Ο **Ευμένιος** (1850 - 1920) (*κατά κόσμον*: Νικόλαος Ξηρουδάκης) ήταν Μητροπολίτης Κρήτης και ένας από τους δυναμικότερους ιεράρχες της Ελλάδος.

Βιογραφία
---------

Γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη το 1850, (κατ΄ άλλους το 1845) διατηρώντας καταγωγή από τα Σφακιά της Κρήτης, με το κοσμικό όνομα Νικόλαος. Όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης διορίστηκε δάσκαλος στα Σφακιά και αργότερα σχολάρχης στα Χανιά. Το 1880 επέστρεψε στη Κωνσταντινούπολη όπου και ανέλαβε καθηγητής στη Σχολή της Χάλκης. Το 1886 επί πατριαρχίας Ιωακείμ Γ΄ του Μεγαλοπρεπούς, χειροτονήθηκε επίσκοπος όπου και ανέλαβε την ιερά επισκοπή Λάμπης και Σφακίων στη Κρήτη. Σημαντικότερο έργο του στη περίοδο εκείνη ήταν η δημιουργία της Ιεράς Σχολής του Αγίου Πνεύματος. Τη θέση αυτή του επισκόπου διατήρησε μέχρι το 1898 όπου και εκλέχθηκε μητροπολίτης Κρήτης ως Ευμένιος Β΄, διαδεχόμενος τον θανόντα Τιμόθεο Καστρινογιαννάκη.

Την εκλογή όμως αυτή δεν την αναγνώρισε ο τότε σύμβουλος της Δικαιοσύνης της Κρήτης Ελευθέριος Βενιζέλος που διατηρούσε και την πλειοψηφία του Εκτελεστικού στην ύπαιθρο, με το αιτιολογικό αφενός ότι η ανάδειξή του Ευμένιου έγινε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, επί πατριαρχίας Κωνσταντίνου Ε΄, και όχι από τον κρητικό λαό και αφετέρου ότι η ενθρόνιση – εγκατάστασή του θα συνοδεύονταν από φιρμάνι του Σουλτάνου, κατά την περίοδο που η Κρήτη τελούσε υπό κηδεμονία των Μεγάλων Δυνάμεων και όδευε σε αυτονομία.

Παρότι όμως δεν ακολούθησε σχετικό φιρμάνι, (που μπορεί να εκδόθηκε όπως προβλέπονταν και στη συνέχεια ν΄ ανακλήθηκε), ο Ε. Βενιζέλος συνέχιζε να επιμένει στη μη αναγνώριση της εκλογής του Ευμένιου Β΄ με συνέπεια οι σχέσεις των δύο ανδρών να ψυχραθούν με ότι σήμαινε αυτό για το χριστεπώνυμο πλήρωμα της τοπικής εκκλησίας.

Τελικά ο Ε. Βενιζέλος προφανώς κατόπιν πιέσεων αναγνώρισε τον μητροπολίτη Κρήτης Ευμένιο Β, δύο χρόνια μετά την εκλογή του, το 1900.

Αργότερα όταν εκδηλώθηκε το κίνημα της Εθνικής Άμυνας, το 1916, ο Ευμένιος Β΄ στράφηκε ενάντια προς αυτή, κατηγορώντας τη για ωμή παραβίαση συνταγματικών και χρηστών ηθών που θα οδηγούσαν τη Χώρα στη καταστροφή. Συνέπεια αυτού ήταν η κυβέρνηση του Βενιζέλου να διατάξει τη σύλληψη, την καθαίρεσή του, καθ΄ όλα παράνομη, και τον εκτοπισμό του στη Χίο, όπου και απέθανε από θλίψη τρία χρόνια μετά, στις 1 Απριλίου του 1920.

Παραπομπές
----------

1. ↑
2. ↑  Επρόκειτο για τη σύμβαση που υπογράφτηκε ανάμεσα στους δύο άντρες στις 4 Αυγούστου 1900 και επικυρώθηκε στα Χανιά στις 14 Οκτώβρη του ίδιου έτους: σύμφωνα με αυτήν το Οικουμενικό Πατριαρχείο εξακολουθεί να εκλέγει τον προκαθήμενο της Κρητικής Εκκλησίας και η Ελληνική Πολιτεία που διαδέχθηκε την Κρητική αναγνώρισε στον Οικουμενικό Θρόνο το δικαίωμα της συνέχισης του ημιαυτόνομου εκκλησιαστικού καθεστώτος. Διάκονου Ανδρέα Νανάκη, «Η σύμβαση μεταξύ του μητροπολίτη Κρήτης Ευμένιου και του Ελ. Βενιζέλου το 1900 και η σημασία της για την Εκκλησία της Κρήτης», Κληρονομία, τομ. 20, τ/χ.Α-Β (1988), σελ.249-261

Δείτε επίσης
------------

* Κατάλογος Μητροπολιτών Κρήτης

Πηγές
-----

* "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.25ος, σελ.115.
* Διάκονου Ανδρέα Νανάκη, «Η σύμβαση μεταξύ του μητροπολίτη Κρήτης Ευμένιου και του Ελ. Βενιζέλου το 1900 και η σημασία της για την Εκκλησία της Κρήτης», Κληρονομία, τομ. 20, τ/χ.Α-Β (1988), σελ.249-261