Ο **Γκνασινγκμπέ Εγιαντεμά** (ή και Εγιαντέμα) (*Gnassingbé Eyadema*, 26 Δεκεμβρίου 1935 - 5 Φεβρουαρίου 2005) ήταν Πρόεδρος του Τόγκο από το 1967 έως τον θάνατό του.

Ηγέτης του Τόγκο
----------------

Πήρε μέρος σε δύο επιτυχή στρατιωτικά πραξικοπήματα, τον Ιανουάριο του 1963 και τον Ιανουάριο του 1967 και έγινε πρόεδρος στις 14 Απριλίου του 1967.

Κέρδισε 3 προεδρικές εκλογές και κατάφερε να παραμείνει στην εξουσία.
Το αρχικό του όνομα ήταν Ετιέν αλλά το άλλαξε αργότερα. Υπηρέτησε στο γαλλικό στρατό (1953–1961), στην Αλγερία και την Ινδοκίνα. Στις 13 Ιανουαρίου 1963 ανέτρεψε σε πραξικόπημα τον Πρόεδρο Σιλβάνους Ολίμπιο και φέρεται ο ίδιος να έριξε τη φονική σφαίρα σε αυτόν.
Τότε διορίστηκε αρχηγός του Στρατού.

Στην επέτειο του πραξικοπήματος του 1963, ο Εγιαντέμα έκανε νέο πραξικόπημα (1967) και έγινε πρόεδρος. Κέρδισε τις εκλογές του 1972, 1979 και 1986, χωρίς αντίπαλο. Το 1991 εξουδετερώθηκε απόπειρα πραξικοπήματος και ανατροπής του.

Αργότερα, προέβη σε νέο Σύνταγμα και τη διεξαγωγή φερόμενων δημοκρατικών εκλογών, το 1993, στις οποίες εξελέγη με μεγάλο ποσοστό, σε αντίθεση με το 1998, που επανεξελέγη με ελάχιστη διαφορά, εν μέσω κατηγοριών για δολοφονίες πολιτικών του αντιπάλων.

Το Δεκέμβριο του 2002 με αναθεώρηση του Συντάγματος η θητεία του Προέδρου έγινε χωρίς όρια και ο Εγιαντέμα επετράπη να διεκδικήσει και νέα θητεία- ρεκόρ. Την 1η Ιουνίου του 2003 επανεξελέγη με 57,2%.

Ήταν πρόεδρος του Οργανισμού Αφρικανικής Ενότητας την περίοδο 2000-2001 και βοήθησε ως μεσολαβητής στον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου στην Ακτή Ελεφαντοστού, το 2002.

### Επιζήσας αεροπορικής τραγωδίας

Ο Εγιαντεμά ήταν το μοναδικό πρόσωπο που επέζησε όταν ένα αεροσκάφος στο οποίο επέβαιναν πολιτικοί συνετρίβη στις 24 Ιανουαρίου του 1974 σε απομακρυσμένη τοποθεσία στα βόρεια του Τόγκο. Ο πρόεδρος ήταν μέσα στο αεροπλάνο, αλλά σώθηκε. Το γεγονός της συντριβής αποδόθηκε σε δολιοφθορά και περιγράφηκε ως απόπειρα δολοφονίας του Εγιαντεμά. Έπειτα από το ατύχημα, ο Εγιαντεμά άλλαξε το όνομά του από Ετιέν σε Γκνασινγκμπέ, για να θυμίζει την ημερομηνία της συντριβής που έγινε με το αεροπλάνο και του γεγονότος ότι ήταν ο μοναδικός επιζήσας. Στο χώρο του δυστυχήματος τοποθετήθηκε μνημείο που εικονίζει όρθιο τον Εγιαντεμά.

### Θάνατος

Πέθανε ενώ μεταφερόταν για επείγουσα νοσηλεία, από καρδιακή προσβολή, το 2005. Την περίοδο του θανάτου του, ήταν ο μακροβιότερος ηγέτης της Αφρικής.

Ο γιος του, Φωρ Γκνασινγκμπέ, τον διαδέχτηκε στην προεδρία του Τόγκο.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Gnassingbe-Eyadema. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
2. 1 2  (Γερμανικά) *Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους*. eyadema-etienne-gnassingbe. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  (Γαλλικά) *Babelio*. 173398.
4. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb123608728. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
5. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb123608728. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
6. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 25  Ιουνίου 2015.
7. ↑  Ανακτήθηκε στις 12  Σεπτεμβρίου 2022.
8. ↑  BOE-A-1982-2077.
9. ↑  "Recueillement à Sarakawa"[*νεκρός σύνδεσμος*], Republicoftogo.com, 25-1-2009 (Γαλλικά)
10. ↑  *Worldmark Encyclopedia of the Nations*. *University of Michigan*. Worldmark Press. 1984.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Νεκρολογία στο BBC.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 39455188
* LCCN: n84036681
* ISNI: 0000 0001 1470 973X
* GND: 133259145
* SUDOC: 032612206
* BNF: cb123608728 (data)

 |

 |