| Σάμπαα *(Shambaa)* |
| --- |
| Ζευγάρι της φυλής Σάμπαα. |
| Πληθυσμός | 664.000 (εκτίμ. 2001) |
| Ονομασίες |
| Άνθρωπος | Μσάμπαα *(Mshambaa)*Σάμπαα *(Shambaa)* |
| Άνθρωποι | Ουασάμπαα *(Washambaa* ή *Wasambaa)* |
| Γλώσσα | Κισάμπαα *(Kishambaa)*Σαμπάλα *(Shambala)*[από τους Σάμπαα] |
| Χώρα | Ουσάμπαα *(Usambaa)*Ουσαμπάρα *(Usambara)*Σαμπαλάι *(Shambalai)*[από τους Σάμπαα] |
| Συγγενική φυλή | Μποντέι *(Bondei)*Ζιγκούα *(Zigua)* |
|

Οι **Σάμπαα** *(Shambaa)* (οι οποίοι επίσης αποκαλούνται **Σαμπάλα** *(Shambala* ή *Sambala)* ή Σαμπάρα *(Sambara)*, είναι μια εθνοτική και γλωσσική ομάδα από τα Ουσαμπάρα Όρη *(Usambara Mountains)*, στην Περιφέρεια Τάνγκα *(Tanga Region)*, της βορειοανατολικής Τανζανίας.

Το 2001, ο πληθυσμός των Σάμπαα *(Shambaa)*, εκτιμάτο ότι αριθμούσε 664.000 άτομα.

Γλώσσα
------

Κισάμπαα *(Kishambaa)* είναι η λέξη των Σάμπαα *(Sambaa)* για την γλώσσα Σαμπάλα *(Shambala language)*, Ουασάμπαα *(Wasambaa)* είναι η ονομασία για τους ανθρώπους (Μσάμπαα *(Msambaa)* για τον άνθρωπο) και Ουσάμπαα *(Usambaa)* ή Ουσαμπάρα *(Usambara)* χρησιμοποιείται για τα εδάφη των Σάμπαα *(Sambaa)*. Οι Σάμπαα *(Shambaa)* αποκαλούν τα εδάφη των Σαμπαλάι *(Shambalai)*.

Η γλώσσα είναι αμοιβαία κατανοητή από τους Μποντέι *(Bondei)* και τους Ζιγκούα *(Zigua)*, με τις τρεις ομάδες να μοιράζονται σημαντική εδαφική αλληλοκάλυψη και μια μακρά ιστορία επιμειξιών. Οι μεταξύ των ομοιότητες, έχουν ωθήσει ορισμένους να αναφέρονται στους εαυτούς τους ως «Μποσάζι» *(«Boshazi»)* (την πρώτη συλλαβή από κάθε μια από τις τρεις ομάδες).

Οι Σάμπαα *(Sambaa)* ανήκουν στις Βορειοανατολικές Παράκτιες γλώσσες Μπαντού *(Bantu)*. Ομάδα η οποία περιλαμβάνει τα Σουαχίλι, παρόλο που τα Σουαχίλι δεν είναι αμοιβαία κατανοητά από τους Σάμπαα *(Sambaa)*.

Ιστορία
-------

Η Ουασάμπαα *(Wasambaa)*, κυβερνήθηκαν από τη δυναστεία Κιλίντι *(Kilindi)* από τα μέσα του 18ου αιώνα μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Ο ιδρυτής της δυναστείας ήταν ο Μπέγκχα *(Mbegha)* και ο γιος του Μπούγκχε *(Bughe)* εγκατέστησε την πρωτεύουσα στην κορυφή του λόφου στη Βούγκα *(Vuga)*.

Το βασίλειο έφτασε στο απόγειό του, υπό τον Κιμουέρι υε Νυουμπάι *(Kimweri ye Nyumbai)*. Μετά τον θάνατό του το 1862, ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος για τη διαδοχή, ο οποίος τροφοδοτήθηκε από τον ανταγωνισμό που είχε φέρει στην περιοχή, ο νέος πλούτος από το εμπόριο του καραβανιού στην κοιλάδα Πανγκάνι *(Pangani)*. Η ευλογιά και το δουλεμπόριο συνέβαλαν στη διάλυση του βασιλείου, καθώς επίσης και μια πυρκαγιά του 1898, η οποία κατέστρεψε τη Βούγκα *(Vuga)*. Οι Γερμανοί πήραν τον έλεγχο.

Υπό το αποικιοκρατικό καθεστώς, η δυναστεία, συνέχισε να έχει κάποια εξουσία, αλλά το 1962, η κυβέρνηση της Τανζανίας αφαίρεσε όλη την εξουσία από τα κληρονομικά βασίλεια.
Ο Κιμουέρι Μπούτα Μαγκόγκο *(Kimweri Mputa Magogo)*, απόγονος του Κιμουέρι υε Νυουμπάι *(Kimweri ye Nyumbai)*, απεβίωσε το 2000 και ήταν ο τελευταίος Βασιλιάς των Λιονταριών.

Η περιοχή της Ουσαμπάρα *(Usambara)* ήταν το αρχηγείο της Γερμανικής Ανατολικής Αφρικής *(German East Africa)* κατά τους ζεστούς μήνες. Η Τανγκανίκα *(Tanganyika)*, η ονομασία για την Γερμανική αποικία και μετέπειτα για τη δημοκρατία και τελικά, για το τμήμα της ενδοχώρας, προέρχεται από τα Σάμπαα *(Sambaa)*: *Tanga* σημαίνει καλλιεργημένη γη και *nyika* θαμνώδης γη.

Εικόνες
-------

* 
* 
* 
*

Δείτε επίσης
------------

* Μποντέι
* Ζιγκούλα (φυλή)
* Μπέγκχα
* Ουσαμπάρα Όρη

Σημειώσεις
----------

1. ↑   Χάριν της μετάφρασης, προτιμήθηκε να διατηρηθούν τα τμήματα με την Αγγλική-Σουαχίλι γραφή έναντι της Ελληνικής τους γραφής. Ο λόγος που γίνεται αυτό, είναι διότι ορισμένες ονομασίες δεν μπορούν να αποδοθούν 100% με την Ελληνική γραφή, π.χ. τόσο η Αγγλική-Σουαχίλι ονομασία *Shambaa* όσο και η ονομασία *Shabaa*, στα Ελληνικά γράφονται ως «Σάμπαα». Η αναγραφή λοιπόν της Αγγλικής-Σουαχίλι ονομασίας, μας βοηθά στη συγκεκριμένη περίπτωση, να δούμε ότι η Ελληνική ονομασία προφέρεται ως «Σά-μ-μπα-α» και όχι ως «Σά-μπα-α» (γιατί δεν είναι *Shabaa* αλλά *Shambaa*). Υπάρχουν αρκετές τέτοιες περιπτώσεις, οπότε η παράλληλη παράθεση της Αγγλικής-Σουαχίλι ονομασίας, διευκολύνει στην Ελληνική ανάγνωση της ονομασίας. Επιπλέον, όπου υπάρχει ονομασία σε Ελληνική γραφή, παρατίθεται απαραιτήτως *(εντός παρενθέσεως)* και η Αγγλική-Σουαχίλι ονομασία, ώστε να διευκολυνθεί περαιτέρω, ο μη εξοικειωμένος (με τις Σουαχίλι ονομασίες) αναγνώστης.
2. ↑   Η ονομασία «Μποσάζι» *(«Boshazi»)*, προέρχεται από την πρώτη συλλαβή των:

	* **Μπο**-ντέι
	* **Σά**-μπαα και
	* **Ζι**-γκούα.
3. ↑   Προσέξτε τα σκουλαρίκια στα αυτιά των γυναικών -όσο πιο πολλά, τόσο πιο εύπορη η γυναίκα (κατ'επέκταση και ο άνδρας της).

Παραπομπές σημειώσεων

Παραπομπές
----------

1. ↑  Ethnologue.
2. ↑  Conte 2004, σελ. 33.
3. ↑  Murless 2013, σελ. 2.
4. ↑  Feierman 1990, σελ. 229.
5. ↑  Feierman 1990, σελ. 172.

Πηγές
-----

* (Αγγλικά) Conte, Christopher Allan (1 Ιανουαρίου 2004). *Highland Sanctuary: Environmental History in Tanzania's Usambara Mountains*. Ohio University Press. ISBN 978-0-8214-1554-2. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2013.
* (Αγγλικά) Feierman, Steven M. (14 Νοεμβρίου 1990). *Peasant Intellectuals: Anthropology and History in Tanzania*. Univ of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-12523-3. Ανακτήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2013.
* (Αγγλικά) Murless, Peter (2013). «The Usambara Mountains of Tanzania» (PDF). Irente Biodiversity Reserve. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2013. [*νεκρός σύνδεσμος*]


|  |  |
| --- | --- |
| CC-BY-SA Μετάφραση | Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Shambaa people (έκδοση 684194039) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 4.0. (ιστορικό/συντάκτες). |