Ένας **τριπλός δεσμός** στη χημεία είναι ένας χημικός δεσμός μεταξύ δύο ατόμων που περιλαμβάνει έξι δεσμικά ηλεκτρόνια (bonding electrons) αντί για τα συνηθισμένα δύο σε έναν απλό ομοιοπολικό δεσμό. Ο πιο συνηθισμένος τριπλός δεσμός, που υπάρχει μεταξύ δύο ατόμων άνθρακα, βρίσκεται στα αλκίνια. 
Άλλες χαρακτηριστικές ομάδες που περιέχουν έναν τριπλό δεσμό είναι τα κυανίδια (νιτρίλια) και τα ισοκυανίδια (ισονιτρίλια). Μερικά διατομικά μόρια, όπως το άζωτο και το μονοξείδιο του άνθρακα έχουν επίσης τριπλούς δεσμούς. Στον σκελετικό τύπο (skeletal formula) ο τριπλός δεσμός σχεδιάζεται με τρεις παράλληλες γραμμές (≡) μεταξύ των δύο συνδεόμενων ατόμων· στην τυπογραφία, αυτό πραγματοποιείται με τον τελεστή ταυτότητας.

Οι τριπλοί δεσμοί είναι ισχυρότεροι από τους απλούς ή διπλούς δεσμούς και είναι επίσης πιο μικροί. Η τάξη του δεσμού (bond order) είναι τρία.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| Αιθίνιο, H−C≡C−H | Δικυάνιο, N≡C−C≡N | Μονοξείδιο του άνθρακα, C≡O |
| **Χημικές ενώσεις με τριπλούς δεσμούς** |

Δεσμοί
------

Ο τύπος του δεσμού μπορεί να εξηγηθεί με όρους υβριδισμού τροχιακών (orbital hybridization). Στην περίπτωση του αιθινίου κάθε άτομο άνθρακα έχει δύο τροχιακά sp και δύο τροχιακά p. Τα δύο τροχιακά sp είναι γραμμικά με γωνίες 180° και καταλαμβάνουν τον άξονα x στο καρτεσιανό σύστημα συντεταγμένων. Τα τροχιακά p είναι κάθετα στον άξονα y και τον άξονα z. Όταν τα άτομα άνθρακα πλησιάζουν μεταξύ τους τα τροχιακά sp επικαλύπτονται για να σχηματίσουν έναν sp-sp δεσμό σ. Ταυτόχρονα τα τροχιακά pz πλησιάζουν και σχηματίζουν μαζί έναν pz-pz δεσμό π. Παρομοίως, το άλλο ζευγάρι των py-τροχιακών σχηματίζουν έναν py-py δεσμό π. Το αποτέλεσμα είναι ο σχηματισμός ενός σ δεσμού και δύο π δεσμών.

Στον πρότυπο δεσμού κάμψης ο τριπλός δεσμός μπορεί επίσης να σχηματιστεί από την επικάλυψη των τριών sp3 λοβών χωρίς την ανάγκη εφαρμογής ενός π δεσμού.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Πρότυπο:JerryMarch
2. ↑  *Organic Chemistry* 2nd Ed. John McMurry
3. ↑  Pyykkö, Pekka; Riedel, Sebastian; Patzschke, Michael (2005). «Triple-Bond Covalent Radii». *Chemistry - A European Journal* **11** (12): 3511–20. doi:10.1002/chem.200401299. PMID 15832398.
4. ↑  *Advanced Organic Chemistry* Carey, Francis A. Sundberg, Richard J. 5th ed. 2007

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* GND: 4150646-7

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Χημικοί δεσμοί |
| --- |
|  |
| Ενδομοριακοί δεσμοί (ισχυροί) | 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ομοιπολικοί δεσμοί | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ειδη δεσμών κατά συμμετρία | 
Δεσμός σ  · Δεσμός π  · Δεσμός δ  · Δεσμός φ |
|  |
| Ειδη δεσμών κατά πολλαπλότητα | 
Απλός δεσμός  · Διπλός δεσμός  · Τριπλός δεσμός  · Τετραπλός δεσμός  · Πενταπλός δεσμός  · Εξαπλός δεσμός |
|  |
| Μεσομερείς δεσμοί | 
Δεσμός τριών κέντρων και δύο ηλεκτρονίων  · Δεσμός τεσσάρων κέντρων και δύο ηλεκτρονίων  · Υπερσθενικό μόριο  · Δεσμός τριών κέντρων και τεσσάρων ηλεκτρονίων  · Αρωματικότητα  · Αντιαρωματικότητα |
|  |
| Άλλα είδη ομοιοπολικών δεσμών | 
Γωνιακός δεσμός  · Λυγισμένος δεσμός  · Δεσμός συναρμογής  · Δεσμός ραχοκολιάς π  · Απτικότητα  · Συζυγιακό σύστημα  · Υπερσυζυγία  · Αντιδεσμός |

 |
|  |
| Μεταλλικοί δεσμοί | 
Μεταλλική αρωματικότητα |
|  |
| Ετεροπολικοί δεσμοί | 
Δεσμός συναρμογής |

 |
|  |
| Διαμοριακοί δεσμοί (ασθενείς) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Δυνάμεις βαν ντερ Βααλς | 
Δεσμός διασποράς Λονδίνου |
|  |
| Δεσμοί υδρογόνου | 
Δεσμός υδρογόνου χαμηλού εμποδίου  · Δεσμός υδρογόνου με βοήθεια μεσομέρειας  · Συμμετρικός δεσμός υδρογόνου  · Δεσμός διυδρογόνου |
|  |
| Άλλες μη ομοιοπολικές αλληλεπιδράσεις | 
Μηχανικός δεσμός  · Δεσμός αλογόνου  · Χρυσοφιλία  · Παρένθεση (χημεία)  · Στοίβαξη (χημεία)  · Δεσμός κατιόντος - π  · Δεσμός ανιόντος - π  · Γέφυρα άλατος |

 |
|  |
| Άλλες σχετικές έννοιες | 
Ηλεκτρονιακό ζεύγος  · Μήκος δεσμού  · Ενέργεια δεσμού |

 |