκορακπούρ (Gorakhpur), σε ευσεβή οικογένεια. Το όνομά του, Μουκούντα Λαλ Γκος, άλλαξε όταν έγινε μοναχός, όπως συνήθως γίνεται, και ο γκουρού του, Σουάμι Σρι Γιουκτέσβαρ, τον άφησε να επιλέξει ο ίδιος το νέο του όνομα. Επέλεξε το "Γιογκανάντα", που σημαίνει "μακαριότητα" (ανάντα), μέσω "γιόγκα". Μπήκε στο αρχαίο Μοναστικό Τάγμα της Ινδίας, στον κλάδο "Γκιρί", όπως αυτό συστηματοποιήθηκε χιλιάδες χρόνια πριν από τον διάσημο Σάνκαρα. Σύμφωνα με τον νεότερο αδελφό του, τον Σανάντα Λαλ Γκος, από πολύ μικρή ηλικία η επίγνωση και η εμπειρία της πνευματικότητας του Μουκούντα ήταν ασυνήθιστη. Από τη νιότη του έψαχνε πολλούς σοφούς και αγίους Ινδούς, ελπίζοντας να βρει ένα φωτισμένο δάσκαλο για να τον καθοδηγήσει στην πνευματική του αναζήτηση. Συνάντησε τον γκουρού του, τον Σουάμι Σρι Γιουκτέσβαρ, το 1910 σε ηλικία 17 ετών. Αργότερα ο γκουρού του τον ενημέρωσε ότι τον είχε στείλει σε αυτόν ο Μαχαβατάρ Μπάμπατζι, για μια ειδική αποστολή, να διαδώσει την Κρίγια Γιόγκα στη Δύση.

### Αμερική

Το 1920 ο Παραμχάνσα Γιογκανάντα πήγε στην Αμερική, στη Βοστόνη, προσκεκλημένος σε ένα Συνέδριο Θρησκευόμενων Φιλελευθέρων και, ως απεσταλμένοςς της Ινδίας, απηύθυνε ομιλία με θέμα "Η Επιστήμη της Θρησκείας", που τυπώθηκε πολύ γρήγορα σε φυλλάδιο και αργότερα η ύλη του διευρύνθηκε από τον ίδιο και έγινε βιβλίο, *The Science of Religion*. Το βιβλίο κυκλοφορεί τώρα στα Ελληνικά, "Η Επιστήμη της Θρησκείας", δείτε παρακάτω στην εργογραφία. Στην Καλιφόρνια ίδρυσε το 1920 την έδρα της οργάνωσής του, στο Λος Άντζελες. Ο ίδιος καθόρισε τους στόχους και τα ιδανικά της οργάνωσής του Self-Realization Fellowship: 

> 
> * Η διάδοση στα έθνη της γνώσης συγκεκριμένων επιστημονικών τεχνικών για την επίτευξη άμεσης προσωπικής αντίληψης του Θεού.
> * Η διδασκαλία ότι ο σκοπός της ζωής είναι η εξέλιξη, μέσω προσωπικής προσπάθειας, της θνητής συνειδητότητας του ανθρώπου σε συνειδητότητα του Θεού· και, γι’ αυτό το σκοπό, η ίδρυση ναών του Self-Realization Fellowship, για κοινωνία με τον Θεό, σε όλο τον κόσμο και η παρότρυνση για την ίδρυση προσωπικών ναών του Θεού στα σπίτια και στις καρδιές των ανθρώπων.
> * Η αποκάλυψη της πλήρους αρμονίας και της βασικής ενότητας του αρχικού Χριστιανισμού, όπως διδάχθηκε από τον Ιησού Χριστό και της αρχικής Γιόγκα, όπως διδάχθηκε από τον Μπάγκαβαν Κρίσνα· και η απόδειξη ότι αυτές οι αρχές της αλήθειας είναι τα κοινά επιστημονικά θεμέλια όλων των αληθινών θρησκειών.
> * Η κατάδειξη της μιας θεϊκής λεωφόρου στην οποία τελικά οδηγούν όλα τα μονοπάτια των αληθινών θρησκευτικών πεποιθήσεων: τη λεωφόρο του καθημερινού, επιστημονικού, λατρευτικού διαλογισμού στον Θεό.
> * Η απελευθέρωση του ανθρώπου από τον τρίπτυχο πόνο: τη σωματική αρρώστια, τις νοητικές δυσαρμονίες και την πνευματική άγνοια.
> * Η ενθάρρυνση για «απλή ζωή και υψηλό στοχασμό», και η διάδοση ενός πνεύματος αδελφοσύνης ανάμεσα σε όλους τους λαούς, με τη συνειδητοποίηση αυτών ότι όλοι οι άνθρωποι είμαστε παιδιά του ενός Θεού.
> * Η απόδειξη της ανωτερότητας του νου πάνω στο σώμα και της ψυχής πάνω στον νου.
> * Η υπέρβαση του κακού με το καλό, του πόνου με τη χαρά, της βαναυσότητας με την καλοσύνη, της άγνοιας με τη σοφία.
> * Η ένωση της επιστήμης με τη θρησκεία μέσω της συνειδητοποίησης της ενότητας των αρχών που βρίσκονται πίσω από αυτές.
> * Η υποστήριξη της πολιτισμικής και πνευματικής κατανόησης ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση και η ανταλλαγή των καλύτερων διακριτών χαρακτηριστικών τους.
> * Η προσφορά υπηρεσίας στην ανθρωπότητα ως τον ευρύτερο Εαυτό του ανθρώπου
>

*Η Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι*
-----------------------------

Κύριο λήμμα: Η Αυτοβιογραφία ενός Γιόγκι
Το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης του *Η αυτοβιογραφία ενός Γιόγκι*
Το 1945 ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα δημοσίευσε την ιστορία της ζωής του στο βιβλίο Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι. Το 1999 το βιβλίο ανακηρύχθηκε "Ένα από τα 100 καλύτερα Πνευματικά Βιβλία του 20ου αιώνα" και είναι το πλέον δημοφιλές από τα βιβλία του Γιογκανάντα. Η νέα έκδοση του βιβλίου αυτού, από την οργάνωση του ίδιου του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (Self-Realization Fellowship) είναι διαθέσιμη στα Ελληνικά στην Ελλάδα και περιέχει όλες τις αναθεωρήσεις του εκδότη

Σύμφωνα με τον Φίλιπ Γκόλντμπεργκ το Self-Realization Fellowship, η οργάνωση που ίδρυσε ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα για τη διάδοση των διδασκαλιών του (στην οποία άφησε όλα τα πνευματικά δικαιώματα των βιβλίων του κλπ), δικαιολογείται όταν χρησιμοποιεί το σλόγκαν, "Το Βιβλίο που Άλλαξε τις Ζωές Εκατομμυρίων". Πούλησε περισσότερα από 4 εκατομμύρια αντίτυπα και συνεχίζει. Το 2006, ο εκδότης Self-Realization Fellowship, τίμησε την 60ή επέτειο του *Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι* "με μια σειρά εγχειρημάτων που είναι σχεδιασμένα να προωθήσουν την κληρονομιά του ανθρώπου τον οποίο προσφωνούν Γκουρού (δηλαδή Δάσκαλο) εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές του". Για την ακρίβεια, η λέξη γκουρού προέρχεται από το "γκου", σκοτάδι, και το "ρου", αυτός που διώχνει (το σκοτάδι).

Η Αυτοβιογραφία έδωσε έμπνευση σε πολλούς ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου του Στηβ Τζομπς (Steve Jobs (1955–2011), συν-ιδρυτή και πρώην πρόεδρο της εταιρείας Apple Inc. Στο βιβλίο Steve Jobs: A Biography ο συγγραφέας γράφει ότι προετοιμαζόμενος για ένα ταξίδι, ο Τζομπς κατέβασε στο iPad2 που είχε την Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι, "τον οδηγό για τον διαλογισμό και την πνευματικότητα που είχε διαβάσει για πρώτη φορά όταν ήταν έφηβος, μετά την ξαναδιάβασε στην Ινδία και από τότε τη διάβαζε μια φορά τον χρόνο".

Η ταινία AWAKE: The Life of Yogananda (Στα Ελληνικά "Γιογκανάντα: Το Ταξίδι της Αφύπνισης")
-------------------------------------------------------------------------------------------

Η ταινία με τίτλο AWAKE: The Life of Yogananda, που μεταφράστηκε στα Ελληνικά "Γιογκανάντα: Το ταξίδι της Αφύπνισης" και προβλήθηκε σε κινηματογράφους, δημιουργήθηκε το 2014 και είναι η ιστορία της ζωής του που γράφτηκε με ουδετερότητα, παράθεση γεγονότων, και μαρτυρίες διάσημων προσωπικοτήτων, όπως του διάσημου μουσικού Ravi Shankar, δηλαδή είναι ντοκιμαντέρ (documentary). Το Self-Realization Fellowship δεν επιτρέπει την πώληση των βιβλίων του στους κινηματογράφους, ούτε δίνει ούτε επιτρέπει διαλέξεις μετά την προβολή της ταινίας, ώστε να διατηρηθεί η δημοσιογραφική φύση του, δηλαδή η ουδετερότητά του. Οι κύριες συνεντεύξεις είναι των George Harrison, Anupam Kher, Reed Rudy, Deepak Chopra, με διευθυντές και σκηνοθέτες Paola di Florio, Lisa Leeman..   

**ΒΡΑΒΕΙΑ**

* Κέρδισε το βραβείο του κοινού της "καλύτερης ταινίας" στο Φεστιβάλ Illuminate Film Festival
* Winner Maui Film Festival, Spirit in Cinema Award
* Winner Conscoius Life Award, Conscious Life Expo Film Festival
* Official Selection Seattle International Film Festival
* Official Selection Tel Aviv Spirit Film Festival
* Herat International Women's Film Festival, Afghanistan

Κρίγια Γιόγκα
-------------

Κύριο λήμμα: Κρίγια Γιόγκα
Η "Επιστήμη" της Κρίγια Γιόγκα είναι θεμελιώδης στις διδασκαλίες του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα. Τα δύο κύρια χαρακτηριστικά της επιστήμης σε στενή έννοια είναι ότι αποδεικνύεται με πείραμα (υπάρχει απόδειξη) και ότι "όσες φορές κι αν γίνει το πείραμα κάτω από τις ίδιες συνθήκες, θα έχουμε το ίδιο αποτέλεσμα". Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα έγραψε στο δίτομο βιβλίο "God Talks With Arjuna: The Bhagavad Gita" ("Ο Θεός μιλά με τον Αρτζούνα: Η Μπάγκαβαντ Γκίτα", μη δημοσιευμένο στα Ελληνικά, δείτε λήμμα εργογραφία), στο κεφάλαιο 6: "Ω γιόγκι! Αν με μία ή δύο βουτιές στον ωκεανό της θεϊκής αντίληψης δεν βρεις τα μαργαριτάρια της κοινωνίας με τον Θεό, μην κατηγορείς τον ωκεανό ότι του λείπει η Θεϊκή Παρουσία! Αντίθετα, το φταίξιμο είναι η ανεπαρκής επιδεξιότητά σου να βουτάς στον ωκεανό! Βυθίσου πάλι και πάλι στον ωκεανό του διαλογισμού και άρπαξε από εκεί τα μαργαριτάρια της ευλογημένης κοινωνίας!" Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα δήλωσε ότι η Κρίγια Γιόγκα λειτουργεί όπως τα μαθηματικά - είναι αδύνατον να αποτύχει. Γι' αυτούς τους λόγους την αποκαλεί "Επιστήμη", και μάλιστα με τη στενή έννοια: διότι όσοι εξασκηθούν σ' αυτήν σωστά, θα έχουν πάντα τα ίδια αποτελέσματα.

Οι διδασκαλίες του βασίζονται στην Μπάγκαβαντ Γκίτα, την "Αγία Γραφή" των Ινδουιστών, που σε μετάφραση σημαίνει "Το τραγούδι του Πνεύματος" ερμηνευμένη (προφορικά μόνο) από τον Λαχίρι Μαχασάγια και τον Σρι Γιουκτέσβαρ, την οποία ερμήνευσε μόνος του, γραπτώς, έχοντας μάθει μόνο τον συγκεκριμένο συμβολισμό στους πρώτους μόνο στίχους του κεφαλαίου Ι της Γκίτα και σε μερικούς συναφείς αφορισμούς του Πατάντζαλι (όταν είδε ότι αυτά τα είχε μάθει τέλεια, ο γκουρού του αρνήθηκε να τον διδάξει περαιτέρω), στις οι Γιόγκα Σούτρα του Πατάντζαλι (Yoga Sutras), καθώς και στα λόγια του Χριστού. Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα ερμήνευσε την Μπάγκαβαντ Γκίτα του Ινδουισμού και την Καινή Διαθήκη του Χριστιανισμού αποδεικνύοντας, σύμφωνα με την ερμηνεία του και τα δικά του επιχειρήματα ότι η αρχική Γιόγκα όπως διδάχθηκε από τον Κρίσνα και ο αρχικός Χριστιανισμός, όπως τον δίδαξε ο Χριστός, συμφωνούν (αυτό ήταν εξάλλου βασικότατο σημείο της αποστολής του, όπως αναφέρεται παραπάνω στους Στόχους και Ιδεώδη της οργάνωσής του), με δύο δίτομα έργα, το "God Talks With Arjuna - The Baghavad Gita" (μη δημοσιευμένο στα Ελληνικά) και με το άλλο δίτομο έργο του "The Second Coming of Christ" ("Η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού", μη δημοσιευμένο στα Ελληνικά).

*Κρίγια Γιόγκα* σημαίνει η "ένωση" (yoga) με τον Θεό, το Πνεύμα, μέσω συγκεκριμένης τεχνικής (kriya). Η σανσκριτική ρίζα *kriya* είναι *kri*, που σημαίνει "κάνω, πράττω, αντιδρώ". Από την ίδια ρίζα προέρχεται και η λέξη *κάρμα,* η φυσική θεμελιώδης αρχή της αιτίας και του αποτελέσματος. Η *Κρίγια Γιόγκα* επομένως είναι η «ένωση *(γιόγκα)* με τον Θεό, μέσω μιας συγκεκριμένης πράξης ή τελετουργίας *(κρίγια)*». Η *Κρίγια Γιόγκα* διδάχθηκε μέσω συγκεκριμένης διαδοχής διδασκάλων: Ο Μαχαβατάρ Μπαμπάτζι την αποκάλυψε εκ νέου, καθώς είχε χαθεί κατά τους "Σκοτεινούς Αιώνες", λόγω της μυστικότητας των ιερέων και της αδιαφορίας των ανθρώπων κατά τη σκοτεινή αυτή εποχή, και τη δίδαξε στον μαθητή του Λαχίρι Μαχασάγια με την εντολή σ' αυτόν να τη δίνει σε όσους ειλικρινά αναζητούν τον Θεό, και εκείνος στον κύριο μαθητή του, Σουάμι Σρι Γιούκτεσβαρ Γκιρί, τον γκουρού του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα. Επισημαίνεται ότι, όπως ο ίδιος γράφει, η Κρίγια Γιόγκα είναι ειδικές τεχνικές της Ράτζα Γιόγκα, της ανώτατης και αποκαλούμενης "βασιλικής" (από το ρατζ, που σημαίνει βασιλιάς).

Η Κρίγια Γιόγκα αποτελείται από συγκεκριμένες τεχνικές και δεν περιλαμβάνει σωματικές ασκήσεις, υπάρχει απόλυτη ακινησία. Ο ορισμός της Κρίγια Γιόγκα, η οποία αναφέρεται δύο φορές στην Μπάγκαβαντ Γκίτα και δύο φορές από τον σοφό Πατάντζαλι. από τον Κρίσνα, τον μεγαλύτερο προφήτη της Ινδίας, δίνεται στην Μπάγκαβαντ Γκίτα και από τον αρχαίο σοφό Πατάντζαλι στο έργο του Yoga Sutras (αφορισμοί). Ένας στίχος (Μπάγκαβαντ Γκίτα IV:29) αναφέρει: «Προσφέροντας την εισπνεόμενη ανάσα στην εκπνεόμενη ανάσα και προσφέροντας την εκπνεόμενη ανάσα στην εισπνεόμενη ανάσα, ο γιόγκι εξουδετερώνει και τις δύο ανάσες. Έτσι απελευθερώνει την *πράνα* από την καρδιά και θέτει υπό τον έλεγχό του τη ζωική δύναμη». Ένας άλλος στίχος της Μπάγκαβαντ Γκίτα (V:27-28) δηλώνει: «Αιώνια ελεύθερος γίνεται ο άριστος στο διαλογισμό*,* ο οποίος, αναζητώντας τον Υπέρτατο Στόχο, μπορεί να αποσύρεται από εξωτερικά φαινόμενα, εστιάζοντας το βλέμμα του στο σημείο ανάμεσα στα φρύδια και εξουδετερώνοντας τα ίσα ρεύματα της *πράνα* και της *απάνα* [που ρέουν] μέσα στα ρουθούνια και τους πνεύμονες, και να ελέγχει τον αισθητήριο νου και τη διάνοια, και να εξαφανίζει την επιθυμία, τον φόβο και τον θυμό». Ο Πατάντζαλι, στη *Γιόγκα* *Σούτρα* ΙΙ:1, γράφει: «Η *Κρίγια Γιόγκα* συνίσταται σε σωματική πειθαρχία, έλεγχο του νου και διαλογισμό στο *Ομ».* Χρησιμοποιώντας τις λέξεις *Κρίγια Γιόγκα,* ο Πατάντζαλι αναφερόταν είτε στην τεχνική που αργότερα διδάχθηκε από τον Μπάμπατζι είτε σε κάποια πολύ παρόμοια. Το γεγονός ότι ο Πατάντζαλι αναφερόταν σε μια συγκεκριμένη τεχνική ελέγχου της ζωικής δύναμης αποδεικνύεται από τον αφορισμό του στις *Γιόγκα* *Σούτρα* ΙΙ:49, που έχει ως εξής: «Η απελευθέρωση μπορεί να επιτευχθεί μέσω της *πραναγιάμα* η οποία κατορθώνεται με την αποσύνδεση της ροής της εισπνοής και της εκπνοής». Επισημαίνεται ότι δεν υπάρχουν πολλά είδη Κρίγια Γιόγκα. Η Κρίγια είναι μία, ονομαζόμενη έτσι για να διαχωριστεί από το ευρύτερο σύνολο των τεχνικών Ράτζα Γιόγκα, που στην πλειοψηφία τους περιλαμβάνουν κυρίως αναπνευστικές ασκήσεις.

Όπως είπε ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα, η *Κρίγια Γιόγκα* είναι μια απλή, ψυχοσωματική μέθοδος με την οποία το ανθρώπινο αίμα απαλλάσσεται από τον άνθρακα και τροφοδοτείται με οξυγόνο. Τα άτομα αυτού του επιπλέον οξυγόνου μεταστοιχειώνονται σε ζωικό ρεύμα που αναζωογονεί τον εγκέφαλο και τα κέντρα της σπονδυλικής στήλης. Σταματώντας τη συσσώρευση φλεβικού αίματος, ο γιόγκι μπορεί να μειώσει ή να σταματήσει τη φθορά των ιστών. Ο προχωρημένος γιόγκι μετασχηματίζει τα κύτταρά του σε ενέργεια. Ο *Κρίγια* *Γιόγκι* κατευθύνει νοητικά τη ζωική ενέργεια να περιστρέφεται, προς τα πάνω και προς τα κάτω, γύρω από τα έξι κέντρα της σπονδυλικής στήλης (το πλέγμα του προμήκους μυελού, το αυχενικό πλέγμα, το ραχιαίο πλέγμα, το οσφυϊκό πλέγμα, το πλέγμα του ιερού οστού και αυτό του κόκκυγα). Σύμφωνα με τον Παραμαχάνσα Γιογκανάντα, ένας άνθρωπος, για να φτάσει στην ένωση με τον Θεό, μια ένωση που όπως λέει είναι ο μόνος προορισμός της ψυχής, διότι εκεί είναι το "σπίτι της", και μπορεί να γίνει και χωρίς γιόγκα, μέσω του νόμου της φυσικής εξελικτικής προόδου της φύσης, χρειάζεται ένα εκατομμύριο χρόνια ζωής στη γη, χωρίς ασθένειες και ατυχήματα και χωρίς παράβαση των νόμων του Θεού. Ο χρόνος αυτός επιμηκύνεται πολύ, σε δύο εκατομμύρια χρόνια και ίσως και περισσότερα, για τον άνθρωπο που δεν ζει έτσι. Η Κρίγια Γιόγκα είναι απλώς μια ταχύτατη συντόμευση του χρόνου αυτού. Μία Κρίγια διαρκεί μισό λεπτό. Μισό λεπτό περιστροφής της ενέργειας γύρω από την ευαίσθητη σπονδυλική στήλη του ανθρώπου παράγει μια λεπτοφυή πρόοδο στην εξέλιξή του. Αυτό το μισό λεπτό της *Κρίγια* ισοδυναμεί με ένα χρόνο φυσιολογικής πνευματικής εξέλιξης, σύμφωνα με τους αργούς ρυθμούς εξέλιξης της Φύσης.

Η Σρι Ντάγια Μάτα (Sri Daya Mata), πρόεδρος του Self-Realization Fellowship/Yogoda Satsanga of India (SRF/YSS) για πάνω από 55 χρόνια (πέθανε το 2010), και η πιο στενή μαθήτριά του και ιδιαιτέρα γραμματέας του για 20 χρόνια αναφέρει σχετικά, "Η *Κρίγια γιόγκα* ειναι τόσο αποτελεσματική, τόσο πλήρης, γιατί αφυπνίζει την αγάπη για τον Θεό –την παγκόσμια δύναμη μέσω της οποίας ελκύει ο Θεός όλες τις ψυχές σε επανένωση μαζί Του– στη ζωή του αφιερωμένου μαθητή".

Ο Γιογκανάντα έγραψε στην *Αυτοβιογραφία ενός γιόγκι* ότι η "πλήρης και πραγματική τεχνική θα πρέπει να διδάσκεται από εξουσιοδοτημένο Κρίγια Γιόγκι μοναχό του Self-Realization Fellowship/Yogoda Satsanga Society of India" Και έτσι γίνεται πράγματι. Η πρόεδρος του Self-Realization Fellowship/Yogoda Satsanga of India, η Σρι Μριναλίνι Μάτα, στενότατη μαθήτριά του, πέθανε στις 3 Αυγούστου 2017. Ο νέος Πρόεδρος είναι ο Αδελφός Τσιντάναντα (Brother Chdananda).

Θάνατος
-------

Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα πέθανε (σύμφωνα με τους μαθητές του εισήλθε στο μαχασαμάντι, που σημαίνει τελική, συνειδητή έξοδο από το σώμα του) στις 7 Μαρτίου του 1952. Τις ημέρες που προηγήθηκαν του θανάτου του, άφηνε σαφείς υπαινιγμούς ότι είχε έρθει η ώρα να αφήσει αυτόν τον κόσμο. Παλιότερα είχε πει: "Θα αφήσω αυτόν τον κόσμο όρθιος, μιλώντας για την Ινδία". Η προφητεία επαληθεύθηκε. Σύμφωνα με την αυτόπτη μάρτυρα Ντάγια Μάτα, μια από τις αρχικές και πιο στενές μαθήτριές του, κατά την ολοκλήρωση μιας ομιλίας του προς τιμή του Πρεσβευτή της Ινδίας Binay Ranjan Sen, μίλησε για την Ινδία και την Αμερική, τη συνεισφορά τους στην παγκόσμια ειρήνη και πρόοδο και τη μελλοντική συνεργασία τους, εκφράζοντας την ελπίδα του για έναν "Ενωμένο Κόσμο". Τελείωσε την ομιλία του διαβάζοντας από το ποίημά του "Η Ινδία μου", ολοκληρώνοντας με τη φράση "Εκεί όπου ο Γάγγης, τα δάση, οι σπηλιές των Ιμαλαΐων και οι άνθρωποι ονειρεύονται τον Θεό - είμαι καθαγιασμένος, το σώμα μου άγγιξε αυτή τη γη". Καθώς έλεγε αυτά τα λόγια, ανασήκωσε τα μάτια του στο κέντρο Κουτάστα (στο άτζνα τσάκρα, ανάμεσα στα δύο φρύδια, στο πνευματικό μάτι) και το σώμα του έπεσε στο δάπεδο. Η Ινδία τον ανακήρυξε "έναν από τους μεγάλους αγίους της", όπως αναφέρεται στην αγγλική Wikipedia, "commemorative stamp 1977".

Ισχυρισμοί περί μη αποσύνθεσης
------------------------------

Όπως καταγράφθηκε στο *Time Magazine* στις 4 Αυγούστου 1952, ο Χάρι Τ. Ρόου διευθυντής στο νεκροτομείο του Λος Άντζελες στο Γκέντέιλ της Καλιφόρνια έστειλε στο Self-Realization Fellowship ένα επικυρωμένο από συμβολαιογράφο γράμμα, από το οποίο πάρθηκαν τα ακόλουθα αποσπάσματα:.

> «Η απουσία οποιωνδήποτε ενδείξεων οπτικής σήψης στο νεκρό σώμα του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα είναι η πιο εξαιρετικά ασυνήθιστη περίπτωση που έχουμε δει. […] Καμία υλική αποσύνθεση δεν ήταν ορατή στο σώμα του ακόμα και είκοσι μέρες μετά τον θάνατο. […] Καμία ένδειξη μούχλας δεν υπήρχε στο δέρμα του και καμία ορατή αφυδάτωση δεν υπήρξε στους σωματικούς ιστούς. Αυτή η κατάσταση της τέλειας συντήρησης του σώματος είναι, καθ’ όσον γνωρίζουμε από τα ιατρικά χρονικά, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ ξανά. […] Την ώρα που παρέλαβε το σώμα του Γιογκανάντα, το προσωπικό του Νεκροτομείου περίμενε να παρατηρήσει, μέσα από το γυάλινο κάλυμμα του φερέτρου, τις συνήθεις ενδείξεις της σταδιακής σωματικής σήψης. Η κατάπληξή μας αυξανόταν καθώς περνούσαν οι μέρες χωρίς να επιφέρουν οποιαδήποτε ορατή αλλαγή στο σώμα καθώς το παρατηρούσαμε. Το σώμα του Γιογκανάντα ήταν προφανώς σε μια απίστευτη κατάσταση μη μεταβλητότητας. […] »Καμία οσμή σήψης δεν αναδύθηκε από το σώμα του οποιαδήποτε στιγμή. […] Η εμφάνιση του Γιογκανάντα στις 27 Μαρτίου, ακριβώς πριν το μπρούτζινο κάλυμμα του φερέτρου τεθεί στη θέση του, ήταν η ίδια όπως στις 7 Μαρτίου. Στις 27 Μαρτίου φαινόταν τόσο φρέσκος και ανέγγιχτος από τη σήψη όσο φαινόταν την ημέρα του θανάτου του. Στις 27 Μαρτίου δεν υπήρχε καμία ένδειξη ώστε να πούμε ότι το σώμα του είχε υποστεί οποιαδήποτε ορατή αποσύνθεση. Γι’ αυτούς τους λόγους δηλώνουμε ξανά ότι η περίπτωση του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα είναι μοναδική στην εμπειρία μας».
> 
> 

Ο Ρόμπερτ Τοντ Κάρολ στο βιβλίο του *The Skeptic's Dictionary* (Το Λεξικό του Σκεπτικιστή) έγραψε ότι ο διευθυντής του Φόρεστ Λόουν έδωσε μεν ακριβή αναφορά, αλλά η επίκληση της έλλειψης σημείων αποσύνθεσης ως εξαιρετικό φαινόμενο είναι παραπλανητική. Ένα τυπικά βαλσαμωμένο σώμα δεν θα δείξει σημεία αποσύνθεσης για 1-5 μήνες, χωρίς τη χρήση κατάψυξης ή σχετικής κρέμας. Sheeeeesh

Εργογραφία
----------

* *The Second Coming of Christ: The Resurrection of the Christ Within You*, Σχολιασμός πάνω στις διδασκαλίες του Ιησού.
* *God Talks with Arjuna; The Bhagavad Gita*, Νέα μετάφραση και σχολιασμός.
* *Man’s Eternal Quest*, Ο πρώτος τόμος διαλέξεων και ανεπίσημων ομιλιών του Παραμχάνσα Γιογκανάντα.
* *The Divine Romance*, Ο δεύτερος τόμος διαλέξεων, ανεπίσημων ομιλιών και δοκιμίων του Παραμχάνσα Γιογκανάντα
* *Journey to Self-Realization*, Ο τρίτος τόμος διαλέξεων και ανεπίσημων ομιλιών του Παραμχάνσα Γιογκανάντα
* *Wine of the Mystic: The Rubaiyat of Omar Khayyam — A Spiritual Interpretation*, Σχολιασμός για τη μυστικιστική επιστήμη της κοινωνίας με τον Θεό, που είναι κρυμμένη στα Ρουμπαγιάτ.
* *Where There Is Light: Insight and Inspiration for Meeting Life’s Challenges*
* *Whispers from Eternity*, Συλλογή προσευχών και εμπειριών του Παραμχάνσα Γιογκανάντα σε κατάσταση διαλογισμού.
* *The Science of Religion*, Η επιστήμη της θρησκείας
* *The Yoga of the Bhagavad Gita: An Introduction to India’s Universal Science of God-Realization*
* *The Yoga of Jesus: Understanding the Hidden Teachings of the Gospels*
* *In the Sanctuary of the Soul: A Guide to Effective Prayer*
* *Inner Peace: How to Be Calmly Active and Actively Calm*
* *To Be Victorious in Life*
* *Why God Permits Evil and How to Rise Above It*
* *Living Fearlessly: Bringing Out Your Inner Soul Strength*
* *How You Can Talk With God*, Πώς μπορείς να μιλήσεις με τον Θεό
* *Metaphysical Meditations*, Μεταφυσικοί διαλογισμοί
* *Scientific Healing Affirmations*, Επιστημονικές Θεραπευτικές Διαβαβαιώσεις.
* *Sayings of Paramahansa Yogananda* Συλλογή ρήσεων και συμβουλών.
* *Songs of the Soul*, Μυστικιστική ποίηση.
* *The Law of Success*, Εξηγεί δυναμικές θεμελιώδεις αρχές για να κατορθώνει κάποιος τους στόχους του στη ζωή.
* *Cosmic Chants Λέξεις* (στα Αγγλικά) και μουσική σε 60 τραγούδια αφοσίωσης, με μια εισαγωγή που εξηγεί πώς ο πνευματικός ψαλμός μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνία με τον Θεό.

### Ελληνικές εκδόσεις

Στην ελληνική γλώσσα κυκλοφόρησαν με χρονολογική σειρά οι παρακάτω εκδόσεις:

* Yogananda, Paramahansa. (1956) *Η αυτοβιογραφία ενός γιόγκι*. (μτφρ Ι. Δ. Βορρές). 9η έκδ. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας (έκδοσση 1956, μη αναθεωρημένη). ISBN 960-05-0040-1
* Yogananda, Paramahansa. (2002) *Η αιώνια αναζήτηση του ανθρώπου*. (μτφρ. Ξενοφών Θ. Καρκάντζος). Αθήνα: Κέδρος. ISBN 960-04-1870-5
* Yogananda, Paramahansa. (2002) *Η αυτοβιογραφία ενός Γιόγκι / Παραμχάνσα Γιογκανάντα · (μτφρ. Ρένα Καρακατσάνη). Αθήνα: Κάκτος*
* Yogananda, Paramahansa. (2003) *Πως μπορείς να μιλάς με τον Θεό: Δημιουργία μιας προσωπικής σχέσης με τον Θεό*. (μτφρ. Δημήτρης Κουτσούκης). Αθήνα: Πύρινος Κόσμος. ISBN 960-430-204-3
* Yogananda, Paramahansa. (2003) *Μέσα στο ιερό της ψυχής: Ένας οδηγός για την αποτελεσματική προσευχή*.(μτφρ. Δημήτρης Κουτσούκης). Αθήνα: Πύρινος Κόσμος. ISBN 960-430-189-6
* Yogananda, Paramahansa. (2003) *Εσωτερική ειρήνη : Πώς να είσαι ήρεμα δραστήριος και δραστήρια ήρεμος*. (μτφρ. Δημήτρης Κουτσούκης). Αθήνα: Πύρινος Κόσμος. ISBN 960-430-205-1
* Yogananda, Paramahansa. (2003) *Η επί του όρους ομιλία : Στις πηγές των θεϊκών υδάτων*. (μτφρ. Δημήτρης Κουτσούκης). Αθήνα: Πύρινος Κόσμος. Εξαντλημένο χωρίς δυνατότητα επανέκδοσης ISBN 978-960-430-206-2
* Yogananda, Paramahansa. (2003) *Η επιστήμη της θρησκείας: Στην ανατολή μιας νέας συνειδητότητας*. (μτφρ. Δημήτρης Κουτσούκης). Αθήνα: Πύρινος Κόσμος. ISBN 978-960-430-198-0
* Yogananda, Paramahansa. (2003) *Εκεί όπου υπάρχει φως: Γνώση και έμπνευση για να αντιμετωπίζεις τις προκλήσεις της ζωής*. (μτφρ. Δημήτρης Κουτσούκης). Αθήνα: Πύρινος Κόσμος.ISBN 978-960-430-190-4
* Παραμχάνσα Γιοκανάντα (2006) *Στιγμές αλήθειας: Αποσπάσματα από το Ρουμπαγιάτ του Ομάρ Καγιάμ* (επιμ. μτφρ Ηρώ Πριμικύρη), Αθήνα: Κυβέλη. ISBN 978-960-6630-15-6
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2011) *Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876121290
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Η Αιώνια Αναζήτηση του Ανθρώπου*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876125922
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Επιστημονικές Θεραπευτικές Διαβεβαιώσεις*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876120583
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Μεταφυσικοί Διαλογισμοί*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876120590
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Μέσα στο Ιερό της Ψυχής*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876123867
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Πώς Μπορείτε να Μιλάτε με τον Θεό*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876125793
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Η Επιστήμη της Θρησκείας*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876126431
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Ο Παραμαχάνσα Γιογκανάντα είπε:,* Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876126097
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Εσωτερική Γαλήνη*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876125809
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2014) *Ο Νόμος της Επιτυχίας*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876120606
* Παραμαχάνσα Γιογκανάντα (2016) *Το Θεϊκό Ειδύλλιο*, Self-Realization Fellowship, στα Ελληνικά, ISBN 9780876125939

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Αγγλικά) *Find A Grave*. 2074.
2. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929512t. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
3. ↑  «Bowden, Henry Warner Dictionary of American Religious Biography, Greenwood Press ISBN 0-313-27825-3 p. 629».
4. ↑  Bowden, Henry Warner (1993). *Dictionary of American Religious Biography.* Greenwood Press. ISBN 0-313-27825-3. p. 629.
5. ↑  «Paramahansa Yogananda: The Successful Launching of a Modern Spiritual Legacy». *www.self-realization.com*. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2015.
6. ↑  «Self-Realization Fellowship». *www.yogananda-srf.org*. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2015.
7. ↑  «Φωτογραφία από το Ίντερνετ».
8. ↑  «United Nations International Day of Yoga». *www.un.org*. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2015.
9. ↑  Self-Realization Fellowship. «Self-Realization Fellowship news».
10. ↑  Photos, Paramhansa Yogananda (2017). «Google». *Stamps Paramhansa Yogananda*.
11. ↑  «Narenda Modi».
12. ↑  «100th Anniversary of Paramahansa Yogananda's Life Work».  `|first1=` missing `|last1=` in Authors list (βοήθεια)
13. ↑  «Yogoda Satsanga Society of India». [*νεκρός σύνδεσμος*]
14. ↑  «Yogoda Satsanga Society of India».
15. ↑  «SRF».
16. ↑  «PR WEB».
17. 1 2  Sananda Lal Ghosh,(1980), *Mejda, Self-Realization Fellowship*, σ. 3.
18. 1 2 3 4  *Autobiography of a Yogi*, 1997 Anniversary Edition. Self-Realization Fellowship (Founded by Yogananda) www.yogananda-srf.org
19. ↑  «Amazon.com».
20. ↑  «Self-Realization Fellowship».
21. ↑  Aims & Ideals of Self-Realization Fellowship, www.yogananda-srf.org/Aims\_and\_Ideals.aspx, accessdate=2008-02-09
22. ↑  «HarperCollins 100 Best Spiritual Books of the Century».
23. ↑  Goldberg, Philip (2012). *The Autobiography of a Yogi: A Tribute to Yogananda*. Huff Post Religion.
24. ↑  βιβλιοπωλείο, Πολιτεία. «Βιβλία στα Ελληνικά».
25. ↑  Goldberg, Philip (2012). *American Veda*. Harmony; 1 edition (2 November 2010): 109.
26. ↑  Sahagun, Louis (6 Αυγούστου 2006). «Guru's Followers Mark Legacy of a Star's Teachings». Los Angeles Times.
27. ↑  Isaacson, Walter (2011). *Steve Jobs: A Biography*. Αμερική: Simon & Schuster. ISBN 978-1-4516-4853-9. Check `|isbn=` value: invalid character (βοήθεια).
28. ↑  «IMDb».
29. ↑  «Awake».
30. ↑  Official trailer. «YouTube».
31. ↑  AWAKE. «WIKIPEDIA».
32. ↑  «YouTube».
33. ↑  «About the film AWAKE». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Αυγούστου 2017.
34. ↑  «The official site of AWAKE».
35. ↑  «The Bhagavad Gita».
36. ↑  «Bhagavad Gita as it is».
37. ↑  «Wikipedia».
38. ↑  Āraṇya, Hariharānanda (1983). *Hariharānanda Āraṇya (1983), Yoga Philosophy of Patanjali, State University of New York Press, ISBN 978-0873957281, pages 230-236*. New York: State University of New York Press. σελ. 230-236. ISBN 978-0873957281.
39. ↑  Mrinalini Mata (2011). *Self-Realiztion Magazine: The Blessings of Kriya Yoga in Everyday Life*. Los Angeles, CA: Self-Realization Fellowship.
40. ↑  How Not To Be A Diplomat: Adventures in the Indian Foreign Service Post-Independence – P.L. Bhandari (2013). Eyewitness account from Ambassador Sen's aid.
41. ↑  Miller, p. 179.
42. ↑  Mata, Daya (Spring 2002). «My Spirit Shall Live On: The Final Days of Paramahansa Yogananda». *Self-Realization Magazine*
43. ↑  «Guru's Exit – TIME». *Time*. 4 August 1952. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2010-09-27.. Ανακτήθηκε στις 17 January 2008.
44. ↑  «Wikidedia».
45. ↑  «Guru's Exit». *Time*. 4 August 1952. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2010-09-27.. Ανακτήθηκε στις 2015-10-15.
46. ↑  Forest Lawn Memorial-Park, Harry T. Rowe, Mortuary Director (16 Μαΐου 1952). *Paramahansa Yogananda's Complete Mortuary Report*. Los Angeles, CA. CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: authors list (link)
47. ↑  Carroll, Robert (2003). *The Skeptic's Dictionary*. John Wiley & Sons, Inc. σελ. 176.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Έργα του/της Paramahansa Yogananda στο Project Gutenberg
* Έργα της/του ή για την/τον Παραμχάνσα Γιογκανάντα στο Internet Archive
* The lineage of Gurus with Yogananda

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 107026466
* **ΕΒΕ**: 273313
* **BiblioNet**: **23496**
* LCCN: n80104974
* ISNI: 0000 0001 1696 6959
* GND: 118635905
* SUDOC: 027201317
* BNF: cb11929512t (data)
* BIBSYS: 90056761
* NLA: 36590989
* NDL: 00461605
* NKC: xx0005063
* ICCU: CFIV022834
* BNE: XX4578764
* CiNii: DA04769452

 |

 |