Η **καταστροφή (ενδόρρηξη) του υποβρύχιου σκάφους Titan** συνέβη στις 18 Ιουνίου 2023, όταν το καταδυόμενο σκάφος (*submersible*), που στα ελληνικά μέσα μαζικής ενημερώσης αναφέρεται κυρίως ως «βαθυσκάφος», με την ονομασία *Titan* («Τιτάνας»), το οποίο διαχειριζόταν η εταιρεία OceanGate Expeditions, εξαφανίστηκε στον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό στα ανοικτά των ακτών της Νέας Γης, στον Καναδά. Το σκάφος βρισκόταν σε τουριστική αποστολή για το ναυάγιο του Τιτανικού, με πέντε επιβαίνοντες (ο Βρετανο-Πακιστανός επιχειρηματίας Σαχζάντα Νταούντ και ο γιος του Σουλέμαν, ο Βρετανός δισεκατομμυριούχος Χάμις Χάρντιγκ, ο Γάλλος ναυτιλιακός ειδικός Πολ-Ανρί Ναρζολέ και ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της OceanGate, Στόκτον Ρας). Η επικοινωνία χάθηκε με το σκάφος μία ώρα και 45 λεπτά μετά την κατάδυσή του στο σημείο του ναυαγίου και οι αρχές ειδοποιήθηκαν όταν δεν ξαναβγήκε στην επιφάνεια την προγραμματισμένη ώρα αργότερα εκείνη την ημέρα. Από την πρώτη στιγμή της διακοπής της επικοινωνίας, οι ειδικοί εκτίμησαν ότι η τετραήμερη παροχή αναπνεύσιμου αέρα του σκάφους θα εξαντληθεί ως το πρωί της 22ας Ιουνίου 2023, εκτός αν είχε συμβεί κάτι άλλο που σκότωσε ακαριαία τους 5 επιβαίνοντες στο σκάφος, όπως και απεδείχθη τελικώς ότι συνέβη. Μετά τον εντοπισμό των συντριμμιών του σκάφους, επιβεβαιώθηκε και ανακοινώθηκε επίσημα ότι σημειώθηκε αιφνίδια διάρρηξη του σκάφους λόγω ξαφνικής εμφάνισης ρωγμής (μάλλον από κατασκευαστική αστοχία), που εξαιτίας της τεράστιας εξωτερικής πίεσης στο βάθος αυτό, στις 400 ατμόσφαιρες, προκάλεσε την εκρηκτική κατάρρευση του σκάφους προς τα μέσα (ενδόρρηξη) και σύνθλιψη σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, με αποτέλεσμα τον ακαριαίο θάνατο όλων των επιβατών, κατά μια επίσημη εκτίμηση σε μόλις 30 χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Ιστορικό
--------

### Ναυάγιο του Τιτανικού

Ο *Τιτανικός* ήταν ένα βρετανικό υπερωκεάνιο που βυθίστηκε στον Βόρειο Ατλαντικό στις 15 Απριλίου 1912 στο παρθενικό του ταξίδι μετά από σύγκρουση με ένα παγόβουνο, με απολογισμό πάνω από 1.500 νεκρούς, με αποτέλεσμα να γίνει το πλέον πολύνεκρο ναυάγιο έως τότε. Το 1985, το ναυάγιο ανακαλύφθηκε στον πυθμένα του ωκεανού, 740 χιλιόμετρα από την ακτή της Νέας Γης, και βρίσκεται σε βάθος 3.810 μέτρα. Το πλοίο συνεχίζει να κατέχει σημαντική θέση στο δημόσιο ενδιαφέρον και στον πολιτισμό, με πλήθος άρθρων, βιβλίων και κινηματογραφικών ταινιών σχετικά με το ναυάγιο. Έως το 2012, το έτος που συμπληρώθηκε 1 αιώνας από την καταστροφή, συνολικά 140 άνθρωποι είχαν επισκεφθεί τα συντρίμμια του Τιτανικού.

### Το καταδυόμενο σκάφος Τιτάνας

Ο Τιτάνας ήταν καταδυόμενο σκάφος χωρητικότητας πέντε ατόμων που λειτουργούσε από την OceanGate, Inc. και σύμφωνα με την εταιρεία είχε σχεδιαστεί για να καταδύεται σε βάθος έως και 4.000 μέτρα «για επιτόπια έρευνα και επιθεώρηση, έρευνα και συλλογή δεδομένων, παραγωγή ταινιών και πολυμέσων και δοκιμές σε βάθος υλικού και λογισμικού».

 A picture of Logitech F710, the game controller used aboard the TitanΤο Logitech F710, το χειριστήριο παιχνιδιών που χρησιμοποιήθηκε στον *Τιτάνα* για τον χειρισμό του σκάφους.
Το μήκους 6,7 μέτρων καταδυόμενο σκάφος ήταν κατασκευασμένο από ανθρακονήματα και τιτάνιο. Τα χειριστήρια του τιμονιού του αποτελούνται από ένα Logitech G F710 (ένα ασύρματο χειριστήριο παιχνιδιών υπολογιστή) με τροποποιημένα στικάκια.

Σύμφωνα με την OceanGate, το σκάφος περιείχε συστήματα παρακολούθησης για συνεχή παρακολούθηση της αντοχής του κύτους. Επίσης διέθετε οξυγόνο για να υποστηρίξει τα πέντε μέλη του πληρώματος για 96 ώρες. Τον Ιούνιο του 2023, η OceanGate έγραψε στο Twitter ότι η πρόσβαση στο Διαδίκτυο από το δορυφορικό σύστημα Starlink της SpaceX χρησιμοποιήθηκε για την υποστήριξη μιας αποστολής στον Τιτανικό. 

### Αποστολές με τον Τιτάνα

Συνήθως, κάθε κατάδυση έχει έναν πιλότο, τρεις επιβάτες και έναν οδηγό. Μόλις αυτά τα άτομα βρίσκονται μέσα στο σκάφος, η καταπακτή κλείνει με βίδες και πρέπει να ανοίξει ξανά μόνο από έξω. Η κάθοδος από την επιφάνεια ως τον *Τιτανικό* διαρκεί συνήθως τρεις ώρες, με την πλήρη κατάδυση έως την επιστροφή στην επιφάνεια να διαρκεί συνήθως οκτώ ώρες. Καθ' όλη τη διάρκεια του ταξιδιού, το σκάφος αναμένεται να εκπέμπει ένα σήμα ασφαλείας κάθε 15 λεπτά που θα παρακολουθείται από το πλήρωμα πάνω από το νερό. Το πλήρωμα του σκάφους και της επιφανείας μπορούν επίσης να επικοινωνούν μέσω σύντομων μηνυμάτων κειμένου.

Οι πελάτες που ταξιδεύουν στον *Τιτανικό* με την OceanGate, που αναφέρεται ως «ειδικοί της αποστολής» από την εταιρεία, ξοδεύουν έκαστος 250.000 δολάρια ΗΠΑ για να συμμετάσχουν στην οκταήμερη αποστολή.

Ο συγγραφέας και ρεπόρτερ τεχνολογίας Ντέιβιντ Πογκ, ο οποίος ολοκλήρωσε την αποστολή το 2022 ως μέρος της εκπομπής του CBS *News Sunday Morning*, δήλωσε ότι όλοι οι επιβάτες που εισέρχονται στον *Τιτάνα* υπογράφουν προηγουμένως μια δήλωση παραίτησης όπου επιβεβαιώνουν τη γνώση τους ότι πρόκειται για ένα πειραματικό καταδυόμενο σκάφος *που δεν έχει εγκριθεί ή πιστοποιηθεί από κανένα ρυθμιστικό φορέα και μπορεί να οδηγήσει σε σωματικό τραυματισμό, αναπηρία, συναισθηματικό τραύμα ή και θάνατο*.

Ο τηλεοπτικός παραγωγός Μάικ Ράις, ο οποίος έχει επίσης ολοκληρώσει την αποστολή, σημείωσε ότι η επίσημη δήλωση παραίτησης *αναφέρει τον θάνατο τρεις φορές στην πρώτη σελίδα* και ότι «κατά συνέπεια, είναι κάτι που δεν σου φεύγει από το μυαλό ποτέ».

Η OceanGate σκόπευε να πραγματοποιήσει πολλαπλές αποστολές στον *Τιτανικό* το 2023, αλλά λόγω των κακών καιρικών συνθηκών στη Νέα Γη, η εταιρεία είχε ξεκινήσει μόνο μία αποστολή μέχρι στιγμής το 2023.

Προηγούμενες ανησυχίες
----------------------

Το 2018, η Marine Technology Society έγραψε μια επιστολή στον Διευθύνοντα Σύμβουλο της OceanGate, Στόκτον Ρας, εκφράζοντας *ομόφωνη ανησυχία σχετικά με την ανάπτυξη του «TITAN» και της προγραμματισμένης αποστολής του Τιτανικού, υποδεικνύοντας ότι «η τρέχουσα πειραματική προσέγγιση ... θα μπορούσε να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα (από μικρό έως καταστροφικό) που θα είχε σοβαρές συνέπειες για όλους στον κλάδο.* Ένας υπογράφων της επιστολής είπε αργότερα στους *New York Times* ότι ο Ρας τον είχε τηλεφωνήσει αφού το διάβασε για να του πει ότι πίστευε ότι τα πρότυπα του κλάδου έπνιγαν την καινοτομία. Επίσης το 2018, ένας πρώην πιλότος υποβρυχίων της OceanGate και διευθυντής θαλάσσιων επιχειρήσεων κατέθεσε μήνυση, ισχυριζόμενος ότι είχε απολυθεί άδικα επειδή εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα του *Τιτάνα* να λειτουργεί με ασφάλεια σε μεγάλα βάθη, δηλώνοντας ότι το σκάφος — συγκεκριμένα η διαφανή θέα στο μπροστινό τέλος — πιστοποιήθηκε μόνο για να φτάσει σε βάθος 1.300 μέτρα, μόλις το ένα τρίτο του βάθους που απαιτείται για να φτάσει κανείς στο ναυάγιο του *Τιτανικού*. Η OceanGate τον μήνυσε χωριστά για φερόμενη αποκάλυψη εμπιστευτικών πληροφοριών. Το επόμενο έτος, ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Smithsonian αναφέρθηκε στον Ρας ως *τολμηρό εφευρέτη*. Στο άρθρο, ο Ρας δήλωσε ότι ο νόμος για την ασφάλεια των επιβατηγών πλοίων των ΗΠΑ του 1993 "έδινε άσκοπα προτεραιότητα στην ασφάλεια των επιβατών έναντι της εμπορικής καινοτομίας".

Ο *Τιτάνας* είχε πραγματοποιήσει τρεις αποστολές στη θέση του ναυαγίου του Τιτανικού, η πρώτη από τις οποίες ήταν τον Ιούλιο του 2021. Το 2022, ο ρεπόρτερ Ντέιβιντ Πογκ βρισκόταν στο πλοίο επιφανείας όταν χάθηκε η επικοινωνία με τον *Τιτάνα* κατά τη διάρκεια μιας κατάδυσης. Η αναφορά του Πογκ τον Δεκέμβριο του 2022 για την εκπομπή του CBS Sunday Morning*, η οποία αμφισβήτησε την ασφάλεια του* Τιτάνα*, έγινε viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφού το σκάφος έχασε ξανά την επαφή με το υποστηρικτικό του πλοίο τον Ιούνιο του 2023. Στην έκθεση, ο Πογκ σχολίασε στον Ρας ότι «φαίνεται ότι αυτό το υποβρύχιο έχει κάποια στοιχεία ακαμψίας του MacGyvery». Σημείωσε επίσης ότι η κονσόλα παιχνιδιών της Logitech F710 με τροποποιημένα χειριστήρια χρησιμοποιείται για να κατευθύνει και να βάζει το σκάφος και ότι οι σωλήνες κατασκευής χρησιμοποιήθηκαν ως έρμα.*

Σε μια κατάδυση του 2022 στο ναυάγιο του Τιτανικού, ένας από τους προωθητές στο σκάφος εγκαταστάθηκε κατά λάθος προς τα πίσω και αυτό άρχισε να περιστρέφεται σε κύκλους όταν προσπαθούσε να κινηθεί προς τα εμπρός κοντά στον πυθμένα της θάλασσας. Όπως τεκμηριώθηκε από το ντοκιμαντέρ του BBC *Take Me to Titanic*, το πρόβλημα παρακάμπτεται με το τιμόνι κρατώντας το χειριστήριο στο πλάι. Σύμφωνα με τις δικαστικές καταθέσεις του Νοεμβρίου 2022, η OceanGate ανέφερε ότι σε μια κατάδυση του 2022 το σκάφος υπέφερε από προβλήματα μπαταρίας και ως αποτέλεσμα έπρεπε να συνδεθεί χειροκίνητα σε μια πλατφόρμα ανύψωσης, προκαλώντας ζημιά σε εξωτερικά εξαρτήματα.

Χρονοδιάγραμμα των γεγονότων
----------------------------

ΧάρτηςΑφετηρία του Polar Prince (1) και προορισμός στην περιοχή του ναυαγίου του *Τιτανικού*, όπου χάθηκε η επαφή με τον Τιτάνα (2)
 Το Polar Prince μετέφερε τον *Τιτάνα* και το πλήρωμα της αποστολής στην τοποθεσία κατάδυσης πάνω από το ναυάγιο του *Τιτανικού*.
Στις 16 Ιουνίου, η αποστολή στον *Τιτανικό* αναχώρησε από το Σαιν Τζον, του Νιουφάουντλαντ, με το ερευνητικό και εκστρατευτικό πλοίο Polar Prince. Το πλοίο έφτασε στο σημείο κατάδυσης στις 17 Ιουνίου και η επιχείρηση κατάδυσης ξεκίνησε την επόμενη μέρα στις 18 Ιουνίου στις 9:00 ADT.

Την πρώτη μιάμιση ώρα της καθόδου, το σκάφος *Τιτάνας* επικοινωνούσε με το *Polar Prince* κάθε 15 λεπτά, αλλά η επικοινωνία σταμάτησε μετά από μια ηχογραφημένη επικοινωνία στις 11:47. Το πλοίο αναμενόταν να ξαναβγεί στην επιφάνεια στις 18:10 ADT. Οι αρχές ειδοποιήθηκαν για το περιστατικό στις 18:35. Το σκάφος υπολογίστηκε τότε ότι διέθετε έως και 96 ώρες παροχής οξυγόνου για τους πέντε επιβαίνοντες του όταν ξεκίνησε, που ενδέχεται ότι θα λήξει το πρωί της 22ας Ιουνίου 2023.

### Αρχικά σενάρια

Σύμφωνα με τις θεωρίες που διατυπώθηκαν από την πρώτη στιγμή που διακόπηκε η επικοινωνία, θα μπορούσαν να είχαν συμβεί πολλά πιθανά σφάλματα. Μια πιθανότητα ήταν ότι ο εξοπλισμός επικοινωνίας του *Τιτάνα* ενδεχομένως να είχε αποτύχει, που θα σήμαινε ότι δεν θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν με το πλήρωμα επιφάνειας, αλλά θα μπορούσαν να πλοηγηθούν ελεύθερα. Θεωρήθηκε επίσης πιθανό να υπήρξε πρόβλημα με το σύστημα έρματος, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση της άνωσης του σκάφους. Ένα άλλο σενάριο ήταν ότι ο *Τιτάνας* παγιδεύτηκε μέσα στον *Τιτανικό* ή κόλλησε σε ένα κομμάτι από τα συντρίμμια, εμποδίζοντας την ανάβασή του. Το χειρότερο σενάριο (που τελικώς επαληθεύτηκε ότι αυτό συνέβη) θα ήταν να είχε υποστεί ζημιά ή μηχανική βλάβη που να προκάλεσε την ενδόρρηξη του σκάφους, η οποία πιθανότατα θα είχε σκοτώσει τους επιβαίνοντες εντελώς ακαριαία, κατά μια επίσημη εκτίμηση σε μόλις 30 χιλιοστά του δευτερολέπτου.

### Επιβαίνοντες στο σκάφος

* Σαχζάντα Νταούντ, Βρετανο-Πακιστανός επιχειρηματίας (της Dawood Hercules Corporation) και διαχειριστής στο Ινστιτούτο SETI.
* Σουλέμαν Νταούντ, 19χρονος γιος του Σαχζάντα Νταούντ.
* Χάμις Χάρντιγκ, Βρετανός επιχειρηματίας, αεροπόρος και διαστημικός τουρίστας.
* Πολ-Ανρί Ναρζολέ, πρώην διοικητής του γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού, δύτης, υποβρύχιος πιλότος, μέλος του Γαλλικού Ινστιτούτου Έρευνας και Εκμετάλλευσης της Θάλασσας (IFREMER), και διευθυντής υποβρύχιας έρευνας για την E/M Group και την RMS Titanic, Inc. που κατέχει τα δικαιώματα διάσωσης στην τοποθεσία των ναυαγίων. Ο Ναρζολέ οδήγησε πολλές αποστολές στο ναυάγιο, επέβλεψε την ανάκτηση χιλιάδων τεχνουργημάτων και "θεωρείται ευρέως η ηγετική αρχή στον χώρο του ναυαγίου" σύμφωνα με τον *The Guardian*.
* Στόκτον Ρας, πιλότος υποβρυχίων, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της OceanGate, Inc.

### Επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης

Η Ακτοφυλακή των Ηνωμένων Πολιτειών, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών και η Καναδική Ακτοφυλακή ηγήθηκαν των προσπαθειών έρευνας και διάσωσης. Αεροσκάφη της Βασιλικής Καναδικής Αεροπορίας και της Εθνικής Φρουράς της Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών βοήθησαν επίσης στην έρευνα. Η έρευνα περιλάμβανε τόσο επιφανειακή όσο και υποβρύχια έρευνα με σόναρ.

Πληρώματα από τον Βορειοανατολικό Τομέα της Ακτοφυλακής των Ηνωμένων Πολιτειών, με έδρα τη Βοστώνη, ξεκίνησαν αποστολές αναζήτησης 900 ναυτικά μίλια από την ακτή του Κέιπ Κοντ της Μασαχουσέτης. Το Κοινό Κέντρο Συντονισμού Διάσωσης του Χάλιφαξ ανέφερε ότι ένα αεροσκάφος Lockheed CP-140 Aurora της Βασιλικής Καναδικής Αεροπορίας και το CCGS Kopit Hopson 1752 συμμετέχουν στην έρευνα απαντώντας σε αίτημα βοήθειας από το Κέντρο Συντονισμού Ναυτικής Διάσωσης στη Βοστώνη που έγινε στις 18 Ιουνίου στις 21: 13.

Η αμερικανική ακτοφυλακή είχε εξ αρχής επισημάνει ότι η αποστολή έρευνας και διάσωσης είναι δύσκολη λόγω της απομακρυσμένης τοποθεσίας, αλλά ο υποναύαρχος Τζον Μάουγκερ δήλωσε ότι «αναπτύσσουν όλα τα διαθέσιμα μέσα». Πέρα από τη δυσκολία πρόσβασης στην τοποθεσία, όλες οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης εμποδίζονται από *τις καιρικές συνθήκες, την έλλειψη φωτός τη νύχτα, την κατάσταση της θάλασσας και την θερμοκρασία του νερού*. Ενώ πολλά υποβρύχια είναι εξοπλισμένα με μια ακουστική συσκευή, που συχνά αποκαλείται πινγκέρ, η οποία εκπέμπει ήχους που μπορούν να ανιχνευθούν υποβρύχια από τους διασώστες, δεν είναι σαφές εάν ο *Τιτάνας* διαθέτει μια τέτοια συσκευή.

Η έρευνα αφορούσε τρία αεροσκάφη C-130 Hercules, δύο από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ένα από τον Καναδά. Επίσης 4 αεροσκάφη P-8 Poseidon από τις Ηνωμένες Πολιτείες και σημαδούρες σόναρ. Καμία χώρα δεν διαθέτει υποβρύχια σκάφη ικανά να βοηθήσουν εύκολα στις αποστολές έρευνας και διάσωσης. Το Ναυτικό των ΗΠΑ διαθέτει ένα υποβρύχιο όχημα διάσωσης, αν και αυτό δεν θα μπορούσε να φτάσει στο πιθανό βάθος του *Τιτάνα*. Το Πολεμικό Ναυτικό έχει επίσης τηλεχειριζόμενα υποβρύχια οχήματα (ROV), αλλά αυτά ενδέχεται να μην φτάσουν έγκαιρα στο σημείο. Η έρευνα και η διάσωση παρεμποδίστηκαν επίσης από τις καιρικές συνθήκες χαμηλής ορατότητας, οι οποίες υποχώρησαν την Τρίτη.

### 20 Ιουνίου

Το πλοίο τοποθέτησης σωλήνων *Deep Energy*, το οποίο εκμεταλλεύεται η TechnipFMC, έφτασε στο σημείο στις 20 Ιουνίου 2023 με δύο ROV και άλλο εξοπλισμό κατάλληλο για τα βάθη του βυθού της περιοχής.

Έως τις 10:45 π.μ. (13:15 UTC), η Ακτοφυλακή των ΗΠΑ είχε ερευνήσει 10.000 τετραγωνικά μίλια, δηλαδή 26.000 τετραγωνικά χλμ. Αργότερα μέσα στην ημέρα, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι έστειλε εμπειρογνώμονες και το σύστημα ανύψωσης πλοίων Flyaway Deep Ocean Salvage System (FADOSS), το οποίο έχει σχεδιαστεί για να ανυψώνει μεγάλα και βαριά αντικείμενα από τη βαθιά θάλασσα. Η υποστήριξη αναμενόταν να φτάσει το βράδυ της Τρίτης. Ένα C-130 της Εθνικής Φρουράς της Αεροπορίας συμμετείχε επίσης στην αποστολή έρευνας και διάσωσης, με σχέδια για δύο ακόμη να ενταχθούν μέχρι το τέλος της ημέρας. Η αμερικανική ακτοφυλακή ανέφερε ότι επιπλέον πλοία και ROV ήταν καθ' οδόν για να βοηθήσουν στην έρευνα. Το *Glace Bay* μεταφέρει ιατρικό προσωπικό και κινητό θάλαμο αποσυμπίεσης.

Σύμφωνα με ένα εσωτερικό σημείωμα της αμερικανικής κυβέρνησης, ένα καναδικό σόναρ CP-140 εντόπισε ήχους από χτυπήματα ενώ έψαχνε για το σκάφος. Η αμερικανική ακτοφυλακή αναγνώρισε επισήμως τον θόρυβο νωρίς το επόμενο πρωί, αλλά ανέφερε ότι οι πρώτες έρευνες δεν είχαν αποφέρει αποτελέσματα.

### 22 Ιουνίου - ανακάλυψη των συντριμμιών

Ο υποναύαρχος Τζον Μάουγκερ δίνει μια συνέντευξη τύπου στη Βοστώνη στις 22 Ιουνίου.
Το ROV Odysseus 6k από το υπεράκτιο ρυμουλκό MV Horizon Arctic με καναδική σημαία έφτασε στον πυθμένα της θάλασσας και ξεκίνησε την αναζήτησή του για το εξαφανισμένο σκάφος. Το γαλλικό RV L'Atalante ανέπτυξε επίσης το ROV Victor 6000, το οποίο μπορεί να φτάσει σε βάθη έως και 6.000 μέτρα (20.000 πόδια) και να μεταδώσει εικόνες στην επιφάνεια.

Στις 13:18 NDT (15:48 UTC) ο Βορειοανατολικός Τομέας της Ακτοφυλακής των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι ένα πεδίο συντριμμιών βρέθηκε κοντά στο ναυάγιο του Τιτανικού. Τα συντρίμμια, που εντοπίστηκαν από το τηλεχειριζόμενο όχημα Odysseus 6k του Horizon Arctic, πέντε ώρες μετά την έρευνά του, επιβεβαιώθηκε αργότερα ότι ήταν μέρος του σκάφους.

Σε μια απογευματινή συνέντευξη Τύπου, η Ακτοφυλακή των ΗΠΑ επιβεβαίωσε την απώλεια του σκάφους λόγω της κατάρρευσης του θαλάμου πίεσης και δήλωσε ότι κομμάτια του Τιτάνα είχαν βρεθεί στον πυθμένα της θάλασσας 488 μέτρα (1.600 πόδια) από την πλώρη του Τιτανικού. Το Λιμενικό Σώμα δήλωσε ότι υποπτεύεται ότι η διάλυση του θαλάμου πίεσης πιθανότατα συνέβη ενώ το σκάφος καταδυόταν και ότι η κατάρρευση πιθανότατα συνέβη πριν από την έναρξη οποιασδήποτε επιχείρησης διάσωσης, επειδή οι εξαιρετικά ευαίσθητοι ήχοι δεν έλαβαν κανένα ακουστικό ενδεικτικό σήμα διάλυσης κατά την ανάπτυξή τους. Ο υποναύαρχος Μάουγκερ δήλωσε ότι δεν είχε απάντηση σχετικά με το εάν οι σοροί των ανδρών που βρίσκονταν στο σκάφος ήταν πιθανό να ανακτηθούν. Η OceanGate από την πλευρά της εξέδωσε μια δήλωση σχετικά με τους θανάτους των επιβαινόντων.

### Συντρίμμια

Τα συντρίμμια που εντοπίστηκαν και επιβεβαιώθηκαν ότι ανήκουν στο καταδυόμενο σκάφος Titan αποτελούνται από τον κώνο της ουράς (όχι μέρος του θαλάμου πίεσης), καθώς και από το μπροστινό και το πίσω άκρο - και τα δύο μέρη του θαλάμου πίεσης που προορίζονται για την προστασία του πληρώματος από το ωκεάνιο περιβάλλον. Σύμφωνα με την Ακτοφυλακή των ΗΠΑ, το πεδίο των συντριμμιών συγκεντρώνεται σε δύο περιοχές, με την καμπάνα του πίσω άκρου να βρίσκεται χωριστά από το μπροστινό άκρο και τον κώνο της ουράς. Τα συντρίμμια βρίσκονται σε απόσταση 500 μέτρων (ισοδυναμεί με 1.600 πόδια) από την πλώρη του Τιτανικού.

Αντιδράσεις
-----------

Ο Παρκς Στήβενσον, διευθυντής του USS Kidd Veterans Museum και ερευνητής του *Τιτανικού*, σχολίασε την εξαφάνιση του *Τιτάνα* μέσω του Facebook: *Ανεξάρτητα από το τι μπορεί να διαβάσετε τις επόμενες ώρες, το μόνο που είναι πραγματικά γνωστό αυτή τη στιγμή είναι ότι οι επικοινωνίες με το σκάφος έχουν χαθεί και αυτό είναι αρκετά ασυνήθιστο ώστε να δικαιολογείται η πιο σοβαρή εξέταση*. Και πρόσθεσε: *Ανησυχώ περισσότερο για τις ψυχές που βρίσκονται στο πλοίο, των οποίων οι ταυτότητες δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί*. Ο Στήβενσον είναι έμπειρος σε εξερευνήσεις βαθέων υδάτων, όπως το πρόγραμμα του *Τιτάνα*, έχοντας προηγουμένως καταδυθεί για να δει τον *Τιτανικό* πέντε φορές σε ισάριθμες σχετικές εξερευνήσεις. Ο Στήβενσον πρόσθεσε αργότερα ότι οι δύτες «δεν θα ήταν εκεί έξω αν δεν υπήρχε η δημόσια ζήτηση για πληροφορίες σχετικά με αυτό το ναυάγιο».

Ο Τζέιμς Κάμερον, σκηνοθέτης της ταινίας Τιτανικός του 1997 και ο ίδιος επισκέπτης του ναυαγίου, περιέγραψε την ομοιότητα μεταξύ της κατάρρευσης του σκάφους Τιτάνας και των γεγονότων που οδήγησαν στην καταστροφή του Τιτανικού ως τραγική, και ότι τον επηρέασε ψυχολογικά έντονα. Όπως τόνισε, και στις δύο καταστροφές οι προηγούμενες προειδοποιήσεις δεν ελήφθησαν υπόψη. Επέκρινε την επιλογή σύνθετου υλικού από ανθρακονήματα για τον θάλαμο πίεσης, επισημαίνοντας ότι ένα τέτοιο υλικό δεν είχε «αντοχή σε σύνθλιψη» στις τεράστιες δυνάμεις πίεσης σε τόσο μεγάλο βάθους και ότι η ιδέα χρήσης τέτοιων υλικών ήταν εξ αρχής ολέθρια. Επέκρινε, επίσης, την παρακολούθηση του κύτους του υποβρυχίου σε πραγματικό χρόνο από την επιφάνεια ως ανεπαρκή λύση που δεν θα είχε να προσφέρει κάποια βοήθεια σε ενδεχόμενη βίαιη κατάρρευση του σκάφους προς τα μέσα (ενδόρρηξη).

Παραπομπές
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Καταστροφή του υποβρύχιου σκάφους Titan** |

1. 1 2 3 4 5  Evans, Gareth; Gozzi, Laura (19 June 2023). «Titanic tourist submersible goes missing with search under way» (στα αγγλικά). *BBC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 19 June 2023.
2. ↑  Regan, Helen· Yeung, Jessie· Renton, Adam· Said-Moorhouse, Lauren· Upright, Ed· Hayes, Mike· Hammond, Elise· Powell, Tori B.· Vera, Amir (20 Ιουνίου 2023). «June 20, 2023 Missing Titanic sub search news». *CNN* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
3. 1 2 3  «The Titan submersible: What it is, what might have gone wrong and what's being done to find it». *AP News* (στα Αγγλικά). 20 Ιουνίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
4. ↑  «Passenger List and Survivors of Steamship *Titanic*». *United States Senate Inquiry*. 30 Ιουλίου 1912. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2011.
5. ↑  Pathé, British. «Titanic Disaster Interviews». *britishpathe.com* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 8 Ιουλίου 2020.
6. 1 2  «Submersible used to take tourists to see Titanic wreck goes missing in Atlantic Ocean». *Sky News* (στα Αγγλικά). 19 Ιουνίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2023.
7. ↑  Ax, Joseph; O'Brien, Brendan (21 June 2023). «Crews searching for Titanic submersible detect sounds- US Coast Guard» (στα αγγλικά). *Reuters*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 21 June 2023.
8. ↑  Symonds, Matthew (April 2012). «*Titanic*: The archaeology of an emigrant ship». *Current Archaeology* (265): 14.
9. 1 2 3 4  {{Cite 
web|url= Submersible|website=OceanGate|archiveurl= June 2023|url-status=live|accessdate=19 June 2023}}
10. ↑  Tassi, Paul (20 June 2023). «The Missing Titanic Submarine Was Using A $30 Video Game Controller». *Forbes*.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
11. ↑  Gault, Matthew (20 June 2023). «Why Did the Missing Titanic Sub Use a $40 Video Game Controller?». *VICE*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023. *«Gamepads are so good at controlling things, that the U.S. military frequently uses them.»*
12. ↑  Gach, Ethan (20 June 2023). «Why The Missing Titanic Tourist Sub Has Everyone Talking About A Cheap Old Gaming Controller». *Kotaku*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023. *«The Titan was shown to be operated with a Logitech G Wireless Gamepad F710 at times in the past»*
13. ↑  Ladden-Hall, Dan (20 June 2023). «Missing Sub Firm Thanked Musk's Starlink for Making Dive Missions 'a Success'». *The Daily Beast*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
14. ↑  Sen, Sumanti (20 June 2023). «Titanic tourist submersible missing with 5 onboard was using Elon Musk's Starlink satellites: 10 points update». *Hindustan Times*.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
15. ↑  Ibrahim, Nur (20 Ιουνίου 2023). «Was the Missing Titanic Submersible Using Satellites from Elon Musk's Company?». *Snopes* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
16. ↑  Treisman, Rachel (20 June 2023). «'Tiny sub, big ocean': Why the Titanic submersible search is so challenging». *NPR*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
17. 1 2 3  «What we know about the passengers on board missing Titanic submersible». *Sky News* (στα Αγγλικά). 19 Ιουνίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
18. ↑  Whittle, Patrick· Ramer, Holly (20 Ιουνίου 2023). «In race against clock, expanding fleet of ships searches for submersible lost near Titanic wreck». *AP NEWS* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
19. 1 2 3 4 5  Regan, Helen· Yeung, Jessie· Renton, Adam· Said-Moorhouse, Lauren· Upright, Ed (20 Ιουνίου 2023). «The Titanic wreckage lies around 12,500 feet below sea level. Here's a look at the path to see it». *CNN* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
20. 1 2 3 4  Enokido-Lineham, Olive (19 June 2023). «UK billionaire Hamish Harding on board missing Titanic submersible, family confirms». *Sky News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 19 June 2023.
21. ↑  Pogue, David (27 November 2022). «Titanic: Visiting the most famous shipwreck in the world». *CBS Sunday Morning* (CBS News). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
22. 1 2 3 4  Murphy, Jessica (19 June 2023). «What we know about the search for the Oceangate submersible» (στα αγγλικά). *BBC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
23. ↑  Baker, Sinéad. «Former passenger on Titan submersible says you have to sign a waiver that mentions death 3 times on the first page: 'So it's never far from your mind'». *Insider* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
24. ↑  «Letter to OceanGate» (PDF). *Marine Technology Society*. 27 Μαρτίου 2018. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 20 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
25. ↑  Bogel-Burroughs, Nicholas; Gross, Jenny; Betts, Anna (20 June 2023). «OceanGate Was Warned of Potential for 'Catastrophic' Problems With Titanic Mission» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 21 June 2023.
26. 1 2  Perrottet, Tony (Ιουνίου 2019). «A Deep Dive Into the Plans to Take Tourists to the 'Titanic'». *Smithsonian* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
27. ↑  «H.R.1159 – Passenger Vessel Safety Act of 1993». *United States Congress*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
28. 1 2  «Titanic tourist submersible live updates: Rescuers race against time». *NBC News* (στα Αγγλικά). 21 Ιουνίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
29. ↑  *A visit to RMS Titanic* (Videotape) (στα English). CBS Sunday Morning. 12 Δεκεμβρίου 2022. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
30. ↑  Kanter, Jake (20 Ιουνίου 2023). «CBS Story On OceanGate's Missing Titanic Sub Goes Viral After Reporter David Pogue Got Jitters Over Its "Jerry-Rigged" Design». *Deadline* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
31. ↑  Edwards, Benj (20 Ιουνίου 2023). «Submarine missing near Titanic used a US$30 Logitech gamepad for steering». *Ars Technica* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
32. ↑  «BBC World News - The Travel Show, Take Me to Titanic - Part Two». *BBC* (στα Αγγλικά). 00:07:40. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
33. ↑  «The Return - Take Me To Titanic (Season 1, Episode 2) | Apple TV». *Apple TV* (στα Αγγλικά). 8 Οκτωβρίου 2022. 00:07:40. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
34. ↑  «The company that sent a tourist submersible to the Titanic wreck has faced safety questions before». *www.wbur.org* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
35. ↑  «Deep-sea craft carrying 5 people to Titanic wreckage reported missing, search underway». *AP NEWS* (στα Αγγλικά). 19 Ιουνίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
36. 1 2 3 4 5  Gross, Jenny; Bubola, Emma; Jiménez, Jesus (19 June 2023). «Missing Submersible: Vessel Disappears During Dive to the Titanic Wreck Site» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
37. ↑  Finley, Ben· Ramer, Holly (20 Ιουνίου 2023). «No sign of missing submersible yet after sweeping search, Coast Guard says». *PBS NewsHour* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
38. ↑  «Rescue teams race to find five people missing on Titanic sub». *BBC News*. 20 June 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
39. 1 2 3  Helmore, Edward; Cecco, Leyland (20 June 2023). «Titanic tourist submarine: desperate search for craft missing with five onboard» (στα αγγλικά). *The Guardian*. ISSN 0261-3077. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
40. ↑  Hopper, Tristin (19 Ιουνίου 2023). «The (incredibly expensive) Titanic tourism industry that just lost a submarine». *National Post*. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
41. ↑  «Who is on the missing Titanic sub?». *Reuters*. 20 June 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
42. 1 2  «Unified Command established for missing submersible from Polar Prince». *United States Coast Guard* (στα Αγγλικά). 20 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
43. 1 2  Petri, Alexandra E.; Lin, Summer (19 June 2023). «Titanic tourist submersible carrying 5 disappears on trip to see wreck in North Atlantic». *Los Angeles Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
44. 1 2  Liebermann, Oren· Britzky, Haley (20 Ιουνίου 2023). «US military moving military and commercial assets to help submersible search efforts». *CNN*. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
45. ↑  «Coast Guard to hold press briefing for missing submersible 900 miles east of Cape Cod». *United States Coast Guard News* (στα Αγγλικά). 19 Ιουνίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2023.
46. ↑  Andrew-Gee, Eric; Cook, Dustin (19 June 2023). «Missing Titanic submersible prompts search operation off the coast of Newfoundland» (στα en-CA). *The Globe and Mail*.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
47. ↑  «Visibility for aerial search has improved today, Coast Guard official says». *CNN*. 20 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
48. ↑  Cooke, Ryan (20 June 2023). «U.S. coast guard says OceanGate leading underwater search for missing submersible». *CBC News*.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
49. ↑  U.S. Coast Guard [@USCGNortheast] (20 Ιουνίου 2023). «#Update A Canadian Aircraft P3 Aurora has arrived on scene to conduct sonar searches. The R/V Polar Prince and R/V Deep Energy are continuing their surface searches. Total search area completed as of this morning is 10,000 SQ miles. #Titanic» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023 – μέσω Twitter.
50. 1 2  Britzky, Haley· Liebermann, Oren (20 Ιουνίου 2023). «US Navy sending experts and deep ocean salvage system to aid in submersible search». *CNN* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2023.
51. 1 2  Salahieh, Nouran· Levenson, Eric· Alvarez, Priscilla· Sanchez, Ray (20 Ιουνίου 2023). «Banging sounds heard during Titan search, according to internal US government memo». *CNN* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2023.
52. ↑  U.S. Coast Guard [@USCGNortheast] (22 Ιουνίου 2023). «The Canadian vessel Horizon Arctic has deployed an ROV that has reached the sea floor and began its search for the missing sub» (Tweet) (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023 – μέσω Twitter.
53. ↑  «HORIZON ARCTIC, Offshore Tug/Supply Ship - Details and current position - IMO 9732838 - VesselFinder». *www.vesselfinder.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Μαΐου 2023. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023.
54. ↑  «What we know about the Horizon Arctic ROV». BBC News. 22 June 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 22 June 2023.
55. ↑  U.S. Coast Guard [@USCGNortheast] (22 Ιουνίου 2023). «The French vessel L'Atalante has just deployed their ROV» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023 – μέσω Twitter.
56. ↑  Whittle, Patrick; Ramer, Holly (22 June 2023). «The U.S. Coast Guard says debris field has been found near the Titanic during search for submersible» (στα αγγλικά). Associated Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 22 June 2023.
57. ↑  U.S. Coast Guard [@USCGNortheast] (22 Ιουνίου 2023). «A debris field was discovered within the search area by an ROV near the Titanic. Experts within the unified command are evaluating the information. 1/2» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023 – μέσω Twitter.
58. ↑  Sephton, Connor (22 June 2023). «'Debris field' discovered within search area near Titanic, US Coast Guard says». Sky News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 22 June 2023.
59. 1 2  Salahieh, Nouran; Cohen, Gabe; Levenson, Eric (22 June 2023). «Located debris has been assessed to be from the external body of the missing submersible, according to memo reviewed by CNN». *CNN*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 22 June 2023.
60. ↑  «Watch Coast Guard press conference live: Officials give updates on missing Titanic sub». *USA TODAY*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 22 June 2023.
61. ↑  «US Coast Guard confirms Titan sub loss» (στα αγγλικά). *BBC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 2023-06-22.
62. ↑  Debusmann, Bernd Jr (2023-06-22). «All five people on missing Titan sub are dead - Coast Guard» (στα αγγλικά). *BBC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 2023-06-22.
63. ↑  «US Coast Guard confirms Titan sub pressure loss». *BBC News*.
64. ↑  «US Navy details what Titan debris was found» (στα αγγλικά). *BBC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 2023-06-22.
65. ↑  Sullivan, Shawn J.; Loehrke, Janet; Padilla, Ramon (June 22, 2023). «Debris field confirmed to be missing Titanic submarine. This is where it was finally found». *USA Today*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2023.. Ανακτήθηκε στις June 22, 2023.
66. 1 2  Torres, Libby (20 June 2023). «A Titanic expert who worked with James Cameron weighed in on the fate of the missing submersible». *Insider*.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
67. ↑  Leishman, Fiona (19 June 2023). «Titanic expert who dived with James Cameron issues chilling warning about lost submersible». *Daily Mirror*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 June 2023.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
68. ↑  Libbey, Dirk (20 June 2023). «Explorer Who Worked With James Cameron On Titanic Has Commented On The Missing Submarine, Says They Wouldn't Be Out There If Not For 'Public Demand'». Cinema Blend.. Ανακτήθηκε στις 20 June 2023.
69. ↑  Shapero, Julia (22 Ιουνίου 2023). «Director James Cameron 'struck' by similarities between Titan implosion, Titanic sinking». *The Hill*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023.
70. ↑  Treisman, Rachel (23 Ιουνίου 2023). «James Cameron slams OceanGate safety, regrets not speaking up more». *NPR.org*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2023.