Το οικόσμηο του Άλμπιν, Βαρόνου φον Βέτσερα, πατέρα της Μαρία.
 Η τελευταία φωτογραφία της Μαρία, Βαρόνης φον Βετσέρα (στα δεξιά), φορώντας το φόρεμα στο οποίο θάφτηκε. Στα αριστερά βρίσκεται η Μαρία Λουίζα, Κόμισσα του Λάρις-Βάλερσεε φον Μόενιχ, η ξαδέλφη του πρίγκιπα του Ροδόλφου, η οποία κανόνιζε τα ραντεβού μεταξύ του και της Βετσέρα.
**Η Μαρία Αλεξαντρίνα, Βαρόνη φον Βετσέρα** (19 Μαρτίου 1871 - 30 Ιανουαρίου 1889), ήταν μέλος της αυστριακής 'δεύτερης κοινωνίας' (νέα αριστοκρατία) και μία από τις ερωμένες του Ροδόλφου, Πρίγκηπα Διαδόχου της Αυστρίας. Η Βετσέρα και ο Ροδόλφος βρέθηκαν νεκροί από φαινομενική αυτοκτονία, στο κυνηγετικό κατάλυμα του, το Μάγιερλινκ τον Ιανουάριο του 1889, ένα γεγονός γνωστό ως το *Περιστατικό του Μάγιερλινκ*.

Νεαρή ηλικία
------------

Η Μαρία ήταν το τρίτο παιδί του Άλμπιν φον Βετσέρα, διπλωμάτη στην αυστριακή αυτοκρατορική αυλή και της πολύ νεότερης συζύγου του, Χελένε (επίσης γνωστή ως *Ελένη*) Μπαλτάτσι, μέλος μίας πλούσιας ελληνικής ευγενούς οικογένειας από το νησί της Χίου, τότε τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.   Ο Άλμπιν, ο οποίος έγινε βαρόνος το 1870 από τον αυτοκράτορα Φραγκίσκο Ιωσήφ, ήταν 22 ετών μεγαλύτερος από τη νεαρή και κοινωνικά φιλόδοξη σύζυγό του.  Η Μαρία είχε τρία αδέλφια: τη Γιοχάννα (γνωστή ως *Χάννα*), τον Λάντισλαους και τον Φραντς Άλμπιν. Και οι δύο αδελφές της Χελένε είχαν παντρευτεί κόμητες και η Μαρία και την αδελφή της αναμένονταν να βελτιώσουν την κοινωνική θέση της οικογένειας συνεχίζοντας την παράδοση των γάμων με σημαντικές οικογένειες.

Η Μαρία φον Βετσέρα παρακολούθησε μία σχολή προετοιμασίας θηλέων για ευγενείς. Αυτά τα αποκλειστικά οικοτροφεία, για κορίτσια ευγενικής καταγωγής μεταξύ 12 και 17 ετών, προσανατολίστηκαν σε μία ηθική εκπαίδευση, όχι μία ακαδημαϊκή, η οποία θεωρήθηκε ότι δίνει σε μία νεαρή γυναίκα «*πνευματικές προσδοκίες*». Αυτά τα ινστιτούτα τόνιζαν τις κοινωνικές χάρες: τα γαλλικά, τη μουσική, το σχέδιο, το χορό και τη χειροτεχνία, προετοιμάζοντας τις νέες γυναίκες για τους ρόλους τους στην κοινωνία ως αριστοκρατικές γυναίκες και μητέρες.

Η οικογένεια Βετσέρα ήταν μέρος της έξυπνης κοινωνίας, του μέρους της κοινωνίας που αν και δεν είχε εντυπωσιακό γενεαλογικό δέντρο, είχε πλούτο και τραβούσε πλέον την προσοχή των ηγετών. Η Χελένε φον Βετσέρα διοργάνωνε πολυτελή πάρτι σε μία προσπάθεια κοινωνικοποίησης με τα ανώτερα κλιμάκια της αυστριακής αυλής, όλα για να γνωρίσει την κόρη της στους πιο κατάλληλους άντρες. Διάσημη για την "*κομψότητα και το γούστο της στο ντύσιμο*",  απέκτησε το ψευδώνυμο "*Ο άγγελος των ιπποδρομιών*" για την αγάπη της για τις ιπποδρομίες στο γήπεδο Φρόντενάου. Ήταν πολύ προφανές για την αυτοκρατορική οικογένεια, ότι η Βετσέρα προετοιμαζόταν κατάφωρα από τη μητέρα της για έναν ευνοϊκό γάμο. Η αυτοκράτειρα Ελισάβετ σημείωσε το 1877: «*Η κυρία Βετσέρα θέλει να έρθει στο παλάτι και να κερδίσει αναγνώριση την οικογένειά της*». Η κόμισσα Λάρις φον Μόενιχ, ανιψιά της Αυτοκράτειρας και μία από τις στενότερες φίλες της Βετσέρα, ισχυρίστηκε ότι της είχε εμπιστευτεί: "*Η Μαμά δεν έχει αγάπη για μένα.. .. Από τότε που ήμουν μικρό κορίτσι, μου φέρεται σαν κάτι που σκοπεύει να το πετάξω στο καλύτερο πλεονέκτημα*."

Σχέση με τον Πρίγκιπα Ροδόλφο της Αυστρίας
------------------------------------------

Η Μαρία φον Βετσέρα συναντήθηκε με τον Ροδόλφο, Πρίγκηπα Διάδοχο της Αυστρίας, τον Νοέμβριο του 1888 και ξεκίνησαν μια τρίμηνη σχέση. Άλλες αναφορές, ωστόσο, περιγράφουν τη σχέση τους ως διάρκειας τριών ετών, κάτι που θα έκανε τη Βετσέρα περίπου 15 όταν συναντήθηκαν.

Λαμβάνοντας υπόψη τις φιλοδοξίες της μητέρας της και το γεγονός ότι o Ροδόλφος ήταν παντρεμένος με την Στεφανία του Βελγίου, η οικογένεια και οι φίλοι της βρήκαν αυτή τη σχέση ανόητη και ενδεχομένως κοινωνικά επιλήψιμη και για την οικογένεια.  Όταν η Χελένε ανακάλυψε ότι η Μαρία έστειλε στον Ροδόλφο μία προσωπικά χαραγμένη θήκη τσιγάρου, είπε: «*Συμβιβάζεται όταν είναι μόλις 17 ετών και έτσι καταστρέφει όχι μόνο τη ζωή της αλλά και τη ζωή των αδελφών της και της μητέρας της...* "

Η Μωρίν Άλλεν, μία Αμερικανίδα φίλη της Βετσέρα, θυμόταν ότι δεν έπαιρνε αυτήν την σχέση της ή κάποια από τις προηγούμενες επιπόλαια, ότι "*ήταν πολύ σοβαρή...οι άνθρωποι της απέδιδαν τα εύσημα επειδή δεν έπαιρνε ελαφριά την αγάπη, αλλά αρκετά σοβαρά*."  Ενώ ο Ροδόλφος δεν είχε μόνο γυναίκα και παιδί, αλλά και άλλες ερωμένες, η Βετσέρα δεν κυνηγούσε άλλους επιλέξιμους άντρες, αλλά αντ 'αυτού εστίασε όλη της την προσοχή στον πρίγκιπα. Φαίνεται ότι πίστευε ότι θα μπορούσε να είναι μία αξιόπιστη απειλή για την πριγκίπισσα Στεφανία, ίσως ακόμη και να σφετεριστεί τη θέση και τον τίτλο της,  αλλά φαίνεται ότι δεν γνώριζε ότι ο Ροδόλφος είχε ταυτόχρονα σοβαρή σχέση με την ηθοποιό Μίτσι Κάσπαρ.

Ο Ροδόλφος φέρεται να πρότεινε ένα παρόμοιο σύμφωνο αυτοκτονίας στην 24χρονη Κάσπαρ, ένα μήνα πριν από το θάνατό του στο Μάιερλινγκ, το οποίο εκείνη απέρριψε, υποθέτοντας ότι ήταν αστείο.  Η Βετσέρα μπορεί να ήταν η δεύτερη επιλογή του Ροδόλφου στην αναζήτηση ενός συντρόφου στο θάνατο, αλλά φαίνεται ότι δεν ερμήνευσε την πρότασή του ως υπόνοια ενός απελπισμένου άνδρα που δεν ήθελε να πεθάνει μόνος του. Η οικογένεια και οι φίλοι της προσπάθησαν να τονίσουν ότι ο αυτοκράτορας και το Βατικανό δεν θα συναινούσαν ποτέ στη διάλυση του γάμου του Ροδόλφου και η Βετσέρα συνειδητοποίησε αναμφίβολα ότι κάποια στιγμή θα έπρεπε να εκπληρώσει την υποχρέωσή της προς την οικογένειά της και να παντρευτεί κάποιον που ήταν κατώτερος του Ροδόλφου. Έγραψε: "*Αν μπορούσα να του δώσω τη ζωή μου, θα ήθελα να το κάνω, γιατί τι σημαίνει η ζωή για μένα;*" 

Ένας από τους γραμματείς του είναι αρκετά εμφατικός ότι ενώ η Βετσέρα, την οποία έβλεπε ως «*κάπως επιφανειακή και συναισθηματική δεσποινίδα*»  που, ενώ έδειχνε «*μία ζωντάνια και μία λάμψη που θα έδειχνε αρμόζουσα σε μία πολύ λαμπρή Γαλλίδα*»,  ήταν «μία γυναίκα χωρίς σοβαρή σκέψη» και δεν ήταν η γυναίκα που συνήθως προσέλκυε τον Ροδόλφο, που είχε πνευματικά ενδιαφέροντα, αν και αναγνώρισε ότι ο Ροδόλφος ενδιαφερόταν για τις πολιτικές απόψεις των άλλων ερωμένων του στο βαθμό που ήταν γνωστό να αντανακλούν τι σκέφτηκαν οι άνδρες συγγενείς τους.  Ο στενός φίλος του Ροδόλφου, ο καθηγητής Ούντελ, εξήγησε περαιτέρω την «παράξενη επιλογή» του άρχοντα του. Είπε ότι η Βετσέρα μοιραζόταν ένα ορισμένο «*μυστικιστικό ταμπεραμέντο*» με τον αρχιδούκα, ο οποίος θα μπορούσε να είναι «*ο πιο μυστικιστής των ανδρών*», καθώς επέδειξε μια «*ισχυρή φλέβα δεισιδαιμονίας*».

Θάνατος
-------

Η Βετσέρα και ο Πρίγκιπας Ροδόλφος της Αυστρίας βρέθηκαν νεκροί σε προφανή αυτοκτονία-δολοφονία στο κυνηγετικό κατάλυμα του.

  

*Μία συχνή αναφορά... λέει ότι ο πρίγκηπας πυροβολήθηκε στην καρδιά και πισώπλατα, μία άποψη που συμφωνεί με την πρώτη αναφορά - ότι το πτώμα βρέθηκε ξαπλωμένο στη δεξιά πλευρά. Η ίδια αναφορά υποστηρίζει ότι η δεσποινίδα Βετσέρα πυροβολήθηκε στον αριστερό κρόταφο - μία άποψη που συμπίπτει με την υπόθεση ότι το παράθυρο αριστερά από τον καναπέ ήταν ανοιχτό και οι κοιμώμενοι δολοφονήθηκαν. Ο δρ. Βίνταχόφερ μπήκε αμέσως στο δωμάτιο του αρχιδούκα, όπου το πτώμα ήταν ξαπλωμένο, ενώ αυτό της δεσποινίδας Βετσέρα είχε μεταφερθεί σε ένα διπλανό δωμάτιο, είχε αφεθεί σε έναν καναπέ και κρυφτεί τελείως με ένα απλό λευκό κάλυμμα, αναμένοντας την άφιξη των συγγενών της που είχαν κληθεί άμεσα... Αν και μπήκα στο δωμάτιο που κειτόταν η κοπέλα, η θέση του τραπεζιού, που ήταν παράλληλο με τον καναπέ με εμπόδισε από το να παρατηρήσω λεπτομερώς το πτώμα.*

Συνέπεια
--------

 Νεκροταφείο στο Χάιλιγκενκροϊτς, Κάτω Αυστρία - τάφος με την ένδειξη "*Μαρία, Βαρόνη φον Βετσέρα'*".
 Η αποχαιρετιστήρια επιστολή της Βετσέρα στη μητέρα της.
Χωρίς δικαστική έρευνα, οι θείοι της Βέτσερα κλήθηκαν να αφαιρέσουν το σώμα της ανιψιάς τους από το Μάιερλινγκ όσο το δυνατόν πιο κρυφά και να το θάψουν εξίσου διακριτικά. Στη μητέρα της απαγορεύτηκε να παρευρεθεί. Μία αναφορά υποστηρίζει ότι αυτό επιτεύχθηκε εκείνο το βράδυ, με το σώμα της ανιψιάς τους να κάθεται στην άμαξα ανάμεσα τους, στηριζόμενο από ένα σκουπόξυλο που ωθήθηκε στο πίσω μέρος του φορέματος της. Το πτώμα της Βετσέρα μεταφέρθηκε σε νεκροταφείο σε μοναστήρι Κιστερκιανών λίγα μίλια μακριά στο Χάιλιγκενκροιτζ, αλλά επειδή ο θάνατός της θεωρήθηκε αυτοκτονία, οι θείοι της έπρεπε να πείσουν τον ηγούμενο να δώσει την άδειά του για χριστιανική ταφή με την αιτιολογία ότι είχε αποφάσισε να αυτοκτονήσει μόνο λόγω προσωρινής απώλειας της λογικής της. Μόνο αργότερα εμφανίστηκε η επίσημη έκδοση της ιστορίας, επιβεβαιώνοντας ότι ο Ροδόλφος πυροβόλησε την Βετσέρα και μετά τον εαυτό του.

Στις 16 Μαΐου 1889, η μητέρα της Βέτσερα άνοιξε τον τάφο της κόρης της και τα λείψανα της ξαναθάφτηκαν λίγα μέτρα μακριά σε μία μόνιμη τοποθεσία. Το ξύλινο φέρετρο αντικαταστάθηκε από χάλκινο και οικοδομήθηκε ένα απλό μνημείο από την οικογένεια.

Η επίσημη ιστορία της δολοφονίας-αυτοκτονίας ήταν αδιαμφισβήτητη μέχρι λίγο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1946, τα Σοβιετικά στρατεύματα κατοχής, ελπίζοντας ίσως να λεηλατήσουν τα κοσμήματα και άλλα πολύτιμα αντικείμενα που θεωρούσαν ότι υπήρχαν μέσα, αφαίρεσαν την πλάκα γρανίτη που κάλυπτε τον τάφο και έσπασαν στο φέρετρο της Βετσέρα. Αυτό δεν ανακαλύφθηκε μέχρι το 1955, όταν ο Κόκκινος Στρατός αποσύρθηκε από την Αυστρία. Όταν οι πατέρες του μοναστηριού επισκεύασαν τον τάφο, είδαν ένα μικρό σκελετό μέσα στο κατεστραμμένο χάλκινο φέρετρο. Παρατήρησαν το κρανίο, το οποίο φάνηκε να μην έχει τρύπες από σφαίρες.

Το 1959, ένας νεαρός γιατρός με την ονομασία Γκερντ Χόλλερ, ο οποίος ήταν τοποθετημένος στην περιοχή, συνοδευόμενος από ένα μέλος της οικογένειας Βετσέρα καθώς και ειδικούς σε νεκρικές συντηρήσεις, επιθεώρησε τα λείψανα της. Τα οστά ήταν σε αταξία, αλλά τα παπούτσια της Βετσέρα και μία ποσότητα μακριών μαύρων μαλλιών βρέθηκαν στο φέρετρο. Ο Χόλλερ εξέτασε προσεκτικά το κρανίο και άλλα οστά για ίχνη τρύπας από σφαίρες, αλλά δήλωσε ότι δεν βρήκε τέτοια πληγή. Η κοιλότητα του κρανίου έδειξε μια περιοχή τραύματος, η οποία θα μπορούσε να είχε προκληθεί από τυμβωρύχους, αλλά επίσης ενδεχομένως έδειξε ότι η Βετσέρα είχε πεθάνει από ένα χτύπημα στο κρανίο της. Αυτό θα υποστηρίζει τη θεωρία ότι δεν δολοφονήθηκε από τον Πρίγκηπα.

Ο Χόλλερ ισχυρίστηκε ότι υπέβαλε αναφορά στην Αγία Έδρα για να επιθεωρήσει τα αρχεία του περιστατικού του 1889, συμπεριλαμβανομένων αρχείων σχετικά με τη διερεύνηση της υπόθεσης από τον Παπικό Νούντσιο, Αρχιεπίσκοπο Λουίτζι Γκαλιμπέρτι, ο οποίος διαπίστωσε ότι μόνο μία σφαίρα πυροβολήθηκε. Έχοντας έλλειψη εγκληματολογικών αποδείξεων για μία δεύτερη σφαίρα, ο Χόλλερ προχώρησε στη θεωρία ότι η Βετσέρα πέθανε κατά λάθος, πιθανώς ως αποτέλεσμα μιας άμβλωσης και ότι ο Ροδόλφος στη συνέχεια αυτοκτόνησε.  Ο Χόλλερ ήταν μάρτυρας της εκ νέου ταφής του σώματος σε ένα νέο φέρετρο το 1959.

Το 1991, τα λείψανα της Βετσέρα ενοχλήθηκαν ξανά, αυτή τη φορά από τον Χέλμουτ Φλάτζελσταϊνερ, έναν έμπορο επίπλων από το Λιντς που είχε εμμονή με την υπόθεση του Μάιερλινγκ. Αρχικά αναφέρθηκε ότι τα οστά της ήταν διασκορπισμένα γύρω από το προαύλιο της εκκλησίας για να τα ανακτήσουν οι αρχές, αλλά στην πραγματικότητα ο Φλάτζελσταϊνερ τα αφαίρεσε τη νύχτα για μία ιδιωτική ιατροδικαστική εξέταση με δικά του έξοδα, η οποία πραγματοποιήθηκε τελικά τον Φεβρουάριο του 1993.  Ο Φλάτζελσταϊνερ είπε στους εξεταστές ότι τα λείψανα ήταν από συγγενή που είχε σκοτωθεί περίπου εκατό χρόνια νωρίτερα, που ίσως πυροβολήθηκε στο κεφάλι ή μαχαιρώθηκε. Ένας ειδικός πίστευε ότι αυτό θα μπορούσε να είναι πιθανό, αλλά επειδή το κρανίο ήταν σε κατάσταση προχωρημένης αποσύνθεσης, δεν μπορούσε να επιβεβαιωθεί.

Όταν ο Φλάτζελσταϊνερ πλησίασε έναν δημοσιογράφο στην εφημερίδα *Κρόνεν* για να πουλήσει τόσο την ιστορία όσο και το σκελετό της Βέτσερα, ανακατεύτηκε η αστυνομία. Ο Φλάτζελσταϊνερ ομολόγησε και παρέδωσε τα λείψανα της Βετσέρα, τα οποία στάλθηκαν στο Νομικό Ιατρικό Ινστιτούτο της Βιέννης για περαιτέρω εξέταση. Οι ιατροδικαστές διαπίστωσαν ότι τα οστά ήταν πράγματι εκατό ετών και εκείνα μίας νέας γυναίκας περίπου είκοσι ετών, αλλά επειδή λείπει μέρος του κρανίου, δεν θα μπορούσε να προσδιοριστεί εάν υπήρχε ποτέ μια τρύπα από σφαίρα ή όχι.  Τα οστά της Βέτσερα επανεμφανίστηκαν το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1993, υπό την επίβλεψη του ηγούμενου Γκέρχαρντ Χράντιλ. Μετά από δικαστική υπόθεση, ο Φλάτζελσταϊνερ πλήρωσε στην μονή περίπου 2.000 ευρώ ως αποζημίωση για τις ζημιές στον τάφο.

Στο βιβλίο του *Έγκλημα στο Μάιερλινγκ, Η Ζωή και ο Θάνατος της Μαρίας Βετσέρα*, ο Γκέοργκ Μάρκους ισχυρίζεται ότι αυτό που συνέβη στο Μάιερλινγκ δεν διερευνήθηκε ποτέ σοβαρά και οι λίγες έρευνες που έγιναν χειραγωγούνταν από την αυτοκρατορική μοναρχία. Ωστόσο, στις 31 Ιουλίου 2015, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας εξέδωσε αντίγραφα των αποχαιρετιστηρίων επιστολών της Βετσέρα στη μητέρα της και σε άλλα μέλη της οικογένειας. Αυτές οι επιστολές, που προηγουμένως πιστεύονταν ότι είχαν χαθεί ή καταστραφεί, βρέθηκαν σε θυρίδα ασφαλείας σε μία αυστριακή τράπεζα, όπου είχαν κατατεθεί το 1926. Οι επιστολές, που γράφτηκαν στο Μάιερλινγκ λίγο πριν από τους θανάτους, αναφέρουν σαφώς και ξεκάθαρα ότι η Βετσέρα ετοιμαζόταν να πεθάνει μαζί με τον Ροδόλφο, λόγω της αγάπης της για αυτόν. Διατέθηκαν στους μελετητές και εκτέθηκαν στο κοινό το 2016.

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

 

1. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11972495d. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
2. 1 2  (Αγγλικά) *Find A Grave*. 7055272. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  «Collective Biographies of Women» (Αγγλικά) 18145.
4. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 12  Δεκεμβρίου 2014.
5. ↑  geneall.net/en/name/186258/marie-alexandrine-baroness-of-vetsera/.
6. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11972495d. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
7. ↑  archive.org/details/mayerlingfactsbe0001judt/page/182/mode/1up?q=Marie+Alexandrine. σελ. 182.
8. 1 2  Markus, George, *Crime at Mayerling: The Life and Death of Mary Vetsera*, Ariadne Press, 1995, p. 23.
9. ↑  Constantinople, Philip Mansel, Penguin Books Ltd, 1997, (ISBN 978-0140262469)
10. ↑  A woman of Vienna, Joachim von Kürenberg, Cassell, 1955, ASIN B001882BM8
11. ↑  The Androom Archives: *Baltazzi, Alexander*, Christopher Aidan Long
12. ↑  *Baron Albin Vetsera*
13. ↑  Tosoni, Peter, *The Mayerling Tragedy: How and Why did Prince Rudolf and Mary Vetsera Die?*, The Durham University Journal 84, no. 2, 1992, p. 204.
14. 1 2  Grant, Hamil, ed. *The Last Days of Archduke Rudolph*, Dodd, Mead & Co, 1916, p. 111
15. ↑  Larisch, Marie, *My Past*, p. 241.
16. 1 2  Markus, George, *Crime at Mayerling: The Life and Death of Mary Vetsera: With New Expert Opinions Following the Desecration of Her Grave*, Ariadne Press, 1995, p. 30.
17. ↑  Larisch, Marie, *My Past*, p. 237: "[T]hat stupid Crown Princess knows I am her rival."
18. ↑  Serge Schmemann "Mayerling Journal; Lurid Truth and Lurid Legend: A Hapsburg Tale" in New York Times dated 10 March 1989 online at nytimes.com, Retrieved 10 April 2009: "According to Mrs Hamann's research, Prince Rudolf had in fact contemplated suicide for at least a half year before his death. He initially asked the first love of his life, one Mitzi Kaspar, to share his fate, but the 24-year-old woman declined. By contrast, 17-year-old Mary Vetsera, the dark and pudgy daughter of an Hungarian-Armenian baron (Vecsera), was madly in love and willing to do anything for Rudolf. So on Jan. 29, 1889, he took her to his favorite hunting lodge, and the next morning shot her and himself in their bedroom"
19. ↑  Morton, Frederick, *A Nervous Splendour*, Penguin Press, 1980, p. 219
20. ↑  Markus, Georg, *Crime at Mayerling: The Life and Death of Mary Vetsera: With New Expert Opinions Following the Desecration of Her Grave*, Ariadne Press, 1995, p. 28
21. ↑  Grant, Hamil, ed. *The Last Days of Archduke Rudolph*, Dodd, Mead & Co, 1916, p. 110
22. ↑  Grant, Hamil, ed. *The Last Days of Archduke Rudolph*, Dodd, Mead & Co, 1916, p. 112
23. ↑  Holler, Gerd, *Mayerling: Die Loesung des Ratsels* [Mayerling: The Solution to the Riddle], Molden, 1983
24. ↑  Pannell, Robert, *Murder at Mayerling?*, in *History Today*, Volume 58, No. 11, November 2008, p. 67.
25. ↑  Markus, Georg, *Crime at Mayerling: The Life and Death of Mary Vetsera: With New Expert Opinions Following the Desecration of Her Grave*, Ariadne Press, 1995
26. ↑  «Leichnam von Mary Vetsera gestohlen – oesterreich.ORF.at». *ktnv1.orf.at* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2018.

Πρόσθετες πηγές
* Ridley, Chelsea (15 May 2011). «Mayerling Revisited: The Short Life and Death of Mary Vetsera» (pdf). *Constructing the Past* (Illinois Wesleyan University) **12** (1): Article 6. .

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Baroness Mary Vetsera στο Wikimedia Commons
* Η Συλλογή VetseraΑρχειοθετήθηκε 2013-07-03 στο Wayback Machine.
* Ευλογία για τον Πρίγκιπα Ρούντολφ της Αυστρίας-Ουγγαρίας

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 348149196535574792256
* **AA**: 53040
* LCCN: n50053136
* ISNI: 0000 0000 7147 6429
* GND: 118626752
* SUDOC: 027748677
* BNF: cb11972495d (data)
* NDL: 00692684
* NKC: jn20000701894

 |

 |