1. Glenn Dynner (30 Δεκεμβρίου 2008). *Men of Silk: The Hasidic Conquest of Polish Jewish Society*. Oxford University Press. σελ. 98. ISBN 978-0-19-538265-5.
2. Barbara Engelking-Boni· Jacek Leociak (2009). *The Warsaw Ghetto: A Guide to the Perished City*. Yale University Press. σελ. 6. ISBN 978-0-300-11234-4. [*νεκρός σύνδεσμος*]
3. Joram Kagan (2001). *Poland's Jewish landmarks: a travel guide*. Hippocrene Books, Incorporated. σελ. 163. ISBN 978-0-7818-0851-4.
4. Nolan Menachemson (1 Απριλίου 2007). *A practical guide to Jewish cemeteries*. Avotaynu. σελ. 57. ISBN 978-1-886223-29-5.
5. «Cmentarz żydowski w Warszawie - Jewish cemetery in Warsaw». Kirkuty.xip.pl. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2013.
6. «Fundacja Rodziny Nissenbaumów». Nissenbaum.pl. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2013.
7. «Stop profanacji kirkutu na Bródnie!» (στα Πολωνικά). Warszawa.gazeta.pl. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2013.

Το **Εβραϊκό Κοιμητήριο του Μπρούντνο** (πολωνικά: Cmentarz żydowski na Bródnie), γνωστό και ως **Εβραϊκό Κοιμητήριο στην Πράγκα**, είναι ένα από τα πολλά εβραϊκά κοιμητήρια της Βαρσοβίας, στην Πολωνία. Το κοιμητήριο βρίσκεται στην περιοχή Ταργκούβεκ (κοντά στην πιο γνωστή συνοικία της Πράγκα και εντός της ανεπίσημης γειτονιάς της Πράγκα). Το νεκροταφείο ιδρύθηκε το 1780. Καταλαμβάνει έκταση 5 εκταρίων.

Περίπου 300.000 άνθρωποι εικάζεται ότι έχουν ταφεί εκεί, αν και μόνο περίπου 3.000 τάφοι (ταφόπλακες) σώζονται μέχρι σήμερα. 

Είναι το μεγαλύτερο εβραϊκό νεκροταφείο στη Βαρσοβία. Λέγεται επίσης ότι είναι ένα από τα μεγαλύτερα εβραϊκά νεκροταφεία στην Ευρώπη.

Ιστορία
-------

Το κοιμητήριο άνοιξε το 1780 από τον Σμουλ Ζμπίτκοβερ, έναν Πολωνοεβραίο έμπορο και χρηματιστή, ο οποίος δώρισε τη γη για αυτόν τον σκοπό (αν και επωφελήθηκε από την πώληση δικαιωμάτων ταφής και άλλων «αυθαίρετων απαιτήσεων» στη συνέχεια). Στα μέσα του 19ου αιώνα, το κοιμητήριο έχει αυξηθεί σε 18 εκτάρια. Από τη δεκαετία του 1870 το κοιμητήριο διοικούνταν από το τοπικό εβραϊκό συμβούλιο, το οποίο το επικεντρώθηκε εκ νέου στις ταφές των εξαθλιωμένων Εβραίων. Αυτό σήμανε την αρχή της υποβάθμισης των εγκαταστάσεων.

Το κοιμητήριο υπέστη πολλές καταστροφές κατά την κατοχή της Πολωνίας από τη Ναζιστική Γερμανία στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τόσο λόγω της σκόπιμης χρήσης του κοιμητηρίου από τη γερμανική διοίκηση ως πηγής οικοδομικού υλικού όσο και λόγω παράπλευρων ζημιών από τον πόλεμο. Μετά τον πόλεμο, ήταν ο τόπος της μαζικής ταφής των νεκρών Εβραίων που εκθάφτηκαν κατά την ανοικοδόμηση της Βαρσοβίας. Έκλεισε επίσημα το 1950. Έκτοτε, υποφέρει από συνεχή επιδείνωση, λαμβάνοντας αμελητέα υποστήριξη από την τοπική διοίκηση. Το κοιμητήριο διοικούνταν από το Ίδρυμα Νίσενμπαουμ από το 1984 έως το 2010.

Το κοιμητήριο υφίσταται κατά καιρούς βανδαλισμούς, ενώ είναι γνωστό ότι συμβαίνουν εγκληματικά περιστατικά (ληστείες). Αυτό έχει προκαλέσει ακτιβιστές και μέλη της κοινότητας να απαιτήσουν ότι το κοιμητήριο, που σχεδιάστηκε ως μνημείο το 2009, πρέπει να προστατεύεται καλύτερα. Οι εκπρόσωποι του δημοτικού συμβουλίου το 2010 σημείωσαν ότι η πρώτη τους προτεραιότητα είναι η προστασία του κοιμητηρίου από βανδαλισμούς και η αποκατάσταση είναι δευτερεύουσα σε αυτό.

Το 2010, το Ίδρυμα Νίσενμπαουμ σταμάτησε την εμπλοκή του με το κοιμητήριο και το νομικό του καθεστώς έπρεπε να καθοριστεί από το δικαστήριο, με το Δημοτικό Συμβούλιο της Βαρσοβίας και την Εβραϊκή Κοινότητα της Βαρσοβίας να δείχνουν ενδιαφέρον για τη διαχείριση της γης. Το 2012 το κοιμητήριο πέρασε στην Εβραϊκή Κοινότητα της Βαρσοβίας, η οποία θέλει να ξεκινήσει ένα νέο πρόγραμμα ανακαίνισης στο εγγύς μέλλον.

* Άμπραχαμ Στερν, εφευρέτης μηχανικών αριθμομηχανών

Δείτε επίσης
------------

* Κοιμητήριο του Μπρούντνο
* Ιστορία των Εβραίων στην Πολωνία
* Εβραϊκό Κοιμητήριο της Βαρσοβίας

Παραπομπές
----------

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Ίδρυμα για την τεκμηρίωση των εβραϊκών νεκροταφείων στην Πολωνία Αρχείο