Η **Ελεάνα Απέργη** (19 Φεβρουαρίου 1932 - 20 Ιανουαρίου 2023) ήταν Ελληνίδα ηθοποιός. Αποφοίτησε από τη δραματική σχολή «Κωστή Μιχαηλίδη» το 1955.

Τα πρώτα χρόνια
---------------

Γεννήθηκε στην Αθήνα και ως μαθήτρια γυμνασίου στην Ελληνογαλλική Σχολή «Άγιος Ιωσήφ» έκανε τα πρώτα βήματα στην σκηνή του θεάτρου «Κοτοπούλη-Rex» (Μάϊος 1951) παίζοντας στην *Αντιγόνη* του Σοφοκλή τον ρόλο του Κρέοντα. Αντιγόνη ήταν η συμμαθήτρια της Τζένη Καρπούζη, η μετέπειτα πρωταγωνίστρια Τζένη Καρέζη.

1951, Αντιγόνη και Ιφιγένεια, σκηνοθεσία Θάνου Τράγκα, «Λύκειο Καλογραιών» στο Θέατρο ΡΕΞ, με τους Τζένη Καρέζη (πρώτη πάνω δεξιά), Ελεάνα Απέργη (κάτω δεύτερη από αριστερά)1951, "Αντιγόνη" και "Ιφιγένεια", σκηνοθεσία Θάνου Τράγκα, "Λύκειο Καλογραιών" στο Θέατρο ΡΕΞ, η Ελεάνα Απέργη (κάτω δεύτερη από αριστερά)

Η πρώτη εμφάνιση
----------------

Πρώτη επαγγελματική εμφάνιση έκανε το καλοκαίρι του 1955 στο θέατρο - σινεμά «Διονύσια» της Καλλιθέας στην Νέα Ελευθέρα Σκηνή του Διονύση Παγουλάτου, στο έργο *Η απαγωγή της Σμαράγδως* του Μιχάλη Κουνελάκη.

Ακολούθησαν τα έργα *Το ατμόπλοιο Τζόαν Ντάνβερς* του Φρανκ Στέητον, *Το φιόρο του Λεβάντε* του Γρηγορίου Ξενόπουλου, *Ο έμπορος της Βενετίας* του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, *Βαθιές είναι οι ρίζες* των Αρνό ντ' Υσσώ και Τζέιμς Γκάου κ.ά.

Δεκαετία 1950
-------------

Το 1955-1956 έπαιξε σε έντεκα έργα με τον θίασο της Κατερίνας Ανδρεάδη στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά αλλά και σε περιοδεία το έργο *Ιερή φλόγα* του Σόμερσετ Μομ, το Έ*ντα Γκάμπλερ* του Χένρικ Ίψεν, το έργο *Αυτό που ξέρει κάθε γυναίκα* του Τζέιμς Μπάρι και *Το πρώτο ψέμα* του Γεωργίου Ρούσσου.

Το 1956-1957 έπαιξε στο Θέατρο «Γκλόρια» στην Πλατεία Αμερικής, αλλά και σε περιοδεία με τον θίασο του Αλέκου Αλεξανδράκη με την Άννα Κυριακού στα έργα: *Πικ-νικ* του Γουίλιαμ Ινγκ, *Κληρονομιά με φούντες* του Κώστα Αναγνωσταρά και *Το κουρέλι* του Μάριο Νικοντέμι.

Το Καλοκαίρι του 1957 έκανε θίασο με τον Διονύση Παγουλάτο στο θέατρο «Ραντάρ» στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και επανέλαβαν τα έργα: *Βαθιές είναι οι ρίζες*, *Το ατμόπλοιο Τζόαν Ντάνβερς* και *Απαγωγή της Σμαράγδως*.

Το 1957-1958 περιόδευσε με τον θίασο Νίκου Χατζίσκου με τα έργα *Ερωτόκριτος* του Βιτσέντζου Κορνάρου και *Ο Μιμίκος και η Μαίρη* του Δημήτρη Γιαννουκάκη, αλλά και με τον θιασο Βίλμας Κύρου στο έργο του Γεωργίου Ρούσσου *Ο πραματευτής*.

Το καλοκαίρι του 1958 στο θέατρο του Εθνικού Κήπου, στη «Νέα σκηνή» του Κωστή Λειβαδέα, έπαιξε στο έργο *Ανθισμένη μυγδαλιά* του Δημήτρη Γιαννουκάκη. Το 1958-1959 έπαιξε στο Θέατρο Μαρίκα Κοτοπούλη μαζί με τον θίασο Μαίρης Αρώνη και τον Ντίνο Ηλιόπουλο στα έργα *Η χρυσή αράχνη* του Στέφανου Φωτιάδη και *Η κυρία του κυρίου* των Νίκου Τσιφόρου-Πολύβιου Βασιλειάδη.

Το καλοκαίρι του 1959 έπαιξε στο θέατρο «Αργυρόπουλου» στο έργο του Νίκου Φώσκολου *Ο θάνατος θα ξανάρθει* μαζί με τον θίασο του Λιάκου Χριστογιανόπουλου και την Ελένη Χατζηαργύρη.

Δεκαετίες 1960 και 1970
-----------------------

* 1959-1960 Θέατρο «Μαρίκας Κοτοπούλη» στον θίασο Ντίνου Ηλιόπουλου-Τζένης Καρέζη- Διονύση Παπαγιανόπουλου στα έργα *Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος* και *Η κυρία του κυρίου* των Νίκου Τσιφόρου-Πολύβιου Βασιλειάδη.
* Καλοκαίρι 1960 θίασος Ελεάνας Απέργη-Διονύση Παγουλάτου, περιοδεία με *Το φιόρο του Λεβάντε* του Γρηγορίου Ξενόπουλου.

* 1960-1961 Θίασος Τζένης Καρέζη. Περιοδεία με τα έργα: *Η κυρία του κυρίου*, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα *Ματωμένος γάμος*, Μάρια Νικοντέμι *Το κουρέλι*, Διονύσιου Ρώμα *Το Ζαμπελάκι*.
* 1961-1962 «Κυκλικό θέατρο» Λεωνίδα Τριβιζά στο έργο *Μια όμορφη Κυριακή του Σεπτέμβρη* του Ούγκο Μπέττι.

Το 1962 η Ελεάνα Απέργη και ο Διονύσης Παγουλάτος δημιουργούν ένα νέο θέατρο στην Αθήνα, στην οδό Σίνα και του δίνουν το όνομα του πρωταγωνιστή του ελληνικού θεάτρου της περιόδου 1930-1950, Γιώργου Παππά. Στο θέατρο αυτό η Ελεάνα Απέργη παίζει στα έργα:

* 1962-1963 *Οκτώ γυναίκες κατηγορούνται* του Ρομπέρ Τομά με τον θίασο της Βίλμας Κύρου με την Αλέκα Κατσέλη.
* Καλοκαίρι 1963 *Τρεις άγγελοι* του Αλμπέρ Υσσόν [θίασος Απέργη -Παγουλάτου].

* 1963-1964 *Έγκλημα στον Νείλο* της Αγκάθα Κρίστι με τον θίασο της Βίλμας Κύρου.
* Καλοκαίρι 1964 Θίασος «Απέργη -Παγουλάτου» και «Επτανησίων Ηθοποιών» με τα έργα του Ξενόπουλου *Το φιόρο του Λεβάντε* και *Στέλλα Βιολάντη* με παραστάσεις στο θέατρο «Γιώργου Παππά» και περιοδεία στα Επτάνησα με αφορμή τα 100 χρόνια από την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα.

* 1964-1965 Θίασος Αντιγόνης Βαλάκου στα έργα *Τρεις φορές το φως* του Κλωντ Σπάακ και *Εφιάλτης* του Πατρίκ Χάμιλτον.
* Καλοκαίρι 1965 Θίασος Απέργη- Παγουλάτου, περιοδεία στη Γερμανία με το έργο *Δεσποινίς ετών 39* των Αλέκου Σακελλάριου-Χρήστου Γιαννακόπουλου.
* Από το 1965 έως το 1973 στο θέατρο «Γιώργου Παππά» ο θίασος Ελεάνας Απέργη - Διονύση Παγουλάτου παρουσιάζουν τα έργα:

* 1965-1966 Ντομινίκ Νοαίν *Ο τρίτος μάρτυς* και Αλέκου Γαλανού *Τον καιρό της ειρήνης*.
* 1966-1967 Μώρις Μπράντελ - Ανίτα Χαρτ *Ένας απρόσκλητος μουσαφίρης* και Ουίλλιαμ Σαίξπηρ *Ο έμπορος της Βενετίας*.
* 1967-1968 Σόμερσετ Μομ *Διά παρασχεθείσας υπηρεσίας* και Αλέκου Σακελλάριου- Χρήστου Γιαννακόπουλου *Δεσποινίς ετών 39*
* 1970-1971 Ίστβαν Ορκένυ *Οικογένεια Τοτ* με τη συνεργασία του Μίμη Φωτόπουλου.
* 1971-1972 Διονύση Παγουλάτου *Ο αφορεσμένος*. Καλοκαίρι 1972 περιοδεία με το ίδιο έργο. 1972-1973 2ος χρόνος *Αφορεσμένου.*

Καριέρα στο ΚΘΒΕ
----------------

Από το 1973 έως το 1987 η Ελεάνα Απέργη ανήκε στο δυναμικό του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος όπου έπαιξε σε 25 έργα:

Μπρένταν Μπίαν *Ένας όμηρος*, Χένρικ Ίψεν *Το σπίτι της κούκλας*, Σοφοκλή *Ηλέκτρα*, Γρηγορίου Ξενόπουλου *Ο Ποπολάρος*, Άουγκουστ Στρίντμπεργκ *Δεσποινίς Τζούλια*, Ευριπίδη *Μήδεια*, Γεωργίου Σουρή *Τα ίδια και τα ίδια*, Γεβγένι Σβαρτς *Η βασίλισσα του χιονιού*, Γιώργου Μανιώτη *Τα παθήματα*, Πλαύτου *Η τσουκάλα με το χρυσάφι*, Ζαν Ζενέ *Οι δούλες*, Σενέκα *Μήδεια*, Σπύρου Μελά *Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται*, Άρθουρ Μίλερ *Ήταν όλοι τους παιδιά μου*, Διονύση Παγουλάτου *Ο αφορεσμένος*, Ουίλλιαμ Σαίξπηρ *Άμλετ*, Μιχαήλ Χουρμούζη *Ο υπάλληλος*, Παντελή Χορν *Το φιντανάκι*, Αισχύλου *Ικέτιδες*, Μανόλη Κορρέ *Οίκος ευγηρίας*, Αντόν Τσέχωφ *Ο γλάρος*, Κωστούλας Μητροπούλου *Ένας ρόλος για κλόουν*, Ευριπίδη *Ικέτιδες*, Ιάκωβου Καμπανέλλη *Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού*, Γρηγορίου Ξενόπουλου *Στέλλα Βιολάντη*.

Στα δώδεκα χρόνια που υπηρέτησε το ΚΘΒΕ η Ελεάνα Απέργη δίδαξε και θέατρο στη Σχολή του, καθώς και στην ανωτέρα δραματική σχολή Τέχνης- θέατρο «Παράγκα».

Θάνατος
-------

Απεβίωσε στις 20 Ιανουαρίου 2023 σε ηλικία 90 ετών

Δεκαετίες 1980 και 1990
-----------------------

| Έτος | Τίτλος | Συγγραφέας | Θέατρο |
| --- | --- | --- | --- |
| 1987-1988 | *Λουμπάγκο* | Μανόλης Κορρές | Δημοτικό Θέατρο Ρόδου |
| 1988-1989 | *Ξαφνικά το τελευταίο καλοκαίρι* | Τένεσι Ουίλιαμς | Θέατρο Όρβο |
| 1989-1990 | *Γυάλινος κόσμος* | ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου |
| 1992-1993 | *Το ματς* | Γιώργος Μανιώτης |
| 1995 | *Δόνα Ροζίτα* | Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα | Θέατρο Λυκαβηττού |
| 1996 | *Το φιόρο του Λεβάντε* | Γρηγόριος Ξενόπουλος | ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης |
| 1996-1997 | *Άμλετ με πικάντικη σάλτσα* | Νικολάι Άλντο | Θέατρο Κνωσσός |
| 1997 | *Στο μισό του φεγγαριού* | Πέτρος Γεωργιόπουλος | Θέατρο Σφεντόνα |
| 1997-1998 | *Ο Λεπρέντης* | Μιχαήλ Χουρμούζης | ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου |

Η απώλεια του συντρόφου της και η επιστροφή
-------------------------------------------

Το 1957 Η Απέργη παντρεύτηκε τον ηθοποιό Διονύση Παγουλάτο. Μαζί έζησαν 48 χρόνια και απέκτησαν δύο κόρες: τη Μαρία και την Ολυμπία. Ωστόσο η αρρώστια του συντρόφου της την κράτησε μακρυά από το θέατρο για τέσσερα ολόκληρα χρόνια. Ο Παγουλάτος πέθανε στις 27 Αυγούστου 2003. Το 2008 η Ελεάνα Απέργη επέστρεψε στο θέατρο με το έργο *Λόγω φάτσας* του Γιώργου Διαλεγμένου στο ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας - Θεσσαλικό θέατρο.

Στον κινηματογράφο
------------------

| Έτος | Τίτλος | Σκηνοθεσία |
| --- | --- | --- |
| 1957 | *Μαρία Πενταγιώτισσα* | Κώστας Ανδρίτσος |
| 1960 | *Μανταλένα* | Ντίνος Δημόπουλος |
| *Η Χιονάτη και τα 7 γεροντοπαλίκαρα* | Ιάκωβος Καμπανέλλης |
| 1965 | *Ένα έξυπνο έξυπνο... μούτρο*  | Γιάννης Δαλιανίδης |
| 1966 | *Κατηγορώ τους ανθρώπους*  | Ντίνος Δημόπουλος |
| 1995 | *Τρεις εποχές* | Μαρία Ηλιού |

Τηλεόραση
---------

| Έτος | Τίτλος | Κανάλι | Σενάριο | Σκηνοθεσία |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1992 | *Νέμεσις* | ΕΤ1 | Άννα Μακράκη, Ντόρα Σιμοπούλου | Παύλος Μιχαήλ, Δημήτρης Σοφιανός |

Έπαιξε σε πολλά θεατρικά έργα στην τηλεόραση, όπως τα *Αφορεσμένος*, *Ο Αναπαραδιάδης*, *Οίκος ευγηρίας*.

Ραδιόφωνο
---------

Συμμετείχε στην μεταφορά πολλών θεατρικών έργων στο ραδιόφωνο, με πρώτα τα *Μαρία Πενταγιώτισσα* το 1958 και *Ορφέας στον Άδη* το 1960. Για πολλά χρόνια την ακούγαμε στο κρατικό ραδιόφωνο κάθε Τετάρτη βράδυ να διαβάζει τα «Αριστουργήματα της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας».

Παραπομπές
----------

1. ↑  newsique.gr/pethane-i-ithopoios-eleana-apergi.
2. ↑  «Ελεάνα Απέργη: Πέθανε η θεατρική ηθοποιός». *ProtoThema*. 20 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2023.
3. 1 2 3  «Ελεάνα Απέργη (Ηθοποιός)». *Φίνος Φιλμ*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2023.

Πηγές
-----

* Κέντρο Μελέτης και Έρευνας- Θεατρικό Μουσείο
* Αρχείο Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος
* www.inewsgr.com
* Κρατικό Θέατρο Β. Ελλάδος
* 
* 
*