Η **Πυραμίδα των Τιράνων** (αλβανικά: Piramida‎‎) είναι κτίριο και πρώην μουσείο στα Τίρανα, την πρωτεύουσα της Αλβανίας. Άνοιξε ως μουσείο το 1988 και έγινε συνεδριακό κέντρο το 1991, μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού. Κατά τον Πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου το 1999, το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως βάση του ΝΑΤΟ. Το 2018, αποκαλύφθηκε ένα νέο έργο που θα μετατρέψει την πυραμίδα σε κέντρο πληροφορικής για νέους για δημιουργικές τεχνολογίες με εστίαση στον προγραμματισμό υπολογιστών, τη ρομποτική και τις νεοφυείς επιχειρήσεις με το όνομα TUMO Center Tirana. Το ανακαινισμένο κτίριο, που μεταμορφώθηκε από το ολλανδικό αρχιτεκτονικό γραφείο MVRDV, άνοιξε για το κοινό τον Μάιο του 2023.

Ιστορικό
--------

 Η Πυραμίδα το 1996.
Στις 14 Οκτωβρίου 1988, το κτίριο άνοιξε ως **Μουσείο Ενβέρ Χότζα**, που αρχικά χρησίμευε ως μουσείο για την κληρονομιά του Ενβέρ Χότζα, του μακροχρόνιου ηγέτη της Κομμουνιστικής Αλβανίας, ο οποίος είχε πεθάνει τρία χρόνια νωρίτερα. Η δομή σχεδιάστηκε από κοινού από την κόρη του Χότζα, Πρανβέρα Χότζα, αρχιτέκτονα και τον σύζυγό της, Κλεμέντ Κολανέτσι, μαζί με τον Πίρο Βάσο και τον Βλαντίμιρ Μπρέγκου.

Όταν κατασκευάστηκε, η Πυραμίδα λέγεται ότι ήταν το πιο ακριβό μεμονωμένο κτίριο που κατασκευάστηκε ποτέ στην Αλβανία.

Η Πυραμίδα έχει μερικές φορές ονομαστεί σαρδόνια ως «Μαυσωλείο του Ενβέρ Χότζα», αν και ποτέ δεν προοριζόταν να ονομαστεί έτσι ή να χρησιμοποιηθεί ως επίσημη ονομασία.

Μετακομμουνισμός
----------------

 Πρώην στούντιο της Top Media στην Πυραμίδα.
 Παιδιά που κατεβαίνουν γλιστρώντας από την Πυραμίδα, 2012.
Μετά το 1991, μετά την πτώση του κομμουνισμού στην Αλβανία, η Πυραμίδα σταμάτησε τη λειτουργία της ως μουσείο και για αρκετά χρόνια επαναχρησιμοποιήθηκε ως συνεδριακό κέντρο και εκθεσιακός χώρος, καθώς και μετονομάστηκε με το σημερινό της όνομα. Κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κοσσυφοπεδίου το 1999, το πρώην μουσείο χρησιμοποιήθηκε ως βάση από το ΝΑΤΟ και ανθρωπιστικές οργανώσεις.

Από το 2001, μέρος της Πυραμίδας χρησιμοποιείται ως κέντρο μετάδοσης από τα αλβανικά μέσα ενημέρωσης Top Channel και Top Albania Radio, ενώ η υπόλοιπη δομή και η πλακόστρωτη γύρω περιοχή (σήμερα χρησιμοποιείται ως χώρος στάθμευσης και σταθμός λεωφορείων για μίνι βαν προς το Ελμπασάν) έχουν ρημάξει και υποστεί βανδαλισμό.

Μέρος της ταινίας του Αρμάντο Λουλάι *It Wears as It Grows* (2011) γυρίστηκε μέσα στην Πυραμίδα. Το 2019, η Πυραμίδα χρησιμοποιήθηκε επίσης ως τοποθεσία γυρισμάτων για μέρος ενός ριμέικ της καλτ ταινίας τρόμου του 1995, *Το φρικιό του κάστρου*.

### Πιθανή κατεδάφιση

Έχουν γίνει πολυάριθμες προτάσεις για την κατεδάφιση της Πυραμίδας και την ανάπλαση της γης των 17.000 μ2 για εναλλακτικές χρήσεις, με την πιο σημαντική πρόταση να είναι η πιθανή κατασκευή νέου κτιρίου του Αλβανικού Κοινοβουλίου στην τοποθεσία.

Μια προηγούμενη πρόταση για το χώρο να γίνει νέο θέατρο όπερας, εγκρίθηκε, αλλά ακυρώθηκε λίγο μετά την έναρξη των εργασιών κατασκευής. Τα εξωτερικά μαρμάρινα πλακίδια που κάλυπταν τη δομή μεταφέρθηκαν σε μια αποθήκη έξω από τα Τίρανα. Η προτεινόμενη κατεδάφιση της ίδιας της Πυραμίδας έγινε σημείο διαμάχης μεταξύ ορισμένων κορυφαίων ξένων αρχιτεκτόνων, που την υποστήριξαν και την αντιτάχθηκαν. Ο ιστορικός Αρντιάν Κλόσι ξεκίνησε μια αναφορά κατά της κατεδάφισης του οικοδομήματος, συγκεντρώνοντας περίπου 6.000 υπογραφές. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2015 αλλά πραγματοποιήθηκε το 2013 υποδηλώνει ότι η πλειοψηφία των πολιτών των Τιράνων ήταν κατά της κατεδάφισης.

Ανακοινώθηκε το 2017 ότι η Πυραμίδα δεν θα κατεδαφιστεί, αλλά θα ανακαινιστεί.

### Κέντρο Πληροφορικής Νέων

Το 2018 αποκαλύφθηκε ένα νέο έργο που θα μετατρέψει την Πυραμίδα σε κέντρο πληροφορικής για τη νεολαία που ονομάζεται TUMO Tirana, με έμφαση στον προγραμματισμό υπολογιστών, τη ρομποτική και τις νεοφυής επιχειρήσεις. Το έργο συνίσταται στην κατασκευή σκαλοπατιών στις πλευρές της πυραμίδας και γυάλινες περιοχές κάλυψης για αυξημένο φυσικό φως.

Παραπομπές
----------

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Επίσημο έργο του Τεχνολογικού Κέντρου της Πυραμίδας των Τιράνων από την MVRDV
* Επίσημος ιστότοπος του TUMO Tirana

1. ↑  «Kolaneci: Forma e Piramidës, në harmoni me malin e Dajtit» [Kolaneci: Form of the Pyramid, in harmony with the mountain of Dajtit] (στα Αλβανικά). 3 Δεκεμβρίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Φεβρουαρίου 2014.
2. ↑  Janine Schueller (23 Νοεμβρίου 2014). «The Pyramid | Sights | Tirana». *Inyourpocket.com*. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2016.
3. ↑  «Pyramid in Tirana, Albania». Lonely Planet. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2016.
4. ↑  «Раздел "Вопросы, ответы, комментарии" сайта "Энвер Ходжа. Его жизнь и работа". Страница 2». *Enverhoxha.ru*. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2016.
5. ↑  Mary-Jo DelVecchio Good (2008). *Postcolonial disorders:Volume 8 of Ethnographic Studies in Subjectivity*. University of California Press. σελ. 169. ISBN 978-0-520-25224-0.
6. ↑  Morton, Ella (2014-01-28). «The fight to preserve Albania's ugly Pyramid of Tirana». *Slate*.. Ανακτήθηκε στις 2016-11-07.
7. ↑  «IT WEARS AS IT GROWS Armando Lulaj 2011». *YouTube*. 26 Αυγούστου 2015. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2023.
8. ↑  «Filming in a Dictators Pyramid». *Pioneer Media*. 17 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2020.
9. ↑  «Cultural and Sports: should Pyramid be torn down?». *Southeast European Times*.. Ανακτήθηκε στις 2010-11-07.
10. ↑  «Mblidhet komisioni shteteror për ndërtimin e parlamentit te ri» (στα sq). *Shtypi i Dites*.. Ανακτήθηκε στις 2010-11-06.
11. ↑  «Parlamenti i ri i Shqipërisë, 17 mijë metra katrorë - Shqipëri - Lajme - Koha Net».. Ανακτήθηκε στις 2010-11-06.
12. ↑  «Piramida që ha paratë e shqiptarëve». YouTube. 26 Σεπτεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2016.
13. ↑  «Civil Movement hands petition against Pyramid demolition» (στα αγγλικά). *Top Channel*.. Ανακτήθηκε στις 2018-01-03.
14. ↑  Iacono, F.; Këlliçi K.L. (2015). «Of Pyramids and Dictators: Memory, Work and the Significance of Communist Heritage in Post-Socialist Albania». *Arqueologia Publica* **5**: 97–122. .
15. ↑  «The Pyramid of Tirana».