Ο **Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδας** στο Αγρίνιο είναι προεπαναστατική εκκλησία. Σήμερα αποτελεί ενοριακό Ναό. Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, καθώς και στο αρχείο του Ναού υπάρχουν πολλά στοιχεία σχετικά με την ιστορία του.

Ιστορία ως κτίριο
-----------------

### Προεπαναστατικά χρόνια

Η ιστορία του Ιερού Ναού ανάγεται πίσω στο 1801 όταν ο γνωστός προεστός του Αγρινίου Πάνος Γαλάνης δώρησε στη Μονή Τατάρνας ένα οικόπεδο ανάμεσα από τους οικισμούς Βραχωριτών και Τούρκων. Στο δικαιοπρακτικό της δωρεάς του Γαλάνη θέτεται ως όρος η ανέγερση εκκλησίας. Οι καλόγεροι του μοναστηριού τον τήρησαν, αφού κατέβηκαν στο Αγρίνιο το 1810 (όταν ερημώθηκε η Τατάρνα) και μέσα σε δύο μήνες απέσπασαν διαταγή από τον Αλή Πασά να ανεγερθεί μελετημένη εκκλησία στο συγκεκριμένο οικόπεδο. Όμως από την τοπική διοίκηση του Αγρινίου επικύρωσε την απόφαση οκτώ χρόνια αργότερα (το 1818). Ο ηγούμενος της Τατάρνας, προκειμένου να επεκτείνει τον περίβολο του Ναού, αγόρασε ένα δεύτερο οικόπεδο δίπλα από το οικόπεδο που είχε δωρίσει ο Γαλάνης. Έτσι το 1819, με έξοδα της Μονής και συνεισφορές των κατοίκων χτίστηκε ο Ναός. 

### Κατά την διάρκεια της Επανάστασης του '21

Τον Σεπτέμβρη του 1820 ο Γαλάνης παρήγγειλε 5 δεσποτικές εικόνες από την Οδησσό. Οι εικόνες αυτές έφτασαν τον Φεβρουάριο του 1821 στην Πάτρα, όμως δεν έφτασαν ποτέ στο Αγρίνιο λόγω της κήρυξης της Επανάστασης. Επειδή βρισκόταν σε ύψωμα, χρησίμευσε ως κανονόστασιο και κατά την άλωση του Βραχωρίου (Ιούνιος του 1821) γκρεμίστηκε. Φαίνεται ότι κατά την διάρκεια της επανάστασης είχε ξαναχτιστεί, πρόχειρα όμως. Μετά την επανάσταση ο Ναός ανεγείρεται ξανά με έξοδα της Τατάρνας μεγαλύτερος Ναός. 

### Μεταεπαναστατικά χρόνια

Μετά την επανάσταση, η εκκλησία της Αγίας Τριάδας λειτουργούσε ως μετόχι της Τατάρνας με ιερέα μοναχό. Η Τατάρνα ως σταυροπηγιακή μονή διατηρούσε το μετόχι της Αγίας Τριάδας έξω από την δικαιοδοσία του Επισκόπου. Το 1835 όμως ο Επίσκοπος ζητάει ένταξη του Ναού στην δικαιοδοσία της Επισκοπής. Όμως από τον Εκκλησιαστικό Γραμματέα της Επικράτειας προκύπτει ότι ο Ναός είναι δύσκολο να θεωρηθεί ενοριακός αφού υπάρχουν «νόμιμοι τίτλοι μη προσβληθέντες». Πρώτος ιερέας του Ναού ήταν ο ιερομόναχος Ανανίας Ταταρνιώτης. Το 1839 όμως οι Αγρινιώτες δεν τάσσονται όλοι υπέρ της Μονής κι έτσι οι μισοί θέλουν να κάνουν τον Ναό ενοριακό ενώ οι άλλοι μισοί να τον διατηρήσουν ως μετόχι της Τατάρνας. Εν τέλει το 1843 υπάγεται οριστικά στην δικαιοδοσία της επισκοπής. Από το 1906 υψώνεται ολοκαίνουριος μεγαλύτερος ναός με περισσότερους χώρους, ο οποίος και διατηρείται έως σήμερα.

Θέση
----

Βρίσκεται στα ΝΑ της πόλης του Αγρινίου. Πλαισιώνεται από ένα μικρό πάρκο, καθώς και έναν πεζόδρομο από την μεριά της κεντρικής πόρτας. Ο πεζόδρομος καταλήγει επί της οδού Μακρή, ενώ η άλλη έξοδος από το περίβολο καταλήγει επί της οδού Θυσίας. Λίγα μέτρα πίσω από το ιερό της Αγίας Τριάδας είναι ο τόπος όπου Μεγάλη Παρασκευή του 1944 εκτελέστηκαν 117 Έλληνες και ετάφησαν 120 (οι 3 επιπλέον είναι οι απαγχονισθέντες στην πλατεία Μπέλλου) από τα στρατεύματα των Γερμανών. Αποτελεί σήμερα πλατεία-μνημείο. Λίγο πιο πριν από το Μνημείο βρίσκεται το Φαφούτειο Οικοτροφείο, που χρησιμοποιείται ως γραφείο των ιερέων και των επιτρόπων, αίθουσα στην οποία γίνονται οι επίσημες συναντήσεις του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας καθώς και σαν αποθηκευτικός χώρος. Ο πάνω όροφος αξιοποιείται ως κεντρικό κτήριο της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής «Δαυίδ ο Ψαλμωδός», διευθυντής της οποίας είναι ο κ. Κωνσταντίνος Αν. Καντάνης.

Χαρακτηριστικά του Ναού
-----------------------

Ο ρυθμός της είναι βασιλική με τρούλο. Στην πρόσοψη υπάρχουν δύο κίονες, ακολουθεί ο νάρθηκας και η μεγάλη, κεντρική πύλη. Ξεχωρίζει η επιγραφή «Εν εκκλησίαις ευλογείτε τον Θεόν» πάνω από τους κίονες. Δεξιά και αριστερά είναι χτισμένα δύο κωδωνοστάσια. Αξιοποιείται μόνο το αριστερό, στο οποίο υπάρχουν 6 καμπάνες. Υπάρχουν δύο μικρότερες πύλες στην βόρεια και στην νότια πλευρά του Ναού, καθώς και η είσοδος για το Άγιο Βήμα από την νότια πλευρά. Είναι περίπου ίδιου μεγέθους με την εκκλησία του Αγίου Χριστοφόρου. Αριθμεί 3 κληρικούς, δύο ιερείς και ένα διάκονο. Γίνονται πολύ συχνά αγρυπνίες.