Το **Όλιβερ!** (αγγλ. Oliver!) είναι μία ταινία του 1968 του Κάρολ Ριντ, βασισμένη στο μυθιστόρημα του Καρόλου Ντίκενς *Όλιβερ Τουίστ*, καθώς και στο θεατρικό "Όλιβερ!" του Λάιονελ Μπαρτ και βραβευμένη με Όσκαρ καλύτερης ταινίας.

Υπόθεση
-------

Μεταφορά του κλασικού μυθιστορήματος του Καρόλου Ντίκενς στη μεγάλη οθόνη σε μορφή μιούζικαλ. Ο Όλιβερ Τουίστ (Μαρκ Λέστερ) είναι ένα εννιάχρονο αγόρι που δε γνώρισε ποτέ γονείς και μεγάλωσε σε ορφανοτροφείο. Στο ορφανοτροφείο αναγκάζεται να υποστεί τη σκληρότητα του επιστάτη, κύριου Μπαμπλ (Χάρι Σικόμπι), όταν βρίσκει το θάρρος να ζητήσει περισσότερο χυλό. Ο Μπαμπλ τον διώχνει απ' το ορφανοτροφείο και τον στέλνει να βοηθήσει το ζεύγος Σόουμπερι στο γραφείο τελετών τους (κοινώς κοράκι). Εκεί βιώνει πάλι την κακομεταχείριση και το σκάει με προορισμό το Λονδίνο. Στο Λονδίνο γνωρίζει ένα αγόρι τον Ντοτζ, γνωστό κι ως Ξεγλίστρα "Artful Dodger", (Τζακ Γουάιλντ), ο οποίος τον παρασύρει σε ένα γκέτο πορτοφολάδων και κακοποιών που διοικείται από τον Εβραίο Φέιγκιν (Ρον Μούντι) και τον θηριώδη Μπιλ Σάικς (Όλιβερ Ριντ). Το μόνο άτομο το οποίο του συμπεριφέρεται στοργικά είναι η ερωμένη του Σάικς, Νάνσυ (Σάνι Γουάλις). Στην πρώτη του αποστολή, ο άπειρος ακόμα, πορτοφολάς Όλιβερ δεν καταφέρνει να ξεφύγει αφότου ο Ξεγλίστρας κλέβει το πορτοφόλι ενός κυρίου. Ο ευγενικός κύριος Μπράουνλοου (Τζοζεφ Ο' Κόνορ) αποσύρει τις κατηγορίες και τον παίρνει υπό την προστασία του. Άλλα η ευτυχία του Όλιβερ είναι προσωρινή καθώς τα μέλη της σπείρας του Φέιγκιν επιστρέφουν για να τον πάρουν κοντά τους, ενώ παράλληλα ένα μεγάλο μυστικό αποκαλύπτεται.

Πληροφορίες παραγωγής
---------------------

Η ταινία βασίζεται στο μιούζικαλ Oliver! του Λάιονελ Μπαρτ που με τη σειρά του είναι βασισμένο στο κλασικό μυθιστόρημα του Καρόλου Ντίκενς *Όλιβερ Τουίστ*. Όταν το μιούζικαλ του Μπαρτ προβλήθηκε για πρώτη φορά στο London's New Theatre στο Λονδίνο το 1960, κανείς δε φανταζόταν την επιτυχία που θα είχε, ότι θα μεταφερόταν στην μεγάλη οθόνη κι ότι θα γίνονταν επανεκτελέσεις του παγκοσμίως. 

Όταν η εταιρία Romulus Films αγόρασε τα δικαιώματα του θεατρικού το 1964, έγινε συμφωνία ότι τα γυρίσματα θα ξεκινούσαν 18 μήνες μετά την τελευταία παράσταση στο Λονδίνο. Όσον αφορά τη διανομή ρόλων, οι φήμες ήθελαν τους Πίτερ Σέλερς και Λόρενς Χάρβεϊ στο ρόλο του Φέιγκιν, τους Πήτερ Ο' Τουλ, Ρίτσαρντ Μπάρτον και Σον Κόνερι στο ρόλο του Μπιλ Σάικς και την Ελίζαμπεθ Τέιλορ στο ρόλο της Νάνσι. Ο Πίτερ Σέλερς απέρριψε το ρόλο του Φέιγκιν κι ο Πήτερ Ο' Τουλ το ρόλο του Σάικς. Η λίστα των υποψηφίων σκηνοθετών ήταν εξίσου μεγάλη και περιλάμβανε μεγάλα ονόματα του βρετανικού κινηματογράφου (Ρίτσαρντ Κουίν, Λιούις Γκίλμπερτ και Μπράιον Φορμπς), όταν το 1967 ανακοινώθηκε ότι την ταινία θα σκηνοθετούσε ο σερ Κάρολ Ριντ, θρυλικός σκηνοθέτης του αριστουργηματικού φιλμ νουάρ *Ο τρίτος άνθρωπος* (The Third Man, 1949), καθώς και της ταινίας *Πρώτη απογοήτευση* (The Fallen Idol, 1948). 

Ο Ριντ επέλεξε για το ρόλο του Μπιλ Σάικς τον ανιψιό του, τον επίσης μεγάλο Όλιβερ Ριντ, για το ρόλο της Νάνσι την τραγουδίστρια Σάνι Γουάλις και τον ηθοποιό Ρον Μούντι, που επανέλαβε το ρόλο του Φέιγκιν που ερμήνευε στο μιούζικαλ. Ο Μαρκ Λέστερ που επιλέχθηκε για το ρόλο του Τουίστ δεν τραγουδούσε στην ταινία με τη δική του φωνή, αλλά τον ντουμπλάριζε η τραγουδίστρια Κάθι Γκριν κι ο Τζακ Γουάιλντ που ανέλαβε τον Ντοτζ υποδύονταν ένα από τα παιδιά της σπείρας του Φέιγκιν στο θεατρικό. Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 23 Ιουνίου του 1967.

Η μεταφορά του μιούζικαλ στη μεγάλη οθόνη παρουσιάζει κάποιες διαφορές από το θεατρικό: καταρχήν προστέθηκαν κάποια τραγούδια κι αναλύει περισσότερο το χαρακτήρα του Μπιλ Σάικς, ώστε να μοιάζει περισσότερο με τον Σάικς του μυθιστορήματος του Ντίκενς. Ο Σάικς σε αντίθεση με το θεατρικό δεν τραγουδάει στην ταινία. Η αυστηρή κριτικός κινηματογράφου Πολίν Κάελ δήλωσε ότι το *Oliver!* είναι μια από τις σπάνιες περιπτώσεις στις οποίες το κινηματογραφικό μιούζικαλ ξεπερνάει σε ποιότητα το θεατρικό.

Βραβεία
-------

Η διανομή της ταινίας σε παγκόσμιο επίπεδο έγινε από την Columbia. Η ταινία προβλήθηκε το Σεπτέμβρη του 1968 στην Αγγλία και το Δεκέμβρη του 1968 στις Η.Π.Α. σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία και σαρώνοντας Χρυσές Σφαίρες και Όσκαρ. Από τις 11 υποψηφιότητες κέρδισε 5 όσκαρ και 1 τιμητικό για τις χορογραφίες. Κέρδισε όσκαρ καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας εις βάρος του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, υποψήφιου για τη σκηνοθεσία του αριστουργηματικού *2001: Η Οδύσσεια του διαστήματος* (2001: A Space Odyssey, 1968).

Βραβεία Ακαδημίας Κινηματογράφου (Όσκαρ)

**Βράβευση:**

* Καλύτερης Ταινίας – Τζον Γουλφ
* Σκηνοθεσίας – Κάρολ Ριντ
* Καλλιτεχνικής διεύθυνσης - σκηνικών - Τζον Μποξ, Τέρενς Μαρς, Βέρνον Ντίξον, Κεν Μάγκλεστον
* Μουσικής επένδυσης σε μιούζικαλ - Τζόνι Γκριν
* Ήχου - Σέπερτον SSD

**Τιμητικό:**

* Χορογραφίας - Όνα Γουάιτ

**Υποψηφιότητα:**

* Α' Ανδρικού ρόλου - Ρον Μούντι
* Β' Ανδρικού ρόλου - Τζακ Γουάιλντ
* Φωτογραφίας - Όσβαλντ Μόρις
* Μοντάζ - Ραλφ Κέμπλεν
* Κουστουμιών - Φίλις Ντάλντον
* Διασκευής σεναρίου - Βέρνον Χάρις

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
--------------------

* Η ταινία *Όλιβερ!* στο imdb

Παραπομπές
----------

1. 1 2  (Σουηδικά) *Swedish Film Database*. Swedish Film Institute. 13265.
2. ↑  Kat Ellinger: «10 great films set in Victorian London». *10 great films set in Victorian London*. Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου. 27  Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11  Αυγούστου 2020.
3. ↑  «Filming began on 23/06/67 Shepperton». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Οκτωβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2010.
4. ↑  *Oliver!*   στην IMDb
5. ↑  «Robbed! The Screening Room's top ten Oscars that weren't. - CNN.com». *CNN*. 22 February 2008.. Ανακτήθηκε στις 20 May 2010.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας |
| --- |
|  |
| 1927/28–1940 | 
* *Wings / Τα Φτερά* (1927/28)
* *The Broadway Melody / Η Μελωδία του Μπρόντγουεϊ* (1928/29)
* *All Quiet on the Western Front / Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο* (1929/30)
* *Cimarron / Σίμαρον* (1930/31)
* *Grand Hotel / Γκραντ Οτέλ* (1931/32)
* *Cavalcade / Καβαλκάντι* (1932/33)
* *It Happened One Night / Συνέβη μια Νύχτα* (1934)
* *Mutiny on the Bounty / Ναυτική Ανταρσία* (1935)
* *The Great Ziegfeld / Ο μέγας Ζίγκφελντ* (1936)
* *The Life of Emile Zola / Η Ζωή του Εμίλ Ζολά* (1937)
* *You Can't Take It With You / Δε θα τα πάρεις μαζί σου* (1938)
* *Gone with the Wind / Όσα παίρνει ο Άνεμος* (1939)
* *Rebecca / Ρεβέκκα* (1940)
 |
|  |
| 1941–1960 | 
* *How Green Was My Valley / Η κοιλάδα της κατάρας* (1941)
* *Mrs. Miniver / Κυρία Μίνιβερ* (1942)
* *Casablanca / Καζαμπλάνκα* (1943)
* *Going My Way / Ο Δρόμος της Αγάπης* (1944)
* *The Lost Weekend / Το Χαμένο Σαββατοκύριακο* (1945)
* *The Best Years of Our Lives / Τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας* (1946)
* *Gentleman's Agreement / Συμφωνία Κυρίων* (1947)
* *Hamlet / Άμλετ* (1948)
* *All the King's Men / Όλοι οι Άνθρωποι του Βασιλιά* (1949)
* *All About Eve / Όλα για την Εύα* (1950)
* *An American in Paris / Ένας Αμερικανός στο Παρίσι* (1951)
* *The Greatest Show on Earth / Το Όγδοο Θαύμα* (1952)
* *From Here to Eternity / Όσο υπάρχουν άνθρωποι* (1953)
* *On the Waterfront / Το λιμάνι της αγωνίας* (1954)
* *Marty / Μάρτι* (1955)
* *Around the World in 80 Days / Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες* (1956)
* *The Bridge on the River Kwai / Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι* (1957)
* *Gigi / Ζιζί* (1958)
* *Ben-Hur / Μπεν Χουρ* (1959)
* *The Apartment / Η Γκαρσονιέρα* (1960)
 |
|  |
| 1961–1980 | 
* *West Side Story / Γουέστ Σάιντ Στόρι* (1961)
* *Lawrence of Arabia / Ο Λόρενς της Αραβίας* (1962)
* *Tom Jones / Τομ Τζόουνς* (1963)
* *My Fair Lady / Ωραία μου Κυρία* (1964)
* *The Sound of Music / Η Μελωδία της Ευτυχίας* (1965)
* *A Man for All Seasons / Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές* (1966)
* *In the Heat of the Night / Η Ιστορία ενός Εγκλήματος* (1967)
* *Oliver! / Όλιβερ!* (1968)
* *Midnight Cowboy / Ο Καουμπόι του Μεσονυχτίου* (1969)
* *Patton / Πάττον, ο θρύλος της Νορμανδίας* (1970)
* *The French Connection / Ο Άνθρωπος από τη Γαλλία* (1971)
* *The Godfather / Ο Νονός* (1972)
* *The Sting / Το Κεντρί* (1973)
* *The Godfather Part II / Ο Νονός ΙΙ* (1974)
* *One Flew Over the Cuckoo's Nest / Στη Φωλιά του Κούκου* (1975)
* *Rocky / Ρόκυ: Τα Χρυσά Γάντια* (1976)
* *Annie Hall / Ο Νευρικός Εραστής* (1977)
* *The Deer Hunter / Ο Ελαφοκυνηγός* (1978)
* *Kramer vs. Kramer / Κράμερ εναντίον Κράμερ* (1979)
* *Ordinary People / Συνηθισμένοι Άνθρωποι* (1980)
 |
|  |
| 1981–2000 | 
* *Chariots of Fire / Οι Δρόμοι της Φωτιάς* (1981)
* *Gandhi / Γκάντι* (1982)
* *Terms of Endearment / Σχέσεις Στοργής* (1983)
* *Amadeus / Αμαντέους* (1984)
* *Out of Africa / Πέρα από την Αφρική* (1985)
* *Platoon / Πλατούν* (1986)
* *The Last Emperor / Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας* (1987)
* *Rain Man / Ο Άνθρωπος της Βροχής* (1988)
* *Driving Miss Daisy / Ο σοφέρ της κυρίας Ντέιζι* (1989)
* *Dances with Wolves / Χορεύοντας με τους Λύκους* (1990)
* *The Silence of the Lambs / Η Σιωπή των Αμνών* (1991)
* *Unforgiven / Οι Ασυγχώρητοι* (1992)
* *Schindler's List / Η Λίστα του Σίντλερ* (1993)
* *Forrest Gump / Φόρεστ Γκαμπ* (1994)
* *Braveheart* (1995)
* *The English Patient / Ο Άγγλος ασθενής* (1996)
* *Titanic / Τιτανικός* (1997)
* *Shakespeare in Love / Ερωτευμένος Σαίξπηρ* (1998)
* *American Beauty* (1999)
* *Gladiator / Μονομάχος* (2000)
 |
|  |
| 2001–σήμερα | 
* *A Beautiful Mind / Ένας Υπέροχος Άνθρωπος* (2001)
* *Chicago / Σικάγο* (2002)
* *The Lord of the Rings: The Return of the King / Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά* (2003)
* *Million Dollar Baby* (2004)
* *Crash* (2005)
* *The Departed / Ο Πληροφοριοδότης* (2006)
* *No Country for Old Men / Καμιά Πατρίδα για τους Μελλοθάνατους* (2007)
* *Slumdog Millionaire* (2008)
* *The Hurt Locker* (2009)
* *The King's Speech / Ο Λόγος του Βασιλιά* (2010)
* *The Artist* (2011)
* *Argo / Επιχείρηση: Argo* (2012)
* *12 Years a Slave / 12 χρόνια σκλάβος* (2013)
* *Birdman / Birdman ή Η Απρόσμενη Αρετή της Αφέλειας* (2014)
* *Spotlight / Spotlight: Όλα στο Φως* (2015)
* *Moonlight* (2016)
* *The Shape of Water / Η Μορφή του Νερού* (2017)
* *Green Book / Το Πράσινο Βιβλίο* (2018)
* *Parasite / Παράσιτα* (2019)
* *Nomadland / Η Χώρα των Νομάδων* (2020)
* *CODA / CODA: Στον Ρυθμό της Καρδιάς* (2021)
* *Everything Everywhere All at Once / Τα Πάντα Όλα* (2022)
* *Oppenheimer‎‎ / Οπενχάιμερ* (2023)
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 223411478
* LCCN: no2003103116
* GND: 7846008-6
* SUDOC: 180176382
* BNF: cb16587773b (data)

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Τέχνη
* Πύλη:Κινηματογράφος
 |

 |