Ο **Έντουαρντ Ρέγκαν "Έντι" Μέρφι** (*Edward Regan "Eddie" Murphy*, 3 Απριλίου 1961) είναι Αμερικανός stand up κωμικός (stand up κωμωδία είναι ένα στυλ κωμωδίας. Συνήθως ο κωμικός παρουσιάζεται στο κοινό και τους μιλάει κατευθείαν), ηθοποιός, συγγραφέας, τραγουδιστής, σκηνοθέτης και μουσικός.

Το box office παίρνει τις ταινίες του Μέρφι κάνοντας τον, τον δεύτερο πιο πλούσιο ηθοποιό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ήταν τακτικό μέλος του *Saturday Night Live* από το 1980 μέχρι το 1984 και δούλεψε ως stand-up κωμικός. Πήρε τη 10η θέση στη λίστα του *Comedy Central* των 100 Μεγαλύτερων Stand-up Κωμικών Όλων των Εποχών.

Έχει λάβει Βραβείο Golden Globe για τις παραστάσεις του στο 48 Ώρες, στις σειρές του Μπάτσου του Μπέβερλι Χιλς, Τόποι Εμπορευμάτων, και Δάσκαλος για Κλάματα. Το 2007, κέρδισε το Golden Globe για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό και προτάθηκε για το Βραβείο Όσκαρ για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό για την απεικόνιση του τραγουδιστή της soul Τζέιμς "Θάντερ" Έρλι στο Dreamgirls.

Η δουλειά του Έντι Μέρφι ως ηθοποιού φωνής περιλαμβάνει τον Θάργκουντ Σταμπς στο The PJs, τον Γάιδαρο στις σειρές του Σρεκ και τον δράκο Μούσου στην Μούλαν της Ντίσνεϊ. Σε μερικές από τις ταινίες του, έπαιξε πολλαπλούς ρόλους μαζί με τον δικό του κύριο χαρακτήρα, που προορίζεται ως φόρος τιμής σε ένα από τα είδωλά του τον Πίτερ Σέλερς, που έπαιξε πολλαπλούς ρόλους στο Δρ. Strangelove και οπουδήποτε αλλού. Ο Μέρφι έχει παίξει πολλαπλούς ρόλους στο Καταφθάνοντας στην Αμερική, στο Βαμπίρ του Ουές Κρέιβεν στο Μπρούκλιν, τις ταινίες του Δάσκαλος για Κλάματα (όπου έπαιξε το ρόλο του τίτλου σε δύο ενσαρκώσεις, μαζί με τον πατέρα, τον αδερφό, τη μητέρα, και τη γιαγιά), στο Νόρμπιτ και το Γνωρίστε τον Ντέιβ.

Πρώτα χρόνια
------------

Ο Μέρφι μεγάλωσε στο Μπρούκλιν στην γειτονιά του Μπούσγουικ. Η μητέρα του Λίλιαν, ήταν τηλεφωνήτρια, και ο πατέρας του ο Τσάρλς Έντουαρντ Μέρφι, ήταν αστυνομικός διέλευσης και ερασιτέχνης ηθοποιός και κωμικός. Ο πατέρας του πέθανε όταν ήταν μικρός. Όταν η ανύπαντρη μητέρα του Μέρφι αρρώστησε, ο οκτάχρονος Έντι Μέρφι και ο μεγαλύτερος αδερφός του έζησαν σε θετή οικογένεια για ένα χρόνο. Σε συνεντεύξεις ο ηθοποιός και κωμικός έλεγε πως τα χρόνια του στην θετή οικογένεια τον επηρέαζαν στο να αναπτύξει την αίσθηση του χιούμορ. Αργότερα ο Μέρφι και ο μεγαλύτερος αδερφός του ο Τσάρλι μεγάλωσαν στο Ρούσβελτ, στην Νέα Υόρκη από την μητέρα του και τον θετό πατέρα του τον Βέρνον Λιντς, που ήταν επιστάτης σε εργοστάσιο παγωτού. Γύρω στην ηλικία των 15 ο Μέρφι έγραφε και παρουσίαζε τις δικές του ρουτίνες, οι οποίες ήταν πολύ επηρεασμένες από τον Μπιλ Κόσμπι και τον Ρίτσαρντ Πράιορ.

Καριέρα
-------

### Stand-up κωμωδία

Ο Μέρφι παρουσίασε stand-up στο ίδιο Bay Area Comedy Club στον ρόλο του Ρόμπιν Ουίλιαμς και του Γούπι Γκόλντμπεργκ. Η πρόωρη κωμωδία του χαρακτηρίστηκε από μια διαφορετική ομάδα ανθρώπων που περιλάμβανε συχνούς ορκιστές[*ασαφές*], και σχεδιαστές σατιρικών σκίτσων (συμπεριλαμβανομένου τους WASPs, τους Αφροαμερικανούς, τους Ιταλοαμερικανούς, τους υπέρβαρους και γκέι ανθρώπους). Αυτό το επίμαχο περιεχόμενο ήταν παρόμοιο με αυτό του Ρίτσαρντ Πράιορ, τον οποίο ο Μέρφι είχε πιστώσει ως την έμπνευσή του για να ενταχθεί στην κωμωδία. Ωστόσο στην αυτοβιογραφία του με τίτλο Καταδιώξεις του Πράιορ, ο Πράιορ έγραψε πως έβρισκε την κωμωδία του Μέρφι κατά καιρούς υπερβολικά ευαίσθητη. Ο Μέρφι αργότερα απολογήθηκε για τα αστεία του για τους γκέι ανθρώπους και τους φορείς HIV. Τα stand-up σόου το Έξαλλος και το Πρώτος έχουν ηχογραφηθεί και κυκλοφόρησαν.

### Καριέρα ηθοποιίας τη δεκαετία του 1980

Ο Μέρφι το 1988
Ο Μέρφι αρχικά ξεκίνησε ως τακτικός ηθοποιός στο Saturday Night Live, και πιστώθηκε με βοήθεια έτσι ώστε να αναζωογονήσουν τις σειρές κατά τη διάρκεια της πρώτης αληθινής του ύφεσης στις αρχές του 1980. Μερικοί από τους αξιοσημείωτους χαρακτήρες του συμπεριλάμβαναν μια καλλιεργημένη έκδοση του χαρακτήρα των Μικρών Κατεργάρηδων τον Μπάκγουιτ, το εξαθλιωμένο αλλά το αξιοκαταφρόνητο σόου για παιδιά το οποίο φιλοξενούσε ο Κος Ρόμπινσον (μια κοροϊδία του Φρέντ Ρότζερς, που την έβρισκε διασκεδαστική), ο Γκάμπι, μια σκληρά κυνική έκδοση των κινούμενων χαρακτήρων. Καθώς ο Μέρφι ανέλαβε τον τελευταίο χαρακτήρα, γεννήθηκαν ένα από τα πολλά σλόγκαν της SNL, το "Είμαι ο Γκάμπι γαμώτο!" Παρ´όλο που ο Μπάκγουιτ ήταν ο πιο δημοφιλής του χαρακτήρας, ο Μέρφι ζήτησε να πάρει σύνταξη επειδή ο ηθοποιός κούραζε το κοινό λέγοντας του "Κάνε Μπάκγουιτ! Κάνε Μπάκγουιτ!". Ο χαρακτήρας δολοφονήθηκε στην κάμερα μπροστά σε 30 Rockefeller Plaza.

To 1982, ο Μέρφι έκανε το ντεμπούτο του στην μεγάλη οθόνη στην ταινία 48 Ώρες με τον Νικ Νόλτε. Το 48 Ώρες αποδείχθηκε πως ήταν επιτυχία όταν κυκλοφόρησε στην Χριστουγεννιάτικη σεζόν το 1982. Ο Νόλτε προγραμμάτισε να φιλοξενήσει στις 11 Δεκεμβρίου 1982, το Χριστουγεννιάτικο επεισόδιο του Saturday Night Live, αλλά ήταν πολύ άρρωστος για να το φιλοξενήσει, έτσι ο Μέρφι ανέλαβε. Έγινε το μόνο μέλος καστ που φιλοξένησε όταν ήταν ακόμα τακτικός. Ο Μέρφι άνοιξε το σόου με τη φράση, "Ζωντανά από τη Νέα Υόρκη, Είναι το Σόου του Έντι Μέρφι!". Τον επόμενο χρόνο, ο Μέρφι πρωταγωνίστησε στο Πολυθρόνα για Δύο με τον συνάδελφο και τελειόφοιτο από το SNL ηθοποιό Νταν Άικροιντ. Η ταινία σημείωσε τις πρώτες συνεργασίες του Μέρφι με τον σκηνοθέτη Τζον Λάντις (που επίσης σκηνοθέτησε τον Μέρφι στο Καταφθάνοντας στην Αμερική και το Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς ΙΙΙ) και αποδείχθηκε πως ήταν μία πιο μεγάλη επιτυχία στο box office από το 48 Ώρες. Το 1984 ο Μέρφι πρωταγωνίστησε στην επιτυχημένη κωμωδία δράσης Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς. Η ταινία ήταν η πρώτη του Μέρφι η οποία είχε πρωταγωνιστή ένα όχημα, που αρχικά σκοπευόταν να πρωταγωνιστήσει ο Σιλβέστερ Σταλόνε (ο οποίος αργότερα τσίμπησε το σενάριο ως δικό του πρωταγωνιστώντας στο όχημα Κόμπρα το 1986). Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς απέφερε πάνω από 230 εκατομμύρια δολάρια και είναι η 40η ταινία στη λίστα των μεγαλύτερων συνολικών αποφοριών όλων των εποχών στο box office των Ηνωμένων Πολιτειών (το 4ο μεγαλύτερη ανάμεσα στις "R" βαθμολογημένες ταινίες), αφού προσαρμόστηκε για τον πληθωρισμό, από τον Μάρτιο του 2011.

To 1984, ο Μέρφι εμφανίστηκε στο Καλύτερη Άμυνα, συμπρωταγωνιστώντας με τον Ντάντλεϊ Μουρ. Ο Μέρφι, που πιστώθηκε ως "Στρατηγικός Καλεσμένος", προστέθηκε στην ταινία μετά από την ολοκλήρωση μιας αρχικής έκδοσης αλλά δοκιμάστηκε φτωχά με το κοινό. Το Καλύτερη Άμυνα ήταν μια κύρια οικονομική και κρίσιμη απογοήτευση. Όταν φιλοξένησε το SNL, ο Μέρφι εντάχθηκε στην χορωδία αυτών που έσπασαν την Καλύτερη Άμυνα, αποκαλόντας την "η χειρότερη ταινία στην ιστορία των πάντων". Οι Εμπορικοί Τόποι του Μέρφι και του συμπρωταγωνιστή Νταν Άικροιντ είχε αρχικά γράψει τον χαρακτήρα της ταινίας τον Ουίνστον Ζέντεμορ στο Ghostbusters και συγκεκριμένα για τον Μέρφι, αλλά δεν ήταν ικανός να δεσμευθεί με το χρόνο εξαιτίας του χρονοδιαγράμματος λήψης του Μπάτσου του Μπέβερλι Χιλς. Το μέρος πήγε τελικά στον Έρνι Χάντσον. Ο Μέρφι προσφέρθηκε σε ένα μέρος της ταινίας Star Trek IV: Το Ταξίδι για το Σπίτι το 1986, έναν ρόλο που, αφού είχε βαριά ξαναγραφτεί από από την ανακούφιση των κόμικ στο ερωτικό ενδιαφέρον, τελικά πήγε στο μελλοντική 7η Heaven star την Κάθριν Χικς. Από αυτή την πλευρά το συμβόλαιο αποκλειστικότητας του Μέρφι με την Paramount Pictures συναγωνίστηκε με το Star Trek ως το πιο επικερδές προνόμιο της Paramount.

Το 1986 ο Μέρφι πρωταγωνίστησε στην υπερφυσική κωμωδία Το Χρυσό Παιδί. Το Χρυσό Παιδί σκοπευόταν αρχικά να είναι μια σοβαρή περιπέτεια με πρωταγωνιστή τον Μελ Γκίμπσον. Αφού ο Γκίμπσον απέρριψε το ρόλο, η εργασία προσφέρθηκε στον Μέρφι όπως ήταν ξαναγραμμένο σαν μια εν μέρει κωμωδία. Παρ'όλο που Το Χρυσό Παιδί (που χαρακτήριζει τη ρουτίνα του Μέρφι "Θέλω το μαχαίρι!") απέδωσε καλά στο box office, η ταινία δεν ήταν τόσο κριτικά αναγνωρισμένη όσο το 48 Ώρες, το Εμπορικοί Τόποι και ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς. Το Χρυσό Παιδί θεωρήθηκε μια αλλαγή του ρυθμού για τον Μέρφι λόγω του υπερφυσικού σκηνικού σε αντίθεση με τα πιο "street smart" σκηνικά των προηγούμενων προσπαθειών του Μέρφι. Ένα χρόνο αργότερα, ο Μέρφι υποδύθηκε το ρόλο του Άξελ Φόλεϊ στο σκηνοθετημένο από τον Τόνι Σκοτ, Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς ΙΙ. Ήταν μια επιτυχία στο box office, αποφέροντας πάνω από 150 εκατομμύρια δολάρια. Οι παραγωγοί πληροφοριακά ήθελαν να αλλάξουν το προνόμιο του Μπάτσου του Μπέβερλι Χιλς σε εβδομαδιαίες τηλεοπτικές σειρές. Ο Μέρφι απέκλεισε την τηλεοπτική προσφορά, αλλά ήταν πρόθυμος να κάνει την συνέχεια της ταινίας.

Ο Μέρφι ήταν ένας από τους ηθοποιούς της τελευταίας ταινίας που υπέγραψαν ένα αποκλειστικό συμβόλαιο με ένα στούντιο. Σε αυτή την περίπτωση ήταν η Paramount Pictures, που κυκλοφόρησε όλες τις προηγούμενες ταινίες του. Οι ταινίες του Μέρφι έχουν αποφέρει περισσότερα από 600 εκατομμύρια δολάρια για την Paramount Pictures.

### Σταδιοδρομία ως τραγουδιστής

Ο Μέρφι είναι επίσης τραγουδιστής και μουσικός, και παρείχε πρόσφατα φωνητικό υπόβαθρο σε τραγούδια που κυκλοφόρησαν από τους The Bus Boys, των οποίων το τραγούδι "Τα Αγόρια Είναι Πίσω στην Πόλη" προστέθηκε στις 48 Ώρες και στην ειδική κωμωδία του Μέρφι με τίτλο Ο Έξαλλος Έντι Μερφι. Σαν καλλιτέχνης σόλο, ο Μέρφι είχε δύο επιτυχίες single, το "Party All the Time" (με παραγωγό τον Ρικ Τζέιμς) και "Put Your Mouth On Me" στα μέσα της δεκαετίας του 1980 (αν και στην πραγματικότητα άρχισε να τραγουδάει νωρίτερα στην καριέρα του, με τα τραγούδια "Ο Μπούγκι στον Πισινό σου" και "Αρκετά είναι Αρκετά". Το τελευταίο έγινε παρωδία στο τραγούδι της Μπάρμπαρα Στράισαντ και της Ντόνα Σάμμερ το 1979, με τίτλο "Όχι Άλλα Δάκρυα" (Αρκετά είναι Αρκετά)". Και οι δύο τους εμφανίζονται στο κωμικό άλμπουμ με τίτλο Έντι Μέρφι.) Το "Πάρτι Όλη Μέρα" προστέθηκε στο ντεμπούτο του Μέρφι το 1985 στο άλμπουμ Πως Μπορεί να Ήταν, που περιλάμβανε μια μικρή παρακολούθηση της επιτυχίας R&B στο τραγούδι του τίτλου, ένα ντουέτο με τον τραγουδιστή Κρύσταλ Μπλέικ. Το τραγούδι γράφτηκε από τον Ράστι Χάμιλτον και είχε παραγωγό τον ξάδερφο του Στίβι Γουόντερ τον Ακίλ Φάντζ μετά από μια σύντομη πτώση και με το στοίχημα με τον Ρικ Τζέιμς. Το 2004, το VH-1 και το Blender έκλεξαν το "Πάρτι Όλη Μέρα" νούμερο επτά ανάμεσα στα "50 Χειρότερα Τραγούδια Όλων των Εποχών." Ο Σάραμ χρησιμοποίησε ένα δείγμα του τραγουδιού για την επιτυχία #8 των Ηνωμένων Πολτειών με τίτλο PATT (Party All The Time)" το 2006.

Ο Μέρφι ηχογράφησε το άλμπουμ *Η Αγάπη Είναι Εντάξει* στις αρχές του 1990. Παρουσιάστηκε σε ένα μουσικό βίντεο του single "Whatzupwitu", που χαρακτηρίζει τον Μάικλ Τζάκσον. Ηχογράφησε ένα ντουέτο με την Σάμπα Ρανκς με τίτλο "Ήμουν Βασιλιάς". Το 1992 εμφανίστηκε στο "Θυμήσου το Χρόνο" του Μάικλ Τζάκσον μαζί με τον Μάτζικ Τζόνσον και τον Ιμάν.

Αν και δεν πιστώθηκε ο Μέρφι παρείχε φωνητική δουλειά στο κωμικό single του συναδέλφου του καστ του SNL τον Τζο Πίσκοπο με τίτλο "The Honeymooners Rap." Ο Πίσκοπο υποδύθηκε τον Τζάκι Γκλίσον στο single, ενώ ο Μέρφι παρείχε μια μίμηση του Αρτ Κάρνι.

Στο Καταφθάνοντας στην Αμερική μιμήθηκε τον Τζάκι Γουίλσον όταν τραγούδησε "Να Είσαι Ερωτευμένος", αλλά επειδή οχαρακτήρας έπαιζε σε μια παχιά προφορά, έπρεπε να το τραγουδήσει στον χαρακτήρα. Στα επόμενα χρόνια, ο Μέρφι παρουσίασε πολλά τραγούδια στο προνόμιο του Σρεκ. Στην πρώτη ταινία παρουσίασε το "Είμαι Πιστός" στην τελευταία σκηνή της ταινίας. Στο Σρεκ 2 παρουσίασε το Livin' La Vida Loca" του Ρίκι Μάρτιν μαζί με το συμπρωταγωνιστή Αντόνιο Μπαντέρας.

Ο αγαπημένος τραγουδιστής όλων των εποχών του Μέρφι είναι ο Έλβις Πρίσλεϊ

### Καριέρα στις αρχές της δεκαετίας του 1990

Από το 1989 και μέσα από τις αρχές του 1990, τα αποτελέσματα του box office και οι κριτικές για τις ταινίες του Μέρφι ήταν δυνατές, αλλά τα αποτελέσματα του 1992 έπεσαν, χτυπώντας έναν χαμηλό πόντο με το κριτικά φιλτραρισμένο Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς ΙΙΙ (1994), μια ταινία που ο Μέρφι θα κατήγγειλε κατά τη διάρκεια μιας εμφάνισης στο Inside the Actors Studio, αν και βρήκε επιτυχία στο box office με το Μπούμερανγκ και το Άλλες 48 Ώρες. Ο Χάρλεμ Νάιτς χαρακτήρισε τον Μέρφι, ο οποίος ήταν πριν γνωστός ως παρουσιαστής, σκηνοθέτης, παραγωγός, σταρ, και συν-συγγραφέας, μαζί με τον αδερφό του τον Τσάρλι Μέρφι, όπως επίσης και υποστηρικτικούς ρόλους για τα κωμικά είδωλα του Μέρφι όπως ο Ρεντ Φοξ και ο Ρίτσαρντ Πράιορ.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο Μέρφι επικρίθηκε από τον κινηματογραφιστή Σπάικ Λι επειδή δεν χρησιμοποίησε το ανάστημα του show business του για να βοηθήσει τους μαύρους ηθοποιούς να σπάσουν μέσα στην ταινία, παρά τις ταινίες του Μέρφι (ειδικά σε αυτές που ήταν παραγωγός που συχνά συμπληρωνόταν με κυρίως από μαύρα καστ (Καταφθάνοντας στην Αμερική, Χάρλεμ Νάιτς, Μπούμερανγκ, Βαμπίρ στο Μπρούκλιν, Ζωή). Πολλοί μαύροι ηθοποιοί που αργότερα θα κέρδιζαν ευρύτερη αναγνώριση, να κάνουν προηγούμενες εμφανίσεις στις ταινίες του Μέρφι όπως ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς, την Χάλι Μπέρι και τον Μάρτιν Λόρενς στο Μπούμερανγκ, τον Σάμιουελ Λ. Τζάκσον και τον Κούμπα Γκούντινγκ Τζ. στο Καταφθάνοντας στην Αμερική, τον Ντέιβ Τσάπελ στο Δάσκαλος για Κλάματα και τον Κρις Ροκ στο Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς ΙΙ.

Αν και ο Μέρφι διασκέδασε τις εμπορικές επιτυχίες από το Saturday Night Live, δεν παρευρέθηκε ποτέ σε επανενώσεις του καστ ή σε ειδικές επετείους, ούτε συμμετείχε στα γυρίσματα του Ζωντανά Από τη Νέα Υόρκη: Μια Χωρίς Λογοκρισία Ιστορία στο αναδρομικό βιβλίο του Saturday Night Live από τον Τομ Σέιλς και τον Τζέιμς Άντριου Μίλερ (2002).

### Επιστροφή και αλλαγή εικόνας

Τα αποτελέσματα του box office του Μέρφι άρχισαν να αποκαλύπτονται το 1996, αρχίζοντας με το Δάσκαλος για Κλάματα. Ακολούθησε με σειρές από πολύ πετυχημένες οικογενειακές ταινίες όπως το Μούλαν, Δρ Ντόλιτλ και τη συνέχεια του, οι σειρές του Σρεκ, Μπαμπάδες Νταντάδες, και το Στοιχειωμένο Αρχοντικό, μαζί με το Δάσκαλος για Κλάματα ΙΙ: Οι Κλαμπς. Ωστόσο οι περισσότερες ταινίες του σήμαιναν για τα πιο ενήλικα κοινά που εκτέλεσαν μέτρια. Μέτρο, Εγω ο Κατάσκοπος και Showtime και όλα έτειναν να αποφέρουν κάτω από 40 εκατομμύρια δολάρια στην εγχώρια αγορά, το Άγιος Άντρας απέδωσε φτωχά, αποφέροντας κάτω από 13 εκατομμύρια δολάρια, και Οι Περιπέτειες του Πλούτο Νας είναι στο αρχείο ως μια από τις μεγαλύτερες ηττημένες σε χρήματα θεατρικές παραστάσεις όλων των εποχών, αποφέροντας μόνο 7 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως σε ένα καταγεγραμμένο προϋπολογισμό των 110 δολαρίων. Μια αξιοσημείωτη απαλλαγή σε αυτή σε αυτή την παράσταση της φτωχά απολαβής από ταινίες με ενήλικα θέματα ήταν η κωμωδία του Φράνκ Οζ με τίτλο Bowfinger, όπου επίσης πρωταγωνιστεί ο Στιβ Μάρτιν. Η ταινία συγκέντρωσε γενικά θετικές κριτικές, και απέφερε 98 εκατομμύρια δολάρια στο box office.

To 2006 πρωταγωνίστησε στην έκδοση κινηματογραφικής ταινίας του μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ με τίτλο Dreamgirls ως τραγουδιστή του σουλ τον Τζέιμς "Θάντερ" Έρλι. Ο Μέρφι κέρδισε Golden Globe για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό, όπως επίσης και Βραβείο Σωματείου Ηθοποιών και ένα Βραβείο Μετάδοσης Ταινίας από τον Σύλλογο Κριτών σε αυτή την κατηγορία. Αρκετές κριτικές για την ταινία τόνισαν την απόδοση του Μέρφι ενώ λάμβανε κάποια Βραβεία Όσκαρ πριν την κυκλοφορία. Ο Μέρφι βραβεύτηκε με Βραβείο Όσκαρ για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό στις 23 Ιανουαρίου 2007, αλλά έχασε τον Άλαν Άρκιν για την απόδοση του στο Little Miss Sunshine. Το Dreamgirls ήταν η πρώτη ταινία που διανεμήθηκε από την Paramount Pictures που πρωταγωνίστησε ο Μέρφι (ο οποίος ήταν μια φορά σε ένα αποκλειστικό συμβόλαιο με το στούντιο) από το Βαμπίρ στο Μπρούκλιν το 1995.

Το 2007, ο Μέρφι κλήθηκε να ενταχθεί στην Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών. Ως αποτέλεσμα της απόκτησης της Dreamworks S.K.G. από τον Βιακόμ, ήταν η διανομή της Paramount των άλλων ταινιών του 2007: Νόρμπιτ και Σρεκ ο Τρίτος. Πρωταγωνίστησε το 2008 στην ταινία Γνωρίστε τον Ντέιβ και το 2009 στην ταινία Φαντάσου Το για την Paramount Pictures.

Ο Μέρφι συμπρωταγωνίστησε στη Ληστεία Πύργου, σκηνοθετημένη από τον Μπρετ Ράτνερ. Ο Μέρφι έπαιξε έναν κλέφτη που εντάσσεται σε μια ομάδα εργατικών ανδρών οι οποίοι συνειδητοποιούν πως έχουν πέσει θύματα του σχεδίου Ponzi ενός πλούσιου επιχειρηματία, και συνωμοτούν για να ληστέψουν την πολυώροφη κατοικία του. Ο Μπέν Στίλερ, ο Μάθιου Μπρόντερικ και ο Κέιζι Άφλεκ πρωταγωνίστησαν επίσης στην ταινία, που κυκλοφόρησε στις 4 Νοεμβρίου 2011.

Αναφέρθηκε στα τέλη του 2011 πως ο Μέρφι θα φιλοξενούσε την 84η Βράβευση των Βραβείων Όσκαρ το 2012. Ωστόσο έπεσε έξω από τα καθήκοντά του στις 9 Νοεμβρίου 2011, στον απόηχο του σκανδάλου του Μπρέτ Ράτνερ.

Προσωπική Ζωή
-------------

Ο Έντι Μέρφι στο Hollywood Walk of Fame
### Οικογένεια

Ο Μέρφι ξεκίνησε μια μακροχρόνια ρομαντική σχέση με την Νικόλ Μίτσελ (γεννηθείσα 5 Ιανουαρίου 1968) μετά από την γνωριμία της το 1988 στο σόου NAACP Image Awards. Έζησαν μαζί για σχεδόν δύο χρόνια πριν παντρευτούν στο Grand Balroom του Plaza Hotel στη Νέα Υόρκη στις 18 Μαρτίου 1993. Ο Μέρφι και η Μίτσελ έκαναν 5 παιδιά μαζί: την Μπράια Λ. Μέρφι (γεννηθείσα 18 Νοεμβρίου 1989), Μάιλς Μίτσελ (γεννηθείς 7 Νοεμβρίου 1992), Σέιν Όντρα (γεννηθείς 10 Οκτωβρίου 1994), Ζολα Άιβι (γεννηθείσα 24 Δεκεμβρίου 1999) και την Μπέλα Ζάρα (γεννηθείς 29 Ιανουαρίου 2002). Τον Αύγουστο του 2005, η Μίτσελ αρχειοθέτησε το διαζύγιο, αναφέροντας "ασυμβίβαστες διαφορές". Το διαζύγιο τέλειωσε στις 17 Απριλίου 2006.

Επίσης είχε ένα παιδί από την Ταμάρα Χούντ: τον γιό του Κρίστιαν Μέρφι (γεννηθείς 29 Νοεμβρίου 1990), και ένα άλλο παιδί από την Πόλετ ΜακΝίλι: τον γιό του Έρικ Μέρφι (γεννηθείς 10 Ιουλίου 1989).

Ο Μέρφι απ΄το 2008 διέμεινε στο Long Island, στη Νέα Υόρκη.

Ακολουθώντας το διαζύγιο από την Μίτσελ, το 2006, ο Μέρφι άρχισε να φλερτάρει την πρώην Spice Girl την Μέλανι Μπράουν, που έγινε έγκυος και τόνισε πως το παιδί ήταν του Μέρφι. Όταν ερωτήθηκε για την εγκυμοσύνη το Δεκέμβριο του 2006 από το RTL Boulevard, ο Μέρφι είπε στον Ολλανδό δημοσιογράφο Μάθτζις Κλέιν, "Δεν ξέρω ποιανού παιδί είναι μέχρι να έρθει και να κάνει τεστ αίματος. Δεν θα έπρεπε να υποθέτετε, κύριε". Ο Μπράουν έδωσε ζωή σε ένα κορίτσι, την Άντζελ Άιρις Μέρφι Μπράουν, στα 46α γενέθλια του Μέρφι, στις 3 Απριλίου 2007. Στις 22 Ιουνίου 2007, οι εκπρόσωποι του Μπράουν ανακοίνωσαν στο People πως ένα τεστ DNA είχε επιβεβαιώσει πως ο πατέρας ήταν ο Μέρφι. Ο Μπράουν τόνισε σε μια συνέντευξη πως δεν αναζήτησε σχέση με την Άντζελ.

Ο Μέρφι αντάλλαξε όρκους γάμου με την παραγωγό ταινίας Τρέισι Έντομοντς, την πρώην γυναίακ του Κένεθ Έντομοντς, στις 1 Ιανουαρίου 2008, σε μια ιδιωτική τελετή σε ένα νησί το Μπόρα Μπόρα. Στις 16 Ιανουαρίου, το ζευγάρι δήλωσαν πως, "Μετά από σκέψη και συζήτηση, αποφασίσαμε από κοινού πως θα αποκλείσουμε τη νομική τελετή αφού δεν ήταν αναγκαίο να καθορίσουν την σχέση του περαιτέρω," και αποκάλεσε τον γάμο στο Μπόρα Μπόρα μια "συμβολική ένωση". Οι δύο τους σχεδίαζαν να έχουν μια νομική τελετή στην επιστροφή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά δεν έγινε, και ο γάμος τους δεν ήταν δημόσιος.

### Νομικά Προβλήματα

Σύμφωνα με τον παιδικό φίλο του Μέρφι τον Χάρις Χέιθ στο βιβλίο του, Μεγαλώνοντας Γελώντας με τον Έντι, πολύ πριν ο Μέρφι γράψει κάτι για το Καταφθάνοντας στην Αμερική, ο Αρτ Μπάτσγουολντ πλησίασε την Paramount Pictures με την ιδέα για μια παρόμοια ταινία. Το υλικό του απορρίφθηκε, αλλά οι πληροφορίες διατηρήθηκαν από την Paramount. Η ιδέα του Μπάτσγουολντ τους άρεσε αλλά δεν έκρινε σκόπιμο να τον πληρώσει και το κράτησε για αργότερα. Κάποια χρόνια αργότερα, η Paramount παρουσίασε την ιδέα του Καταφθάνοντας στην Αμερική στον Έντι και του έδωσε το συμβόλαιο. Ο Μέρφι έγραψε το σενάριο που ήρθε στο φως ακριβώς όπως παρουσιάστηκε στην ασημένια οθόνη. Το 1988, ο Μπάτσγουολντ μήνυσε τον Μέρφι και την Paramount Pitcutres, αλλά ο Μέρφι δεν βρέθηκε υπεύθυνος επειδή η Paramount έλαβε το υλικό

### Φιλανθρωπία

Ο Μέρφι δώρισε χρήματα στο Ίδρυμα AIDS, και σε ιδρύματα καρκινικά, εκπαιδευτικά, δημιουργικών τεχνών, υποστηρικτικά στις οικογένειες/γονείς, ενεργειακά και για άστεγους. Δώρισε στο Κένρο του Μαρτίνου Λουθήρου Τζ. σε ποικίλα καρκινικά ιδρύματα και 100.000 δολάρια στο απεργιακό ταμείο του Σωματείου Ηθοποιών.

Φιλμογραφία
-----------

| Ταινίες |
| --- |
| Έτος | Τίτλος | Ρόλος | Σημειώσεις |
| 1982 | 48 ώρες | Ρέτζι Χάρμοντ | Νίκη - Χρυσή Σφαίρα για τον Νέο Σταρ της χρονιάς - Ηθοποιός |
| 1983 | Πολυθρόνα για Δύο | Μπίλι Ρέι Βάλενταϊν | Νίκη – Βραβείο Χρυσή Σφαίρα για τον Καλύτερο Ηθοποιό - Κινηματογραφικό Μιούζικαλ ή Κωμωδία |
| 1983 | Ο Έξαλλος Έντι Μέρφι | Ο ίδιος | Επίσης Παραγωγός |
| 1984 | Καλύτερη Άμυνα | Υπολοχαγός Τ.Μ. Λάντρι |  |
| Ο μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς | Άξελ Φόλεϊ | Βραβευμένο – Χρυσή Σφαίρα - Κινηματογραφικό Μιούζικαλ ή Κωμωδία |
| 1986 | Το Χρυσό Παιδί | Τσάντλερ Τζάρελ |  |
| 1987 | Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς ΙΙ | Άξελ Φόλεϊ |  |
| Ο Πρώτος Έντι Μέρφι | Ο ίδιος | Επίσης Παραγωγός |
| 1988 | Ο Πρίγκιπας της Ζαμούντα | Πρίγκιπας Ακιμ/Κλάρενς/Ράντι Γουάτσον/Σολ |  |
| 1989 | Οι Νύχτες του Χάρλεμ | Γρήγορος (πραγματικό όνομα Βέρνεστ Μπράουν | Επίσης Παραγωγός και Συγγραφέας |
| 1990 | Ακόμα 48 Ώρες | Ρέτζι Χάρμοντ |  |
| 1992 | Μπούμερανγκ | Μάρκους Γκράχαμ | Βραβευμένο – Βραβείο MTV Ταινίας για την Καλύτερη Κωμική Παράσταση |
| Ο Αξιότιμος Κύριος | Τόμας Τζέφερσον Τζόνσον |  |
| 1994 | Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς ΙΙΙ | Άξελ Φόλεϊ |  |
| 1995 | Ο Βρικόλακας του Μπρούκλιν | Μαξιμίλιαν/Ιεροκήρυκας Πόλι/Γκουίντο | Επίσης Παραγωγός |
| 1996 | Δάσκαλος για Κλάματα | Καθηγητής Σέρμαν Κλάμπ/Μπάντι Λοβ/  Λάνς Πέρκινς/Κλίτους 'Μπαμπάς' Κλάμπ/  Άννα Περλ 'Μαμά' Τζένσεν Κλάμπ/  Ίντα Μάει 'Γιαγιά' Τζένσεν/Έρνι Κλάμπ, Σρ. | Επίσης Παραγωγός  Βραβείο Κρόνος για τον Καλύτερο Ηθοποιό  Βραβείο Εθνική Κοινωνίας των Κριτών Ταινιών για τον Καλύτερο Ηθοποιό Βραβευμένο – Βραβείο Golden Globe για τον Καλύτερο Ηθοποιό - Κινηματογραφικό Μιούζικαλ ή Κωμωδία  Βραβευμένο – NAACP Βραβείο Εικόνας για τον Εξαιρετικό Ηθοποιό σε Κινηματογραφική Εικόνα  Βραβευμένο – Βραβείο Δορυφόρος για τον Καλύτερο Ηθοποιό - Κινηματογραφική Εικόνα ή Κωμωδία |
| 1997 | Καταδίωξη στο Σαν Φρανσίσκο | Σκοτ Ρόπερ |  |
| 1998 | Μούλαν | Μούσου | (φωνή) |
| Ο Γιατρός Τρελάθηκε | Δρ. Τζον Ντόλιτλ |  |
| Αγιος Ανθρωπος | G |  |
| 1999 | Κατά Λάθος Κατάδικοι | Ρέιφορντ "Ρέι" Γκίμπσον | Επίσης Παραγωγός |
| Ένα τρελό τρελό κόλπο | Κιτ Ράμσι/Τζέφερσον 'Τζιφ' Ράμσι | Βραβείο Μαύρης Μπομπίνας: Καλύτερος Ηθοποιός |
| 2000 | Δάσκαλος για Γέλια και για Κλάματα | Καθηγητής Σέρμαν Κλάμπ/Μπάντι Λοβ/  Λανς Πέρκινς/Κλίτους 'Μπαμπάς' Κλάμπ/  Άννα Πέρλ 'Μαμά' Τζένσεν Κλάμπ/  Ίντα Μάε 'Γιαγιά' Τζένσεν/Έρνι Κλάμπ | Επίσης παραγωγός  Βραβευμένο – Βραβείο Δορυφόρου για τον Καλύτερο Ηθοποιό - Κινηματογραφικό Μιούζικαλ ή Κωμωδία |
| 2001 | Σρεκ | Γάιδαρος | (φωνή)  Βραβείο Άννι για τον Εξαιρετικό Επίτευγμα Ατόμου για την Ηθοποιία Φωνής από Αρσενικό Παρουσιαστή σε Παραγωγή Κινουμένου Σχεδίου  Βραβευμένο – Βραβείο BAFTA για τον Καλύτερο Ηθοποιό σε Υποστηρικτικό Ηθοποιό  Βραβευμένο – Βραβείο Μαύρης Μπομπίνας: Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός |
| Ο Γιατρός Ξανατρελάθηκε | Δρ. Τζον Ντόλιτλ |  |
| 2002 | Showtime | Διευθυντής Τρέι Σέλερς | Βραβευμένο – Βραβείο Razzie για το Χειρότερο Ηθοποιό  Βραβευμένο - Βραβείο Razzie για το Χειρότερο Τηλεοπτικό Ζευγάρι  (είτε με τον Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Όουεν Γουίλσον ή τον εαυτό του κλωνοποιημένο |
| Πλούτο Νας | Πλούτο Νας/Ρεξ Κάρτερ |
| Εγώ, ο Κατάσκοπος | Κέλι Ρόμπινσον |
| 2003 | Μπαμπάδες Νταντάδες | Τσαρλς "Τσάρλι" Χίντον |  |
| Ο Στοιχειωμένος Πύργος | Τζιμ Έβερς |  |
| 2004 | Σρεκ 2 | Γάιδαρος] | (φωνή) |
| 2006 | Dreamgirls | Τζέιμς "Θάντερ" Έρλι | Βραβείο Μετάδοσης Ταινίας της Συνεργασίας των Κριτών για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό  Κεντρική Ταινία Οχάιο Συνεργασίας Κριτών για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό  Βραβείο Golden Globe για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό - Κινηματογραφική Εικόνα  Βραβείο Σωματείου Ηθοποιών για την Εξαιρετική Απόδοση από Αρσενικό Ηθοποιό σε Υποστηρικτικό Ρόλο  Βραβευμένο – Βραβείο Όσκαρ για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό  Βραβευμένο – Βραβείο Μπομπίνας Μαύρων: Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός  Βραβευμένο – Βραβείο Ταινίας του Σικάγο για της Συνεργασίας Ηθοποιών για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό σε Κινηματογραφική Εικόνα  Βραβευμένο – Βραβείο Κοινωνίας των Κριτών για την Διαδικτυακή Ταινία για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό  Βραβευμένο – Βραβείο Σωματείου Ηθοποιών για την Εξαιρετική Απόδοση από Καστ σε Κινηματογραφική Εικόνα |
| 2007 | Νόρμπιτ | Νόρμπιτ Ράις/Ρασπιούσα Λάτιμορ-Ράις/Κος Γουόνγκ | Βραβείο Razzie για τον Χειρότερο Ηθοποιό (στο ρόλο του Νόρμπιτ) Βραβείο Razzie για τον Χειρότερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό (στο ρόλο του Κου Γουόνγκ)Βραβείο Razzie για την Χειρότερη Υποστηρικτική Ηθοποιό (στο ρόλο της Ρασπιούσα)Βραβείο Razzie για το Χειρότερο Τηλεοπτικό Ζευγάρι (είτε με τον Έντι Μέρφι ή τον Έντι Μέρφι) Βραβευμένο – Βραβείο Razzie για το Χειρότερο Σενάριο  Βραβευμένο– Βραβείο Razzie για τη Χειρότερη Εικόνα. |
| Σρεκ ο Τρίτος | Γάιδαρος | (φωνή) Βραβείο Επιλογής Παιδιών για την Καλύτερη Φωνή από Ταινία Κινουμένων Σχεδίων |
| 2008 | Γνωρίστε τον Ντέιβ | Διαστημόπλοιο Ντέιβ Μίνγκ-Τσάνγκ (Σκάφος) | Βραβευμένο – Βραβείο Razzie για τον Χειρότερο Ηθοποιό  Βραβευμένο – Βραβείο Razzie για το Χειρότερο Τηλεοπτικό Ζευγάρι ('μέσα' στον Έντι Μέρφι) |
| 2009 | Για Φαντάσου | Έβαν Ντάνιελσον |  |
| 2010 | Σρεκ κι Εμείς Καλύτερα | Γάιδαρος | (φωνή) Βραβείο Επιλογής Παιδιών για την Καλύτερη Φωνή από Ταινία Κινουμένων Σχεδίων |
| 2011 | Πώς να Κλέψετε Εναν Ουρανοξύστη | Ντάρνελ ("Σλάιντ") |  |
| 2012 | Μόνο Χίλιες Λέξεις | Τζακ ΜακΚολ |  |
| 2013 | Χονγκ Κόγνκ Φούι | Χόνγκ Κόνγκ Φούι |  |
| 2014 | Τρίδυμα | Άγνωστος Ρόλος |  |
| 2016 | Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς IV | Άξελ Φόλεϊ |  |

Τηλεόραση
---------

| Τηλεόραση |
| --- |
| Έτος | Τίτλος | Ρόλος | Σημειώσεις |
| 1980–1984 | Saturday Night Live |  | Βραβευμένο – Βραβείο Έμμυ για τον Εξαιρετικό Ηθοποιό σε Κωμωδία, Ποικιλία Μουσικών Σειρών (1983)  Βραβευμένο – Βραβείο Έμμυ για την Εξαιρετική Απόδοση Ατόμου σε Ποκιλία Μουσικού Προγράμματος (1984)  Βραβευμένο – Βραβείο Έμμυ για το Εξαιρετικό Γράψιμο για Ποικιλία, Μουσικού η Κωμικού Προγράμματος (1984) |
| 1983 | Έξαλλος Έντι Μέρφι |  |  |
| 1989 | Τι Βλέπει ο Άλαν |  |  |
| 1993 | Επικίνδυνος - Οι Μικρές Ταινίες | Αρχαίος Αιγύπτιος Φαραώ | μουσικό βίντεο Θυμήσου το Χρόνο |
| 1999–2001 | Οι PJ | Θάργκουντ Σταμπς | Φωνή  Βραβευμένο – Βραβείο Άννι για το Εξαιρετικό Επίτευγμα Ατόμου για Ηθοποιία Φωνής σε Τηλεοπτική Παραγωγή Κινουμένων Σχεδίων (1999)  Βραβευμένο – Βραβείο Έμμυ για το Εξαιρετικό Πρόγραμμα Κινουμένων Σχεδίων (για Προγραμματισμό Σε Λιγότερο Από Μια Ώρα) (1999) |
| 2004 | Ο Πατέρας της Υπερηφάνιας | Γάιδαρος | Φωνή |
| 2007 | Σρεκ τα Χριστούγεννα | Γάιδαρος | Ειδική Τηλεταινία  Voice  Βραβευμένο – Βραβείο Άννι για την Καλύτερη Ηθοποιία Φωνής σε Τηλεοπτική Παραγωγή Κινουμένων Σχεδίων |
| 2010 | Τα Σρεκατικά Χριστούγεννα του Γάιδαρου | Γάιδαρος | Ειδική Τηλεταινία  Φωνή |

Δισκογραφία
-----------

### Στούντιο Άλμπουμς

| Έτος | Λεπτομέρειες Άλμπουμ | Θέσεις Διαγράμματος  Κορυφής |
| --- | --- | --- |
| Ηνωμένες Πολιτείες | R&B Ηνωμένων Πολιτειών |
| 1982 | Έντι Μέρφι
* Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 1982
* Δισκογραφική Εταιρεία: CBS Records
 | 97 | — |
| 1983 | Κωμικός
* Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 1983
* Δισκογραφική Εταιρεία: CBS Records
 | 35 | 10 |
| 1985 | Πως Θα Μπορούσε Να Είναι
* Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 1985
* Δισκογραφική Εταιρεία: CBS Records
 | 26 | 17 |
| 1989 | Τόσο Χαρούμενος
* Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 1989
* Δισκογραφική Εταιρεία: CBS Records
 | 70 | 22 |
| 1993 | Η Αγάπη Είναι Εντάξει
* Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 23 Φεβρουαρίου 1993
* Δισκογραφική Εταιρεία: Motown Records
 | — | 80 |
| "—" υποδηλώνει κυκλοφορίες που δεν σχεδιάστηκαν |

### Άλμπουμ Σύνταξης

| Έτος | Λεπτομέρειες Άλμπουμ |
| --- | --- |
| 1997 | Οι Καλύτερες Κωμικές Επιτυχίες
* Ημερομηνία Κυκλοφορίας: May 27, 1997
* Δισκογραφική Εταιρεία: Columbia Records
 |
| 1998 | Όλα Όσα Γνωρίζω
* Ημερομηνία Κυκλοφορίας: 28 Απριλίου 1998
* Δισκογραφική Εταιρεία: Sony BMG
 |

### Singles

| Έτος | Single | Θέσεις Διαγράμματος Κορυφής | Άλμπουμ |
| --- | --- | --- | --- |
| Ηνωμένες Πολιτείες | Ηνωμένες Πολιτείες R&B | Χορός Ηνωμένων Πολιτειών | NZ | Ηνωμένο Βασίλειο |
| 1982 | Ο Μπούγκι στον Πισινό Σου | — | 56 | — | — | — | Έντι Μέρφι |
| 1985 | Πάρτι Όλη Μέρα | 2 | 8 | 19 | 3 | 87 | Πως Θα Μπορούσε Να Ήταν |
| Πως Θα Μπορούσε Να Ήταν (μαζί με τον Κρίσταλ Μπλέικ) | — | 63 | — | — | — |
| 1989 | Βάλε Το Στόμα Σου Σε Μένα | 27 | 2 | — | — | — | Τόσο Χαρούμενος |
| Μέχρι Τα Χρήματα Να Φύγουν | — | 75 | — | — | — |
| 1993 | Ήμουν Βασιλιάς | — | 61 | — | — | 64 | Η Αγάπη Είναι Εντάξει |
| "Whatzupwitu"  (με τον Μάικλ Τζάκσον) | — | 74 | — | — | — |
| Δεισιδαίμονα | — | — | — | — | — |
| "—" υποδηλώνει κυκλοφορίες που δεν σχεδιάστηκαν |

Βραβεία/Βραβεύσεις
------------------

| Βραβείο | Έτος | Κατηγορία | Δουλειά | Εισόδημα |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Βραβεία Όσκαρ | 2007 | Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός | Dreamgirls | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Άννι | 1999 | Εξαιρετικό Επίτευγμα Ατόμου για Ηθοποιία Φωνής σε Τηλεοπτική Παραγωγή Κινουμένων Σχεδίων | Οι PJs | Υποψηφιότητα |
| 2001 | Εξαιρετικό Επίτευγμα Ατόμου για Ηθοποιία Φωνής από Αρσενικό Παρουσιαστή σε Παραγωγή Κινουμένων Σχεδίων | Σρεκ | Νίκη |
| 2008 | Καλύτερη Ηθοποιία Φωνής σε Τηλεοπτική Παραγωγή Κινουμένων ΣχεδίωνBest Voice Acting in an Animated Television Production | Σρεκ Τα Χριστούγεννα | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία BAFTA | 2002 | Βραβείο BAFTA για Ηθοποιό σε Υποστηρικτικό Ρόλο | Σρεκ | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Μαύρης Μπομπίνας | 2000 | Καλύτερος Ηθοποιός σε Κινηματογραφική Εικόνα | Bowfinger | Υποψηφιότητα |
| 2002 | Ηθοποιός σε Υποστηρικτικό Ρόλο | Σρεκ | Υποψηφιότητα |
| 2007 | Dreamgirls | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Μετάδοσης Ταινιών με τον Σύλλογο Κριτών | 2007 | Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός | Dreamgirls | Νίκη |
| Ταινία Κεντρικού Οχάιο με τον Σύλλογο Κριτών | 2007 | Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός | Dreamgirls | Νίκη |
| Βραβεία Ταινίας Σικάγο με τον Σύλλογο Ηθοποιών | 2007 | Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός | Dreamgirls | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Έμμυ | 1983 | Εξαιρετικός Υποστηρικτικός Ηθοποιός σε Κωμικές, Ποικίλες ή Μουσικές Σειρές | Saturday Night Live | Υποψηφιότητα |
| 1984 | Εξαιρετική Απόδοση Ατόμου σε Ποικίλο ή Μουσικό Πρόγραμμα | Saturday Night Live | Υποψηφιότητα |
| Εξαιρετικό Γράψιμο για Ποικίλο ή Μουσικό Πρόγραμμα | Saturday Night Live | Υποψηφιότητα |
| 1999 | Εξαιρετικό Πρόγραμμα Κινουμένων Σχεδίων - Κάτω Από Μία Ώρα | Οι PJsΘα το Πάρει | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Golden Globe | 1983 | Νέος Σταρ του Νέου Χρόνου (Ηθοποιός) | 48 Ώρες | Υποψηφιότητα |
| 1984 | Ηθοποιός σε Πρωταγωνιστικό Ρόλο (Μιούζικαλ ή Κωμωδία) | Πολυθρόνα για Δύο | Υποψηφιότητα |
| 1997 | Ηθοποιός σε Πρωταγωνιστικό Ρόλο (Μιούζικαλ ή Κωμωδία | Δάσκαλος για Κλάματα | Υποψηφιότητα |
| 1985 | Ηθοποιός σε Πρωταγωνιστικό Ρόλο (Μιούζικαλ ή Κωμωδία | Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς | Υποψηφιότητα |
| 2007 | Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός - Κινούμενη Εικόνα | Dreamgirls | Νίκη |
| Βραβείο Επιλογής Παιδιών | 1988 | Αγαπημένος Ηθοποιός Ταινίας | Ο Μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς ΙΙ | Νίκη |
| 2005 | Καλύτερη Φωνή από Ταινία Κινουμένων Σχεδίων | Σρεκ 2 | Υποψηφιότητα |
| 2008 | Καλύτερη Φωνή από Ταινία Κινουμένων Σχεδίων | Σρεκ ο Τρίτος | Νίκη |
| 2011 | Καλύτερη Φωνή σε Ταινία Κινουμένων Σχεδίων | Σρεκ κι Εμείς Καλύτερα | Νίκη |
| Βραβεία Εικόνας NAACP | 1997 | Εξαιρετικός Πρωταγωνιστικός Ηθοποιός σε Κινούμενη Εικόνα | Δάσκαλος για Κλάματα | Υποψηφιότητα |
| 2007 | Ηθοποιός σε Υποστηρικτικό Ρόλο | Dreamgirls | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Εθνικής Κοινωνίας των Κριτών Ταινιών | 1997 | Καλύτερος Ηθοποιός | Δάσκαλος για Κλάματα | Νίκη |
| Βραβεία Κοινωνίας Κριτών Διαδικτυακής Ταινίας | 2007 | Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός | Dreamgirls | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Δορυφόρου | 1996 | Καλύτερος Ηθοποιός - Κινούμενη Εικόνα σε Μιούζικαλ ή Κωμωδία | Δάσκαλος για Κλάματα | Υποψηφιότητα |
| 2001 | Δάσκαλος για Κλάματα: Οι Κλάμπς | Υποψηφιότητα |
| Saturn Awards | 1997 | Καλύτερος Ηθοποιός | Δάσκαλος για Κλάματα | Νίκη |
| 2002 | Καλύτερος Υποστηρικτικός Ηθοποιός | Σρεκ | Υποψηφιότητα |
| Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών | 2007 | Ηθοποιός σε Υποστηρικτικό Ρόλο | Dreamgirls | Νίκη |
| Καστ σε Κινούμενη Εικόνα | Υποψηφιότητα |

Αναφορές
--------

1. ↑  (Αγγλικά) *BlackPast.org*.
2. ↑  Ανακτήθηκε στις 22  Μαΐου 2019.
3. ↑  Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2020.
4. ↑  www.biography.com/actor/eddie-murphy. Ανακτήθηκε στις 19  Δεκεμβρίου 2019.
5. 1 2 3 4 5 6 7  www.nickiswift.com/142834/what-eddie-murphys-kids-look-like-today/. Ανακτήθηκε στις 19  Δεκεμβρίου 2019.
6. 1 2 3  *Montreux Jazz Festival Database*. 2466. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2020.
7. ↑
8. ↑  «People Index». Box Office Mojo. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2010.
9. ↑  «Comedy Central 100 Greatest Standups of all Time». Listology. 19 Μαΐου 2005. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Αυγούστου 2012. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2010.
10. ↑  Kilday, Gregg (14 Δεκεμβρίου 2006). «'Dreamgirls' Snares Multiple Golden Globe Nods». The Hollywood Reporter. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουλίου 2012.
11. ↑  Lovece, Frank. "'Beverly Hills Cop 3 – Eddie Murphy Is Back", *Calhoun Times*, June 1, 1994. Retrieved January 7, 2011.
12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Stated in interview on *Inside the Actors Studio*
13. ↑  Flippo, Chet (11 October 1982). «Eddie Murphy Live: The razor-edged king of late night comedy». *New York Magazine*.. Ανακτήθηκε στις 27 June 2011.
14. ↑  «Eddie Murphy Biography (1961–)». Filmreference.com. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2010.
15. ↑  Eddie Murphy Biography – Yahoo! Movies Αρχειοθετήθηκε 2011-11-09 στο Wayback Machine..
16. ↑  «Eddie Murphy».
17. ↑  Shales, Tom (2003). *Live from New York: An Uncensored History of Saturday Night Live*. Back Bay. ISBN 0-316-73565-5. [*νεκρός σύνδεσμος*]
18. ↑  Shales, Tom (2003). *Live from New York: An Uncensored History of Saturday Night Live*. Back Bay. σελ. 549. ISBN 0-316-73565-5. [*νεκρός σύνδεσμος*]
19. ↑  Shales, Tom (2003). *Live from New York: An Uncensored History of Saturday Night Live*. Back Bay. σελ. 238. ISBN 0-316-73565-5.
20. ↑  «Saturday Night Live Backstage». 2011-02-20. NBC.
21. ↑  «All Time Box Office Adjusted for Ticket Price Inflation». Boxofficemojo.com. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2010.
22. ↑  according to the autobiography of the film's director and co-star, Leonard Nimoy.
23. ↑  Henderson, Stuart (25 Ιουλίου 2019). *The Hollywood Sequel: History & Form, 1911-2010*. Bloomsbury Publishing. σελ. 179. ISBN 978-1-83902-019-3.
24. 1 2  Company, Johnson Publishing (14 Σεπτεμβρίου 1987). *Jet*. Johnson Publishing Company. σελ. 56.
25. ↑  «Beverly Hills Cop 3 (1994)». Rotten Tomatoes.
26. ↑  Modderno, Craig (December 3, 2006). «Eddie Murphy Inspires Oscar Buzz. Seriously.». New York Times. .
27. ↑  «abc7.com: Film Academy Invites 115 New Members 6/19/07». Abclocal.go.com. 19 Ιουνίου 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Φεβρουαρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2010.
28. ↑  «Eddie cops film No4». London: Sun Online. May 17, 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2007-08-16.. Ανακτήθηκε στις 2012-07-05.
29. ↑  «'Tower Heist' continues filming at Trump International Hotel & Tower». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Φεβρουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουλίου 2012.
30. ↑  «The Mud Doctor: Oscar Update: Eddie Murphy Drops Out of Hosting Gig». Themuddoctor.blogspot.com. 9 Νοεμβρίου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2012.
31. ↑  «Eddie Murphy and wife divorce after 12 years». Hello!Magazine. 8 Αυγούστου 2005. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουλίου 2012.
32. ↑  «Eddie Murphy and Nicole Mitchell Marriage». About.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιανουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουλίου 2012.
33. ↑  «Eddie Murphy».
34. ↑  «Eddie Murphy Bowling Bashes». 10 Νοεμβρίου 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Δεκεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2011.
35. ↑  «Mel B Says DNA Proves Eddie Murphy Fathered Her Baby». People Magazine.
36. ↑  «Mel B writes song about Eddie Murphy». Digital Spy. 17 Ιουνίου 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2010.
37. ↑  «Eddie Murphy hasn't had a drink in 18 years». AZCentral.com. 3 Νοεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2011.
38. ↑  Eddie Murphy and Tracey Edmonds Marry – Weddings, Eddie Murphy : People.com.
39. ↑  «Eddie Murphy, Tracey Edmonds break up: Couple held non-binding wedding ceremony in Bora Bora on New Year's Day». Access Hollywood *via MSNBC*. 16 Ιανουαρίου 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Φεβρουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 5 Ιουλίου 2012.
40. ↑  «Eddie Murphy's Charity Work». Looktothestars.org. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2010.
41. ↑  «Άλμπουμ Έντι Μέρφι & Ιστορία Διαγράμματος Τραγουδιού - Μπίλμπορντ 200». Περιοδικό Μπίλμπορντ. Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2010.
42. ↑  «Άλμπουμ Έντι Μέρφι & Ιστορία Διαγράμματος Τραγουδιού R&B Άλμπουμ Hip Hop». Περιοδικό Μπίλμπορντ. Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2010.
43. ↑  «Άλμπουμ Έντι Μέρφι & Ιστορία Διαγράμματος Τραγουδιού - Hot 100». Περιοδικό Μπίλμπορντ. Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2010.
44. ↑  «Άλμπουμ Έντι Μέρφι & Ιστορία Διαγράμματος Τραγουδιού – R&B/Τραγούδια Hip-Hop». Περιοδικό Μπίλμπορντ. Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2010.
45. ↑  «Άλμπουμ Έντι Μέρφι & Ιστορία Διαγράμματος Τραγουδιού – Χορός/Κλάμπ Τραγούδια». Περιοδικό Μπίλμπορντ. Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2010.
46. ↑  «charts.org.nz – New Zealand charts portal». charts.org.nz. Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Έντι Μέρφι** |

* Έντι Μέρφι στο Allmusic
* ο Έντι Μέρφι στο Discogs
* Βαθμολογημένος από την Maxim ως ο Κορυφαίος Παρουσιαστής της SNL

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 85574224
* **Europeana**: agent/base/60532
* LCCN: n84151471
* ISNI: 0000 0001 1476 6355
* GND: 118928554
* SUDOC: 075915642
* BNF: cb13935855f (data)
* BIBSYS: 90855022
* MusicBrainz: 98744f0b-20fc-4bb2-9ac4-e2041058911f
* NLA: 35809738
* NKC: xx0043298
* BNE: XX1109324
* CiNii: DA10421708

 |

 |