Συντεταγμένες: 35°12′30″N 24°31′7″E﻿ / ﻿35.20833°N 24.51861°E﻿ / 35.20833; 24.51861

Η **Μουρνέ** είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Αγίου Βασιλείου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Απέχει 34 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και 4 από το Σπήλι. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 500 μ. σε μικρή αβαθή κοιλάδα. Το όνομα του χωριού προέρχεται από το φυτό μουριά.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως *Murnea* στην επαρχία Αγίου Βασιλείου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως *Murnea* με 121 κατοίκους και 18 οφειλόμενες αγγαρείες, ενώ μνεία στο χωριό κάνει και ο Βασιλικάτα το 1630, με την ονομασία *Murnea*. Στην οθωμανική απογραφή του 1659 αναφέρεται ως *Murnye*, με 22 σπίτια. Στις ενετικές απογραφές αναφέρονται και άλλοι οικισμοί της περιοχής, οι οποίοι πλέον έχουν εγκαταλειφθεί. Αυτοί είναι οι Χαντάκι, Μαυρίκη, Λαγκά, Λάκκος, Ντιπλοχώρι και Επίζυγος. Ο Λάκκος και το Ντιπλοχώρι συνέχισαν να κατοικούνται επί Τουρκοκρατίας. Αναφέρονται τελευταία φορά στην απογραφή του 1928.

Στην απογραφή του 1881 η Μουρνέ υπάγονταν στον δήμο Λάμπης και είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 380 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 462 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Στην απογραφή του 1920 είχε οριστεί έδρα όμωνυμου αγορικού δήμου. Το 1925 η Μουρνέ ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας, μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, όταν το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Λάμπης. Από το 2010 έγινε πάλι έδρα κοινότητας του Δήμου Αγίου Βασιλείου.

Από την Μουρνέ κατάγονταν ο ιατρός Γιώργης Αγγελιδάκης.

  

*Δείτε: **Κοινότητα Μουρνές***

### Απογραφές πληθυσμού

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

| Απογραφή | 1900 | 1920 | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Πληθυσμός | 462 | 470 | 522 | 546 | 448 | 404 | 281 | 250 |  | 291 | 176 |

Σημεία ενδιαφέροντος
--------------------

Ο ναός της Αγίας Ειρήνης
Εντός του χωριού βρίσκονται ο ναός της Αγίας Ειρήνης και ο ναός του Αγίου Γεωργίου, στο νεκροταφείο, αμφότεροι τοιχογραφημένοι. Ο ναός της Αγίας Ειρήνης είναι δίκλιτος, αλλά τοιχογραφίες σώζονται μόνο στο βόρειο κλίτος. Ο Ιωάννης Σπαθαράκης τις χρονολογεί στις αρχές του 14ου αιώνα. Διακρίνονται οι μετωπικοί ιεράρχες στο ιερό, όπως ο Άγιος Βλάσιος. Οι τοιχογραφίες του Αγίου Γεωργίου χρονολογούνται την ίδια εποχή και εντάσσονται στο επαρχιακό στυλ. Χαρακτηριστικό των τοιχογραφιών είναι έντονες μαύρες γραμμές στα περιγράμματα και στα μάτια και οι λεπτές άσπρες. Οι τοιχογραφίες στον ναό περιλαμβάνουν σκηνές από το μαρτύριο του Αγίου Γεωργίου και σκηνές από τη Δευτέρα Παρουσία, όπως αυτή όπου η θάλασσα αποδίδει τους νεκρούς της. Ανάμεσα στις υπόλοιπες τοιχογραφίες ξεχωρίζει η απεικόνιση του Αγίου Διομήδη μέσα σε στηθάριο με κόκκινο υπόβαθρο λόγω της σπανιότητάς της. Δίπλα απεικονίζεται και οι άλλοι Άγιοι Ανάργυροι, οι Άγιοι Κοσμάς, Δαμιανός και Παντελεήμονας.

Έξω από το χωριό βρίσκεται ο ναός της Αγίας Μαρίνας. Οι τοιχογραφίες του ναού φέρουν σημάδια φθοράς και ο Ιωάννης Σπαθαράκης της χρονολογεί στο 1300. Περιλαμβάνει σκηνές από τη ζωή της Αγίας Μαρίνας. Ο Παντοκράτορας, ο οποίος απεικονίζεται στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας του ιερού απεικονίζεται αυστηρός με λίγες γραμμές και χρώματα. Το κεφάλι είναι σχεδόν όλο ίδιου χρώματος με τα χαρακτηριστικά να αποδίδονται διαφορετικές φωτεινότητες αυτού του χρώματος. Στη θέση Δενδρικά βρίσκεται ο τοιχογραφημένος ναός της Παναγίας. Στο εγκαταλελειμμένο χωριό Ντιπλοχώρι σώζεται ο ερειπωμένος ναός της Παναγίας. Εντός του ναού σώζεται κτητορική επιγραφή η οποία αναφέρει ότι ανακαινίστηθηκε και τοιχογραφήθηκε από τον κυρ Λεοντάκι Τρουλινό, τη σύζυγό του Άννα και τα παιδιά τους το ςϡΚΕ (=6925=1417).

Στη θέση Μαλαθρέ, βορειοδυτικά από το Ντιπλοχώρι, βρίσκονται τα ερείπια της μονής του Αγίου Γεωργίου. Σύμφωνα με την παράδοση κτίστηκε στη θέση παλαιότερου ναού, με 101 πόρτες και παράθυρα. Σώζεται ο τοιχογραφημένος ναός του Αγίου Γεωργίου, με δύο στρώματα τοιχογραφιών. Από τις τοιχογραφίες ξεχωρίζουν οι τιμωρίες των κολασμένων και η Ανάσταση των Νεκρών, η οποία βρίσκεται στο θόλο του ναού. Τα υπόλοιπα κτίρια της μονής σώζονται σε ερειπιώδη κατάσταση.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Ελληνικά) *Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής*.
2. 1 2 3 4 5  Σπανάκης, Στέργιος (1993). *Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄*. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 556.
3. 1 2 3  «Μουρνέ». *www.agios-vasilios.gr*. Δήμος Αγίου Βασιλείου. Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2019.
4. ↑  Σπανάκης, Στέργιος (1993). *Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄*. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 457, 587.
5. ↑  «Μουρνέ (Ρεθύμνης)». *Διοικητικές Μεταβολές Δήμων και Κοινοτήτων - Αναλυτικά*. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019.
6. ↑  Γιώργης Θ. Αγγελιδάκης: Κάθε αναπτυξιακό έργο έχει και τη δική του συμβολή
7. ↑  Σπαθαράκης, Ιωάννης (1999). *Βυζαντινές τοιχογραφίες Νομού Ρεθύμνου*. Ρέθυμνο: Μίτος. σελ. 100. ISBN 960-7857-02-X.
8. ↑  Σπαθαράκης, Ιωάννης (1999). *Βυζαντινές τοιχογραφίες Νομού Ρεθύμνου*. Ρέθυμνο: Μίτος. σελίδες 102–103. ISBN 960-7857-02-X.
9. ↑  Σπαθαράκης, Ιωάννης (1999). *Βυζαντινές τοιχογραφίες Νομού Ρεθύμνου*. Ρέθυμνο: Μίτος. σελ. 101. ISBN 960-7857-02-X.
10. ↑  Σπανάκης, Στέργιος (1993). *Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄*. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 587.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αγίου Βασιλείου (ανά δημοτική ενότητα) |
| --- |
|  |
| Δημοτική ενότητα Λάμπης | 
* Αγαλιανός
* Αγία Γαλήνη
* Αγία Παρασκευή
* Αγία Πελαγία
* Αγία Φωτεινή
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Παύλος
* Ακούμια
* Ακτούντα
* Άνω Μυξόρρουμα
* Άρδακτος
* Βάτος
* Βρύσες
* Δαριβιανά
* Δρίμισκος
* Καρίνες
* Κάτω Σακτούρια
* Κεντροχώρι
* Κεραμές
* Κισσός
* Κισσού Κάμπος
* Κρύα Βρύση
* Λαμπινή
* Μέλαμπες
* Μουρνέ
* Μυξόρρουμα
* Νέα Κρύα Βρύση
* Ξηρόκαμπος
* Ορνέ
* Παξιμάδια ένα (νησίδα)
* Παξιμάδια δύο (νησίδα)
* Πλατανές
* Σακτούρια
* Σπήλι
* Τριόπετρα
* Φρατί
 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Φοίνικα | 
* Άγιος Βασίλειος
* Άγιος Ιωάννης
* Αγκουσελιανά
* Αμμούδι
* Ασώματος
* Ατσιπάδες
* Άνω Ροδάκινο
* Γιαννιού
* Δαμνόνι
* Καλή Συκιά
* Καλυψώ
* Κάμπος
* Κάνεβος
* Κατσογρίδα
* Κάτω Μονή Πρέβελη
* Κάτω Ροδάκινο
* Κόκκινα Χωράφια
* Κοξαρέ
* Κόρακας
* Λευκόγεια
* Μαριού
* Μυρθιανός Πλακιάς
* Μύρθιος
* Παλαιά Ταβέρνα
* Παλαιόλουτρα
* Παλέ
* Πίσω Μονή Πρέβελη
* Πολύριζος
* Πλακιάς
* Σελλιά
* Σούδα
* Σχοινάρια
* Φοίνικας
 |
|  |
| 
* Έδρα: Σπήλι
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
* Ιστότοπος:
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αγίου Βασιλείου |
| --- |
|  |
| Δημοτική ενότητα Λάμπης | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Αγίας Γαλήνης | 
* Αγία Γαλήνη
* Ξηρόκαμπος
 |
|  |
| Κοινότητα Ακουμίων | 
* Ακούμια
* Βρύσες
* Τριόπετρα
 |
|  |
| Κοινότητα Αρδάκτου | 
* Αγία Παρασκευή
* Ακτούντα
* Άρδακτος
* Βάτος
 |
|  |
| Κοινότητα Δριμίσκου | 
* Δρίμισκος
 |
|  |
| Κοινότητα Καρινών | 
* Καρίνες
 |
|  |
| Κοινότητα Κεντροχωρίου | 
* Κεντροχώρι
* Πλατανές
 |
|  |
| Κοινότητα Κεραμέ | 
* Αγαλιανός
* Αγία Φωτεινή
* Κεραμές
 |
|  |
| Κοινότητα Κισσού | 
* Κισσός
* Κισσού Κάμπος
 |
|  |
| Κοινότητα Κρύας Βρύσης | 
* Κρύα Βρύση
* Νέα Κρύα Βρύση
 |
|  |
| Κοινότητα Λαμπινής | 
* Λαμπινή
 |
|  |
| Κοινότητα Μελάμπων | 
* Άγιος Γεώργιος
* Μέλαμπες
 |
|  |
| Κοινότητα Μουρνές | 
* Μουρνέ
 |
|  |
| Κοινότητα Μυξόρρουμα | 
* Αγία Πελαγία
* Άνω Μυξόρρουμα
* Μυξόρρουμα
* Φρατί
 |
|  |
| Κοινότητα Ορνές | 
* Ορνέ
 |
|  |
| Κοινότητα Σακτουρίων | 
* Άγιος Παύλος
* Κάτω Σακτούρια
* Παξιμάδια ένα (νησίδα)
* Παξιμάδια δύο (νησίδα)
* Σακτούρια
 |
|  |
| Κοινότητα Σπηλίου | 
* Δαριβιανά
* Σπήλι
 |

 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Φοίνικα | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Αγίου Βασιλείου | 
* Άγιος Βασίλειος
 |
|  |
| Κοινότητα Αγίου Ιωάννου Αγίου Βασιλείου | 
* Άγιος Ιωάννης
* Καλή Συκιά
* Κάνεβος
 |
|  |
| Κοινότητα Αγκουσελιανών | 
* Αγκουσελιανά
* Παλαιόλουτρα
 |
|  |
| Κοινότητα Ασωμάτου | 
* Ασώματος
* Κάτω Μονή Πρέβελη
* Πίσω Μονή Πρέβελη
 |
|  |
| Κοινότητα Κοξαρές | 
* Ατσιπάδες
* Κατσογρίδα
* Κοξαρέ
* Παλέ
 |
|  |
| Κοινότητα Λευκογείων | 
* Αμμούδι
* Γιαννιού
* Λευκόγεια
* Σχοινάρια
 |
|  |
| Κοινότητα Μαριού | 
* Δαμνόνι
* Μαριού
* Παλαιά Ταβέρνα
 |
|  |
| Κοινότητα Μύρθιου | 
* Καλυψώ
* Κάμπος
* Κόκκινα Χωράφια
* Μυρθιανός Πλακιάς
* Μύρθιος
* Φοίνικας
 |
|  |
| Κοινότητα Ροδακίνου | 
* Άνω Ροδάκινο
* Κάτω Ροδάκινο
* Κόρακας
* Πολύριζος
 |
|  |
| Κοινότητα Σελλίων | 
* Πλακιάς
* Σελλιά
* Σούδα
 |

 |
|  |
| 
* Έδρα: Σπήλι
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
* Ιστότοπος:
 |

 |