Σάτυροι «μετρονόμοι» βάρους που αντέχει η στύση πέους. Λεπτομέρεια από Ψυκτήρα, περίπου 500-490 π.Χ.
Οι **Σάτυροι** ήταν κατώτερα μυθικά όντα «δαίμoνες» της ελληνικής μυθολογίας, (πνεύματα των βουνών και των δασών).

Σύμφωνα με τη μυθολογία
-----------------------

Στην Ποίηση και στη Τέχνη τους απεικόνιζαν από τη μέση και πάνω σχεδόν ανθρωπόμορφους, φαλακρούς και με μυτερά αυτιά, με πόδια και ουρά τράγου. Σε αντίθεση με τους Σειληνούς, των οποίων το κάτω μισό του σώματος έμοιαζε με αλόγου. Ήταν, όπως και οι Σειληνοί, υπηρέτες και σύντροφοι του θεού Διόνυσου, τον οποίον είχαν μεγαλώσει από παιδί. Αγαπημένη τους ασχολία ήταν το παίξιμο αυλού και κιθάρας, ο τρύγος και το μεθοκόπημα, αλλά και το κυνήγι των κοριτσιών , που αποτελούσαν όλα μαζί την προσωποποίηση της γονιμότητας της Φύσης.

Στα διάφορα έργα τόσο του λόγου όσο και της τέχνης εμφανίζονται θρασείς, πότες, ερωτομανείς με τις Νύμφες και εξαιρετικά φιλόμουσοι και χορευτές. Περιέργως ο Όμηρος δεν αναφέρεται σ΄ αυτούς. Αντίθετα ο Ησίοδος μνημονεύει αυτούς ως "γένος των κηφήνων", ενώ τους Σειληνούς τους αποκαλεί "ουτιδανούς" (=άχρηστους) και "αμηχανοέργους" (=τεμπέληδες). Άλλοι ποιητές τους Σάτυρους τους αποκαλούσαν "σκιρτόποδες", επειδή χόρευαν με σκιρτήματα, ή "γλευκόποτες" (=κρασοπότες), ή "κεραστές" (από τα κέρατα που έφεραν), ή αιγίποδες (=τραγοπόδαροι).

Νύμφη με Σάτυρο

Δραματική ποίηση
----------------

Ιδιαίτερα στη δραματική ποίηση οι Σάτυροι αποτελούν τα κύρια πρόσωπα του **σατυρικού δράματος** εξ ου και η ονομασία του. Στο ποιητικό αυτό είδος οι Σάτυροι εμφανίζονται ντυμένοι με δέρματα τράγων ονομαζόμενοι έτσι "τράγοι". Στις διάφορες αρχαίες παραστάσεις εμφανίζονται συνηθέστερα μαζί με τον Διόνυσο και τις Νύμφες, που όμως πολύ συχνά συγχέονται με τους Σειληνούς και ίσως εξ αυτού του λόγου να προστέθηκαν στους Σάτυρους αυτιά, ουρά, οπλές αλόγου και σκέλια τράγου. Πάντως η σύγχυση αυτή παρατηρείται από τον 4ο αιώνα π.Χ..

Προέλευση
---------

Επικράτησε όμως οι μεν Σάτυροι να απεικονίζονται νέοι, σε αντίθεση με τους Σειληνούς που απεικονίζονταν γέροι με αυτιά αλόγου. Το πιθανότερο εξ αυτού είναι ότι οι Σάτυροι και οι Σειληνοί δεν έχουν κοινή προέλευση. Φαίνεται όμως ότι από τον θεό Πάνα, στο χώρο του οποίου βρίσκονται εγκατεστημένοι, πήραν την τραγοπόδαρη μορφή των κάτω άκρων τους. Στην αγγειογραφία οι ώριμοι Σειληνοί φέρονται γενειοφόροι - πωγωνοφόροι, γέροντες φαλακροί και προγάστορες (=με μεγάλη κοιλιά), σε αντίθεση με τους Σάτυρους που φέρονται ως αγένειοι νέοι ("Σατυρίσκοι").

Τέλος ο Πραξιτέλης τους παριστά περισσότερο εξευγενισμένους (4ος αιώνας π.Χ.) με πολύ μικρά κέρατα που προδίδουν την ιδιότητά τους.

Εκφράσεις
---------

Στις σύγχρονες ελληνικές δημώδεις εκφράσεις η αναφορά σε Σάτυρο χαρακτηρίζει πρόσωπο που επιδιώκει ανήθικες ερωτικές συνευρέσεις, ή προβαίνει σε ασελγείς πράξεις, (π.χ. εφαψίες, επιδειξίες, παιδεραστές, κ.λπ.).

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Διόνυσος». *mythotopia.eu*. Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου. Ανακτήθηκε στις 25 Αυγούστου 2023.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Σάτυροι** |


|  |  |
| --- | --- |
| wiktionary logowiktionary logo | Το *Βικιλεξικό* έχει σχετικό λήμμα:  **σάτυροι**  |

* Οι Μύθοι του Αισώπου

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Αρχαία ελληνική θρησκεία και μυθολογία |
| --- |
|  |
| Θρησκείες | 
* Δισκορδιανισμός
* Γαιανισμός
* Πλατωνισμός
* Νεοπλατωνισμός
* Ορφισμός
* Ελληνική εθνική θρησκεία
 |
|  |
| Λατρείες | 
* Διονυσιακά Μυστήρια
* Ελευσίνια Μυστήρια
* Καβείρια Μυστήρια
 |
|  |
| Ομάδες | 
* Αμαζόνες
* Άνεμοι
* Κένταυροι
* χθόνιοι
* Κύκλωπες
* Δράκοι
* Ερινύες
* Γίγαντες
* Στρίγκλες
* Εκατόγχειρες
* Μοίρες
* Θνητοί
* Μούσες
* Νύμφες
* Πρωτογενείς θεότητες
* Σάτυροι
* Θαλάσσιες θεότητες
* Τιτάνες
 |
|  |
| Δώδεκα θεοί του Ολύμπου | 
* Άρης
* Αφροδίτη
* Απόλλων
* Άρτεμις
* Αθηνά
* Δήμητρα
* Ήφαιστος
* Εστία
* Δίας
* Ήρα
* Ποσειδώνας
* Ερμής
 |
|  |
| Άλλες κυριότερες θεότητες | 
* Ασκληπιός
* Διόνυσος
* Έρως
* Ήλιος
* Σελήνη
* Ηώς
* Γαία
* Ηρακλής (μυθολογία)
* Άδης
* Ήβη
* Εκάτη
* Πάνας
* Περσεφόνη
* Διώνη
 |
|  |
| Ήρωες | 
* Ηρακλής και οι Άθλοι του
* Αχιλλέας και ο Τρωικός πόλεμος
* Οδυσσέας και η Οδύσσεια
* Ιάσονας και οι Αργοναύτες
* Περσέας και η Μέδουσα
* Οιδίποδας και οι Επτά επί Θήβας
* Θησέας και ο Μινώταυρος
* Τριπτόλεμος
* Βελλεροφόντης και η Χίμαιρα
 |
|  |
| Τελετές και έθιμα | 
* Αμφιδρόμια
* Ύμνοι
* Ιατρομάντης
* Σπονδή
* Φαρμακός
* Δεήσεις
* Θυσίες
* Ναοί
* Αφιερωτικές Θυσίες
 |
|  |
| Ιερά μέρη | 
* Δελφοί
* Δήλος
* Δίον
* Δωδώνη
* Ολυμπία
* Όλυμπος
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Όντα της ελληνικής μυθολογίας |
| --- |
|  |
| 
* Άλογα του Διομήδη
* Άρπυιες
* Αρίων
* Γίγαντες
* Γοργόνες
* Γραίες
* Ερινύες
* Ερυμάνθιος Κάπρος
* Έχιδνα
* Ιχθυοκένταυρος
* Κένταυροι
* Κέρβερος
* Κερυνίτιδα Έλαφος
* Κήρες
* Κύκλωπες
* Λαίλαπα
* Λαπίθες
* Λέων της Νεμέας
* Λερναία Ύδρα
* Μινώταυρος
* Πήγασος
* Πρωτέας
* Σάτυροι
* Σειληνοί
* Σειρήνες
* Σκύλλα
* Στυμφαλίδες Όρνιθες
* Σφίγγα
* Τάλως
* Τυφών
* Χάρυβδη
* Χίμαιρα
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* VIAF: 9485159477655227990005
* SUDOC: 077114418
* BNF: cb11990977s (data)

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Ελληνική μυθολογία
 |

 |