Η **ΚΡ Φλαμένγκο** (πορτογαλικά: *CR Flamengo*, από το ολλανδικό: *vlamingen*, Φλαμανδοί), είναι βραζιλιάνικο ποδοσφαιρικό σωματείο με έδρα τη συνοικία Φλαμένγκο στην περιοχή Ζόνα Σουλ του Ρίο ντε Ζανέιρο. Αγωνίζεται στο Καμπεονάτο Καριόκα, ήτοι το πρωτάθλημα της πολιτείας του Ρίο και στην Α' Κατηγορία του Καμπεονάτο Μπραζιλέιρο ή Μπραζιλεϊράο, το εθνικό πρωτάθλημα της Βραζιλίας.

Η αιώνια αντίπαλος της είναι η Φλουμινένσε και το μεταξύ τους ντέρμπι ονομάζεται Fla-Flu και η Βάσκο ντε Γκάμα με το ντέρμπι να ονομάζεται Clássico dos Milhões (Nτέρμπι Εκατομμυρίων). Είναι μία από τις τρεις ομάδες που δεν έχουν υποβιβαστεί από την πρώτη κατηγορία (Σάντος, Σάο Πάολο οι άλλες δύο). Είναι η λαοφιλέστερη ομάδα στη χώρα με πάνω από 39 εκατομμύρια φιλάθλους στη Βραζιλία το 2010. Διατηρεί επίσης αντιπαλότητες με τη Κορίνθιανς (2η λαοφιλέστερη ομάδα στη χώρα), την Ατλέτικο Μινέιρο αλλά και με την Μποταφόγκο.

Στη Φλαμένγκο έχουν αγωνιστεί μεγάλοι παίκτες όπως οι Ζίκο, Ρομάριο, Ροναλντίνιο, Αντριάνο, Ζούλιο Σέζαρ, Ζουάν, Μπεμπέτο, Ζούνιορ. 

Κατέχει 7 πρωταθλήματα Βραζιλίας (τρίτη θέση πίσω από Παλμέιρας και Σάντος), 4 Κύπελλα Βραζιλίας, 2 Σούπερκαπ και 37 πολιτειακά πρωταθλήματα.

Στους διεθνείς τίτλους κατέχει 3 Λιμπερταδόρες, 1 Κόπα Μερκοσούρ, 1 Κόπα ντ' Όρο και 1 Ρεκόπα Σουδαμερικάνα. 

Το 1981 στην Ιαπωνία κατέκτησε το Διηπειρωτικό Κύπελλο νικώντας την αγγλική Λίβερπουλ με 3-0 με αυτήν να είναι η μεγαλύτερη διάκριση στην ιστορία του συλλόγου. 

Από το 2017 είναι η πλουσιότερη ομάδα στη Βραζιλία με ετήσια έσοδα 163.04 εκατομμύρια € με αξία πάνω από 425.21 εκατομμύρια €.

Το 2019 κατέκτησε τη δεύτερη θέση στο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων.

Ιστορία
-------

### Τα πρώτα χρόνια

Η Φλαμένγκο ιδρύθηκε στις 17 Νοεμβρίου 1895 (παρόλο που το σωματείο γιορτάζει την ίδρυσή του στις 15 Νοέμβρη, που αποτελεί επίσης εθνική γιορτή στη Βραζιλία) ως σωματείο κωπηλασίας από τους Ζοζέ Αγκοστίνιο Περέιρα ντα Κούνια, Μάριο Σπίντολα, Νέστορ ντε Μπάρρος, Αουγκούστο Λόπες, Ζοζέ Φέλιξ ντα Κούνια Μενέζες και Φελισμπέρτο Λαπόρτ.

Η παρέα των ιδρυτών, η οποία συνήθιζε να συγκεντρώνεται στο Καφέ Λάμας στη συνοικία Φλαμένγκο του Ρίο ντε Ζανέιρο, αποφάσισε να ιδρύσει μια ομάδα κωπηλασίας. Τότε η κωπηλασία ήταν το σπορ της ελίτ στο Ρίο ντε Ζανέιρο και οι ευκατάστατοι νεολαίοι ήλπιζαν ότι έχοντας τη δική τους ομάδα ο καθένας, θα γίνονταν διάσημοι στο γυναικείο πληθυσμό της υψηλής κοινωνίας της πόλης.

Φλαμένγκο 1914. Η ομάδα που κατέκτησε το πρώτο πρωτάθλημα καριόκα.
Οικονομικώς η παρέα μπορούσε να προμηθευτεί μόνο μια παλιά χρησιμοποιημένη βάρκα με το όνομα *Φερούζα*, η οποία ξαναφτιάχθηκε πριν χρησιμοποιηθεί σε αγώνες. Η ομάδα ντεμπουτάρισε στις 6 Οκτωβρίου του 1895, όταν και ισχυροί άνεμοι αναποδογύρισαν τη βάρκα και οι κωπηλάτες παραλίγο να πνιγούν. Αργότερα, τους έκλεψαν τη βάρκα η οποία δεν ανευρέθη.

Τη νύχτα της 17ης Νοεμβρίου 1895, η ομάδα, μαζεμένη στο μέγαρο του Νέστορ Μπάρρος στην παραλία Φλαμένγκο, ίδρυσε την Ομάδα Κωπηλασίας του Φλαμένγκο (πορτογαλικά: Grupo de Regatas do Flamengo) και εξέλεξαν το πρώτο τους Δ.Σ. με πρόεδρο το Ντομίνγκος Μάρκες ντε Αζεβέντο.

Το όνομα άλλαξε λίγες μέρες αργότερα σε Σωματείο Κωπηλασίας του Φλαμένγκο (Clube de Regatas do Flamengo) και οι ιδρυτές αποφάσισαν επίσης τον εορτασμό της ίδρυσης του σωματείου στις 15 Νοεμβρίου κάθε έτους, ώστε να συμπίπτει με την *Ημέρα της Δημοκρατίας*, εθνική γιορτή της Βραζιλίας.

Ο Ζίκο έπαιξε στη Φλαμένγκο κατά τις περιόδους 1971–83 και 1985–89, πετυχαίνοντας αξιοσημείωτα ρεκόρ για τον σύλλογο.
Η Φλαμένγκο ασχολήθηκε με το ποδόσφαιρο, όταν το έτος 1911 μια ομάδα δυσαρεστημένων παιχτών της Φλουμινένσε εγκατέλειψαν την ομάδα τους μετά από διαμάχη με το διοικητικό συμβούλιο. Οι παίχτες (Αλμπέρτο Μπόργκερτ, Ότον ντε Φιγκεϊρέντο Μπαένα, Πίνταρο ντε Καρβάλιο Ροντρίγκες, Εμμάνουελ Αουγκούστο Νέρυ, Ερνέστο Αμαράντε, Αρμάντο ντε Αλμέιντα, Ορλάντο Σαμπάιο Μάτος, Γκουστάβο Αντόλφο ντε Καρβάλιο, Λώρενς Άντριους και Αρνάλντο Μασάντο Γκιμαράες) αποφάσισαν να έρθουν στη Φλαμένγκο, επειδή ο Μπόργκερτ, αρχηγός της Φλουμινένσε, ήταν επιπλέον και αθλητής κωπηλασίας της Φλαμένγκο. Η εισδοχή των νέων μελών εγκρίθηκε στις 8 Νοεμβρίου 1911. Μια κίνηση ενάντια στη συμμετοχή της ομάδας σε ποδοσφαιρικές διοργανώσεις απέτυχε και η γενική συνέλευση των μελών του σωματείου επίσημα κήρυξε την ίδρυση της ποδοσφαιρικής ομάδας της Φλαμένγκο στις 24 Δεκεμβρίου 1911.

Η ποδοσφαιρική ομάδα συνήθιζε να προπονείται στην παραλία Ράσελ, κερδίζοντας βαθμιαία την υποστήριξη των ντόπιων, που παρακολουθούσαν εκ του σύνεγγυς τα φιλικά παιχνίδια. Το πρώτο επίσημο ματς παίχτηκε στις 3 Μαΐου 1912 και αποτελεί έως σήμερα την πιο θεαματική νίκη της ομάδας, καθώς η Φλαμένγκο συνέτριψε τη Μανγκέιρα με σκορ 16-2. Το πρώτο ματς Φλαμένγκο - Φλουμινένσε (που θα γινόταν τελικώς ένα από τα πιο ονομαστά ντέρμπυ στον κόσμο, το περίφημο Φλα - Φλου του Ρίο) έγινε επίσης εκείνη τη χρονιά, στις 7 Ιουλίου, με νίκη της Φλουμινένσε με 3-2. Την ίδια χρονιά, η Φλαμένγκο τερμάτισε δεύτερη στο τοπικό πρωτάθλημα του Ρίο. Το 1914 ο σύλλογος κατέκτησε το πρωτάθλημα του Ρίο για πρώτη φορά φορώντας μια αμφίεση ριγέ μπλούζας με μαύρο, κόκκινο και άσπρο χρώμα, εμφάνιση που διατήρησε μέχρι το 1916. Η Φλαμέγνκο αναδείχθηκε πρωταθλήτρια Ρίο ντε Τζανέιρο το 1915, το 1920 και το 1921.

### Φτιάχνοντας ταλέντα (1956–1973)

Παρά την έλλειψη επιτυχιών αυτήν την περίοδο η Φλαμένγκο συνέχιζε να αυξάνει την επιρροή της τοπικά, κυρίως εξαιτίας του δημοφιλούς ρόστερ της. Σε όλη τη δεκαετία του 1950, η Φλαμένγκο έλαβε μέρος ως προσκεκλημένη σε διάφορα τουρνουά ενάντια σε Νοτιοαμερικάνικους και Ευρωπαίους αντιπάλους. Το 1955 κατέκτησε το *Rio-São Paulo State Champions' Cup* απέναντι στη Σάντος και το 1961 το πιο σημαντικό *Τουρνουά Ρίο - Σάο Πάολο*, που εκείνη την εποχή απαρτιζόταν από τις καλύτερες ομάδες της Βραζιλίας και ήτανο προκάτοχος του μετέπειτα εγχώριου πρωταθλήματος. Η Φλαμέγνκο κατέκτησε το πρωτάθλημα του Ρίο το 1963. 

Στα τέλη του 1968, ο θρυλικός Γκαρίντσα υπέγραψε στη Φλαμένγκο για ένα έτος αλλά έκανε μόνο 20 εμφανίσεις σκοράροντας 4 γκολ. Η κληρονομιά του συλλόγου τη δεκαετία του 1970 θα είναι η τρομερή φουρνιά νέων ποδοσφαιριστών που θα προβιβαστούν από την ακαδημία στην ανδρική ομάδα και θα είναι η ραχοκοκαλιά της *«Χρύσης Εποχής της Φλαμένγκο»*.

Αντιπαλότητες
-------------

### «Φλα-Φλου»

Το *«Φλα-Φλου»* είναι ένα από τα πιο δημοφιλέστερα ντέρμπι στη Βραζιλία μεταξύ των ομάδων Φλουμινένσε και Φλαμένγκο.

Ο μεγαλύτερος σε προσέλευση ποδοσφαιρικός αγώνας στην ιστορία καταγράφηκε στις 15/12/1963. Η προσέλευση του κόσμου ήταν 194.603 άτομα. Το αποτέλεσμα της αναμέτρησης ήταν 0-0. 

Η Φλαμένγκο προηγείται στις νίκες της Φλουμινένσε **158–135** με **137** ματς ισόπαλα.

### «Ντέρμπι Εκατομμυρίων»

Το *Clássico dos Milhões* είναι ένα από τα μεγαλύτερα ντέρμπι στη Βραζιλία αφού Φλαμένγκο και Βάσκο συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη μάζα οπαδών στο Ρίο. 

Η Φλαμένγκο έχει την υπεροχή στο σύνολο των αγώνων με **154–131** νίκες με **111** ματς ισόπαλα.

### «Clássico da Rivalidade»

Ως *Clássico da Rivalidade* ορίζονται οι αναμετρήσεις Φλαμένγκο - Μποταφόγκο.

Η Φλαμένγκο έχει κερδίσει **139** αγώνες, η Μποταφόγκο **112**, ενώ **124** ματς έληξαν δίχως νικητή.

Υποστηρικτές
------------

Η Φλαμένγκο είναι η πιο δημοφιλής ομάδα στη Βραζιλία με πάνω από 32 εκατομμύρια οπαδούς σε όλη τη Βραζιλία. Υπάρχουν όμως οπαδοί της στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, Κίνα, Ιαπωνία, Αυστραλία, Καναδάς, ΗΠΑ, Μεξικό, Αφρική, Αργεντινή και Χιλή. Οι οπαδοί της είναι γνωστοί ως *Nação Rubro-Negra (Μαύρο-Βυσσινί* Χώρα). Η Φλαμένγκο το 1983 στον τελικό του πρωταθλήματος, συγκέντρωσε στο «Μαρακανά» 155.523 φιλάθλους στον αγώνα με τη Σάντος αν και πολλοί ισχυρίζονται ότι το νούμερο ήταν μεγαλύτερο και πως υπήρχαν πάνω από 160.000 στο γήπεδο.

Οπαδοί της Φλαμένγκο σε αγώνα απέναντι στην Μποταφόγκο το 2008 για το Καριοκάο
Στη Βραζιλία κάθε ομάδα έχει τους οργανωμένους οπαδούς της όπως είναι συχνό και στην Ευρώπη. Στη Φλαμένγκο, κάποιες από αυτές τις οργανωμένες ομάδες είναι οι *Torcida Jovem-Fla*, *Charanga Rubro-Negra*, *Urubuzada*, *Flamanguaça* and *Raça Rubro-Negra*.

**Μέσοι όροι προσέλευσης**.

(\*) Μη διαθέσιμες πληροφορίες.

* 1 Το 2004, η Φλαμένγκο έπαιξε τους εντός έδρας αγώνες στο Ραουλίνο ντε Ολιβέιρα.
* 2 Το 2005, η Φλαμένγκο έπαιξε τους εντός έδρας αγώνες στο «Λούζο Μπραζιλέιρο».
* 3 Το 2010, η Φλαμένγκο έπαιξε τους εντός έδρας αγώνες στο «Μαρακανά», στο «Ραουλίνο ντε Ολιβέιρα» και στο «Ζοάο Αβελάζε».
* 4 Περιλαμβάνει μόνο τους μ.ο. των αγώνων πρωταθλήματος.
* 5 Εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊούτου κορωνοϊού

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Έτος** | **Μ.Ο.** | **Έτος** | **Μ.Ο.** | **Έτος** | **Μ.Ο.** | **Έτος** | **Μ.Ο.** | **Έτος** | **Μ.Ο.** |
| **1961** | \* | **1974** | 37,931 | **1987** | 44,715 | **2000** | 29,329 | **2013** | 26,3504 |
| **1962** | 46,427 | **1975** | 40,758 | **1988** | 28,547 | **2001** | \* | **2014** | 30,2724 |
| **1963** | 54,475 | **1976** | 54,015 | **1989** | 28,898 | **2002** | \* | **2015** | 31,5024 |
| **1964** | 49,854 | **1977** | 45,584 | **1990** | 33,617 | **2003** | 11,020 | **2016** | 25,4624 |
| **1965** | 47,572 | **1978** | 38,226 | **1991** | 35,541 | **2004** | 10,4071 | **2017** | 16,569 |
| **1966** | 37,894 | **1979** | 54,606 | **1992** | 53,958 | **2005** | 13,6572 | **2018** | 49,303 |
| **1967** | 33,931 | **1980** | 54,268 | **1993** | 19,198 | **2006** | 15,711 | **2019** | 59,284 |
| **1968** | 54,676 | **1981** | 45,145 | **1994** | 28,290 | **2007** | 42,015 | **2020** | 05 |
| **1969** | 61,157 | **1982** | 57,156 | **1995** | 42,335 | **2008** | 43,736 | **2021** |  |
| **1970** | 47,980 | **1983** | 44,046 | **1996** | 42,153 | **2009** | 40,0744 |  |  |
| **1971** | 35,130 | **1984** | 37,956 | **1997** | 26,465 | **2010** | 18,94534 |  |  |
| **1972** | 46,408 | **1985** | 34,657 | **1998** | 18,127 | **2011** | 19,5464 |  |  |
| **1973** | 42,269 | **1986** | 42,689 | **1999** | 37,141 | **2012** | 13,9564 |  |  |

Ρόστερ
------

*Τελευταία ενημέρωση: 10 Σεπτεμβρίου 2021*

Σημείωση: Οι σημαίες αφορούν την εθνική ομάδα, σύμφωνα με τους κανόνες επιλεξιμότητας της FIFA. Οι παίκτες μπορεί να κατέχουν περισσότερες ιθαγένειες εκτός FIFA.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| No. | Έθνος | Θέση | Παίκτης |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Τερματοφύλακας | Diego Alves |
| 2 |  | Αμυντικός | Gustavo Henrique |
| 3 |  | Αμυντικός | Rodrigo Caio |
| 4 |  | Αμυντικός | Léo Pereira |
| 5 |  | Μέσος | Willian Arão |
| 6 |  | Αμυντικός | Renê |
| 7 |  | Μέσος | Éverton Ribeiro |
| 8 |  | Μέσος | Thiago Maia *(δανεικός από Λιλ)* |
| 9 |  | Επιθετικός | Gabriel Barbosa |
| 10 |  | Μέσος | Diego |
| 11 |  | Επιθετικός | Vitinho |
| 14 |  | Μέσος | De Arrascaeta |
| 16 |  | Αμυντικός | Filipe Luís
 |
| 18 |  | Μέσος | Andreas Pereira *(δανεικός από Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ)* |
| 19 |  | Επιθετικός | Michael |

 | 

| No. | Έθνος | Θέση | Παίκτης |
| --- | --- | --- | --- |
| 20 |  | Αμυντικός | Rodinei |
| 21 |  | Επιθετικός | Pedro |
| 22 |  | Τερματοφύλακας | Gabriel Batista |
| 23 |  | Αμυντικός | Νταβίντ Λουίζ |
| 25 |  | Μέσος | Robert Piris Da Motta |
| 27 |  | Επιθετικός | Bruno Henrique |
| 30 |  | Αμυντικός | Bruno Viana *(δανεικός από Μπράγκα)* |
| 33 |  | Επιθετικός | Kenedy *(δανεικός από Τσέλσι)* |
| 34 |  | Αμυντικός | Matheuzinho |
| 35 |  | Μέσος | João Gomes |
| 36 |  | Αμυντικός | Ramon |
| 37 |  | Τερματοφύλακας | César |
| 44 |  | Αμυντικός | Mauricio Isla |
| 45 |  | Τερματοφύλακας | Hugo Souza |
| 63 |  | Επιθετικός | Vitor Gabriel |

 |

Τίτλοι
------

| Παγκόσμιοι |
| --- |
| Διοργάνωση | Τίτλοι | Χρονιές |
| Διηπειρωτικό | 1 | 1981 |
| Ηπειρωτικοί |
| Διοργάνωση | Τίτλοι | Χρονιές |
| Λιμπερταδόρες | 3 | 1981, 2019, 2022 |
| Κόπα ντε Όρο | 1 | 1996 |
| Κόπα Μερκοσούρ | 1 | 1999 |
| Ρεκόπα Σουνταμερικάνα | 1 | 2020 |
| Εθνικοί |
| Διοργάνωση | Τίτλοι | Χρονιές |
| Μπραζιλειράο / Α' Βραζιλίας | 7 | 1980, 1982, 1983, 1992, 2009, 2019, 2020 |
| **Κύπελλο Βραζιλίας** | 4 | 1990, 2006, 2013, 2022 |
| Σούπερκαπ Βραζιλίας | 2 | 2020, 2021 |
| Πολιτειακοί |
| Διοργάνωση | Τίτλοι | Χρονιές |
| Καμπεονάτο Καριόκα | 37 | 1914, 1915, 1920, 1921, 1925, 1927, 1939, 1942, 1943, 1944, 1953, 1954, 1955, 1963, 1965, 1972, 1974, 1978, 1979, 1979, 1981, 1986, 1991, 1996, 1999, 2000, 2001, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2014, 2017, 2019, 2020, 2021 |

Παραπομπές
----------

1. ↑  pt.wikipedia.org/wiki/Clube\_de\_Regatas\_do\_Flamengo.
2. ↑  «Rodolfo Landim é empossado presidente do Flamengo». Ανακτήθηκε στις 4  Αυγούστου 2021.
3. ↑  «GloboEsporte.com > Futebol 2008 - NOTÍCIAS - Ranking das torcidas: Fla segue no topo». *globoesporte.globo.com*. Ανακτήθηκε στις 8 Ιουνίου 2018.
4. ↑  «Flamengo still Brazil's most popular club, says survey - Sambafoot.com, all About Brazilian Football». *www.sambafoot.com* (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2018.
5. ↑  «Flamengo e Corinthians lideram levantamento de torcidas no país - 04/10/2004 - UOL Esporte - Futebol». *esporte.uol.com.br*. Ανακτήθηκε στις 8 Ιουνίου 2018.
6. ↑  Clara Cerioni. «Flamengo é o time que mais fatura no Brasil». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Μαρτίου 2019. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2018.
7. ↑  SporTV, Rio de Janeiro. «Estudo coloca o Flamengo como a marca mais valiosa do futebol brasileiro em 201». Globoesporte.globo.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2018.
8. ↑  «Torneio Triangular Internacional do Rio de Janeiro 1954». Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2019.
9. ↑  «Torneio Internacional Gilberto Cardoso 1955». Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2019.
10. ↑  Valle, Emmanuel do (26 Ιανουαρίου 2015). «1961: Houve uma vez um verão». *Flamengo\_Alternativo* (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2019.
11. ↑  «Esquadrão Imortal – Flamengo 1953–1961». Imortais do futebol. 2 Μαρτίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Αυγούστου 2018. Ανακτήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2016.
12. ↑  «Os 25 Maiores Esquadrões do Imortais!». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2022.
13. ↑  «Flamengo x Fluminense: Todos os Jogos». *www.netvasco.com.br*. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2019.
14. ↑  «Flamengo x Vasco: Todos os Jogos». *www.netvasco.com.br*. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2019.
15. ↑  «Flamengo x Botafogo: Todos os Jogos». *www.netvasco.com.br*. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2019.
16. ↑  «Flamengo First Team». *flamengo.com.br*. Flamengo. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουλίου 2019.
17. ↑  «Clube de Regatas do Flamengo» (στα αγγλικά). *Wikipedia*. 2018-03-16. .

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Επίσημη ιστοσελίδα