Ανθρακωρυχείο στο Ουαϊόμινγκ των ΗΠΑ. Ο άνθρακας, που παράγεται για εκατομμύρια χρόνια, αποτελεί πεπερασμένο και μη ανανεώσιμο πόρο σε ανθρώπινη χρονική κλίμακα.
**Μη ανανεώσιμος πόρος** (ονομάζεται και **πεπερασμένος πόρος** ή **εξαντλήσιμος πόρος**) είναι ένας φυσικός πόρος που ενδέχεται να εξαντληθεί στη φύση εντός των ανθρωπίνων χρονικών οριζόντων.  Ένα παράδειγμα είναι τα ορυκτά καύσιμα με βάση τον άνθρακα. Η αρχική οργανική ύλη, με τη βοήθεια της θερμότητας και της πίεσης, γίνεται καύσιμο όπως πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Τα ορυκτά της γης, τα μεταλλεύματα, τα ορυκτά καύσιμα (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο) και τα υπόγεια ύδατα σε ορισμένους υδροφορείς θεωρούνται όλα μη ανανεώσιμοι πόροι, αν και μεμονωμένα στοιχεία τους διατηρούνται πάντα (εκτός από την περίπτωση των πυρηνικών αντιδράσεων).

Αντίθετα, πόροι όπως η ξυλεία (όταν συλλέγεται με βιώσιμο τρόπο) και ο άνεμος (χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία συστημάτων μετατροπής ενέργειας) θεωρούνται ανανεώσιμοι πόροι, κυρίως επειδή η τοπική τους αναπλήρωση μπορεί να πραγματοποιηθεί "πάντα σε σχέση με μία χρονική κλίμακα που έχει να κάνει με τον άνθρωπο".

Ορυκτά και μεταλλεύματα
-----------------------

 Ακατέργαστο μετάλλευμα χρυσού που τελικά τήκεται για να γίνει μέταλλο.
Τα ορυκτά της γης και τα μεταλλεύματα είναι παραδείγματα μη ανανεώσιμων πόρων που "δημιουργήθηκαν από γεωλογικές διεργασίες στο φλοιό της γής ή στην επιφάνειά της ή στο θαλάσσιο πυθμένα και έχουν ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά που δικαιολογούν οικονομικό ενδιαφέρον για χρήση τους στη βιομηχανία, το εμπόριο και γενικά σε ανθρώπινες δραστηριότητες".  Τα ίδια τα μέταλλα υπάρχουν σε τεράστιες ποσότητες στον γήινο φλοιό και η εξαγωγή τους από τον άνθρωπο γίνεται μόνο όταν συγκεντρώνονται από φυσικές γεωλογικές διεργασίες (όπως θερμότητα, πίεση, οργανική δραστηριότητα, καιρικές συνθήκες) και εφόσον είναι οικονομικά βιώσιμο να εξαχθούν. Σε γενικές γραμμές, αυτές οι διεργασίες λαμβάνουν χώρα επί δεκάδες χιλιάδες έως εκατομμύρια χρόνια, μέσω των τεκτονικών πλακών, της τεκτονικής καθίζησης και της ανακύκλωσης του φλοιού.

Οι εντοπισμένες εναποθέσεις μεταλλευμάτων κοντά στην επιφάνεια που μπορούν να εξαχθούν οικονομικά από τον άνθρωπο είναι μη ανανεώσιμες σε σχέση με τα ανθρώπινα χρονικά πλαίσια.

Ορυκτά καύσιμα
--------------

Φυσικοί πόροι όπως ο άνθρακας, το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο χρειάζονται χιλιάδες χρόνια για να σχηματιστούν με φυσικό τρόπο και δεν μπορούν να αντικατασταθούν τόσο γρήγορα όσο καταναλώνονται. Τελικά θεωρείται ότι η εξαγωγή ορυκτών πόρων θα γίνει υπερβολικά δαπανηρή για τον άνθρωπο, ο οποίος θα πρέπει να πάψει να εξαρτάται από αυτήν και να στραφεί σε άλλες πηγές ενέργειας όπως η ηλιακή ή η αιολική ενέργεια (βλ. ανανεώσιμες πηγές ενέργειας).

Μια εναλλακτική υπόθεση είναι ότι τα καύσιμο πως έχουν βάση τον άνθρακα είναι σχεδόν ανεξάντλητα από ανθρώπινη άποψη, εάν συμπεριλάβουν όλες τις πηγές ενέργειας με βάση τον άνθρακα, όπως το ένυδρο μεθάνιο στον πυθμένα της θάλασσας, οι οποίες είναι πολύ μεγαλύτερες από όλες τις άλλες πηγές ορυκτών καυσίμων με βάση τον άνθρακα.  Αυτές οι πηγές άνθρακα θεωρούνται επίσης μη ανανεώσιμες, αν και ο ρυθμός σχηματισμού και αναπλήρωσής τους στον πυθμένα της θάλασσας δεν είναι γνωστός. Ωστόσο, η εξαγωγή τους με οικονομικά βιώσιμο κόστος δεν έχει ακόμη καθοριστεί.

Προς το παρόν, η κύρια πηγή ενέργειας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο είναι τα μη ανανεώσιμα ορυκτά καύσιμα. Από την εισαγωγή της τεχνολογίας μηχανών εσωτερικής καύσης τον 19ο αιώνα, το πετρέλαιο και άλλα ορυκτά καύσιμα παραμένουν σε συνεχή ζήτηση. Ως αποτέλεσμα, τα συμβατικά συστήματα υποδομών και μεταφορών, τα οποία είναι εξοπλισμένα με τέτοιους κινητήρες, παραμένουν κυρίαρχα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η σύγχρονη οικονομία ορυκτών καυσίμων επικρίνεται ευρέως για την έλλειψη ανανεώσιμων πόρων, καθώς και γιατί συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή.

Πυρηνικά καύσιμα
----------------

 Το ορυχείο ουρανίου Ρέσινγκ, από τα μεγαλύτερα ορυχεία ουρανίου ανοιχτού λάκκου στον κόσμο, το 2005 παρήγε το 8% των παγκόσμιων αναγκών σε οξείδιο του ουρανίου (3.711 τόνοι). 

  

Η χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας που βασίζεται στη σχάση απαιτεί φυσικά ραδιενεργό υλικό ως καύσιμο. Τοουράνιο, το πιο κοινό καύσιμο σχάσης, βρίσκεται στο έδαφος σε σχετικά χαμηλές συγκεντρώσεις και εξορύσσεται σε 19 χώρες.  Αυτό το εξορυγμένο ουράνιο χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία πυρηνικών αντιδραστήρων παραγωγής ενέργειας με σχάσιμο ουράνιο-235 που παράγει θερμότητα, η οποία τελικά χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία στροβίλων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. 

Από το 2013, έχουν εξαχθεί μόνο μερικά κιλά ουρανίου από τον ωκεανό σε πιλοτικά προγράμματα.  Επίσης, πιστεύεται ότι το ουράνιο που εξάγεται σε βιομηχανική κλίμακα από θαλασσινό νερό θα ανανεώνεται συνεχώς από ουράνιο που προέρχεται από τον βυθό της θάλασσας, διατηρώντας τη συγκέντρωση θαλασσινού νερού σε σταθερό επίπεδο. 

Η πυρηνική ενέργεια παρέχει το 6% περίπου της παγκόσμιας ενέργειας και το 13-14% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας. Η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας συνδέεται με δυνητικά επικίνδυνη ραδιενεργό μόλυνση, καθώς βασίζεται σε ασταθή στοιχεία. Συγκεκριμένα, οι εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας παράγουν περίπου 200.000 τόνους αποβλήτων χαμηλού και ενδιάμεσου επιπέδου (LILW) και 10.000 τόνους αποβλήτων υψηλού επιπέδου (HLW) (συμπεριλαμβανομένων των αναλωμένων καυσίμων που χαρακτηρίζονται ως απόβλητα) κάθε χρόνο παγκοσμίως. 

Κάποια ζητήματα που είναι ξεχωριστά από το ζήτημα της βιωσιμότητας των πυρηνικών καυσίμων σχετίζονται με τη χρήση αυτών των καυσίμων και τα ραδιενεργά απόβλητα υψηλού επιπέδου που δημιουργεί η πυρηνική βιομηχανία και τα οποία μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνα για τον άνθρωπο και την άγρια ζωή. Παραδείγματα αναφέρονται σε μια έκθεση που εξέδωσε το 2008 η Επιστημονική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιπτώσεις της Ατομικής Ακτινοβολίας (UNSCEAR).

Επιφάνεια εδάφους
-----------------

Η επιφάνεια του εδάφους μπορεί να θεωρηθεί τόσο ανανεώσιμη όσο και μη ανανεώσιμη πηγή, ανάλογα με το πεδίο σύγκρισης που χρησιμοποιείται. Η γη μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί, αλλά δεν μπορεί να δημιουργηθεί νέα γη με βάση τη ζήτηση, οπότε από οικονομική άποψη είναι ένας σταθερός πόρος με τέλεια ανελαστική προσφορά .

Ανανεώσιμες πηγές
-----------------

 Το φράγμα των Τριών Φαραγγιών, ο μεγαλύτερος σταθμός παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον κόσμο.
Οι φυσικοί πόροι, γνωστοί ως ανανεώσιμοι πόροι, αντικαθίστανται από φυσικές διεργασίες και δυνάμεις που παραμένουν στο φυσικό περιβάλλον. Για αυτόν τον λόγο, βρίσκονται στη βάση της έννοιας της αειφόρου ανάπτυξης. 

Η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών από την παραγωγή προϊόντων το πλαίσιο οικονομικών συστημάτων δημιουργεί πολλούς τύπους αποβλήτων τόσο κατά την παραγωγή όσο και μετά τη χρήση από τον καταναλωτή. Στη συνέχεια το υλικό είτε αποτεφρώνεται είτε θάβεται σε χώρο υγειονομικής ταφής είτε ανακυκλώνεται για να επαναχρησιμοποιηθεί. Η ανακύκλωση μετατρέπει σε πολύτιμους πόρους εκ νέου υλικά που διαφορετικά θα γίνονταν απόβλητα.

 Δορυφορικός χάρτης που δείχνει περιοχές πλημμυρισμένες από το φράγμα των Τριών Φαραγγιών. Συγκρίνετε την 7η Νοεμβρίου 2006 (παραπάνω) με την 17η Απριλίου 1987 (παρακάτω). Η ρύπανση του ποταμού Γιανγκτσέ θεωρείται εφιαλτική, ενώ "από τα είδη που ζουν στα οικοσυστήματα του ποταμού βρίσκονται στα πρόθυρα του αφανισμού".  
Στο φυσικό περιβάλλον, το νερό, τα δάση, τα φυτά και τα ζώα αποτελούν ανανεώσιμους πόρους, με την προϋπόθεση ότι παρακολουθούνται, προστατεύονται και συντηρούνται επαρκώς. Η αειφόρος γεωργία είναι η καλλιέργεια φυτικών και ζωικών υλικών με τρόπο που "να διασφαλίζεται ότι θα προκύψουν οφέλη και στο μέλλον" και αποτελεί την "επιθυμητή σχέση μεταξύ γεωργίας και περιβάλλοντος".  Η υπεραλίευση των ωκεανών είναι ένα παράδειγμα όπου μια βιομηχανική πρακτική ή μέθοδος μπορεί να απειλήσει ένα οικοσύστημα, να θέσει σε κίνδυνο τα είδη και ενδεχομένως ακόμη και να καθορίσει εάν μια αλιεία είναι βιώσιμη για χρήση από τον άνθρωπο. Μια μη ρυθμιζόμενη βιομηχανική πρακτική ή μέθοδος μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη εξάντληση των πόρων. 

Η ανανεώσιμη ενέργεια από τον ήλιο, τον άνεμο, τα κύμα, τη βιομάζα και τη γεωθερμία βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές. Οι ανανεώσιμες πηγές, όπως η κίνηση του νερού (υδροηλεκτρική, παλιρροιακή και κυματική ενέργεια), αιολική ενέργεια και ενέργεια ακτινοβολίας από γεωθερμική θερμότητα (για γεωθερμική ενέργεια) καθώς και η ηλιακή ενέργεια είναι πρακτικά άπειρες και ανεξάντλητες σε αντίθεση με τις μη ανανεώσιμες πηγές.

Η ανανεώσιμη ενέργεια και η εξοικονόμηση ενέργειας δεν αποτελούν πλέον εξειδικευμένους τομείς που προωθούν μόνο οι κυβερνήσεις και οι περιβαλλοντολόγοι. Η αειφόρος ενέργεια έχει πλέον καθιερωθεί και αποτελεί το μέλλον της ενεργειακής παραγωγής, καθώς οι μη ανανεώσιμοι πόροι μειώνονται ολοένα και περισσότερο. Το γεγονός αυτό ενισχύεται από τις ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή, τους κινδύνους από τη χρήση πυρηνικής ενέργειας και τη συσσώρευση ραδιενεργών αποβλήτων, τις υψηλές τιμές του πετρελαίου, την κορύφωση παραγωγής πετρελαίου και την αυξανόμενη κρατική υποστήριξη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Οικονομικά μοντέλα
------------------

Στην οικονομία, ως μη ανανεώσιμος πόρος ορίζεται κάθε αγαθό, του οποίου η μεγαλύτερη κατανάλωση σήμερα συνεπάγεται λιγότερη κατανάλωση αύριο.  Ο Ντέιβιντ Ρικάρντο στα πρώτα του έργα ανέλυσε την τιμολόγηση των εξαντλήσιμων πόρων, υποστηρίζοντας ότι η τιμή ενός ορυκτού πόρου θα πρέπει να αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου. Η αποτελεσματική εκμετάλλευση ενός μη ανανεώσιμου πόρου, υπό άλλες συνθήκες σταθερές, θα οδηγούσε σε εξάντληση του πόρου.

Δείτε επίσης
------------

* Αειφόρος σχεδίαση
* Βιωσιμότητα
* Εξοικονόμηση ενέργειας
* Κορύφωση παραγωγής πετρελαίου
* Ορυκτά καύσιμα
* Υπεραλίευση

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Μπουραζάνης, Γεώργιος (2015). *Γεωργία και Φυσικοί Πόροι* (PDF). Αθήνα: Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Γενική γραμματεία διά βίου μάθησης. σελ. 13.
2. ↑  «Ορυκτοί πόροι - Κοιτασματολογία». *orykta.gr*. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2021.
3. ↑  «Methane hydrates». *Worldoceanreview.com*. Ανακτήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2017.
4. ↑  America's Climate Choices: Panel on Advancing the Science of Climate Change· National Research Council (2010). *Advancing the Science of Climate Change*. Washington, D.C.: The National Academies Press. ISBN 978-0-309-14588-6.
5. ↑  Rössing (from infomine.com, status Friday 30 September 2005)
6. ↑  «World Uranium Mining». World Nuclear Association. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2011.
7. ↑  «What is uranium? How does it work?». World Nuclear Association. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2011. [*νεκρός σύνδεσμος*]
8. ↑  U.S. Geological Survey (Οκτωβρίου 1997). «Radioactive Elements in Coal and Fly Ash: Abundance, Forms, and Environmental Significance» (PDF). *U.S. Geological Survey Fact Sheet FS-163-97*.
9. ↑  «The current state of promising research into extraction of uranium from seawater — Utilization of Japan's plentiful seas : Global Energy Policy Research». *www.gepr.org*.
10. ↑  «Factsheets & FAQs». International Atomic Energy Agency (IAEA). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιανουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2012.
11. ↑  United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation. Sources and Effects of Ionizing Radiation, UNSCEAR 2008
12. ↑  J.Singh (17 Απριλίου 2014). «Land: Meaning, Significance, Land as Renewable and Non-Renewal Resource». *Economics Discussion* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2020.
13. ↑  Lambin, Eric F. (2012-12-01). «Global land availability: Malthus versus Ricardo» (στα αγγλικά). *Global Food Security* **1** (2): 83–87. doi:10.1016/j.gfs.2012.11.002. ISSN 2211-9124. .
14. ↑  «Προς µια θεµατική στρατηγική για την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων». *Πρόσβαση στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης*. Ευρωπαϊκή Ένωση. 2003. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2021.
15. ↑  «Τρόμος στο φράγμα των Τριών Φαραγγιών». *Η Καθημερινή*. 18 Νοεμβρίου 2007.. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2021.
16. ↑  «Κατευθύνσεις για μια αειφόρο γεωργία». *Πρόσβαση στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης*. Ευρωπαϊκή Ένωση. 1999. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2021.
17. ↑  «Illegal, Unreported and Unregulated Fishing In Small-Scale Marine and Inland Capture Fisharies». Food and Agriculture Organization. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2012.
18. ↑  «Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». *Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο*. Ευρωπαϊκή Ένωση. 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουνίου 2021.
19. ↑  Cremer and Salehi-Isfahani 1991:18