Ο Νικολάι Αλεξάντροβιτς Τίχονοφ (ρωσικά: Николай Александрович Тихонов; Ουκρανικά: Микола Олександрович Тихонов; 14 Μαΐου [Ι.Η. 1 Μαΐου] 1905 – 1 Ιουνίου 1997) ήταν Σοβιετικός Ρωσο-Ουκρανός πολιτικός κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Υπηρέτησε ως Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου από το 1980 έως το 1985 και ως Πρώτος Αντιπρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου, κυριολεκτικά πρώτος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, από το 1976 έως το 1980. Ο Τίχονοφ ήταν υπεύθυνος για την πολιτιστική και οικονομική διοίκηση της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια την ύστερη εποχή της στασιμότητας. Αντικαταστάθηκε ως Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου το 1985 από τον Νικολάι Ριζκόφ. Την ίδια χρονιά, έχασε τη θέση του στο Πολιτικό Γραφείο. Ωστόσο, διατήρησε την έδρα του στην Κεντρική Επιτροπή μέχρι το 1989. Γεννήθηκε στην πόλη Χάρκοβο το 1905 σε μια Ρωσο-Ουκρανική εργατική οικογένεια. αποφοίτησε τη δεκαετία του 1920 και άρχισε να εργάζεται τη δεκαετία του 1930. Ο Τίχονοφ ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα στην τοπική βιομηχανία και ανέβηκε στην ιεραρχία των σοβιετικών βιομηχανικών υπουργείων. Διορίστηκε αναπληρωτής πρόεδρος του Γκοσπλάν το 1963. Μετά την παραίτηση του Αλεξέι Κοσίγκιν, ο Τίχονοφ ψηφίστηκε ως Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου. Σε αυτή τη θέση, απέφυγε να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για τη μεταρρύθμιση της σοβιετικής οικονομίας, μια ανάγκη που αποδείχθηκε έντονα στις αρχές – μέσα της δεκαετίας του 1980. Αποσύρθηκε από την ενεργό πολιτική το 1989 ως συνταξιούχος. Ο Τίχονοφ πέθανε την 1η Ιουνίου 1997.

Πρώιμη ζωή και καριέρα
----------------------

Ο Τίχονοφ γεννήθηκε στην ουκρανική πόλη Χάρκοβο στις 14 Μαΐου [O.S. 1 Μαΐου] 1905 σε μια Ρωσο-Ουκρανική εργατική οικογένεια. αποφοίτησε από το Ινστιτούτο Επικοινωνιών της Αγίας Αικατερίνης το 1924. Ο Τίχονοφ εργάστηκε ως βοηθός μηχανικός από το 1924 έως το 1926. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1930, ο Τίχονοφ αποφοίτησε ως μηχανικός, αποκτώντας πτυχίο από το Μεταλλουργικό Ινστιτούτο Dnipropetrovsk. Από το 1930 έως το 1941, ο Τίχονοφ εργάστηκε ως μηχανικός στο Lenin Metallurgical Plant στο Ντνιπροπετρόβσκ. διορίστηκε ως Αρχιμηχανικός του εργοστασίου τον Ιανουάριο του 1941.[1] Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Ντνιπροπετρόβσκ γνώρισε τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ, μελλοντικό ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης.[2] Ο Τίχονοφ εντάχθηκε στο Πανενωσιακό Κομμουνιστικό Κόμμα (μπολσεβίκοι) το 1940 και μέχρι το τέλος της δεκαετίας είχε εξασφαλίσει δουλειά ως διευθυντής εργοστασίου.[3] Ως διευθυντής, ο Τίχονοφ ήταν σε θέση να επιδείξει τις οργανωτικές του ικανότητες. Υπό την ηγεσία του, το εργοστάσιο έγινε το πρώτο στην περιοχή που άνοιξε ξανά ένα νοσοκομείο, οργανώνοντας τραπεζαρίες και αποκαθιστώντας κοινωνικούς συλλόγους για εργάτες που είχαν παγιδευτεί στον απόηχο του Ανατολικού Μετώπου.[1] Ο Τίχονοφ προήχθη γρήγορα και άρχισε να εργάζεται για το Υπουργείο Σιδηρών Μεταλλουργίας τη δεκαετία του 1950. Μεταξύ 1955 και 1960, ο Τίχονοφ έγινε αναπληρωτής υπουργός του Υπουργείου Σιδηρουργίας, μέλος (και αργότερα πρόεδρος) του Επιστημονικού Συμβουλίου του Υπουργικού Συμβουλίου και, τέλος, αναπληρωτής πρόεδρος της Κρατικής Επιτροπής Σχεδιασμού.[4] Στο 22ο Συνέδριο του Κόμματος ο Τίχονοφ εξελέγη στην Κεντρική Επιτροπή ως μέλος χωρίς δικαίωμα ψήφου.[1] Στο 23ο συνέδριο του κόμματος το 1966, ο Τίχονοφ εξελέγη μέλος της Κεντρικής Επιτροπής.[1] Ο Τίχονοφ τιμήθηκε με το βραβείο Ήρωας της Σοσιαλιστικής Εργασίας για πρώτη φορά.[3] Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως αναπληρωτής πρωθυπουργός, ο Τίχονοφ ήταν υπεύθυνος για τη μεταλλουργία και τη χημική βιομηχανία. οι αρμοδιότητές του δεν άλλαξαν με την άνοδό του στη θέση του Πρώτου Αναπληρωτή Πρωθυπουργού. Ωστόσο, παρείχε έναν γενικό συντονισμό για τη βαριά βιομηχανία.[5] Όταν ο πρωθυπουργός Αλεξέι Κοσίγκιν ήταν σε αναρρωτική άδεια το 1976 ο Μπρέζνιεφ εκμεταλλεύτηκε την ασθένειά του διορίζοντας τον Τίχονοφ στο γραφείο του πρώτου αναπληρωτή πρωθυπουργού. Ως πρώτος αναπληρωτής πρωθυπουργός, ο Τίχονοφ μπόρεσε να μειώσει τον Κοσίγκιν σε κατάσταση αναμονής.[2] Ο Τίχονοφ ήταν, ωστόσο, ένας από τους λίγους που τα πήγαιναν καλά τόσο με τον Μπρέζνιεφ όσο και με τον Κοσίγκιν, και στους δύο άρεσε η ευθύτητα και η ειλικρίνειά του.[6] Το 1978 ο Τίχονοφ εξελέγη υποψήφιο μέλος του Πολιτικού Γραφείου και έγινε μέλος του Πολιτικού Γραφείου με δικαίωμα ψήφου το 1979.[7] Ο Τίχονοφ δεν ενημερώθηκε για την απόφαση παρέμβασης στο Αφγανιστάν. Ο λόγος ήταν η κακή του σχέση με τον Ντμίτρι Ουστίνοφ, τον Υπουργό Άμυνας της εποχής.[6]

Πρωθυπουργία (1980 - 1985)
--------------------------

### Διορισμός και το 26ο Συνέδριο

Όταν ο Αλεξέι Κοσίγκιν παραιτήθηκε το 1980, ο Τίχονοφ, σε ηλικία 75 ετών, εξελέγη νέος Πρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου.[8] Κατά τη διάρκεια της πενταετούς θητείας του ως πρωθυπουργού ο Τίχονοφ απέφυγε να μεταρρυθμίσει τη σοβιετική οικονομία, παρά τα στατιστικά στοιχεία της εποχής που έδειχναν ότι η οικονομία ήταν στάσιμη.[1] Ο Τίχονοφ παρουσίασε το Ενδέκατο Πενταετές Σχέδιο (1981–85) στο 26ο Συνέδριο του Κόμματος και είπε στους αντιπροσώπους ότι το κράτος θα διαθέσει εννέα εκατομμύρια ρούβλια για μητέρες που ζητούσαν γονική άδεια.[9] Στην παρουσίασή του στο συνέδριο, ο Τίχονοφ παραδέχτηκε ότι η σοβιετική γεωργία δεν παρήγαγε αρκετά σιτηρά. Ο Τίχονοφ ζήτησε βελτίωση των σχέσεων Σοβιετικής Ένωσης-ΗΠΑ, αλλά απέρριψε όλες τις εικασίες ότι η σοβιετική οικονομία βρισκόταν σε οποιοδήποτε είδος κρίσης.[10] Παρόλα αυτά, ο Τίχονοφ παραδέχτηκε τις οικονομικές «αδυναμίες» και αναγνώρισε το συνεχιζόμενο «διατροφικό πρόβλημα». Άλλα θέματα προς συζήτηση ήταν η ανάγκη εξοικονόμησης ενεργειακών πόρων, ενίσχυσης της παραγωγικότητας της εργασίας και βελτίωσης της ποιότητας των σοβιετικών προϊόντων.[11] Στις αρχές της θητείας του, τον Ιανουάριο του 1981, ο Τίχονοφ παραδέχτηκε ότι η δημογραφική πολιτική της κυβέρνησης ήταν ένας από τους πιο αδύναμους τομείς του υπουργικού συμβουλίου του.[12] Στην πραγματικότητα, όμως, αυτός μαζί με πολλούς άλλους άρχισαν να ανησυχούν ότι δεν γεννιούνταν αρκετοί Ρώσοι. Η Εποχή της Στασιμότητας μείωσε το ποσοστό γεννήσεων και αύξησε το ποσοστό θνησιμότητας του ρωσικού πληθυσμού.[12]

### Υπό τον Αντρόπωφ και τον Τσερνιένκο

Ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ απένειμε στον Τίχονοφ τον Ήρωα της Σοσιαλιστικής Εργασίας, αφού τον συμβούλεψε ο Κονσταντίν Τσερνιένκο. Μετά τον θάνατο του Μπρέζνιεφ το 1982, ο Τίχονοφ υποστήριξε την υποψηφιότητα του Τσερνιένκο για τη Γενική Γραμματεία. Ο Τσερνιένκο έχασε την ψήφο και ο Γιούρι Αντρόπωφ έγινε Γενικός Γραμματέας.[13] Έχει προταθεί ότι ο Αντρόπωφ είχε σχέδια να αντικαταστήσει τον Τίχονοφ με τον Χεϊντάρ Αλίγιεφ. Ο ιστορικός William A. Clark σημείωσε πώς ο Αλίγιεφ, πρώην επικεφαλής της KGB του Αζερμπαϊτζάν, διορίστηκε στον Πρώτο Αναπληρωτή Πρωθυπουργό του Συμβουλίου Υπουργών χωρίς τη συγκατάθεση του Τίχονοφ. Ωστόσο, ο θάνατος του Αντρόπωφ το 1984 άφησε τον Τίχονοφ ασφαλή στο γραφείο του.[14] Ορισμένοι δυτικοί αναλυτές εικάζουν ότι ο διορισμός του Αντρέι Γκρομίκο στην θέση του Πρώτου Αναπληρωτή Πρωθυπουργού, πάλι χωρίς τη συγκατάθεση του Τίχονοφ, ήταν σημάδι ότι η θέση του στη σοβιετική ιεραρχία είχε αποδυναμωθεί. Ο Τίχονοφ ήταν σε κρατική επίσκεψη στη Γιουγκοσλαβία όταν ο Γκρομίκο διορίστηκε ως πρώτος αναπληρωτής πρωθυπουργός.[15]

Με την επιδείνωση της υγείας του, ο Αντρόπωφ χρησιμοποιούσε τον ελεύθερο χρόνο του για να γράψει ομιλίες στην Κεντρική Επιτροπή. Σε μια από αυτές τις ομιλίες ο Αντρόπωφ είπε στην Κεντρική Επιτροπή ότι ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, και όχι ο Τσερνιένκο, θα τον διαδεχόταν μετά το θάνατό του. Η ομιλία του δεν διαβάστηκε στην ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής εξαιτίας μιας τρόικας κατά του Γκορμπατσώφ που αποτελείτο από τους Τσερνιένκο, Ντμίτρι Ουστίνοφ και Τίχονοφ. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών του Αντρόπωφ, ο Τίχονοφ προήδρευσε των συνόδων του Πολιτικού Γραφείου, ηγήθηκε της σοβιετικής αντιπροσωπείας του 1984 στη διάσκεψη του Συμβουλίου Αμοιβαίας Οικονομικής Βοήθειας στο Ανατολικό Βερολίνο, είχε διμερείς σχέσεις με τα κράτη του Ανατολικού Μπλοκ και φιλοξένησε τον Πρωθυπουργό της Φινλανδίας όταν επισκέφθηκε τη Σοβιετική Ένωση. Εν ολίγοις, μεταξύ των τελευταίων ημερών του Αντρόπωφ και της ανόδου του Τσερνιένκο στην εξουσία, ο Τίχονοφ ήταν η κυρίαρχη κινητήρια φιγούρα της Σοβιετικής Ένωσης. Ωστόσο, ο Τίχονοφ υποχώρησε ειρηνικά και υποστήριξε την υποψηφιότητα του Τσερνιένκο για την θέση του Γενικού Γραμματέα.[16][απαιτούνται επιπλέον παραπομπές] Όταν ο Τσερνιένκο πέθανε το 1985, ο Τίχονοφ προσπάθησε, αλλά απέτυχε, να βρει έναν αντίπαλο υποψήφιο για την υποψηφιότητα του Γκορμπατσώφ στη Γενική Γραμματεία. [17]

### Γκορμπατσώφ και παραίτηση

Με την άνοδο του Γκορμπατσώφ στην εξουσία και την εγκαθίδρυση Πραγματικού Σοσιαλισμού, ο Τίχονοφ εξελέγη πρόεδρος της νεοσύστατης Επιτροπής για τις Βελτιώσεις του Συστήματος Διαχείρισης. Ο τίτλος του προέδρου ήταν σε μεγάλο βαθμό τιμητικός και de facto επικεφαλής του ήταν ο αντιπρόεδρός του, Νικολάι Ριζκόφ.[18] Στις 23 Μαΐου 1985 ο Τίχονοφ παρουσίασε το σχέδιο ανάπτυξής του για το 1985 έως το 1990, και μέχρι το 2000, το σχέδιο επικρίθηκε από τους συναδέλφους του και ο Γκορμπατσώφ είπε στους συναδέλφους του ότι ο Τίχονοφ ήταν «κακώς εξοπλισμένος» για την Πρωθυπουργία. Ο Τίχονοφ προέβλεψε αύξηση 20-22 τοις εκατό στο σοβιετικό εθνικό εισόδημα, αύξηση 21-24 τοις εκατό στη βιομηχανική ανάπτυξη και διπλασιασμό της σοβιετικής γεωργικής παραγωγής μέχρι το 2000.[3] Ως μέρος του σχεδίου του Γκορμπατσώφ για την απομάκρυνση και την αντικατάσταση των πιο συντηρητικών μελών[19] ​​του Πολιτικού Γραφείου, ο Τίχονοφ αναγκάστηκε να αποσυρθεί.[20] Ο Ριζκόφ διαδέχθηκε τον Tikhonov στην εξουσία στις 27 Σεπτεμβρίου 1985.[20] Η παραίτησή του επισημοποιήθηκε σε ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής τον Σεπτέμβριο του 1985.[21] Είναι αξιοσημείωτο ότι μέχρι την παραίτησή του, ο Τίχονοφ ήταν το γηραιότερο μέλος της σοβιετικής ηγεσίας.[22] Ο Τίχονοφ ήταν ενεργός στη σοβιετική πολιτική, αν και σε πολύ λιγότερο σημαντικό ρόλο, μέχρι το 1989 όταν έχασε τη θέση του στην Κεντρική Επιτροπή.[1]

Ύστερη ζωή και Θάνατος
----------------------

Μετά την αναγκαστική παραίτησή του από την ενεργό πολιτική το 1989, ο Τίχονοφ έγραψε μια επιστολή στον Μιχαήλ Γκορμπατσώφ που ανέφερε ότι μετάνιωσε που υποστήριξε την εκλογή του στη Γενική Γραμματεία.[3] Αυτή η άποψη ενισχύθηκε, λανθασμένα βέβαια, όταν το Κομμουνιστικό Κόμμα απαγορεύτηκε στη Σοβιετική Ένωση, πράγμα για το οποίο δεν έφταιγε ο Γκορμπατσώφ, αλλά το σύστημα που ανέτρεψε τον Πραγματικό Σοσιαλισμό. Μετά τη συνταξιοδότησή του, έζησε το υπόλοιπο της ζωής του απομονωμένος στη ντάτσα του. Όπως σημείωσε ένας από τους φίλους του, έζησε ως «ερημίτης» και δεν εμφανίστηκε ποτέ δημόσια[3] και ότι η μετέπειτα ζωή του ήταν πολύ δύσκολη καθώς δεν είχε παιδιά και επειδή η γυναίκα του είχε πεθάνει.[3] Πριν από τη Διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ο Τίχονοφ εργάστηκε ως κρατικός σύμβουλος στο Ανώτατο Σοβιέτ.[23] Ο Τίχονοφ πέθανε την 1η Ιουνίου 1997 και ετάφη στο νεκροταφείο Νοβοντέβιτσι.[24] Λίγο πριν πεθάνει έγραψε μια επιστολή προς τον Γέλτσιν: «Σας ζητώ να με θάψετε με δημόσια δαπάνη, αφού δεν έχω καμία οικονομική αποταμίευση».[25] Καθώς έλαβε ένα διαμέρισμα τριών δωματίων όταν ήταν αντιπρόεδρος, έζησε σε αυτό με τη σύζυγό του μέχρι το θάνατό του. Ως πρώην πρωθυπουργός έμεινε με ιδιωτική ασφάλεια και προσωπική σύνταξη. Ο Τίχονοφ δεν είχε οικονομίες. Όταν εργαζόταν στην κυβέρνηση, αυτός και η σύζυγός του ξόδεψαν όλα τους τα χρήματα για την αγορά λεωφορείων, τα οποία πρόσφεραν σε στρατόπεδα και σχολεία πρωτοπόρων. Μετά την Κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η προσωπική σύνταξη ακυρώθηκε και ο Τίχονοφ έλαβε κανονική σύνταξη γήρατος. Οι άνθρωποι της ασφάλειας του αγόραζαν φρούτα από τους δικούς τους μισθούς.[6] Σύμφωνα με το περιοδικό TIME, ο Τίχονοφ ήταν ένας «δοκιμασμένος ναι άνθρωπος» που είχε πολύ λίγη εμπειρία στην εξωτερική και αμυντική πολιτική όταν ανέλαβε την Πρωθυπουργία από τον Αλεξέι Κοσίγκιν.[26] Μια προτομή αφιερωμένη στον Τίχονοφ ανεγέρθηκε στο Χάρκοβο, τη γενέτειρά του,[27] αλλά διαλύθηκε μετά τη Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.[28] Ο Τίχονοφ, σε σύγκριση με άλλους σοβιετικούς πρωθυπουργούς, είχε μικρή επίδραση στη μετασοβιετική κουλτούρα και η κληρονομιά του θυμάται λίγοι σήμερα.[6] Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Τίχονοφ τιμήθηκε με πολλά βραβεία. του απονεμήθηκε το παράσημο του Τάγματος του Λένιν εννέα φορές, το παράσημο του Κόκκινου Λαβάρου της Εργασίας δύο φορές, ένα Ερυθρός Αστέρας, δύο Βραβεία Στάλιν και πολλά μετάλλια και ξένα βραβεία.

Διακοσμήσεις και βραβεία
------------------------

* Ήρωας της Σοσιαλιστικής Εργασίας (1975, 1982)
* Εννέα Τάγματα του Λένιν
* Τάγμα της Οκτωβριανής Επανάστασης
* Δύο Τάγματα του Κόκκινου Λαβάρου της Εργασίας
* Τάγμα του Ερυθρού Αστέρος
* Βραβείο Στάλιν
	+ 1η τάξη (1943) - Για μια ριζική βελτίωση της παραγωγής σωλήνων και πυρομαχικών όλμων
	+ 3η τάξη (1951) – για την ανάπτυξη και εμπορική παραγωγή σωλήνων χωρίς συγκόλληση μεγάλης διαμέτρου
	+ Διδάκτωρ Τεχνικών Επιστημών (1961)

1. ↑  «Identifiants et Référentiels». (Γαλλικά) *IdRef*. Agence bibliographique de l'enseignement supérieur. Ανακτήθηκε στις 5  Μαρτίου 2020.
2. ↑  *CONOR.SI*. 36028259.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32  www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero\_id=1228.
4. ↑  lanic.utexas.edu/project/granma/1985.html. Ανακτήθηκε στις 23  Ιουνίου 2020.