Παροχή πρωτογενούς ενέργειας στην Τουρκία
 Διυλιστήριο SOCAR Star Aegean, Σμύρνη : Το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου εισάγεται
Η κατανάλωση **ενέργειας στην Τουρκία** είναι σε παγκόσμιο επίπεδο, κατά μέσο όρο περίπου εβδομήντα gigajoules (GJ) ανά άτομο ανά έτος. Συνολικά, η Τουρκία χρησιμοποιεί περίπου έξι δισεκατομμύρια GJ πρωτογενούς ενέργειας ετησίως:  πάνω από 80% από ορυκτά καύσιμα.  Από το 1990 έως το 2017, η ετήσια παροχή πρωτογενούς ενέργειας τριπλασιάστηκε, αλλά στη συνέχεια παρέμεινε σταθερή έως το 2019. Το 2019 περιελάμβανε σχεδόν 30% πετρέλαιο, 30% άνθρακα και περίπου 25% αέριο.

Η Τουρκία εξορύσσει το δικό της λιγνίτη (καφέ άνθρακας) αλλά εισάγει τα τρία τέταρτα της ενέργειας της, συμπεριλαμβανομένου του μισού άνθρακα και σχεδόν όλο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, που χρειάζεται. Η ενεργειακή πολιτική της Τουρκίας δίνει προτεραιότητα στη μείωση των εισαγωγών, αλλά ο ΟΟΣΑ έχει επικρίνει την έλλειψη τιμολόγησης άνθρακα,  επιδοτώντας τα ορυκτά καύσιμα  και δεν εκμεταλλεύεται περισσότερο τον άφθονο άνεμο και τον ήλιο της χώρας.  Οι οδικές μεταφορές στη χώρα καταναλώνουν τα περισσότερα προϊόντα πετρελαίου. Η ηλεκτρική ενέργεια της χώρας παράγεται κυρίως από άνθρακα, φυσικό αέριο και υδροηλεκτρική ενέργεια, επίσης με μικρή αλλά αυξανόμενη ποσότητα από αιολική, ηλιακή και γεωθερμική ενέργεια. Από το 2021, το μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην εγκατεστημένη ισχύ στην Τουρκία ήταν 52%. Ένα εργοστάσιο πυρηνικής ενέργειας είναι υπό κατασκευή. Από το 1990 έως το 2019, διοξείδιο του άνθρακα ({\displaystyle {\ce {CO2}}}) οι εκπομπές από την καύση καυσίμων αυξήθηκαν από 130 megatonnes (Mt) σε 360 Mt. Οι ακαθάριστες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου της Τουρκίας είναι περίπου έξι τόνοι ανά άτομο ετησίως, που είναι μεγαλύτερος από τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Η ενεργειακή πολιτική είναι η διασφάλιση του εθνικού ενεργειακού εφοδιασμού  και η μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, που αντιστοιχούσαν σε πάνω από το 20% του κόστους των εισαγωγών της Τουρκίας το 2019, και το 75% του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Αυτό περιλαμβάνει επίσης την αποτελεσματική χρήση ενέργειας. Ωστόσο, ως το 2019 έγινε λίγη έρευνα σχετικά με τις πολιτικές, που χρησιμοποιεί η Τουρκία για τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας, οι οποίες περιλαμβάνουν επίσης ορισμένες επιδοτήσεις για θέρμανση στο σπίτι και χρήση ηλεκτρικής ενέργειας. Η ενεργειακή στρατηγική της Τουρκίας περιλαμβάνει "στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις περιβαλλοντικές ανησυχίες σε όλη την ενεργειακή αλυσίδα". Το σχέδιό του έχει επικριθεί για τη δημοσίευσή του για ένα χρόνο μετά την έναρξη της εργασίας του, για το ότι δεν κοιτάζει πολύ πέρα από το 2023, δεν εμπλέκει επαρκώς τον ιδιωτικό τομέα  και για το ότι δεν είναι συνεπές με την πολιτική της Τουρκίας για το κλίμα.

Πολιτική και κανονισμοί
-----------------------

Ο ρυθμιστής είναι η Ρυθμιστική Αρχή της Αγοράς Ενέργειας (τουρκικά: Türkiye Cumhuriyeti Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu‎‎).

### Ασφάλεια εφοδιασμού

Η περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια θα μειώσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων στην Τουρκία
Η Τουρκία καλύπτει το ένα τέταρτο της ενεργειακής της ζήτησης από εθνικούς πόρους. Στη δεκαετία του 2010, οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων ήταν πιθανώς η μεγαλύτερη διαρθρωτική ευπάθεια της οικονομίας της χώρας: κόστισαν 41 δισεκατομμύρια δολάρια το 2019, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα πέμπτο του συνολικού λογαριασμού εισαγωγών της Τουρκίας, και αποτελούσαν μεγάλο μέρος του ελλείμματος του τρεχούμενου λογαριασμού το 2018  και των προβλημάτων χρέους της χώρας. Παρόλο που η χώρα εισάγει το 99% του φυσικού αερίου και το 93% του πετρελαίου που χρησιμοποιεί, στις αρχές της δεκαετίας του 2020 ο εφοδιασμός με ορυκτό αέριο διαφοροποιήθηκε για να μειώσει την εξάρτηση από τη Ρωσία.

Για να εξασφαλίσει τον ενεργειακό εφοδιασμό, η κυβέρνηση δημιούργησε νέους αγωγούς φυσικού αερίου, και διαφοροποιημένες πηγές ενέργειας. Για παράδειγμα, οι προμήθειες φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν ξεπέρασαν αυτές από τη Ρωσία το 2020. Υπάρχει ένα μεγάλο πλεόνασμα δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.  Ωστόσο η κυβέρνηση στοχεύει στην κάλυψη της προβλεπόμενης αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Τουρκία με την κατασκευή του πρώτου πυρηνικού σταθμού και περισσότερων ηλιακών, αιολικών, υδροηλεκτρικών και σταθμών άνθρακα παραγωγής ενέργειας. Ως εισαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Τουρκία μπορεί να αυξήσει την ασφάλεια του εφοδιασμού αυξάνοντας το ποσοστό της ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας, που παράγει. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας πρότεινε στην Τουρκία να εφαρμόσει μια αγορά άνθρακα. Μακροπρόθεσμα, ένας φόρος άνθρακα θα μείωνε την εξάρτηση από τις εισαγωγές επιταχύνοντας την ανάπτυξη της εθνικής ηλιακής και αιολικής ενέργειας.

Επειδή η τουρκική κυβέρνηση είναι πολύ συγκεντρωτική, η ενεργειακή πολιτική είναι εθνική πολιτική. Ωστόσο, σε ορισμένες περιόδους του έτους, τα ανατολικά της χώρας παράγουν υπερβολική ηλεκτρική ενέργεια καθώς έχει την περισσότερη υδροηλεκτρική ενέργεια στην Τουρκία, αλλά πολύ λιγότερη βιομηχανία και πληθυσμό από τη Δύση. Αυτό ήταν μέρος της αιτίας της παντουρκικής διακοπής το 2015, επομένως, η πολιτική περιλαμβάνει τη βελτίωση της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Εκτός από τις μονάδες αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου για τη μετατροπή υγρού φυσικού αερίου σε φυσικό αέριο, η κυβέρνηση υποστηρίζει την υδροηλεκτρική ενέργεια με αντλία αποθήκευσης για τη διοχέτευση νερού μέσω στροβίλων.

### Ενεργειακή απόδοση

Φάρμα Ηλιακής Ενέργειας Καραμπούκ
Το εθνικό σχέδιο ενεργειακής απόδοσης στοχεύει στη μείωση της ενεργειακής έντασης της Τουρκίας - της ενέργειας, που απαιτείται για την παραγωγή ₺1 ( τουρκική λίρα ) του ΑΕΠ - στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ έως το 2023.  Παρά τον νόμο για την ενεργειακή απόδοση και έναν στόχο για μείωση της ενεργειακής έντασης κατά τουλάχιστον 20% μεταξύ 2011 και 2023 · μεταξύ 2005 και 2015 η ενεργειακή ένταση της Τουρκίας αυξήθηκε κατά επτά τοις εκατό. Σύμφωνα με μια μελέτη, εάν αλλάξει η ενεργειακή πολιτική - το πιο σημαντικό είναι η κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων - τουλάχιστον το 20% του ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να εξοικονομηθεί το 2020 με βελτιωμένη απόδοση. Σύμφωνα με το Επιμελητήριο Μηχανολόγων Μηχανικών, υπάρχει δυνατότητα εξοικονόμησης ενέργειας 50% στα κτήρια. Το 2019, ο υπουργός Ενέργειας Φατίχ Ντονμέζ δήλωσε ότι η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των δημόσιων κτηρίων θα πρέπει να έχει το προβάδισμα και ότι οι βελτιώσεις της αποδοτικότητας αποτελούν σημαντική πηγή θέσεων εργασίας. Έχει προταθεί ότι απαιτούνται πιο συγκεκριμένοι στόχοι ενεργειακής απόδοσης κτηρίου.

### Επιδοτήσεις και φόροι ορυκτών καυσίμων

Τον 21ο αιώνα, οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων της Τουρκίας ανέρχονται περίπου στο 0,2% του ΑΕΠ, συμπεριλαμβανομένων 1,6 δολαρίων ΗΠΑ δισεκατομμύρια ετησίως μεταξύ 2015 και 2017. Ο υπουργός Ενέργειας Φατίχ Ντονμέζ υποστηρίζει τον άνθρακα  και οι περισσότερες ενεργειακές επιδοτήσεις προορίζονται για τον άνθρακα τις οποίες επικρίνει έντονα ο ΟΟΣΑ.  Οι πληρωμές του μηχανισμού χωρητικότητας σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα στην Τουρκία το 2019 ανήλθαν συνολικά σε 720 εκατομμύρια τουρκικές λίρες και 542 εκατομμύρια λίρες σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με αέριο στην Τουρκία. Ως τις 2020[update], ο φόρος ανά μονάδα ενέργειας για τη βενζίνη ήταν υψηλότερος από το ντίζελ, παρά τα πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα, που εκπέμπουν κατά μέσο όρο περισσότερο βλαβερό για τους πνεύμονες NOx (οξείδιο του αζώτου): έχει προταθεί ότι οι φόροι των αστικών αυτοκινήτων πρέπει να εξισωθούν μεταξύ ντίζελ και βενζίνης, επειδή τα βενζινο-υβριδικά ηλεκτρικά ελαφρά οχήματα είναι πιο οικονομικά καύσιμα στις πόλεις από το ντίζελ.  Η κυβέρνηση καθορίζει την τιμή του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος.

#### Μέλλον του ολιγοπωλίου φυσικού αερίου

Οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας ισχυρίζονται ότι ο σκοπός της ικανότητας της αγοράς είναι ο ασφαλής εφοδιασμός: Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι εισάγεται σχεδόν όλο το φυσικό αέριο, κάποια εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής με καύση αερίου έλαβαν πληρωμές ικανότητας το 2019, ενώ ορισμένες μη ορυκτές επιχειρήσεις ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι υπηρεσίες κοινής ωφελείας σε ανταπόκριση στη ζήτηση δεν έλαβαν. Η κρατική BOTAŞ ελέγχει το 80% της αγοράς φυσικού αερίου και επομένως την τιμή  αλλά σύμφωνα με τον ερευνητή Gulmira Rzayeva, για να επωφεληθεί από μια τιμή φυσικού αερίου παρόμοια με την ευρωπαϊκή τιμή κόμβου, η κυβέρνηση θα πρέπει να απελευθερώσει πλήρως την αγορά φυσικού αερίου μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2020. Λόγω των πολλών πηγών εφοδιασμού στην περιοχή και της αύξησης των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου  αναλυτές προβλέπουν ότι οι τιμές χονδρικής σε δολάρια ΗΠΑ θα παραμείνουν σταθερές ή θα μειωθούν μακροπρόθεσμα. Τον Απρίλιο του 2020, το κόστος κάθε 1.000 κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, που εισήχθη από τη Ρωσία ήταν 228 US $, ενώ το LNG ήταν μικρότερο από το μισό της τιμής. Ωστόσο, η χονδρική αγορά φυσικού αερίου δεν είναι τόσο ανταγωνιστική στην Τουρκία όσο και στην ΕΕ, καθώς η Τουρκία δεν θέλει να χωρίσει την BOTAŞ ή να δώσει σε άλλες εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας εκεί δίκαιη χρήση των αγωγών της BOTAŞ. Εξαιτίας αυτού, η Τουρκία δεν προσχώρησε στο ENTSO-G (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου)  το οποίο εργάζεται για τη βελτίωση του διασυνοριακού εμπορίου φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά και για την ανάπτυξη του δικτύου της ευρωπαϊκής μεταφοράς φυσικού αερίου. Τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια της Τουρκίας με τους τρέχοντες προμηθευτές της - Ρωσία, Αζερμπαϊτζάν και Ιράν - πρόκειται να λήξουν τη δεκαετία του 2020. Η εξερεύνηση φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο επιδοτείται  και αποτελεί αιτία γεωπολιτικής έντασης λόγω της διαμάχης της Κύπρου. Η τιμή του φυσικού αερίου αναμένεται να μειωθεί κατά τη δεκαετία του 2020 λόγω της έναρξης της παραγωγής από το τμήμα της Τουρκίας στον Εύξεινο Πόντο.

#### Επιδοτήσεις και φόροι άνθρακα

Ο άνθρακας στην Τουρκία επιδοτείται σε μεγάλο βαθμό.  Ως τις 2019[update], η κυβέρνηση στοχεύει να διατηρήσει το μερίδιο του άνθρακα στο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο περίπου στο ίδιο επίπεδο μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα.  Η θέση του άνθρακα στην ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης αναλύθηκε το 2019 από το Ίδρυμα Πολιτικής, Οικονομικής και Κοινωνικής Έρευνας (SETA), τον οργανισμό πίεσης της Τουρκίας. Παρά τις διαμαρτυρίες ενάντια στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας άνθρακα  ο σταθμός παραγωγής ενέργειας Afşin-Elibistan C κατασκευάζεται από την κρατική εταιρεία παραγωγής ενέργειας της Τουρκίας και την Emba Hunutlu με κινεζική οικονομική υποστήριξη. Ακόμα και σε πόλεις όπου υπάρχει φυσικό αέριο, η κυβέρνηση υποστηρίζει φτωχά νοικοκυριά με δωρεάν άνθρακα.

Όταν ο εισαγόμενος άνθρακας κοστίζει λιγότερο από 70 USD / τόνο, επιβάλλεται φόρος για την ανύψωσή του σε αυτήν την τιμή, πράγμα που σημαίνει για μονάδες με καύση άνθρακα, που είναι 40% αποδοτικές με κόστος περίπου 25 USD / MWh.

### Υποκατάσταση εισαγωγής

Το 2017, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρήγαγαν το ένα δέκατο της ηλεκτρικής ενέργειας της Τουρκίας, γεγονός που μείωσε το κόστος εισαγωγής φυσικού αερίου. Ωστόσο, επειδή είναι κυρίως υδροηλεκτρική ενέργεια, η ποσότητα που μπορεί να παραχθεί και το ποσοστό αυτό είναι ευάλωτη στην ξηρασία. Σύμφωνα με την Χούλια Σαϊγκιλί, οικονομολόγο στην κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, παρόλο που οι εισαγωγές ηλιακών και αιολικών εξαρτημάτων αντιπροσώπευαν το 12% του κόστους εισαγωγής το 2017, στις χώρες της ΕΕ αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο εφάπαξ κόστος εγκατάστασης. Είπε ότι σε σύγκριση με την Ιταλία και την Ελλάδα, η Τουρκία δεν έχει επενδύσει αρκετά στην ηλιακή και αιολική ενέργεια.

### Πιθανά οφέλη για την απασχόληση μιας πολιτικής για την κλιματική αλλαγή

Αιολικό πάρκο Gökçeada, επαρχία Τσανάκαλε
Η αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα μπορούσε να κάνει τη χώρα πιο ενεργειακά ανεξάρτητη και να αυξήσει την απασχόληση  ιδίως στις βιομηχανίες φωτοβολταϊκής και ηλιακής θέρμανσης της Τουρκίας.

### Πολιτική

Χωρίς επιδοτήσεις, η νέα και κάποια υπάρχουσα ισχύς άνθρακα θα ήταν μη κερδοφόρα, και υποστηρίζεται ότι η εξάρτηση από την πορεία ή οι αποφάσεις του παρελθόντος, η πολιτική επιρροή και οι στρεβλωμένες αγορές είναι γιατί συνεχίζουν. Αν και η βιομηχανία άνθρακα και η κυβέρνηση λέγεται ότι έχουν στενή σχέση, η οικονομική ύφεση του 2018 και το μειωμένο κόστος της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας ενδέχεται να αυξήσουν την πίεση κατά της διατήρησης των επιδοτήσεων άνθρακα. Οι μελλοντικές εισαγωγές φυσικού αερίου από το βόρειο Ιράκ ενδέχεται να εξαρτώνται από τις σχέσεις με την περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG), την κεντρική κυβέρνηση του Ιράκ και τη Rosneft. Οι υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις, ειδικά οι νέες, είναι μερικές φορές αμφιλεγόμενες στην τοπική, διεθνή και περιβαλλοντική πολιτική. Η ΕΕ μπορεί να πείσει την Τουρκία να συνεργαστεί για την αλλαγή του κλίματος υποστηρίζοντας πολιτικές, που μειώνουν την εξωτερική ενεργειακή εξάρτηση της χώρας με βιώσιμο τρόπο.

Οι κρατικές εταιρείες ενέργειας περιλαμβάνουν: Eti Mine, Turkish Coal Enterprises, Turkish Hard Coal Enterprises, την εταιρεία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, BOTAŞ και TEİAŞ - την εταιρεία εμπορίας και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η κυβέρνηση διατηρεί το ένα τέταρτο της συνολικής εγκατεστημένης ηλεκτρικής ενέργειας και συχνά προσφέρει τιμές κάτω από τα επίπεδα της αγοράς.

### Ενεργειακή μετάβαση

60.000 άτομα απασχολούνται ως το 2020 και εκτιμάται ότι η απασχόληση θα μπορούσε να αυξηθεί σε 80.000 αν ενισχυθεί η ηλιακή ενέργεια στις στέγες.

Για τρεις δεκαετίες από το 1990, η ένταση του άνθρακα παρέμεινε σχεδόν σταθερή περίπου 61 t CO2 / TJ (τόνοι διοξειδίου του άνθρακα ανά τεραζούλη). Οι κανονισμοί για την πυρηνική ασφάλεια και οι ανθρώπινοι πόροι θα μπορούσαν να βελτιωθούν  με τη συνεργασία με την Euratom (Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας). Το 2018, δημιουργήθηκε ένας νέος ρυθμιστής και θα διατεθούν 0,15 $ ανά kWh της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας για τη διαχείριση των αποβλήτων.

Χρειάζεται ένα σχέδιο για την ηλιακή ενέργεια στην Τουρκία μετά το 2023  και έχει προταθεί η τροποποίηση των κανονισμών για τα ηλιακά πάνελ στις στέγες για απλοποίηση της εγκατάστασης σε υπάρχοντα κτήρια και για την ανάθεσή τους σε νέα κτήρια. 

Σε μια προσπάθεια μείωσης των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, η κυβέρνηση υποστηρίζει την τοπική παραγωγή ηλεκτρικών αυτοκινήτων και τη δημιουργία εργοστασίων ηλιακών κυψελών.

### Υγεία και περιβάλλον

Ο εξοπλισμός εκ των υστέρων για τον έλεγχο της ρύπανσης, όπως η αποθείωση καυσαερίων σε παλιά εργοστάσια με λιγνίτη, όπως ο σταθμός παραγωγής ενέργειας Soma, μπορεί να μην είναι οικονομικά εφικτός, καθώς χρησιμοποιούν ξεπερασμένη τεχνολογία. Η κυβέρνηση συλλέγει δεδομένα σχετικά με το Διοξείδιο του θείου (SO 2), NO x και τη ρύπανση του αέρα με σωματίδια από κάθε μεγάλο εργοστάσιο, αλλά δεν δημοσιεύεται.

Ο στόχος της ενεργειακής πολιτικής για τη μείωση των εισαγωγών (π.χ. αερίου) έρχεται σε αντίθεση με τον στόχο της πολιτικής για την κλιματική αλλαγή για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, καθώς ορισμένοι τοπικοί πόροι (π.χ. λιγνίτης) εκπέμπουν πολύ CO2. Σύμφωνα με τον Ουμίτ Σαχίν, ο οποίος διδάσκει για την κλιματική αλλαγή στο Πανεπιστήμιο Sabancı, η Τουρκία πρέπει να εγκαταλείψει πλήρως τα ορυκτά καύσιμα και να μεταβεί σε 100% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2050.

Οικονομικά
----------

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυξάνουν την απασχόληση στην Τουρκία 
Ο ενεργειακός λογαριασμός της Τουρκίας ήταν 41 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2019. Ως το 2018, για οικιακούς καταναλωτές, "το υψηλό κόστος είναι το πιο σημαντικό πρόβλημα του ενεργειακού συστήματος της Τουρκίας". Η Ευρώπη υποστηρίζει την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέσω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ (ευρώ) μέσω του μέσου μεγέθους βιώσιμης ενέργειας χρηματοδότησης της Τουρκίας (MidSEFF) για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε αυτούς τους τομείς. Παρέχεται έως και 150kWh ανά μήνα δωρεάν ηλεκτρικής ενέργειας σε δύο εκατομμύρια φτωχές οικογένειες. Ο Φατίχ Μπίρολ, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας δήλωσε το 2019 ότι, λόγω της πτώσης της τιμής του, το επίκεντρο πρέπει να είναι η μεγιστοποίηση της χερσαίας αιολικής ενέργειας στην Τουρκία. Τα οικονομικά της ενέργειας άνθρακα έχουν διαμορφωθεί  από την Carbon Tracker και υπολογίζουν ότι έως το 2020, τόσο η νέα αιολική όσο και η ηλιακή ενέργεια θα ήταν φθηνότερα από την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας άνθρακα. Προέβλεπαν ότι η αιολική ενέργεια θα γίνει φθηνότερη από τα υπάρχοντα εργοστάσια άνθρακα το 2027 και η ηλιακή το 2023. Οι περισσότερες ενεργειακές συμφωνίες το 2019 αφορούσαν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πάνω από τις μισές επενδύσεις σε αυτές πραγματοποιήθηκαν από χώρες εκτός της χώρας. Στις αρχές της δεκαετίας του 2020, η χονδρική τιμή του φυσικού αερίου προβλέπεται να μειωθεί κοντά στην τιμή του ευρωπαϊκού κόμβου. Το εξωτερικό κόστος της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων το 2018 εκτιμάται ως 1,5% του ΑΕΠ.

Πηγές ενέργειας
---------------

### Κάρβουνο

Ο άνθρακας παρέχει πάνω από το ένα τέταρτο της πρωτογενούς ενέργειας της Τουρκίας. Κάθε χρόνο, χιλιάδες άνθρωποι πεθαίνουν πρόωρα από αιτίες που σχετίζονται με τον άνθρακα, η πιο συνηθισμένη εκ των οποίων είναι η τοπική ατμοσφαιρική ρύπανση.

Ο περισσότερος άνθρακας, που εξορύσσεται στην Τουρκία, είναι λιγνίτης (καφέ άνθρακας), ο οποίος είναι πιο ρυπογόνος από άλλους τύπους άνθρακα. Η ενεργειακή πολιτική της Τουρκίας ενθαρρύνει την εξόρυξη λιγνίτη για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα για τη μείωση των εισαγωγών φυσικού αερίου. Και ο άνθρακας προμηθεύει πάνω από το 40% της εγχώριας παραγωγής ενέργειας.  Η εξόρυξη κορυφώθηκε το 2018, σε πάνω από 100 εκατομμύρια τόνους, και μειώθηκε σημαντικά το 2019. Σε αντίθεση με την τοπική παραγωγή λιγνίτη, η Τουρκία εισάγει σχεδόν το σύνολο του λιθάνθρακα, που χρησιμοποιεί. Το μεγαλύτερο ανθρακωρυχείο στην Τουρκία είναι το Elbistan.

### Αέριο

 Εγκαίνια του αγωγού φυσικού αερίου Trans-Anatolian στην τουρκική πόλη Εσκισχίρ, 12 Ιουνίου 2018
Η ετήσια ζήτηση φυσικού αερίου είναι περίπου 50 Bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα), πάνω από το 30% της συνολικής ενεργειακής ζήτησης της Τουρκίας. Η Ρωσία παρέσχε το ένα τρίτο αυτού του ποσού το 2019. Ως το 2019, η χωρητικότητα αποθήκευσης ήταν 3,44 Bcm και η ημερήσια χωρητικότητα μετάδοσης 318 Mcm. Πάνω από το 80% του πληθυσμού, και όλες οι επαρχίες στην Τουρκία, εξυπηρετούνται με φυσικό αέριο  το οποίο παρέχει τις περισσότερες από τις ανάγκες θέρμανσης της χώρας. Το 2019, τα νοικοκυριά αγόρασαν το περισσότερο αέριο, ακολουθούμενο από τη βιομηχανία και στη συνέχεια εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Όλοι οι βιομηχανικοί και εμπορικοί καταναλωτές και τα νοικοκυριά που αγοράζουν πάνω από 75 χιλιάδες κυβικά μέτρα το χρόνο μπορούν να αλλάξουν προμηθευτές.

Το φυσικό αέριο από τη Ρωσία έρχεται μέσω των αγωγών Blue Stream και TurkStream. Ο άλλος ρωσικός αγωγός μέσω της Ουκρανίας αναμένεται να σταματήσει σύντομα να προμηθεύει την Τουρκία. Το Ιράν, ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής, συνδέεται μέσω του αγωγού Tabriz – Ankara. Το Αζερμπαϊτζάν προμηθεύει την Τουρκία μέσω του αγωγού του Νότιου Καυκάσου (το οποίο ισχυρίστηκαν το 2018 ήταν το φθηνότερο, που αγοράζει η Τουρκία). Το αέριο του ρέει προς τα εμπρός μέσω του αγωγού φυσικού αερίου Trans-Anatolian (TANAP), που τροφοδοτεί την Τουρκία και μερικοί συνεχίζουν πέρα από τα ελληνικά σύνορα στον αγωγό Trans Adriatic. Το Ιράκ μπορεί επίσης να προμηθεύει φυσικό αέριο στο μέλλον μέσω του νότιου διαδρόμου φυσικού αερίου ·  Το αέριο από την Ανατολική Μεσόγειο είναι επίσης μία πιθανότητα.

Περίπου το ένα τέταρτο του φυσικού αερίου της χώρας εισάγεται ως ΥΦΑ (LNG). Επειδή μπορεί να αποθηκευτεί, είναι σημαντικό να ικανοποιηθεί η μέγιστη χειμερινή ζήτηση. Το αποθηκευμένο ΥΦΑ ήταν 7,5% της ετήσιας ζήτησης το 2018, αλλά αυξάνεται. Το σημείο ανταλλαγής ξεκίνησε το 2018.

Ωσ το 2019, μόνο μία μικρή ποσότητα εισαγωγών φυσικού αερίου εξάγεται ξανά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εντούτοις, η Τουρκία στοχεύει να γίνει εμπορικός κόμβος φυσικού αερίου και να εξάγει ξανά περισσότερο. 91 Mt του CO2 εκπέμπονται λόγω της καύσης του φυσικού αερίου το 2015, όμως, επιδοτήσεις στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας με χρήση φυσικού αερίου έχουν μειωθεί το 2019 και το 2020, έτσι παλιότερα, λιγότερο αποδοτικά εργοστάσια μπορούν να μειώσουν την παραγωγή ενέργειάς τους.

Στα μέσα του 2020 ο αγωγός αερίου από τη Ρωσία εκτιμάται ότι κοστίζει περίπου 6 $ ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (BTU), ενώ το LNG ήταν το μισό της τιμής. Τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια με τη Ρωσία, το Ιράν και το Αζερμπαϊτζάν θα λήξουν τη δεκαετία του 2020, επιτρέποντας στην Τουρκία να διαπραγματευτεί χαμηλότερες τιμές. Οι ιδιωτικές εταιρείες δεν επιτρέπεται να συνάπτουν νέες συμβάσεις φυσικού αερίου με χώρες, που έχουν συμβάσεις με την κρατική BOTAŞ. Αν και οι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να συνάψουν συμβόλαιο για LNG δεν μπορούν να αγοράσουν στην ίδια τιμή με την BOTAŞ. Καθώς διαθέτει το 80% της αγοράς, η BOTAŞ μπορεί και επιδοτεί πελάτες οικιακής και βιομηχανικής βιομηχανίας.

Οι κρατικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο είναι λιγότερο αποδοτικοί από τους σταθμούς του ιδιωτικού τομέα, αλλά μπορούν να τους αντισταθμίσουν, επειδή το κράτος εγγυάται μια τιμή για την ηλεκτρική ενέργεια τους. Ορισμένες εταιρείες διανομής δοκιμάζουν την ανάμειξη έως και 20% υδρογόνου με φυσικό αέριο. Στόχος τους είναι ότι μέχρι το τέλος του 2021 το 6% του αερίου, που διανέμεται θα είναι πράσινο υδρογόνο.

Τον Αύγουστο του 2020, η Τουρκία ανακάλυψε ένα απόθεμα φυσικού αερίου 320 Bcm κάτω από τη Μαύρη Θάλασσα και ελπίζει να ξεκινήσει την παραγωγή έως το 2023. Το τουρκικό γεωτρητικό πλοίο Φατίχ, είχε πραγματοποιήσει εργασίες εξερεύνησης στον τομέα Tuna-1 στη δυτική Μαύρη Θάλασσα. Ο τομέας είναι κοντά όπου η Ρουμανία έχει βρει επίσης αποθέματα φυσικού αερίου. Σύμφωνα με ορισμένους σχολιαστές, με αυτήν την ανακάλυψη, η διαμάχη του Αιγαίου με την Ελλάδα σχετικά με τη διερευνητική γεώτρηση είναι πλέον περιττή.

Η σύμβαση εισαγωγής από το Ιράν λήγει το 2026 και, σύμφωνα με έναν Ιρανό αναλυτή ενέργειας, αν και οι δύο χώρες επιθυμούν και οι δύο να αυξήσουν το εμπόριο γενικά, το Ιράν θα πρέπει να προσφέρει περισσότερα κίνητρα, όταν πρόκειται για την ανανέωση της σύμβασης.

### Πετρέλαιο

Στη δεκαετία του 2010, η ζήτηση πετρελαίου αυξήθηκε από 700 KB / D (χιλιάδες βαρέλια την ημέρα) σε ένα MB / D (εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως), κυρίως λόγω της αυξημένης ζήτησης ντίζελ.  Η ζήτηση προβλέπεται να αυξηθεί αργά στο 2040.  Σχεδόν όλο το πετρέλαιο εισάγεται: κυρίως από το Ιράκ, τη Ρωσία και το Καζακστάν  και το πετρέλαιο διέρχεται επίσης από το Αζερμπαϊτζάν. Δεδομένου ότι πάνω από το ήμισυ των εισαγόμενων προϊόντων πετρελαίου και του πετρελαίου χρησιμοποιούνται για οδικές μεταφορές,  ελπίζεται ότι η ηλεκτροκίνηση των χερσαίων μεταφορών θα μειώσει τον λογαριασμό εισαγωγής. Τα ηλεκτρικά λεωφορεία  και τα υβριδικά αυτοκίνητα κατασκευάζονται τοπικά, και η αυτοκινητοβιομηχανία της Τουρκίας σχεδιάζει να παράγει ένα εγχώριο ηλεκτρικό αυτοκίνητο από το 2022.

Ο νόμος για την αγορά πετρελαίου παρέχει κίνητρα στους επενδυτές να εξερευνήσουν και να παράγουν.  Εκτός από το αργό πετρέλαιο, η χώρα εισάγει προϊόντα πετρελαίου, ντίζελ, υγραέριο και petcoke (για την παραγωγή τσιμέντου) και ως τις 2020[update] , ο λογαριασμός εισαγωγής ενέργειας παρακολουθεί στενά την τιμή του αργού πετρελαίου.  Έχει προταθεί ότι οι φόροι επί του ντίζελ και της βενζίνης πρέπει να πλησιάσουν μεταξύ τους, για να ελαχιστοποιήσουν τις εισαγωγές. Η TPAO, η κρατική εταιρεία εξερεύνησης και παραγωγής, αύξησε την υπεράκτια εξερεύνηση το 2020.  Η Τουρκία είναι ο μεγαλύτερος χρήστης υγροποιημένου αερίου πετρελαίου (LPG) στον κόσμο για τις οδικές μεταφορές.  Το σχιστολιθικό πετρέλαιο μπορεί να εξάγεται από το Dadaş, αλλά τα καλά απορρίμματα υγρών θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σωστά για να ελαχιστοποιούνται τα περιβαλλοντικά προβλήματα.  Αν και ο μεγαλύτερος τομέας, η πετρελαιοπηγή Μπατί Ραμάν, παράγει πολύ βαρύ αργό, άλλα πεδία είναι πολύ ελαφρύτερα, οπότε η εγχώρια ακατέργαστη βαρύτητα του αργού API είναι κατά μέσο όρο 28, και αυτό το μεσαίο βάρος είναι κατάλληλο για την τουρκική αγορά.  Ωστόσο, η περιεκτικότητα σε θείο είναι γενικά υψηλή, επομένως τα διυλιστήρια ενδέχεται να πρέπει να αναβαθμιστούν, ώστε να πληρούν τα όρια θαλάσσιου θείου το 2020.  Υπάρχει βελτιωμένη ανάκτηση πετρελαίου. 

### Πυρηνική ενέργεια

Η Τουρκία δεν διαθέτει πυρηνικούς σταθμούς, αλλά κατασκευάζει τον πυρηνικό σταθμό Άκκουγιου, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2023. Η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια έχει μακρά ιστορία, με την έναρξη κατασκευής του 2018 στην επαρχία Μερσίν να είναι η έκτη σημαντική προσπάθεια κατασκευής πυρηνικού σταθμού από το 1960.

Τα σχέδια για το πυρηνικό εργοστάσιο Σινώπης και ένα άλλο στην Ιγκνεαντά έχουν καθυστερήσει.

### Ανανεώσιμη ενέργεια

Ηλιακοί συλλέκτες σε στέγη σιδηροδρομικού σταθμού Ισμίρ: η χώρα έχει τη δυνατότητα να πάρει μεγάλο μέρος της ενέργειας της από τον ήλιο.
Αιολικό πάρκο Windanta στην Τουρκία
Αν και υπάρχουν πολλοί ανανεώσιμοι πόροι για ενέργεια στην Τουρκία, μόνο η υδροηλεκτρική ενέργεια έχει αναπτυχθεί σε οποιοδήποτε βαθμό, προμηθεύοντας κατά μέσο όρο περίπου το ένα πέμπτο της εθνικής παροχής ηλεκτρικής ενέργειας της Τουρκίας. Ωστόσο, επειδή αυτό είναι ευάλωτο στις ξηρασίες, η Hydro προμήθευσε λιγότερη ηλεκτρική ενέργεια από ό, τι συνήθως τα τελευταία χρόνια, σε σύγκριση με περίπου το ένα τρίτο σε μια υγρή χρονιά. Η χώρα στοχεύει στα δύο τρίτα της ηλεκτρικής ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές έως το 2023, αν και η Τουρκία έχει επενδύσει λιγότερα στην ηλιακή και αιολική ενέργεια από ό, τι παρόμοιες χώρες της Μεσογείου. Η Τουρκία χρειάζεται ένα σχέδιο ανανεώσιμης ενέργειας μετά το 2023, το οποίο περιλαμβάνει τις μεταφορές, τη βιομηχανία, τη θέρμανση και την ψύξη καθώς και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η Τουρκία είναι καθαρός εξαγωγέας εξοπλισμού αιολικής ενέργειας, αλλά καθαρός εισαγωγέας εξοπλισμού ηλιακής ενέργειας.
Η υδροηλεκτρική ενέργεια στην Τουρκία είναι η μεγαλύτερη ανανεώσιμη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρέχονται 12%.

Η θέρμανση είναι η κύρια χρήση της γεωθερμικής ενέργειας στην Τουρκία. Αυξάνοντας μαζικά την παραγωγή ηλιακής ενέργειας στο νότο και την αιολική ενέργεια στα δυτικά, ολόκληρη η ενεργειακή ζήτηση της χώρας θα μπορούσε να καλυφθεί από ανανεώσιμες πηγές. Η κυβέρνηση σχεδιάζει ένα πράσινο τιμολόγιο για τον Ιούνιο του 2021.

Κατανάλωση
----------

Η κατανάλωση ενέργειας στην Τουρκία είναι σε παγκόσμιο επίπεδο, κατά μέσο όρο περίπου εβδομήντα gigajoules (GJ) ανά άτομο ανά έτος. Συνολικά η Τουρκία χρησιμοποιεί περίπου έξι δισεκατομμύρια GJ πρωτογενούς ενέργειας ετησίως—  πάνω από 80% από ορυκτά καύσιμα.  Ως το 2020, περισσότερο από το 25% της ενέργειας χρησιμοποιείται σε κτήρια, εκ των οποίων άνω του 80% προορίζεται για θέρμανση. Η κατανάλωση φυσικού αερίου συγκεντρώνεται στα βορειοδυτικά λόγω της συγκέντρωσης της βιομηχανίας και του πληθυσμού στην Κωνσταντινούπολη.

Ηλεκτρική ενέργεια
------------------

Πηγές ηλεκτρικής ενέργειας
Κάθε χρόνο περίπου 300 terawatt-hour (TWh) ηλεκτρικής ενέργειας χρησιμοποιείται στην Τουρκία, που είναι σχεδόν το ένα πέμπτο της ποσότητας πρωτογενούς ενέργειας στην Τουρκία, και λίγο κάτω από τρεις kilowatt-hour (kWh) ανά άτομο ανά ημέρα.  Η ένταση παραγωγής άνθρακα κατά τη δεκαετία του 2010 ήταν λίγο πάνω από 400 gCO2 / kWh. Το 2021 υπάρχει μεγάλη πλεονάζουσα χωρητικότητα παραγωγής, αλλά μόνο αρκετές γραμμές μεταφοράς για εξαγωγή ενός τοις εκατό του συνόλου. Η κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί και υπάρχουν σχέδια για αύξηση των εξαγωγών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2020.

Οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα της χώρας, πολλοί από τους οποίους επιδοτούνται, καίνε πολύ τουρκικό λιγνίτη και εισάγουν σκληρό άνθρακα και είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί αερίων θερμοκηπίου στην Τουρκία. Οι εισαγωγές φυσικού αερίου, κυρίως για σταθμούς παραγωγής ενέργειας στην Τουρκία, είναι ένα σημαντικό κόστος εισαγωγής για την οικονομία της Τουρκίας. Ωστόσο, η ηλιακή και αιολική ενέργεια στην Τουρκία αυξάνεται και με την υπάρχουσα υδροηλεκτρική ενέργεια της χώρας, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παράγουν το ένα τρίτο της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Στη δεκαετία του 2010 οι εισαγωγές φυσικού αερίου, κυρίως για σταθμούς παραγωγής ενέργειας στην Τουρκία, ήταν ένα από τα κύρια έξοδα εισαγωγής για την οικονομία της Τουρκίας. Οι ακαδημαϊκοί έχουν προτείνει ότι ο στόχος του 23% από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2030 θα πρέπει να αυξηθεί σε τουλάχιστον 50%. Η παραγωγή και η χρήση όλων των τύπων ηλεκτρικών οχημάτων, συμπεριλαμβανομένου του εθνικού αυτοκινήτου, αναμένεται να αυξήσει τη ζήτηση κατά τη δεκαετία του 2020.

Διατήρηση αποθήκευσης και μεταφορά ενέργειας
--------------------------------------------

Σύμφωνα με το Υπουργείο Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, η Τουρκία έχει τη δυνατότητα να μειώσει το 15% έως το 20% της συνολικής κατανάλωσης μέσω της εξοικονόμησης ενέργειας.

Με την αύξηση της ηλεκτρικής ενέργειας, που παράγεται από ηλιακούς συλλέκτες η αποθήκευση μπορεί να γίνει πιο σημαντική. Μια αντλία υδροηλεκτρικής ενέργειας σχεδιάζεται να ολοκληρωθεί έως το 2022. Δοκιμές στην Άγκυρα πρότειναν χρόνο απόσβεσης μεταξύ δεκαοκτώ μηνών και τριών ετών για την προσθήκη πάγου θερμικής αποθήκευσης σε συστήματα ψύξης υπεραγορών. Η Τουρκία θα μπορούσε να παράγει το 20% της συνολικής της ηλεκτρικής ενέργειας από αιολική και ηλιακή έως το 2026 χωρίς επιπλέον κόστος συστήματος μεταφοράς

Ιστορία και προβλέψεις για το μέλλον
------------------------------------

Στα τέλη του 20ού και στις αρχές του 21ου αιώνα η χώρα ήταν πολύ εκτεθειμένη σε αστάθεια των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ωστόσο, γύρω στα τέλη του αιώνα κατασκευάστηκαν πολλές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με αέριο και η BOTAŞ επέκτεινε το εθνικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου στο μεγαλύτερο μέρος του αστικού πληθυσμού. Καθώς η Τουρκία δεν έχει σχεδόν κανένα φυσικό αέριο, αυτό αύξησε την εξάρτηση από τις εισαγωγές, ιδίως από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ως εκ τούτου, πολλές ακόμη μονάδες επαναεριοποίησης και αποθήκευσης φυσικού αερίου (όπως η αποθήκευση φυσικού αερίου στη λίμνη Tuz) κατασκευάστηκαν στις αρχές του 21ου αιώνα, διασφαλίζοντας έτσι ένα πολύ μεγαλύτερο απόθεμα σε περίπτωση, που οι κύριοι διεθνείς αγωγοί εισαγωγής σταματήσουν για οποιονδήποτε λόγο. Ωστόσο, η αύξηση της τουρκικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας ήταν συχνά υπερεκτιμημένη. Αν και πολλές ενεργειακές υποδομές ιδιωτικοποιήθηκαν στα τέλη του 20ου και στις αρχές του 21ου αιώνα, ως το 2020, η ενέργεια παρέμεινε εξαιρετικά ελεγχόμενη από το κράτος.

Μια έκθεση του 2020 από το Διεθνές Κέντρο Ενέργειας και Κλίματος της Κωνσταντινούπολης πρότεινε «αυξημένη ενεργειακή απόδοση, υψηλότερη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, βελτίωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, κατασκευή των πρώτων πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας της Τουρκίας, αύξηση της Έρευνας & Ανάπτυξης της ενεργειακής τεχνολογίας και συνέχιση και επέκταση των πρόσφατων προσπαθειών για ανακάλυψη και παραγωγή περισσότερου φυσικού αερίου και πετρελαίου".

Παραπομπές
----------

 

1. ↑  «Denge Tabloları» [Balance Tables]. Ministry of Energy and Natural Resources (Turkey). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2020.
2. ↑  «Energy use per person». *Our World in Data*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2020.
3. ↑   ﻿Turkey, Country Profile 2020﻿ (Report).. Ανακτήθηκε στις 2 December 2020.
4. 1 2  Turkstat report (2020).
5. 1 2 3 4 5  OECD (2019).
6. ↑  «Total Primary Energy Supply (TPES) by source:Turkey». IEA. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2020.
7. ↑  «Electricity generation by fuel: Turkey». IEA. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2020.
8. ↑  T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. «Turkey's International Energy Strategy». *T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı*. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2021.
9. ↑  «CO2 emissions Turkey». IEA. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2020.
10. ↑  «Turkey's greenhouse gas emissions up 4.4% in 2016». Anadolu. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 August 2019.. Ανακτήθηκε στις 11 January 2021.
11. ↑  «Who emits more than their share of CO₂ emissions?». *Our World in Data*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2021.
12. ↑  Öztürk, Sinan (21 Ιανουαρίου 2020). «Turkey Wealth Fund eyes becoming strategic investment arm of the country». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020.
13. ↑  «Turkey's Energy Profile and Strategy». Ministry of Foreign Affairs (Turkey). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2020.
14. 1 2  Turkey, Sigma (30 Μαρτίου 2020). «Turkey's Energy Outlook – A Snapshot». *Sigma Turkey*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2020.
15. 1 2 3 4 5 6 7  «Energy pricing and non-market flows in Turkey's energy sector». *SHURA Energy Transition Center*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2021.
16. ↑  Sonmez, Mustafa (19 Δεκεμβρίου 2019). «Turkey's energy miscalculations have hefty cost». *Al-Monitor*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2019.
17. ↑  «The hidden confessions in Turkey's strategic energy plan». *www.duvarenglish.com* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουλίου 2020.
18. ↑  «How Turkey Can Ensure a Successful Energy Transition». Center for American Progress. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιουλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2018.
19. ↑  «Turkey's foreign and security policy 'needs to support its energy goals'». *Hürriyet*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 October 2018.. Ανακτήθηκε στις 15 October 2018.
20. ↑  «Turkey 2018 Report» (PDF). *European Commission*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 11 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2021.
21. 1 2  «Cobenefits» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2020.
22. 1 2 3 4 5 6  «Turkstream Impact on Turkey's Economy and Energy Security» (PDF). "Istanbul Economics" & "The Center for Economics and Foreign Policy" – EDAM. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 15 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2018.
23. ↑  «Turkey's energy import bill falls more than 4% in 2019». *Daily Sabah*. 6 February 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 February 2020.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
24. ↑  «Coal Power Plants». *Coal in Turkey*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2018.
25. ↑  «COVID-19's blow to energy markets». *www.aa.com.tr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2020.
26. 1 2  «Azerbaijan Becomes Turkey's Top Gas Supplier». *Modern Diplomacy* (στα Αγγλικά). 21 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2021.
27. ↑  Europe Beyond Coal (2020).
28. ↑  Bayraktar, Alparslan (4 December 2018). «Analysis: Energy transition in Turkey». *Hürriyet*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 December 2019.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
29. 1 2 3 4 5 6  «A New Strategy for EU-Turkey Energy Cooperation». Turkish Policy Quarterly. 27 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
30. ↑  Bavbek, Gökşin. «Assessing the Potential Efects of a Carbon Tax in Turkey» (PDF). *EDAM Energy and Climate Change Climate Action Paper Series 2016/6*. σελ. 9. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 2 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2018.
31. ↑  «EBRD to finance electricity distribution network expansion in Turkey». *Power Technology Energy News and Market Analysis*. 20 Δεκεμβρίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2020.
32. ↑  «Number of licenses issued for gas exports from Turkey reaches 18». *Daily Sabah* (Anadolu Agency). 11 February 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 February 2020.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
33. ↑  «Turkey, China, US to build pumped-storage hydro plant». *www.aa.com.tr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2020.
34. 1 2  Ayas (2020).
35. ↑  Sever, S. Duygu. «Accelerating the Energy Transition in the Southern Mediterranean» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 2 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
36. ↑  «Energy efficiency to raise savings in public sector». *Daily Sabah*. 8 December 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 December 2019.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
37. ↑  «Enhancing Turkey's policy framework for energy efficiency of buildings, and recommendations for the way forward based on international experiences» (PDF). Buildings Performance Institute Europe and SHURA Energy Transition Center. Ιουνίου 2019.
38. ↑  Acar, Sevil; Challe, Sarah; Christopoulos, Stamatios; Christo, Giovanna (2018). «Fossil fuel subsidies as a lose-lose: Fiscal and environmental burdens in Turkey». *New Perspectives on Turkey* **58**: 93–124. doi:10.1017/npt.2018.7. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2020-02-27. .
39. ↑  «Energy pricing and non-market flows in Turkey's energy sector» (PDF). *SHURA Energy Transition Center*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 30 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2019.
40. ↑  «Analysis: New Turkish energy minister bullish for coal – but lira weakness limits market». S & P Global. 12 Jul 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 October 2020.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
41. ↑  «Court says 'environment report necessary' for planned coal mine in western Turkey». Demirören News Agency. 10 August 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 October 2018.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
42. ↑  «Taxing Energy Use 2019 : Using Taxes for Climate Action». *OECD*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2020.
43. ↑  «Kapasite mekanizmasıyla 2019’da 40 santrale 1.6 milyar lira ödendi» (στα tr). Enerji Günlüğü. 6 February 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 January 2021.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
44. ↑  «Taxing Energy Use 2019: Country Note – Turkey» (PDF). *OECD*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 24 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2021.
45. ↑  Leggett, Theo (21 January 2018). «Reality Check: Are diesel cars always the most harmful?». *BBC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 July 2020.. Ανακτήθηκε στις 13 April 2020.
46. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  DifiglioGürayMerdan (2020).
47. ↑  «Erdoğan announces discounts on residence electricity and natural gas prices ahead of Turkey's elections». *Hürriyet Daily News*. 25 December 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 December 2019.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
48. ↑  «Satış Fiyat Tarifesi | BOTAŞ – Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi». *www.botas.gov.tr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2020.
49. 1 2 3  «The Renewal of Turkey's Long Term Contracts [GGP]». *www.naturalgasworld.com*. Σεπτεμβρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2020.
50. ↑  «The LNG moment: How US production could change more than just markets». *Atlantic Council*. 16 Απριλίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2020.
51. ↑  «Turkey offers opportunity for US LNG». *www.petroleum-economist.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2020.
52. ↑  «Supply diversity, optimal prices lucrative for Turkey's energy demand». *Daily Sabah*. 12 March 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 October 2020.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
53. ↑  «Who Will Feed The LNG Monster?». *Forbes*. 6 February 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 January 2021.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
54. ↑  Kalehsar, Omid Shokri (10 Ιουλίου 2020). «More US LNG exports to Turkey, less dependency on Iran and Russia's gas». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2020.
55. ↑   *Regulators want integrated EU approach to gas*. Δελτίο τύπου. «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2021. CS1 maint: Unfit url (link)
56. ↑  «Turkey to continue gas drilling work around Cyprus: Foreign minister». Anadolu Agency. 16 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 January 2020.. Ανακτήθηκε στις 11 January 2021.
57. ↑  Lawless, Ghislaine (24 Φεβρουαρίου 2020). «What lies beneath: gas-pricing disputes and recent events in Southern Europe». *Arbitration Blog* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2020.
58. ↑  «Turkish Petroleum mulls partnerships for multi-billion Black Sea gas project». *www.worldoil.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Μαρτίου 2021.
59. ↑  Şahin (2018).
60. ↑  Tech review 7th communication (2019).
61. ↑  «Yerli̇ Ve Mi̇lli̇ Enerji̇ Poli̇ti̇kaları Ekseni̇nde Kömür» (PDF). SETAV. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 14 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2019.
62. ↑  «Protest against coal power at Sirnak (Turkish)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
63. ↑  «Emba Hunutlu coal power plant». *Banktrack* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2020.
64. ↑  «Turkish coal plants to widen their cost advantage in 2Q». *www.argusmedia.com* (στα Αγγλικά). 23 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2021.
65. ↑  Saygılı, Hülya. «Renweable Energy Use in Turkey». *CBRT blog*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2019.
66. ↑  Akyazı et al (2020).
67. ↑  «Renewable Energy and Jobs Annual Review 2018» (PDF). International Renewable Energy Agency. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 21 Ιανουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2019.
68. ↑  Roberts, David (14 Μαρτίου 2020). «4 astonishing signs of coal's declining economic viability». *Vox* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
69. ↑  Sencan, Gokce (2017). «Political Reasoning and Mechanisms behind Turkey's Coal-Intensive Energy Policy in the Era of Renewables». University of California, Santa Barbara. doi:10.13140/RG.2.2.24500.86407. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
70. ↑  «Turkey and the Kurdistan Region of Iraq: Strained Energy Relations». Turkish Policy Quarterly. 27 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
71. ↑  Eren, Ayşen (July 2018). «Transformation of the water-energy nexus in Turkey: Re-imagining hydroelectricity infrastructure». *Energy Research & Social Science* **41**: 22–31. doi:10.1016/j.erss.2018.04.013.
72. ↑  «Turkey's state energy companies to invest $1.5B in 2019». *Daily Sabah*. 18 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 October 2020.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
73. ↑  Pamuk, Humeyra. «Once darling of foreign investors, Turkey's power market struggles». *Reuters*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 October 2018.. Ανακτήθηκε στις 11 October 2018.
74. ↑  Agency, Anadolu (11 Μαρτίου 2020). «Solar rooftops expect to see 66% rise by year-end». *Daily Sabah* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2020.
75. ↑  «Managing the Risks of Nuclear Energy: The Turkish Case». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2020.
76. ↑  «Turkey sets up new nuclear regulator». *Nuclear Engineering International*. 13 July 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 January 2021.. Ανακτήθηκε στις 11 January 2021.
77. ↑   ﻿Lessons from global experiences for accelerating energy transition in Turkey through solar and wind power﻿ (Report). Shura.. Ανακτήθηκε στις 19 February 2019.
78. ↑  Aşıcı (2017).
79. ↑  «Turkey to start local solar cell production on June 15». *www.aa.com.tr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2020.
80. ↑  «Our Continuing Investments». Konya Şeker. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2018.
81. ↑  «Turkey's Compliance with the Industrial Emissions Directive» (PDF). tepav. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 31 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2018.
82. ↑  Hatipoglu, Hakan. «Inventory of LCPs in Turkey LCP Database explained and explored» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 19 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2018.
83. ↑  ŞahinTürkkan (2019).
84. ↑  «Under the waves: Turkey's Black Sea gas discovery and relations with Europe». *ECFR* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2020.
85. ↑  «Voters in Turkey keep energy policy in mind when voting: Survey». *Hürriyet Daily News*. 19 March 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 June 2020.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
86. ↑  «Turkey Mid-Size Sustainable Energy Financing Facility (MidSEFF)». *Stantec*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2021.
87. ↑  «2 milyon 22 bin ailenin 80 liraya kadar elektrik faturasını devlet ödeyecek». *Diken*. 28 February 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 February 2019.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
88. ↑  «IEA head: Turkey could benefit from energy resource glut in upcoming period». 30 Δεκεμβρίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2020.
89. ↑  «Global Coal Power Economics Model Methodology» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 21 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
90. ↑  «Wind vs. Coal Power i Turkey/Solar PV vs. Coal in Turkey» (PDF). *Carbon Tracker*. 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 18 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
91. ↑   ﻿Energy Deals 2019﻿ (Report). PricewaterhouseCoopers. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2021-01-12.. Ανακτήθηκε στις 12 January 2021.
92. ↑  TarantoAydınalp\_KöksalDal (2020).
93. ↑  «Total primary energy supply (TPES) by source, Turkey». *International Energy Agency*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Μαρτίου 2020.
94. ↑  «Lignite coal – health effects and recommendations from the health sector» (PDF). Health and Environment Alliance (HEAL). Δεκεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 11 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 10 Ιανουαρίου 2019.
95. ↑  «Coal». Ministry of Energy and Natural Resources (Turkey). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2020.
96. ↑  Ersoy (2019).
97. ↑  «Turkey breaks local coal production record in 2018». Anadolu Agency. 16 January 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 February 2019.. Ανακτήθηκε στις 2 February 2019.
98. ↑  «Turkey transfers operating rights of seven coal fields to private companies». *Hürriyet Daily News*. 12 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 October 2018.. Ανακτήθηκε στις 12 October 2018.
99. 1 2  «From A Pipeline Nation To An Energy Trading Hub». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2018.
100. ↑  «Russian share of Turkish gas imports falls as LNG rises». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 July 2020.. Ανακτήθηκε στις 1 July 2020.
101. ↑  «Total inflow to Turkish gas system down 6.33% in 2019». 5 Ιανουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2020.
102. ↑  «Natural Gas Distribution». Gazbir. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2018.
103. ↑  «Turkey: Electricity and heat for 2016». IEA. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2018.
104. ↑  Agency, Tasnim News (31 Μαρτίου 2020). «Blast Halts Iran's Gas Exports To Turkey». *Eurasia Review* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020.
105. ↑  «TANAP gas to provide cheapest among Turkey's imports». *Daily Sabah*. 30 May 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 April 2019.. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018.
106. ↑  «Azerbaijan offers Iraq access to Europe gas pipelines». *Agence France Presse*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 December 2019.. Ανακτήθηκε στις 10 February 2014.
107. ↑  «Energy watchdog foresees 52.02 bcm gas consumption in 2020». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2020.
108. ↑  «EXIST To Open Spot Natural Gas Market At End Of Year». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 April 2019.. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018.
109. ↑  «CO2 emissions from fuel combustion» (PDF). International Energy Agency. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 14 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2018.
110. ↑  «Outlook 2019: Turkish natural gas market set for potential 'de-liberalization' in 2019». *Platts* (S & P Global). 27 December 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 February 2019.. Ανακτήθηκε στις 19 February 2019.
111. ↑  *Gas Supply Changes in Turkey* (PDF). Oxford Institute for Energy Studies. 2018. σελ. 8. Ανακτήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2020.
112. ↑  «Coronavirus emergency measures should persuade Ukraine, Romania, and Turkey to legitimize energy reform, not reverse it». *Atlantic Council* (στα Αγγλικά). 18 Μαΐου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουλίου 2020.
113. ↑  «Turkish households consumed cheapest natural gas in Europe in 2017». *Daily Sabah*. 12 August 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 October 2018.. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018.
114. ↑  «Turkey to blend green hydrogen into natural gas supply network for heating». *Balkan Green Energy News* (στα Αγγλικά). 27 Ιουλίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2020.
115. ↑  Fielder, Jez (21 August 2020). «Turkey's Erdogan announces discovery of large natural gas reserve off its Black Sea coast». Euronews. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 August 2020.. Ανακτήθηκε στις 22 August 2020.
116. ↑  Editorial (6 September 2020). «The Guardian view on Turkish-Greek relations: dangerous waters | Editorial». *The Guardian*. ISSN 0261-3077. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 September 2020.. Ανακτήθηκε στις 7 September 2020.
117. ↑  «Iran's share in Turkey's future gas market». *Tehran Times* (στα Αγγλικά). 28 Σεπτεμβρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2020.
118. ↑  «Turkey's crude oil imports from Iran down by more than 70 pct in June». 19 August 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 June 2019.. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018.
119. ↑  «Despite rhetoric, Turkey complies with U.S. oil sanctions on Iran» (στα αγγλικά). *Reuters*. 21 May 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 December 2019.. Ανακτήθηκε στις 31 May 2019.
120. ↑  «Turkish energy sector hit by lira depreciation: MUFG research». S & P Global. 7 August 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 December 2019.. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018.
121. ↑  «Local bus manufacturers take stage at Busworld Europe fair». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019.
122. ↑  «Turkey determined to boost hybrid, electric car sales». *Yeni Şafak*. 29 January 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 January 2019.. Ανακτήθηκε στις 19 February 2019.
123. ↑  «Turkey plans to create domestic car with electric engine». *Azernews*. 23 March 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 March 2019.. Ανακτήθηκε στις 27 March 2019.
124. ↑  Aydın, Cem İskender (1 January 2020). «Nuclear energy debate in Turkey: Stakeholders, policy alternatives, and governance issues». *Energy Policy* **136**: 111041. doi:10.1016/j.enpol.2019.111041. ISSN 0301-4215. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 June 2020.. Ανακτήθηκε στις 21 April 2020.
125. ↑  «Nuclear Power in Turkey». *www.world-nuclear.org*. World Nuclear Association. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2021.
126. ↑  Dawood, Kamran (2016). «Hybrid wind-solar reliable solution for Turkey to meet electric demand». *Balkan Journal of Electrical and Computer Engineering* **4** (2): 62–66. doi:10.17694/bajece.06954. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 January 2021.. Ανακτήθηκε στις 12 January 2021.
127. ↑  «Turkish authorities aim to boost renewable power generation to 50 percent by 2023». *Daily Sabah*. 24 August 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 November 2020.. Ανακτήθηκε στις 12 January 2021.
128. ↑  «Turkey looks to raise share of renewables to two-thirds by 2023». *Daily Sabah*. 17 June 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 November 2020.. Ανακτήθηκε στις 12 January 2021.
129. ↑  Saygılı, Hülya. «Renewable Energy Use in Turkey». *CBRT blog*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2019.
130. ↑  «How Turkey Can Ensure a Successful Energy Transition». Center for American Progress. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2019.
131. ↑  «Electricity». Ministry of Energy and Natural Resources (Turkey). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2020.
132. ↑  Kilickaplan, Anil; Bogdanov, Dmitrii; Peker, Onur; Caldera, Upeksha; Aghahosseini, Arman; Breyer, Christian (2017-12-01). «An energy transition pathway for Turkey to achieve 100% renewable energy powered electricity, desalination and non-energetic industrial gas demand sectors by 2050». *Solar Energy* **158**: 218–235. doi:10.1016/j.solener.2017.09.030. ISSN 0038-092X. Bibcode: 2017SoEn..158..218K.
133. ↑  «Elektri̇k Pi̇yasasinda Yeni̇lenebi̇li̇r Enerji̇ Kaynak Garanti̇ Belgesi̇ Yönetmeli̇ği̇». *www.resmigazete.gov.tr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2021.
134. ↑  «Energy use per person». *Our World in Data*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2020.
135. ↑  Çoban, Hasan Hüseyin (23 Νοεμβρίου 2020). «A 100% Renewable Energy System: The Case of Turkey In The Year 2050». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2021.
136. ↑   ﻿Electric Insights Quarterly﻿ (Report).. Ανακτήθηκε στις 5 December 2020.
137. ↑  «Turkey Promotes Energy Conservation». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Μαρτίου 2014. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2014.
138. ↑  «General Electric to make turbines for 1 GW pumped storage HPP in Turkey». *Balkan Green Energy News* (στα Αγγλικά). 13 Απριλίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 8 Μαΐου 2020.
139. ↑  Erdemir, Dogan; Altuntop, Necdet (12 January 2018). «Effect of encapsulated ice thermal storage system on cooling cost for a hypermarket». *International Journal of Energy Research* **42** (9): 3091–3101. doi:10.1002/er.3971.
140. ↑  GodronCebeciTörSaygın (2018).
141. ↑  «Turkey – Countries & Regions». *IEA* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 13 Απριλίου 2020.
142. ↑  «BOTAŞ strategic plan 2015–2019» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 12 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
143. ↑  Bauomy, Jasmin (8 Ιανουαρίου 2020). «Europe needs gas and Russia has it – the story behind the new pipeline». *Euronews* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2020.

Πηγές

* (στα tr) ﻿2019–2023 Strateji̇k Plani﻿ (Report). Ministry of Energy and Natural Resources (Turkey). May 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2020-07-14.. Ανακτήθηκε στις 2021-05-02.
* Aşıcı, Ahmet Atıl (May 2017). «*﻿Climate friendly Green Economy Policies﻿*». *Istanbul Policy Center*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2018-10-02.. Ανακτήθηκε στις 2021-05-02.
* ﻿Decarbonization of Turkey’s economy: long-term strategies and immediate challenges﻿ (Report). August 2020. .
* Şahin, Ümit (February 2018). «*﻿Carbon Lock-In in Turkey: A Comparative Perspective of Low-Carbon Transition with Germany and Poland﻿*». *Istanbul Policy Center*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2019-08-31.. Ανακτήθηκε στις 2021-05-02.
* ﻿On the way to efficiently supplying more than half of Turkey's electricity from renewables: Opportunities to strengthen the YEKA auction model for enhancing the regulatory framework of Turkey´s power system transformation﻿ (Report). .
* Europe Beyond Coal (January 2020). ﻿EÜAŞ – A briefing for investors, insurers and banks﻿ (Report). . [*νεκρός σύνδεσμος*]
* OECD (February 2019). ﻿OECD Environmental Performance Reviews: Turkey 2019﻿ (Report). OECD Environmental Performance Reviews. OECD Publishing. doi:10.1787/9789264309753-en. ISBN 9789264309746. .
* «*﻿BP Statistical Review of World Energy﻿*». *BP*. 2019. .
* Godron. ﻿Increasing the Share of Renewables in Turkey's Power System:Options for Transmission Expansion and Flexibility﻿ (Report). SHURA Energy Transition Center. ISBN 978-605-2095-22-5. .
* Saygın, Değer (December 2019). ﻿Transport sector transformation: Integrating electric vehicles into Turkey’s distribution grids﻿ (Report). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2020-08-01.. Ανακτήθηκε στις 2021-05-02.
* Difiglio (November 2020). ﻿Turkey Energy Outlook﻿ (Report). Sabanci University Istanbul International Center for Energy and Climate (IICEC). ISBN 978-605-70031-9-5. .
* Taranto (December 2020). ﻿The external cost of fossil fuel use in power generation, heating and road transport in Turkey﻿ (Report). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2021-04-23.. Ανακτήθηκε στις 2021-05-02.