Η **Λεβονοργεστρέλη** (αγγλικά: Levonorgestrel‎), είναι ορμονικό φάρμακο που χρησιμοποιείται σε διάφορες μεθόδους ελέγχου των γεννήσεων. Συνδυάζεται με ένα οιστρογόνο για την παρασκευή συνδυαστικών αντισυλληπτικών χαπιών. Ως αντισύλληψη έκτακτης ανάγκης, που πωλείται με τις επωνυμίες **Plan B One-Step** και **Julie**, μεταξύ άλλων, είναι χρήσιμο εντός 72 ωρών από την σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία. Όσο περισσότερος χρόνος έχει περάσει από το σεξ, τόσο λιγότερο αποτελεσματικό γίνεται το φάρμακο και δεν λειτουργεί μετά την εγκυμοσύνη (ως εμφύτευση. Η λεβονοργεστρέλη δρα εμποδίζοντας την ωορρηξία ή τη γονιμοποίηση. Μειώνει τις πιθανότητες εγκυμοσύνης κατά 57 έως 93%. Σε μια ενδομήτρια συσκευή, όπως το **Mirena**, μεταξύ άλλων, είναι αποτελεσματικό για τη μακροπρόθεσμη πρόληψη της εγκυμοσύνης. Ένα εμφύτευμα που απελευθερώνει λεβονοργεστρέλη είναι επίσης διαθέσιμο σε ορισμένες χώρες.

Οι συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν ναυτία, ευαισθησία στο στήθος, πονοκεφάλους και αυξημένη, μειωμένη ή ακανόνιστη εμμηνορροϊκή αιμορραγία. Όταν χρησιμοποιείται ως επείγουσα αντισύλληψη, εάν συμβεί εγκυμοσύνη, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η χρήση του βλάπτει το έμβρυο. Είναι ασφαλές για χρήση κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Ο έλεγχος των γεννήσεων που περιέχει λεβονοργεστρέλη δεν θα αλλάξει τον κίνδυνο σεξουαλικά μεταδιδόμενων λοιμώξεων. Είναι μια προγεστίνη και έχει παρόμοια αποτελέσματα με εκείνα της ορμόνης προγεστερόνης. Λειτουργεί κυρίως αποτρέποντας την ωορρηξία και κλείνοντας τον τράχηλο για να αποτρέψει τη διέλευση του ανδρικού σπέρματος.

Η λεβονοργεστρέλη κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1960 και εισήχθη για ιατρική χρήση μαζί με την αιθινυλοιστραδιόλη το 1970. Είναι στον Κατάλογο Βασικών Φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα επείγοντα αντισυλληπτικά που περιέχουν λεβονοργεστρέλη είναι διαθέσιμα χωρίς ιατρική συνταγή για όλες τις ηλικίες. Το 2020, ήταν το 323ο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από 800 χιλιάδες συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις
----------------

### Αντισύλληψη

Σε χαμηλές δόσεις, η λεβονοργεστρέλη χρησιμοποιείται σε μονοφασικά και τριφασικά σκευάσματα συνδυασμένων για λήψη από του στόματος αντισυλληπτικών χαπιών, με διαθέσιμες μονοφασικές δόσεις που κυμαίνονται από 100 έως 250 μg και τριφασικές δόσεις των 50 μg/75 μg/125 μg. Σε αυτά τα σκευάσματα συνδυάζεται με το οιστρογόνο αιθινυλοιστραδιόλη.

Σε πολύ χαμηλή ημερήσια δόση των 30 μg, η λεβονοργεστρέλη χρησιμοποιείται σε ορισμένα σκευάσματα χαπιών που περιέχουν μόνο προγεσταγόν.

Η λεβονοργεστρέλη είναι το δραστικό συστατικό σε μια σειρά από ενδομήτριες συσκευές, συμπεριλαμβανομένων των Mirena και Skyla. Είναι επίσης το ενεργό συστατικό των εμφυτευμάτων ελέγχου των γεννήσεων Norplant και Jadelle.

### Επείγουσα αντισύλληψη

Η λεβονοργεστρέλη χρησιμοποιείται σε χάπια επείγουσας αντισύλληψης, τόσο σε συνδυασμένο σχήμα Yuzpe που περιλαμβάνει οιστρογόνα όσο και ως μέθοδος μόνο με λεβονοργεστρέλη. Η μέθοδος μόνο με λεβονοργεστρέλη χρησιμοποιεί 1.5 mg (ως μία δόση ή ως δύο 0,75 mg δόσεις με διαφορά 12 ωρών) που λαμβάνονται εντός τριών ημερών από το σεξ χωρίς προστασία. Με μελέτη δείχνει ότι η έναρξη μόλις 120 ώρες (5 ημέρες) μετά τη σεξουαλική επαφή θα μπορούσε να είναι αποτελεσματική. Ωστόσο, η λήψη περισσότερων από μία δόσεων επείγουσας αντισύλληψης δεν αυξάνει την πιθανότητα να μην συμβεί εγκυμοσύνη. Η Planned Parenthood ισχυρίζεται ότι «η πολλαπλή λήψη του χαπιού της επόμενης μέρας (γνωστού και ως επείγουσας αντισύλληψης) δεν αλλάζει την αποτελεσματικότητά του και δεν θα προκαλέσει μακροπρόθεσμες παρενέργειες». Δεν απαιτείται ηλικία, ταυτότητα ή συνταγή για την αγορά επείγουσας αντισύλληψης. Το Plan B κυκλοφόρησε στην αγορά το 1999, όπου μπορούσε να το αγοράσει οποιοσδήποτε μεγαλύτερος των 18 ετών. Ωστόσο, το 2013, οι κανόνες άλλαξαν, ώστε το Plan B να μπορεί να αγοραστεί σε οποιαδήποτε ηλικία χωρίς ταυτότητα ή ιατρική συνταγή.

Ο κύριος μηχανισμός δράσης της λεβονοργεστρέλης ως χαπιού επείγουσας αντισύλληψης μόνο με προγεσταγόνο είναι, σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Γυναικολογίας και Μαιευτικής, η πρόληψη της γονιμοποίησης μέσω της αναστολής της ωορρηξίας και της πάχυνσης της τραχηλικής βλέννας. Η Διεθνής Ομοσπονδίας Γυναικολογίας έχει δηλώσει ότι «η ανασκόπηση των στοιχείων υποδηλώνει ότι τα χάπια ECP LNG [λεβονοργεστρεόλης] δεν μπορούν να αποτρέψουν την εμφύτευση ενός γονιμοποιημένου ωαρίου. Η γλώσσα για την εμφύτευση δεν πρέπει να περιλαμβάνεται στην επισήμανση του προϊόντος LNG ECP." Τον Νοέμβριο του 2013, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων ενέκρινε μια αλλαγή στην ετικέτα λέγοντας ότι δεν μπορεί να αποτρέψει την εμφύτευση ενός γονιμοποιημένου ωαρίου.

Άλλες μελέτες εξακολουθούν να βρίσκουν τα στοιχεία ασαφή. Αν και είναι απίθανο η επείγουσα αντισύλληψη να επηρεάσει την εμφύτευση, είναι αδύνατο να αποκλειστεί εντελώς η πιθανότητα μετά τη γονιμοποίηση.

Τον Νοέμβριο του 2013, ο ΕΟΦ ενέκρινε επίσης μια αλλαγή στην ετικέτα για το *NorLevo* της HRA Pharma λέγοντας: «Σε κλινικές δοκιμές, η αποτελεσματικότητα της αντισύλληψης μειώθηκε σε γυναίκες που ζύγιζαν 75 κιλά ή περισσότερο και η λεβονοργεστρέλη δεν ήταν αποτελεσματική σε γυναίκες που ζύγιζαν περισσότερα από 80 κιλά». Τον Νοέμβριο του 2013 και τον Ιανουάριο του 2014, ο FDA και ο EMA δήλωσαν ότι εξετάζουν εάν το αυξημένο βάρος και ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) μειώνουν την αποτελεσματικότητα της επείγουσας αντισύλληψης.

Μια ανάλυση τεσσάρων τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών του ΠΟΥ, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2017, έδειξε ποσοστά εγκυμοσύνης 1,25% (68/5428) σε γυναίκες με ΔΜΣ κάτω των 25 ετών, 0,61% (7/1140) σε γυναίκες με ΔΜΣ μεταξύ 25 και 30 και 2,03 % (6/295) σε γυναίκες με ΔΜΣ άνω του 30. Αυτές οι τιμές αποδίδουν οκταπλάσια μείωση στην αποτελεσματικότητα για γυναίκες με ΔΜΣ άνω του 30 σε σύγκριση με γυναίκες με ΔΜΣ κάτω των 25 ετών. Ωστόσο, τα επείγοντα αντισυλληπτικά παραμένουν αποτελεσματικά ανεξάρτητα από το ΔΜΣ.

### Ορμονική θεραπεία

Η λεβονοργεστρέλη χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με ένα οιστρογόνο στην ορμονοθεραπεία της εμμηνόπαυσης. Χρησιμοποιείται με την εμπορική ονομασία *Klimonorm* ως συνδυασμένο από του στόματος δισκίο με βαλερική οιστραδιόλη και με την εμπορική ονομασία *Climara Pro* ως συνδυασμένο διαδερμικό έμπλαστρο με οιστραδιόλη.

### Διαθέσιμες χρήσεις

Ως τύπος επείγουσας αντισύλληψης, η λεβονοργεστρέλη χρησιμοποιείται μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία για τη μείωση του κινδύνου εγκυμοσύνης. Ωστόσο, μπορεί να εξυπηρετήσει διαφορετικούς ορμονικούς σκοπούς στις διαφορετικές μεθόδους χορήγησης. Είναι διαθέσιμο για χρήση σε διάφορες μορφές όπως διά του στόματος.

#### Διά στόματος

Η λεβονοργεστρέλη μπορεί να ληφθεί από το στόμα ως μια μορφή έκτακτου ελέγχου των γεννήσεων. Η τυπική δόση είναι είτε 1,5 mg που λαμβάνεται μία φορά ή 0,75 mg που λαμβάνονται με διαφορά 12–24 ωρών.  Η αποτελεσματικότητα και στις δύο μεθόδους είναι παρόμοια. Η πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη μορφή από του στόματος επείγουσας αντισύλληψης είναι το χάπι μόνο με προγεστίνη, το οποίο περιέχει 1,5 mg δόσης λεβονοργεστρέλης. Τα χάπια επείγουσας αντισύλληψης μόνο με λεβονοργεστρέλη αναφέρεται ότι έχουν ποσοστό αποτελεσματικότητας 89% εάν ληφθούν εντός των συνιστώμενων 72 ωρών μετά τη σεξουαλική επαφή. Η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου μειώνεται κατά 50% για κάθε καθυστέρηση 12 ωρών στη λήψη της δόσης μετά την έναρξη του σκευάσματος επείγουσας αντισύλληψης.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  «Progestins (Etonogestrel, Levonorgestrel, Norethindrone)». The American Society of Health-System Pharmacists. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Σεπτεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 21 Αυγούστου 2015.
2. ↑  *Postgraduate Gynecology*. Jaypee Brothers Medical Pub. 2011. σελ. 159. ISBN 9789350250822. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Σεπτεμβρίου 2015.
3. ↑  «Plan B One-Step- levonorgestrel tablet». *DailyMed*. 21 Δεκεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2022.
4. ↑  «Levonorgestrel 1.5 mg Tablet Emergency Contraceptive: New Drug Application 21998, Supplement 5» (PDF). U.S. Food and Drug Administration.
5. ↑  «Now Is the Time to Change Label on Emergency Contraceptives». *Relias Media | Online Continuing Medical Education | Relias Media - Continuing Medical Education Publishing* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Αυγούστου 2022.
6. ↑  «Mechanism of action of emergency contraception». *Contraception* **82** (5): 404–409. Νοέμβριος 2010. doi:10.1016/j.contraception.2010.05.004. PMID 20933113.
7. ↑  «Chapter 1». *Research on reproductive health at WHO : biennial report 2000-2001*. Geneva: World health organization. 2002. ISBN 9789241562089. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Σεπτεμβρίου 2015.
8. ↑  *Analogue-based Drug Discovery*. John Wiley & Sons. 2006. σελ. 479. ISBN 9783527607495. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2020.
9. ↑  *Chemische Leckerbissen*. John Wiley & Sons. 2014. σελίδες 77–. ISBN 978-3-527-33739-2. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2018.
10. ↑  *World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019*. Geneva: World Health Organization. 2019. WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
11. ↑  *Tarascon pocket pharmacopoeia : 2014 deluxe lab-pocket edition* (15η έκδοση). Sudbury: Jones & Bartlett Learning. 2014. σελίδες 310–312. ISBN 9781284053999. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Σεπτεμβρίου 2015.
12. ↑   *Press Announcements*. Δελτίο τύπου.
13. ↑  «Levonorgestrel - Drug Usage Statistics». *ClinCalc*. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2022.
14. 1 2 3 4 5 6 7  «Levonorgestrel». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Αυγούστου 2017. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2017.
15. 1 2  «Development of controlled release systems over the past 50 years in the area of contraception». *Journal of Controlled Release* **240**: 235–241. Οκτώβριος 2016. doi:10.1016/j.jconrel.2015.12.043. PMID 26732558.
16. ↑  «How often can you take the morning-after pill?». *www.plannedparenthood.org* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιουνίου 2022. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
17. ↑  «Emergency contraception». *Contraceptive technology* (Αναθεωρημένη 20η έκδοση). New York: Ardent Media. 2011. σελίδες 113–145. ISBN 978-1-59708-004-0.
18. ↑  RCOG Faculty of Sexual; Reproductive Healthcare; Clinical Effectiveness Unit (Ιανουάριος 2012). «Clinical guidance: emergency contraception». *Clinical Guidance* (London: Royal College of Obstetricians and Gynaecologists). ISSN 1755-103X. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2012-05-26.. Ανακτήθηκε στις 2012-04-30.
19. ↑  UNDP/UNFPA/WHO/World Bank Special Programme of Research, Development and Research Training in Human Reproduction (HRP) (25 Μαρτίου 2010). «Fact sheet on the safety of levonorgestrel-alone emergency contraceptive pills (LNG ECPs)» (PDF). Geneva: World Health Organization. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 16 Μαρτίου 2012.
20. ↑  «Special uses of oral contraception: emergency contraception, the progestin-only minipill». *A clinical guide for contraception* (5η έκδοση). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. 2011. σελίδες 153–166. ISBN 978-1-60831-610-6.
21. ↑  «No abortion role seen for morning-after pill». *The New York Times*: σελ. A1. 2012-06-06. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2017-02-27. .
22. ↑  «Mechanism of action: How do levonorgestrel-only emergency contraceptive pills (LNG ECPs) prevent pregnancy?» (PDF). London: International Federation of Gynecology and Obstetrics. 4 Απριλίου 2011. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 29 Δεκεμβρίου 2014.
23. 1 2 3  «New birth control label counters lawsuit claim; European authorities found that a drug like Plan B One-Step cannot prevent fertilized eggs from implanting in the womb». *The New York Times*. 2013-11-26. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2014-03-04.. Ανακτήθηκε στις 2014-03-05.
24. ↑  «How do levonorgestrel-only emergency contraceptive pills prevent pregnancy? Some considerations». *Gynecological Endocrinology* **27** (6): 439–42. Ιούνιος 2011. doi:10.3109/09513590.2010.501885. PMID 20670097.
25. ↑  «Mechanisms of action of hormonal emergency contraceptives». *Pharmacotherapy* **30** (2): 158–68. Φεβρουάριος 2010. doi:10.1592/phco.30.2.158. PMID 20099990. .
26. ↑  «Can we identify women at risk of pregnancy despite using emergency contraception? Data from randomized trials of ulipristal acetate and levonorgestrel». *Contraception* **84** (4): 363–7. Οκτώβριος 2011. doi:10.1016/j.contraception.2011.02.009. PMID 21920190.
27. ↑  «Emergency contraception: a last chance to prevent unintended pregnancy» (PDF). Princeton: Office of Population Research at Princeton University, Association of Reproductive Health Professionals. Φεβρουάριος 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 23 Σεπτεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 9 Απριλίου 2014.
28. ↑  «Effect of BMI and body weight on pregnancy rates with LNG as emergency contraception: analysis of four WHO HRP studies». *Contraception* **95** (1): 50–54. Ιανουάριος 2017. doi:10.1016/j.contraception.2016.08.001. PMID 27527670.
29. 1 2  Kubíková D (2014). «[Menopausal symptoms and hormone replacement therapy»]. *Praktické Lékárenství* **10** (2): 68–73. .
30. 1 2  «Emergency Contraception - ACOG». *www.acog.org*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουνίου 2019.
31. 1 2  «Levonorgestrel-only dosing strategies for emergency contraception». *Pharmacotherapy* **27** (2): 278–84. Φεβρουάριος 2007. doi:10.1592/phco.27.2.278. PMID 17253917. .
32. 1 2  «A systematic review of effectiveness and safety of different regimens of levonorgestrel oral tablets for emergency contraception». *BMC Women's Health* **14**: 54. Απρίλιος 2014. doi:10.1186/1472-6874-14-54. PMID 24708837.