| Εκφοβισμός |
| --- |
|  |
| 
Είδη |
| * bullying

* Σχολικός εκφοβισμός

* Διαδικτυακός εκφοβισμός

* Παρενόχληση

* Ηθική παρενόχληση

* Προσωπική επίθεση

 |
|   |
| * Εκφοβισμός στο χώρο εργασίας

* Τοξικός ηγέτης

* Τοξικό περιβάλλον εργασίας

* Καταχρηστική εποπτεία

* Κατάχρηση εξουσίας

* Ανάρμοστη συμπεριφορά στον εργασιακό χώρο

* Παρενόχληση από θέση εξουσίας

* Πολιτικές στον χώρο εργασίας

* Rankism

* Κοινωνική υπονόμευση

* Καψόνι

* Εκφοβισμός στην Πληροφορική

 |
|   |
| * Σεξουαλικός εκφοβισμός

* Εκφοβισμός ομοφυλοφίλων
 |
|   |
| * Λεκτική κακοποίηση

* Λεκτική επιθετικότητα

* Λεκτική άμυνα

* Ρητορική μίσους

* Χυδαιολογία

* Προσβολή

* Εμπρηστική γλώσσα

* Θανατική απειλή

 |
|   |
| * Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού

* Ημέρα κατά του διαδικτυακού εκφοβισμού

* Υπόθεση Βαγγέλη Γιακουμάκη

* Υπόθεση Άλεξ Καχιασβίλι

 |
|   |
| * Ψυχολογική κακοποίηση

* Ψυχολογικό τραύμα

* Ψυχολογική χειραγώγηση

* Κουλτούρα του εκφοβισμού

* Κουλτούρα του φόβου

 |
| π • σ • ε
 |

Με τον όρο **λεκτική άμυνα** (επίσης γνωστή ως **λεκτική τζούντο** ή **λεκτική Aikido)**ορίζουμε την χρησιμοποίηση λέξεων για την πρόληψη, την αποκλιμάκωση, ή τέλος την απόπειρα μιας επίθεσης.

Είναι ένας τρόπος για την χρησιμοποίηση λέξεων για την διατήρηση της ψυχικής και συναισθηματικής ασφάλειας. Η αυτού του είδους "διαχείριση κρίσεων" περιλαμβάνει τη χρήση της στάσης και της γλώσσας του σώματος, του τόνου της φωνής, και την επιλογή λέξεων ως μέσο για να ηρεμήσει μια δυνητικά ασταθής κατάσταση πριν εκδηλωθεί σωματική βία. Αυτή συχνά περιλαμβάνει τεχνικές όπως τη χρήση ενός time-out, εκτρέποντας τη συζήτηση σε λιγότερο διαλεκτικά θέματα, και/ή να ανακατευθύνει τη συνομιλία με άλλα άτομα στην ομάδα που έχουν λιγότερο πάθος.

Επισκόπηση
----------

Οι εμπειρογνώμονες στη λεκτική άμυνα έχουν πολύ διαφορετικούς ορισμούς για το τι είναι και πώς εφαρμόζεται. Αυτές περιλαμβάνουν τα πάντα, από το ότι ένα άτομο απλά λέει "όχι" σε κάποιον άλλο ή επανειλημμένα αρνείται το αίτημα να λέει σε κάποιον που έχει παραβιάσει τα προσωπικά όρια ό,τι θέλει. Ακόμη, θα μπορούσε να συνεπάγεται ένα πιο πολύπλοκο σενάριο στο οποίο ένα άτομο καλείται να αρνηθεί να μιλήσει με κάποιον που χειραγωγεί, να θέσει όρια και να τερματίσει τη συνομιλία.

Σε κάθε ορισμό είναι πάντα σύμφωνο ότι η λεκτική αυτοάμυνα είναι απαραίτητη ως μέσο επιβολής (προσωπικά όρια) και ορίων. Μέρος από την εκμάθηση αυτών των δεξιοτήτων περιλαμβάνει την εκμάθηση του πώς να προσδιορίσει την επικοινωνία που ωθεί ένα άτομο να βιώσει αρνητικά συναισθήματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τι αντιπροσωπεύουν αυτές οι ωθήσεις σχετικά με το τι προσωπικές αξίες που το άλλο πρόσωπο παραβιάζει.

Ο καταχρηστικός τύπος συζήτησης ότι η λεκτική άμυνα έχει σχεδιαστεί για να αναγνωρίσουμε και να αντιμετωπίσουμε επίσης επιθέσεις μεγάλου βαθμού. Αυτό περιλαμβάνει έμμεσες μορφές κακοποίησης όπως τα πισώπλατα σχόλια και πισώπλατα μαχαιρώματα ή διπρόσωπες συμπεριφορές. Επίσης, η λεκτική άμυνα σκοπεύει στο να αντιμετωπίζει με πιο κοινώς αναγνωρισμένες μορφές κακοποίησης όπως φωνές, υποτιμήσεις, κ.α. Πέρα από τις λεκτικές επιθέσεις, προσβλητικές συμπεριφορές αναγνωρίζονται επίσης στον τομέα της λεκτικής άμυνας που είναι επιθετική (μια απειλητική στάση του σώματος ή να κάνει μια απειλητική χειρονομία), σωματικά να παρεμβαίνει με προσωπικά αντικείμενα, και να εισέρχεται ανάρμοστα απρόσκλητος σε ένα προσωπικό χώρο.

Βασικά συστατικά
----------------

Οι περισσότεροι ειδικοί που γράφουν και δημοσιεύουν άρθρα και βιβλία σχετικά με το θέμα της λεκτικής άμυνας έχουν εντοπίσει αρκετά βασικά στοιχεία για τις ισχυρές ικανότητες της λεκτικής αυτοάμυνας.

* Να είναι σε θέση να αναγνωρίσει ανθρώπους, καταστάσεις, και/ή συμπεριφορές που προκαλούν επώδυνα συναισθήματα  – όπως το φόβο, την ανεπάρκεια, και την ντροπή – είναι σημαντικό να ξέρουμε πότε ένα άτομο πρέπει να χρησιμοποιεί την τακτική της λεκτικής άμυνας.
* Ελέγχοντας το πώς ένα άτομο ανταποκρίνεται σε σύγκρουση, τόσο ψυχικά όσο και συναισθηματικά, είναι το κλειδί για την αποτελεσματική και κατάλληλη εφαρμογή της λεκτικής άμυνας.
* Έχοντας μια γενική γνώση του τι να πω εκ των προτέρων, προσφέρεται ένα σημαντικό πλεονέκτημα για όσους χρησιμοποιούν λεκτική αυτοάμυνα. Μερικοί συγγραφείς έχουν ακόμη προχωρήσει τόσο πολύ ώστε να παρέχουν πραγματικές δηλώσεις για τους ανθρώπους για να χρησιμοποιούν ως τρόπο για να ασχοληθεί με την λεκτικά επιθετική επικοινωνία.

Διαμάχη
-------

Συγγραφείς και επαγγελματίες εκπαιδευτές που προσφέρουν σεμινάρια και εργαστήρια έχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το αν ή όχι η λεκτική αυτοάμυνα είναι μια μορφή της "πειθούς" και αν οι "συνέπειες" για τον εισβολέα θα πρέπει να θεωρείται βασικό συστατικό.

### Πειθώ εναντίον άμυνας

Στο πεδίο της λεκτικής αυτοάμυνας το ένα στοιχείο δεν συμφωνεί εντελώς με την έννοια ότι η λεκτική άμυνα περιλαμβάνει την τέχνη της πειθούς. Αρκετοί συγγραφείς σαφώς έχουν διακηρύξει ότι η λεκτική άμυνα έχει σχεδιαστεί ως ένα μέσο για να πείσει τους άλλους, ωστόσο, πιο πρόσφατα βιβλία σχετικά με το θέμα έχουν καταγγείλει αυτή τη κοινώς αποδεκτή πραγματικότητα.

Ο νεότερος ορισμός της λεκτικής άμυνας χωρίζει την πειθώ σε μια κατηγορία από μόνη της και δηλώνει ότι η λεκτική άμυνα θα πρέπει να συμβαδίζει περισσότερο με την έννοια της σωματικής αυτοάμυνας. Αυτή η ιδέα, που λαμβάνεται από ιδεολογίες των πολεμικών τεχνών, βάζει μπρος την πεποίθηση ότι η λεκτική άμυνα θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο με σεβασμό στη διατήρηση της ψυχικής και συναισθηματικής ευεξίας. Η θέση σχετικά με την αυτο-προστασία σε μια λεκτική διαμάχη και την περαιτέρω πρόθεση να προστατεύσει τον λεκτικό δράστη παρασχέθηκαν στη Λεκτική Αϊκίντο, η οποία έχει ως στόχο να προτείνει ένα ισορροπημένο ή συνεργατικό αποτέλεσμα, όπου ο επιτιθέμενος μπορεί να σώσει την κατάσταση.

Ακριβώς όπως σε μια πολεμική τέχνη δεν θα χρησιμοποιούν τις ικανότητές τους ενάντια σε κάποιον που δεν ήταν απειλητικός, οι χρήστες της λεκτικής αυτοάμυνας δεν πρέπει να εξετάζουν τις ικανότητές τους ως ένα μέσο για να επηρεάζουν τους άλλους. Η ανησυχία είναι ότι η λεκτική αυτοάμυνα και "λεκτική χειραγώγηση" δεν είναι ένα και το ίδιο. Οι υποστηρικτές της λεκτικής αυτοάμυνας την θεωρούν ως ένα τρόπο για να επηρεάσει και να καθοδηγήσει τους άλλους, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι οι δεξιότητες πειθούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένας τρόπος για να διασφαλίσει κανείς την ψυχική και συναισθηματική ασφάλεια.

### Συνέπειες

Η απαίτηση για να έχεις ένα μέσο για να επιβάλεις τις "συνέπειες" για τους ανθρώπους, ως προαπαιτούμενο για την αποτελεσματική λεκτική άμυνα εξακολουθεί να παραμένει αμφίβολη. Σχεδόν κάθε συγγραφέας σχετικός με το θέμα περιλαμβάνει τρόπους για τη διαχείριση της μη-σωματικής επιθετικότητας χωρίς να υπάρχουν συνέπειες για τον δράστη σε περίπτωση που η σύγκρουση δεν έχει λυθεί με φιλικό διακανονισμό.

Ειδικά όσον αφορά τη λεκτική άμυνα σε σχολεία στην ιδέα του να έχει συνέπειες για εκφοβισμό θεωρείται από μερικούς το κλειδί, εκεί που οι άλλοι είναι λιγότερο εστιασμένοι στην τιμωρία και επιλέγουν, αντ' αυτού, να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ενασχόληση με τον επιτιθέμενο πιο θετικά. Αν και το θέμα αυτό έχει μόλις πρόσφατα αρχίσει να εξετάζεται από εμπειρογνώμονες στον τομέα αυτό μένει να δούμε σε ποιο βαθμό θα καθοριστεί η σημασία των συνεπειών που θα έχει στο χειρισμό των διαπροσωπικών συγκρούσεων χρησιμοποιώντας λεκτική άμυνα.

Κοινές προσεγγίσεις
-------------------

Κορυφαίοι συγγραφείς στην περιοχή της λεκτικής άμυνας και στο αμυντικό στυλ επικοινωνιών προσφέρουν πολλές διαφορετικές τεχνικές για την εκτόνωση δυνητικά ασταθών και/ή καταχρηστικών καταστάσεων σύγκρουσης.

### Αποφυγή

Έχοντας επίγνωση των καταστάσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε λεκτική σύγκρουση ή κατάχρηση, πρέπει να κάνει μια προσπάθεια να τους αποφύγει.

### Απόσυρση

Όταν ασχολούμαι με ένα καβγά, με μια κατάσταση σύγκρουσης, ή με μια λεκτική επίθεση, λέω μια δικαιολογία και φεύγω από την περιοχή.

### Εκτροπή

Αλλάζω θέμα ή έμφαση στην αλληλεπίδραση ως μέσο για την αποφυγή οποιασδήποτε διαφωνίας ή αρνητικής αντίδρασης από την πλευρά του επιτιθέμενου.

### Συμβιβασμός

Ανοιχτά προσφέρω ιδέες και αναζητώ τρόπους να "εξευμενίσω" τον εισβολέα και/ή τους λόγους για την καταχρηστική επικοινωνία.

### Λεκτική Aikido

Ένα μέσο επικοινωνίας που βασίζεται στη φιλοσοφία Aikido και στον πολεμικό τρόπο, που δημιουργήθηκε και πολλαπλασιάστηκε από τον Μοριχέι Ουεσίμπα κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Είναι ένα ύφος της διαχείρισης των συγκρούσεων και της ανάλυσης, που περιλαμβάνει την αντιμετώπιση του "εισβολέα" ως εταίρο και όχι ως εχθρό. Οι τεχνικές που εφαρμόζονται από τους Aikidoists στοχεύουν στην αποκατάσταση μιας ισορροπημένης διαπροσωπικής δυναμικής και/ή φθάνοντας σε ένα θετικό συναίσθημα Ίσθμια που θα οδηγήσει σε μια ανταλλαγή.

Σε μια κοινή διδασκαλία σε αυτό το ύφος της επικοινωνίας, που αναπτύχθηκε από τον Λούκ Άρτσερ, η προσέγγιση είναι απλοποιημένη σε τρία βήματα:

1. Δέχομαι την επίθεση με ένα "Εσωτερικό Χαμόγελο" (μια γαλήνια εσωτερική-εμπιστοσύνη)
2. Συνοδεύω τον εισβολέα με λεκτική *Irimi* μέχρι να αποσταθεροποιηθώ
3. Προτείνω ένα ενεργειακό ισοζύγιο (*Ai-ki*)

Μέσα από τις μεθόδους και τις ασκήσεις που διδάσκονται στην Λεκτική Aikido, ο επαγγελματίας εργάζεται για την ανάπτυξη μιας αίσθησης του αυτοελέγχου, ένα κατηγορηματικό ύφος της επικοινωνίας, και της πρακτικής σκοπιμότητας.

Εφαρμογές
---------

Όταν ιστοσελίδες και ειδήσεις δήλωσαν την αύξηση του εκφοβισμού στο χώρο εργασίας και στην παιδική χαρά υπήρξε μια πρόσφατη αύξηση της ευαισθητοποίησης για την τέχνη της λεκτικής άμυνας. Θεωρούμενη ως μια μορφή επικοινωνίας, η λεκτική άμυνα έχει γίνει μια περιζήτητη δεξιότητα σε σχολεία και χώρους εργασίας σε όλο τον κόσμο σαν ένα τρόπο για να αντιμετωπιστεί αυτή η νοσηρή τάση.

Περιστατικά σε σχολεία και σε χώρους εργασίας έχει τεθεί μεγάλη έμφαση στο να υπάρξει μεγαλύτερη επίγνωση του εκφοβισμού, και, κατά συνέπεια, η ανάγκη για ένα μέσο για να ανταποκριθεί κάποιος σε αυτές εκδηλώσεις, και οδήγησαν σε ανάπτυξη τον τομέα της λεκτικής άμυνας. Σήμερα, όλο και περισσότερα άτομα παρουσιάζουν τους εαυτούς τους ως εμπειρογνώμονες της λεκτικής αυτοάμυνας και προσφέρουν ατομική και εταιρική εκπαίδευση, τόσο εντός όσο και εκτός, ως ένας τρόπος για να αντιμετωπιστεί ο εκφοβισμός στο σχολείο, στο χώρο εργασίας και στο Διαδίκτυο.

### Παρενόχληση στον χώρο εργασίας

Με την αύξηση της ευαισθητοποίησης του εκφοβισμού στο χώρο εργασίας, έχει γίνει απαραίτητο για τις εταιρείες και τους οργανισμούς να διασφαλίζουν ότι πληρούν τις απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας όσον αφορά τη διατήρηση ενός ασφαλούς περιβάλλοντος εργασίας. Οι ΗΠΑ και οι διεθνείς νόμοι έχουν πάει ακόμη και τόσο μακριά ώστε να αναγνωρίζουν την παρενόχληση στον χώρο εργασίας, στη δική του μορφή παρενόχλησης. Σήμερα, γίνεται κοινό για τις επιχειρήσεις σχεδόν σε κάθε βιομηχανία σε όλο τον κόσμο να αρχίσουν να παρέχουν στο προσωπικό τους και στους εργαζομένους για την κατάρτιση σχεδίου για την αντιμετώπιση και ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων από περιστατικά παρενόχλησης στον χώρο εργασίας.

### Σχολικός εκφοβισμός

Από το περιστατικό με πυροβολισμούς στο σχολείο Κολουμβίε, δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στην αποτροπή πράξεων σχολικού εκφοβισμού. Πολλά εκπαιδευτικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο έχουν εφαρμόσει καμπάνιες αντιεκφοβισμού με μεγάλη επιτυχία. Σε κάθε μία από αυτές τις καμπάνιες είναι κοινή τουλάχιστον μια από τις τακτικές αντιεκφοβισμού ειδικά για την αντιμετώπιση της ανάγκης για τα θύματα του εκφοβισμού να πουν κάτι ως ένας τρόπος για να υπερασπιστούν λεκτικά τους εαυτούς τους.

### Cyberbullying

Σε γραπτή μορφή, η λεκτική αυτοάμυνα  αντιμετωπίζει το cyberbullying. Αυτό περιλαμβάνει την αντιμετώπιση εχθρικών και επιζήμιων μηνυμάτων που αναρτώνται στα κοινωνικά δίκτυα όπως το Facebook και το MySpace, καθώς και σε απευθείας σύνδεσης φόρουμ και chat rooms. Με τις εν εξελίξει έρευνες για bullycides νέων (αυτοκτονία που προκαλείται ως αποτέλεσμα της κατάθλιψης από τον εκφοβισμό, ιδιαίτερα σε παιδιά) βρείτε το link στο οποίο έγινε ο εκφοβισμός από συμμαθητές του/της, και η χρήση των δεξιοτήτων της λεκτικής αυτοάμυνας από εφήβους έχουν οδηγήσει σε μια σειρά από νέα βιβλία ειδικά για την αντιμετώπιση αυτού του θέματος.

Σημαίνοντες συντελεστές
-----------------------

Αρκετοί άνθρωποι έχουν σημαντική συνεισφορά στο πεδίο της λεκτικής αυτοάμυνας. Αυτοί περιλαμβάνουν τους ανθρώπους που ήταν πρωτοπόροι στο να υποστηρίξουν τη σημασία της λεκτικής αυτοάμυνας, τους προγραμματιστές των νέων τεχνικών για την προφορική αμυντική τακτική, και αναγνωρισμένοι σε εθνικό επίπεδο και γνωστοί εκπαιδευτές.

* Σουζέτ Χάντεν Ελτζίν (1936-2015), η συγγραφέας του *Η Τέχνη της Λεκτικής αυτοάμυνας*, ήταν μία από τους αρχαιότερους συγγραφείς που χρησιμοποίησαν αυτό τον όρο. Δηλώνει ότι η λεκτική αυτοάμυνα υπερασπίζει από τα οκτώ πιο κοινά είδη της λεκτικής βίας, και ανακατευθύνει και εκτονώνει πιθανές λεκτικές αντιπαραθέσεις.
* Τζωρτζ Τόμσον (1941-2011), ο συγγραφέας της *Λεκτικής Τζούντο*, αφορά τη λεκτική αυτοάμυνα, αναλύοντας το πως να εφαρμόζουν τις τεχνικές για την αποκλιμάκωση και την εκτόνωση που χρησιμοποιούνται από επαγγελματικά εκπαιδευμένους αστυνομικούς. Ήταν ένας από τους κορυφαίους ειδικούς σε τακτικές λεκτικής άμυνα και εκπαιδευμένος σε υπηρεσίες επιβολής του νόμου σε όλο τον κόσμο.
* Ντάνιελ Σκοτ, ο συγγραφεας του βιβλίου *Λεκτική άμυνα για το χώρο εργασίας*, πιο πρόσφατα, σε συνδυασμό με έννοιες της αυτοάμυνας με μοτίβα της γλώσσας του νευρογλωσσικού προγραμματισμού, προκειμένου να αναπτυχθεί μια νέα μορφή λεκτικής άμυνας. Το νέο του μοντέλο έξι βημάτων για την λεκτική άμυνα περιλαμβάνει όλα τα κύρια συστατικά που είναι απαραίτητα για την υπεράσπιση των ανθρώπων ενάντια σε νταήδες και επιθετικά άτομα στο χώρο εργασίας και αλλού.
*

Παραπομπές
----------

1. ↑  Mattingly, Katy. *Self-Defense: Steps to Survival*. (via Google Books). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010.
2. ↑  Mattingly, Katy. *Self-Defense: Steps to Survival*. (via Google Books). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010.
3. ↑  Archer, Luke A (2013). *Verbal Aikido - Green Belt*. USA: Createspace. σελίδες 101–106. ISBN 9781478198079.
4. ↑  Archer, Luke A. (2013). *Verbal Aikido: The art of directing verbal attacks to a balanced outcome*. ISBN 978-1-47819-807-9. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουνίου 2013.
5. ↑  «Marcia Frid: I Like You, I Like Me, Too!». Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010.
6. ↑  «Verbal Defense Tactics: Cyber-Bullies Are Above the Law». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Οκτωβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010.
7. ↑  Pace & Kyeli Smith  *The usual error* Ch.28 - Verbal Aikido (2008)
8. ↑  Verbal Aikdio website
9. ↑  «Managing conflict with the Three Steps». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουνίου 2017. Ανακτήθηκε στις 20 Αυγούστου 2016.
10. ↑  «What's this Inner Smile about anyway?». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 20 Αυγούστου 2016.
11. ↑  Archer, Luke A. (2013). *Verbal Aikido - The art of directing verbal attacks to a balanced outcome*. USA: Createspace. σελίδες 35–50. ISBN 9781478198079.
12. ↑  Archer, Luke A. (2013). *Verbal Aikido - The art of directing verbal attacks to a balanced outcome*. USA: Createspace. σελίδες 53–62. ISBN 9781478198079.
13. ↑  Archer, Luke A. (2013). *Verbal Aikido - The art of directing attacks to a balanced outcome (Green Belt)*. USA: Createspace. σελίδες 3–4, 63–65. ISBN 9781478198079.
14. ↑  «NoBullying: What is Workplace Bullying?». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιουλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2014.
15. ↑  «NoBullying: Bullying Statistics». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2014.
16. ↑  *The Gentle Art of Verbal Self-Defense*. (via Google Books). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010.
17. ↑  *Verbal Judo*. (via Google Books). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010.
18. ↑  *Verbal Self Defense for the Workplace*. (via Google Books). Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2010.

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Elgin, Η Σουζέτ Haden (1985). *Η Τέχνη της Λεκτικής αυτοάμυνας*. Dorset House Publishing Co.Inc.
* Γυαλί, Λίλιαν (1999). *Ο Οδηγός του Πλήρους ηλιθίου για να Λεκτική αυτοάμυνα*. Άλφα.
* Ο Σκοτ, Ο Ντάνιελ (2009). *Λεκτική αυτοάμυνα για Το χώρο Εργασίας*. Το Βιβλίο Σέικερ.
* Τόμσον, Γιώργος (2004). *Λεκτική Τζούντο*, Χάρπερ Χαρτόδετα Βιβλία.
* Sauvé, Gaetan (2013). "Autodéfense psychoverbale, ρίχνουμε s'exprimer sans maux" Louise Courteau Éditrice: