Η **κλονιδίνη**, που διατίθεται με την εμπορική ονομασία **Catapresan** μεταξύ άλλων, είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης, της διαταραχής ελλημματικής προσοχής-υπερκινητικότητας, του στερητικού συνδρόμου (από αλκοόλ, οπιοειδή ή κάπνισμα), των εξάψεων της εμμηνόπαυσης, της διάρροιας και ορισμένων παθήσεων του πόνου. Χρησιμοποιείται από το στόμα, με ένεση ή ως δερματικό επίθεμα. Η έναρξη της δράσης είναι συνήθως εντός μιας ώρας με τις επιπτώσεις στην αρτηριακή πίεση να διαρκούν έως και οκτώ ώρες.

Συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν ξηροστομία, ζάλη, πονοκεφάλους και υπνηλία. Σοβαρές παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν την όραση ή την ακρόαση πραγμάτων που δεν κάνουν άλλοι, καρδιακές αρρυθμίες και σύγχυση. Εάν σταματήσει γρήγορα, ενδέχεται να εμφανιστούν αποτελέσματα απόσυρσης. Δεν συνιστάται η χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού. Η κλονιδίνη μειώνει την αρτηριακή πίεση διεγείροντας τους α2 υποδοχείς στον εγκέφαλο, η οποία οδηγεί σε χαλάρωση των πολλών αρτηριών.

Η κλονιδίνη κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1961 και εγκρίθηκε για ιατρική χρήση το 1966. Διατίθεται ως γενόσημο φάρμακο. Το 2017, ήταν το 79ο πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με περισσότερες από δέκα εκατομμύρια συνταγές.

Ιατρικές χρήσεις
----------------

Η κλονιδίνη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης, της διαταραχής ελλειματικές προσοχής-υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), του στερητικού συνδρόμου (από αλκοόλ, οπιοειδή ή κάπνισμα), των εξάψεων της εμμηνόπαυσης, της διάρροιας και ορισμένων παθήσεων του πόνου.

### Ανθεκτική υπέρταση

Η κλονιδίνη μπορεί να είναι αποτελεσματική για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης σε άτομα με ανθεκτική υπέρταση.

Η κλονιδίνη δρα επιβραδύνοντας τον καρδιακό ρυθμό και προκαλεί μείωση των συγκεντρώσεων ρενίνης, αλδοστερόνης και κατεχολαμινών στον ορό.

### Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας

Η κλονιδίνη μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας σε μερικούς ανθρώπους, αλλά προκαλεί πολλές ανεπιθύμητες ενέργειες και η ευεργετική επίδραση είναι μέτρια. Στην Αυστραλία, η κλονιδίνη είναι μια αποδεκτή αλλά όχι εγκεκριμένη για χρήση στη ΔΕΠΥ από την TGA. Η κλονιδίνη μαζί με τη μεθυλφαινιδάτη έχουν μελετηθεί για τη θεραπεία της ΔΕΠΥ. Αν και δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο η μεθυλφαινιδάτη στη θεραπεία της ΔΕΠΥ, η κλονιδίνη προσφέρει κάποιο όφελος. Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο σε συνδυασμό με διεγερτικά φάρμακα. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η κλονιδίνη είναι πιο ηρεμιστική από τη γουανφακίνη, η οποία μπορεί να είναι καλύτερη κατά την ώρα του ύπνου μαζί με ένα διεγερτικό αφύπνισης το πρωί.

### Στερητικό σύνδρομο

Η κλονιδίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ανακουφίσει τα συμπτώματα στέρησης φαρμάκων που σχετίζονται με απότομη διακοπή της μακροχρόνιας χρήσης οπιοειδών, αλκοόλ, βενζοδιαζεπινών και νικοτίνης (κάπνισμα). Μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα στέρησης οπιοειδών μειώνοντας την απόκριση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, όπως ταχυκαρδία και υπέρταση, καθώς και μείωση της εφίδρωσης, των ζεστών και κρύων εξάρσεων και της γενικής ανησυχίας. Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη στην προσπάθεια των καπνιστών να διακόψουν. Το φαινόμενο καταστολής είναι επίσης χρήσιμο. Ωστόσο, οι παρενέργειές της μπορεί να περιλαμβάνουν αϋπνία, επιδεινώνοντας έτσι ένα ήδη κοινό χαρακτηριστικό της απόσυρσης οπιοειδών. Η κλονιδίνη μπορεί επίσης να μειώσει τη σοβαρότητα του συνδρόμου αποχής νεογνών σε βρέφη που γεννιούνται από μητέρες που χρησιμοποιούν ορισμένα φάρμακα, ιδιαίτερα οπιοειδή. Σε βρέφη με σύνδρομο νεογνικής απόσυρσης, η κλονιδίνη μπορεί να βελτιώσει τη μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών βαθμολογία νευροσυμπεριφοράς δικτύουNetwork Neurobehavioral Score.

Η κλονιδίνη έχει επίσης προταθεί ως θεραπεία για σπάνιες περιπτώσεις απόσυρσης από δεξμεδετομιδίνη.

### Άλλες

Η κλονιδίνη έχει επίσης πολλές χρήσεις εκτός ετικέτας και έχει συνταγογραφηθεί για τη θεραπεία ψυχιατρικών διαταραχών, όπως το άγχος, οι διαταραχές του ύπνου και η υπεραισθησία που προκαλείται από διαταραχή μετατραυματικού στρες, οριακή διαταραχή προσωπικότητας και άλλες διαταραχές άγχους. Η κλονιδίνη είναι επίσης ήπιο ηρεμιστικό και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φάρμακο πριν από χειρουργικές επεμβάσεις. Η επισκληρίδια χρήση της για πόνο κατά τη διάρκεια καρδιακής προσβολής, μετεγχειρητικό και μη εντοπισμένο πόνο έχει επίσης μελετηθεί εκτενώς. Η κλονιδίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο σύνδρομο ανήσυχων ποδιών. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία των εξάψεων και της ερυθρότητας προσώπου που σχετίζεται με τη ροδόχρου ακμή. Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί επιτυχώς τοπικά σε μια κλινική δοκιμή ως θεραπεία για τη διαβητική νευροπάθεια. Η κλονιδίνη μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για πονοκεφάλους ημικρανίας και εξάψεις που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση. Η κλονιδίνη έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της ανθεκτικής διάρροιας που σχετίζεται με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ακράτεια κοπράνων, διαβήτη, διάρροια που σχετίζεται με στερητικό οπιοειδών, εντερική ανεπάρκεια, νευροενδοκρινικούς όγκους και χολέρα. Η κλονιδίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία του συνδρόμου Tourette (ειδικά για τικ ).

Η ένεση α2 αγωνιστών, συμπεριλαμβανομένης της κλονιδίνης, στον ενδοαρθρικό χώρο μπορεί να μειώσει τη σοβαρότητα του πόνου στο γόνατο μετά την αρθροσκοπική χειρουργική επέμβαση στο γόνατο.

### Δοκιμή καταστολής κλονιδίνης

Η μείωση της κυκλοφορίας νορεπινεφρίνης από την κλονιδίνη χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν ως ερευνητική δοκιμασία για το φαιοχρωμοκύτωμα, το οποίο είναι ένας όγκος που συνθέτει κατεχολαμίνες, που βρίσκεται συνήθως στα επινεφρίδια. Σε ένα τεστ καταστολής κλονιδίνης, τα επίπεδα κατεχολαμίνης στο πλάσμα μετρώνται πριν και 3 ώρες μετά από μία δόση 0,3 mg από του στόματος δοκιμασίας. Ένα τεστ θεωρείται θετικό εάν δεν υπάρχει μείωση στα επίπεδα στο πλάσμα.

### Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Η κλονιδίνη ταξινομείται από τον FDA ως κατηγορία εγκυμοσύνης C. Κατατάσσεται από την TGA της Αυστραλίας ως κατηγορία εγκυμοσύνης Β3, πράγμα που σημαίνει ότι έχει δείξει κάποιες επιζήμιες επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εμβρύου σε μελέτες σε ζώα, αν και η συνάφεια αυτού στον άνθρωπο είναι άγνωστη. Η κλονιδίνη εμφανίζεται σε υψηλή συγκέντρωση στο μητρικό γάλα και τα βρέφη που θηλάζουν έχουν περίπου τα 2/3 των συγκεντρώσεων κλονιδίνης στον ορό ως μητέρα. Απαιτείται προσοχή σε γυναίκες που είναι έγκυες, σχεδιάζουν να μείνουν έγκυες ή θηλάζουν.

Παρενέργειες
------------

Οι κύριες ανεπιθύμητες ενέργειες της κλονιδίνης είναι η καταστολή, η ξηροστομία και η υπόταση (χαμηλή αρτηριακή πίεση). 

**Κατά συχνότητα**

**Πολύ συχνές (> 10% συχνότητα):**

* Ζάλη
* Ορθοστατική υπόταση
* Υπνηλία (δοσοεξαρτώμενη)
* Ξηροστομία
* Κεφαλαλγία (δοσοεξαρτώμενη)
* Κόπωση
* Δερματικές βλάβες (διαδερμικά)
* Υπόταση

**Συχνές (συχνότητα 1-10%):**

* Άγχος
* Δυσκοιλιότητα
* Νάρκωση (δοσοεξαρτώμενη)
* Ναυτία/έμετοι
* Αδιαθεσία
* Επηρεασμένη ηπατική βιοχημεία
* Εξάνθημα
* Απώλεια/αύξηση βάρους
* Πόνος κάτω από το αυτί (από τους σιελογόνους αδένες)
* Στυτική δυσλειτουργία

**Όχι συχνές (συχνότητα 0,1-1%):**

* Παραληρηματική αντίληψη
* Ψευδαισθήσεις
* Εφιάλτες
* Παραισθησία
* Φλεβοκομβική βραδυκαρδία
* Φαινόμενο Ρεϊνώ
* Κνησμός
* Κνίδωση

**Σπάνιες (συχνότητα <0,1%):**

* Γυναικομαστία
* Μείωση ικανότητας κλάματος
* Κολποκοιλιακός αποκλεισμός
* Ρινική ξηρότητα
* Ψευδοαπόφραξη παχέως εντέρου
* Αλωπεκία
* Υπεργλυκαιμία

### Απόσυρση

Ενώ η κλονιδίνη καταστέλλει τη συμπαθητική εκροή με αποτέλεσμα τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, η ξαφνική διακοπή μπορεί να προκαλέσει αναπηδώσα υπέρταση λόγω της ανάκαμψης της συμπαθητικής εκροής.

Η θεραπεία με κλονιδίνη πρέπει γενικά να μειώνεται σταδιακά κατά τη διακοπή της θεραπείας για να αποφευχθεί η εμφάνιση αναπήδησης. Η θεραπεία της αναπηδώσας υπέρτασης εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κατάστασης: επαναφορά της κλονιδίνης για ήπιες περιπτώσεις, άλφα και βήτα αναστολείς για πιο επείγουσες καταστάσεις. Οι β-αναστολείς δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται μόνοι για τη θεραπεία της απόσυρσης της κλονιδίνης, καθώς η άλφα αγγειοσυστολή θα συνεχίζεται.

Φαρμακολογία
------------

### Μηχανισμός δράσης

Η κλονιδίνη διασχίζει το φράγμα αίματος-εγκεφάλου. 

#### Υψηλή πίεση του αίματος

Κλονιδίνη θεραπεύει την υψηλή πίεση του αίματος, διεγείροντας τους α2 υποδοχείς στο εγκεφαλικό στέλεχος, το οποίο μειώνει την περιφερική αγγειακή αντίσταση, μειώνοντας την αρτηριακή πίεση. Έχει ειδικότητα προς τους προσυναπτικούς α 2 υποδοχείς στο περιφερικό αγγειοκινητικό κέντρο στο εγκεφαλικό στέλεχος. Αυτή η δέσμευση έχει συμπαθολυτικό αποτέλεσμα, καταστέλλει την απελευθέρωση νορεπινεφρίνης, ΑΤΡ, ρενίνης και νευροπεπτιδίου Υ, τα οποία εάν απελευθερωθούν θα αυξήσουν την αγγειακή αντίσταση. :201–203

Η κλονιδίνη δρα επίσης ως αγωνιστής στους υποδοχείς ιμιδαζολίνης-1 (Ι1) στον εγκέφαλο και υποτίθεται ότι αυτή η επίδραση μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης μειώνοντας τη σηματοδότηση στο συμπαθητικό νευρικό σύστημα, αλλά αυτό το αποτέλεσμα δρα ανάντη του κεντρικού α2 αγωνιστική δράση της κλονιδίνης. :201–203

Η κλονιδίνη μπορεί επίσης να προκαλέσει βραδυκαρδία, πιθανώς αυξάνοντας τη βαγοτονική σηματοδότηση του φλεβόκομβου. Όταν χορηγείται ενδοφλεβίως, η κλονιδίνη μπορεί να αυξήσει προσωρινά την πίεση του αίματος, διεγείροντας τους α 1 υποδοχείς στους λείους μύες στα αιμοφόρα αγγεία. Αυτό το υπερτασικό αποτέλεσμα δεν είναι συνηθισμένο όταν η κλονιδίνη χορηγείται από το στόμα ή διαδερμικά. :201–203

Συγκέντρωση κλωνιδίνης στο πλάσμα που υπερβαίνει το 2,0 ng / mL δεν παρέχει περαιτέρω μείωση της αρτηριακής πίεσης.

#### Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής υπερκινητικότητας

Δομική σύγκριση μεταξύ του νευροδιαβιβαστή νορεπινεφρίνη και της κλονιδίνης. Και τα δύο φάρμακα συνδέονται με άλφα-2 αδρενεργικούς υποδοχείς. Οι ομοιότητες μεταξύ των δύο δομών εμφανίζονται με κόκκινο χρώμα.
Στη ρύθμιση της διαταραχής υπερκινητικότητας έλλειψης προσοχής (ADHD), ο μοριακός μηχανισμός δράσης της κλονιδίνης οφείλεται στον αγωνισμό του αδρενεργικού υποδοχέα άλφα-2Α, υποτύπο του αδρενεργικού υποδοχέα άλφα-2 που βρίσκεται κυρίως στον εγκέφαλο. Μέσα στον εγκέφαλο, οι άλφα-2Α αδρενεργικοί υποδοχείς βρίσκονται στον προμετωπιαίο φλοιό (PFC), μεταξύ άλλων περιοχών. Οι άλφα-2Α αδρενεργικοί υποδοχείς βρίσκονται στην προσυναπτική σχισμή ενός δεδομένου νευρώνα και, όταν ενεργοποιούνται από έναν αγωνιστή, η επίδραση στους κατάντι νευρώνες είναι ανασταλτική. Η αναστολή επιτυγχάνεται αποτρέποντας την έκκριση του νευροδιαβιβαστή νορεπινεφρίνη. Έτσι, η αγωνιστική δράση της κλονιδίνης στους άλφα-2Α αδρενεργικούς υποδοχείς στον προμετωπιαίο φλοιό αναστέλλει τη δράση των κατάντι νευρώνων εμποδίζοντας την έκκριση της νορεπινεφρίνης.

Αυτός ο μηχανισμός είναι παρόμοιος με τη φυσιολογική αναστολή του εγκεφάλου των νευρώνων του προμετωπιαίου φλοιού από τον αιθουσαίο πυρήνα, ο οποίος εκκρίνει τη νορεπινεφρίνη στον προμετωτοπιαίο φλοιό. Αν και η νορεπινεφρίνη μπορεί επίσης να συνδεθεί με στόχους αδρενεργικών υποδοχέων στον κατάντη νευρώνα (διαφορετικά προκαλεί διεγερτικό αποτέλεσμα), η νορεπινεφρίνη συνδέεται επίσης με τους αδρενεργικούς υποδοχείς άλφα-2Α (παρόμοια με τον μηχανισμό δράσης της κλονιδίνης), αναστέλλοντας την απελευθέρωση νορεπινεφρίνης από αυτόν τον νευρώνα και προκαλώντας ανασταλτικό αποτέλεσμα. Επειδή ο προμετωπιαίος λοβός απαιτείται για τη λειτουργική μνήμη και προσοχή, πιστεύεται ότι η αναστολή των προμετωπιαίων νευρώνων βοηθά στην εξάλειψη της άσχετης προσοχής (και των επακόλουθων συμπεριφορών), βελτιώνοντας την εστίαση του ατόμου και διορθώνοντας τα ελλείμματα στην προσοχή.

#### Δοκιμασία αυξητικής ορμόνης

Η κλονιδίνη διεγείρει την απελευθέρωση της εκλητικής ορμόνης της αυξητικής της αυξητικής ορμόνης από τον υποθάλαμο, η οποία με τη σειρά της διεγείρει την υπόφυση να απελευθερώσει αυξητική ορμόνη. Αυτό το αποτέλεσμα έχει χρησιμοποιηθεί ως μέρος ενός «τεστ αυξητικής ορμόνης», το οποίο μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση της ανεπάρκειας αυξητικής ορμόνης στα παιδιά.

### Φαρμακοκινητική

Μετά την κατάποση, η κλονιδίνη απορροφάται στην κυκλοφορία του αίματος γρήγορα και σχεδόν πλήρως, με μέγιστες συγκεντρώσεις στο ανθρώπινο πλάσμα να παρατηρούνται σε 60-90 λεπτά. Η κλονιδίνη είναι αρκετά λιποδιαλυτή μελογάριθμο του συντελεστή κατανομής (log P) ίσο με 1,6. για σύγκριση, το βέλτιστο log P για να επιτρέψει σε ένα φάρμακο που είναι ενεργό στο ανθρώπινο κεντρικό νευρικό σύστημα να διεισδύσει στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό είναι 2,0. Λιγότερο από το ήμισυ του απορροφώμενου τμήματος μιας από του στόματος χορηγούμενης δόσης θα μεταβολιστεί από το ήπαρ σε ανενεργούς μεταβολίτες, ενώ περίπου το άλλο μισό εκκρίνεται αμετάβλητο από τους νεφρούς. Περίπου το ένα πέμπτο της από του στόματος δόσης δεν θα απορροφηθεί και έτσι εκκρίνεται στα κόπρανα. Ο χρόνος ημιζωής της κλονιδίνης ποικίλλει ευρέως, με εκτιμήσεις μεταξύ 6 και 23 ωρών, και επηρεάζεται σημαντικά από και παρατείνεται σε περίπτωση κακής λειτουργίας των νεφρών.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Catapres- clonidine hydrochloride tablet». *DailyMed*. 6 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2019. The pharmacokinetics of clonidine is dose-proportional in the range of 100 to 600 µg.The absolute bioavailability of clonidine on oral administration is 70% to 80%. Peak plasma clonidine levels are attained in approximately 1 to 3 hours.
2. 1 2  Lowenthal, DT; Matzek, KM; MacGregor, TR (May 1988). «Clinical pharmacokinetics of clonidine.». *Clinical Pharmacokinetics* **14** (5): 287–310. doi:10.2165/00003088-198814050-00002. PMID 3293868.
3. 1 2 3  «clonidine (Rx) - Catapres, Catapres-TTS, more.». *Medscape Reference*. WebMD. Ανακτήθηκε στις 10 Νοεμβρίου 2013.
4. ↑  «Catapres- clonidine hydrochloride tablet». *DailyMed*. 6 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2019. Catapres tablets act relatively rapidly. The patient’s blood pressure declines within 30 to 60 minutes after an oral dose, the maximum decrease occurring within 2 to 4 hours.
5. ↑  «Catapres- clonidine hydrochloride tablet». *DailyMed*. 6 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2019. Following intravenous administration, clonidine displays biphasic disposition with a distribution half-life of about 20 minutes and an elimination half-life ranging from 12 to 16 hours. The half-life increases up to 41 hours in patients with severe impairment of renal function. Clonidine crosses the placental barrier. It has been shown to cross the blood-brain barrier in rats.
6. ↑  «Kapvay». *RxList*.
7. 1 2 3 4 5 6  «Clonidine Monograph for Professionals». *Drugs.com* (στα Αγγλικά). American Society of Health-System Pharmacists. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2019.
8. ↑  *British national formulary : BNF 76* (76 έκδοση). Pharmaceutical Press. 2018. σελ. 144. ISBN 9780857113382.
9. ↑  Neil, MJ (November 2011). «Clonidine: clinical pharmacology and therapeutic use in pain management.». *Current Clinical Pharmacology* **6** (4): 280–7. doi:10.2174/157488411798375886. PMID 21827389.
10. ↑  Stähle, Helmut (June 2000). «A historical perspective: development of clonidine». *Best Practice & Research Clinical Anaesthesiology* **14** (2): 237–246. doi:10.1053/bean.2000.0079.
11. ↑  Fischer, Jnos· Ganellin, C. Robin (2006). *Analogue-based Drug Discovery* (στα Αγγλικά). John Wiley & Sons. σελ. 550. ISBN 9783527607495.
12. ↑  «The Top 300 of 2020». *ClinCalc*. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2020.
13. ↑  «Clonidine - Drug Usage Statistics». *ClinCalc*. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2020.
14. ↑  «Hypertension Update: Resistant Hypertension». *FP Essent* **469**: 20–25. June 2018. PMID 29863319.
15. ↑  «CATAPRES- clonidine hydrochloride tablet». *DailyMed*. 6 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2019. Slowing of the pulse rate has been observed in most patients given clonidine, but the drug does not alter normal hemodynamic response to exercise. Other studies in patients have provided evidence of a reduction in plasma renin activity and in the excretion of aldosterone and catecholamines.
16. ↑  «A meta-analysis of clonidine for symptoms of attention-deficit hyperactivity disorder». *J Am Acad Child Adolesc Psychiatry* **38** (12): 1551–9. December 1999. doi:10.1097/00004583-199912000-00017. PMID 10596256.
17. ↑  Rossi, S, επιμ. (2013). *Australian Medicines Handbook* (2013 έκδοση). Adelaide: The Australian Medicines Handbook Unit Trust. ISBN 978-0-9805790-9-3.
18. ↑  Palumbo, DR; Sallee, FR; Pelham WE, Jr; Bukstein, OG; Daviss, WB; McDermott, MP (February 2008). «Clonidine for attention-deficit/hyperactivity disorder: I. Efficacy and tolerability outcomes.». *Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry* **47** (2): 180–8. doi:10.1097/chi.0b013e31815d9af7. PMID 18182963.
19. ↑  Daviss, WB; Patel, NC; Robb, AS; McDermott, MP; Bukstein, OG; Pelham WE, Jr; Palumbo, D; Harris, P *και άλλοι*. (February 2008). «Clonidine for attention-deficit/hyperactivity disorder: II. ECG changes and adverse events analysis». *Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry* **47** (2): 189–98. doi:10.1097/chi.0b013e31815d9ae4. PMID 18182964.
20. ↑  «Impact of FDA Advisories on Pharmacologic Treatment of Attention Deficit Hyperactivity Disorder». *Psychiatric Services* **64** (4): 339–46. April 2013. doi:10.1176/appi.ps.201200147. PMID 23318985. PMC 4023684. .
21. ↑  PALUMBO, DONNA R.; SALLEE, FLOYD R.; PELHAM, WILLIAM E.; BUKSTEIN, OSCAR G.; DAVISS, W. BURLESON; McDERMOTT, MICHAEL P. (February 2008). «Clonidine for Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: I. Efficacy and Tolerability Outcomes». *Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry* **47** (2): 180–188. doi:10.1097/chi.0b013e31815d9af7. PMID 18182963.
22. ↑  Kollins, Scott H.; Jain, Rakesh; Brams, Matthew; Segal, Scott; Findling, Robert L.; Wigal, Sharon B.; Khayrallah, Moise (2011-06-01). «Clonidine Extended-Release Tablets as Add-on Therapy to Psychostimulants in Children and Adolescents With ADHD» (στα αγγλικά). *Pediatrics* **127** (6): e1406–e1413. doi:10.1542/peds.2010-1260. ISSN 0031-4005. PMID 21555501.
23. ↑  Jäkälä, P.; Riekkinen, M.; Sirviö, J.; Koivisto, E.; Kejonen, K.; Vanhanen, M.; Riekkinen Jr, P. (1999). «Guanfacine, But Not Clonidine, Improves Planning and Working Memory Performance in Humans». *Neuropsychopharmacology* **20** (5): 460–470. doi:10.1016/S0893-133X(98)00127-4. PMID 10192826.
24. ↑  «Clonidine and Guanfacine IR vs ER: Old Drugs With "New" Formulations». *Mental Health Clinician*. Ανακτήθηκε στις 1 Αυγούστου 2014.
25. ↑  Fitzgerald, PJ (October 2013). «Elevated Norepinephrine may be a Unifying Etiological Factor in the Abuse of a Broad Range of Substances: Alcohol, Nicotine, Marijuana, Heroin, Cocaine, and Caffeine.». *Substance Abuse* **7**: 171–83. doi:10.4137/SART.S13019. PMID 24151426.
26. ↑  Giannini, AJ (1997). *Drugs of Abuse* (2nd έκδοση). Los Angeles: Practice Management Information.
27. ↑  Gourlay, SG; Stead, LF; Benowitz, NL (2004). «Clonidine for smoking cessation.». *The Cochrane Database of Systematic Reviews* (3): CD000058. doi:10.1002/14651858.CD000058.pub2. PMID 15266422.
28. ↑  Giannini, AJ; Extein, I; Gold, MS; Pottash, ALC; Castellani, S (1983). «Clonidine in mania». *Drug Development Research* **3** (1): 101–105. doi:10.1002/ddr.430030112.
29. ↑  «Role of Clonidine in Neonatal Abstinence Syndrome: A Systematic Review». *Ann Pharmacother* **50** (4): 301–10. April 2016. doi:10.1177/1060028015626438. PMID 26783353.
30. ↑  «Pharmacological Treatments for Neonatal Abstinence Syndrome: A Systematic Review and Network Meta-analysis». *JAMA Pediatr* **173** (3): 234–243. January 2019. doi:10.1001/jamapediatrics.2018.5044. PMID 30667476.
31. ↑  «Two cases of acute dexmedetomidine withdrawal syndrome following prolonged infusion in the intensive care unit: Report of cases and review of the literature». *Human and Experimental Toxicology* **32** (1): 107–110. January 2013. doi:10.1177/0960327112454896. PMID 23111887.
32. ↑  van der Kolk, BA (September–October 1987). «The drug treatment of post-traumatic stress disorder.». *Journal of Affective Disorders* **13** (2): 203–13. doi:10.1016/0165-0327(87)90024-3. PMID 2960712.
33. ↑  Sutherland, SM; Davidson, JR (June 1994). «Pharmacotherapy for post-traumatic stress disorder.». *The Psychiatric Clinics of North America* **17** (2): 409–23. doi:10.1016/S0193-953X(18)30122-9. PMID 7937367. .
34. ↑  Southwick, SM; Bremner, JD; Rasmusson, A; Morgan CA, 3rd; Arnsten, A; Charney, DS (November 1999). «Role of norepinephrine in the pathophysiology and treatment of posttraumatic stress disorder.». *Biological Psychiatry* **46** (9): 1192–204. doi:10.1016/S0006-3223(99)00219-X. PMID 10560025.
35. ↑  Strawn, JR; Geracioti, TD, Jr (2008). «Noradrenergic dysfunction and the psychopharmacology of posttraumatic stress disorder.». *Depression and Anxiety* **25** (3): 260–71. doi:10.1002/da.20292. PMID 17354267.
36. ↑  Boehnlein, JK; Kinzie, JD (March 2007). «Pharmacologic reduction of CNS noradrenergic activity in PTSD: the case for clonidine and prazosin.». *Journal of Psychiatric Practice* **13** (2): 72–8. doi:10.1097/01.pra.0000265763.79753.c1. PMID 17414682.
37. ↑  Huffman, JC; Stern, TA (2007). «Neuropsychiatric consequences of cardiovascular medications.». *Dialogues in Clinical Neuroscience* **9** (1): 29–45. PMID 17506224.
38. ↑  Najjar, F; Weller, RA; Weisbrot, J; Weller, EB (April 2008). «Post-traumatic stress disorder and its treatment in children and adolescents.». *Current Psychiatry Reports* **10** (2): 104–8. doi:10.1007/s11920-008-0019-0. PMID 18474199.
39. ↑  Ziegenhorn, AA; Roepke, S; Schommer, NC; Merkl, A; Danker-Hopfe, H; Perschel, FH; Heuser, I; Anghelescu, IG *και άλλοι*. (April 2009). «Clonidine improves hyperarousal in borderline personality disorder with or without comorbid posttraumatic stress disorder: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial». *Journal of Clinical Psychopharmacology* **29** (2): 170–3. doi:10.1097/JCP.0b013e31819a4bae. PMID 19512980. .
40. ↑  Fazi, L; Jantzen, EC; Rose, JB; Kurth, CD; Watcha, MF (2001). «A comparison of oral clonidine and oral midazolam as preanesthetic medications in the pediatric tonsillectomy patient». *Anesthesia and Analgesia* **92** (1): 56–61. doi:10.1097/00000539-200101000-00011. PMID 11133600. .
41. ↑  Patel, SS; Dunn, CJ; Bryson, HM (1996). «Epidural clonidine: a review of its pharmacology and efficacy in the management of pain during labour and postoperative and intractable pain». *CNS Drugs* **6** (6): 474–497. doi:10.2165/00023210-199606060-00007.
42. ↑  «Treatment and Management of RLS». *www.medscape.org*. WebMD LLC. Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2018.
43. ↑  Blount, BW; Pelletier, AL (2002). «Rosacea: A Common, Yet Commonly Overlooked, Condition». *American Family Physician* **66** (3): 435–441. PMID 12182520. .
44. ↑  Campbell, CM; Kipnes, MS; Stouch, BC; Brady, KL; Kelly, M; Schmidt, WK; Petersen, KL; Rowbotham, MC *και άλλοι*. (September 2012). «Randomized control trial of topical clonidine for treatment of painful diabetic neuropathy». *Pain* **153** (9): 1815–1823. doi:10.1016/j.pain.2012.04.014. PMID 22683276.
45. ↑  «Clonidine Oral Uses». WebMD.
46. ↑  «Clonidine». Drugs.com.
47. ↑  Fragkos, Konstantinos C.; Zárate-Lopez, Natalia; Frangos, Christos C. (2016-01-25). «What about clonidine for diarrhoea? A systematic review and meta-analysis of its effect in humans» (στα αγγλικά). *Therapeutic Advances in Gastroenterology* **9** (3): 1756283X15625586. doi:10.1177/1756283X15625586. ISSN 1756-283X. PMID 27134659.
48. ↑  Egolf, A; Coffey, BJ (February 2014). «Current pharmacotherapeutic approaches for the treatment of Tourette syndrome.». *Drugs of Today* **50** (2): 159–79. doi:10.1358/dot.2014.50.2.2097801. PMID 24619591.
49. ↑  «Intra-articular Alpha-2 Agonists as an Adjunct to Local Anesthetic in Knee Arthroscopy: A Systematic Review and Meta-Analysis». *J Knee Surg* **32** (2): 138–145. February 2019. doi:10.1055/s-0038-1636909. PMID 29534270.
50. 1 2  Eisenhofer, G**Σφάλμα έκφρασης: Μη αναγνωρισμένη λέξη "etal"** (2003). «Biochemical diagnosis of pheochromocytoma: how to distinguish true- from false-positive test results». *Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism* **88** (6): 2656–2666. doi:10.1210/jc.2002-030005. PMID 12788870. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2021-08-28.. Ανακτήθηκε στις 2020-10-06.
51. 1 2  «CATAPRES® 150 TABLETS CATAPRES® AMPOULES» (PDF). *TGA eBusiness Services*. Boehringer Ingelheim Pty Limited. 28 Φεβρουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2013.
52. ↑  «Clonidine». *Drugs and Lactation Database (LactMed)*. National Library of Medicine (US). 2006.  `Η παράμετρος |access-date=` χρειάζεται `|url=` (βοήθεια)
53. ↑  «Clonidine». *Prescription Marketed Drugs*. www.drugsdb.eu. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2020.
54. ↑  «Clonidine 25 mcg Tablets BP - Summary of Product Characteristics (SPC)». *electronic Medicines Compendium*. Sandoz Limited. 2 Αυγούστου 2012. Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2013.
55. ↑  Brayfield, A, επιμ. (13 Ιανουαρίου 2014). «Clonidine». *Martindale: The Complete Drug Reference*. London, UK: Pharmaceutical Press. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2014.
56. ↑  Parker, K· Brunton, L (2006). *Goodman & Gilman's - the pharmacological basis of therapeutics*. New York: McGraw-Hill. σελίδες 854–855. ISBN 978-0-07-142280-2.
57. ↑  Vitiello, B. (2008). «Understanding the Risk of Using Medications for ADHD with Respect to Physical Growth and Cardiovascular Function». *Child Adolesc Psychiatr Clin N Am* **17** (2): 459–474, xi. doi:10.1016/j.chc.2007.11.010. PMID 18295156.
58. 1 2 3  Westfall, Thomas C.· Macarthur, Heather (2017). «Chapter 12:Adrenergic Agonists and Antagonists». Στο: Brunton, Laurence. *Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics* (στα English) (13th έκδοση). McGraw-Hill Education / Medical. ISBN 9781259584732. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
59. ↑  Reis, D. J.; Piletz, J. E. (1997). «The imidazoline receptor in control of blood pressure by clonidine and drugs». *American Journal of Physiology* **273** (5): R1569–R1571. doi:10.1152/ajpregu.1997.273.5.R1569. PMID 9374795.
60. ↑  Giovannitti, Joseph A.; Thoms, Sean M.; Crawford, James J. (2015). «Alpha-2 Adrenergic Receptor Agonists: A Review of Current Clinical Applications» (στα αγγλικά). *Anesthesia Progress* **62** (1): 31–38. doi:10.2344/0003-3006-62.1.31. ISSN 0003-3006. PMID 25849473.
61. ↑  «CATAPRES- clonidine hydrochloride tablet». *DailyMed*. 6 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2019. The antihypertensive effect is reached at plasma concentrations between about 0.2 and 2.0 ng/mL in patients with normal excretory function. A further rise in the plasma levels will not enhance the antihypertensive effect.
62. 1 2 3  Cinnamon Bidwell, L; Dew, RE; Kollins, SH (October 2010). «Alpha-2 adrenergic receptors and attention-deficit/hyperactivity disorder.». *Current Psychiatry Reports* **12** (5): 366–73. doi:10.1007/s11920-010-0136-4. PMID 20652773.
63. ↑  «Growth hormone-releasing hormone: clinical studies and therapeutic aspects». *Neuroendocrinology* **53 Suppl 1**: 37–40. 1991. doi:10.1159/000125793. PMID 1901390.
64. ↑  «Growth Hormone Test». *www.cincinnatichildrens.org* (στα Αγγλικά). Cincinnati Children's Hospital Medical Center. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2018.
65. 1 2 3 4 5  Khan, ZP; Ferguson, CN; Jones, RM (February 1999). «alpha-2 and imidazoline receptor agonists. Their pharmacology and therapeutic role.». *Anaesthesia* **54** (2): 146–65. doi:10.1046/j.1365-2044.1999.00659.x. PMID 10215710. .
66. ↑  *Foye's principles of medicinal chemistry* (6th έκδοση). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. 2008. σελ. 403. ISBN 9780781768795.
67. ↑  Pajouhesh, H; Lenz, GR (October 2005). «Medicinal chemical properties of successful central nervous system drugs.». *NeuroRx* **2** (4): 541–53. doi:10.1602/neurorx.2.4.541. PMID 16489364.