Τα **αλορ(ρ)αγοειδή** ή **αλορ(ρ)αγίδες** (επιστημονική-λατινική ονομασία *Haloragaceae*) είναι οικογένεια δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην τάξη σαξιφραγκώδη. Στο παλαιότερο ταξινομικό σύστημα Cronquist ωστόσο περιλαμβανόταν στη δική της, ομώνυμη τάξη, τα αλορραγώδη (*Haloragales*).

Περιγραφή
---------

Τα αλορραγοειδή παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία στη μορφή, περιλαμβάνοντας μικρά δένδρα όσο και καθαρώς υδρόβια φυτά. Τα περισσότερα είδη αλορραγοειδών είναι πόες, η πλειονότητα των οποίων είναι με τη σειρά τους πολυετείς πολυετείς, με μερικά μόνο είδη να είναι μονοετή. Αντιθέτως, τα είδη του γένους αλορραγόδενδρο (*Haloragodendron*) είναι ξυλώδη φυτά. Τα περισσότερα είδη του μεγαλύτερου γένους της οικογένειας, του *Myriophyllum*, είναι μόνοικα και δικλινή, ενώ τα περισσότερα άλλα είδη της οικογένειας είναι και μονοκλινή. Τα άνθη είναι συνήθως μικρά και ταπεινά στην εμφάνιση, με την εξαίρεση των γενών αλορραγόδενδρο και γλισχροκάρυο(ν) (*Glischrocaryon*). Κατά κανόνα έχουν ακτινωτή συμμετρία. Τα πέταλά τους παρουσιάζουν συνήθως τρόπιδα ή κουκούλα. Στο *Myriophyllum* τα θηλυκά άνθη συνήθως δεν έχουν καν περιάνθιο.

Ταξινομική
----------

### Ιστορία

Παραδοσιακά τα αλορραγοειδή περιελάμβαναν πολλά ελάχιστα συγγενικά μεταξύ τους είδη, που σήμερα έχουν υπαχθεί σε άλλες οικογένειες. Καθοριστική ήταν η εργασία του Άντον Καρλ Σίντλερ το 1905, που υποδιαίρεσε τα *Halorrhagaceae* (όπως γράφονταν τότε) σε δύο υποοικογένειες (*Halorrhagoideae* και *Gunneroideae*) και την πρώτη σε δύο «φυλές» (τις *Halorrhageae* και τις *Myriophylleae*). Συνολικά η ταξινόμησή του είχε επτά γένη στην οικογένεια, αφαιρώντας κάποια από τα μέχρι τότε γένη και συγχωνεύοντας τα γένη *Gonocarpus* και *Meionectes* στο *Haloragis*. Αυτή η ταξινόμηση παρέμεινε η πρότυπη μέχρι που ο Σω το 1966 αφαίρεσε το *Gunnera* χαρίζοντάς του τη δική του οικογένεια (*Gunneraceae*) και τάξη (*Gunnerales*), οπότε τα αλορραγοειδή έμειναν με 6 γένη. Ακολούθησε το βιβλίο του Όρτσαρντ (*Orchard*) το 1975, που «αποκατέστησε» το *Gonocarpus* και διεχώρισε το *Haloragodendron* από το *Haloragis*, οπότε η οικογένεια είχε πλέον τα εξής οκτώ γένη:

ΧΕΡΣΑΙΑ:

* *Glischrocaryon*, Endl. Αυστραλία (4 είδη)
* *Gonocarpus*, Thunb. Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, νοτιοανατολική Ασία (36 είδη)
* *Haloragis*, J.R.Forst. & G.Forst. Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, νότιος Ειρηνικός (26 είδη)
* *Haloragodendron*, Orchard, Αυστραλία (5 είδη)

ΥΔΡΟΧΑΡΕΣ:

* *Laurembergia*, P.J.Bergius, παντροπική κατανομή (4 είδη)

ΥΔΡΟΒΙΑ:

* *Meziella*, Schindl. νοτιοδυτική Αυστραλία (1 είδος)
* *Myriophyllum*, L. κοσμοπολιτικό γένος (60 είδη)
* *Proserpinaca*, L. Νέος Κόσμος (3 είδη)

### Μοριακή εποχή

Μια μοριακή μελέτη (ανάλυση DNA) μπόρεσε να διευκρινήσει τις ενδοοικογενειακές σχέσεις ανάμεσα στα γένη, με αποτέλεσμα κάποια ταξινομική αναθεώρηση με ανακατανομή ειδών. Επίσης επανεισάχθηκε το γένος *Meionectes* με την αφαίρεση δύο ειδών από το *Haloragis*, ενώ δημιουργήθηκε ένα νέο μονοτυπικό γένος, το *Trihaloragis*. Συνεπώς ο αριθμός των γενών της οικογένειας αυξήθηκε σε δέκα.

Η δυάδα *Glischrocaryon*-*Haloragodendron* ταυτοποιείται ως η ρίζα του φυλογενετικού δένδρου της οικογένειας, «αδελφή ομάδα» ως προς την υπόλοιπη οικογένεια. Ωστόσο τα όρια λίγων γενών παραμένουν απροσδιόριστα.

Μια μεταγενέστερη, πιο λεπτομερής, μελέτη του γένους *Myriophyllum* κατέδειξε ότι το μονοτυπικό γένος *Meziella* ήταν ουσιαστικά μέρος του πρώτου, κάτι που οδήγησε στην ένταξή του σε αυτό ως υποείδους, γεγονός που μείωσε τον αριθμό των γενών των αλορραγοειδών σε εννέα.

### Είδη

Σήμερα (από το 2014) γίνονται γενικώς αποδεκτά 138 είδη φυτών στην οικογένεια, που είναι κατανεμημένα σε εννέα γένη ως εξής:

* *Glischrocaryon*: 4 είδη
* *Gonocarpus*: 36 είδη
* *Haloragis*: 24 είδη
* *Haloragodendron*: 6 είδη
* *Laurembergia*: 4 είδη
* *Myriophyllum*: 60 είδη
* *Proserpinaca*: 2 είδη
* *Meionectes*: 2 είδη
* *Trihaloragis*: 1 είδος

Γεωγραφική κατανομή και ενδιαίτημα
----------------------------------

Η γεωγραφική κατανομή των φυτών της οικογένειας είναι σχεδόν παγκόσμια. Το κέντρο, όπου τα περισσότερα είδη, είναι η Αυστραλία, όπου συναντώνται τα επτά από τα εννέα γένη και το 70% των ειδών. Τα ενδιαιτήματα ποικίλλουν πολύ, από ξηρές ερημικές περιοχές μέχρι λίμνες γλυκού νερού (εντελώς υδρόβια είδη). Τα χερσαία γένη (*Glischrocaryon*, *Gonocarpus*, *Haloragis*, *Haloragodendron* και *Trihaloragis* ) περιορίζονται στο Νότιο Ημισφαίριο. Τα *Meionectes*, *Meziella*, *Myriophyllum* και *Proserpinaca* είναι υδρόβια με ευρύτερη κατανομή (το *Myriophyllum* συναντάται και στις λίμνες της Ελλάδας), ενώ τα *Laurembergia* είναι απλώς υδροχαρή φυτά. Τα γένη *Glischrocaryon*, *Haloragodendron*, *Meionectes* και *Trihaloragis* είναι ενδημικά της Αυστραλίας.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Schindler 1905.
2. ↑  Willis & Shaw 1966.
3. ↑  Orchard 1975.
4. 1 2 3 4  Moody & Les 2007.
5. ↑  Moody & Les 2010.
6. ↑  Chen et al 2014.
7. ↑  Moody 2004.

Βιβλιογραφία
------------

### Βιβλία και διατριβές

* Byng, James W. (2014). «Haloragaceae». *The Flowering Plants Handbook: A practical guide to families and genera of the world*. Plant Gateway Ltd. σελ. 165. ISBN 978-0-9929993-1-5.
* Christenhusz, Maarten J.M.· Fay, Michael F.· Chase, Mark W. (2017). «Saxifragales». *Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants*. University of Chicago Press. σελίδες 231–244. ISBN 978-0-226-52292-0.
* Moody, Michael Lee (2004). *Systematics of the angiosperm family Haloragaceae R. Br. emphasizing the aquatic genus Myriophyllum: Phylogeny, hybridization and character evolution* (διδακτορική διατριβή). University of Connecticut.
* Orchard, Anthony Edward (1972). *Taxonomic revisions in the family Haloragaceae R.Br* (διδακτορική διατριβή). Department of Botany, University of Adelaide.
* Schindler, A.K. (1905). «Halorrhagaceae». Στο: Engler, Adolf. *Das Pflanzenreich: regni vegetablilis conspectus* (στα Λατινικά και Γερμανικά). **23**. Λειψία: W. Engelmann.

### Άρθρα

* Angiosperm Phylogeny Group IV (2016). «An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV». *Botanical Journal of the Linnean Society* **181** (1): 1-20. doi:10.1111/boj.12385.
* Chen, Ling-Yun; Zhao, Shu-Ying; Mao, Kang-Shan; Les, Donald H.; Wang, Qing-Feng; Moody, Michael L. (Σεπτέμβριος 2014). «Historical biogeography of Haloragaceae: An out-of-Australia hypothesis with multiple intercontinental dispersals». *Molecular Phylogenetics and Evolution* **78**: 87-95. doi:10.1016/j.ympev.2014.04.030. PMID 24841538. .
* Christenhusz, Maarten J.M.; Byng, J.W. (2016). «The number of known plants species in the world and its annual increase». *Phytotaxa* (Magnolia Press) **261** (3): 201-217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1. .
* Jian, Shuguang; Soltis, Pamela S.; Gitzendanner, Matthew A.; Moore, Michael J.; Li, Ruiqi; Hendry, Tory A.; Qiu, Yin-Long; Dhingra, Amit *και άλλοι*. (Φεβρουάριος 2008). «Resolving an ancient, rapid radiation in Saxifragales». *Systematic Biology* **57** (1): 38-57. doi:10.1080/10635150801888871. PMID 18275001. .
* Moody, Michael L.; Les, Donald H. (2007). «Phylogenetic Systematics and Character Evolution in the Angiosperm Family Haloragaceae». *American Journal of Botany* **94** (12): 2005-2025. doi:10.3732/ajb.94.12.2005. ISSN 0002-9122. PMID 21636395. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2017-08-09.. Ανακτήθηκε στις 2022-12-12.  Supplement Αρχειοθετήθηκε 2022-03-05 στο Wayback Machine.
* Moody, M.L.; Les, D.H. (2010). «Systematics of the Aquatic Angiosperm genus *Myriophyllum* (Haloragaceae)». *Systematic Botany* **35** (1): 121-139. doi:10.1600/036364410790862470. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2021-05-07.. Ανακτήθηκε στις 2022-12-12.
* Orchard, A.E. (1975). «Taxonomic revisions in the family Haloragaceae. 1. The genera *Haloragis*, *Haloragodendron*, *Glischrocaryon*, *Meziella* and *Gonocarpus*». *Bulletin of the Auckland Institute and Museum* **10**: 1-299.
* Orchard, A.E. (1977). «Taxonomic revisions in the family Haloragaceae. 2. Further notes on Haloragus, Haloragodendron and Gonocarpus». *Nuytsia* **2** (3): 126-144. .
* Orchard, A.E. (1979). «*Myriophyllum* (Haloragaceae) in Australasia. I. New Zealand: A Revision of the Genus and a Synopsis of the Family». *Brunonia* **2**: 247-287. doi:10.1071/bru9850173.
* Orchard, A.E. (1986). «New taxa in Gonocarpus and Haloragis (Haloragaceae)». *Nuytsia* **5** (3): 327-340. .

### Ιστότοποι

* Orchard, A.E. (2019). Kodela, Phillip, επιμ. «Haloragaceae R.Br». *Flora of Australia, Online τόμος 18*. Australian Biological Resources Study. Ανακτήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2019.
* POWO (2019). «Haloragaceae R.Br». *Plants of the World Online*. Royal Botanic Gardens, Kew. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2019.
* «Haloragaceae». *VicFlora: Flora of Victoria*. Royal Botanic Gardens Victoria. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2019.
* «Haloragaceae R.Br». *FloraBase—the Western Australian Flora*. Western Australian Herbarium. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2019.
* «Family Haloragaceae». *PlantNET - FloraOnline*. The Royal Botanic Garden, Sydney. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2019.
* Stevens, P.F. (2019) [2001]. «Saxifragales». *Angiosperm Phylogeny Website*. Missouri Botanical Garden. Ανακτήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2019.
* Chen, Jiarui· Funston, Michele (2004). «Haloragaceae». σελίδες 427–428. Ανακτήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2019. , στο Flora of China online, τόμος 13

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Αλορραγοειδή** |

* Τα *Haloragaceae* στα *Wikispecies*