Χάρτης που δείχνει μια θέση προσέγγισης των πολωνικών φυλών σύμφωνα με την πολωνική ιστοριογραφία — οι Λενζανηνοί (*Lędzianie*) βρίσκονται στην κάτω δεξιά γωνία
Οι **Λενζανηνοί** (πολωνικά: Lędzianie‎) ήταν μια λεχιτική φυλή, που έζησε στην περιοχή της Ανατολικής Μικράς Πολωνίας και των Πόλεων Τσέρβεν μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα. Δεδομένου ότι τεκμηριώθηκαν κυρίως από ξένους συγγραφείς, των οποίων οι γνώσεις για τη γεωγραφία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ήταν συχνά ασαφείς, καταγράφηκαν με διαφορετικά ονόματα, τα οποία περιλαμβάνουν *Λενζανηνοί*, *Λενζανίνοι*, *Λζνιν*, *Λάχοι, Λιάχοι, Λανζανέχ,* *Λένδιοι, Λιτζικαβίκοι* και *Λιτζίκοι*.

Ονομασία
--------

Η ονομασία "Lędzianie" (\*lęd-jan-inъ) προέρχεται από την πρωτοσλαβική και παλιά πολωνική λέξη "lęda", που σημαίνει "χωράφι".   Στα σύγχρονα πολωνικά, η λέξη "ląd" σημαίνει "γη". Το όνομα της φυλής προέρχεται από την κοπή και το κάψιμο των δασών ή των δασικών εκτάσεων για τη δημιουργία χωραφιών. Κατά συνέπεια, με αυτή την έννοια οι Λενζανηνοί ήταν αγρότες, που έκαιγαν δασικές εκτάσεις, ή «κάτοικοι των αγρών». Αρκετά ευρωπαϊκά έθνη προέρχονται από το εθνώνυμό τους για τους Πολωνούς, όπως και η ονομασία της Πολωνίας σε ξένες γλώσσες: Λιθουανοί (*lenkai*, *Lenkija*) και Ούγγροι (*Lengyelország*).

Πηγές
-----

Στη λατινική ιστοριογραφία ο Βαυαρός Γεωγράφος (γενικά χρονολογημένος στα μέσα του 9ου αιώνα) βεβαιώνει ότι *Lendizi habent civitates XCVIII*, δηλαδή ότι οι «Λένδιοι» είχαν 98 γκορντ (οικισμούς). Αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στο κείμενο *Προς τον ίδιον υιόν Ρωμανόν (*λατιν. De administrando Imperio, Περί διοικήσεως της Αυτοκρατορίας) από τον Κωνσταντίνο Ζ΄ Πορφυρογέννητο για τον γιο και διάδοχό του Ρωμανό Β΄ (~959), στο Ιώσηπον ως *Λζνιν* (~953), από το *Πρώτο Χρονικό* (~981) ως *Λιάχοι* και από τον Αλ Μασουντί (~940, ως *Λανζανέχ*).

Ταυτίζονται επίσης με τους *Λιτζικαβίκους* από το χρονικό του 10ου αιώνα *Res gestae saxonicae sive annalium libri tres* από τον Βίντουκιντ του Κόρβεϊ, ο οποίος κατέγραψε ότι ο Μιέσκο Α' της Πολωνίας (960–992) κυβέρνησε τη φυλή *Σκλάβοι*. Το ίδιο όνομα θεωρείται επιπλέον ότι σχετίζεται με την προφορική παράδοση του Μιχαήλ της Ζαχλουμίας από ότι η οικογένειά του κατάγεται από τους αβάπτιστους κατοίκους του ποταμού Βιστούλα, που αποκαλούνται *Λιτζίκοι*,       και την αφήγηση του Θωμά του Αρχιδιάκονου στο *Historia Salonitana* (13ος αιώνας), όπου επτά ή οκτώ φυλές ευγενών, τους οποίους ονόμαζε *Λιγγόνες*, έφτασαν από την Πολωνία και εγκαταστάθηκαν στην Κροατία υπό την ηγεσία του Τωτίλα.

Ιστορία
-------

 Οι Πόλεις Τσέρβεν ως μέρος των εδαφών της Βοημίας κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μπολέσλαου Β', Δούκα της Βοημίας (967/972–999).
 Οι Πόλεις Τσέρβεν, εν μέρει κατοικημένες από τους Λενζανηνούς, ως τμήμα της Πολωνίας υπό την κυριαρχία του Μιέσκο Α' μέχρι το 981 μ.Χ. σύμφωνα με την πολωνική ιστοριογραφία.
Οι Δυτικοί Σλάβοι (Λένδιοι και Βιστούλοι) εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της σημερινής νοτιοανατολικής Πολωνίας στις αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ. Γύρω στο 833, η περιοχή που κατοικούσαν οι Λένδιοι ενσωματώθηκε στο κράτος της Μεγάλης Μοραβίας. Μετά την εισβολή των ουγγρικών φυλών στην καρδιά της Κεντρικής Ευρώπης γύρω στο 899, οι Λένδιοι υποτάχθηκαν στην εξουσία τους (Μασούδοι). Στο πρώτο μισό του 10ου αιώνα, μαζί με άλλους Σλάβους απέτισαν φόρο τιμής στον Ιγκόρ του Κιέβου. 

Από τα μέσα της δεκαετίας του 950 και μετά, βρίσκονταν στη σφαίρα επιρροής της Βοημίας. Ο Κοσμάς της Πράγας αναφέρει ότι η γη της Κρακοβίας ελεγχόταν από τους Πρεμυσλίδες της Βοημίας μέχρι το 999.  Η έκθεσή του υποστηρίζεται από τον ιδρυτικό χάρτη της Αρχιεπισκοπής της Πράγας (1086), ο οποίος διαγράφει τα ανατολικά σύνορα της αρχιεπισκοπής, όπως καθιερώθηκε το 973, κατά μήκος των ποταμών Μπουκ και Στυρ.  Ο Ιμπραχίμ ιμπν Γιακούμπ, ο οποίος ταξίδεψε στην Ανατολική Ευρώπη το 965, παρατηρεί ότι ο Μπολέσλαος Β' της Βοημίας κυβερνούσε τη χώρα «εκτεινόμενος από την πόλη της Πράγας μέχρι την πόλη της Κρακοβίας». 

Στη δεκαετία του 970, υποτίθεται ότι ο Μιέσκο Α' της Πολωνίας ανέλαβε την περιοχή: το *Πρώτο Χρονικό* το συμπεραίνει, όταν αναφέρει ότι ο Βλαδίμηρος ο Μέγας κατέκτησε τις Πόλεις Τσέρβεν από τους "Λιάχους" το 981: «Ο Βλαδίμηρος βάδισε κατά των Λιάχων και κατέλαβε τις πόλεις τους: Περέμισλ (Πρζέμισλ), Τσέρβεν (Τσέρμνο) και άλλες πόλεις».  Ο ιστορικός Λεόντιι Βοΐτοβιτς εικάζει ότι, εάν τα εδάφη ήταν υπό τον έλεγχο του Δουκάτου της Πολωνίας, τότε η κατάκτηση της Ρωσίας του Κιέβου θα ήταν ένα ανοιχτό κάλεσμα για πόλεμο μεταξύ των πριγκηπάτων με έναν αναπόφευκτο μακροχρόνιο αγώνα, αλλά κάτι τέτοιο δεν συνέβη, υποδεικνύοντας πιθανώς κατά την άποψη του Βοΐτοβιτς ότι τα εδάφη και ο πληθυσμός τους δεν ήταν Πολωνοί, αλλά μια ανεξάρτητη πολιτική-φυλετική ένωση με κάποια υποτέλεια στη Βοημία.  

Η περιοχή πέρασε ξανά υπό την πολωνική σφαίρα επιρροής το 1018, όταν ο Μπολέσλαφ Α' της Πολωνίας πήρε τις Πόλεις Τσέρβεν στο δρόμο του προς το Κίεβο. Ο Γιαροσλάβ Α' ο Μέγας Πρίγκιπας της Ρωσίας κατέκτησε εκ νέου τα σύνορα το 1031. Γύρω στο έτος 1069, η περιοχή επέστρεψε και πάλι στην Πολωνία, αφού ο Μπολέσλαφ Β' ο Γενναιόδωρος ανέλαβε την περιοχή και την πόλη Πρζέμισλ, καθιστώντας την προσωρινή του κατοικία. Στη συνέχεια, το 1085, η περιοχή έγινε πριγκιπάτο υπό τη Ρωσία και παρέμεινε μέρος της Ρωσίας του Κιέβου και του διαδόχου του κράτους της Γαλικίας-Βολυνίας μέχρι το 1340, όταν καταλήφθηκε και πάλι από το Βασίλειο της Πολωνίας υπό τον Καζίμιρ Γ' της Πολωνίας. Υποτίθεται ότι οι περισσότεροι από τους Λενζανηνούς αφομοιώθηκαν από τους Ανατολικούς Σλάβους, με ένα μικρό μέρος να παραμένει συνδεδεμένο με τους Δυτικούς Σλάβους και την Πολωνία.  Οι πιο σημαντικοί παράγοντες που συνέβαλαν στη μοίρα τους ήταν η γλωσσική και εθνοτική ομοιότητα, η επιρροή της Ρωσίας του Κιέβου και της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, οι εκτοπίσεις στην κεντρική Ουκρανία από τον Γιαροσλάβ Α' τον Σοφό μετά το 1031  και ο αποικισμός των εδαφών τους από Ρουθήνιους, που διέφυγαν δυτικά κατά τη διάρκεια των επιθέσεων των Μογγόλων στη Ρουθηνία κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ντανίλο της Γαλικίας.

Φυλετική περιοχή
----------------

Ο Κωνσταντίνος Ζ' αναφέρει ότι το έτος 944 οι Λενζανηνοί ήταν υποτελείς στη Ρωσία του Κιέβου και ότι τα μονόξυλά τους έπλευσαν υπό τον πρίγκιπα Βλότζισλαβ κατάντη προς το Κίεβο για να λάβουν μέρος στις ναυτικές αποστολές κατά του Βυζαντίου. Αυτό μπορεί να ληφθεί ως ένδειξη ότι οι Λενζανηνοί είχαν πρόσβαση σε ορισμένες πλωτές οδούς, που οδηγούσαν στον Δνείπερο, π.χ. στον ποταμό Στυρ. Σύμφωνα με τον Νέστορα τον Χρονικογράφο και την αφήγηση του στο *Πρώτο Χρονικό*, οι Λένδιοι (Λιάχοι) κατοικούσαν στις Πόλεις Τσέρβεν, όταν το 981 κατακτήθηκαν από τον Βλαδίμηρο τον Μέγα.  Με βάση την αναφορά του Κωνσταντίνου και του Νέστορα, ο Γκέραρντ Λαμπούντα συμπεραίνει ότι οι Λένδιοι καταλάμβαναν την περιοχή μεταξύ των ποταμών Άνω Μπουγκ, Στυρ και Άνω Δνείστερου στα ανατολικά και του ποταμού Βισουόκα στα δυτικά.  Αυτό θα έδειχνε ότι μέσω της γης τους περνούσε μια σημαντική διαδρομή, που συνέδεε την Πράγα, την Κρακοβία, το Κίεβο και τους Χαζάρους. 

Οι Πολωνοί ιστορικοί Βόιτσεχ Κετρζίνσκι, Στέφαν Μαρία Κουτσίνσκι, Γιάνους Κότλαρτσικ και Γιέρζι Ναλέπα, μεταξύ άλλων, τοποθετούν γενικά τους Λένδιους στον Άνω Σαν και στον Άνω Δνείστερο.  Ο Κρίστοφ Φοκτ προώθησε μια άποψη, που ισχυρίζεται ότι κατοικούσαν ολόκληρη τη Δυτική Ουκρανία μετακινώντας τους Λευκούς Κροάτες πολύ πιο ανατολικά. 

Ο Χένρικ Γουοβμιάνσκι υποστήριξε ότι οι Λένδιοι ζούσαν μεταξύ Σαντόμιες και Λούμπλιν και ότι με τους Βιστούλους υπήρχαν ακόμη και φυλετικές ομάδες Λευκών Κροατών.   Ο Βοΐτοβιτς υποστηρίζει επίσης ότι ζούσαν ανατολικά των Βιστούλων και νότια των Μασόβιων, πιο συγκεκριμένα, στην περιοχή μεταξύ Σαντόμιες και Λούμπλιν.   Ο Γιάνους Κότλαρτσικ θεώρησε ότι η Ερυθρά Ρουθηνία εκτείνεται σε μια τεράστια περιοχή μεταξύ των Καρπαθίων και του Πρζέμισλ στα νότια (κατοικούμενη από Λευκούς Κροάτες) και της Βολυνίας στα βόρεια (εν μέρει κατοικούμενη από Λένδιους).  Ο Αλεξάντρ Ναζαρένκο θεωρεί ότι η αβεβαιότητα των σωζόμενων περιγραφών του 10ου αιώνα για την περιοχή του άνω Δνείστερου και του ποταμού Μπουκ καθιστά εύλογο να συμπεράνουμε ότι οι Λένδιοι, οι Λευκοί Κροάτες και πιθανώς κάποιοι άλλοι λαοί μοιράζονταν αυτή την τεράστια περιοχή κατά μήκος των συνόρων της σύγχρονης Ουκρανίας και Πολωνίας.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Henryk Łowmiański "Historia Polski", PWN, Warszawa 1964
2. 1 2  Henryk Łowmiański "Studia nad dziejami słowiańszczyzny Polski i Rusi w wiekach średnich", UAM, Poznań 1986
3. ↑  L.Krzywicki, "Spoleczeństwo pierwotne, jego rozmiary i wzrost", Warszawa 1937
4. ↑  Łuczyński, Michal (2017). «"Geograf Bawarski" — nowe odczytania ["Bavarian Geographer" — New readings]» (στα pl). *Polonica* **XXXVII (37)**: 77. doi:10.17651/POLON.37.9.. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2020.
5. ↑  Nazarenko, Alexander (2017). "ЛЕНДЗЯ́НЕ Αρχειοθετήθηκε 2023-01-03 στο Wayback Machine.". *Great Russian Encyclopedia* (Ρωσικά)
6. 1 2 3  Wołoszyn, Marcin· Dobrowolski, Radosław (2015). «Πέρα από τα όρια...των μεσαιωνικών ηγεμονιών, πολιτισμών και επιστημονικών κλάδων. Πόλεις Τσέρβεν - γνώσεις από την αρχαιολογία, τη χαρτογραφία και την παλαιογεωγραφία». *Castellum, civitas, urbs: Κέντρα και ελίτ στην πρώιμη μεσαιωνική ανατολικοκεντρική Ευρώπη*. Archäologischen Institut des Geisteswissenschaftlichen Forschungszentrums der Ungarischen Akademie der Wissenschaften, dem Geisteswissenschaftlichen Zentrum Geschichte und Kultur Ostmitteleuropas e. V. dem Balatoni-Museum. σελίδες 177–195. ISBN 978-3-89646-156-8.
7. ↑  Hensel, Witold (1960). *The Beginnings of the Polish State*. Polonia Publishing House. σελ. 47.
8. ↑  Jenkins, Romilly James Heald (1962). *Constantine Porphyrogenitus, De Adminstrando Imperio: Volume 2, Commentary*. Athlone Press. σελ. 139, 216.
9. ↑  Łowmiański, Henryk (1976). «Problematyka początków państwa polskiego w nowszych badaniach historycznych». *Slavia Antiqua* **23**: 105–106.
10. ↑  Paszkiewicz, Henryk (1977). *The Making of the Russian Nation*. Greenwood Press. σελ. 359. ISBN 978-0-8371-8757-0.
11. ↑  Braun, Jerzy (1985). *Poland in Christian Civilization*. Veritas Foundation Publication Centre. σελ. 114. ISBN 9780901215796.
12. ↑  Kalhous, David (2012). *Anatomy of a Duchy: The Political and Ecclesiastical Structures of Early P?emyslid Bohemia*. BRILL. σελίδες 94–96. ISBN 978-90-04-22980-8.
13. ↑  Łowmiański, Henryk (2004) [1964]. Nosić, Milan, επιμ. *Hrvatska pradomovina (Chorwacja Nadwiślańska in Początki Polski)* (στα Κροατικά). Maveda. σελ. 33.
14. ↑  Gluhak, Alemko (1990), *Porijeklo imena Hrvat*, Zagreb, Čakovec: Alemko Gluhak, σελ. 130
15. ↑  Živković, Tibor (2006). *Портрети српских владара: IX-XII век* (στα Σερβικά). Београд: Завод за уџбенике и наставна средства. σελ. 75. ISBN 9788617137548.
16. ↑  Uzelac, Aleksandar (2018). «Prince Michael of Zahumlje – a Serbian ally of Tsar Simeon». Στο: Angel Nikolov. *Emperor Symeon's Bulgaria in the History of Europe's South-East: 1100 years from the Battle of Achelous*. Sofia: Univerzitetsvo izdatelstvo "Sveti Kliment Ohridski". σελ. 237.
17. 1 2  Nazarenko, Alexander (2017). «ЛЕНДЗЯ́НЕ» (στα ru). *Great Russian Encyclopedia*.. Ανακτήθηκε στις 28 April 2021.
18. ↑  *Die Chronik der Böhmen des Cosmas von Prag. Berlin, 1923* (MGH SS rer. Germ. NS, 2). I, 33–34. Page 60.
19. ↑  *Relacja Ibrahima Ibn Ja'kuba z podróży do krajów słowiańskich w przekazie Al-Bekriego*. Krakow, 1946 (MPH NS. 1). Page 50.
20. ↑  Samuel Hazzard Cross and Olgerd P. Sherbowitz-Wetzor (1953). *The Russian Primary Chronicle. Laurentian Text* (PDF). Cambridge, Mass. Mediaeval Academy of America. σελ. 95.
21. 1 2 3  Leontii Voitovych, "The Lendians: new variations on ancient motives", Proc. Inst. Archaeol. Lviv. Univ, Vol. 10, 2015, pages 126–137
22. ↑  Kuchynko 2015, σελ. 142–143.
23. ↑  Въ лЂто 6534 [1026] - 6562 [1054]. Лаврентіївський літопис
24. ↑  Buko, Andrzej (2008). *The Archeology of Early Medieval Poland*. Leiden, The Netherlands: Hotei Publishing, IDC Publishers, Martinus Nijhoff Publishers and VSP. σελ. 307. ISBN 9789004162303.
25. ↑  Labuda, G. *Czechy, Rus i kraj Ledzian w drugiej potowie X wieku.* // Labuda G. *Studia nad poczatkami panstwa polskiego.* Poznan, 1988. T. II. Pages 209–210.
26. ↑  Fokt, Krzysztof (2007). «Ledzanie - how far from the Empire?». Στο: Milii︠a︡na Kaĭmakamova. *Byzantium, New Peoples, New Powers: The Byzantino-Slav Contact Zone from the Ninth to the Fifteenth Century*. Byzantina et slavica cracoviensia. **5**. Towarzystwo Wydawnicze "Historia Iagellonica". σελ. 110. ISBN 978-83-88737-83-1.
27. ↑  Alimov, Denis Eugenievich (2018). «The "Prague Empire" and the Lędzianie: Reflexions on the Emergence of the Slavic Identity in Eastern Europe» (στα ru). *Петербургские славянские и балканские исследования* **24** (2): 117–144.. Ανακτήθηκε στις 18 June 2022.
28. ↑  Łowmiański, Henryk (2004) [1964]. Nosić, Milan, επιμ. *Hrvatska pradomovina (Chorwacja Nadwiślańska in Początki Polski)* (στα Κροατικά). Maveda. σελ. 51, 57–60, 94, 125–126.
29. ↑  Majorov, Aleksandr Vjačeslavovič (2012), *Velika Hrvatska: etnogeneza i rana povijest Slavena prikarpatskoga područja*, Zagreb, Samobor: Brethren of the Croatian Dragon, Meridijani, σελ. 51–52, 56, 59, ISBN 978-953-6928-26-2
30. ↑  Leontii Voitovych, "Прикарпаття в другій половині I тисячоліття н. н.:найдавніші князівства", Вісник Львівського університету, issue 45, 2010, pages 13—54
31. ↑  Kuchynko Mykhailo, "Croats in Manuscripts: Problem of Ethno-tribal Belonging and Political Dependence (Historical Aspects)", РОЗДІЛ ІІІ. Історіографія. Джерелознавство. Архівознавство. Памʼяткознавство. Етнологія. 7, 2015, σελ. 141–143
32. ↑  Kotlarczyk J. *Siedziby Chorwatów wschodnich*. // Acta Archaeologica Carpathica. T. 12. Krakow, 1971. Pages 161–186.