Η **Επιχείρηση Οργή του Θεού** (αγγλικά: Operation Wrath of God‎, ή **Επιχείρηση Μπαγιονέτ** (εβραϊκά: מבצע זעם האל‎) ήταν η κωδική ονομασία μιας μυστικής επιχείρησης που πραγματοποιήθηκε από τη Μοσάντ για τη δολοφονία ατόμων που θεωρούνταν ότι συμμετείχαν στη σφαγή του Μονάχου το 1972. Οι στόχοι ήταν μέλη της παλαιστινιακής ένοπλης μαχητικής ομάδας Μαύρος Σεπτέμβρης και στελέχη της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO). 

Με εξουσιοδότηση από την Ισραηλινό πρωθυπουργό Γκόλντα Μέιρ το φθινόπωρο του 1972, η επιχείρηση πιστεύεται ότι συνεχίστηκε για περισσότερα από είκοσι χρόνια.  Ενώ η Μοσάντ σκότωσε αρκετούς εξέχοντες Παλαιστίνιους κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, δεν κατάφερε ποτέ να σκοτώσει τον εγκέφαλο πίσω από το Μόναχο, δηλαδή τον Αμπού Νταούντ. Η επιχείρηση απεικονίστηκε στην τηλεοπτική ταινία *Sword of Gideon* (1986) και στην ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ *Μόναχο* (2005).

Ιστορικό
--------

Δύο ημέρες μετά τη σφαγή του Μονάχου στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1972, το Ισραήλ αντεπιτέθηκε βομβαρδίζοντας δέκα βάσεις της PLO στη Συρία και τον Λίβανο. Η πρωθυπουργός Γκόλντα Μέιρ δημιούργησε την "Επιτροπή Χ", μια μικρή ομάδα κυβερνητικών αξιωματούχων επιφορτισμένη με τη διατύπωση μιας ισραηλινής απάντησης, με επικεφαλής την ίδια και τον υπουργό Άμυνας Μοσέ Νταγιάν. Διόρισε επίσης τον στρατηγό Ααρών Γιαρίβ ως σύμβουλό της για την Αντιτρομοκρατία. Αυτός, μαζί με τον διευθυντή της Μοσάντ Ζβι Ζαμίρ, ανέλαβαν τον κύριο ρόλο στη διεύθυνση της επιχείρησης που ακολούθησε. Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, για να αποτρέψουν μελλοντικά βίαια επεισόδια εναντίον του Ισραήλ, έπρεπε να δολοφονήσουν όσους είχαν υποστηρίξει ή διεξήγαγε τη σφαγή του Μονάχου και μάλιστα με δραματικό τρόπο.

Πιεζόμενη από την ισραηλινή κοινή γνώμη και από κορυφαίους αξιωματούχους των μυστικών υπηρεσιών, η Μέιρ ενέκρινε απρόθυμα την έναρξη της ευρείας εκστρατείας δολοφονιών.  Ωστόσο, όταν οι τρεις επιζώντες δράστες της σφαγής του Μονάχου αφέθηκαν ελεύθεροι λίγους μήνες αργότερα από τη Δυτική Γερμανία σε συμμόρφωση με τις απαιτήσεις των αεροπειρατών της πτήσης 615 της Lufthansa, η όποια αμφιθυμία που ένιωθε σταμάτησε.  Το πρώτο καθήκον της επιτροπής για τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες ήταν να συντάξει έναν κατάλογο δολοφονιών όλων των εμπλεκομένων στο Μόναχο. Αυτό επιτεύχθηκε με τη βοήθεια στελέχων της PLO που εργάζονταν για τη Μοσάντ, και με πληροφορίες που παρείχαν φιλικές ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών.  Ενώ τα περιεχόμενα ολόκληρης της λίστας είναι άγνωστα, οι αναφορές αναφέρουν τον τελικό αριθμό στόχων σε 20–35, ένα μείγμα στοιχείων του Μαύρου Σεπτεμβρίου και της PLO.  Μόλις ολοκληρώθηκε αυτό, ανατέθηκε στη Μοσάντ ο εντοπισμός των ατόμων και η δολοφονία τους.

Κρίσιμη στον σχεδιασμό ήταν η ιδέα της εύλογης αμφισβήτησης, ότι θα ήταν αδύνατο να αποδειχθεί μια άμεση σύνδεση μεταξύ των δολοφονιών και του Ισραήλ.  Επιπλέον, οι επιχειρήσεις είχαν γενικότερο σκοπό να τρομοκρατήσουν τους Παλαιστίνιους μαχητές. Σύμφωνα με τον Ντέιβιν Κιμτς, πρώην αναπληρωτή επικεφαλής της Μοσάντ, *ο στόχος δεν ήταν τόσο εκδίκηση, αλλά κυρίως να τρομοκρατήσουν [τους Παλαιστίνιους τρομοκράτες]. Θέλαμε να τους κάνουμε να φαίνονται πάνω από τους ώμους τους και να νιώσουν ότι είμαστε πάνω τους. Και επομένως προσπαθήσαμε να μην κάνουμε πράγματα πυροβολώντας απλώς έναν άντρα στο δρόμο – αυτό είναι εύκολο ... δίκαια.* 

Είναι επίσης γνωστό ότι ο πράκτορας της Μοσάντ Μάικλ Χαράρι ηγήθηκε της δημιουργίας και της διεύθυνσης των ομάδων,  αν και ορισμένες μπορεί να μην ήταν πάντα υπό την ευθύνη της κυβέρνησης. Ο συγγραφέας Σάιμον Ριβ εξηγεί ότι η ομάδα της Μοσάντ  – των οποίων τα ονόματα των ομάδων είναι γράμματα του εβραϊκού αλφαβήτου – αποτελείται από:

> ...δεκαπέντε άτομα χωρισμένα σε πέντε ομάδες: "Άλεφ ", δύο εκπαιδευμένοι δολοφόνοι. «Μπετ», δύο φρουροί που θα σκίαζαν τους Άλεφ. "Χετ ", δύο πράκτορες που θα κάλυπταν την υπόλοιπη ομάδα ενοικιάζοντας δωμάτια ξενοδοχείου, διαμερίσματα, αυτοκίνητα κ.λπ. Το "Αγίν ", που αποτελείται από έξι έως οκτώ πράκτορες που αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά της επιχείρησης, εντοπίζοντας στόχους και δημιουργώντας μια οδό διαφυγής για τις ομάδες Άλεφ και Μπετ και "Qoph ", δύο πράκτορες που ειδικεύονται στις επικοινωνίες. 
> 
> 

Αυτό είναι παρόμοιο με την περιγραφή του πρώην πράκτορα της Μοσάντ Βίκτορ Οστρόφσκι για τις ομάδες δολοφονίας της ίδιας της Μοσάντ, τους Kidon. Μάλιστα, ο Οστρόφσκι λέει στο βιβλίο του ότι ήταν μονάδες Kidon που έκαναν τις δολοφονίες.  Αυτό υποστηρίζεται από τον συγγραφέα Gordon Thomas, στον οποίο δόθηκε πρόσβαση στις αναφορές ενημέρωσης που υποβλήθηκαν από την εφεδρική ομάδα και 80 μελών της Kidon που συμμετείχαν στις δολοφονίες. 

Μια άλλη αναφορά του συγγραφέα Aaron J. Klein λέει ότι αυτές οι ομάδες ήταν στην πραγματικότητα μέρος μιας μονάδας που ονομαζόταν Καισάρεια, η οποία θα μετονομαζόταν και θα αναδιοργανωθεί σε Kidon στα μέσα της δεκαετίας του 1970.  Ο Χαράρι τελικά διοικούσε τρεις ομάδες της Καισάρειας με περίπου 12 μέλη η καθεμία. Ο καθένας τους χωρίστηκε περαιτέρω σε ομάδες επιμελητείας, παρακολούθησης και δολοφονιών. 

Μία από τις μυστικές ομάδες αποκαλύφθηκε στον απόηχο της υπόθεσης Λίλχαμερ, όταν έξι μέλη της ομάδας δολοφονιών της Μοσάντ συνελήφθησαν από τις νορβηγικές αρχές. Ο Χαράρι διέφυγε στο Ισραήλ και είναι πιθανό ότι και άλλοι κατάφεραν να αποφύγουν τη σύλληψη μαζί του. Ένα άρθρο στο περιοδικό *Time* αμέσως μετά τη δολοφονία ανέφερε τον συνολικό αριθμό του προσωπικού της Μοσάντ σε 15,  που θα ήταν επίσης παρόμοια με τις παραπάνω περιγραφές.

Μια πολύ διαφορετική περιγραφή προέρχεται από το βιβλίο *Vengeance*, όπου ο συγγραφέας δηλώνει ότι η Μοσάντ δημιούργησε μια μονάδα πέντε ατόμων εκπαιδευμένου προσωπικού πληροφοριών στην Ευρώπη – μια μονάδα της οποίας ηγήθηκε το άτομο που ήταν και η πηγή του συγγραφέα για τις πληροφορίες. Το βιβλίο λέει επίσης ότι η ομάδα λειτουργούσε εκτός του άμεσου κυβερνητικού ελέγχου και ότι οι μόνες επικοινωνίες της ήταν με τον Χαράρι. 

Αρκετές ώρες πριν από κάθε δολοφονία, η οικογένεια κάθε στόχου λάμβανε λουλούδια με μια συλλυπητήρια κάρτα που έγραφε: *Μια υπενθύμιση που δεν ξεχνάμε ούτε συγχωρούμε*.

Αντιδράσεις
-----------

### Απάντηση του Μαύρου Σεπτέμβρη

Ο Μαύρος Σεπτέμβρης επιχείρησε και πραγματοποίησε μια σειρά από επιθέσεις και ομηρίες εναντίον του Ισραήλ.

Παρόμοια με την εκστρατεία επιστολών-βόμβων της Μοσάντ, δεκάδες επιστολικές βόμβες στάλθηκαν από το Άμστερνταμ σε ισραηλινές διπλωματικές θέσεις σε όλο τον κόσμο τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1972. Μια τέτοια επίθεση σκότωσε την Αμί Σαχόρι, μια Ισραηλινή Αγροτική Σύμβουλο στη Βρετανία. 

#### Απόπειρα δολοφονίας της Γκόλντα Μέιρ στη Ρώμη

Μια τρομοκρατική επιχείρηση σχεδιάστηκε από τον Μαύρο Σεπτέμβρη όταν πληροφορήθηκε ότι η πρωθυπουργός του Ισραήλ Γκόλντα Μέιρ θα ταξίδευε στη Ρώμη για να συναντηθεί με τον Πάπα Παύλο ΣΤ' τον Ιανουάριο του 1973. Η προγραμματισμένη επίσκεψη τέθηκε υπό καθεστώς αυστηρής μυστικότητας στο Ισραήλ και η είδηση της επερχόμενης επίσκεψης πιθανότατα διέρρευσε από έναν φιλοπαλαιστίνιο ιερέα στη Γραμματεία του Βατικανού. Ο διοικητής του Μαύρου Σεπτέμβρη, Αλί Χασάν Σαλαμέ άρχισε να σχεδιάζει μια επίθεση με πυραύλους εναντίον του αεροπλάνου της Μέιρ καθώς έφτανε στη Ρώμη. Στόχος του Σαλαμέ ήταν να σκοτώσει όχι μόνο τη Μέιρ, αλλά και βασικούς υπουργούς του υπουργικού συμβουλίου και ανώτερους αξιωματικούς της Μοσάντ που τη συνόδευαν. Εκείνη την εποχή, ο Σαλαμέ διαπραγματευόταν με τη Σοβιετική Ένωση, ζητώντας ασφαλές καταφύγιο, και ήλπιζε ότι μέχρι να συνέλθει το Ισραήλ από αυτό το χτύπημα, αυτός και οι άντρες του θα ήταν στη Σοβιετική Ένωση και μακριά από το Ισραήλ. Ο Μαύρος Σεπτέμβρης μετέφερε λαθραία αρκετούς πυραύλους Strela 2 στο Μπάρι της Ιταλίας από το Ντούμπροβνικ της Γιουγκοσλαβίας με βάρκα. Στη συνέχεια, οι πύραυλοι μεταφέρθηκαν λαθραία στη Ρώμη και τοποθετήθηκαν γύρω από το αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο λίγο πριν την άφιξη της Μέιρ. Για να εκτρέψει την επαγρύπνηση της Μοσάντ μακριά από τη Ρώμη πριν από την επίθεση, ο Σαλαμέ σχεδίασε μια τρομοκρατική επίθεση στην ισραηλινή πρεσβεία στην Μπανγκόκ της Ταϊλάνδης. 

Στις 28 Δεκεμβρίου 1972, τέσσερα μέλη του Μαύρου Σεπτέμβρη κατέλαβαν την ισραηλινή πρεσβεία στην Μπανγκόκ, κρατώντας 12 ομήρους. Σήκωσαν τη σημαία της PLO πάνω από το κτίριο και απείλησαν ότι θα σκοτώσουν τους ομήρους αν δεν απελευθερωθούν 36 κρατούμενοι της PLO. Το κτίριο περικυκλώθηκε από ταϊλανδικά στρατεύματα και την αστυνομία. Η επιλογή μιας επιχείρησης διάσωσης εξετάστηκε στο Ισραήλ αλλά αποκλείστηκε. Μια επιχείρηση διάσωσης θεωρήθηκε υλικοτεχνική αδύνατη και θεωρήθηκε επίσης ότι καθώς η πρεσβεία βρισκόταν στο πολυσύχναστο κέντρο της Μπανγκόκ, η κυβέρνηση της Ταϊλάνδης δεν θα επέτρεπε ποτέ την πιθανότητα πυροβολισμών. Αν και τα αιτήματά τους δεν ικανοποιήθηκαν, οι διαπραγματεύσεις εξασφάλισαν την απελευθέρωση όλων των ομήρων και οι μαχητές του Μαύρου Σεπτέμβρη έλαβαν ασφαλή διέλευση στο Κάιρο. 

Η Μοσάντ έμαθε για το σχέδιο δολοφονίας της Γκόλντα Μέιρ στις 14 Ιανουαρίου 1973, όταν ένας ντόπιος εθελοντής ενημέρωσε τη Μοσάντ ότι είχε χειριστεί δύο τηλεφωνήματα από ένα καρτοτηλέφωνο σε μια πολυκατοικία όπου μερικές φορές έμεναν μέλη της PLO. Οι κλήσεις ήταν στα αραβικά, τα οποία μιλούσε. Μιλώντας με κωδικό, ο καλών δήλωσε ότι ήταν «η ώρα να παραδώσει τα κεριά γενεθλίων για τη γιορτή». Ο Γενικός Διευθυντής της Μοσάντ Ζβι Ζαμίρ ήταν πεπεισμένος ότι επρόκειτο για μια κωδικοποιημένη εντολή που συνδέεται με μια επερχόμενη επίθεση. Ο Ζαμίρ είχε πειστεί ότι η επιδρομή στην πρεσβεία της Μπανγκόκ ήταν παραπλάνηση για μια μεγαλύτερη επίθεση, επειδή οι συμμετέχοντες στην επιδρομή εγκατέλειψαν τόσο εύκολα, κάτι που δεν περίμενε από μια ομάδα τόσο καλά εκπαιδευμένη, χρηματοδοτούμενη, στρατηγικά πονηρή και με κίνητρα. ως Μαύρος Σεπτέμβρης. Ο Ζαμίρ ερμήνευσε περαιτέρω ότι τα "κεριά γενεθλίων" θα μπορούσαν να αναφέρονται σε όπλα, και το πιο πιθανό με χροιά κεριού ήταν ένας πύραυλος. Ο Ζαμίρ συνέδεσε την πιθανή επερχόμενη επίθεση με πυραύλους με την επερχόμενη άφιξη της Μέιρ και μάντεψε ότι ο Μαύρος Σεπτέμβρης σχεδίαζε να καταρρίψει το αεροπλάνο της Μέιρ. Στη συνέχεια, ο Ζαμίρ έστειλε έναν πράκτορα, ή έναν αξιωματικό των πληροφοριών, στη Ρώμη και ταξίδεψε στην πόλη με μια ομάδα αξιωματικών της Μοσάντ. Ο Ζαμίρ συναντήθηκε με τον επικεφαλής του DIGOS, της ιταλικής αντιτρομοκρατικής μονάδας, και εξέθεσε τις ανησυχίες του. Οι αξιωματικοί του DIGOS έκαναν έφοδο στις πολυκατοικίες από όπου είχαν γίνει οι κλήσεις και βρήκαν ένα ρωσικό εγχειρίδιο οδηγιών για την εκτόξευση πυραύλων. Καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας, οι ομάδες του DIGOS, η καθεμία συνοδευόμενες από έναν πράκτορα της Μοσάντ, έκαναν έφοδο σε γνωστά διαμερίσματα της PLO, αλλά δεν βρήκαν στοιχεία για σχέδιο δολοφονίας της Μέιρ. Το πρωί, λίγες ώρες πριν φτάσει το αεροπλάνο της Μέιρ, πράκτορες της Μοσάντ και η ιταλική αστυνομία περικύκλωσαν το αεροδρόμιο του Φιουμιτσίνο. 

Ένας πράκτορας της Μοσάντ εντόπισε ένα φορτηγό Fiat σταθμευμένο σε χωράφι κοντά στο διάδρομο πτήσης. Ο πράκτορας διέταξε τον οδηγό να βγει έξω. Στη συνέχεια, η πίσω πόρτα άνοιξε και δύο μαχητές άνοιξαν πυρ. Ο πράκτορας ανταπέδωσε τα πυρά, τραυματίζοντας και τους δύο σοβαρά. Το φορτηγό βρέθηκε να περιέχει έξι βλήματα. Ο οδηγός διέφυγε πεζός και καταδιώχθηκε από τον πράκτορα. Συνελήφθη καθώς προσπαθούσε να κλέψει ένα αυτοκίνητο που οδηγούσε άλλος πράκτορας της Μοσάντ που περιπολούσε. Ο οδηγός δέθηκε στο αυτοκίνητο και μεταφέρθηκε στο φορτηγό που χρησίμευε ως κινητό διοικητήριο της Μοσάντ, όπου αποκάλυψε το πού βρισκόταν η δεύτερη ομάδα πυραύλων μετά τον άγριο ξυλοδαρμό. Στη συνέχεια το φορτηγό έφυγε με ταχύτητα, κατευθυνόμενο βόρεια. Εντοπίστηκε ένα καφέ-βαν με τρεις εκτοξευτές βλημάτων να προεξέχουν από την οροφή. Στη συνέχεια, το φορτηγό χτύπησε το φορτηγό, αναποδογυρίζοντας το, παγιδεύοντας την ομάδα εκτόξευσης μέσα και μισοσυνθλίβοντάς τους κάτω από το βάρος των βλημάτων και στρέφοντας τους σταθερούς εκτοξευτές του φορτηγού μακριά από τον ουρανό. Ο οδηγός αναίσθητος ανασύρθηκε από το βαν και πετάχτηκε στην άκρη του δρόμου και οι DIGOS ειδοποιήθηκαν ότι είχε «ένα ενδιαφέρον ατύχημα που έπρεπε να το εξετάσουν». Ο Ζαμίρ σκέφτηκε εν συντομία να σκοτώσει τους Παλαιστίνιους τρομοκράτες, αλλά θεώρησε ότι ο θάνατός τους θα αποτελούσε αμηχανία στο κοινό της Γκόλντα Μέιρ με τον Πάπα. Οι τρομοκράτες, που είχαν εμπλακεί στη σφαγή του Μονάχου, μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο και τελικά τους επέτρεψαν να πετάξουν στη Λιβύη, αλλά μέσα σε μήνες, όλοι σκοτώθηκαν από τη Μοσάντ.  

#### Δολοφονίες άλλων Ισραηλινών και διεθνών αξιωματούχων

Δύο Ισραηλινοί ύποπτοι ως πράκτορες πληροφοριών πυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν, καθώς και ένας Ισραηλινός αξιωματούχος στην Ουάσινγκτον. Ο Μπαρούχ Κοέν, πράκτορας της Μοσάντ στη Μαδρίτη, σκοτώθηκε στις 23 Ιανουαρίου 1973 από νεαρό Παλαιστίνιο.  Στη συνέχεια, η Μοσάντ διεξήγαγε μια παράπλευρη επιχείρηση για να εντοπίσει και να σκοτώσει τους δολοφόνους του Κοέν, και τουλάχιστον τρεις Παλαιστίνιοι που συμμετείχαν στον σχεδιασμό και την εκτέλεση της δολοφονίας του Κοέν δολοφονήθηκαν.  Ο Βιτόριο Ολιβάρες, ένας Ιταλός υπάλληλος της El Al που υποπτευόταν ο Μαύρος Σεπτέμβρης, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στη Ρώμη τον Απρίλιο του 1973  Ο Ισραηλινός στρατιωτικός ακόλουθος στις Ηνωμένες Πολιτείες, συνταγματάρχης Γιοσέφ Άλον, δολοφονήθηκε την 1η Ιουλίου 1973 στο Chevy Chase του Μέριλαντ.   Ο δολοφόνος του Άλον δεν αναγνωρίστηκε ποτέ επίσημα και το FBI έκλεισε την έρευνά του αφού απέτυχε να εντοπίσει τους ενόχους, αλλά θεώρησε ότι ο Μαύρος Σεπτέμβρης ήταν πίσω από τη δολοφονία. Ο Φρεντ Μπάρτον, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής του τμήματος αντιτρομοκρατίας της Διπλωματικής Υπηρεσίας Ασφαλείας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και Αντιπρόεδρος της ιδιωτικής εταιρείας πληροφοριών και συμβούλων της Stratfor, διεξήγαγε έρευνα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο δολοφόνος του Άλον ήταν ένας πράκτορας του Μαύρου Σεπτέμβρη που σκοτώθηκε από τη Μοσάντ το 2011.  Η Αμί Σαχόρι, μια σύμβουλος που εργαζόταν στην Ισραηλινή Πρεσβεία στο Λονδίνο, δολοφονήθηκε από τον Μαύρο Σεπτέμβριο στις 19 Σεπτεμβρίου 1973. 

Ο Μαύρος Σεπτέμβρης πραγματοποίησε αρκετές άλλες επιθέσεις μόνο έμμεσα κατά του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της κατάληψης δυτικών διπλωματών στη πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας στο Χαρτούμ, αλλά η ομάδα διαλύθηκε επίσημα από τη Φατάχ τον Δεκέμβριο του 1974. 

### Αραβική αντίδραση

Ενώ το πρώτο κύμα δολοφονιών από τον Οκτώβριο του 1972 έως τις αρχές του 1973 προκάλεσε μεγαλύτερη ανησυχία στους Παλαιστίνιους αξιωματούχους, ήταν η επιδρομή στον Λίβανο – Επιχείρηση Άνοιξη της Νεότητας τον Απρίλιο του 1973 – που πραγματικά συγκλόνισε τον αραβικό κόσμο.  Το θράσος της αποστολής, καθώς και το γεγονός ότι ανώτεροι ηγέτες όπως Γιάσερ Αραφάτ, ο Abu Iyad και ο Αλί Χασάν Σαλαμέ απείχαν μόλις λίγα μέτρα από τις μάχες, συνέβαλαν στη δημιουργία της πεποίθησης ότι το Ισραήλ ήταν ικανό να χτυπήσει οπουδήποτε και οποτεδήποτε.  Προκάλεσε και λαϊκό πένθος. Στις κηδείες των θυμάτων της επιδρομής, μισό εκατομμύριο άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους της Βηρυτού.  Σχεδόν έξι χρόνια αργότερα, 100.000 άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου του Αραφάτ, βρέθηκαν στην ίδια πόλη για να θάψουν τον Σαλαμέ. 

Η επιχείρηση προκάλεσε επίσης ορισμένες από τις λιγότερο ριζοσπαστικές αραβικές κυβερνήσεις να αρχίσουν να ασκούν πίεση στους Παλαιστίνιους για να σταματήσουν τις επιθέσεις εναντίον ισραηλινών στόχων και απείλησαν να αποσύρουν την υποστήριξη των Παλαιστινίων εάν χρησιμοποιούσαν τα διαβατήριά τους κατά τη διάρκεια των επιθέσεων κατά του Ισραήλ. Ως αποτέλεσμα, ορισμένοι Παλαιστίνιοι μαχητές άρχισαν να χρησιμοποιούν πλαστά ισραηλινά έγγραφα.

Κριτική
-------

Στο βιβλίο του *Striking Back* το 2005, ο συγγραφέας Ααρόν Κλάιν  – ο οποίος λέει ότι στήριξε το βιβλίο του σε μεγάλο βαθμό σε σπάνιες συνεντεύξεις με βασικούς αξιωματικούς της Μοσάντ που συμμετείχαν στις αποστολές αντιποίνων – υποστηρίζει ότι η Μοσάντ είχε μόνο έναν άνθρωπο άμεσα συνδεδεμένο με τη σφαγή. Ο άνδρας, ο Atef Bseiso, σκοτώθηκε στο Παρίσι το 1992. Ο Κλάιν συνεχίζει λέγοντας ότι οι πληροφορίες σχετικά με τον Wael Zwaiter, τον πρώτο Παλαιστίνιο που πέθανε, ήταν «μη επιβεβαιωμένες και ακατάλληλες διασταυρώσεις. Κοιτάζοντας πίσω, η δολοφονία του ήταν λάθος». Αναλυτικά, δηλώνει ότι οι πραγματικοί σχεδιαστές και εκτελεστές του Μονάχου είχαν κρυφτεί μαζί με σωματοφύλακες στο Ανατολικό Μπλοκ και στον αραβικό κόσμο, όπου το Ισραήλ δεν μπορούσε να τους φτάσει. Οι περισσότεροι από τους νεκρούς ήταν ανήλικοι Παλαιστίνιοι που έτυχε να περιφέρονται απροστάτευτοι στη Δυτική Ευρώπη. Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας ισχυρίστηκαν ότι αυτοί οι νεκροί ήταν υπεύθυνοι για το Μόναχο. Οι ανακοινώσεις της PLO τους έκαναν σημαντικές προσωπικότητες και έτσι η εικόνα της Μοσάντ ως ικανής να δολοφονήσει κατά βούληση μεγάλωνε και μεγάλωνε. Η επιχείρηση λειτούργησε όχι μόνο για να τιμωρήσει τους δράστες του Μονάχου, αλλά και για να διαταράξει και να αποτρέψει μελλοντικές τρομοκρατικές ενέργειες, γράφει ο Κλάιν. «Για το δεύτερο γκολ, ένας νεκρός πράκτορας της PLO ήταν τόσο καλός όσο ένας άλλος». Ο Κλάιν αναφέρει μια ανώτερη πηγή πληροφοριών: *Το αίμα μας έβραζε. Όταν υπήρχαν πληροφορίες που εμπλέκουν κάποιον, δεν το επιθεωρούσαμε με μεγεθυντικό φακό.* 

Ο Αμπού Νταούντ, ένας από τους κύριους σχεδιαστές της σφαγής του Μονάχου, δήλωσε σε συνεντεύξεις του πριν από την κυκλοφορία της ταινίας *Μόναχο* ότι *επέστρεψα στη Ραμάλα το 1995 και το Ισραήλ γνώριζε ότι ήμουν ο σχεδιαστής της επιχείρησης του Μονάχου*. Ο ηγέτης του Μαύρου Σεπτέμβρη, Abu Iyad, επίσης δεν σκοτώθηκε από το Ισραήλ, αν και δολοφονήθηκε το 1991 στην Τύνιδα από την Οργάνωση Αμπού Νιντάλ. Ο πρώην επικεφαλής της Μοσάντ, Ζβι Ζαμίρ, το έχει αντικρούσει σε συνέντευξή του το 2006, όταν είπε ότι το Ισραήλ ενδιαφέρεται περισσότερο να χτυπήσει την «υποδομή των τρομοκρατικών οργανώσεων στην Ευρώπη» παρά τους άμεσα υπεύθυνους για το Μόναχο. *Δεν είχαμε άλλη επιλογή από το να ξεκινήσουμε με προληπτικά μέτρα*. 

Καθώς η εκστρατεία συνεχιζόταν, οι συγγενείς των αθλητών που σκοτώθηκαν στο Μόναχο κρατούνταν ενήμεροι. Ο Σάιμον Ριβ γράφει ότι κάποιοι ένιωθαν δικαιωμένοι, ενώ άλλοι, συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του ξιφομάχου Andre Spitzer, ένιωθαν αμφίθυμοι.  Η σύζυγος του δολοφονηθέντος πράκτορα της Μοσάντ Μπαρούχ Κοέν χαρακτήρισε την επιχείρηση, ειδικά μια παράπλευρη επιχείρηση εναντίον εκείνων που είχαν δολοφονήσει τον σύζυγό της, αηδιαστική. 

Σύμφωνα με τον Ronen Bergman (ανταποκριτής ασφαλείας για την ισραηλινή εφημερίδα *Yediot Ahronoth* και ειδικός στη Μοσάντ): *Αυτή η εκστρατεία σταμάτησε την περισσότερη τρομοκρατία της PLO έξω από τα σύνορα του Ισραήλ. Βοήθησε με οποιονδήποτε τρόπο στην ειρήνη στη Μέση Ανατολή; Όχι. Στρατηγικά ήταν μια πλήρης αποτυχία.*

Ο πρώην πράκτορας Βίκτορ Οστρόφσκι έχει πει ότι η κατεύθυνση στην οποία όρισε η Μοσάντ η Μέιρ, δηλαδή η εστίαση σε μεγάλο βαθμό στους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις της PLO, αφαίρεσε ενέργεια από τη συλλογή πληροφοριών για τους γείτονες του Ισραήλ.  Αυτό οδήγησε τη Μοσάντ να χάσει τα προειδοποιητικά σημάδια του Πολέμου του Γιομ Κιπούρ το 1973, που αιφνιδίασε την άμυνα του Ισραήλ.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Munich: Operation Bayonet, *BBC*, January 16, 2006. Retrieved August 17, 2006.
2. ↑  Klein, *Chapter 1*
3. ↑  Reeve, 152–54.
4. ↑  Reeve, 158.
5. ↑  Morris, 381.
6. ↑  Reeve states that intelligence sources put the number at 20 (Reeve, 162), while Ostrovsky puts it at 35 (Ostrovsky, 179).
7. 1 2  Countering Terrorism: The Israeli Response To The 1972 Munich Olympic Massacre And The Development Of Independence Covert Action Teams, M.A. thesis by Alexander B. Calahan at Marine Corps Command and Staff College, 1995.
8. 1 2  Quoted by Britain's Channel 4. Channel4.com. Retrieved on May 8, 2012.
9. ↑  Reeve, 161.
10. ↑  Reeve, 162.
11. ↑  Ostrovsky, 179.
12. 1 2  We know where you live Sydney Morning Herald January 14, 2006
13. ↑  Klein, 107, 203.
14. ↑  Klein, 133
15. ↑  "Fatal Error", *Time*, August 6, 1973. Retrieved June 23, 2006.
16. ↑  And Now, Mail-a-Death, *Time*, October 2, 1972. Accessed September 5, 2006.
17. ↑  Newton, Michael (2014). *Famous Assassinations in World History*. ABC-CLIO. σελίδες 388–389. ISBN 9781610692861.
18. ↑  Hoffman, Paul (15 Ιανουαρίου 1973). «Mrs. Meir to Visit Pope in First Such Call by an Israeli Premier». *The New York Times*. Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2020.
19. ↑  Burleigh, Michael (2008). *Blood and Rage: A Cultural history of Terrorism* (στα Αγγλικά). HarperCollins. σελίδες 172–73. ISBN 9780061173851.
20. ↑  Reeve, 171–73.
21. ↑  Reeve, 169.
22. ↑  Reeve, 186
23. ↑  Reeve, 173–74.
24. ↑  Richardson, USMC Major Rodney C. Yom Kippur War: Grand Deception Or Intelligence Blunder, 1991.
25. ↑  Ostrovsky, 205.
26. ↑  «Was Alon Killed Because He 'Knew Too Much?'». *Arutz Sheva*. 12 Οκτωβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2014.
27. ↑  *Assassination in Khartoum*. David A. Korn. 49
28. ↑  Klein, 170.
29. 1 2  Klein, 169.
30. ↑  Reeve, 208.
31. ↑  Beyer, Lisa. "The Myths and Reality of Munich", *Time*, December 12, 2005. Retrieved June 20, 2006.
32. 1 2  Reeve, 186.
33. ↑  Ostrovsky, 197.