Ο **Λέο Σίλαρντ** (ουγγρικά: Szilárd Leó‎‎, γεννημένος *Leó Spitz*; 11 Φεβρουαρίου 1898 – 30 Μαΐου 1964) ήταν Ουγγροαμερικανός φυσικός και εφευρέτης. Διατύπωσε την αλυσιδωτή πυρηνική αντίδραση το 1933, κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την ιδέα ενός αντιδραστήρα πυρηνικής σχάσης το 1934 και στα τέλη του 1939 έγραψε την επιστολή για την υπογραφή του Άλμπερτ Αϊνστάιν που οδήγησε στο πρόγραμμα Μανχάταν που κατασκεύασε την ατομική βόμβα. Σύμφωνα με τον Γκιόργκι Μαρξ, ήταν ένας από τους Ούγγρους επιστήμονες γνωστούς ως Οι Αρειανοί.

Ο Σίλαρντ φοίτησε αρχικά στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο στη Βουδαπέστη, αλλά οι σπουδές του στη μηχανική διακόπηκαν λόγω θητείας στον Αυστροουγγρικό Στρατό κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Έφυγε από την Ουγγαρία για τη Γερμανία το 1919, κάνοντας εγγραφή στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας στο Βερολίνο, αλλά βαρέθηκε τη μηχανική και μεταγράφηκε στο Πανεπιστήμιο Φρήντριχ Βίλχεμ, όπου σπούδασε φυσική. Έγραψε τη διδακτορική του διατριβή για τον δαίμονα του Μάξγουελ, ένα μακροχρόνιο παζλ στη φιλοσοφία της θερμικής και της στατιστικής φυσικής. Ο Σίλαρντ ήταν ο πρώτος επιστήμονας που αναγνώρισε τη σύνδεση μεταξύ θερμοδυναμικής και θεωρίας πληροφοριών.

Εκτός από τον πυρηνικό αντιδραστήρα, ο Σίλαρντ επινόησε και υπέβαλε τις παλαιότερες γνωστές αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και τις πρώτες δημοσιεύσεις για τις έννοιες του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου (1928), του γραμμικού επιταχυντή (1928) και του κυκλότρου (1929) στη Γερμανία, αποδεικνύοντάς τον ως δημιουργό της ιδέας αυτών των συσκευών. Μεταξύ 1926 και 1930, εργάστηκε με τον Αϊνστάιν για την ανάπτυξη του ψυγείου Αϊνστάιν. Αφότου ο Αδόλφος Χίτλερ έγινε καγκελάριος της Γερμανίας το 1933, ο Σίλαρντ προέτρεψε την οικογένεια και τους φίλους του να εγκαταλείψουν την Ευρώπη όσο μπορούσαν ακόμη. Μετακόμισε στην Αγγλία, όπου βοήθησε στην ίδρυση του Συμβουλίου Βοηθείας Ακαδημαϊκών Προσφύγων, ενός οργανισμού αφιερωμένου στο να βοηθά τους μελετητές πρόσφυγες να βρουν νέες θέσεις εργασίας. Ενώ βρισκόταν στην Αγγλία ανακάλυψε ένα μέσο διαχωρισμού ισοτόπων γνωστό ως φαινόμενο Σίλαρντ-Τσάλμερς.

Προβλέποντας έναν άλλο πόλεμο στην Ευρώπη, ο Σίλαρντ μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1938, όπου εργάστηκε με τον Ενρίκο Φέρμι και τον Γουόλτερ Ζιν για τη δημιουργία μιας πυρηνικής αλυσιδωτής αντίδρασης. Ήταν παρών όταν αυτό επιτεύχθηκε στο Chicago Pile-1 στις 2 Δεκεμβρίου 1942. Εργάστηκε για το Μεταλλουργικό Εργαστήριο του Έργου Μανχάταν στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο σε πτυχές του σχεδιασμού πυρηνικών αντιδραστήρων. Συνέταξε την αναφορά του Σίλαρντ υπέρ της επίδειξης της ατομικής βόμβας, αλλά η Προσωρινή Επιτροπή επέλεξε να τις χρησιμοποιήσει εναντίον πόλεων χωρίς προειδοποίηση.

Μετά τον πόλεμο, ο Σίλαρντ μεταπήδησε στη βιολογία. Εφηύρε τη χημειοστάτη, ανακάλυψε την αναστολή της ανάδρασης και συμμετείχε στην πρώτη κλωνοποίηση ενός ανθρώπινου κυττάρου. Έκρουσε δημόσια τον κώδωνα του κινδύνου για την πιθανή ανάπτυξη αλατισμένων θερμοπυρηνικών βομβών, ενός νέου είδους πυρηνικού όπλου που θα μπορούσε να εξολοθρεύσει την ανθρωπότητα. Διαγνώστηκε με καρκίνο της ουροδόχου κύστης το 1960, υποβλήθηκε σε θεραπεία με κοβάλτιο-60 που είχε σχεδιάσει ο ίδιος. Βοήθησε στην ίδρυση του Ινστιτούτου Βιολογικών Μελετών Σολκ, όπου έγινε μόνιμος υπότροφος. Ο Σίλαρντ ίδρυσε το Συμβούλιο για έναν Βιώσιμο Κόσμο το 1962 για να αποτελεί «γλυκιά φωνή της λογικής» σχετικά με τα πυρηνικά όπλα στο Κογκρέσο, τον Λευκό Οίκο και το αμερικανικό κοινό. Πέθανε στον ύπνο του από καρδιακή προσβολή το 1964.

Πρώιμη ζωή
----------

Γεννήθηκε ως Λέο Σπιτς στη Βουδαπέστη, Βασίλειο της Ουγγαρίας, στις 11 Φεβρουαρίου 1898. Οι Εβραίοι γονείς του από τη μεσαία τάξη, ο Λάγιος Σπιτς, πολιτικός μηχανικός, και η Τέκλα Βίντορ, μεγάλωσαν τον Λέο στο Βαροσλιγκέτι Φάσορ στην Πέστη. Είχε δύο μικρότερα αδέρφια, έναν αδερφό, τον Μπέλα, που γεννήθηκε το 1900, και μια αδερφή, τη Ρόσι, που γεννήθηκε το 1901. Στις 4 Οκτωβρίου 1900, η οικογένεια άλλαξε το επώνυμό της από το γερμανικό «Σπιτς» στο ουγγρικό «Σίλαρντ», ένα όνομα που σημαίνει «συμπαγής» στα ουγγρικά. Παρά το γεγονός ότι είχε θρησκευτικό υπόβαθρο, ο Σίλαρντ έγινε αγνωστικιστής. Από το 1908 έως το 1916 παρακολούθησε το γυμνάσιο *Reáliskola* στην πόλη του. Δείχνοντας από νωρίς ενδιαφέρον για τη φυσική και αριστεία στα μαθηματικά, το 1916 κέρδισε το βραβείο Eötvös, ένα εθνικό βραβείο για τα μαθηματικά.

 Ο Λέο Σίλαρντ σε ηλικία 18 ετών
Με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο να μαίνεται στην Ευρώπη, ο Σίλαρντ έλαβε ειδοποίηση στις 22 Ιανουαρίου 1916, ότι είχε στρατολογηθεί στο 5ο σύνταγμα, αλλά ήταν σε θέση να συνεχίσει τις σπουδές του. Γράφτηκε ως φοιτητής μηχανικός στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο Βουδαπέστης, στο οποίο εισήλθε τον Σεπτέμβριο του 1916. Το επόμενο έτος εντάχθηκε στο 4ο σύνταγμα ορεινού πυροβολικού του Αυστροουγγρικού Στρατού, αλλά αμέσως στάλθηκε στη Βουδαπέστη ως υποψήφιος αξιωματικός. Επανήλθε στο σύνταγμά του τον Μάιο του 1918, αλλά τον Σεπτέμβριο, πριν σταλεί στο μέτωπο, αρρώστησε από ισπανική γρίπη και επέστρεψε στο σπίτι για νοσηλεία. Αργότερα ενημερώθηκε ότι το σύνταγμά του είχε αποδεκατιστεί στη μάχη, οπότε η ασθένεια πιθανότατα του έσωσε τη ζωή. Απολύθηκε τιμητικά τον Νοέμβριο του 1918, μετά την ανακωχή.

Τον Ιανουάριο του 1919, ο Σίλαρντ συνέχισε τις σπουδές του στη μηχανική, αλλά η Ουγγαρία βρισκόταν σε μια χαοτική πολιτική κατάσταση με την άνοδο της Ουγγρικής Σοβιετικής Δημοκρατίας υπό τον Μπέλα Κουν. Ο Σίλαρντ και ο αδελφός του Μπέλα ίδρυσαν τη δική τους πολιτική ομάδα, την Ουγγρική Ένωση Σοσιαλιστών Φοιτητών, με μια πλατφόρμα που βασιζόταν σε ένα σχέδιο φορολογικής μεταρρύθμισης του Σίλαρντ. Ήταν πεπεισμένος ότι ο σοσιαλισμός ήταν η απάντηση στα μεταπολεμικά προβλήματα της Ουγγαρίας, αλλά όχι αυτός του Ουγγρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος του Κουν, το οποίο είχε στενούς δεσμούς με τη Σοβιετική Ένωση. Όταν η κυβέρνηση του Κουν κλονίστηκε, οι αδελφοί άλλαξαν επίσημα τη θρησκεία τους από «Ισραηλίτες» σε «Καλβινιστές», αλλά όταν προσπάθησαν να εγγραφούν ξανά στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης, εμποδίστηκαν από εθνικιστές φοιτητές γιατί ήταν Εβραίοι.

Πεπεισμένος ότι δεν υπήρχε μέλλον γι 'αυτόν στην Ουγγαρία, ο Σίλαρντ έφυγε για το Βερολίνο μέσω Αυστρίας στις 25 Δεκεμβρίου 1919 και γράφτηκε στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο του Βερολίνου. Σύντομα ακολούθησε ο αδελφός του Μπέλα. Ο Σίλαρντ βαρέθηκε τη μηχανική και η προσοχή του στράφηκε στη φυσική. Αυτή δεν διδασκόταν στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο, έτσι μεταφέρθηκε στο Πανεπιστήμιο Φρήντριχ Βίλχεμ, όπου παρακολούθησε διαλέξεις που έδιναν οι Άλμπερτ Αϊνστάιν, Μαξ Πλανκ, Βάλτερ Νερνστ, Τζέιμς Φρανκ και Μαξ φον Λάουε. Γνώρισε τους επίσης Ούγγρους φοιτητές Γιουτζίν Γουίγκνερ, Τζον φον Νόιμαν και Ντένις Γκέιμπορ.

Η διδακτορική διατριβή του Σίλαρντ για τη θερμοδυναμική *Über die thermodynamischen Schwankungserscheinungen* (Σχετικά με την εκδήλωση των θερμοδυναμικών διακυμάνσεων), που επαίνεσε ο Αϊνστάιν, κέρδισε κορυφαίες διακρίσεις το 1922. Περιλάμβανε ένα μακροχρόνιο γρίφο στη φιλοσοφία της θερμικής και στατιστικής φυσικής, γνωστό ως δαίμονας του Μάξγουελ, ένα νοητικό πείραμα που δημιουργήθηκε από τον φυσικό Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ. Το πρόβλημα θεωρήθηκε άλυτο, αλλά στην αντιμετώπισή του ο Σίλαρντ αναγνώρισε τη σύνδεση μεταξύ θερμοδυναμικής και θεωρίας πληροφοριών. Ο Σίλαρντ διορίστηκε βοηθός του φον Λάουε στο Ινστιτούτο Θεωρητικής Φυσικής το 1924. Το 1927 τελείωσε την εξειδίκευσή του και έγινε *Privatdozent* (ιδιωτικός λέκτορας) στη φυσική. Για τη διάλεξή του για την εξοικείωση, δημοσίευσε μια δεύτερη εργασία σχετικά με τον Δαίμονα του Μάξγουελ, *Über die Entropieverminderung in einem thermodynamischen System bei Eingriffen intelligenter Wesen* (Σχετικά με τη μείωση της εντροπίας σε ένα θερμοδυναμικό σύστημα με την παρέμβαση ευφυών όντων), που είχε γραφτεί αμέσως μετά το πρώτο. Αυτό εισήγαγε το πείραμα σκέψης που τώρα ονομάζεται μηχανή Σίλαρντ και έγινε σημαντικό στην ιστορία των προσπαθειών κατανόησης του δαίμονα του Μάξγουελ. Η εργασία είναι επίσης η πρώτη εξίσωση αρνητικής εντροπίας και πληροφοριών. Ως εκ τούτου, καθιέρωσε τον Σίλαρντ ως έναν από τους ιδρυτές της θεωρίας της πληροφορίας, αλλά δεν τη δημοσίευσε μέχρι το 1929 και δεν την ακολούθησε περαιτέρω. Ο Κλοντ Σάνον, ο οποίος τη συνέχισε τη δεκαετία του 1950, αναγνώρισε την εργασία του Σίλαρντ ως το σημείο εκκίνησης του.

Καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου του στο Βερολίνο, ο Σίλαρντ εργάστηκε σε πολλές τεχνικές εφευρέσεις. Το 1928 υπέβαλε αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας για τον γραμμικό επιταχυντή, χωρίς να γνωρίζει το προγενέστερο επιστημονικό άρθρο του 1924 του Γκούσταβ Ίσινγκ και τη λειτουργική συσκευή του Ρολφ Βιντερόε, και το 1929 υπέβαλε αίτηση ευρεσιτεχνίας για το κύκλοτρο. Ήταν επίσης το πρώτο άτομο που συνέλαβε την ιδέα του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου και υπέβαλε το πρώτο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για ένα το 1928. Μεταξύ 1926 και 1930, εργάστηκε με τον Αϊνστάιν για την ανάπτυξη του ψυγείου Αϊνστάιν, αξιοσημείωτο επειδή δεν είχε κινούμενα μέρη. Δεν κατασκεύασε όλες αυτές τις συσκευές, ούτε δημοσίευσε αυτές τις ιδέες σε επιστημονικά περιοδικά, και έτσι τα εύσημα γι' αυτές συχνά πήγαιναν σε άλλους. Ως αποτέλεσμα, ο Σίλαρντ δεν έλαβε ποτέ το βραβείο Νόμπελ, αλλά ο Έρνεστ Λόρενς παρέλαβε για το κύκλοτρο το 1939 και ο Ερνστ Ρούσκα για το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο το 1986.

 Μια εικόνα από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τον αντιδραστήρα νετρονίων Φέρμι-Σίλαρντ.
Ο Σίλαρντ έλαβε τη γερμανική υπηκοότητα το 1930, αλλά ήταν ήδη ανήσυχος για την πολιτική κατάσταση στην Ευρώπη. Όταν ο Αδόλφος Χίτλερ έγινε καγκελάριος της Γερμανίας στις 30 Ιανουαρίου 1933, ο Σίλαρντ προέτρεψε την οικογένεια και τους φίλους του να εγκαταλείψουν την Ευρώπη όσο μπορούσαν ακόμη. Μετακόμισε στην Αγγλία και μετέφερε τις αποταμιεύσεις του £1.595 (£ 115,800 σήμερα) από την τράπεζά του στη Ζυρίχη σε μία στο Λονδίνο. Έμενε σε ξενοδοχεία όπου η διαμονή και τα γεύματα κοστίζουν περίπου 5,5 λίρες την εβδομάδα. Για όσους ήταν λιγότερο τυχεροί, βοήθησε στην ίδρυση του Συμβουλίου Ακαδημαϊκής Βοήθειας, μια οργάνωση αφιερωμένη στη βοήθεια των προσφύγων επιστημόνων να βρουν νέες θέσεις εργασίας, και έπεισε τη Βασιλική Εταιρεία να της παράσχει στέγη στο Μέγαρο Μπέρλινγκτον. Ζήτησε τη βοήθεια ακαδημαϊκών όπως οι Χάραλντ Μπορ, Γκ.Χ. Χάρντι, Άρτσιμπαλντ Χιλ και Φρέντερικ Ντόναν. Με το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το 1939, είχε βοηθήσει να βρεθούν θέσεις για περισσότερους από 2.500 πρόσφυγες μελετητές.

Το πρωί της 12ης Σεπτεμβρίου 1933, ο Σίλαρντ διάβασε ένα άρθρο στους *Times* που συνόψιζε μια ομιλία του Λόρδου Ράδερφορντ στην οποία ο Ράδερφορντ απέρριψε τη σκοπιμότητα χρήσης της ατομικής ενέργειας για πρακτικούς σκοπούς. Η ομιλία επισήμανε συγκεκριμένα την πρόσφατη εργασία του 1932 των μαθητών του, Τζον Κόκροφτ και Έρνεστ Γουόλτον, στη «διάσπαση» του λιθίου σε σωματίδια άλφα, με βομβαρδισμό με πρωτόνια από έναν επιταχυντή σωματιδίων που είχαν κατασκευάσει.

Ο Σίλαρντ ήταν τόσο ενοχλημένος με την απόρριψη του Ράδερφορντ που, την ίδια μέρα, συνέλαβε την ιδέα της πυρηνικής αλυσιδωτής αντίδρασης (ανάλογη με μια χημική αλυσιδωτή αντίδραση), χρησιμοποιώντας νετρόνια που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα. Η ιδέα δεν χρησιμοποιούσε τον μηχανισμό της πυρηνικής σχάσης, ο οποίος δεν είχε ακόμη ανακαλυφθεί, αλλά ο Σίλαρντ συνειδητοποίησε ότι εάν τα νετρόνια μπορούσαν να ξεκινήσουν οποιοδήποτε είδος πυρηνικής αντίδρασης που παράγει ενέργεια, όπως αυτή που είχε συμβεί στο λίθιο, και θα μπορούσαν να παραχθούν τα ίδια από την ίδια αντίδραση, η ενέργεια θα μπορούσε να ληφθεί με μικρή εισροή, αφού η αντίδραση θα ήταν αυτοσυντηρούμενη. Ο Σίλαρντ υπέβαλε αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την έννοια της πυρηνικής αλυσιδωτής αντίδρασης που προκαλείται από νετρόνια το 1933, το οποίο χορηγήθηκε το 1936. Σύμφωνα με την ενότητα 30 του *νόμου περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και σχεδίων* (1907, ΗΒ), ο Σίλαρντ μπόρεσε να εκχωρήσει το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στο Βρετανικό Ναυαρχείο για να διασφαλίσει το απόρρητό του, κάτι που έκανε. Κατά συνέπεια, το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του δημοσιεύτηκε μόλις το 1949 όταν τα σχετικά μέρη του *νόμου περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και σχεδίων* του 1907 καταργήθηκαν από τον *νόμο περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας* του 1949.

Στις αρχές του 1934, ο Σίλαρντ άρχισε να εργάζεται στο νοσοκομείο Σαιντ Μπαρθολόμιου στο Λονδίνο. Δουλεύοντας με έναν νεαρό φυσικό στο προσωπικό του νοσοκομείου, τον Τόμας Τσάλμερς, άρχισε να μελετά ραδιενεργά ισότοπα για ιατρικούς σκοπούς. Ήταν γνωστό ότι ο βομβαρδισμός στοιχείων με νετρόνια θα μπορούσε να παράγει είτε βαρύτερα ισότοπα ενός στοιχείου είτε ένα βαρύτερο στοιχείο, ένα φαινόμενο γνωστό ως Φαινόμενο Φέρμι ονομασμένο από αυτόν που το ανακάλυψε, τον Ιταλό φυσικό Ενρίκο Φέρμι. Όταν βομβάρδισαν τον ιωδιούχο αιθυλεστέρα με νετρόνια που παράγονται από μια πηγή ραδονίου – βηρυλλίου, διαπίστωσαν ότι τα βαρύτερα ραδιενεργά ισότοπα του ιωδίου διαχωρίστηκαν από την ένωση. Έτσι, είχαν ανακαλύψει ένα μέσο διαχωρισμού ισοτόπων. Αυτή η μέθοδος έγινε γνωστή ως το φαινόμενο Σίλαρντ-Τσάλμερς και χρησιμοποιήθηκε ευρέως στην παρασκευή ιατρικών ισοτόπων. Επιχείρησε επίσης ανεπιτυχώς να δημιουργήσει μια πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση χρησιμοποιώντας βηρύλλιο βομβαρδίζοντάς το με ακτίνες Χ.

Πρόγραμμα Μανχάταν
------------------

### Πανεπιστήμιο Κολούμπια

Ο Σίλαρντ επισκέφτηκε τον Μπέλα και τη Ρόζι και τον σύζυγό της Ρόλαντ (Λόραντ) Ντέντρε, στην Ελβετία τον Σεπτέμβριο του 1937. Μετά από μια καταιγίδα, αυτός και τα αδέρφια του πέρασαν ένα απόγευμα προσπαθώντας ανεπιτυχώς να φτιάξουν μια πρωτότυπη πτυσσόμενη ομπρέλα. Ένας λόγος της επίσκεψης ήταν ότι είχε αποφασίσει να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς πίστευε ότι ένας άλλος πόλεμος στην Ευρώπη ήταν αναπόφευκτος και επικείμενος. Έφτασε στη Νέα Υόρκη με το πλοίο RMS Φραγκονία στις 2 Ιανουαρίου 1938. Τους επόμενους μήνες μετακόμισε από μέρος σε μέρος, πραγματοποιώντας έρευνα με τον Μώρις Γκολντχάμπερ στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Ουρμπάνα-Σαμπέιν και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και στο Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ, όπου πραγματοποίησε πειράματα με ίνδιο αλλά και πάλι απέτυχε να ξεκινήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση.

Τον Νοέμβριο του 1938, ο Σίλαρντ μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, παίρνοντας ένα δωμάτιο στο King's Crown Hotel κοντά στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Συνάντησε τον Τζον Ρ. Ντάνινγκ, ο οποίος τον κάλεσε να μιλήσει για την έρευνά του σε ένα απογευματινό σεμινάριο τον Ιανουάριο του 1939. Εκείνο τον μήνα, ο Νιλς Μπορ μετέφερε στη Νέα Υόρκη την ανακάλυψη της πυρηνικής σχάσης στη Γερμανία από τον Ότο Χαν και τον Φριτς Στράσμαν και τη θεωρητική εξήγηση από τη Λίζε Μάιτνερ και τον Ότο Φρις. Όταν ο Σίλαρντ το έμαθε σε μια επίσκεψη στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, συνειδητοποίησε αμέσως ότι το ουράνιο μπορεί να είναι το στοιχείο που μπορεί να συντηρήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση.

Μη μπορώντας να πείσει τον Φέρμι ότι αυτό συνέβαινε, ο Σίλαρντ ξεκίνησε μόνος του. Πήρε άδεια από τον επικεφαλής του Τμήματος Φυσικής στην Κολούμπια, Τζορτζ Πέγκραμ, να χρησιμοποιήσει ένα εργαστήριο για τρεις μήνες. Για να χρηματοδοτήσει το πείραμά του, δανείστηκε 2.000 δολάρια από έναν συνάδελφο του εφευρέτη, τον Μπέντζαμιν Λίμποβιτς. Επικοινώνησε με τον Φρέντερικ Λίντεμαν στην Οξφόρδη και του ζήτησε να στείλει έναν κύλινδρο βηρυλλίου. Έπεισε τον Γουόλτερ Ζιν να γίνει συνεργάτης του και προσέλαβε τον Σεμιόν Κρέουερ για να ερευνήσει διαδικασίες για την κατασκευή καθαρού ουρανίου και γραφίτη.

Ο Σίλαρντ και ο Ζιν διεξήγαγαν ένα απλό πείραμα στον έβδομο όροφο του Pupin Hall στο Κολούμπια, χρησιμοποιώντας μια πηγή ραδίου-βηρυλίου για να βομβαρδίσουν το ουράνιο με νετρόνια. Αρχικά δεν καταγράφηκε τίποτα στον παλμογράφο, αλλά στη συνέχεια ο Ζιν συνειδητοποίησε ότι δεν ήταν συνδεδεμένος. Κάνοντας αυτό, ανακάλυψαν σημαντικό πολλαπλασιασμό νετρονίων σε φυσικό ουράνιο, αποδεικνύοντας ότι μια αλυσιδωτή αντίδραση μπορεί να είναι δυνατή. Ο Σίλαρντ περιέγραψε αργότερα το γεγονός: «Γυρίσαμε τον διακόπτη και είδαμε τις λάμψεις. Τις παρακολουθήσαμε για λίγο και μετά σβήσαμε τα πάντα και πήγαμε σπίτι.» Ωστόσο, κατάλαβε τις συνέπειες αυτής της ανακάλυψης. «Εκείνη τη νύχτα, υπήρχε πολύ μικρή αμφιβολία στο μυαλό μου ότι ο κόσμος κατευθυνόταν προς τη θλίψη».

Ενώ είχαν αποδείξει ότι η σχάση του ουρανίου παρήγαγε περισσότερα νετρόνια από αυτά που κατανάλωνε, αυτό δεν ήταν μια αλυσιδωτή αντίδραση. Ο Σίλαρντ έπεισε τον Φέρμι και τον Χέρμπερτ Άντερσον να δοκιμάσουν ένα μεγαλύτερο πείραμα χρησιμοποιώντας 230 κιλά ουρανίου. Για να μεγιστοποιήσουν την πιθανότητα σχάσης, χρειάζονταν έναν ρυθμιστή νετρονίων για να επιβραδύνει τα νετρόνια. Το υδρογόνο ήταν γνωστός επιβραδυντής, γι' αυτό χρησιμοποιούσαν νερό. Τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά. Έγινε προφανές ότι το υδρογόνο επιβράδυνε τα νετρόνια, αλλά και τα απορροφούσε, αφήνοντας λιγότερα για την αλυσιδωτή αντίδραση. Ο Σίλαρντ τότε πρότεινε στον Φέρμι να χρησιμοποιήσει άνθρακα, με τη μορφή γραφίτη. Ένιωθε ότι θα χρειαζόταν περίπου 50 τόνους γραφίτη και 5 τόνους ουρανίου. Ως εφεδρικό σχέδιο, ο Σίλαρντ εξέτασε επίσης πού θα μπορούσε να βρει μερικούς τόνους βαρύ ύδωρ. Το δευτέριο δεν θα απορροφούσε νετρόνια όπως το συνηθισμένο υδρογόνο, αλλά θα είχε την ίδια αξία ως επιβραδυντής. Τέτοιες ποσότητες υλικού θα απαιτούσαν πολλά χρήματα.

Ο Σίλαρντ συνέταξε μια εμπιστευτική επιστολή στον Πρόεδρο Φραγκλίνο Ρούσβελτ, εξηγώντας την πιθανότητα πυρηνικών όπλων, προειδοποιώντας για το γερμανικό πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και ενθαρρύνοντας την ανάπτυξη ενός προγράμματος που θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία τους. Με τη βοήθεια του Γουίγκνερ και του Έντουαρντ Τέλερ, προσέγγισε τον παλιό του φίλο και συνεργάτη Αϊνστάιν τον Αύγουστο του 1939 και τον έπεισε να υπογράψει την επιστολή, δίνοντας τη φήμη του στην πρόταση. Η επιστολή Αϊνστάιν-Σίλαρντ οδήγησε στην καθιέρωση έρευνας για την πυρηνική σχάση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και τελικά στη δημιουργία του προγράμματος Μανχάταν. Ο Ρούσβελτ έδωσε την επιστολή στον βοηθό του, ταξίαρχο Έντουιν Μ. "Πα" Γουάτσον με την οδηγία: «Πα, αυτό απαιτεί δράση!»

Μια Συμβουλευτική Επιτροπή για το Ουράνιο δημιουργήθηκε υπό τον Λάιμαν Μπριγκς, έναν επιστήμονα και διευθυντή του Εθνικού Γραφείου Προτύπων. Στην πρώτη συνάντηση, στις 21 Οκτωβρίου 1939, παρευρέθηκαν οι Σίλαρντ, Τέλερ και Γουίγκνερ, οι οποίοι έπεισαν τον Στρατό και το Ναυτικό να παράσχουν 6.000 $ στον Σίλαρντ για να αγοράσει προμήθειες για πειράματα - ιδιαίτερα περισσότερο γραφίτη. Μια έκθεση πληροφοριών του στρατού του 1940 για τον Φέρμι και τον Σίλαρντ, που συντάχθηκε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν ακόμη εισέλθει στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, εξέφρασε επιφυλάξεις και για τους δύο. Αν και περιείχε ορισμένα λάθη σχετικά με τον Σίλαρντ, σημείωσε σωστά την τρομερή πρόβλεψή του ότι η Γερμανία θα κέρδιζε τον πόλεμο.

Ο Φέρμι και ο Σίλαρντ συναντήθηκαν με εκπροσώπους της Εθνικής Εταιρείας Άνθρακα, που κατασκεύαζε γραφίτη, και ο Σίλαρντ έκανε μια άλλη σημαντική ανακάλυψη. Ρώτησε για τις ακαθαρσίες στον γραφίτη και έμαθε ότι συνήθως περιείχε βόριο, έναν απορροφητή νετρονίων. Στη συνέχεια ζήτησε ειδικό γραφίτη χωρίς βόριο. Αν δεν το είχε κάνει, θα μπορούσαν να συμπέραναν, όπως έκαναν οι Γερμανοί πυρηνικοί ερευνητές, ότι ο γραφίτης ήταν ακατάλληλος για χρήση ως επιβραδυντής νετρονίων. Όπως οι Γερμανοί ερευνητές, ο Φέρμι και ο Σίλαρντ εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι απαιτούνταν τεράστιες ποσότητες ουρανίου για μια ατομική βόμβα, και ως εκ τούτου επικεντρώθηκαν στην παραγωγή μιας ελεγχόμενης αλυσιδωτής αντίδρασης. Ο Φέρμι προσδιόρισε ότι ένα άτομο ουρανίου που διασπά παρήγαγε 1,73 νετρόνια κατά μέσο όρο. Ήταν αρκετό, αλλά απαιτήθηκε προσεκτικός σχεδιασμός για να ελαχιστοποιηθούν οι απώλειες. Ο Σίλαρντ επεξεργάστηκε διάφορα σχέδια για έναν πυρηνικό αντιδραστήρα. «Αν το πρόγραμμα για το ουράνιο μπορούσε να λειτουργήσει μόνο με ιδέες», παρατήρησε αργότερα ο Γουίγκνερ, «δεν θα χρειαζόταν κανείς άλλος εκτός από τον Λέο Σίλαρντ».

### Μεταλλουργικό Εργαστήριο

14 men and one woman, all wearing formal suit jackets, with Szilard also wearing a lab coat Οι επιστήμονες του Μεταλλουργικού Εργαστηρίου, με τον Σίλαρντ τρίτο από δεξιά, με τη ρόμπα εργαστηρίου.
Στη συνεδρίασή της στις 6 Δεκεμβρίου 1941, η Επιτροπή Ερευνών Εθνικής Άμυνας αποφάσισε να προχωρήσει σε μια συνολική προσπάθεια για την παραγωγή ατομικών βομβών. Αυτή η απόφαση δόθηκε επείγουσα από την ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ την επόμενη μέρα που έφερε τις Ηνωμένες Πολιτείες στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Εγκρίθηκε επίσημα από τον Ρούσβελτ τον Ιανουάριο του 1942. Ο Άρθουρ Κόμπτον από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο διορίστηκε επικεφαλής έρευνας και ανάπτυξης. Ενάντια στις επιθυμίες του Σίλαρντ, ο Κόμπτον συγκέντρωσε όλες τις ομάδες που εργάζονταν σε αντιδραστήρες και πλουτώνιο στο Μεταλλουργικό Εργαστήριο του Πανεπιστημίου του Σικάγο. Ο Κόμπτον εκπόνησε ένα φιλόδοξο σχέδιο για να επιτύχει μια αλυσιδωτή αντίδραση μέχρι τον Ιανουάριο του 1943, να ξεκινήσει την παραγωγή πλουτωνίου σε πυρηνικούς αντιδραστήρες μέχρι τον Ιανουάριο του 1944 και να παράγει μια ατομική βόμβα μέχρι τον Ιανουάριο του 1945.

Τον Ιανουάριο του 1942, ο Σίλαρντ εντάχθηκε στο Μεταλλουργικό Εργαστήριο στο Σικάγο ως επιστημονικός συνεργάτης και αργότερα ως επικεφαλής φυσικός. Ο Σίλαρντ παρείχε σημαντικές γνώσεις. Ενώ το ουράνιο-238 δεν διασπόταν εύκολα με αργά νετρόνια, θα μπορούσε ακόμα να διασπαστεί με τα γρήγορα νετρόνια που παράγονται από τη σχάση. Αυτό το φαινόμενο ήταν μικρό αλλά κρίσιμο. Ο Σίλαρντ έκανε προτάσεις που βελτίωσαν τη διαδικασία συσκευασίας ουρανίου και συνεργάστηκε με τον Ντέιβινγ Γκουρίνσκι και τον Εντ Κρόιτς σε μια μέθοδο ανάκτησης ουρανίου από τα άλατά του.

Ένα ενοχλητικό ερώτημα εκείνη την εποχή ήταν πώς θα έπρεπε να ψύχεται ένας αντιδραστήρας παραγωγής. Έχοντας τη συντηρητική άποψη ότι κάθε πιθανό νετρόνιο πρέπει να διατηρηθεί, η γνώμη της πλειοψηφίας αρχικά ευνόησε την ψύξη με ήλιο, το οποίο θα απορροφούσε πολύ λίγα νετρόνια. Ο Σίλαρντ υποστήριξε ότι αν αυτό ήταν ανησυχητικό, τότε το υγρό βισμούθιο θα ήταν καλύτερη επιλογή. Παρακολούθησε πειράματα με αυτό, αλλά οι πρακτικές δυσκολίες αποδείχθηκαν πολύ μεγάλες. Στο τέλος, το σχέδιο του Γουίγκνερ να χρησιμοποιήσει το συνηθισμένο νερό ως ψυκτικό κέρδισε. Όταν το ζήτημα του ψυκτικού υγρού έγινε πολύ έντονο, ο Κόμπτον και ο διευθυντής του προγράμματος Μανχάταν, ταξίαρχος Λέσλι Γκρόουβς, κινήθηκαν για να απολύσουν τον Σίλαρντ, ο οποίος ήταν ακόμη Γερμανός πολίτης, αλλά ο Υπουργός Πολέμου, Χένρι Στίμσον αρνήθηκε να το κάνει. Ο Σίλαρντ ήταν επομένως παρών στις 2 Δεκεμβρίου 1942, όταν επιτεύχθηκε η πρώτη ανθρωπογενής αυτοσυντηρούμενη πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση στον πρώτο πυρηνικό αντιδραστήρα κάτω από κερκίδες του Stagg Field, και έσφιξε το χέρι του Φέρμι.

Ο Σίλαρντ πολιτογραφήθηκε υπήκοος των Ηνωμένων Πολιτειών τον Μάρτιο του 1943. Ο Στρατός πρόσφερε στον Σίλαρντ 25.000 $ για τις εφευρέσεις του πριν από τον Νοέμβριο του 1940, όταν εντάχθηκε επίσημα στο έργο. Αρνήθηκε. Ήταν ο συν-κάτοχος, μαζί με τον Φέρμι, της πατέντας για τον πυρηνικό αντιδραστήρα. Στο τέλος πούλησε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του στην κυβέρνηση για επιστροφή των εξόδων του, περίπου 15.416 $, συν την τυπική αμοιβή $1. Συνέχισε να εργάζεται με τους Φέρμιi και Γουίγκνερ για το σχεδιασμό πυρηνικών αντιδραστήρων, και πιστώνεται με την επινόηση του όρου «αναπαραγωγός αντιδραστήρας».

Με διαρκές πάθος για τη διατήρηση της ανθρώπινης ζωής και της πολιτικής ελευθερίας, ο Σίλαρντ ήλπιζε ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν θα χρησιμοποιούσε πυρηνικά όπλα, αλλά ότι η απλή απειλή τέτοιων όπλων θα ανάγκαζε τη Γερμανία και την Ιαπωνία να παραδοθούν. Ανησυχούσε επίσης για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των πυρηνικών όπλων, προβλέποντας ότι η χρήση τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινούσε έναν αγώνα πυρηνικών εξοπλισμών με την ΕΣΣΔ. Συνέταξε την έκκληση Σίλαρντ που υποστήριξε ότι η ατομική βόμβα πρέπει να επιδειχθεί στον εχθρό και να χρησιμοποιηθεί μόνο εάν ο εχθρός δεν παραδοθεί. Αντίθετα, η Προσωρινή Επιτροπή επέλεξε να χρησιμοποιήσει ατομικές βόμβες εναντίον πόλεων παρά των διαμαρτυριών του Σίλαρντ και άλλων επιστημόνων. Στη συνέχεια, άσκησε πιέσεις για τροποποιήσεις στον Νόμο για την Ατομική Ενέργεια του 1946 που έθεταν την πυρηνική ενέργεια υπό πολιτικό έλεγχο.

Μετά τον πόλεμο
---------------

 Ο Σίλαρντ και ο Νόρμαν Χίλμπερι στον χώρο του CP-1, στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, μερικά χρόνια μετά τον πόλεμο. Κατεδαφίστηκε το 1957.
Το 1946, ο Σίλαρντ εξασφάλισε μια ερευνητική θέση καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο που του επέτρεψε να ερευνήσει στη βιολογία και τις κοινωνικές επιστήμες. Συνεργάστηκε με τον Άαρον Νόβικ, έναν χημικό που είχε εργαστεί στο Μεταλλουργικό Εργαστήριο κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι δύο άνδρες είδαν τη βιολογία ως ένα πεδίο που δεν είχε διερευνηθεί τόσο πολύ όσο η φυσική, και ήταν έτοιμοι για επιστημονικές ανακαλύψεις. Ήταν ένα πεδίο πάνω στο οποίο εργαζόταν ο Σίλαρντ το 1933 προτού ενταχθεί στην αναζήτηση μιας πυρηνικής αλυσιδωτής αντίδρασης. Το δίδυμο έκανε σημαντικές προόδους. Εφηύραν τον χημοστάτη, μια συσκευή για τη ρύθμιση του ρυθμού ανάπτυξης των μικροοργανισμών σε έναν βιοαντιδραστήρα και ανέπτυξαν μεθόδους για τη μέτρηση του ρυθμού ανάπτυξης των βακτηρίων. Ανακάλυψαν την αναστολή της ανάδρασης, έναν σημαντικό παράγοντα σε διαδικασίες όπως η ανάπτυξη και ο μεταβολισμός. Ο Σίλαρντ έδωσε ουσιαστικές συμβουλές στους Θίοντορ Πακ και Φίλιπ Μάρκους για την πρώτη τους κλωνοποίηση ανθρώπινου κυττάρου το 1955.

### Προσωπική ζωή

Πριν από τη σχέση του με την μετέπειτα σύζυγό του Γερτρούδη Βάις, σύντροφος της ζωής του Λέο Σίλαρντ την περίοδο 1927-1934 ήταν η νηπιαγωγός και τραγουδίστρια όπερας Γκέρντα Φίλιπσμπορν, η οποία εργάστηκε επίσης ως εθελόντρια σε μια οργάνωση ασύλου του Βερολίνου για παιδιά πρόσφυγες και το 1932 μετακόμισε στην Ινδία για να συνεχίσει αυτό το έργο. Ο Σίλαρντ παντρεύτηκε την Βάις, μια γιατρό, σε μια πολιτική τελετή στη Νέα Υόρκη στις 13 Οκτωβρίου 1951. Γνωριζόντουσαν από το 1929 και έκτοτε αλληλογραφούσαν και επισκέπτονταν συχνά ο ένας τον άλλον. Η Βάις ανέλαβε μια θέση διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο τον Απρίλιο του 1950 και ο Σίλαρντ άρχισε να μένει μαζί της στο Ντένβερ για εβδομάδες σε μια εποχή που δεν ήταν ποτέ μαζί για περισσότερες από λίγες μέρες πριν. Οι άγαμοι που ζούσαν μαζί ήταν αποκρουστικοί στις συντηρητικές Ηνωμένες Πολιτείες εκείνη την εποχή και, αφού τους ανακάλυψε ένας από τους μαθητές της, ο Σίλαρντ άρχισε να ανησυχεί μήπως χάσει τη δουλειά του. Η σχέση τους παρέμεινε εξ αποστάσεως και κράτησαν σιωπηλά τα νέα του γάμου τους. Πολλοί από τους φίλους του ήταν σοκαρισμένοι, αφού θεωρούσαν τον Σίλαρντ γεννημένο εργένη.

### Γραπτά

Το 1949 ο Σίλαρντ έγραψε ένα διήγημα με τίτλο «Η δίκη μου ως εγκληματίας πολέμου » στο οποίο φανταζόταν τον εαυτό του να δικάζεται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες έχασαν έναν πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση. Έκρουσε δημόσια τον κώδωνα του κινδύνου ενάντια στην πιθανή ανάπτυξη αλατισμένων θερμοπυρηνικών βομβών, εξηγώντας σε ένα ραδιοφωνικό πρόγραμμα Στρογγυλής Τραπέζης του Πανεπιστημίου του Σικάγο στις 26 Φεβρουαρίου 1950, ότι η αρκετά μεγάλη θερμοπυρηνική βόμβα εξοπλισμένη με συγκεκριμένα αλλά κοινά υλικά, θα μπορούσε να εξολοθρεύσει την ανθρωπότητα. Τα σχόλιά του, καθώς και αυτά των Χανς Μπέτε, Χάρισον Μπράουν και Φρέντερικ Σάιτς (των τριών άλλων επιστημόνων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα), δέχθηκαν επίθεση από τον πρώην Πρόεδρο της Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, Ντέιβιντ Λίλιενταλ, και οι επικρίσεις συν μια απάντηση από τον Σίλαρντ δημοσιεύτηκε. Το *Time* συνέκρινε τον Σίλαρντ με τον Chicken Little ενώ η AEC απέρριψε τις ιδέες του, αλλά οι επιστήμονες συζήτησαν αν ήταν εφικτό ή όχι. Το *Bulletin of the Atomic Scientists* ανέθεσε μια μελέτη από τον Τζέιμς Άρνολντ, ο οποίος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν εφικτό. Ο φυσικός Ου.Χ. Κλαρκ πρότεινε ότι μία βόμβα κοβαλτίου 50.000 μεγατόνων είχε τη δυνατότητα να παράγει αρκετή μακροχρόνια ακτινοβολία για να είναι ένα όπλο ολοκληρωτικής καταστροφής, θεωρητικά, αλλά ήταν της άποψης ότι, ακόμη και τότε, «αρκετοί άνθρωποι θα μπορούσαν να βρουν καταφύγιο για να περιμένουν τη ραδιενέργεια και να αναδυθούν για να ξαναρχίσουν.»

Ο Σίλαρντ δημοσίευσε ένα βιβλίο διηγημάτων, *The Voice of the Dolphins* (1961), στο οποίο ασχολήθηκε με τα ηθικά ζητήματα που έθεσε ο Ψυχρός Πόλεμος και τον δικό του ρόλο στην ανάπτυξη των ατομικών όπλων. Η ιστορία του τίτλου περιέγραφε ένα διεθνές ερευνητικό εργαστήριο βιολογίας στην Κεντρική Ευρώπη. Αυτό έγινε πραγματικότητα μετά από μια συνάντηση το 1962 με τους Βίκτορ Βάισκοπφ, Τζέιμς Γουάτσον και Τζον Κέντριου. Όταν ιδρύθηκε το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας, η βιβλιοθήκη ονομάστηκε Βιβλιοθήκη Σίλαρντ και η σφραγίδα της βιβλιοθήκης περιλαμβάνει δελφίνια. Άλλες διακρίσεις που έλαβε ήταν το Βραβείο Άτομα για την Ενέργεια το 1959, και ο Ανθρωπιστής της Χρονιάς το 1960. Ένας σεληνιακός κρατήρας στην μακρινή πλευρά της Σελήνης πήρε το όνομά του το 1970. Το βραβείο διάλεξης Λέο Σίλαρντ, που δημιουργήθηκε το 1974, απονέμεται προς τιμήν του από την Αμερικανική Φυσική Εταιρεία.

### Διάγνωση και θεραπεία καρκίνου

Το 1960, ο Σίλαρντ διαγνώστηκε με καρκίνο της ουροδόχου κύστης. Υποβλήθηκε σε θεραπεία με κοβάλτιο στο Νοσοκομείο Memorial Sloan-Kettering της Νέας Υόρκης χρησιμοποιώντας ένα θεραπευτικό σχήμα κοβαλτίου 60 που οι γιατροί του έδωσαν υψηλό βαθμό ελέγχου. Ένας δεύτερος γύρος θεραπείας με αυξημένη δόση ακολούθησε το 1962. Η μεγαλύτερη δόση έκανε τη δουλειά της και ο καρκίνος του δεν επέστρεψε ποτέ.

### Τα τελευταία χρόνια

Ο Σίλαρντ πέρασε τα τελευταία του χρόνια ως συνεργάτης του Ινστιτούτου Σολκ για τις Βιολογικές Σπουδές στην κοινότητα Λα Χόγια του Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια, το οποίο είχε βοηθήσει να δημιουργηθεί. Ο Σίλαρντ ίδρυσε το Συμβούλιο για έναν Βιώσιμο Κόσμο το 1962 για να μεταδώσει τη «γλυκιά φωνή της λογικής» σχετικά με τα πυρηνικά όπλα στο Κογκρέσο, τον Λευκό Οίκο και το αμερικανικό κοινό. Με την Γερτρούδη, ζούσε σε ένα μπανγκαλόου στην ιδιοκτησία του Hotel del Charro. Στις 30 Μαΐου 1964, πέθανε εκεί στον ύπνο του από καρδιακή προσβολή. Όταν η Τρουντ ξύπνησε, δεν μπόρεσε να τον επαναφέρει. Τα λείψανά του αποτεφρώθηκαν.

Οι εργασίες του βρίσκονται στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο. Τον Φεβρουάριο του 2014, η βιβλιοθήκη ανακοίνωσε ότι έλαβε χρηματοδότηση από την Εθνική Επιτροπή Ιστορικών Εκδόσεων και Αρχείων για την ψηφιοποίηση της συλλογής των εγγράφων του, η οποία εκτείνεται από το 1938 έως το 1998.

Αναγνώριση και μνήμη
--------------------

* Βραβείο Άτομα για την Ενέργεια, 1959
* Βραβείο Άλμπερτ Αϊνστάιν, 1960
* Ανθρωπιστής της Χρονιάς της Αμερικανικής Ανθρωπιστικής Ένωσης, 1960
* Σίλαρντ (κρατήρας) στην μακρινή πλευρά της Σελήνης, που ονομάστηκε το 1970
* Βραβείο Λέο Σίλαρντ, από το 1974
* Ο αστεροειδής 38442 Σίλαρντ ανακαλύφθηκε το 1999
* Λεοσιλαρδίτης, ορυκτό, που αναφέρθηκε το 2016

Παραπομπές
----------

1. 1 2  (Αγγλικά) *Internet Movie Database*. nm0844081. Ανακτήθηκε στις 16  Οκτωβρίου 2015.
2. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12492965j. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
3. ↑  «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Leo-Szilard. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. 1 2  «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Η Μεγάλη Ρωσική Εγκυκλοπαίδεια. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
5. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12492965j. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
6. 1 2  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. ntk20191030668. Ανακτήθηκε στις 1  Μαρτίου 2022.
7. ↑  *The Fine Art Archive*. cs.isabart.org/person/123750. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
8. 1 2  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. ntk20191030668. Ανακτήθηκε στις 19  Δεκεμβρίου 2022.
9. ↑  www.invent.org/inductees/leo-szilard.
10. ↑  Marx, György. «A marslakók legendája». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2020.
11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36  Lanouette & Silard 1992.
12. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 167.
13. ↑  Byers, Nina. «Fermi and Szilard». Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2015.
14. ↑  Frank 2008.
15. ↑  Blumesberger, Doppelhofer & Mauthe 2002, σελ. 1355.
16. ↑  Bess 1993, σελ. 44.
17. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 42.
18. ↑  Hargittai 2006, σελ. 44.
19. ↑  Szilard, Leo (December 1, 1925). «Über die Ausdehnung der phänomenologischen Thermodynamik auf die Schwankungserscheinungen» (στα γερμανικά). *Zeitschrift für Physik* **32** (1): 753–788. doi:10.1007/BF01331713. ISSN 0044-3328. Bibcode: 1925ZPhy...32..753S.
20. ↑  Szilard, Leo (1929). «Über die Entropieverminderung in einem thermodynamischen System bei Eingriffen intelligenter Wesen» (στα γερμανικά). *Zeitschrift für Physik* **53** (11–12): 840–856. doi:10.1007/BF01341281. ISSN 0044-3328. Bibcode: 1929ZPhy...53..840S.  Available on-line in English at Aurellen.org.
21. ↑  Telegdi, V. L. (2000). «Szilard as Inventor: Accelerators and More». *Physics Today* **53** (10): 25–28. doi:10.1063/1.1325189. Bibcode: 2000PhT....53j..25T.
22. ↑  Calaprice & Lipscombe 2005, σελ. 110.
23. 1 2  Dannen, Gene (9 Φεβρουαρίου 1998). «Leo Szilard the Inventor: A Slideshow». Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2015.
24. ↑  U.S. Patent 1.781.541
25. ↑  Fraser 2012, σελ. 71.
26. ↑  Rhodes 1986, σελ. 26.
27. ↑  «Section 30: Assignment to Secretary for War or the Admiralty of certain inventions». Patents and Designs Act *(1907, UK)*. The National Archives on behalf of HM Government.  `Η παράμετρος |access-date=` χρειάζεται `|url=` (βοήθεια)
28. ↑  Rhodes 1986.
29. ↑  GB630726A *Improvements in or relating to the transmutation of chemical elements*
30. ↑  «Changes over time for Section 1». Patents and Designs Act *(1907, UK)*. The National Archives on behalf of HM Government. Ss. 1–46 repealed by *Patents Act* 1949 (c. 87), Schs. 2, 3 and *Registered Designs Act* 1949 (c. 88), s. 48, Sch. 2  `Η παράμετρος |access-date=` χρειάζεται `|url=` (βοήθεια)
31. ↑  Szilard, L.; Chalmers, T. A. (September 22, 1934). «Chemical Separation of the Radioactive Element from its Bombarded Isotope in the Fermi Effect». *Nature* **134** (3386): 462. doi:10.1038/134462b0. ISSN 0028-0836. Bibcode: 1934Natur.134..462S. .
32. ↑  Szilard, L.; Chalmers, T. A. (September 29, 1934). «Detection of Neutrons Liberated from Beryllium by Gamma Rays: a New Technique for Inducing Radioactivity». *Nature* **134** (3387): 494–495. doi:10.1038/134494b0. ISSN 0028-0836. Bibcode: 1934Natur.134..494S. .
33. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 148.
34. ↑  Brasch, A.; Lange, F.; Waly, A.; Banks, T. E.; Chalmers, T. A.; Szilard, Leo; Hopwood, F. L. (December 8, 1934). «Liberation of Neutrons from Beryllium by X-Rays: Radioactivity Induced by Means of Electron Tubes». *Nature* **134** (3397): 880. doi:10.1038/134880a0. ISSN 0028-0836. Bibcode: 1934Natur.134..880B. .
35. ↑  Rhodes 1986, σελ. 291.
36. ↑  Rhodes 1986, σελ. 292.
37. ↑  The Atomic Heritage Foundation. «Einstein's Letter to Franklin D. Roosevelt». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουνίου 2022. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2007.
38. ↑  The Atomic Heritage Foundation. «Pa, this requires action!». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2007.
39. ↑  Hewlett & Anderson 1962.
40. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 222.
41. ↑  Bethe, Hans A. (March 27, 2000). «The German Uranium Project». *Physics Today* **53** (7): 34–36. doi:10.1063/1.1292473. Bibcode: 2000PhT....53g..34B.
42. 1 2  Lanouette & Silard 1992, σελ. 227.
43. ↑  Hewlett & Anderson 1962, σελ. 28.
44. ↑  Weinberg 1994, σελ. 17.
45. ↑  Weinberg 1994, σελ. 36.
46. 1 2  Weinberg 1994.
47. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 249.
48. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 253.
49. ↑  U.S. Patent 2.708.656
50. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 254.
51. ↑  Grivet, Jean-Philippe (January 1, 2001). «Nonlinear population dynamics in the chemostat». *Computing in Science and Engineering* **3** (1): 48–55. doi:10.1109/5992.895187. ISSN 1521-9615. Bibcode: 2001CSE.....3a..48G. .  The chemostat was independently invented the same year by Jacques Monod.
52. ↑  Novick, Aaron; Szilard, Leo (December 15, 1950). «Description of the Chemostat». *Science* **112** (2920): 715–716. doi:10.1126/science.112.2920.715. ISSN 0036-8075. PMID 14787503. Bibcode: 1950Sci...112..715N. .
53. ↑  Hargittai 2006.
54. ↑  Dannen, Gene (26 Ιανουαρίου 2015). «Physicist's Lost Love: Leo Szilard and Gerda Philipsborn». dannen.com. Ανακτήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2016.
55. ↑  «Trude Weiss Szilard interviewed by Harold Keen at the Jewish Community Center». 1980.
56. ↑  Esterer & Esterer 1972, σελ. 148.
57. ↑  Jogalekar, Ashutosh (February 18, 2014). «Why the world needs more Leo Szilards». *Scientific American*.. Ανακτήθηκε στις May 29, 2015.
58. 1 2  Bethe, Hans; Brown, Harrison; Seitz, Frederick; Szilard, Leo (1950). «The Facts About the Hydrogen Bomb». *Bulletin of the Atomic Scientists* **6** (4): 106–109. doi:10.1080/00963402.1950.11461233. Bibcode: 1950BuAtS...6d.106B. .
59. 1 2  «Science: fy for Doomsday». *Time*. November 24, 1961. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις March 14, 2016. .
60. ↑  Arnold, James R. (1950). «The Hydrogen-Cobalt Bomb». *Bulletin of the Atomic Scientists* **6** (10): 290–292. doi:10.1080/00963402.1950.11461290. Bibcode: 1950BuAtS...6j.290A. .
61. ↑  Clark, W. H. (1961). «Chemical and Thermonuclear Explosives». *Bulletin of the Atomic Scientists* **17** (9): 356–360. doi:10.1080/00963402.1961.11454268. Bibcode: 1961BuAtS..17i.356C. .
62. ↑  «Brief History». European Molecular Biology Laboratory. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Απριλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2011.
63. ↑  «Szilard Library». European Molecular Biology Laboratory. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2011.
64. ↑  «Guide to Atoms for Peace Awards Records MC.0010». Massachusetts Institute of Technology. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Αυγούστου 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2015.
65. ↑  «The Humanist of the Year». American Humanist Association. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015.
66. ↑  «Szilard». United States Geographical Survey. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015.
67. ↑  «Leo Szilard Lectureship Award». *American Physical Society*. Ανακτήθηκε στις 25 Μαρτίου 2016.
68. ↑  Lanouette, William. (2013). *Genius in the Shadows : a Biography of Leo Szilard, the Man Behind the Bomb*. New York: Skyhorse Publishing, Inc. ISBN 978-1-62873-477-5.
69. ↑  «Founding». Council for a Livable World. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2020.
70. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 477.
71. ↑  Lanouette & Silard 1992, σελ. 479.
72. ↑  «Leo Szilard Papers, 1898 – 1998 MSS 0032». University of California in San Diego. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015.
73. ↑  Davies, Dolores. «Materials Documenting Birth of Nuclear Age to be Digitized». Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2015.
74. ↑  38442 Szilard (1999 SU6)

Βιβλιογραφία
------------

* Bess, Michael (1993). *Realism, Utopia, and the Mushroom Cloud: Four Activist Intellectuals and their Strategies for Peace, 1945–1989*. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-04421-1. OCLC 27894840.
* Blumesberger, Susanne· Doppelhofer, Michael· Mauthe, Gabriele (2002). *Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft*. **1**. Munich: K. G. Saur. ISBN 9783598115455. OCLC 49635343.
* Calaprice, Alice· Lipscombe, Trevor (2005). *Albert Einstein: A Biography*. Westport, Connecticut: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-33080-3. OCLC 57208188.
* Esterer, Arnulf K.· Esterer, Luise A. (1972). *Prophet of the Atomic Age: Leo Szilard*. New York: Julian Messner. ISBN 0-671-32523-X. OCLC 1488166.
* Frank, Tibor (2008). *Double exile: migrations of Jewish-Hungarian professionals through Germany to the United States, 1919–1945*. Exile Studies. **7**. Oxford: Peter Lang. ISBN 978-3-03911-331-6. OCLC 299281775.
* Fraser, Gordon (2012). *The Quantum Exodus*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-959215-9. OCLC 757930837.
* Hargittai, István (2006). *The Martians of Science: Five Physicists Who Changed the Twentieth Century*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-517845-6. OCLC 62084304.
* Hewlett, Richard G.· Anderson, Oscar E. (1962). *The New World, 1939–1946* (PDF). University Park: Pennsylvania State University Press. ISBN 0-520-07186-7. OCLC 637004643. Ανακτήθηκε στις 26 Μαρτίου 2013.
* Lanouette, William· Silard, Bela (1992). *Genius in the Shadows: A Biography of Leo Szilard: The Man Behind The Bomb*. New York: Skyhorse Publishing. ISBN 1-626-36023-5. OCLC 25508555.
* Rhodes, Richard (1986). *The Making of the Atomic Bomb*. New York: Simon and Schuster. ISBN 0671441337. OCLC 25508555.
* Weinberg, Alvin (1994). *The First Nuclear Era: The Life and Times of a Technological Fixer*. New York: AIP Press. ISBN 1-56396-358-2.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 51792743
* LCCN: n88277643
* ISNI: 0000 0000 8130 310X
* GND: 119152088
* SELIBR: 208294
* SUDOC: 034141928
* BNF: cb12492965j (data)
* BIBSYS: 90402372
* MGP: 113115
* NLA: 35537319
* NDL: 00458237
* NKC: ntk20191030668
* BNE: XX5657546
* CiNii: DA00609432

 |

 |