Ταντρική τέχνη (από πάνω αριστερά, δεξιόστροφα): Μια ινδική ταντρική θεότητα, βουδιστική ταντρική θεότητα, ταντρική ζωγραφική Τζάιν, τσάκρα Κουνταλίνι, μια γιάντρα και ο Σαϊτσό του 11ου αιώνα - ιδρυτής της παράδοσης του ταντρισμού τεντάι 
O **Ταντρισμός** ( /ˈtʌntrə, ˈtæn-/ ? Σανσκριτική : तन्त्र, κυριολεκτικά "αργαλειός, υφαντό, σύστημα") υποδηλώνει τις εσωτερικές παραδόσεις του ινδουισμού και του βουδισμού που αναπτύχθηκαν πιθανότατα στα μέσα της 1ης χιλιετίας μ.Χ. Ο όρος *τάντρα*, στις ινδικές παραδόσεις, σημαίνει επίσης οποιοδήποτε συστηματικό ευρέως εφαρμόσιμο "κείμενο, θεωρία, σύστημα, μέθοδο, όργανο, τεχνική ή πρακτική". 

Ξεκινώντας από τους πρώτους αιώνες της κοινώς χρονολογούμενης εποχής, προέκυψαν νέα τάντρα που επικεντρώνονταν στον Βισνού, τον Σίβα και τον Σακτί. Στον Βουδισμό, η παράδοση Βατζραγιάνα είναι γνωστή για τις εκτεταμένες ταντρικές ιδέες και πρακτικές της.  Οι ταντρικές παραδόσεις του ινδουισμού και του βουδισμού έχουν επηρεάσει άλλες ανατολικές θρησκευτικές παραδόσεις όπως ο Τζαϊνισμός, η παράδοση Μπον του Θιβέτ, ο Ταοϊσμός και η ιαπωνική παράδοση του Σιντοϊσμού.

Ορισμένες μορφές μη βεδικής λατρείας, όπως η Πούτζα, θεωρούνται ταντρικές στη σύλληψη και τα τελετουργικά τους. Οι ναοί του ινδουισμού σε γενικές γραμμές είναι διακοσμημένοι με ταντρική εικονογράφηση.  Τα ινδικά κείμενα που περιγράφουν αυτά τα θέματα ονομάζονται Τάντρα, Άγκαμα ή Σάμχιτα.  Η βουδιστική λογοτεχνία του ταντρισμού έχει επηρεάσει τα θιβετιανά έργα τέχνης, τους ιστορικούς ναούς της Ινδίας και τις απεικονίσεις στη Νοτιοανατολική Ασία.

Ετυμολογία
----------

*Τάντρα* κυριολεκτικά σημαίνει "αργαλειός, στημόνι, ύφανση".  

Η σημασία της λέξης *τάντρα* που αφορά μια εσωτερική πρακτική ή έναν θρησκευτικό τελετουργισμό είναι μια ευρωπαϊκή αποικιοκρατική επινόηση.   Ο όρος βασίζεται στη μεταφορά της ύφανσης, δηλώνει ο Ron Barrett, όπου η σανσκριτική ρίζας *ταν* σημαίνει "περιτύλιξη των νημάτων σε έναν αργαλειό". Υπονοεί τη "συνένωση των παραδόσεων και των διδασκαλιών ως νημάτων" σε ένα κείμενο, μια τεχνική ή μια πρακτική. 

Ο όρος εμφανίζεται στους ύμνους της *Ριγκβέντα* όπως στο 10.71, με την έννοια του "στημονιού (ύφανση)".  Συναντάται επίσης σε πολλά άλλα κείμενα της βεδικής εποχής, όπως στο τμήμα 7.10.42 του *Αθαρβαβέδα,* καθώς και σε πολλές *βραχμάνες* (βραχμανικά κείμενα). Σε αυτά, καθώς και σε μεταβέδικα κείμενα, η έννοια του *Τάντρα* είναι αυτή ενός "βασικού ή ουσιαστικού μέρους, κύριου σημείου, προτύπου, πλαισίου, χαρακτηριστικού". Στα κείμενα Σμρίτι και τα έπη του Ινδουισμού (και του Τζαϊνισμού), ο όρος σημαίνει «δόγμα, κανόνας, θεωρία, μέθοδος, τεχνική ή κεφάλαιο» και η λέξη εμφανίζεται τόσο ως ξεχωριστή λέξη όσο και ως κοινή κατάληξη, όπως *άτμα-τάντρα* που σημαίνει το «δόγμα ή τη θεωρία του Άτμαν (ψυχή, εαυτός)».

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3  Ron Barrett (2008). *Aghor Medicine*. University of California Press. σελ. 12. ISBN 978-0-520-25218-9.
2. 1 2 3 4  Flood 2006.
3. ↑  Geshe Kelsang Gyatso (2000). *Essence of Vajrayana: The Highest Yoga Tantra Practice of Heruka Body Mandala*. Motilal Banarsidass. σελίδες x, 5–7. ISBN 978-81-208-1729-6.
4. 1 2  Gray 2016.
5. 1 2  Padoux 2013.
6. ↑  Lorenzen 2002.
7. ↑  Robert Beer (2003). *The Handbook of Tibetan Buddhist Symbols*. Serindia Publications. σελίδες xi–xiv. ISBN 978-1-932476-03-3.
8. ↑  Carmel Berkson (1986). *The caves at Aurangabad: early Buddhist Tantric art in India*. Mapin. σελίδες 11–12.
9. ↑  Sylvia Fraser-Lu· Donald M. Stadtner (2015). *Buddhist Art of Myanmar*. Yale University Press. σελ. 59. ISBN 978-0-300-20945-7.
10. 1 2  Sir Monier Monier-Williams· Ernst Leumann (2002). *A Sanskrit-English Dictionary: Etymologically and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo-European Languages*. Motilal Banarsidass (Reprint of Oxford University Press 1899 version). σελ. 436. ISBN 978-81-208-3105-6.
11. 1 2  Gavin Flood (2006). *The Tantric Body: The Secret Tradition of Hindu Religion*. I.B.Tauris. σελ. 9. ISBN 978-1-84511-011-6.
12. ↑  Padoux 2002.
13. ↑  White 2005.
14. ↑  ऋग्वेद: सूक्तं १०.७१, Wikisource, Quote: "इमे ये नार्वाङ्न परश्चरन्ति न ब्राह्मणासो न सुतेकरासः ।
त एते वाचमभिपद्य पापया सिरी**स्तन्त्रं** तन्वते अप्रजज्ञयः ॥९॥"
15. ↑  Hugh B. Urban (2008). *Tantra: Sex, Secrecy, Politics, and Power in the Study of Religion*. Motilal Banarsidass. σελίδες 26–27. ISBN 978-81-208-2932-9.