Chemical compound
Η **κετυλική αλκοόλη** /ˈsiːtəl/, επίσης γνωστή ως **δεκαδεκαν-1-όλη** και **παλμιτυλική αλκοόλη**, είναι μια λιπαρή αλκοόλη C-16 με τον τύπο CH 3 (CH 2 ) 15 OH. Σε θερμοκρασία δωματίου, η κετυλική αλκοόλη παίρνει τη μορφή κηρώδους λευκού στερεού ή νιφάδων. Το όνομα **cetyl** προέρχεται από το έλαιο φαλαινών ( *cetacea* oil, από τα λατινικά: cetus‎, *κατά λέξη* whale, από τα αρχαία ελληνικά: κῆτος ρωμανικά)  από το οποίο απομονώθηκε για πρώτη φορά.

Παρασκευή
---------

Η κετυλική αλκοόλη ανακαλύφθηκε το 1817 από τον Γάλλο χημικό Michel Chevreul όταν θέρμανε το spermaceti, μια κηρώδη ουσία που προέρχεται από το έλαιο σπέρματος φαλαινών, με καυστική ποτάσα ( υδροξείδιο του καλίου ). Νιφάδες κετυλικής αλκοόλης έμειναν πίσω κατά την ψύξη.  Η σύγχρονη παραγωγή βασίζεται στη μείωση του παλμιτικού οξέος, το οποίο λαμβάνεται από το φοινικέλαιο .

Χρήσεις
-------

Η κετυλική αλκοόλη χρησιμοποιείται στη βιομηχανία καλλυντικών ως αδιαφανοποιητής σε σαμπουάν ή ως μαλακτικό, γαλακτωματοποιητής ή παχυντικός παράγοντας στην κατασκευή κρέμες και λοσιόν για το δέρμα.  Χρησιμοποιείται επίσης ως λιπαντικό για παξιμάδια και μπουλόνια και είναι το ενεργό συστατικό σε ορισμένα «υγρή καλύμματα πισίνας» (που σχηματίζει ένα μη πτητικό επιφανειακό στρώμα για τη μείωση της εξάτμισης του νερού, τη σχετική απώλεια θερμότητας λανθάνουσας εξάτμισης και συνεπώς τη διατήρηση της θερμότητας στο πισίνα). Επιπλέον, μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως μη ιονικό συν-επιφανειοδραστικό σε εφαρμογές γαλακτώματος .

Παρενέργειες
------------

Τα άτομα που πάσχουν από έκζεμα μπορεί να είναι ευαίσθητα στην κετυλική αλκοόλη,   αν και αυτό μπορεί να οφείλεται σε ακαθαρσίες και όχι στην ίδια την κετυλική αλκοόλη.  Ωστόσο, η κετυλική αλκοόλη περιλαμβάνεται μερικές φορές στα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του εκζέματος.

Σχετικές ενώσεις
----------------

* Παλμιτικό
* Παλμιτικό οξύ

Παραπομπές
----------

1. ↑  M. Raneft, D.; Eaker, H.; W. Davis, R. (2001). «A guide to the pronunciation and meaning of cetacean taxonomic names». *Aquatic Mammals* **27** (2): 185. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-03-27.. Ανακτήθηκε στις 2022-06-05.
2. ↑  Nordegren, Thomas (2002). *The A-Z Encyclopedia of Alcohol and Drug Abuse*. Universal Publishers. σελ. 165. ISBN 1-58112-404-X.
3. ↑  Booth, James Curtis (1862). *The Encyclopedia of Chemistry, Practical and Theoretical*. Philadelphia, H.C. Baird. σελ. 429.
4. ↑  Smolinske, Susan C (1992). *Handbook of Food, Drug, and Cosmetic Excipients*. CRC Press. σελίδες 75–76. ISBN 0-8493-3585-X.
5. ↑  Golemanov, Konstantin; Tcholakova, Slavka; Denkov, Nikolai D.; Gurkov, Theodor (April 2006). «Selection of surfactants for stable paraffin-in-water dispersions, undergoing solid−liquid transition of the dispersed particles». *Langmuir* **22** (8): 3560–3569. doi:10.1021/la053059y. ISSN 0743-7463. PMID 16584227.
6. ↑  Gaul, LE (1969). «Dermatitis from cetyl and stearyl alcohols». *Archives of Dermatology* **99** (5): 593. doi:10.1001/archderm.1969.01610230085016. PMID 4238421.
7. ↑  Soga, F; Katoh, N; Kishimoto, S (2004). «Contact dermatitis due to lanoconazole, cetyl alcohol and diethyl sebacate in lanoconazole cream». *Contact Dermatitis* **50** (1): 49–50. doi:10.1111/j.0105-1873.2004.00271j.x. PMID 15059111.
8. ↑  Komamura, H; Doi, T; Inui, S; Yoshikawa, K (1997). «A case of contact dermatitis due to impurities of cetyl alcohol». *Contact Dermatitis* **36** (1): 44–6. doi:10.1111/j.1600-0536.1997.tb00921.x. PMID 9034687.
9. ↑  Kato N; Numata T; Kanzaki T (1987). «Contact dermatitis due to Japanese pharmacopeia cetyl alcohol». *Skin Research* **29** (suppl 3): 258–262.