Συντεταγμένες: 37°48′N 12°26′E﻿ / ﻿37.800°N 12.433°E﻿ / 37.800; 12.433

Η **Μαρσάλα** (*Marsala* στα ιταλικά και *Maissala* στη διάλεκτο της Σικελίας) είναι δήμος της νήσου Σικελίας στην Ιταλία με 82.805 κατοίκους. Είναι ο πρώτος σε πληθυσμό δήμος στην Ιταλική επαρχία του Τράπανι και ο πέμπτος σε ολόκληρη τη Σικελία.

Ιστορία
-------

### Αρχαιότητα

Ο τύραννος των Συρακουσών Διονύσιος ο Πρεσβύτερος επιτέθηκε και κατέστρεψε τη Φοινικική αποικία Μότυα στο δυτικότερο άκρο της Σικελίας. Οι επιζήσαντες ίδρυσαν νέα πόλη στο εσωτερικό του νησιού που πήρε το Φοινικικό όνομα *"Πόλη που βλέπει στη Λιβύη"*, οι Έλληνες το μετέφρασαν ως *"Λιλύβαιον"*. Ο Α΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος ξεκίνησε όταν οι Φοίνικες στρατοπέδευσαν στο *"Λιλύβαιον"*, από εκεί προχώρησαν στη Μεσσίνα και ξεκίνησαν οι εχθροπραξίες. Το Φοινικικό κάστρο *"Λιλύβαιον"* δεν κατακτήθηκε ποτέ αν και πολιορκήθηκε από πολλούς ισχυρούς αντιπάλους όπως ο Πύρρος της Ηπείρου και η Ρωμαϊκή Δημοκρατία. Με τη συνθήκη που έκλεισε όταν έληξε ο Α΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος παραδόθηκε στους Ρωμαίους και έγινε μία από τις σημαντικότερες πόλεις στη Σικελία. Ο Μάρκος Τύλλιος Κικέρων που διετέλεσε τη διετία 76 - 75 π.χ. δικαστής στο Λιλύβαιον το εμπλούτισε με βίλες και μεγάλα δημόσια κτίρια. 

### Μεσαίωνας

Οι Βάνδαλοι λεηλάτησαν την πόλη τον 5ο αιώνα, τον επόμενο αιώνα προσαρτήθηκε στη Βυζαντινή αυτοκρατορία, την ίδια εποχή χτυπήθηκε από επιδημία δυσεντερίας που έφεραν οι πειρατές αλλά η Κωνσταντινούπολη τους αγνόησε. Οι Άραβες που ήρθαν τον 8ο αιώνα έφεραν ανάπτυξη και εμπορική αναγέννηση, η πόλη μετονομάστηκε σε *"Μαρσάλα"* που σημαίνει *"λιμάνι του Αλί"* ή *"λιμάνι του θεού"*. Μία εναλλακτική θεωρία αναφέρει ότι το όνομα της σημαίνει *"αλατούχα τηγάνια δίπλα από τη θάλασσα"* χάρη στην ύπαρξη πολλών αλυκών στη γύρω περιοχή, δεν υπάρχει όμως καμία αναφορά στις πηγές της εποχής για την ύπαρξη αλυκών παρά μόνο τον 19ο αιώνα. Οι Νορμανδοί κατέκτησαν την πόλη στα τέλη του 11ου αιώνα, στη συνέχεια ανέλαβαν την εξουσία ο Οίκος των Καπετιδών-Ανζού και ο Οίκος της Βαρκελώνης. Η Μαρσάλα γνώρισε την περίοδο αυτή μεγάλη εμπορική ανάπτυξη αλλά όταν ο Κάρολος Κουίντος κατάργησε το λιμάνι για να σταματήσει τις επιδρομές των Σαρακηνών έπεσε σε παρακμή. 

Η πόλη είναι γνωστή ιστορικά για την αποβίβαση στις 11 Μαΐου 1860 του Τζουζέπε Γκαριμπάλντι, επικεφαλής χιλίων βορειοϊταλών εθελοντών «ερυθροχιτώνων», από τους οποίους και ονομάστηκε η εκστρατεία εκείνη «επιχείρηση των Χιλίων Ερυθροχιτώνων» («Spedizione dei Mille»). Όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος οι Συμμαχικές δυνάμεις βομβάρδισαν την πόλη με οδυνηρές επιπτώσεις και πολλά θύματα, το κέντρο της πόλης ρυθμού Μπαρόκ καταστράφηκε. Η εφημερίδα The New York Times έγραψε την ίδια εποχή *"Η Μαρσάλα εξαφανίστηκε από τον χάρτη"* (13 Μαΐου 1943). Η Μαρσάλα είναι επίσης γνωστή για την παραγωγή του ομώνυμου κρασιού (Κρασί της Μαρσάλα ή *Vino di Marsala* στα ιταλικά).

### Αρχαιολογικά ευρήματα

Ο αρχαιολογικός χώρος της Μαρσάλα έχει ερευνηθεί με ανασκαφές και τοπογραφικές μελέτες, η αρχαία πόλη Λιβύλαιον είχε τετράγωνο σχήμα και ήταν σε μία βραχώδη περιοχή με χαμηλό υψόμετρο πολύ κοντά στη θάλασσα. Το αστικό υπόβαθρο της πόλης χρονολογείται τον 2ο αιώνα π.χ. και είχε τη μορφή Ρωμαϊκού στρατοπέδου. Η Μάρσαλα ιδρύθηκε γύρω στα 350 π.χ. με ισχυρά εξωτερικά τείχη και μία βαθιά τάφρο που είναι σήμερα θαμμένη. Ελάχιστα ευρήματα υπάρχουν σήμερα από το Λιλύβαιον, μόνο μερικά κομμάτια από τα αρχαία τείχη είναι ορατά. Οι εκσκαφές ξεκίνησαν πρόσφατα στο κέντρο της πόλης (2005) και έφεραν στο φως Ρωμαϊκές κατασκευές. Το αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης φιλοξενεί ένα δείγμα από τα πλοία της Καρχηδόνας που συμμετείχε σε μάχη στις Αιγάδες νήσους, στην ακτή των Μαρσάλων (241 π.χ.) όπως επίσης γλυπτά, δείγματα κεραμικής και μωσαϊκά.

Οι Νορμανδοί έκτισαν στη Μαρσάλα τρεις μεγάλες πύλες: τη *"Νέα πύλη"*, την *"πύλη της θάλασσας"* και την *"πύλη Μαζάρα"*, τον 17ο και τον 18ο οι Νορμανδικές πύλες κτίστηκαν ξανά μεγαλύτερες. Η *"πύλη Μαζάρα"* στα νοτιοανατολικά ξανακτίστηκε το 1572, η *"πύλη της θάλασσας"* ξανακτίστηκε το 1685 και η *"Νέα πύλη"* που βρίσκεται στα βορειοδυτικά το 1790. Το δημοτικό συμβούλιο της Μαρσάλα αποφάσισε να κατεδαφίσει τα τείχη για να επεκταθεί η πόλη, μαζί κατεδαφίστηκε και η *"πύλη Τράπανι"* που οικοδομήθηκε τον 17ο αιώνα και είχε μικρότερο μέγεθος σε σχέση με τις υπόλοιπες. Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις στο *"ακρωτήρι Βόιο"* δείχνουν ότι η Μαρσάλα είχε οικοδομηθεί άλλες δύο φορές τον 1ο αιώνα π.χ. και το 3ο αιώνα μ.χ. Δεν υπάρχουν ωστόσο ενδείξεις ότι η οικοδόμηση του 3ου αιώνα συνδέεται με τον μεγάλο σεισμό την ίδια εποχή στην Κρήτη αν και άλλες πόλεις του νησιού όπως ο Σελινούντας Σικελίας είχαν πληγεί.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011». Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ιταλίας. Ανακτήθηκε στις 16  Μαρτίου 2019.
2. ↑  dati.istat.it/Index.aspx?QueryId=18566.
3. ↑  Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη/ΚΓ, 1.2
4. ↑  The New York Times, Τρίτη 13 Μαΐου 1943
5. ↑  Vento, Maurizio (1999), *"Η τοπογραφία του Λιλύβαιον"*
6. ↑  Merola, Pasquale; Allegrini, A; Bajocco, Sofia (6 October 2005). "Hyperspectral MIVIS data to investigate the Lilybaeum (Marsala) Archaeological Park"
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑  «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Ιουλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2019.
12. ↑  Bottari, Carla; Stiros, Stathis C.; Teramo, Antonio (6 February 2009). "Archaeological evidence for destructive earthquakes in Sicily between 400 B.C. and A.D. 600". Geoarchaeology. 24 (2): 149

Πηγές
-----

* Διόδωρος Σικελιώτης, Ιστορική Βιβλιοθήκη/ΚΓ
* Vento, Maurizio (1999), *"Η τοπογραφία του Λιβύλαιον"*
* Merola, Pasquale; Allegrini, A; Bajocco, Sofia (6 October 2005). "Hyperspectral MIVIS data to investigate the Lilybaeum (Marsala) Archaeological Park"
* Bottari, Carla; Stiros, Stathis C.; Teramo, Antonio (6 February 2009). "Archaeological evidence for destructive earthquakes in Sicily between 400 B.C. and A.D. 600".

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Μαρσάλα** |

* Αρχαιολογικό μουσείο της Μαρσάλα
* Πύλη Μαζάρα
* Πύλη Γκαριμπάλντι
* Νέα πύλη
* Μαρσάλα Αρχειοθετήθηκε 2018-07-07 στο Wayback Machine.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 139540431
* LCCN: n79034513
* GND: 4115025-9

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Γεωγραφία
* Πύλη:Ευρώπη
* Πύλη:Ιταλία
 |

 |