Συντεταγμένες: 52°48′N 17°12′E﻿ / ﻿52.800°N 17.200°E﻿ / 52.800; 17.200

Το **Βονγκρόβιετς** (πολωνικά: Wągrowiec, γερμανικά: Wongrowitz‎) είναι πόλη και η έδρα του Πόβιατ Βονγκρόβιετς, στο Βοεβοδάτο Μείζονος Πολωνίας της δυτικοκεντρικής Πολωνίας. Βρίσκεται 50 χιλιόμετρα τόσο από το Πόζναν όσο και από το Μπίντγκοστς. Ο πληθυσμός του είναι 25.525 κάτοικοι (2020). Από τον 18ο αιώνα ήταν έδρα πόβιατ. Η πόλη βρίσκεται στο κέντρο της εθνογραφικής και ιστορικής περιοχής Παουούκι στη Μείζων Πολωνία και στην περιοχή λιμνών Χόντζιες (Pojezierze chodzieskie ), στον ποταμό Βέουνα και στους παραποτάμους του, Νιέλμπα και Στρούγκα, καθώς και στις όχθες της λίμνης Ντούρουφ.

Ιστορία
-------

 Γοτθική-Αναγεννησιακή Εκκλησία του Αγίου Ιακώβου
Η πόλη ιδρύθηκε ως ένα μικρό χωριό που ονομαζόταν Προστίνια (Prostynie) από τους Κιστερκιανούς μοναχούς από το μοναστήρι στο Γουέκνο το 1319. Το 1381, το όνομα του Βονγκρόβιετς αναφέρεται για πρώτη φορά σε σχέση με το μέρος. Εκείνη την εποχή η πόλη έλαβε προνόμια πόλης, πιθανότατα σύμφωνα με τα Δικαιώματα του Μαγδεβούργου. Ήταν μια ιδιωτική εκκλησιαστική πόλη, διοικητικά τοποθετημένη στο Πόβιατ Κτσίνια στο Βοεβοδάτο Κάλις (1314-1793) στην Επαρχία Μείζονος Πολωνίας του Πολωνικού Στέμματος. Στα τέλη του 14ου αιώνα, ο Βασιλιάς Βλαδίσλαος Β΄ Γιαγκέλο έδωσε στην πόλη τα προνόμια αγοράς και έκθεσης, και το 1396 μεταφέρθηκε το μοναστήρι των Κιστερκιανών.

Η πόλη σύντομα άρχισε να ευημερεί. Τον 15ο και 16ο αιώνα ήταν σημαντικό κέντρο εμπορίου και βιοτεχνίας (κυρίως υφασμάτων). Τον 16ο αιώνα, οι Κιστερκιανοί ίδρυσαν ένα σχολείο στο Βονγκρόβιετς. Αυτή η ευημερία σταμάτησε κατά τη διάρκεια του Κατακλυσμού, όταν το 1656 η πόλη κατελήφθη, λεηλατήθηκε και κάηκε από τις δυνάμεις του Καρόλου Ι΄ Γουσταυού της Σουηδίας.

 Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Βονγκρόβιετς τη νύχτα
Μετά το δεύτερο διαμελισμό της Πολωνίας, το 1973 το Βονγκρόβιετς προσαρτήθηκε από το Βασίλειο της Πρωσίας και κατασχέθηκε από τους Κιστερκιανούς το 1797. Αρχικά ήταν μέρος της νεοσύστατης επαρχίας της Νότιας Πρωσίας, το 1807 μεταφέρθηκε στο Δουκάτο της Βαρσοβίας, ένα κράτος σύμμαχο της Ναπολεόντειας Γαλλίας. Μετά την ήττα του Ναπολέοντα και το Συνέδριο της Βιέννης το 1815, το Βονγκρόβιετς προσαρτήθηκε ξανά από την Πρωσία, όπου αυτή τη φορά έγινε μέρος του αυτόνομου Μεγάλου Δουκάτου του Πόζεν.

Ο λαός υποβλήθηκε σε αντιπολωνικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της γερμανοποίησης. Το 1835, το μοναστικό τάγμα των Κιστερκιανών διαλύθηκε και η περιουσία του κατασχέθηκε από τις πρωσικές αρχές. Στη δεκαετία του 1830, ιδρύθηκε στην πόλη η μυστική αντιστασιακή οργάνωση *Marianie* των Πολωνών μαθητών γυμνασίου. Στις 9 Φεβρουαρίου 1849, η αυτονομία του Δουκάτου ακυρώθηκε και το Βονγκρόβιετς - με το γερμανοποιημένο όνομα *Wongrowitz* (Φόνγκροβιτς) - έγινε μέρος της Επαρχίας Πόζεν. Το 1888 άνοιξε μια σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει το Βονγκρόβιετς με το Πόζναν. Το 1906-1907, τα ντόπια πολωνόπουλα διαμαρτυρήθηκαν κατά της γερμανοποίησης και οι διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν σε κοντινά χωριά. Οι Γερμανοί δάσκαλοι χρησιμοποίησαν σωματική τιμωρία για τις διαδηλώσεις, ιδιαίτερα μαστίγωση, και οι μεγαλύτεροι μαθητές εκδιώχθηκαν από το γυμνάσιο.

Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1918, η Πολωνία ανέκτησε την ανεξαρτησία και το Βονγκρόβιετς έγινε η πρώτη πόλη της βόρειας Μείζονος Πολωνίας που απελευθερώθηκε από τους Πολωνούς κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Μείζονος Πολωνίας (1918-1919). Οι Πολωνοί κάτοικοι του Βονγκρόβιετς σχημάτισαν μια μονάδα ανταρτών, με επικεφαλής τον Βουοντζίμιες Κοβάλσκι, δάσκαλο από το κοντινό χωριό Τσέρλιν, που πολέμησε σε διάφορες μάχες στη βόρεια Μείζων Πολωνία το 1919. Η πόλη επανενσωματώθηκε στη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία και ο ντόπιος πληθυσμός έπρεπε να αποκτήσει την πολωνική υπηκοότητα ή να εγκαταλείψει τη χώρα. Αυτό οδήγησε σε σημαντική μείωση των εθνοτικών Γερμανών, ο αριθμός των οποίων στην περιοχή μειώθηκε από 16.309 το 1910 σε 8.401 το 1926 και περαιτέρω σε 7.143 το 1934.

 Μνημείο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Μετά το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ και το τέλος της εισβολής στην Πολωνία, η οποία ξεκίνησε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1939, η πόλη προσαρτήθηκε από τη Ναζιστική Γερμανία. Ήδη στις 7 Σεπτεμβρίου 1939, τα γερμανικά στρατεύματα πραγματοποίησαν σφαγή οκτώ Πολωνών στο Βονγκρόβιετς. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, το Βονγκρόβιετς ήταν μέρος του γερμανικού Ράιχσγκαου Βάρτελαντ και το όνομά του άλλαξε από τους Ναζί σε *Eichenbrück* (Άιχενμπρυκ). Η Γερμανία λειτουργούσε μια ναζιστική φυλακή στην πόλη. Στην πόλη φυλακίστηκαν Πολωνοί από διάφορους οικισμούς της περιοχής και στη συνέχεια, στις 8 Δεκεμβρίου 1939, οι Γερμανοί προέβησαν σε σφαγή 107 Πολωνών, μεταξύ των οποίων ακτιβιστές, συμμετέχοντες στην εξέγερση του 1918-1919, καθηγητές, φοιτητές, αγρότες, έμποροι, στο δάσος κοντά στο Μπουκόβιετς, βόρεια του Βονγκρόβιετς. Πολλοί Πολωνοί κάτοικοι εκδιώχθηκαν στις πιο ανατολικές περιοχές της γερμανοκρατούμενης Πολωνίας (Γενικό Κυβερνείο) ως μέρος της εφαρμογής της πολιτικής *Lebensraum* (Ζωτικός χώρος). Τον Αύγουστο του 1944, οι Γερμανοί πραγματοποίησαν μαζικές συλλήψεις ντόπιων μελών του Πολωνικού Εσωτερικού Στρατού, της κορυφαίας πολωνικής οργάνωσης υπόγειας αντίστασης. Το Βονγκρόβιετς απελευθερώθηκε τον Ιανουάριο του 1945 και οι εκδιωχθέντες Πολωνοί κάτοικοι επέστρεψαν. Η πολωνική σχολική εκπαίδευση ξανάρχισε τον Φεβρουάριο του 1945.

Κουζίνα
-------

Το Βονγκρόβιετς είναι ένας από τους τόπους παραγωγής του τυριού λιλίπουτ Μείζονος Πολωνίας (*ser liliput wielkopolski*), ενός παραδοσιακού τοπικού πολωνικού τυριού, που προστατεύεται ως παραδοσιακό φαγητό από το Υπουργείο Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Πολωνίας.

Διεθνείς σχέσεις
----------------

### Αδελφοποιημένες πόλεις

Το Βονγκρόβιετς είναι αδελφοποιημένο με τις:

* Σύνβαλντε-Γκλίεν, Γερμανία
* Άντεντορφ, Γερμανία
* Γκιούλα, Ουγγαρία
* Κρασνογκόρσκ, Ρωσία
* Λε Πλεσί-Τρεβίζ, Γαλλία
* Μπούρλαντινγκεν, Γερμανία
* Μούγκενστουρμ, Γερμανία

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Γερμανικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Ιταλικά) *archINFORM*. 43661. Ανακτήθηκε στις 6  Αυγούστου 2018.
2. ↑  bdl.stat.gov.pl/api/v1/data/localities/by-unit/023016028011-0967297?var-id=1639616&format=jsonapi. Ανακτήθηκε στις 6  Οκτωβρίου 2022.
3. ↑  «Najwieksze miasta w Polsce pod wzgledem liczby ludnosci» [Οι μεγαλύτερες πόλεις της Πολωνίας από άποψη πληθυσμού]. *polskawliczbach.pl* (στα Πολωνικά).
4. ↑  *Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część I. Mapy, plany* (στα Πολωνικά). Βαρσοβία: Ινστιτούτο Ιστορίας Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών. 2017. σελ. 1α.
5. 1 2 3 4  *Czerwone szkoły. Przywracamy pamięć* (στα Πολωνικά). Γκοστσιεγέβο: Fundacja Nasze Podwórko. 2018. σελ. 37.
6. ↑  Γιάνους Κάρβατ. «Organizacje Niepodległościowe w Poznańskiem w końcu XIX i na początku XX wieku». *Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης* (στα Πολωνικά). Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2021.
7. 1 2  «W kierunku północnym». *Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης* (στα Πολωνικά). Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2021.
8. ↑  Kotowski, Albert S. (1998). *Polens Politik gegenüber seiner deutschen Minderheit 1919-1939* (στα Γερμανικά). Forschungsstelle Ostmitteleuropa, Πανεπιστήμιο του Ντόρτμουντ. σελ. 56. ISBN 3-447-03997-3.
9. ↑  Βαρντζίνσκα, Μάρια (2009). *Był rok 1939. Operacja niemieckiej policji bezpieczeństwa w Polsce. Intelligenzaktion* (στα Πολωνικά). Βαρσοβία: Ινστιτούτο Εθνικής Μνήμης. σελ. 94.
10. ↑  «NS-Gefängnis Wagrowiec». *Bundesarchiv.de* (στα Γερμανικά). Ανακτήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2020.
11. ↑  Βαρντζίνσκα, σελ. 211
12. ↑  «Ser liliput wielkopolski». *Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Portal Gov.pl* (στα Πολωνικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαΐου 2021.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Βονγκρόβιετς** |

* Δημοτικός ιστότοπος
* Καρτ ποστάλ του Άιχενμπρυκ την εποχή των Ναζί

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 133726745
* LCCN: n83039258
* GND: 4108727-6

 |

 |