Ο **Τοκιχάρου Άμπε** (ιαπων. 阿部 宗明, *Abe Tokiharu*, 3 Απριλίου 1911 – 9 Αυγούστου 1996) ήταν Ιάπωνας βιολόγος και συγκεκριμένα ιχθυολόγος.

Ο Τοκιχάρου Άμπε γεννήθηκε στο Τόκιο και εργάσθηκε για το Μουσείο του Πανεπιστημίου του Τόκιο. Ο επιστήμονας αυτός είναι αξιοσημείωτος για τις μελέτες του στην ταξινομική των ακτινοπτερύγιων ιχθύων των θαλασσών της Ανατολικής Ασίας που ανήκουν στην οικογένεια τετραοδοντίδες (τα κοινώς λεγόμενα «ψάρια-φούσκες»), με πιο σημαντικές τις μελέτες για το εξαιρετικά δηλητηριώδες γένος ψαριού τακιφούγκου (*Takifugu*), το οποίο πρώτος αυτός περιέγραψε το έτος 1949 και του έδωσε τη χαρακτηριστική αυτή ιαπωνική ονομασία: *fu-gu* σημαίνει «γουρούνι των ποταμών». Ο Τοκιχάρου Άμπε περιέγραψε και αρκετά σημαντικά είδη, όπως το *Sagamichthys abei*, τον καρχαρία *Centroscyllium kamoharai* και το *Fugu obscurus*. Κάποια άλλα είδη, όπως τα «τετραόδων του Άμπε» (*Tetraodon abei*) και *Chaunax abei*, ονομάσθηκαν έτσι προς τιμή του. Ο Άμπε ήταν επίτιμο αντεπιστέλλον μέλος της Αμερικανικής Εταιρείας Ιχθυολόγων και Ερπετολόγων (ASIH).

Ο Τοκιχάρου Άμπε απεβίωσε σε ένα νοσοκομείο του Τόκιο σε ηλικία 85 ετών από εγκεφαλική αιμορραγία.

Συγκεκριμένες έρευνες
---------------------

Το 1950 ο Τοκιχάρου Άμπε άρχισε τη μεγάλη σειρά δημοσιεύσεων στο *Ιαπωνικό περιοδικό Ιχθυολογίας* υπό τον γενικό τίτλο «Νέα, σπάνια ή ασυνήθιστα είδη ιχθύων των ιαπωνικών υδάτων». Η σειρά εργασιών του με θέμα τις ταξινομικές μελέτες των τετραοδοντίδων («ψάρια-φούσκες») χρειάσθηκε επίσης επτά δημοσιεύσεις για να ολοκληρωθεί, έως το 1952. Την ίδια εποχή ο επιστήμονας ανεκάλυψε στα ανοικτά των Νήσων του Σολομώντα το νέο είδος ψαριού «τετραγώνουρος του Ειρηνικού» (*Tetragonurus pacificus*) της ομώνυμης οικογένειας τετραγωνουρίδες, ενώ δύο χρόνια αργότερα ανεκάλυψε ένα νέο είδος χελιδονόψαρου, το *Prognichthys sealei*

Με την ιδέα του να ερευνήσει το περιεχόμενο του στομαχιού φαλαινών που είχαν αλιευθεί στην Ανταρκτική, ο Τοκιχάρου Άμπε κατόρθωσε να ανακαλύψει όχι απλώς ένα νέο είδος, αλλά και ένα νέο γένος ψαριού, τον «ξενόκυτο» (*Xenocyttus nemotoi*, 1957).

Δημοσίευσε επίσης το δίτομο βιβλίο *Εικονογραφημένες περιγραφές χιλίων χρήσιμων ψαριών* (εκδ. Morikita Shuppan, Τόκιο 1957, στην ιαπωνική). Από τις μεταγενέστερες έρευνές του αξίζει να αναφερθεί η εισαγωγή του νέου γένους με το ιδιόμορφο όνομα «ψευδοταράκτης» (*Pseudotaractes*), που δεν έγινε ευρύτερα αποδεκτό. Επίσης, η επέκταση των ερευνών του στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου μαζί με τον Y. Haneda περιέγραψε το 1973 ένα νέο είδος ψαριού, που ανήκει στο γένος φωτοβλέφαρο (*Photoblepharon*).

Παραπομπές
----------

1. ↑  Abe, T. 1966: «Description of a new squaloid shark, Centroscyllium kamoharai, from Japan», *Japan. J. Ichthyol.*, τόμος **13**, σσ. 190-198
2. ↑  Abe, T. 1950: «New, rare or uncommon fishes from Japanese waters. I.Liparis franzi, new name», *Japan. J. Ichthyol.*, τόμος 1, σσ. 135-139
3. ↑  Abe, T. 1952: «Taxonomic studies of the puffers (Tetraodontidae, Teleostei) from Japan and adjacent regions—VII. Concluding remarks, with the introduction of two new genera, Fugu and Boesemanichthys», *Japan. J. Ichthyol.*, τόμος **2**, σσ. 35-44, 93-97, 117-127
4. ↑  Abe, T. 1955: «On a new Pacific flying-fish, retaining five unbranched fin-rays above in the pectoral throughout life», *Rec. Oceanogr. Works Japan*, τόμος **2**, σσ. 185-192
5. ↑  Abe, T. 1957a: «Notes on fishes taken from the stomach of whales taken in the Antarctic. I.Xenocyttus nemotoi, a new genus and new species of zeomorph fish of the subfamily Oreosomatinae Goode and Bean, 1895», *Sci. Rep. Whales Res. Inst.*, τόμος 12, σσ. 225-233.

Πηγές
-----

* Ryoichi Arai: «Memories of Dr. Tokiharu Abe (1911–1996)» στο *Ichthyological Research*, τόμος **44** (1η Φεβρουαρίου 1997), Springer Japan

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 53222481
* LCCN: n87924295
* ISNI: 0000 0000 8234 347X
* NDL: 00000289
* CiNii: DA0329435X

 |

 |