Η **Ορθόδοξη Εκκλησία της Πολωνίας** (πολωνικά: *Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny*), αναφερόμενη συχνά και ως **Πολωνική Ορθόδοξη Εκκλησία** είναι μία από τις δεκαπέντε αυτοκέφαλες Εκκλησίες που συναποτελούν την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία. Η Αυτοκεφαλία της ανακηρύχτηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως το 1924, αφού η Πολωνία απέκτησε ξανά την ανεξαρτησία της μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Με στοιχεία της ίδιας της Εκκλησίας, ο αριθμός των πιστών της το 2020 ανερχόταν σε 503.996 πιστούς. Στην απογραφή του 2011, 156.000 πολίτες δήλωσαν μέλη της.

Κύριο διοικητικό όργανό της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Πολωνίας είναι η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων και προκαθήμενος της και προεδρεύων της Ιεράς Συνόδου είναι από το 1998 ο Μητροπολίτης Βαρσοβίας και πάσης της Πολωνίας Σάββας.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Ιστορικά η ίδρυσή της ανάγεται στον 9ο αιώνα, όταν ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως άγιος Φώτιος ο Μέγας (858-877) έστειλε τους αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο για να εκχριστιανίσουν τους Σλάβους. Η αποστολή τους στην περιοχή της σημερινής Πολωνίας ολοκληρώθηκε το 880.

Κύριλλος και Μεθόδιος, ιεραπόστολοι των Σλάβων
Στα τέλη της δεκαετίας του 1330, ο πρίγκιπας Ντανίλο της Γαλικίας μετέφερε την ορθόδοξη επισκοπή στο Χέουμ. Η επισκοπή αυτή υπαγόταν στην Μητρόπολη Κιέβου, η οποία τότε ήταν μια από τις Μητροπόλεις του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Το 1370, υπήρχαν τρεις ορθόδοξες μητροπόλεις: στο Κίεβο, το Nowogródek και το Halych, ενώ οι πόλεις Turów, Chełm, Włodzimierz, Łuck και Przemyśl ήταν έδρες επισκοπών.

Την περίοδο 1386-1572 περίπου ο μισός πληθυσμός της Πολωνίας ήταν Ορθόδοξος. Η κατάσταση άλλαξε όταν τα εδάφη της Ρουθηνίας τέθηκαν υπό την κυριαρχία της Πολωνίας και της Λιθουανίας και αργότερα υπό την Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία. Παρά τους διάφορους νομικούς περιορισμούς και διωγμούς, η Ορθόδοξη Εκκλησία κατάφερε να διατηρήσει μια σχετική σταθερότητα. Στο δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, η μητρόπολη βρισκόταν στο Κίεβο, ενώ οι έδρες των επισκόπων ήταν στο Polotsk, το Smolensk, το Turów, το Chernihiv, το Chełm, το Vladimir, το Lutsk, το Przemyśl και το Lviv.

Συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Πολωνίας, 1929
Ακολούθησαν οι Διαμελισμοί της Πολωνίας και η περίοδος εκρωσισμού των Πολωνών, κατά τη διάρκεια της οποίας η περιοχή υπήχθη εκκλησιαστικώς στο Μινσκ και κατόπιν στην Volhynia.

Το 1918, έτος ίδρυσης του Πολωνικού Κράτους, στην Πολωνία οι Ορθόδοξοι αριθμούσαν πέντε εκατομμύρια. Η απώλεια εκκλησιαστικού δεσμού, λόγω των διώξεων που υπέστη η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία στη Σοβιετική Ένωση, διμιούργησε κρίση και το 1924 ανέλαβε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ιδρύοντας αρκετές αυτόνομες εκκλησίες σε εδάφη των νέων κρατών που άνηκαν προηγουμένως εν όλω ή εν μέρει στη Ρωσική Αυτοκρατορία: Φινλανδία, χώρες της Βαλτικής και Πολωνία.

### Κατάλογος προκαθημένων

Προκαθήμενος της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Πολωνίας είναι ο εκάστοτε Μητροπολίτης Βαρσοβίας και πάσης της Πολωνίας, ο οποίος προεδρεύει της Ιεράς Συνόδου.

| Όνομα | Έτη | Σχόλια |
| --- | --- | --- |
| Διονύσιος (Νικολάγεβιτς Βαλεντίνσκι) | 27 Φεβρουαρίου 1923 – 1948 |  |
| *Τιμόθεος (Ιβάνοβιτς Σρέτερ)* | 1948 – 1951 | τοποτηρητής |
| Μακάριος (Φεοντόροβιτς Όξιουκ) | 8 Ιουλίου 1951 – 2 Μαρτίου 1961 † |  |
| Τιμόθεος (Ιβάνοβιτς Σρέτερ) | 5 Μαΐου 1961 – 20 Μαΐου 1962 † |  |
| *Γεώργιος (Βασίλιεβιτς Κορένιστωφ)* | 1962 – 1965 | τοποτηρητής |
| Στέφανος (Πέτροβιτς Ρούντικ) | 26 Μαΐου 1965 – 26 Μαρτίου 1969 † |  |
| *Γεώργιος (Βασίλιεβιτς Κορένιστωφ)* | 1969 – 1970 | τοποτηρητής |
| Βασίλειος (Αλεξέγεβιτς Ντοροσκίεβιτς) | 24 Ιανουαρίου 1970 – 11 Φεβρουαρίου 1998 † |  |
| Σάββας (Χρύτσουνιακ) | 12 Μαΐου 1998 – σήμερα |  |

Η Εκκλησία σήμερα
-----------------

Η Πολωνική Ορθόδοξη Εκκλησία απαρτίζεται από επτά Επισκοπές και 249 ενορίες. Ο κλήρος αποτελείται από οκτώ επισκόπους, περίπου 400 ιερείς και 40 διακόνους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Πολωνίας έχει έντεκα μοναστήρια, με πάνω από εκατό μοναχούς και μοναχές.

### Ιερά Σύνοδος

Κύριο διοικητικό όργανο της Εκκλησίας είναι η Ιερά Σύνοδος των Επισκόπων της Αγίας Ορθοδόξου Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Πολωνίας. Πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου είναι ο εκάστοτε Μητροπολίτης Βαρσοβίας και πάσης Πολωνίας.

| Πρόεδρος Ιεράς Συνόδου |
| --- |
| Μητροπολίτης Βαρσοβίας και πάσης Πολωνίας Σάββας |
| Αρχιεπίσκοποι |
| Αρχιεπίσκοπος Λιούμπλιν και Χελμ Άβελ |
| Αρχιεπίσκοπος Μπιελοστόκ και Γκντανσκ Ιάκωβος |
| Αρχιεπίσκοπος Βρότσλαβ και Στέτσιν Γεώργιος |
| Αρχιεπίσκοπος Πσέμυσλ και Γκορλίτσε Παΐσιος |
| Επίσκοποι |
| Επίσκοπος Λοτζ και Πόζναν Αθανάσιος |
| Τιτουλάριοι Αρχιεπίσκοποι |
| Αρχιεπίσκοπος Μπιέλσκ Γρηγόριος | Βικάριος της Επισκοπής Βαρσοβίας |
| Τιτουλάριοι Επίσκοποι |
| Επίσκοπος Χαϊνόβκας Παύλος | Βικάριος της Επισκοπής Βαρσοβίας |
| Επίσκοπος Σούπρασλ Ανδρέας | Βικάριος της Επισκοπής Μπιελοστόκ |
| Επίσκοπος Σιεμιάτιτσε Βαρσανούφιος | Βικάριος της Επισκοπής Βαρσοβίας |

### Μοναστήρια

Η Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και Ιωάννη του Θεολόγου, Supraśl
#### Ανδρικές Μονές

* Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Ονουφρίου, Ἰαμπλέτσνα
* Ιερά Μονή Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, Σούπρασλ
* Ησυχαστήριο Αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτου, Σάκι
* Ησυχαστήριο Αγίας Σκέπης, Βυσόβα
* Ησυχαστήριο Αγίου Σεραφείμ του Σαρώφ, Κοστομλότι
* Σκήτη Αγίων Αντωνίου και Θεοδοσίου

#### Γυναικείες Μονές

* Ιερά Μονή Αγίων Μάρθας και Μαρίας, Γραμπάρκα
* Ιερά Μονή Γενεσίου της Θεοτόκου, Zβιέρκι
* Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Βοϊνόβο
* Ιερά Μονή Αγίας Σκέπης, Τουρκουβίτσε
* Ησυχαστήριο Αγίας Μεγαλομάρτυρος Αικατερίνης, Ζαλεσάνι

Παραπομπές
----------

1. ↑  Główny Urząd Statystyczny, Mały Rocznik Statystyczny Polski 2016, Warszawa 2017, tab. 18(80), s. 115.
2. 1 2 3 4 5  Εκκλησία Κύπρου.
3. 1 2  Rozkrut, Dominik (2021). *Mały Rocznik Statystyczny Polski*. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. σελ. 119.
4. ↑  Ciecieląg, Paweł· Datko, Andrzej· Łazowska, Bożena· Łysoń, Piotr· Milcarek, Paweł· Sadłoń, Wojciech (2016). *1050 lat chrześcijaństwa w Polsce*. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. σελ. 73. ISBN 978-83-7027-606-5.
5. ↑  Mironowicz, Antoni (2005). *Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku*. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. σελίδες 14–15. ISBN 83-7431-046-4.
6. ↑  ВАРШАВСКОЕ ВИКАРИАТСТВО. www.pravenc.ru (Russian Orthodox Encyclopedia)
7. ↑  M. Papierzyńska-Turek, *Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918–1939.*
8. ↑  Mironowicz, A. (2001). *Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku*. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. σελ. 248. ISBN 83-7431-046-4.

Πηγές
-----

* «Η Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Πολωνίας». Εκκλησία της Κύπρου. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2024.

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Αυτοκέφαλες και Αυτόνομες Εκκλησίες της Ορθοδοξίας |
| --- |
|  |
| Αυτοκέφαλες Εκκλησίες | 

|  |  |
| --- | --- |
| Πρεσβυγενή Πατριαρχεία | 
* Κωνσταντινουπόλεως
* Αλεξανδρείας
* Αντιοχείας
* Ιεροσολύμων
 |
|  |
| Νεοπαγή Πατριαρχεία | 
* Ρωσίας
* Σερβίας
* Ρουμανίας
* Βουλγαρίας
* Γεωργίας
 |
|  |
| Αρχιεπισκοπές-Μητροπόλεις | 
* Κύπρου
* Ελλάδος
* Πολωνίας
* Αλβανίας
* Τσεχίας και Σλοβακίας
* Ουκρανίας[β]
* Αμερικής[β]
 |

 |  |
|  |
| Αυτόνομες Εκκλησίες | 
* Αχρίδας
* Φινλανδίας
* Σινά
* Κρήτης[α]
* Εσθονίας[β]
* Δ. Ευρώπης[β]
* Κίνας[β]
* Ιαπωνίας[β]
* Μολδαβίας[β]
* Βεσσαραβίας[β]
* Ουκρανίας[β]
* ROCOR[γ]
 |
|  |
| 
 α. Ημιαυτόνομη εκκλησία του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. β. Το αυτοκέφαλο ή η αυτονομία δεν είναι καθολικά αναγνωρισμένα.  γ. Ημιαυτόνομο τμήμα της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, του οποίου η αυτονομία δεν είναι καθολικά αναγνωρισμένη.  |

 |