Χάρτης του βασιλείου της Αιγύπτου τον 15ο αιώνα π.Χ.
O **Τούθμωσις Α΄** ή **Τουτμόζε Α΄** (αγγλικά: Τhutmose I), είναι ο τρίτος φαραώ της 18ης Δυναστείας του Νέου Βασιλείου της Αιγύπτου. Το όνομα θρόνου του είναι *Αakheperkara*.

Οικογένεια
----------

Βασίλεψε μετά τον Αμενχοτέπ Α΄ (1525-1504), στην περίοδο μεταξύ 1504-1492 π.Χ. Τον διαδέχτηκε ο Τούθμωσις Β΄ (1492-1479 π.Χ.), γιός του από την ***Mutnofret***, που ήταν δευτερεύουσα σύζυγός του. Ο Τούθμωσης Α' είχε δύο ακόμα γιούς, τον ***Amenmose*** και τον ***Wadjmose**.* Ο τελευταίος θεωρείται απόγονός του από την Mutnofret. Η κύρια σύζυγός του ήταν η ***Ahmose***, βασιλικής καταγωγής, αδελφή του Αμενχοτέπ Α΄, με την οποία απέκτησε την Χατσεψούτ η οποία έγινε αργότερα φαραώ. Η Ahmose πιθανολογείται πως είναι η μητέρα μίας ακόμη κόρης του Τούθμωση Α', η οποία ονομαζόταν ***Nefrubity***. Από τις πηγές δεν είναι εξακριβωμένο ποιος ήταν ο πατέρας του Τούθμωση Α΄, όμως μητέρα του θεωρείται βέβαιο πως ήταν η ***Seniseneb**.*

Επέκταση στη Νουβία
-------------------

Ένας από τους σημαντικότερος στόχους της πολιτικής του Τούθμωση Α΄, όπως και των προκατόχων του, ήταν η εκμετάλλευση των πηγών χρυσού της Νουβίας. Για τον λόγο αυτό, συνέχισε τις εκστρατείες εναντίον του βασιλείου του Κους και πέτυχε να οδηγήσει τον στρατό του μέχρι τα απώτατα όρια του, στον πέμπτο και έκτο καταρράκτη του Νείλου, καταφέρνοντας να κατακτήσει την πρωτεύουσα, Κέρμα (Kerma) που βρίσκεται στο ύψος του 3ου καταρράκτη, προξενώντας σε αυτήν μεγάλες καταστροφές.

Εκστρατείες στην Συροπαλαιστίνη
-------------------------------

Ο Τούθμωσις Α΄ είναι ιδιαιτέρως γνωστός ως ο πρώτος Αιγύπτιος ηγεμόνας που έφθασε με τον στρατό του μέχρι τον Ευφράτη ποταμό στη Συρία. Στη διάρκεια αυτών των εκστρατειών ήρθε αντιμέτωπος με το βασίλειο του Μιτάννι, μία από τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής. Ο κυριότερος αντίπαλος του Τούθμωση Α΄ στην περιοχή της Συροπαλαιστίνης ήταν οι τοπικοί άρχοντες οι οποίοι είχαν συμμαχήσει με το Μιτάννι. Δεν φαίνεται να υπήρξαν σημαντικές πολεμικές αναμετρήσεις. Οι επιδρομές του Τούθμωση Α΄ στην περιοχή είχαν περισσότερο "εξερευνητικό χαρακτήρα". Το αποτέλεσμά τους ήταν να ανοίξουν από τότε νέες εμπορικές και διπλωματικές οδοί για την Αίγυπτο, οι οποίες ισχυροποίησαν την θέση της στη διεθνή πολιτική σκηνή της Μεσογείου.

Καρνάκ, οβελίσκος του Τούθμωση Α΄.

Αχμόζε, ο γιός του Ιμπάνα
-------------------------

O ναυτικός Αχμόζε, γιός του Ιμπάνα, σε τοιχογραφία που διακοσμεί τον τάφο του στο Ελ Καμπ.

Οι τοιχογραφίες που διακοσμούν τους τάφους αξιωματούχων των φαραώ αποτελούν σημαντική πηγή πληροφοριών. Ένας από τους τάφους αυτούς ανήκει στον *Αχμόζε, γιό του Ιμπάνα* και βρίσκεται στο Ελ Καμπ. Ο γιός του Ιμπάνα ήταν ναυτικός και υπηρέτησε διαδοχικά τους φαραώ Αχμόζε Α΄, Αμενχοτέπ Α΄ και Τούθμωση Α΄. Οι παραστάσεις του τάφου του είναι αυτοβιογραφικές και συνοδεύονται από ιερογλυφικές επιγραφές. Σε αυτές περιγράφει τις στρατιωτικές επιτυχίες του Τούθμωση Α΄ στην Νουβία και τα γεγονότα που ήταν ο ίδιος παρών. Ο βασιλιάς τον αντάμειψε για την αφοσίωσή του με χρυσάφι, σκλάβους, εκτάσεις γης και αξιώματα. Ο ναυτικός Αχμόζε περιγράφει ένα ταξίδι στο οποίο μετέφερε με πλοίο τον Τούθμωση Α' στην Νουβία μέσω του ποταμού Νείλου και αναφέρει την δυσκολία που συνάντησαν διασχίζοντας έναν καταρράκτη, λέγοντας: 

> *«Ήμουν γενναίος μπροστά του στα επικίνδυνα νερά όταν ρυμούλκησα το πλοίο πάνω από τον καταρράκτη. Γι' αυτό, με έκανε αξιωματικό.»*  *Lichtheim 1976: 14*  
> 
> 

Μία ακόμη πηγή της εποχής προέρχεται από επιγραφή που βρίσκεται στον νεκρικό ναό της Χατσεψούτ στο Ντέιρ ελ-Μπαχάρι. Η επιγραφή αυτή αναφέρει ότι στη διάρκεια της εκστρατείας του στη Συροπαλαιστίνη ο Τούθμωσις Α΄ ασχολήθηκε με το κυνήγι ελεφάντων στην περιοχή *Niy*, η θέση της οποίας τοποθετείται νοτίως των κυριαρχούμενων από το Μιτάννι πόλεων. Αυτό συσχετίζεται με μία άλλη διακοσμητική παράσταση από τον ίδιο ναό που απεικονίζει την εμπορική αποστολή της Χατσεψούτ στο Πουντ, και δίνει έμφαση στο γεγονός ότι ο Τούθμωσις Α΄ μετέφερε στην Αίγυπτο πολύτιμα "*εξωτικά προϊόντα*" όπως είναι το ελεφαντόδοντο, παρά στις σχέσεις του με το βασίλειο του Μιτάννι.

Ο τάφος του Τούθμωση Α΄
-----------------------

Σχέδιο του τάφου **KV20**
Σχέδιο του τάφου **KV38**
Ο τάφος με την κωδική ονομασία **KV20** που βρίσκεται στην Κοιλάδα των Βασιλέων είναι ο πρώτος που κατασκευάστηκε στην νεκρόπολη αυτή, ειδικά για τον ενταφιασμό του Τούθμωση Α΄. Χρησιμοποιήθηκε και για τον ενταφιασμό της Χατσεψούτ. Αργότερα, ο Τούθμωσις Γ΄ κατασκεύασε ειδικά για τον παππού του έναν νέο τάφο, τον **KV38**. Στην διάρκεια της 21ης δυναστείας η μούμια του φαραώ μεταφέρθηκε για δεύτερη φορά και θεωρείται πιθανό ότι ταυτίζεται με μία από αυτές που εναποτέθηκαν μυστικά στην βασιλική κρύπτη **DB320** στο Ντέιρ ελ-Μπαχάρι, για να προστατευτούν από τους τυμβωρύχους. Με τον ίδιο φόβο, της τυμβωρυχίας, οι ηγεμόνες του Νέου Βασιλείου υιοθέτησαν την πρακτική ενταφιασμού σε αυτήν την απομονωμένη και δυσπρόσιτη περιοχή των Θηβών, μακριά από τους νεκρικούς ναούς τους, οι οποίοι κτίζονταν σε περίοπτη θέση στην καλλιεργήσιμη έκταση της πεδιάδας του Νείλου. Είναι μία εποχή στην οποία οι επιβλητικές πυραμίδες του Παλαιού Βασιλείου, που οικοδομούνταν για να στεγάσουν τους βασιλείς στην μεταθανάτια ζωή, αντικαθίστανται από υπόγειους τάφους που λαξεύονται στις ερημικές πλαγιές των θηβαϊκών λόφων. Οι τάφοι αυτοί αποτελούνται από στενούς θαλάμους που ακολουθούν ο ένας τον άλλον σε κατωφερική πορεία στο εσωτερικό της γης και συνδέονται με βαθμίδες, σχηματίζοντας έναν διάδρομο που καταλήγει στον ταφικό θάλαμο στις πλευρές του οποίου ανοίγονταν δωμάτια για την τοποθέτηση του ταφικού εξοπλισμού. Ο ταφικός θάλαμος φιλοξενούσε την σαρκοφάγο με την μούμια του νεκρού. Οι διάδρομοι και οι θάλαμοι των λαξευτών τάφων είναι διακοσμημένοι με μοναδικές πολύχρωμες τοιχογραφίες και ανάγλυφα, που έχουν θρησκευτική θεματολογία ή απεικονίζουν σκηνές από την ζωή του νεκρού και συνοδεύονται από επιγραφές. Οι τάφοι αυτοί είναι γνωστοί για τα πολυτελή και ποικίλων ειδών κτερίσματά τους.

Πηγές - Παραπομπές
------------------

1. 1 2 3 4 5  Mieroop, M. Van De (2011), A History of Ancient Egypt. Wiley-Blackwell, ISBN 978-1-4051-6070-4
2. 1 2 3 4 5  Shaw, I. (2000), The Oxford History of Ancient Egypt. *Chapter 9:* Bryan, B. M. The 18th Dynasty before the Amarna Period (c.1550-1352 BC). Oxford University Press, ISBN-13: 978-0-19-280458-7.
3. ↑  Miriam Lichtheim Ancient Egyptian Literature Vol II. Internet Archive

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Φαραώ |
| --- |
|  |
| 
♀ γυναίκα Φαραώ • *αβέβαιο* |
|  |
| Προδυναστική περίοδος(πριν από 3150 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κάτω Αίγυπτος | 
* *Χσέκιου*
* *Κάγιου*
* *Τιου*
* *Τες*
* *Νεχέμπ*
* *Γουάζνερ*
* *Μεκ*
* Ώρος Σερέκ
 |
|  |
| Άνω Αίγυπτος | 
* *Σκορπιός Α΄*
* Ώρος Ιρύ
* Ώρος Κα
* *Σκορπιός Β΄*
* Νάρμερ/Μήνης
 |

 |
|  |
| Πρώιμη δυναστική περίοδος(3150–2686 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1η Δυναστεία | 
* Νάρμερ/Μήνης
* Ώρος Αχά
* Ζερ
* Ώρος Ζετ
* Μερνείθ♀
* Ντεν
* Ανετζίμπ
* Σεμερκέτ
* Ώρος Κάα
* *Σνεφέρκα*
* *Ώρος Πουλί*
 |
|  |
| 2η Δυναστεία | 
* Ώρος Χετέπ Σεχεμουί
* Καιέχως
* Ώρος Νινουτέρ
* *Μπα*
* *Νουμπνεφέρ*
* *Ώρος Σα*
* *Τλας*
* *Ουατζένες*
* *Σεθένης*
* Περιψέν
* Σέσωχρις
* *Νεφερκάρα Α'*
* *Νεφερχέτης*
* *Χουνττζέφα Α'*
* Χασεχεμουί
 |

 |
|  |
| Αρχαίο βασίλειο(2686–2181 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 3η Δυναστεία | 
* *Νέμπκα*
* Ζοζέρ
* Σεχεμχέτ
* Σανάχτ
* Χαμπά
* *Καχετντζέντ*
* Ουνί
 |
|  |
| 4η Δυναστεία | 
* Σνεφρού
* Χέωψ
* Ρετζεντέφ
* Χεφρήν
* *Βίχερις*
* Μυκερίνος
* Σεψεσκάφ
* *Θαμφθίς*
 |
|  |
| 5η Δυναστεία | 
* Ουζερκάφ
* Σαχουρέ
* Νεφεριρκαρέ
* Νεφερεφρέ
* Σεψεσκάρε
* Νιουζερέ
* Μενκαουχόρ
* Ζεντκαρέ
* Ουνίς
 |
|  |
| 6η Δυναστεία | 
* Τετί
* Ουσερκαρέ
* Πεπί Α΄
* Μερενρέ Α΄
* Πεπί Β΄
* Μερενρέ Β΄
* Νετζερκαρέ Σιπτά
 |

 |
|  |
| 1η Μεταβατική περίοδος(2181–2040 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 7η & 8η Δυναστεία | 
* Γουαντζκάρε
* Κακαρέ Ιμπί
 |
|  |
| 9η & 10η Δυναστεία | 
* Ουακάρε Χέτι Α'
* Μεργίμπρε Χέτι
* Μερικάρε
* Κανεφέρε
* Νεμπκάουρε Αχτόι
 |

 |
|  |
| Μέσο βασίλειο(2040–1782 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 11η Δυναστεία | 
* Μεντουχοτέπ Α΄
* Ιντέφ Α΄
* Ιντέφ Β΄
* Ιντέφ Γ΄
* Μεντουχοτέπ Β΄
* Μεντουχοτέπ Γ΄
* Μεντουχοτέπ Δ΄
 |
|  |
| 12η Δυναστεία | 
* Αμενεμχέτ Α΄
* Σέσωστρις Α΄
* Αμενεμχέτ Β΄
* Σέσωστρις Β΄
* Σέσωστρις Γ΄
* Αμενεμχέτ Γ΄
* Αμενεμχέτ Δ΄
* Νεφρουσομπέκ♀
 |

 |
|  |
| 2η Μεταβατική περίοδος(1782–1570 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 13η Δυναστεία | 
* Ουεγκάφ
* Αμενεμχέτ Δ΄
* Χορ
* Σομπεκχοτέπ Β΄
* Χενζέρ
* Σομπεκχοτέπ Γ΄
* Νεφερχοτέπ Α'
* Σομπεκχοτέπ Δ΄
* Μερνεφέρε Άϊ
* Μερχοτέπρε Ίνι
 |
|  |
| 14η Δυναστεία | 
* Νεχέσι
* Γιακούμπ-Χαρ
 |
|  |
| 15η Δυναστεία | 
* Σακίρ-Χαρ
* Χιάν
* Απέπι
* Χαμούντι
 |
|  |
| 16η Δυναστεία | 
* Ντζεχούτι
* Σομπεκχοτέπ Η'
* Νεφερχοτέπ Γ'
* Μεντουχοτέπ ΣΤ'
* Νεμπιριράου Α'
* Νεμπιριάου Β'
* Σεμένρε
* Σεουσερένρε Μπεμπιάνχ
* Σεχέμρε Σεντουάστ
 |
|  |
| 17η Δυναστεία | 
* Ραχοτέπ
* Σομπεκεμσάφ Α'
* Σομπεκεμσάφ Β'
* Ιντέφ Ε'
* Ιντέφ Ζ'
* Σεναχτένρε
* Τάο
* Καμόσε
 |

 |
|  |
| Νέο βασίλειο(1570–1070 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 18η Δυναστεία | 
* Άμωσις Α΄
* Αμένωφις Α΄
* Τούθμωσις Α΄
* Τούθμωσις Β΄
* Τούθμωσις Γ΄
* Χατσεψούτ♀
* Αμένωφις Β΄
* Τούθμωσις Δ΄
* Αμένωφις Γ΄
* Ακενατόν
* Σμενκαρέ
* Νεφερνεφερουατέν♀
* Τουταγχαμών
* Άυ
* Χορεμχέμπ
 |
|  |
| 19η Δυναστεία | 
* Ραμσής Α΄
* Σέτι Α΄
* Ραμσής Β΄
* Μερνεπτά
* Αμενμεσής
* Σέτι Β΄
* Σιπτά
* Τουοσρέτ♀
 |
|  |
| 20η Δυναστεία | 
* Σετνακτέ
* Ραμσής Γ΄
* Ραμσής Δ΄
* Ραμσής Ε΄
* Ραμσής ΣΤ΄
* Ραμσής Ζ΄
* Ραμσής Η΄
* Ραμσής Θ΄
* Ραμσής Ι΄
* Ραμσής ΙΑ΄
 |

 |
|  |
| 3η Μεταβατική περίοδος(1069–525 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 21η Δυναστεία | 
* Σμένδης
* Αμενεμνίσου
* Ψουσέννης Α΄
* Αμενεμοπέ
* Οσορκόν ο Πρεσβύτερος
* Σιαμών
* Ψουσέννης Β΄
 |
|  |
| 22η Δυναστεία | 
* Σοσένκ Α΄
* Οσορκόν Α΄
* Σοσένκ Β΄
* Τακελότ Α΄
* Οσορκόν Β΄
* Σοσένκ Γ΄
* Σοσένκ Δ΄
* Παμί
* Σοσένκ Ε΄
* Οσορκόν Δ΄
 |
|  |
| 23η Δυναστεία | 
* Αρσιεσέ
* Τακελότ Β΄
* Πεντουμπάστ
* Σοσένκ ΣΤ΄
* Οσορκόν Γ΄
* Τακελότ Γ΄
* Ρουνταμούν
* Ινί
 |
|  |
| 24η Δυναστεία | 
* Τεφνάκτ Α΄
* Βόκχορις
 |
|  |
| 25η Δυναστεία | 
* Πιύ
* Σεμπιτκού
* Σαμπάκα
* Ταχάρκα
* Τανουταμούν
* (Τεφνάκτ Β΄)
 |
|  |
| 26η Δυναστεία | 
* Νεχώ Α΄
* Ψαμμήτιχος Α΄
* Νεχώ Β΄
* Ψαμμήτιχος Β΄
* Απρίης
* Άμωσις Β΄
* Ψαμμήτιχος Γ΄
 |

 |
|  |
| Ύστερη περίοδος(525–332 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 27η Αχαιμενίδες | 
* Καμβύσης Β΄
* Δαρείος Α΄
* Ξέρξης Α΄
* Αρταξέρξης Α΄
* Δαρείος Β΄
 |
|  |
| 28η Δυναστεία | 
* Αμυρταίος
 |
|  |
| 29η Δυναστεία | 
* Νεφερίτης Α΄
* Ψαμμύθης
* Άκορις
* Νεφερίτης Β΄
 |
|  |
| 30η Δυναστεία | 
* Νεκτανεβώ Α΄
* Τέως
* Νεκτανεβώ Β΄
 |
|  |
| 31η Αχαιμενίδες | 
* Αρταξέρξης Γ΄
* Άρσης
* Δαρείος Γ΄
 |

 |
|  |
| Ελληνιστική περίοδος(332–30 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 32η Αργεάδες | 
* Αλέξανδρος Γ΄ ο Μέγας
* Φίλιππος Γ΄
* Αλέξανδρος Δ΄
 |
|  |
| 33η Πτολεμαίοι | 
* Πτολεμαίος Α΄
* Πτολεμαίος Β΄
* Πτολεμαίος Γ΄
* Πτολεμαίος Δ΄
* Πτολεμαίος Ε΄
* Πτολεμαίος ΣΤ΄
* Πτολεμαίος Ζ΄
* Πτολεμαίος Η΄
* Πτολεμαίος Θ΄
* Πτολεμαίος Ι΄
* Πτολεμαίος ΙΑ΄
* Πτολεμαίος ΙΒ΄
* Βερενίκη Δ΄♀
* Κλεοπάτρα♀
* Καισαρίων
 |

 |
|  |
| 
* Γενεολογικά δέντρα δυναστειών: 4η
* 11η
* 12η
* 18η
* 19η
* 20η
* 21η-23η
* 25η
* 26η
* 27η
* 31η
* Πτολεμαϊκή
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 35862203
* LCCN: n84166990
* ISNI: 0000 0000 8909 0452
* GND: 118802216

 |

 |