Η **Μαρία Αντουανέττα** (*Maria Antonia von Österreich-Lothringen*, Βιέννη, 2 Νοεμβρίου 1755 - Παρίσι, 16 Οκτωβρίου 1793) ήταν αρχιδούκισσα της Αυστρίας και βασίλισσα της Γαλλίας. Αυτή και ο σύζυγος της Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ (1754 - 1793) αποκεφαλίστηκαν δημόσια στη γκιλοτίνα από φιλελεύθερους επαναστάτες κατά τη Γαλλική Επανάσταση.

Παιδική ηλικία
--------------

Η *Μαρία Αντωνία Ιωσηφίνα Ιωάννα* ήταν το δέκατο πέμπτο παιδί και η ενδέκατη κόρη της αυτοκράτειρας Μαρίας Θηρεσίας και του Φραγκίσκου Α΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι δυσκολίες κατά τη διάρκεια της γέννησης της Μαρίας Αντουανέττας, αλλά και ο καταστροφικός σεισμός της Λισαβώνας, την ίδια ακριβώς μέρα που γεννήθηκε, όπως πίστευαν τότε, θεωρήθηκαν "οιωνοί" θανάτου, για την άσχημη πορεία που θα ακολουθούσε η μετέπειτα βασίλισσα της Γαλλίας.

Η Μαρία Αντουανέττα σε ηλικία επτά ετών (1763) Ζαν-Ετιέν Λιοτάρ.
Σύντομα φάνηκε ο ατίθασος χαρακτήρας της, όταν προκαλούσε συχνά φασαρίες και αναταραχές και αρνείτο να κάνει μάθημα, για να ασχοληθεί με άλλα πράγματα. Η ανατροφή της βασιζόταν, όπως και των υπόλοιπων αδερφών της, σε ένα σκληρό πρόγραμμα το οποίο είχε δημιουργήσει η ίδια η Αυτοκράτειρα. Το πρόγραμμα αυτό περιλάμβανε μαθήματα χορού, θεατρικές παραστάσεις, ιστορία, ζωγραφική, ορθογραφία, γεωγραφία, μαθηματικά και εκμάθηση ξένων γλωσσών. Τα κορίτσια επιπλέον μάθαιναν την τέχνη του κεντήματος.

Η Αυτοκράτειρα ενδιαφερόταν να βελτιώσει τις σχέσεις της με τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη, για να κερδίσει η Αυστρία την εμπιστοσύνη της Ευρώπης. Ήξερε ότι οι συγγενικοί δεσμοί με τους βασιλικούς οίκους της Ευρώπης θα δυνάμωναν την θέση της Αυστρίας. Περισσότερο ενδιαφερόταν να συνάψει και να βελτιώσει τις σχέσεις της με τον βασιλικό Οίκο των Βουρβόνων, που κυβερνούσαν στη Γαλλία, την Ισπανία και τη Σικελία.

Ο γάμος της Μαρίας Αντουανέττας με τον Λουδοβίκο, Δελφίνο της Γαλλίας (μετέπειτα *Λουδοβίκο ΙΣΤ΄*), ήταν από νωρίς στα σχέδια της Μαρίας Θηρεσίας. Απέβλεπε στο να φέρει την πολυπόθητη ειρήνη ανάμεσα στη Γαλλία και την Αυστρία. Μετά από πολλές διαπραγματεύσεις, ο Λουδοβίκος ΙΕ΄ της Γαλλίας ζήτησε το χέρι της Μαρίας Αντουανέττας για χάρη του εγγονού του.

Μετά την υπογραφή του γαμήλιου συμβολαίου η Μαρία Αντουανέττα ξεκίνησε εντατικά μαθήματα εκμάθησης γαλλικών, ώστε να είναι έτοιμη για τον ρόλο της ως βασίλισσας της Γαλλίας.

Στις 19 Απριλίου 1770 τελέστηκε ο γάμος στη Βιέννη. Τις επόμενες ημέρες προετοιμάστηκε η αναχώρηση της μέλλουσας Βασίλισσας και η Μαρία Θηρεσία καθησύχαζε την κόρη της που έκλαιγε συνεχώς.

Το 14χρονο κορίτσι αποχαιρέτησε στις 21 Απριλίου 1770 τη μητέρα της και τα αδέλφια της στη Βιέννη και αναχώρησε για τη Γαλλία, για το πολυτελές Ανάκτορο των Βερσαλλιών. Στις 16 Μαΐου έγινε ο πραγματικός γάμος της Μαρίας Αντουανέττας με τον μετέπειτα Βασιλιά στις Βερσαλλίες και η μελλοντική Βασίλισσα παρουσιάστηκε στη γαλλική αυλή.

Βασίλισσα της Γαλλίας
---------------------

Πορτραίτο της Μαρίας Αντουανέττας με τα παιδιά της, 1787, Ελιζαμπέτ Βιζέ Λε Μπρεν.
Το 1774 το βασιλικό ζευγάρι ανέβηκε επίσημα στον γαλλικό θρόνο εν μέσω μιας φαντασμαγορικής τελετής, αλλά σύντομα ήρθε σε ρήξη με το γαλλικό αντιαυστριακό κόμμα. Και όχι μόνο με αυτό, αλλά και με τις θείες του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, που έβγαλαν στη Μαρία Αντουανέττα το όνομα *"η Αυστριακή"*. 

Ξόδευε κάθε μήνα 15.000 λίβρες για ζητήματα όπως η μόδα, οι κομμώσεις και πολυτελή κοσμήματα, καθώς και για την ανακαίνιση ενός μικρού, αλλά πολύ πολυτελούς κτίσματος στις Βερσαλλίες, το Μικρό Τριανόν, ενώ μεγάλο μέρος του γαλλικού πληθυσμού πέθαινε από την πείνα. Αυτό δεν βοηθούσε καθόλου τις σχέσεις της με τον γαλλικό λαό, ο οποίος ήταν δυσαρεστημένος από εκείνη, ενώ ταυτόχρονα οργίαζαν οι φήμες γύρω από την ίδια και την ιδιωτική της ζωή, όπως και τις σεξουαλικές της προτιμήσεις.Επιπλέον, οι ψευδείς κατηγορίες για την υπόθεση του αδαμάντινου περιδέραιου καθώς και η μεγάλη εύνοια και η αδυναμία που έδειχνε σε κάποια πρόσωπα της αυλής της (όπως η Μαρία Θηρεσία Λουίζα της Σαβοΐας, η Γκαμπριέλ ντε Πολινιάκ και ο Άξελ φον Φέρσεν) έβλαψαν ακόμα περισσότερο την υπόληψη της. 

Σε αυτές τις κρίσιμες στιγμές την επισκέφτηκε ο αδερφός της, αυτοκράτορας Ιωσήφ Β΄, ο οποίος προσπάθησε να τη συνετίσει, θυμίζοντας της τις υποχρεώσεις της απέναντι στον γαλλικό λαό. Από τότε και ιδίως μετά τη γέννηση της πρώτης κόρης της, Μαρίας Θηρεσίας τον Δεκέμβριο του 1778, η Βασίλισσα ζούσε πιο απλά.

Με τον θάνατο της μητέρας της το 1780, η Μαρία Αντουανέττα έχασε μία καλή και έξυπνη σύμβουλο. Η θέση της όμως ενδυναμώθηκε όταν το 1781 γεννήθηκε ο πρώτος της γιος, Λουδοβίκος Ιωσήφ της Γαλλίας, που όμως πέθανε σε ηλικία οκτώ ετών. Το 1785 γεννήθηκε ο δεύτερος της γιος, Λουδοβίκος, Δούκας της Νορμανδίας, και το 1786 η δεύτερη κόρη της, Σοφία, η οποία όμως πέθανε το 1787.

Γαλλική Επανάσταση
------------------

Η Εκτέλεση της Μαρίας Αντουανέττας στις 16 Οκτωβρίου 1793.
Το έτος 1789 αποτέλεσε σημείο καμπής στην ζωή της Μαρίας Αντουανέττας. Στις 4 Ιουνίου πέθανε ο πρωτότοκος αγαπητός γιος της. Η οικονομική και πολιτική κατάσταση της Γαλλίας χειροτέρευε συνεχώς. Γρήγορα ξέσπασε και η Γαλλική Επανάσταση.

Στις 5 και 6 Οκτωβρίου 1789 ο λαός του Παρισιού ξεχύθηκε στο βασιλικό ανάκτορο των Βερσαλλιών και εξαγριωμένος κατευθύνθηκε προς το υπνοδωμάτιο της Μαρίας Αντουανέττας. Εκείνη από μια μυστική έξοδο κατάφερε να φτάσει στα διαμερίσματα του βασιλιά και έτσι γλίτωσε το λυντσάρισμα. Αλλά αν και γλίτωσε, η βασιλική οικογένεια αιχμαλωτίστηκε. Στη συνέχεια τη μετέφεραν στο Παρίσι. Η Βασίλισσα όμως προσπάθησε να δραπετεύσει μαζί με τον Βασιλιά και τα παιδιά της, βοηθούμενη από φίλους και συγγενείς, στο εξωτερικό. Η προσπάθειά της αυτή απέτυχε, καθώς συνελήφθη στη Βαρρέν, κοντά στα σύνορα με το Βέλγιο, όταν ο Ζαν-Μπατίστ Ντρουέ αναγνώρισε τον Λουδοβίκο από την απεικόνιση του προσώπου του σε ένα νόμισμα. Η αναγνώριση θα ήταν λογικά εύκολη, καθώς οι βασιλείς ήταν τόσο προσηλωμένοι στο πρωτόκολλο, που δεν έλαβαν τις απαραίτητες προφυλάξεις για τη μεταμφίεση τους και ταξίδευαν και με αντικείμενα πάνω τους (και μέσα στην άμαξα) που τους έκαναν εύκολο στόχο.

Φυλακίστηκε στο Παρίσι, όπως και τα υπόλοιπα μέλη της βασιλικής οικογένειας, στο Παλάτι του Κεραμεικού. Στη φυλακή και μέσα από τα γράμματά της η Μαρία Αντουανέττα εμφάνισε μια πρωτοφανή αλλαγή στον χαρακτήρα της. Καθοδηγούσε και έδινε συμβουλές στους δικούς της ανθρώπους, ενώ εμφανιζόταν αποφασισμένη να οδηγήσει η ίδια την εκστρατεία ενάντια στη Γαλλική Επανάσταση. Εν τέλει καρατομήθηκε στη γκιλοτίνα. Λέγεται ότι τα τελευταία της λόγια πριν την εκτέλεσή της ήταν, «*Συγχωρήστε με, κύριε. Δεν το έκανα επίτηδες*», όταν ανεβαίνοντας στη γκιλοτίνα σκόνταψε στο πόδι κάποιου.

Της αποδίδεται η θρυλική φράση: «*Αν δεν έχει ο λαός ψωμί, ας φάει παντεσπάνι*», αν και κατά μία άλλη εκδοχή δεν το είχε πει η ίδια, αλλά η φράση κυκλοφορούσε σε διάφορα έντυπα ήδη από το 1760, αντικατοπτρίζοντας την παρακμή της αριστοκρατίας.

Οικογένεια
----------

Παντρεύτηκε τον Λουδοβίκο Αύγουστο, Δελφίνο της Γαλλίας (μετέπειτα *Λουδοβίκο ΙΣΤ΄*), και απέκτησαν τέσσερα παιδιά:

* *Μαρία Θηρεσία* Καρλόττα (1778 - 1851).
* *Λουδοβίκος Ιωσήφ* Ιαβέρης Φραγκίσκος (1781 - 1789).
* *Λουδοβίκος* Κάρολος (1785 - 1795), γνωστός ως *Λουδοβίκος ΙΖ΄* στους βασιλόφρονες.
* *Σοφία* Ελένη Βεατρίκη (1786 - 1787).

Γκαλερί
-------

* Η Μαρία Αντουανέττα ως θέα Ήβη.Η Μαρία Αντουανέττα ως θέα Ήβη.
* Ο αρχιδούκας Μαξιμιλιανός Φραγκίσκος της Αυστρίας επισκέπτεται τη Μαρία Αντουανέττα και τον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ στις 7 Φεβρουαρίου 1775 στο Κάστρο ντε λα Μουέτ (Πίνακας του ζωγράφου Ζοζέφ Ουζιγκέρ).Ο αρχιδούκας Μαξιμιλιανός Φραγκίσκος της Αυστρίας επισκέπτεται τη Μαρία Αντουανέττα και τον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄ στις 7 Φεβρουαρίου 1775 στο Κάστρο ντε λα Μουέτ (Πίνακας του ζωγράφου Ζοζέφ Ουζιγκέρ).
* Η Μαρία Αντουανέττα με τα κοσμήματα της στέψης.Η Μαρία Αντουανέττα με τα κοσμήματα της στέψης.
* Η Μαρία Αντουανέττα μαζί με δύο από τα παιδιά της, τη Μαρία Θηρεσία και τον Λουδοβίκο Ιωσήφ.Η Μαρία Αντουανέττα μαζί με δύο από τα παιδιά της, τη Μαρία Θηρεσία και τον Λουδοβίκο Ιωσήφ.
* Η Μαρία Αντουανέττα το 1788 ένα χρόνο πριν τη Γαλλική Επανάσταση.Η Μαρία Αντουανέττα το 1788 ένα χρόνο πριν τη Γαλλική Επανάσταση.
* Η Μαρία Αντουανέττα σε ηλικία 12-13 ετών.Η Μαρία Αντουανέττα σε ηλικία 12-13 ετών.
* Η Μαρία Αντουανέττα σε ηλικία 13 ετών. Το συγκεκριμένο πορτρέτο στάλθηκε στον Δελφίνο για να πάρει μια ιδέα του πως ήταν εμφανισιακά η μελλοντική του γυναίκα (του Ζοζέφ Ντικρού, 1769).Η Μαρία Αντουανέττα σε ηλικία 13 ετών. Το συγκεκριμένο πορτρέτο στάλθηκε στον Δελφίνο για να πάρει μια ιδέα του πως ήταν εμφανισιακά η μελλοντική του γυναίκα (του Ζοζέφ Ντικρού, 1769).
* Ο γάμος της Μαρία Αντουανέττας και του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ στις 16 Μαΐου 1770.Ο γάμος της Μαρία Αντουανέττας και του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ στις 16 Μαΐου 1770.
* Το αγαπημένο πορτρέτο της Μαρίας Θηρεσίας με τη Μαρία Αντουανέττα φιλοτεχνημένο το 1771 από τον Γιόζεφ Κράντσινγκερ.Το αγαπημένο πορτρέτο της Μαρίας Θηρεσίας με τη Μαρία Αντουανέττα φιλοτεχνημένο το 1771 από τον Γιόζεφ Κράντσινγκερ.
* Πορτραίτο από τον Ζαν-Μπατίστ Γκωτιέ Νταγκοτύ (1775).Πορτραίτο από τον Ζαν-Μπατίστ Γκωτιέ Νταγκοτύ (1775).

Δείτε επίσης
------------

* Απεικονίσεις της Μαρίας Αντουανέτας στην τέχνη και την ποπ κουλτούρα

Παραπομπές
----------

1. ↑  Η ακριβής ημερομηνία του σεισμού ήταν η 1η Νοεμβρίου και όχι η 2α Νοεμβρίου, ημέρα γέννησής της.
2. 1 2 3  Fraser, Antonia (2002). *Marie Antoinette : the journey*. New York : Anchor Books.
3. 1 2  Decker, Michel de. (2005). *Marie-Antoinette : les dangereuses liaisons de la reine*. Paris: Belfond. ISBN 2-7144-4141-6. 62305760.
4. ↑  Goncourt, Edmond de (1880). Charpentier, G. (ed.). *La Du Barry*. Paris, France. pp. 195–96.
5. ↑  Arneth, Alfred (1866). *Marie Antoinette; Joseph II, und Leopold II*. Leipzig, K.F. Köhler, Paris, Ed. Jung-Treuttel etc. ..
6. ↑  Évelyne Lever, *Marie-Antoinette : la dernière reine*, Fayard, Paris, 2000
7. ↑  «Τα τελευταία λόγια 13 μεγάλων προσωπικοτήτων της ιστορίας λίγο πριν ξεψυχήσουν» της Παναγιώτας Κλεάνθους στο mononews.gr. Δημοσίευση 25/10/2017. Αρχειοθετήθηκε 29/06/2018. Ανακτήθηκε 29/08/2018.
8. ↑  (Αγγλικά) "Exploring Versailles and the History of Marie Antoinette" από www.aesu.com. Δημοσιεύθηκε 15/10/2015. Αρχειοθετήθηκε 11/01/2017. Ανακτήθηκε 29/08/2018.
9. ↑  (Αγγλικά) "10 Top Marie Antoinette Quotes" από quotes.thefamouspeople.com. Αρχειοθετήθηκε 01/05/2017. Ανακτήθηκε 29/08/2018.
10. ↑  (Αγγλικά) "Marie Antoinette quotes" από goodreads.com. Αρχειοθετήθηκε 24/04/2017. Ανακτήθηκε 29/08/2018.
11. ↑  ««ΑΣ ΦΑΝΕ ΠΑΝΤΕΣΠΑΝΙ» - Chabad of Greece». *www.chabad.gr* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 10 Μαρτίου 2020.
12. ↑  «Ο μύθος της Μαρίας Αντουανέτας. Γιατί δεν είπε ποτέ τη φράση: "αφού δεν έχουν ψωμί, ας φάνε παντεσπάνι". Πώς εμπλέκονται οι Κινέζοι - ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ». *www.mixanitouxronou.gr*. Ανακτήθηκε στις 10 Μαρτίου 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Μαρία Αντουανέτα** |


|  |  |
| --- | --- |
| Wikiquote logoWikiquote logo | Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το λήμμα:   **Μαρία Αντουανέτα** |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βασίλισσες και Αυτοκράτειρες της Γαλλίας |
| --- |
|  |
| Καρολίδες(800 - 987) | 
* Ερμεγκάρντ της Εσπμπάγ
* Ιουδήθ της Βαυαρίας
* Ερμεντρούδη της Ορλεάνης
* Ριχίλδη των Αρδεννών
* Αδελαΐδα του Παρισιού
* Ριχάρδις της Σουαβίας
* Θεοδωράτη του Τρουά
* Φρεδερόνη
* Έντζιφου της Αγγλίας
* Βεατρίκη του Βερμαντουά
* Έμμα της Γαλλίας
* Γερβέργη της Σαξονίας
* Έμμα της Ιταλίας
 | Το fleurs-de-lis είναι διαχρονικό σύμβολο πολλών βασιλικών οίκων της Γαλλίας |
|  |
| Καπετίδες(987 - 1328) | 
* Αδελαΐδα της Ακουιτανίας
* Ροζάλα της Λομβαρδίας
* Μπέρτα της Βουργουνδίας
* Κωνστάνς της Αρλ
* Ματθίλδη της Φρισίας
* Άννα του Κιέβου
* Μπέρτα της Ολλανδίας
* Μπερτράντ του Μονφώρ
* Αδελαΐδα της Σαβοΐας
* Ελεονώρα της Ακουιτανίας
* Κωνστάνς της Καστίλλης
* Αδέλα της Καμπανίας
* Ισαβέλλα του Αινώ
* Ίνγκεμποργκ της Δανίας
* Αγνή της Μερανίας
* Λευκή της Καστίλης
* Μαργαρίτα της Προβηγκίας
* Ισαβέλλα της Αραγωνίας
* Μαρία της Βραβάντης, βασίλισσα της Γαλλίας
* Ιωάννα Α΄ της Ναβάρρας
* Μαργαρίτα της Βουργουνδίας
* Κλημεντία της Ουγγαρίας
* Ιωάννα Β΄ της Βουργουνδίας
* Λευκή της Βουργουνδίας
* Μαρία του Λουξεμβούργου
* Ιωάννα του Εβρέ
 |
|  |
| Βαλουά(1328 - 1589) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Βαλουά(1328 - 1498) | 
* Ιωάννα της Βουργουνδίας
* Λευκή της Ναβάρρας
* Ιωάννα Α΄ της Ωβέρνης
* Ιωάννα των Βουρβόνων
* Ισαβέλλα της Βαυαρίας
* Μαρία του Ανζού
* Καρλόττα της Σαβοΐας
* Άννα της Βρετάνης
 |
|  |
| Βαλουά-Ορλεάνης(1498 - 1515) | 
* Ιωάννα της Γαλλίας
* Άννα της Βρετάνης
* Μαρία Τυδώρ
 |
|  |
| Βαλουά-Ανγκουλέμ(1515 - 1589) | 
* Κλαυδία της Γαλλίας
* Ελεονώρα της Αυστρίας
* Αικατερίνη των Μεδίκων
* Μαρία Στιούαρτ
* Ελισάβετ της Αυστρίας
* Λουίζα της Λωρραίνης-Βωντεμόν
 |

 |
|  |
| Βουρβόνοι(1589 - 1792) | 
* Μαργαρίτα της Γαλλίας
* Μαρία των Μεδίκων
* Άννα της Αυστρίας
* Μαρία Θηρεσία της Ισπανίας
* Μαρία Λεστσίνσκα
* Μαρία Αντουανέτα της Αυστρίας
* Μαρία Ιωσηφίνα της Σαβοΐας (κατ΄ όνομα)
 |
|  |
| Βοναπάρτη(1804 - 1814) | 
* Ιωσηφίνα ντε Μπωαρναί
* Μαρία Λουίζα της Αυστρίας
 |
|  |
| Βουρβόνοι(1814 - 1830) | 
Μαρία Θηρεσία της Γαλλίας |
|  |
| Βουρβόνοι-Ορλεάνης(1830 - 1848) | 
Μαρία Αμαλία της Νάπολης και της Σικελίας |
|  |
| Βοναπάρτη(1852 - 1870) | 
Ευγενία ντε Μοντίχο |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 96583693
* **ΕΒΕ**: 147024
* **AA**: 38602
* LCCN: n80038420
* ISNI: 0000 0001 2144 5058
* GND: 118577905
* SELIBR: 208358
* SUDOC: 029435307
* BNF: cb12106345v (data)
* BIBSYS: 90359152
* ULAN: 500122363
* MusicBrainz: 8dc0e8c5-ccf6-4f86-a77c-3338ace982c9
* NLA: 35788023
* NDL: 00621070
* NKC: jn20000701153
* ICCU: RAVV049069
* BNE: XX831238
* CiNii: DA02707385
* KulturNav: id

 |

 |