Συντεταγμένες: 40°38′39″N 22°57′43″E﻿ / ﻿40.64417°N 22.96194°E﻿ / 40.64417; 22.96194

Το **Φρούριο του Επταπυργίου**, γνωστό και με την οθωμανική ονομασία **Γεντί Κουλέ** (Yedi Kule), βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο των τειχών της Θεσσαλονίκης, εντός της Ακρόπολης.και είναι ένα από τα πιο εμβληματικά οχυρωματικά συγκροτήματα των Βαλκανίων, το οποίο ενισχύθηκε και υλοποιήθηκε την εποχή, μέχρι τα χρόνια της Οθωμανικής κατοχής. Λόγω των επτά πύργων του, στην αρχική του μορφή, του δόθηκε το όνομα Επταπύργιο. Αποτελείται από δύο ενότητες: το βυζαντινό φρούριο, το οποίο συνθέτουν δέκα πύργοι, καθώς και τα νεότερα κτίσματα των φυλακών, που έχουν κτιστεί εντός κι εκτός του φρουρίου. Οι πύργοι της βόρειας πλευράς αποτελούν τμήματα του παλαιοχριστιανικού τείχους της Ακρόπολης, ενώ αυτοί της νότιας προστέθηκαν πιθανότατα κατά τους μεσοβυζαντινούς χρόνους, σχηματίζοντας τον κλειστό πυρήνα του φρουρίου.

Ιστορία
-------

### Ως Φυλακή

Επταπύργιο: Πύλη εισόδου.
Γύρω στο 1890 (τον 19ο αιώνα δηλαδή) το μνημείο χρησιμοποιήθηκε ως ανδρικές, γυναικείες και στρατιωτικές φυλακές με νέα κτήρια να προστίθενται στο συγκρότημα για να βελτιώσουνε την λειτουργικότητα του..

Κατά τη δεκαετία του 1890, το φρούριο μετατράπηκε σε φυλακή. Η ακριβής ημερομηνία δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα, αλλά η φυλακή αναφέρεται σε ένα χάρτη του 1899 της πόλης, παρέχοντας έτσι ένα terminus ante quem για την αλλαγή. Γι' αυτή τη μετατροπή συνεπάγεται η απομάκρυνση όλων των προηγούμενων κτιρίων στο εσωτερικό του κάστρου, από τα οποία κανένα ίχνος δεν επιζεί σήμερα. Οι αλλαγές στις οχυρώσεις δεν ήταν σημαντικές, αν και ο πρωταρχικός τους ρόλος αντιστράφηκε: από την προστασία των κατοίκων από την εξωτερική απειλή, τώρα εξυπηρετούσαν την απομόνωση των κρατουμένων από τον έξω κόσμο. Η εσωτερική αυλή ήταν χωρισμένη με φράχτες σε πέντε ξεχωριστές μονάδες. Στα εξωτερικά κτίρια, στη νότια πλευρά του κάστρου, στεγαζόταν η διοίκηση, η φυλακή των γυναικών, και προς τα δυτικά, τα κελιά απομόνωσης.

Οι φυλακές του Επταπυργίου είχαν αποκτήσει κακή φήμη κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά, της Κατοχής, και σε όλη την μεταπολεμική περίοδο, ιδίως στον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο και την χούντα των συνταγματαρχών.

Το 1984 ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Γεώργιος - Αλέξανδρος Μαγκάκης ανακοίνωσε σχέδια μεταφοράς των φυλακών της Θεσσαλονίκης σε νέο χώρο, χαρακτηρίζοντας «απελπιστική» την κατάστασή του Επταπυργίου. Λίγα χρόνια αργότερα, στις αρχές του 1987, οι φυλακές Επταπυργίου βρέθηκαν στο επίκεντρο πανελλήνιου ενδιαφέροντος ύστερα από εισαγγελικές και δημοσιογραφικές έρευνες οι οποίες κατήγγειλαν άγρια βασανιστήρια κρατουμένων από σωφρονιστικούς υπαλλήλους, εκτεταμένη διακίνηση ναρκωτικών και βιασμούς. Ως επικεφαλής του «κυκλώματος» κατηγορήθηκε ο αρχιφύλακας των φυλακών Σπύρος Νίτσος, ο οποίος αρνήθηκε σθεναρά όλες τις κατηγορίες, ενώ και το Υπουργείο Δικαιοσύνης τον κάλυψε απόλυτα.

### Αναστήλωση

Φρούριο Επταπυργίου
Ο εσωτερικός χώρος αναδιαμορφώθηκε και προστέθηκαν εγκαταστάσεις και εξωτερικά του κτηρίου. Το 1989 οι φυλακές έκλεισαν και μεταφέρθηκαν στα Διαβατά, και το Επταπύργιο αποδόθηκε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού. Τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια για να αναστηλωθεί και στο χώρο πραγματοποιούνται καλλιτεχνικές εκδηλώσεις.

Πανοραμική φωτογραφία του ΕπταπυργίουΠανοραμική φωτογραφία των φυλακών του Επταπυργίου

Πηγές
-----

* Κονιόρδος, Βασίλης, Φρούριο Επταπυργίου: έρευνα στοιχείων και συμπληρωματικές παρατηρήσεις ως συμβολή σε μια νέα προσέγγιση κατά την αποκατάσταση του μνημείου, Μνημείο και Περιβάλλον, τ. 3 (1995), σ. 53-66
* Κορδομενίδης, Γιώργος, Η βαρβαρότητα της επιλεκτικής μνήμης, Εντευκτήριο, τχ. 35 (1996), σ. 133-134
* Νίγδελης, Κωνσταντίνος Μ. Επταπύργιο - Γεντί-Κουλέ. Συκιές (Θεσσαλονίκης): Δήμος Συκεών, 2002.
* Σελίδες για τη φυλακή, Εντευκτήριο, τχ. 1 (Οκτ. 1988), σ. 3-39
* Τσανανά, Αικατερίνη. Επταπύργιο: η ακρόπολη της Θεσσαλονίκης. Αθήνα: Καπόν, 2001
* (Greek) (English) Kourkoutidou-Nikolaidou, E.; Tourta, A.. Wandering in Byzantine Thessaloniki. pp. 24–26.
* Kourkoutidou-Nikolaidou, E.; Tourta, A.. Wandering in Byzantine Thessaloniki. pp. 24–26.
* (English) Tsanana, E. (2001). The Eptapyrgion, the citadel of Thessaloniki. Athens: 9th Ephorate of Byzantine Antiquities (Thessaloniki), Ministry of Culture.
* Άνοιξη στο Επταπύργιο(Greek) Ćurčić, Sl.; Hatzitryphonos, Ev. (1993). Κοσμική Μεσαιωνική Αρχιτεκτονική στα Βαλκάνια 1300-1500 και η Διατήρησή της ("Secular Medieval Architecture in the Balkans 1200-1500 and its Conservation"). Thessaloniki: University Studio Press. pp. 192–195.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Η Καθημερινή, Κυριακή 18 Ιανουαρίου 1987, Πρωτοσέλιδο «Βασανιστήρια στο Επταπύργιο»

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Επταπύργιο (Θεσσαλονίκη)** |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης |
| --- |
|  |
| Ναοί | 
* Παναγία Αχειροποίητος
* Ναός Αγίας Αικατερίνης
* Ναός Αγίων Δώδεκα Αποστόλων
* Μονή Βλατάδων
* Ναός Αγίου Γεωργίου-Ροτόντα
* Ναός Αγίου Δημητρίου
* Μονή Λατόμου (Ναός Οσίου Δαβίδ)
* Ναός Αγίου Νικολάου του Ορφανού
* Ναός Αγίου Παντελεήμονος (Μονή Περιβλέπτου)
* Nαός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος
* Ναός Αγίας Σοφίας
* Ναός Προφήτη Ηλία
* Οκτάγωνο του Βαρδαρίου
* Παναγία των Χαλκέων
* Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χορτιάτη
* Βασιλική 3ης Σεπτεμβρίου
* Παλαιοχριστιανική Βασιλική Ξηροκρήνης
* Παλαιοχριστιανική Βασιλική οδού Αγίου Δημητρίου
 |
|  |
| Οχυρωματικά έργα | 
* Βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης
* Επταπύργιο
 |
|  |
| Διάφορα | 
* Βαπτιστήριο Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου
* Βυζαντινή κρήνη της Ξηροκρήνης
* Βυζαντινό λουτρό Άνω Πόλης
* Βυζαντινοί Νερόμυλοι Πολίχνης
* Βυζαντινή Γέφυρα Πυλαίας
* Υδραγωγείο Χορτιάτη
* Κινστέρνα Δώδεκα Αποστόλων
 |
|  |
| 
 Παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οθωμανικά Μνημεία στη Θεσσαλονίκη |
| --- |
|  |
| Τεμένη | 
* Αλκαζάρ
* Γενί Τζαμί
* Τζαμί του Λεμπέτ
* Τζαμί Θέρμης
 |  |
|  |
| Λουτρά (Χαμάμ) | 
* Μπέη Χαμάμ
* Γενί Χαμάμ
* Λουτρά Φοίνιξ
* Γιαχουντί Χαμάμ
 |
|  |
| Οχυρωματικά έργα | 
* Λευκός Πύργος
* Φρούριο Βαρδαρίου
* Επταπύργιο - Γεντί Κουλέ (και βυζαντινό)
 |
|  |
| Διάφορα | 
* Αλατζά Ιμαρέτ
* Μπεζεστένι
* Τουρμπές Μουσά Μπαμπά
* Βίλλα Αλλατίνι
* Βίλα Μορντώχ
* Κήποι του Πασά
* Κάζα Μπιάνκα
* Διοικητήριο
 |

 |