Η Βίλα Πετρίδη (αρχοντικό οδού Αναγεννήσεως), που βρίσκεται στην τότε παραλιακή περιοχή της πόλης και σήμερα αποτελεί πολιτιστικό χώρο του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Το κτίριο της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας στην οδό 26ης Οκτωβρίου με το ιστορικό κτίριο της εταιρείας φωταερίου του 1888.
**Μπεχτσινάρι** ή **Μπεχ Τσινάρ** ονομαζόταν παλιότερα η περιοχή της Θεσσαλονίκης που σήμερα βρίσκεται στο λιμάνι της πόλης, στο ύψος περίπου της τρίτης και της τέταρτης προβλήτας του σημερινού λιμανιού και πολύ κοντά στη Βίλα Πετρίδη και την Πύλη Αξιού. Η λέξη στα τούρκικα σημαίνει "πέντε πλατάνια" (beş-πέντε, çınar-πλατάνι). Η περιοχή ονομαζόταν ακόμα **Κήπος των Πριγκίπων**, που ήταν και στάση του Τραμ Θεσσαλονίκης.

Σε εκείνο το σημείο υπήρχε παραλία η οποία ήταν κατάλληλη για αναψυχή (*φίνο ακρογιάλι*, όπως έγραψε ο Βασίλης Τσιτσάνης στο τραγούδι του *Μπαξέ Τσιφλίκι*).

Μετά την επέκταση του λιμανιού η περιοχή άλλαξε χρήση με μουσεία, μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες και βιοτεχνικά κτίρια. Στην περιοχή βρίσκεται το νέο κτιριακό συγκρότημα που στεγάζει τις υπηρεσίες της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, το Μουσείο Ύδρευσης Θεσσαλονίκης και το υπό ανέγερση Μουσείο Ολοκαυτώματος Ελλάδος.

Ιστορία
-------

### Ρωμαϊκή, Βυζαντινή και οθωμανική περίοδος

Διασώζονται πηγές που αναφέρουν το μαρτύριο των αγίων Αγαθόποδος και Θεοδούλου των Θεσσαλονικέων, οι οποίοι την εποχή του Καίσαρος Μαξιμιανού (285-305 μ.Χ.) μαρτύρησαν δια πνιγμού στη θάλασσα δυτικά του ρωμαϊκού λιμένα, οι οποίοι και ετάφησαν στη δυτική ακτή και εκεί πιθανώς να βρισκόταν και ο γνωστός από τις πηγές ναός των αγίων.

Το τοπίο πέραν των βορειοδυτικών τειχών της Θεσσαλονίκης περιγραφόταν ήδη από βυζαντινές πηγές με κύρια χαρακτηριστικά το καλό κλίμα λόγω της γειτνίασης με τη θάλασσα, τα αμπέλια, τα πυκνό­φυλλα δένδρα, τα περιβόλια, τα οικήματα και τις πολλές ιερές μονές. 
Η τοποθεσία ήταν γνωστή ως φυσική παραδείσια περιοχή και στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, με πηγή, πλατάνια και πανδοχείο, όπως αναφέρουν στα απομνημονεύματά τους οι αγωνιστές Νικόλαος Κασομούλης και Στέφανος Καλαμίδας. 

Το πάρκο δημιουργήθηκε στα 1836 από τον Βαλή Σαμπρί Πασά. Υψηλοί καλεσμένοι από όλη την Ευρώπη έφταναν εκεί φιλοξενούμενοι τις εξουσίας και στις αρχές του αιώνα, εκεί καλούσε η Φεντερασιόν τους εργάτες για να εορτάσουν την Εργατική Πρωτομαγιά. Η ακρογιαλιά ήταν χωρισμένη σε ανδρών και γυναικών όπου το ναυτικό διαφύλαττε την κομψή διεξαγωγή των λουτρών. Η γυναικεία πλευρά διέθετε και κλειστές καμπίνες για να έχουν τη δυνατότητα οι λουόμενες να αποφεύγουν την ηλιοφάνεια (συμβαδίζοντας με τη μόδα της εποχής). 

### Τραμ

Ο χάρτης του τραμ της Θεσσαλονίκης το 1938, όπου διακρίνεται η διακλάδωση βορειοδυτικα προς το λιμάνι και τον Κήπο των Πριγκήπων.
Στην είσοδο του Κήπου των Πριγκήπων έφτανε το Τραμ Θεσσαλονίκης. Οι βασικές γραμμές των ιππηλατών τραμ αφορούσαν τις διαδρομές: 1. Τελωνείο (Πλατεία Ελευθερίας) - Νίκης - Λευκός Πύργος - Αποθήκη και 2. Σιδηροδρομικός Σταθμός Ανατολικών Σιδηροδρόμων ή Μπεστσινάρ - Εγνατία - Λευκός Πύργος - Αποθήκη, υπήρχε η γραμμή σύνδεσης Εγνατίας με Νίκης και η γραμμή Τελωνείου με 26ης Οκτωβρίου της γραμμής Ντεπώ - Μπεχτσινάρι (και «Χαριλάου – Κήπος των Πριγκίπων» μετά την απελευθέρωση).

Το 1908 ξεκινούν να λειτουργούν τα ηλεκτροκίνητα τραμ. Το δίκτυο των γραμμών που χρησιμοποίησε τελικά το ηλεκτροκίνητο τραμ δεν ξεπερνά εκείνο του ιππήλατου. Έτσι, οι βασικές γραμμές για αρκετά χρόνια θα παραμείνουν οι εξής: α) *Ντεπώ - Βασιλίσσης Όλγας - Λευκός Πύργος - Παραλία - Πλατεία Ελευθερίας* και β) *Ντεπώ - Βασιλίσσης Όλγας - Εθνικής Αμύνης - Εγνατία - Βαρδάρη*, που διακλαδωνόταν μετά για *Παλαιό Σταθμό* ή συνέχιζε για τον Κήπο των Πριγκήπων.

Γύρω στο 1930 οι γραμμές ήταν:*Ντεπώ-Aνδρούτσου-Βενιζέλου-Τσιμισκή*, *Νοσοκομείου Χιρς-Σιδηροδρομικού Σταθμού*, 
*Νοσοκομείου Χιρς-Κήπου Πριγκίπων*, *25ης Μαρτίου-Συνοικισμού Χαριλάου*, *Πλατείας Λευκού Πύργου-Συντριβάνι* .

### Μετά την Απελευθέρωση

Μετά την απελευθέρωση το πάρκο ονομάστηκε «Κήπος των Πριγκίπων» προς τιμήν των παιδιών του Γεωργίου Α΄. Η ίδρυση του Κήπου των Πριγκήπων και η σύνδεση του αργότερα με το τραμ (τέρμα), έδωσε στην περιοχή έναν ιδιαίτερα σημαντικό χαρακτήρα με τη συγκέντρωση κόσμου, περιπατητών, καθώς και διαφόρων ορχηστρών που ψυχαγωγούσαν το κοινό. Διέθετε πάρκο με καφενείο, μπυραρία, εστιατόριο, καμπαρέ, θεατρική σκηνή και πίστα πατινάζ.

Από το 1920 το πάρκο αποτελούσε πλέον δημοφιλή τόπο αναψυχής για πολλούς Θεσσαλονικείς. Λειτούργησε εκεί στρατόπεδο γυμνιστών από το γιατρό Ντουάρτε που εφάρμοζε μια νέα για την εποχή σωματική αγωγή. Πενήντα νέοι και νέες είχαν αρχίσει να παίρνουν μέρος στο σύλλογο.

Από το 1930 στον χώρο άρχισε η ανάπτυξη βυρσοδεψίων και των βιομηχανιών. Η επέκταση των εγκαταστάσεων του λιμανιού και η ανέγερση πετρελαιοδεξαμενών έδιωξαν οριστικά τους λουόμενους.

### Σήμερα

Η περιοχή ανέγερσης του Μουσείου Ολοκαυτώματος στην οδό Παλαιού Σταθμού και ο πολυχώρος πολιτισμού *Μύλος*.
Στην περιοχή βρίσκεται το Μουσείο Ύδρευσης Θεσσαλονίκης που στεγάζεται στo ιστορικό κεντρικό αντλιοστάσιο της πόλης του 1894 , ο πολυχώρος πολιτισμού *Μύλος* (διατηρητέος πενταόροφος αλευρόμυλος του 1924) και το *Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Θεσσαλονίκης* LABattoir (διατηρητέο κτίριο παλαιών σφαγείων του 1896). Ακόμη τα κτίρια της παλιάς εταιρείας Φωταερίου του 1888 αποκαταστάθηκαν και εντάχθηκαν στο νέο κτιριακό συγκρότημα που στεγάζει τις υπηρεσίες της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας στην οδό 26ης Οκτωβρίου. Στην ίδια οδό βρίσκεται το ιστορικό εργοστάσιο Ζυθοποιίας ΦΙΞ του 1892 και το διατηρητέο μεγάλο πέτρινο βυρσοδεψείο του 1913 με τη χαρακτηριστική πρόσοψη κεραμικών πλίνθων το οποίο λειτουργεί ως ξενοδοχείο. Ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον με στοιχεία μπαρόκ και αρτ-νουβό, παρουσιάζει επίσης η οικία Μεϊμάρη έργο του Μαξιμιλιανού Ρούμπενς στην οδό 26ης Οκτωβρίου 32.

Το 2018 θεμελιώθηκε στην περιοχή το Μουσείο Ολοκαυτώματος και βρίσκεται σε φάση ανέγερσης. Ακόμη δημιουργήθηκε Πάρκο Μνήμης, με ελαιώνα που αποτελείται από 200 και πλέον αιωνόβιες ελιές.

Μουσεία-Αξιοθέατα
-----------------

* Μουσείο Ύδρευσης Θεσσαλονίκης
* πολυχώρος πολιτισμού *Μύλος*
* *Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Θεσσαλονίκης* LABattoir
* διατηρητέα κτίρια παλιάς εταιρείας Φωταερίου του 1888
* ιστορικό Εργοστάσιο Ζυθοποιίας ΦΙΞ του 1892
* Μουσείο Ολοκαυτώματος
* Πάρκο Μνήμης, με ελαιώνα που αποτελείται από 200 και πλέον αιωνόβιες ελιές.
* Βίλα Πετρίδη

Παραπομπές
----------

1. ↑  Ιερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης: Άγιοι Αγαθόπους και Θεόδουλος, οι Θεσσαλονικείς
2. ↑  Γιώργος Καζάνας, *Ξηροκρήνη – μια ιστορική γειτονιά του Δήμου Θεσσαλονίκης*
3. 1 2  Απόσπασμα «Για τους Δισκους», ""Συνέντευξη Χοντρονάκου"" «Ρεμπέτης, ψυχή τε και σώματι, 10 χρόνια από τον θάνατό του».
4. ↑  Βίλα Πετρίδη: Το κομψοτέχνημα της Θεσσαλονίκης αναμένεται να στολίσει και πολιτισμικά την πόλη
5. ↑  Η εκατονταετής ιστορία της Βίλας Πετρίδη - lifo.gr
6. ↑  Στα «Τρία Γεφυράκια», δίπλα στην Βίλα Πετρίδη το 1942 - Φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης
7. ↑  Oδηγός της Ελλάδος 1930 Εκδόσεις Πυρσού Α.Ε.
8. ↑  «Μουσείο Ύδρευσης - ΕΥΑΘ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2018.
9. ↑  LABattoir: Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Θεσ/νίκης - διατηρητέο κτίριο παλαιών σφαγείων - Επίσημη Ιστοσελιδα
10. ↑  Ξενοδοχείο Porto Palace
11. ↑  Εσπερία Θεσσαλονίκη – πολιτιστικές διαδρομές (Α΄ μέρος)
12. ↑  Εσπερία Θεσσαλονίκη – πολιτιστικές διαδρομές (Β΄ μέρος)
13. ↑  Περίπατοι Κληρονομιάς στα Πολιτιστικά Μνημεία της Θεσσαλονίκης
14. ↑  «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». *listedmonuments.culture.gr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Αυγούστου 2022. Ανακτήθηκε στις 26 Αυγούστου 2022.
15. ↑  HOLOCAUST MEMORIAL MUSEUM & HUMAN RIGHTS EDUCATIONAL CENTER OF GREECE-THESSALONIKI (επίσημη ιστοσελίδα στα αγγλικά)
16. ↑  ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΤΗΚΑΝ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΑ ΣΤΟ ΠΑΡΚΟ ΜΝΗΜΗΣ - voria.gr
17. ↑  ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: ΜΕΤΑΦΥΤΕΥΤΗΚΑΝ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΑ ΣΤΟ ΠΑΡΚΟ ΜΝΗΜΗΣ - voria.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Ιστοσ. Sxeseis.gr, ...κι από κει στο μπεχτσινάρι σε φίνο ακρογιάλι... Αρχειοθετήθηκε 2016-03-04 στο Wayback Machine. 15/03/04
*

Βλέπε επίσης
------------

* Μπαξέ Τσιφλίκ
* Βάρνα (Θεσσαλονίκη)
* Κούτσουρα του Δαλαμάγκα

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Περιοχές και Συνοικίες της Θεσσαλονίκης |
| --- |
|  |
| Δήμος Θεσσαλονίκης | 

|  |  |
| --- | --- |
| Α' Δημοτική Κοινότητα | 
Αγίας Σοφίας, Αγίου Δημητρίου, *Άθωνος*, Πλατεία Δημοκρατίας (Βαρδάρης), Διοικητήριο, Διαγώνιος, Καπάνι (Αγορά Βλάλη), Λαδάδικα, Λευκός Πύργος, Λουλουδάδικα, Ροτόντα, Φράγκων, Αγίου Δημητρίου, Αγίου Μηνά, Περίβλεπτος, Σαράντα Εκκλησιές, Πανεπιστημιούπολη, Πεδίον του Άρεως, Ασωμάτων, Διεθνής Έκθεση, Αχειροποίητος, Ιπποδρόμιο, Καταφυγή, Ληταία Πύλη, Ομφαλός, Χρυσή Πύλη |
|  |
| Β' Δημοτική Κοινότητα | 
Άγιοι Πάντες-Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός, Δώδεκα Απόστολοι, Δικαστήρια, Ξηροκρήνη, Ιχθυόσκαλα, Λαχανόκηποι, Μπεχτσινάρι, Παλαιός Σταθμός, Παναγία Φανερωμένη-Καλλιθέα, Πύλη Αξιού |
|  |
| Γ' Δημοτική Κοινότητα | 
Αγία Αικατερίνη, Άγιοι Ανάργυροι (Πορτάρα), Επταπύργιο, Τσινάρι, Βλατάδων, Ταξιάρχες, Κουλέ Καφέ |
|  |
| Δ' Δημοτική Κοινότητα | 
Άνω Τούμπα, Κάτω Τούμπα, Κρυονέρι, Δόξα |
|  |
| Ε' Δημοτική Κοινότητα | 
Ανάληψη, Μαρτίου, Νέα Παραλία, Ντεπώ (Άγιος Ελευθέριος), Τροχιοδρομικών, Φάληρο (Αγία Τριάδα), Χαριλάου, Νέα Ελβετία, Ιπποκράτειο |
|  |
| ΣΤ' Δημοτική Κοινότητα | 
Τριανδρία |

 |
|  |
| Δήμοι Πολεοδομικού Συγκροτήματος | 

|  |  |
| --- | --- |
| Δήμος Νεάπολης - Συκεών | 
Άγιος Παύλος, Νέα Βάρνα, Ευαγγελίστρια, Νεάπολη, Συκιές, Πεύκα |
|  |
| Δήμος Αμπελοκήπων - Μενεμένης | 
Αμπελόκηποι, Βόσπορος, Επτάλοφος, Καΐστρι, Μενεμένη, Δενδροπόταμος (Άγιος Νεκτάριος), Σκεπάρνη |
|  |
| Δήμος Κορδελιού - Ευόσμου | 
Ελευθέριο - Κορδελιό, Εύοσμος |
|  |
| Δήμος Καλαμαριάς | 
Καλαμαριά, Άγιος Ιωάννης, Αρετσού, Βυζάντιο, Δέρκων, Νέα Τούζλα-Καραμπουρνάκι, Κατιρλί, Βότση, Νέα Κρήνη, Φοίνικας |
|  |
| Δήμος Παύλου Μελά | 
Σταυρούπολη, Ευκαρπία, Πολίχνη, Ηλιούπολη, Τερψιθέα, Μετέωρα, Νικόπολη, Ευξεινούπολη |
|  |
| Δήμος Πυλαίας - Χορτιάτη\* | 
Μαλακοπή, Κωνσταντινοπολίτικα, Πυλαία |

 |
|  |
| Εκτός συγκροτήματος: | 
Ασβεστοχώρι, Διαβατά, Διαλογή, Εξοχή, Θέρμη, Καλοχώρι, Κύμινα, Νέοι Επιβάτες, Νέα Μαγνησία, Νέα Μάλγαρα, Πανόραμα, Περαία, Σίνδος, Φίλυρο, Χαλάστρα, Χορτιάτης, Ωραιόκαστρο |
|  |
| 
\*Στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης από τον Δήμο Πυλαίας Χορτιάτη δεν περιλαμβάνονται οι δημοτικές ενότητες Εξοχής, Φιλύρου, Χορτιάτη, Πανοράματος. |

 |