Ο **Λουίτζι Ρίβα** (ιταλικά: *Luigi Riva*, 7 Νοεμβρίου 1944 - 22 Ιανουαρίου 2024), ή **Τζίτζι Ρίβα** (*Gigi Riva*), όπως έγινε ευρύτερα γνωστός, είναι Ιταλός πρώην ποδοσφαιριστής. Υπήρξε ένας από τους καλύτερους κεντρικούς επιθετικούς της εποχής του και είναι μέχρι σήμερα ο  πρώτος σκόρερ της Εθνικής Ιταλίας με 35 γκολ.

Τα περισσότερα χρόνια της καριέρας του αγωνίστηκε με την Κάλιαρι, για την οποία υπήρξε ποδοσφαιριστής-θρύλος και κορυφαίος σκόρερ στην ιστορία της ομάδας. Σπουδαίος κεφαλοσφαιριστής και σουτέρ αλλά ταυτόχρονα τεχνίτης, με καλή πάσα και φινέτσα. Είχε το παρατσούκλι "*Κεραυνός*" (*Rombo di Tuono*) λόγω της εκρηκτικότητάς του.

Βιογραφία
---------

### Καριέρα σε συλλόγους

Ο Ρίβα γεννήθηκε το 1944 στο Λετζούνο του Βαρέζε στην Λομβαρδία. Η καριέρα του άρχισε το 1962, όταν υπέγραψε στη ΑΣΝ Λενιάνο Κάλτσιο 1913. Την επόμενη αγωνιστική περίοδο πήρε μεταγραφή για την Κάλιαρι, στην οποία αγωνίστηκε όλη την υπόλοιπη καριέρα του, παρά το ενδιαφέρον που έδειξε η αγγλική Μπρέντφορντ ΦΚ.

Την πρώτη του χρονιά βοήθησε την ομάδα να ανέβει στην κορυφαία κατηγορία του ιταλικού πρωταθλήματος. Έκανε το ντεμπούτο του στην πρώτη κατηγορία με την Κάλιαρι στις 13 Σεπτεμβρίου 1964 εναντίον της Ρόμα. Το 1970 αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ του ιταλικού πρωταθλήματος βοηθώντας την Κάλιαρι να κατακτήσει το μοναδικό πρωτάθλημα στην ιστορία της. Το 1973, σε ηλικία 29 ετών, απέρριψε πρόταση να μεταγραφεί στην Γιουβέντους και προτίμησε να τελειώσει την καριέρα του στην Κάλιαρι. 

Το 1976 τραυματίστηκε σοβαρά και παρά τις προσπάθειές του δεν κατάφερε να επανέλθει στους αγωνιστικούς χώρους με αξιώσεις. Τελικά, το 1978 σε ηλικία 34 ετών αποσύρθηκε. Η Κάλιαρι αναγνωρίζοντας τη συνεισφορά του απέσυρε τη φανέλα με το νούμερο 11.

Στη συνέχεια εργάστηκε ως μάνατζερ στην Κάλιαρι και στην Εθνική Ιταλίας.

### Στην Εθνική ομάδα

Στην Εθνική Ιταλίας υπήρξε βασικό στέλεχος για μια δεκαετία από το 1965 ως το 1974. Έκανε ντεμπούτο στις 27 Ιουνίου 1965 εναντίον της Ουγγαρίας σε μια συντριπτική νίκη με 8-1. Αγωνίστηκε σε 42 συναντήσεις και σημείωσε 35 γκολ. Μέχρι σήμερα είναι ο κορυφαίος σκόρερ της εθνικής.

Ήταν μέλος της ομάδας που κατέκτησε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου του 1968. Σημείωσε ένα γκολ στον επαναληπτικό τελικό εναντίον της Γιουγκοσλαβίας αλλά ήταν σημαδιακό. Εκτός από το ότι βοήθησε την Ιταλία να πάρει τον τίτλο, υπήρξε το πιο γρήγορο γκολ του τουρνουά, στο 12ο λεπτό. Συνολικά πέτυχε επτά γκολ στη διοργάνωση και συμπεριλήφθηκε στην καλύτερη ομάδα της τελικής φάσης.

Συμμετείχε στις τελικές φάσεις δύο Μουντιάλ, το 1970 στο Μεξικό και το 1974 στη Γερμανία. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970 ήταν πρώτος σκόρερ της Ιταλίας. Ήταν ο σκόρερ του αποφασιστικού τέρματος της νίκης εναντίον της Γερμανίας με 4-3 στην παράταση του ημιτελικού, στον αγώνα που έχει χαρακτηριστεί ο πιο συναρπαστικός στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου και έμεινε γνωστός ως "ο αγώνας του αιώνα". Συμμετείχε και στον τελικό, στην ήττα με 1-4 από την πανίσχυρη Βραζιλία.

Σε αγώνα εναντίον του Λουξεμβούργου για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1974 πέτυχε 4 γκολ αλλά οι απογοητευτικές εμφανίσεις της Εθνικής Ιταλίας στην τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Γερμανίας, είχαν ως αποτέλεσμα να μην ξανακληθεί στην εθνική, όπως και άλλοι της παλιάς ομάδας. Έτσι τελείωσε η διεθνής καριέρα του.

Στην Εθνική επέστρεψε αργότερα ως διοικητικός παράγοντας. Μάλιστα, το 2006 ήταν επικεφαλής της ομάδας που κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο.

### Θάνατος

Απεβίωσε από καρδιακή προσβολή στο Κάλιαρι στις 22 Ιανουαρίου 2024, σε ηλικία 79 ετών .

### Στατιστική

| Έτη | Σύλλογος | Συμμετοχές (Τέρματα) |
| --- | --- | --- |
| 1961-62 |  ΑΣΝ Λενιάνο Κάλτσιο 1913 | 23 (6) |
| 1962-76 |  Κάλιαρι | 374 (207) |
| Έτη | Εθνική Ομάδα | Συμμετοχές (Τέρματα) |
| 1965-74 | Ιταλία ! Ιταλία | 42 (35) |
|

Τίτλοι και διακρίσεις
---------------------

**Συλλογικοί**

* Με την Κάλιαρι
	+ Πρωτάθλημα Ιταλίας : 1970.

* Με την Εθνική Ιταλίας
	+ Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου (1): 1968.

**Ατομικές διακρίσεις**

* Πρώτος σκόρερ Σέριε Α΄ (3): 1967 (18 γκολ), 1969 (20 γκολ), 1970 (γκολ).
* Ασημένια Μπάλα: 1969
* Χάλκινη Μπάλα: 1970
* Καλύτερη ομάδα Ευρωπαϊκόυ Πρωταθλήματος  : 1968
* *World Soccer* περιοδικό : Οι 100 μεγαλύτεροι ποδοσφαιριστές του 20ού αιώνα
* IFFHS : 42ος καλύτερος Ευρωπαίος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα
* Golden Foot "Football Legends" : 2005
* Ιταλικό Ποδόσφαιρο Hall of Fame : 2011
* Έλαβε μέρος στο Walk of Fame του ιταλικού αθλητισμού : 2015

Παραπομπές
----------

1. ↑  «ALL-TIME GREATEST ITALY SQUAD». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2020.
2. 1 2  «Italy - Record International Players». Ανακτήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2021.
3. 1 2  «LEGEND OF CALCIO: LUIGI 'GIGI' RIVA». Ανακτήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2021.
4. ↑  «Top facts about Luigi Riva, the Roar of Thunder». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2021.
5. ↑  «Italy - Serie A Top Scorers». Ανακτήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2021.
6. 1 2  «Luigi Riva - Goals in International Matches». Ανακτήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2021.
7. ↑  «UEFA Euro 1968: Italy's first and only European triumph». Ανακτήθηκε στις 4 Ιουλίου 2020.
8. ↑  «UEFA : EURO 1968: all you need to know». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2021.
9. ↑  «Soccer: 10 Greatest Matches Ever». Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020.
10. ↑  ««The century game»\* (Ο αγώνας του αιώνα)!». Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2020.
11. ↑  «10 Greatest World Cup Matches». Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2021.
12. ↑  «Gigi Riva, è morto il mito del calcio italiano: nessuno ha segnato tanto come lui in azzurro». *Calcio - La Repubblica* (στα Ιταλικά). 22 Ιανουαρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2024.