Το **Κουστογέρακο** είναι οικισμός της κοινότητος Σούγιας του δήμου Καντάνου-Σελίνου στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Σελίνου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 44 κατοίκους. Απέχει 73 χιλιόμετρα από τα Χανιά. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 510 μ.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Το χωριό αναφέρεται στο χρυσόβουλο των Δώδεκα Αρχοντόπουλων, όπου αναφέρεται ως όριο της επικράτειας των Σκοδίληδων, με την ονομασία Χριστού το Γεράκι. Το χωριό ήταν πατρίδα του Γεώργιου Καντανολέοντος, αρχηγού επανάστασης το 1527 εναντίον των Βενετών, η οποία έγινε γνωστή ως η επανάσταση του Καντανολέου. Λόγω του ρόλου του χωριού στις επαναστάσεις, οι Βενετοί κατέστρεψαν το χωριό. Μετά την επανάσταση του Καντανολέου, οι Βενετοί συνέλαβαν τους κατοίκους του χωριού και τους απαγχόνισαν στα Χανιά ή εκεί, και κατέστρεψαν εκ θεμελίων τα κτίριά του.

Το χωριό αναφέρεται σε δουκικό έγγραφο του 1536 με την ονομασία *Cristogeraca*. Στην απογραφή του Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 αναφέρεται ως *Christogeraco* (= Χριστογέρακο) στην επαρχία Σελίνου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρεται μαζί με άλλα χωριά της περιοχής, με συνολικά 280 κατοίκους. Ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 αναφέρει το χωριό ως *Christogeraco*, όπως και ο Αντόνιο Τριβάν στο χρονικό του. Το χωριό κάηκε από τον Χουσεΐν Πασά κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821, αλλά ξανακατοικήθηκε. Στην απογραφή η οποία πραγματοποιήθηκε από τους Αιγυπτίους το 1834 αναφέρεται ως Krustogheraco με αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 20 οικογένειες. Το χωριό αναφέρεται στο έργο *Κρητικά* του Μιχαήλ Χουρμούζη ως Κωστογέρακο.

Το 1881 το Κουστογέρακο ανήκε στον δήμο Καμπανού και σύμφωνα με την απογραφή είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 60 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 134 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Στην απογραφή του 1920 υπαγόταν στον αγροτικό δήμο Σούγιας. Το 1925 προσαρτήθηκε στην κοινότητα Μονής, μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση το 1997, όταν εντάχθηκε στον δήμο Ανατολικού Σελίνου.

Μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Γερμανούς το 1941 στο χωριό οργανώθηκε αντίσταση από τους ντόπιους με τη συμβολή των Βρετανών και το Νοέμβριο του 1942 εγκαταστάθηκε στο χωριό η προωθημένη δύναμη 133, ώστε να δυσχεράνουν την αποστολή πολεμικού υλικού στην Αίγυπτο. Οι Γερμανοί θέλοντας να τους σταματήσουν, στις 28 Σεπτεμβρίου βομβάρδισαν το χωριό και την επόμενη περικύκλωσαν το Κουστογέρακο, μαζί με τα χωριά Μονή και Λιβαδά, με σκοπό να εξολοθρέψουν τους κατοίκους τους. Στο Κουστογέρακο μάζεψαν τα γυναικόπαιδα για να τα εκτελέσουν, αλλά όταν άρχισε ο τουφεκισμός τους, οι αντάρτες επιτέθηκαν και καταφέραν να τους τρέψουν σε φυγή, αποφέροντας σημαντικές απώλειες. Ακολούθησε καταιγιστικός βομβαρδισμός της περιοχής, η οποία ορίστηκε νεκρή ζώνη με ποινή θανάτου σε όποιον βρισκόταν σε αυτή μέχρι το φθινόπωρο του 1944.

### Απογραφές πληθυσμού

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

| Απογραφή | 1900 | 1920 | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Πληθυσμός | 134 | 150 | 166 | 166 | 132 | 174 | 115 | 75 |  | 76 | 44 |

Σημεία ενδιαφέροντος
--------------------

Στο χωριό σώζεται ο μονόχωρος καμαροσκεπής ναός του Αγίου Γεωργίου. Στο εσωτερικό του είναι τοιχογραφημένος και σώζεται η κτητορική επιγραφή του ναού, η οποία αναφέρει τη χρονολογία 6996 από κτίσεως Κόσμου, η οποία αντιστοιχεί στο έτος 1488. Στην επιγραφή μνημονεύονται ως κτήτορες οι Κοντολέος Μακανάρης και Μάρθα Θετοκοπουλίνα. Σε λόφο στα όρια του χωριού βρίσκεται ο δίκλιτος ναός της Παναγίας. Πρώτα κτίστηκε το νότιο κλίτος και έπειτα το βόρειο. Και τα δύο κλίτη είναι τοιχογραφημένα, όμως σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Ο ναός που σώζεται σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό ανακατασκευασμένος και από τον παλαιότερο ναό σώζεται μόνο τμήμα του ανατολικού τοίχου. .Επίσης ανάμεσα στην Σούγια και το Κουστογέρακο, βρίσκεται η σπηλιά του Κύκλωπα Πολύφημου όπου διεκδικεί την τοποθεσία.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Σπανάκης, Στέργιος (1993). *Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄*. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 434.
2. ↑  «Κουστογέρακον (Χανίων)». *Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά*. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019.
3. ↑  «Σούγια, 29 Σεπτεμβρίου 1943». *Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος*. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2020.
4. ↑  «ΠΑΝΑΓΙΑ». *digitalcrete.ims.forth.gr*. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2020. [*νεκρός σύνδεσμος*]

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Καντάνου - Σελίνου (ανά δημοτική ενότητα) |
| --- |
|  |
| Δημοτική ενότητα Ανατολικού Σελίνου | 
* Αγία Ειρήνη
* Αγριλές
* Αργαστήρι
* Επανωχώρι
* Καμάρια
* Καμπανός
* Κουστογέρακο
* Λιβάδα
* Λιβαδάς
* Μάζα
* Μαράλια
* Μονή
* Παππαδιανά
* Πέρα Σκάφη
* Πρινές
* Ροδοβάνι
* Σελινιώτικος Γύρος
* Σκάφη
* Σούγια
* Στράτοι
* Τεμένια
* Τσισκιανά
 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Καντάνου (Κανδάνου) | 
* Άγιοι Απόστολοι
* Αρμί
* Ανισαράκι
* Βαμβακάδες
* Γρηγοριανά
* Δεσποτικό
* Δρυς
* Καβαλλαριανά
* Κάδρος
* Κακοδίκι
* Καλλιθέα
* Κάνδανος
* Κοπετοί
* Λόφος
* Μαρουδιανά
* Μενιανά
* Μοτζιανά
* Παλληκαριανά
* Πάνω Φλώρια
* Παππαδιανά
* Πλεμενιανά
* Σέλλια
* Σπίνα
* Σφακός
* Τραχινιάκος
* Φλώρια
* Χρυσοπηγή
* Ψαριανά
 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Πελεκάνου | 
* Αγία Κυριακή
* Αγία Τριάδα
* Άγιοι Θεόδωροι
* Άγιος Παύλος
* Αζογυρές (Τ.Κ.Βουτά)
* Αζογυρές (Δ.Κ.Παλαιοχώρας)
* Άνυδροι
* Αρχοντικό
* Ασφενδιλές
* Αχλαδιάκες
* Βλιθιάς
* Βουτάς
* Γιαλός
* Γρηγοριανά
* Καλαμιός
* Κάλαμος
* Καματερά
* Κίτυρος
* Κοντοκυνήγι
* Λαγκαδάς
* Λάκκος Σκλαβοπούλας
* Λιβάδι
* Μανιατιανά
* Μουστάκος
* Παλαιοχώρα
* Πλατανές
* Πλάτανος
* Προδρόμι
* Σαρακήνα
* Σκλαβοπούλα
* Σπανιάκος
* Σταυρός
* Φαράγγι
* Χασί
* Χονδρός
 |
|  |
| 
* Έδρα: Παλαιοχώρα Ιστορική έδρα: Κάντανος
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Καντάνου - Σελίνου (ανά κοινότητα) |
| --- |
|  |
| Δημοτική ενότητα Ανατολικού Σελίνου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Επανωχωρίου | 
* Αγία Ειρήνη
* Επανωχώρι
* Πρινές
* Σελινιώτικος Γύρος
* Τσισκιανά
 |
|  |
| Κοινότητα Καμπανού | 
* Καμπανός
* Μαράλια
 |
|  |
| Κοινότητα Ροδοβανίου | 
* Αγριλές
* Καμάρια
* Λιβάδα
* Μάζα
* Ροδοβάνι
 |
|  |
| Κοινότητα Σκάφης | 
* Αργαστήρι
* Πέρα Σκάφη
* Σκάφη
 |
|  |
| Κοινότητα Σούγιας | 
* Κουστογέρακο
* Λιβαδάς
* Μονή
* Σούγια
 |
|  |
| Κοινότητα Τεμενίων | 
* Παππαδιανά
* Στράτοι
* Τεμένια
 |

 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Καντάνου (Κανδάνου) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Κακοδικίου | 
* Αρμί
* Κάδρος
* Κακοδίκι
* Καλλιθέα
* Μαρουδιανά
* Μενιανά
* Παλληκαριανά
* Παππαδιανά
* Σφακός
 |
|  |
| Κοινότητα Κανδάνου | 
* Άγιος Απόστολος
* Ανισαράκι
* Βαμβακάδες
* Καβαλλαριανά
* Κάνδανος
* Λόφος
* Πάνω Φλώρια
* Σπίνα
* Τραχινιάκος
* Φλώρια
* Χρυσοπηγή
 |
|  |
| Κοινότητα Πλεμενιανών | 
* Γρηγοριανά
* Δεσποτικό
* Δρυς
* Κοπετοί
* Μοτζιανά
* Πλεμενιανά
* Σέλλια
* Ψαριανά
 |

 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Πελεκάνου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Παλαιοχώρας | 
* Αγία Τριάδα
* Αζογυρές (Κ.Παλαιοχώρας)
* Άνυδροι
* Ασφενδιλές
* Αχλαδιάκες
* Βλιθιάς
* Κάλαμος
* Παλαιοχώρα
* Πλατανές
* Προδρόμι
* Σπανιάκος
 |
|  |
| Κοινότητα Βοθιανών | 
* Αρχοντικό
* Καματερά
* Μουστάκος
* Φαράγγι
 |
|  |
| Κοινότητα Βουτά | 
* Άγιος Παύλος
* Αζογυρές (Κ.Βουτά)
* Βουτάς
* Γιαλός
* Κίτυρος
* Κοντοκυνήγι
* Λιβάδι
* Πλάτανος
* Χασί
 |
|  |
| Κοινότητα Σαρακήνας | 
* Γρηγοριανά
* Σαρακήνα
* Σταυρός
* Χονδρός
 |
|  |
| Κοινότητα Σκλαβοπούλας | 
* Αγία Κυριακή
* Άγιοι Θεόδωροι
* Καλαμιός
* Λαγκαδάς
* Λάκκος Σκλαβοπούλας
* Μανιατιανά
* Σκλαβοπούλα
 |

 |
|  |
| 
* Έδρα: Παλαιοχώρα Ιστορική έδρα: Κάντανος
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |