O **Γρηγόριος Ταρωνίτης** ήταν Αρμένιος πρίγκιπας από το Ταρών, που παραχώρησε το Ταρών στη Ρωμανία και εισήλθε στη Ρωμαϊκή υπηρεσία, κατέχοντας υψηλές διοικητικές και πολιτικές θέσεις υπό τον Βασίλειο Β΄ Μακεδόνων τον *Βουλγαροκτόνο*. Ήταν *δούκας* της Θεσσαλονίκης, όταν οι Βούλγαροι επιτέθηκαν περίπου το 991 στην πόλη και σκοτώθηκε σε σύγκρουση μαζί τους.

Βιογραφία
---------

Ήταν γιος του Ασώτ Γ΄ πρίγκιπα του Ταρόν στη νότιο Αρμενία. Το 967/8 ο πατέρας του απεβίωσε και ο Γρηγόριος με τον αδελφό του Βαγκράτ (Παγκράτιος) παραχώρησαν το Ταρών στη Ρωμαϊκή επικράτεια με αντάλλαγμα εκτεταμένες γαίες στη Ρωμανία και τον τίτλο του *πατρικίου*.

Οι δύο αδελφοί ενεπλάκησαν στον εμφύλιο μεταξύ του Βασιλείου Β΄ (β. 976-1025) και την κραταιά στρατιωτική αριστοκρατία της Μικράς Ασίας, που οδηγούσε ο Βάρδας Φωκάς ο νεότερος και ο Βάρδας Σκληρός. Όταν δηλ. εξεγέρθηκε ο Σκληρός το 976, αρχικά τον υποστήριξαν, αλλά σύντομα άλλαξαν στη μεριά του Αυτοκράτορα. Το 988/9 κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Φωκά, σύμφωνα με τον ιστορικό Γιαχία Αντιόχειας, ο Γρηγόριος -που είχε γίνει τώρα μάγιστρος- εστάλη στην Τραπεζούντα για στρατολόγηση και αφού συγκέντρωσε στρατό, τον οδηγούσε εναντίον του Φωκά. Καθ' οδόν του επιτέθηκε ο γιος του Φωκά Νικηφόρος ο *βαρυτράχηλος* με τους συμμάχους του Ίβηρες υπό τον Δαβίδ Γ΄ του Τάο και τον νίκησε.

### Ο Βασίλειος Β΄ τον θέτει δούκα Θεσσαλονίκης

Έπειτα από την καταστολή των στάσεων την μεγιστάνων, ο Βασίλειος Β΄ έστρεψε την προσοχή του στα Βαλκάνια, όπου ο Σαμουήλ της Βουλγαρίας απειλούσε τα Ρωμαϊκά εδάφη. Το 991 εκστράτευσε στη Μακεδονία, κατέλαβε το φρούριο της Βέρροιας και επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη. Πιο πριν ο Αυτοκράτορας άφησε τον Γρηγόριο υπεύθυνο του Βαλκανικού στρατού και του ανέθεσε να σταματήσει τις εισβολές του Σαμουήλ. Τον ονόμασε *δούκα* και έκανε τη Θεσσαλονίκη έδρα του. Πρωτύτερα τη διοίκηση του θέματος της Μακεδονίας την κατείχε ένας *στρατηγός*. Δεν γνωρίζουμε αν το *δούκας* σήμαινε τη διοίκηση των στρατευμάτων, που του εμπιστεύτηκε ο Αυτοκράτορας ή περιελάμβανε και τη διοίκηση του θέματος της Μακεδονίας.

### Οι Βούλγαροι τον τραυματίζουν μοιραία

Ύστερα από τον διορισμό του ο Γρηγόριος σκοτώθηκε σε μία επίθεση των Βουλγάρων, κοντά στη Θεσσαλονίκη. Αυτό έγινε ως εξής: μία ομάδα επιδρομέων πλησίασε την πόλη και ο Γρηγόριος έστειλε τον γιο του Ασώτιο με την εμπροσθοφυλακή να έλθει σε επαφή μαζί τους και να κάνει αναγνώριση. Ο ένθερμος Ασώτιος συγκρούστηκε με τους Βουλγάρους και τους απώθησε, αλλά σύρθηκε σε προετοιμασμένη ενέδρα· περιστοιχίστηκε από τους άνδρες του. Ο πατέρας του που ακολουθούσε με τον κύριο Ρωμαϊκό στρατό, έσπευσε να τον σώσει, αλλά σκοτώθηκε. Η ακριβής ημερομηνία του συμβάντος δεν είναι γνωστή: ο Ιωάννης Σκυλίτζης το τοποθετεί το 996, ενώ οι Αρμενικές πηγές το 991. Νεότερες έρευνες το προσδιορίζουν το αργότερο ως τα μέσα του 995, διότι πιο μετά το ίδιο έτος αναφέρεται ο Ιωάννης Χάλδος ως δούκας της Θεσσαλονίκης.

Οικογένεια
----------

Ο Γρηγόριος και ο αδελφός του είναι οι ιδρυτές του ευγενούς Οίκου των Ταρωνιτών, που παρέμειναν εξέχοντες ως το τέλος του 12ου αι.. Ο γιος του:

* Ασώτ(ιος) αιχμαλωτίστηκε από τους Βουλγάρους και ο ηγεμόνας τους Σαμουήλ τον ελευθέρωσε, αφού πρώτα ο Ασώτιος παντρεύτηκε την κόρη του Μιροσλάβα από τη Δυναστεία Κομητόπουλων. Τον έκανε κυβερνήτη Δυρραχίου, αλλά αυτός παρέδωσε την πόλη στους Ρωμαίους.
* Ειρήνη, παντρεύτηκε τον Ρωμανό Σαρωνίτη.

Αναφορές
--------

1. 1 2 3 4  Kazhdan 1991, σελίδες 2012–2013.
2. 1 2 3 4  PmbZ, Gregorios Taronites (#22428).
3. ↑  Holmes 2005, σελίδες 98 note 69, 320, 406 note 21.
4. ↑  Strässle 2006, σελ. 78 note 1080.
5. ↑  Holmes 2005, σελίδες 195–196, 406.
6. ↑  Strässle 2006, σελίδες 90, 240.
7. 1 2  Holmes 2005, σελίδες 403–404.
8. ↑  Strässle 2006, σελ. 218 note 21.
9. ↑  Holmes 2005, σελίδες 165, 406–407.
10. ↑  Strässle 2006, σελίδες 78, 405.
11. ↑  Holmes 2005, σελίδες 103–104, 196.

Πηγές
-----

* Holmes, Catherine (2005). Basil II and the Governance of Empire (976–1025). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-927968-5.
* Kazhdan, Alexander (1991). "Taronites". In Kazhdan, Alexander. The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. pp. 2012–2013. ISBN 0-19-504652-8.
* Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt (in German). Berlin and Boston: De Gruyter.
* Strässle, Paul Meinrad (2006). Krieg und Kriegführung in Byzanz: die Kriege Kaiser Basileios' II. gegen die Bulgaren (976–1019) (in German). Cologne: Böhlau Verlag. ISBN 3-412-17405-X.