Συντεταγμένες: 37°8′44.25″N 22°46′8.26″E﻿ / ﻿37.1456250°N 22.7689611°E﻿ / 37.1456250; 22.7689611

Η **Μονή Ελώνης** ή **Έλωνα** (Τσακώνικα: **Έωνη**) είναι μονή του νομού Αρκαδίας. Είναι γυναικεία μονή και σε αυτή μονάζουν με βάση την απογραφή του 2001 τέσσερις μοναχές.

Η Έλωνα είναι χτισμένη σε μία απότομη πλαγιά του Πάρνωνα. Με βάση τη διοικητική διαίρεση του νομού περιλαμβάνεται στην δημοτική ενότητα Κοσμά του δήμου Νότιας Κυνουρίας. Απέχει 35 χιλιόμετρα από τον Τυρό και 17 χιλιόμετρα από το Λεωνίδιο.

Ιστορία
-------

Η ιστορία της μονής ανάγεται στο 1300. Με βάση το ιστορικό, οι βοσκοί της περιοχής έβλεπαν σε ένα δυσπρόσιτο σημείο της πλαγιάς του Πάρνωνα ένα φως. Αρχικά δεν του έδωσαν σημασία, η συνέχιση του φαινομένου όμως όξυνε την περιέργεια τους με αποτέλεσμα να καταφύγουν στον επίσκοπο Ρέοντος και Πραστού. Ο επίσκοπος συγκέντρωσε το χωριό και επιχείρησαν να δώσουν μία εξήγηση στο αξιοπερίεργο περιστατικό. Το αποτέλεσμα ήταν να αντιληφθούν ότι επρόκειτο για το φως ενός καντηλιού, το οποίο ήταν αναμμένο μπροστά από μία εικόνα. Το ύψος, όμως, που βρισκόταν η εικόνα καθιστούσε αδύνατη κάθε προσπάθεια προσέγγισής της. 

Μετά τις προσευχές τους η εικόνα κατέβηκε σε χαμηλότερο σημείο και οι τολμηρότεροι παρευρισκόμενοι σκαρφάλωσαν στο βουνό και διαπίστωσαν ότι ήταν μία εικόνα της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας. Στη συνέχεια έχτισαν ένα πρόχειρο ξύλινο εκκλησάκι, όπου και τοποθέτησαν την εικόνα, ενώ για την πρόσβαση σε αυτό κατασκευάστηκε σχοινένια σκάλα.

Στην περιοχή που βρέθηκε η εικόνα ασκήτευαν δύο μοναχοί, ο Καλλίνικος και ο Δοσίθεος. Ο επίσκοπος τους ζήτησε να εγκατασταθούν στο ακριβές μέρος όπου βρέθηκε η εικόνα. Με τη βοήθεια των κατοίκων της περιοχής οι δύο μοναχοί δεν άργησαν να κατασκευάσουν ένα μικρό εκκλησάκι και δύο κελιά, δημιουργώντας ουσιαστικά τη μονή. Με βάση παραδόσεις αλλά και στοιχεία από χειρόγραφα οι δύο μοναχοί βρήκαν φριχτό τέλος στα χέρια δύο Τούρκων. Με βάση την ίδια παράδοση οι δύο σφαγείς έχασαν την όραση τους, όταν επιχείρησαν να συλήσουν το ναό της μονής και την ξαναβρήκαν μόνο μετά τις ικεσίες των κατοίκων του γειτονικού Κοσμά. Σε αυτό να οφείλονται ίσως και τα προνόμια που απέκτησαν την ίδια περίοδο οι κάτοικοι του συγκεκριμένου χωριού. Τα επόμενα χρόνια η μονή ακμάζει και αποκτά μεγάλο αριθμό προσκυνητών και δωρητών.

Μετά την αποτυχημένη επανάσταση του 1770 (Ορλωφικά) οι Τούρκοι καταστρέφουν σαν αντίποινα την Πελοπόννησο. Την περίοδο αυτή η μονή πυρπολείται και λαφυραγωγείται, ενώ οι μοναχοί της σφαγιάζονται. Η μονή ανακατασκευάστηκε την επόμενη δεκαετία.

Ο ναός
------

Ο ναός της μονής χρονολογείται από το 1809, πληροφορία που παρέχεται από επιγραφή στην κεντρική του είσοδο. Χτίστηκε επάνω στα θεμέλια του προηγούμενου κατεστραμμένου ναού και έχει μεγαλύτερο μέγεθος από τον προηγούμενο. Συγκεκριμένα έχει μήκος 14,90 μέτρα και πλάτος 5,10.

Δε διαθέτει τρούλο, ούτε όμως και αγιογραφίες. Το τέμπλο του όμως είναι σκαλιστό και προέρχεται από ξύλο καρυδιάς. Πάνω σε αυτό είναι ζωγραφισμένες παραστάσεις από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, έργα σημαντικών καλλιτεχνών, όπως προκύπτει και από τις ενθυμήσεις που υπάρχουν πάνω σε αυτές. Το κωδωνοστάσιο του ναού κατασκευάστηκε το 1831.

Ο ναός είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου και γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Η κλοπή της εικόνας
-------------------

Στις 18 Αυγούστου του 2006 η ιστορική εικόνα της Παναγίας κλάπηκε από τη μονή μαζί με τα αφιερώματά της. Η κλοπή αυτή προκάλεσε αίσθηση και δημοσιοποιήθηκε τόσο από τα ελληνικά όσο και από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Η εικόνα εντοπίστηκε από την Ελληνική Αστυνομία 38 ημέρες αργότερα στο Φαρακλό Λακωνίας. Ο δράστης συνελήφθη και η εικόνα επιστράφηκε στη θέση της με μία πανηγυρική τελετή. Στην τοποθεσία που βρέθηκε χτίστηκε με έξοδα της Ελληνικής Αστυνομίας εικονοστάσι, στο οποίο τοποθετήθηκε πιστό αντίγραφό της εικόνας, ακριβώς ένα χρόνο μετά τον εντοπισμό της.

Πηγές
-----

* Αρχιμανδρίτης Αλέξανδρος Παπαδόπουλος, *Η Ιερά Μονή Υπεραγίας Θεοτόκου Ελώνης Κυνουρίας*, Τρίπολη 1975.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αρκαδίας
* Inarcadia.gr

Παραπομπές
----------

1. ↑  Στο μικροσκόπιο τρεις Ρουμάνες μοναχές[*νεκρός σύνδεσμος*], του Νίκου Θεοδωράκη, Ελευθεροτυπία, 22 Αυγούστου 2006, ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2007
2. ↑  Greek police hunt for stolen icon, BBC, 19 Αυγούστου 2006, ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2007 (Αγγλικά)
3. ↑  Εντοπίστηκε η κλεμμένη από τη Μονή Έλωνας εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας Αρχειοθετήθηκε 2008-01-17 στο Wayback Machine. in.gr, 23 Σεπτεμβρίου 2006, ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2007
4. ↑  Πανηγυρικά στην Έλωνα η Βρεφοκρατούσα[*νεκρός σύνδεσμος*], του Νίκου Θεοδωράκη, Ελευθεροτυπία, 2 Οκτωβρίου 2006, ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2007

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Μονές του νομού Αρκαδίας (20 ενεργές) |
| --- |
|  |
| Δήμος Τρίπολης (5) | 
* Βαρσών
* Γοργοεπηκόου
* Επάνω Χρέπας
* Καλτεζών
* Παναγίας Κανδήλας
* *Μουχλίου\**
* *Παναγίας Βλαχέρνας\**
* *Παναγίας Ελεούσας\**
 | Χάρτης του Νομού Αρκαδίας |
|  |
| Δήμος Βόρειας Κυνουρίας (5) | 
* Αρτοκωστάς
* Λουκούς
* Μαλεβής
* Παλαιοπαναγιάς
* Τιμίου Προδρόμου
* *Αγίας Τριάδας\**
* *Αγίου Ιωάννη Θεολόγου\**
* *Αρώματος\**
* *Εγκλειστουρίου\**
* *Ενδύσσενας\**
* *Κοντολινάς\**
* *Παναγίτσας Λευκαΐτισσας\**
* *Ρεοντινού\**
* *Σέλλας\**
 |
|  |
| Δήμος Γορτυνίας (5) | 
* Αγίου Ιωάννου Προδρόμου
* Αιμυαλών
* Παναγίας Κερνίτσης
* Παναγίας Κλειβωκάς
* Φιλοσόφου
 |
|  |
| Δήμος Νότιας Κυνουρίας (4) | 
* Ελώνης
* Καρυάς
* Παναγίας Καρυάς
* Σίντζας
 |
|  |
| Δήμος Μεγαλόπολης (1) | 
* Μπούρα
* *Ρεκίτσας\**
 |
|  |
| 
* *Γυναικείες μονές*
* *\* Ανενεργές μονές*
 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Νότιας Κυνουρίας |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κοσμά | 
* Κοσμάς
* Μονή Ελώνης
* Πηγάδι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Λεωνιδίου | 
* Άγιος Βασίλειος
* Αμυγδαλιά
* Βασκίνα
* Βίγλα
* Βλησιδιά
* Κουνουπιά
* Λεωνίδιο
* Λιβάδι
* Λογγάρι
* Μαρί
* Μονή Καρυάς
* Παλαιοχώρι
* Πελετά
* Πηγάδι
* Πλατανάκι
* Πούλιθρα
* Πραγματευτής
* Πυργούδι
* Σαμπατική
* Τσιτάλια
* Φυλάτικα
* Φωκιανό
* Χούνη
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυρού | 
* Άγιος Χριστόφορος
* Ελληνικό
* Κρυονέρι
* Λιβάδι
* Μονή Παναγίας Καρυάς
* Παλαιοχώρα\*
* Παραλία
* Παραλία Τυρού
* Πέρα Μέλανα
* Πέτρα
* Σαπουνακαίικα
* Τυρός
 |
|  |
| 
* Έδρα: Λεωνίδιο
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |