Συντεταγμένες: 52°13′44.00″N 21°1′19.99″E﻿ / ﻿52.2288889°N 21.0222194°E﻿ / 52.2288889; 21.0222194

Η **Εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου** (πολωνικά: kościół św. Aleksandra‎) είναι Ρωμαιοκαθολική εκκλησία που βρίσκεται στην Πλατεία Τριών Σταυρών στη Βαρσοβία της Πολωνίας. Σηματοδοτεί την ιστορική νοτιότερη είσοδο στην Οδό Νόβι Σφιατ, τη Βασιλική Διαδρομή και την Παλιά Πόλη Ο ναός είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ορόσημα στη Βαρσοβία.

Σχεδιάστηκε σε νεοκλασικό στυλ από τον διάσημο Πολωνό αρχιτέκτονα Κρίστιαν Πιοτρ Άιγκνερ και κατασκευάστηκε στα έτη 1818-1825. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Άγιος Αλέξανδρος ανακαινίστηκε σε μια μεγαλύτερη, πιο μεγαλειώδη νεοαναγεννησιακή εκκλησία, με δύο πλευρικούς πύργους και έναν ψηλότερο περίτεχνο τρούλο. Καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ανακατασκευάστηκε στην αρχική του απλούστερη μορφή μέχρι το 1952.

Ιστορία
-------

Η εκκλησία ιδρύθηκε από ευγνώμονες Βαρσοβιανούς για να τιμήσει τη μνήμη του τσάρου Αλέξανδρου Α΄ της Ρωσίας, ο οποίος πρόσφερε σύνταγμα στο αυτόνομο Βασίλειο της Πολωνίας μετά το διαμελισμό της χώρας δεκαετίες νωρίτερα. Ο ναός σχεδιάστηκε από τον Κρίστιαν Πιοτρ Άιγκνερ και κατασκευάστηκε σε κυκλική κάτοψη που καλύπτεται από θόλο (ροτόντα) μεταξύ 1818 και 1825 σε νεοκλασικό στυλ. Έμπνευση για το εξωτερικό σχήμα του ιερού ήταν το Πάνθεον της Ρώμης. Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις 15 Ιουνίου 1818 από τον Υπουργό Οικονομικών του Κράτους Γιαν Βενγκλίνσκι, αντικαθιστώντας τον στρατηγό Γιούζεφ Ζαγιόντσεκ. Η Εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου καθαγιάστηκε στις 18 Ιουνίου 1826 από τον προκαθήμενο Βόιτσεχ Σκαρσέφσκι. Ο κύριος βωμός στο εσωτερικό ήταν στολισμένος με ελαιογραφία του Φραντσίσεκ Σμουγκλέβιτς που απεικονίζει τη *Σταύρωση του Ιησού*.

 Μέρος αγάλματος νεκρού Χριστού, από Ρωμαίο ή Φλωρεντινό γλύπτη στον αριστερό βωμό.
Τα έτη 1886–95, η εκκλησία ξαναχτίστηκε σε νεοαναγεννησιακό στυλ, με αποτέλεσμα ένα πολύ μεγαλύτερο κτίριο με δύο εξέχοντες πύργους και έναν μεγάλο τρούλο με κορυφές. Ο διαγωνισμός για το σχέδιο ανακατασκευής ανακοινώθηκε στις 14 Απριλίου 1883 και η κατασκευή ανατέθηκε στον Γιούζεφ Πίους Ντζιεκόνσκι. Η αρχική ροτόντα διευρύνθηκε με την προσθήκη τριών κλίτων από τη Λεωφόρο Ουγιάζντουφ και δύο πύργων, ενισχύοντας τους τοίχους και τον τρούλο. Η νότια στοά ήταν στολισμένη με ανάγλυφο του *Ευλογημένου Χριστού μεταξύ των Απόρων και των Ανάπηρων* από τον Γιαν Κρίνσκι και γλυπτά του Τεόφιλ Γκοσέτσκι. Με αυτές τις αλλαγές, το κτίριο έγινε ένα από τα μεγαλύτερα στη Βαρσοβία.

Κατά τη διάρκεια της ύπαρξής της, η εκκλησία υπήρξε μάρτυρας μιας σειράς ιστορικών γεγονότων, συμπεριλαμβανομένης της κηδείας του Μπολέσουαφ Πρους το 1912, ο οποίος πέθανε μερικά τετράγωνα μακριά, στο διαμέρισμά του στην *ulica Wilcza* (οδός Λύκων).

Η εκκλησία καταστράφηκε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας. Κατά τον αεροπορικό βομβαρδισμό από τη γερμανική Luftwaffe τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου 1944, η εκκλησία χτυπήθηκε από 9 βόμβες με αποτέλεσμα να καταρρεύσει ο τρούλος, ο κυρίως ναός και ένας από τους πύργους. Στα χρόνια μετά τον πόλεμο στεκόταν ως ερείπιο ενώ γίνονταν συζητήσεις για το αν έπρεπε να ξαναχτιστεί στην προπολεμική του μεγαλειώδη εμφάνιση ή στην αρχική του εμφάνιση πριν από την ανοικοδόμηση. Τελικά, η εκκλησία ξαναχτίστηκε μεταξύ 1949 και 1952 σε μορφή παρόμοια με την αρχική απλούστερη σχεδίασή της.

Το λευκό μαρμάρινο άγαλμα του νεκρού Χριστού του 17ου αιώνα από Ρωμαίο ή Φλωρεντινό γλύπτη στον αριστερό βωμό, αποκτήθηκε στη Ρώμη από τον Στανίσουαφ Χεράκλιους Λουμπομίρσκι μεταξύ 1674 και 1694 και μεταφέρθηκε στην Εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου το 1826 από άλλη τοποθεσία.

Εικόνες
-------

* Το αρχικό σχέδιο της εκκλησίας (γύρω στο 1855)Το αρχικό σχέδιο της εκκλησίας (γύρω στο 1855)
* Μια πρώιμη φωτογραφία της Πλατείας Τριών Σταυρών, με φόντο την εκκλησία (δεκαετία 1880)Μια πρώιμη φωτογραφία της Πλατείας Τριών Σταυρών, με φόντο την εκκλησία (δεκαετία 1880)
* Εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου, περ. 1890–1900Εκκλησία του Αγίου Αλεξάνδρου, περ. 1890–1900
* Νότια πρόσοψη πριν από το 1939Νότια πρόσοψη πριν από το 1939
* Βόρεια πρόσοψη πριν από το 1939Βόρεια πρόσοψη πριν από το 1939
* Εσωτερικό με το βωμόΕσωτερικό με το βωμό

Δείτε επίσης
------------

* Νεοκλασική αρχιτεκτονική στην Πολωνία
* Εκκλησία της Αγίας Άννας
* Καθεδρικός Ναός των Αγίου Μιχαήλ του Αρχάγγελου και Αγίου Φλοριανού

Παραπομπές
----------

1. ↑  *register of objects of cultural heritage in Poland*. www.nid.pl/pl/Informacje\_ogolne/Zabytki\_w\_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/. Ανακτήθηκε στις 22  Νοεμβρίου 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  «Historia parafii» (στα Πολωνικά). www.swaleksander.pl. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2010.
3. 1 2  «Kościół pw. św. Aleksandra» (στα Πολωνικά). Warszawa 1939. Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2009.