Συντεταγμένες: 38°3′0″N 23°52′0″E﻿ / ﻿38.05000°N 23.86667°E﻿ / 38.05000; 23.86667

Το **Πεντελικό** (ή *Πεντέλη*) είναι το δεύτερο ψηλότερο όρος της Αττικής, με μέγιστο υψόμετρο 1.109 μέτρων. Έχει σχήμα πυραμίδας και οριοθετείται από το λεκανοπέδιο των Αθηνών στα νοτιοδυτικά, την πεδιάδα του Μαραθώνα στα βορειοανατολικά και την κοιλάδα της Μεσογαίας στα νότια, ενώ ανατολικά βρέχεται από τον Κόλπο των Πεταλιών. 

Ο Βριλησσός, όπως αποκαλούνταν αρχικά, σύμφωνα με ιστορικά ντοκουμέντα αλλά και τη σημερινή του όψη χαρακτηρίζεται από τα λευκά και σκληρά του πετρώματα, αλλά και τα πλούσια πευκοδάση που τον περιβάλλουν σε χαμηλότερο υψόμετρο, καθώς και τα δροσερά νερά που αναβλύζουν προς πάσα κατεύθυνση

Κορυφές
-------

Πυργάρι (1109m), Μεγάλη Μαυρηνόρα (783m), Μικρή Μαυρηνόρα (677m), Διονυσοβούνι (650m), Βουνοκορφή (573m), Αγριλίκι (558m), Βραχάκι (494m), Μικρό Αγριλίκι (391m). Άλλα: Πύριζα, Άγιος Παντελεήμων, Καστρί, Βίγλα, Κουφός.

Ρέματα
------

Ρέμα του Χαλανδρίου, ο Βαλανάρης, η Βαθιά Χούνη, η ρεματιά της Ραπεντώσας και η ρεματιά του Κοκκιναρά.

Το μάρμαρο Πεντέλης
-------------------

Το ξακουστό «μάρμαρο Πεντέλης» χρησιμοποιείται από την κλασική κιόλας εποχή του Περικλέους (5ος αιώνας π.Χ.) για την κατασκευή περίλαμπρων μνημείων, όπως ο πρώτος Παρθενώνας της Ακρόπολης, αλλά και σύγχρονα κτίρια των Αθηνών του 19ου αιώνα. Το γεγονός αυτό στέκεται αιτία διεθνούς σκεπτικισμού σχετικά με το πώς κατόρθωσαν οι εργάτες στην προ Χριστού εποχή να μεταφέρουν τα ογκώδη μάρμαρα σε απόσταση 12 χιλιομέτρων από την Αθήνα. Συγκεκριμένα, η κατάβαση των μαρμάρων από το βουνό γινόταν από την επίσης μαρμάρινη και κατηφορική Οδό Λιθαγωγίας, η οποία, όπως μαρτυρά και το όνομά της, χρησιμοποιείτο για τη διευκόλυνση της διαδικασίας, ενώ η μετέπειτα μεταφορά τους γινόταν πιθανότατα με γερανούς.

Εξόρυξη Πεντελικού μαρμάρου
Η παράδοση του όρους στην εξόρυξη μαρμάρων συνεχίζεται και πολύ αργότερα, ενώ λατόμοι έρχονται από όλη την Ελλάδα και κυρίως τις Κυκλάδες για εργασία και ιδρύονται μικροί ναΐσκοι για τις λατρευτικές τους ανάγκες. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την εξάπλωση του μοναχισμού κατά τον μεσαίωνα, καθιστά το όρος φιλόξενο για τους ασκητές που φωλιάζουν σε σπήλαια και σε καλύβες στα δάση του.

Η εξόρυξη του μαρμάρου Πεντέλης συνεχίζεται και στη σημερινή εποχή, στη θέση Διονυσοβούνι στον Διόνυσο, και έχει την ίδια χημική σύσταση και υφή με το γνωστό από την αρχαιότητα πεντελικό μάρμαρο.

Οικισμοί
--------

Στους πρόποδες του Πεντελικού Όρους βρίσκονται οι ομώνυμοι Δήμοι Πεντέλης και Νέας Πεντέλης, καθώς και προάστια της Αθήνας όπως η Κηφισιά, ο Διόνυσος, το Χαλάνδρι, τα Βριλήσσια, τα Μελίσσια, η Εκάλη, η Δροσιά και ο Γέρακας. Σε μια υποβλητική περιοχή του βουνού βρίσκεται η Ιερά Μονή Πεντέλης, που ιδρύθηκε το 1578. Την εποχή της τουρκοκρατίας αποτέλεσε πνευματικό κέντρο του ελληνισμού, ενώ φιλοξενεί σχολή και βιβλιοθήκη.

Το 1937 εγκαταστάθηκε στην Πεντέλη αστρονομικός σταθμός, όπου κατασκευάστηκε το 1958 το Αστεροσκοπείο Πεντέλης, ενώ σημαντικό μνημείο της νεότερης ιστορίας του αποτελεί επίσης το Καστέλλο της Ροδοδάφνης, ανάκτορο της Δούκισσας της Πλακεντίας.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Το Πεντελικό Μάρμαρο: μια ζωντανή ιστορία, συνδετικός κρίκος μεταξύ παρελθόντος και παρόντος.».
2. ↑  «Από την Πεντέλη στον Παρθενώνα».
3. ↑  «Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Αρχειοθετήθηκε 2018-06-10 στο Wayback Machine.» από Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών. Αρχειοθετήθηκε 10/06/2018. Ανακτήθηκε 10/06/2018.
4. ↑  e-Pentelikon: Ιστορικά του Πεντελικού Αρχειοθετήθηκε 2008-02-16 στο Wayback Machine. ανάκτηση 24/2/2008.

Συναφείς Σύνδεσμοι
------------------

* e-Pentelikon Ιστορικά του Πεντελικού Όρους
* Routes.gr Αναρριχητικός Οδηγός Ελληνικών Βουνών

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Γεωγραφική θέση |
| --- |
|  |
|  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
Βορειοανατολική Αττική

Λεκανοπέδιο Αθηνών 

Λεκανοπέδιο Αττικής
 | 
Βορειοανατολική Αττική
Βόρεια
Δυτικά **(προσθέστε πόλη)** Ανατολικά
Νότια

 | 
Βορειοανατολική Αττική

Κόλπος Πεταλιών 

Μεσογαία |

 |  |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βουνά της Αττικής |
| --- |
|  |
| 
* Αιγάλεω
* Βουνό Φυλής
* Γεράνεια
* Διονυσοβούνι
* Κιθαιρώνας
* Μερέντα
* Όλυμπος
* Πάνειο
* Πάρνηθα
* Πάστρα
* Πατέρας
* Πεντέλη
* Ποικίλο
* Υμηττός
 |

 |