Ο **Κούρος της Τενέας** είναι αριστουργηματικό έργο γλυπτικής τέχνης της αρχαίας Ελλάδας. Βρέθηκε το 1846 στην κωμόπολη Αθίκια κοντά στο εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου από κάτοικο της περιοχής, εκεί που ήταν η νεκρόπολη της παλαιάς Τενέας και από το 1854 εκτίθεται στην Γλυπτοθήκη του Μονάχου. Αντίγραφό του βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Βασιλείας.

Περιγραφή
---------

Ο Κούρος είναι κατασκευασμένος από μάρμαρο της Πάρου και μάρμαρο απο τον μαρμαρά της Μ.Ασιας. Τα άκρα του βρέθηκαν διαμελισμένα, ένα τμήμα του δεξιού βραχίονα έλειπε και έχει αντικατασταθεί. Κατά τα λοιπά, πρόκειται για καλοδιατηρημένο άγαλμα. Η κεφαλή διατηρήθηκε σώα επειδή βρέθηκε μέσα σε ένα πήλινο δοχείο που το προστάτευσε επί αιώνες. 

Το άγαλμα παριστάνει έναν νεανία με γυμνό σφριγηλό αθλητικό σώμα που στηρίζεται και στα δύο πόδια, ενώ το αριστερό πόδι κάνει ένα μικρό βήμα εμπρός. Το πέλμα των ποδιών ακουμπάει το έδαφος. Οι βραχίονες είναι κρεμάμενοι απολύτως συμμετρικά και τα δύο χέρια είναι σφιγμένα σε γροθιές που ακουμπάνε τους μηρούς, σαν να κρατάν κάποια λαβή. Τα μαλλιά είναι σγουρά, καλοχτενισμένα και σχηματίζουν μια πλούσια κόμη που καλύπτει το πίσω μέρος της πλάτης, ενώ μια κορδέλα τα στεφανώνει.

Ερμηνεία
--------

Το άγαλμα ονομάζεται επίσης «Απόλλων της Τενέας». Ο τύπος του νεανία παριστάνει την αρχέγονη μορφή του θεού Απόλλωνα, όπως ακριβώς χρησιμοποιήθηκε στην αρχαιότητα για την αναπαράσταση των ηρώων. Στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται μάλλον για την αναπαράσταση κάποιου νεκρού, αφού βρέθηκε επάνω σε έναν τάφο στην νεκρόπολη της Τεγέας. Γι'αυτό και ο νεανίας δεν φέρει καμία ενδυμασία, έχοντας το αθλητικό σώμα του γυμνό, όπως ταίριαζε μόνο στους ήρωες.

Καλλιτεχνική επιρροή
--------------------

Αν και η όλη σύνθεση του έργου βασίζεται στην Αιγυπτιακή τέχνη, υπάρχουν βασικές ανακαινίσεις που κάνουν το έργο αυτό να ξεχωρίζει. Η γύμνια του σώματος, η ζωντάνια της στάσης και η εκφραστικότητα του σώματος είναι γνήσια ελληνικά χαρακτηριστικά, άγνωστα στην μέχρι τότε Αιγυπτιακή τέχνη. Το αμυδρό χαμόγελο του προσώπου είναι ο πρώιμος οιωνός της γλυπτικής τέχνης που έμελλε να ανθίσει στην Ελλάδα τους επόμενους αιώνες. Οι αναλογίες του σώματος και η πλαστικότητα των μυών βρίσκονται μεν στο στάδιο της εξέλιξης, αλλά παρουσιάζουν μεγαλύτερη ακρίβεια από ότι συναντάμε στα έργα της μέχρι τότε Αιγυπτιακής τέχνης.

Ιστορική τοποθέτηση
-------------------

Χαρακτηριστικό γνώρισμα της εξέλιξης των κούρων είναι εδώ το γεγονός, ότι το κενό μεταξύ των πηχών και του κορμού έχει μεγαλώσει, ενώ τα χέρια είναι σχεδόν απελευθερωμένα, αν και ακόμα πολύ κοντά στους μηρούς και συνδεδεμένα με μικρές γέφυρες. Το άγαλμα πρέπει να κατασκευάστηκε στα μέσα του έκτου αιώνα π.Χ. και προφανώς φέρει την υπογραφή κάποιου μαθητή, ή των ίδιων των εξεχόντων γλυπτών Δίποινου και Σκύλη που είχαν το εργαστήριό τους στην περιοχή της Τενέας, κάπου στις  Κλεωνές, στο Άργος, στην Κόρινθο ή στην Σικυώνα.

Πηγές
-----

* Άντολφ Φουρτβένγκλερ (1853-1907) και Χάινριχ Λούντβιγκ Ούλριχς (1904). *Denkmäler griechischer und römischer skulptur*. Μόναχο: F. Bruckmann a. g. Ανακτήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2009.
* Γουόλτερ Γούντμπερν Χάιντ (1871-1966) (1921). *Olympic victor monuments and Greek athletic art (1921)*. Ουάσιγκτον: Carnegie Institution of Washington. σελίδες 101. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2011.
* Τόμας Λόχμαν, Skulpturhalle Basel  (2006). *Skulptur des Montats Juni 2006: Der Kouros von Tenea*. σελίδες 1-2. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2011.

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Εξαίσια έργα αρχαίας Ελληνικής και Ρωμαϊκής γλυπτικής |
| --- |
|  |
| πριν τον 5ο αι. π.Χ. | 
* *Κούρος της Τενέας*
* *Πεπλοφόρος κόρη*
 |
|  |
| 5ος α. π.Χ. | 
* *Αθηνά της Λήμνου*
* *Αθηνά Παρθένος*
* *Παλλάς του Βελλετρίου*
* *Απόλλων με κιθάρα*
* *Ήρα του Μπαρμπερίνι*
* *Ανδριάντας του Ασκληπιού*
* *Διόσκουροι*
* *Νίκη του Παιωνίου*
* *Καρυάτιδες*
* *Δισκοβόλος του Μύρωνα*
 |
|  |
| Ανάγλυφα του 5ου αι. π.Χ. | 
* *Ελευσίνια μυστήρια*
* *Ορφέας και Ευρυδίκη*
* *Μέδουσα*
* *Τα ανάγλυφα του Παρθενώνα*
 |
|  |
| 4ος αι. π.Χ. | 
* *Ειρήνη και Πλούτος*
* *Δήμητρα της Κνίδου*
* *Ο αναπαυόμενος Άρης*
* *Ερμής του Πραξιτέλους*
* *Αφροδίτη της Κνίδου*
* *Δίας του Οτρίκολι*
* *Απόλλων του Μπελβεντέρε*
* *Άρτεμις των Βερσαλιών*
* *Μελπομένη*
 |
|  |
| Ανδριάντες αθλητών | 
* *Διαδούμενος του Πολύκλειτου*
* *Διόσκουροι του Μύρου*
* *Αποξυόμενος*
* *Πυγμάχοι*
 |
|  |
| Τάφοι | 
*Σαρκοφάγος του Αλέξανδρου* |
|  |
| Ελληνιστική περίοδος | 
* *Ο Θνήσκων Γαλάτης*
* *Γαλάτης που σκοτώνει τη γυναίκα του και αυτοκτονεί*
* *Αφροδίτη της Μήλου*
* *Νίκη της Σαμοθράκης*
* *Ταύρος των Φαρνέζε*
 |
|  |
| Ρωμαϊκή περίοδος | 
*Ο Λαοκόων και οι γιοι του* |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:αρχαιολογία
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* VIAF: 20146217871509142719
* GND: 1098454278

 |

 |