Από το 2020, η πρωτεύουσα της Αϊτής, Πόρτο-ο-Πρίνς, ήταν το μέρος ενός συνεχιζόμενου πολέμου συμμοριών μεταξύ δύο μεγάλων εγκληματικών ομάδων και των συμμάχων τους: οι Επαναστατικές Δυνάμεις της Οικογένειας και των Συμμάχων του G9 (FRG9 ή G9) και του G-Pep. Η Κυβέρνηση της Αϊτής και οι δυνάμεις ασφαλείας της Αϊτικής έχουν αγωνιστεί για να διατηρήσουν τον έλεγχο της πρωτεύουσας Πόρτου-αου-Πρίνς εν μέσω αυτής της σύγκρουσης,[2] με συμμορίες να ελέγχουν μέχρι το 90% της πόλης μέχρι το 2023.

Σε απάντηση στην κλιμακώμενη μάχη των συμμοριών, ένα ένοπλο κίνημα αυτοδικαιολόγητων, γνωστό ως bwa kale (από το Γαλλικά *bois calé,* "απόκλεισμός"), εμφανίστηκε επίσης, με σκοπό την καταπολέμηση των συμμορίων.   Στις 2 Οκτωβρίου 2023, εγκρίθηκε η απόφαση 2699 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, η οποία εξουσιοδοτεί μια "πολυεθνική αποστολή υποστήριξης και ασφάλειας "στην Αϊτή υπό την ηγεσία της Κένυας. 

Τον Μάρτιο του 2024, η βία των συμμοριών εξαπλώθηκε σε όλο το Πόρτο-ο Πρίνς με στόχο την παραίτηση του πρωθυπουργού που ενεργούσε επίσης ως πρόεδρος Αριέλ Χένρι, οδηγώντας στην εισβολή των συμμοριών σε δύο φυλακές και την απελευθέρωση χιλιάδων κρατουμένων. Αυτές τις επιθέσεις και μεταγενέστερες επιθέσεις σε διάφορα κυβερνητικά ιδρύματα οδήγησαν την κυβέρνηση της Αϊτής να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να επιβάλει απαγόρευση κυκλοφορίας.  Στις 11 Μαρτίου 2024, ο Χένρι συμφώνησε να παραιτηθεί μόλις σχηματιστεί μια μεταβατική κυβέρνηση.

Ιστορικό
--------

*Περαιτέρω πληροφορίες: Haitian crisis (2018–present)*
Η εκτεταμένη δραστηριότητα των μη κρατικών ένοπλων ομάδων στην Αϊτή χρονολογείται από τη δυναστεία του Duvalier (Φρανσουά Ντουβαλιέ εικόνα 1963). 
Από τη δεκαετία του 1950, οι μη κρατικές ένοπλες ομάδες έχουν τεθεί σταθερά σε ισχύ στην Αϊτή. Αυτή η διαδικασία ξεκίνησε με την ίδρυση των παραστρατιωτικών του Τόντον Μακούτ από τη Δικτατορία υπό τον Πρόεδρο Φρανσουά Ντουβαλιέ, που χρησιμοποιήθηκε για να καταστείλει βίαια τους αντιφρονούμενους.   Μετά την κατάργηση της δικτατορίας με την απομάκρυνση του προέδρου Ζαν-Κλοντ Ντουβαλιέ (η κόρη του Φρανσουά) από την εξουσία του 1986, η βία που δεν ασκείται από το κράτος συνέχισε. Οι Τόντον Μακούτ διαλύθηκαν, αλλά ποτέ δεν εγινε αφοπλισμός και έτσι αναδιοργανώθηκαν ως ακροδεξιοί αυτοκτονιστές. Οι πολιτικοί της Αϊτής συνέχισαν να χρησιμοποιούν ένοπλες ομάδες για να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους, να χειραγωγούν τις εκλογές και να καταπιέζουν τις δημόσιες αναταραχές. Το 1994, ο Πρόεδρος Ζαν-Μπερτράν Αρίστιν απαγόρευσε τις όπλες ομάδες που υποστηρίζουν τον Ντουβαλιέ και διαλύθηκε ο Στρατός της Αϊτής, αλλά αυτό δεν λύνει το ζήτημα, καθώς και πάλι, δεν υπήρχε αφοπλισμός. Έτσι, πρώην στρατιώτες και πρώην στρατιωτικοί αύξησαν περαιτέρω τις τάξεις των μη επίσημων μαχητικών φατριών. Από το 1994 έως το 2004, μια κατά-πραγματική αντάρτωση κατά των Αρισιτίδων πραγματοποιήθηκε στο Πόρτο-ο-Πρίγκηπς, καθώς πρώην στρατιώτες επιτέθηκαν στην κυβέρνηση. Σε απάντηση στο χάος, δημιούργησαν ομάδες αυτοάμυνας, που ονομάστηκαν *χιμέρες*, οι οποίες υποστηρίχθηκαν από την αστυνομία και την κυβέρνηση για να ενισχύσουν τη θέση τους. Λαμβάνοντας κατά κανόνα κρατική υποστήριξη από το κόμμα Fanmi Lavalas του Aristide, οι συμμορίες νέων ανέλαβαν τον έλεγχο ολόκληρων κοινών και έγιναν όλο και πιο ανεξάρτητες. Ο Αμερικανός διπλωμάτης Daniel Lewis Foote υποστήριξε, "Ο Aristide ξεκίνησε [τις συμμορίες] σκόπιμα στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ως φωνή, ως τρόπος να αποκτήσει κάποια δύναμη, [...] και μεταμορφώθηκαν με τα χρόνια". 

Μετά τον σεισμό της Χαϊτί του 2010, νεότερες και πιο αδίστακτες συμμορίες ξεπέρασαν την κυριαρχία των μεγαλύτερων, πιο πολιτικά συνδεδεμένων συμμοριών. Οι ένοπλες ομάδες νέων έγιναν όλο και πιο ισχυρές. Ο σεισμός είχε επίσης ως αποτέλεσμα τη μαζική διαφυγή εγκληματιών από της καταστροφικές φυλακές στην Αϊτή. Η MINUSTAH, μια ειρηνευτική επιχείρηση των Ηνωμένων Εθνών στην Αϊτή που ξεκίνησε μετά το τέλος του πραξικοπήματος του 2004, απέτυχε να περιορίσει τις αναταραχές και διέπραξε τις ίδιες τις παραβιάσεις της. Από το τέλος της MINUSTAH τον Οκτώβριο του 2017, υπήρξε αύξηση του ποσού της βίας που σχετίζεται με συμμορίες, καθώς και αύξηση του ποσοστού της βίας σε βάρος των αμάχων, ιδίως η σφαγή του Πρινς Ρότζερς Νέλσον του 2018, στην οποία σκοτώθηκαν 25 αμάχοι.

Από το 2017 έως το 2021, η πολιτική ηγεσία της Αϊτής έμπλεξε σε κρίση, και το κοινοβούλιο της Αϊτικής μπήκε σε αδιέξοδο, η δημόσια διοίκηση σταδιακά σταμάτησε να λειτουργεί λόγω έλλειψης χρηματοδότησης και το δικαστικό σύστημα κατά συνέπεια έπεσε σε κατεστρατεία.  Οι προγραμματισμένες εκλογές αναβάλλονταν επανειλημμένα. Η οικονομία της Αϊτής υπέφερε από τις επαναλαμβανόμενες φυσικές καταστροφές και τις αυξανόμενες αναταραχές, οι οποίες συνέβαλαν περαιτέρω στην κρίση. Η δημοσιογράφος Ellen Ioanes συνάμασε ότι "Η Αϊτή έχει αντιμετωπίσει σοβαρές και επιβαρυντικές κρίσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός καταστροφικού σεισμού του 2010, πλημμύρων, επιδημάτων χολέρας, τυφώνων και διεφθαρμένων, δικτατορικών και ανίκανων ηγετών". Οι συμμορίες εισήλθαν στο κενό εξουσίας, καταλαμβάνοντας την πολιτική εξουσία μέσω συνεργατικών πολιτικών και οικονομικού ελέγχου μέσω ρακέτων προστασίας, απαγωγών και δολοφονιών.

Γνωστές συμμορίες
-----------------

Μέχρι το 2022, οι ερευνητές εκτιμούσαν ότι περίπου 200 συμμορίες λειτουργούσαν σε όλη την Αϊτή. Από αυτά, οι μισες βρίσκονταν στο Πόρτο-ο-Πρίνς. Οι πιο επιρροήμα συμμορίες ελέγχουν μεγάλες περιοχές της επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων ολόκληρων δήμων και κοινών.

* "Συμμαχία G9",  επίσημα Fòs Revolisyonè G9 an Fanmi e Alye (Επαναστατικές Δυνάμεις της Οικογένειας G9 και σύμμαχοι):  Ιδρύθηκε και ηγηθεί από τον Τζίμι Chérizier, που ονομάζεται Barbecue, πρώην αστυνομικός. [1]  Η G9 έχει έδρα στις κοινότητες Delmas, Pétion-Ville και τμήματα του Carrefour. Η συμμαχία G9 περιλαμβάνει πολλούς πρώην στρατιώτες και αστυνομικούς στις τάξεις της και ήταν για πολύ καιρό συνδεδεμένη με το κόμμα PHTK και το ΠΕΤΚ τον Αριέλ Χένρι που έγινε πρόεδρος. Η G9 απεικονίζει τώρα τον εαυτό της ως μια επαναστατική οργάνωση, και έχει αρχίσει να δημιουργεί ένα εθνικό δίκτυο συμμαχίας που ονομάζεται "G20". [24]

* + Δελμαστική συμμορία 6: Προσωπική συμμορία του Τζίμι Τσεριζίερ, γενικό επικεφαλής της G9.[24] Η συμμορία ήδη λειτουργούσε ενώ ο Chérizier ήταν ακόμα ενεργός αστυνομικός, γεγονός που σηματοδοτεί τους ισχυρούς δεσμούς της συμμορίας με τις δυνάμεις ασφαλείας της Αϊτής.
	+ "Μπαζ Πιλάτος": Μια από τις πιο σημαντικές συμμορίες της πρωτεύουσας, που αποτελείται κυρίως από πρώην αστυνομικές ελίτ SWAT.
	+ Μπαζ Κράσε Ντίφ [24]
	+ Ναν Τι Μπου[24]
	+ Ο συμμορίες του Σάιμον Πέλε[24]
	+ Μπαζ Ναν Τσαμπόν, Waf Jérémie[24]
	+ Η Ναν Μπόστον, επίσης ονομάζεται "μαχεία της Βοστώνης" [24]
	+ Ο συμμός των Belekou[24][27]
* "G-Pep": Αυτή η συμμαχία συμμοριών σχηματίστηκε ως άμεση απάντηση στο G9. Οργανώθηκε από την συμμορία Nan Brooklyn και τον επικεφαλής της Jean Pierre Gabriel (ακριβώς "Ti Gabriel"). Το G-Pep πιστεύεται ότι συνδέεται με Αϊτιάνικα αντιπολίτευτα κόμματα και/ή "ένα γνωστό Αϊτινό επιχειρηματία". Κέντρο της είναι η πόλη του Πόρτου Πρίνς.[26]

* + Ο συμμορίες Ναν Μπρούκλιν, [26] που ονομάζονται επίσης "Μάξια Μπρούκλυν" [27]
* "400 Mawozo": Η μεγαλύτερη συμμορία στην Αϊτή, έχει έδρα κυρίως στο Ganthier και στο Tabarre του Πέρτο-Αου-Πρίνς και στο Pétion-Ville. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή έχει εκφράσει την ικανοποίηση της για την έκθεση αυτή. Το 2022, ευθυγραμμίστηκε με το "G-Pep" μετά την έκδοση του ηγέτη του στις Ηνωμένες Πολιτείες.
* "Grand Ravine" και "5 Second": Δύο συμμορίες νέων με έδρα το Martissant του Πωρτ-ο-Πρίγκηπ; αποτελείται κυρίως από αυτοδικητές και "λαϊκές οργανώσεις" που είχαν προηγουμένως συνδέσει με τη Fanmi Lavalas. [26]
* "Baz Galil": Με βάση έξω από την πρωτεύουσα, αποτελείται κυρίως από απελαύθέντες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και συνδέεται στενά με το PHTK, διάφορες κυβερνητικές υπηρεσίες και άλλες συμμορίες. [22]
* "Τιτανέζικη συμμορία": Λειτουργεί στο Καμπαρέ. [27]
* "Base 5 Seconds": Λειτουργεί στο Cabaret. [27]
* "Κάνανα συμμορία": Λειτουργεί στο Καμπαρέ. [27]
* "Village de Dieu" [2]

Συγκρούσεις
-----------

### Επιθέσεις Μαΐου 2020

Οι παρατηρητές γενικά πίστευαν ότι η συμμαχία G9 υποστηριζόταν από τον Jovenel Moïse και το κόμμα PHTK (σημαίο που γιορτάζει την εναρκτήρια του Moise στη φωτογραφία). 
Τον Μάιο του 2020, ιδρύθηκε ένας συνασπισμός έντεκα συμμοριών (11) (συμμορία Delmas 19, συμμορία delmas 6, συμμορία delmas 95, συμμορία Nan Barozi, συμμορία nan Belekou, συμμορία Nan Boston, συμμορία Nan Chabón, συμμορεία Nan Ti Bwa, συμμορία Pilate Base, συμμορία Simon Pele, συμμορία Wharf de Jeremie) για να επιτεθούν σε αρκετές γειτονιές στο Πόρτο-ο-Πρίνς ως τρόπος για να εξασφαλιστεί και να επεκταθεί ο εδαφικός έλεγχος. Τον ίδιο μήνα, επιτέθηκαν σε αμάχους στις γειτονιές του Πόρτου Πρίνς, σκοτώνοντας 34 ανθρώπους. Εκείνο τον μήνα, ο Αλτές, ο ηγέτης μιας αντικυβερνητικής συμμορίας, άλλαξε συμμαχίες με την κυβέρνηση και συμμορίες που συμμαχούσαν με τον Τζίμι "Μπαρμπέκου" Τσέριζερ για να δολοφονήσουν έναν άλλο ηγέτη της αντικυβερνήτης συμμορίας Ερνσό Νίκολας. Μετά την δολοφονία, πολλές φιλοκυβερνητικές συμμορίες κατέλαβαν τον έλεγχο της επικράτειας των αντικυβερνητικών συμμοριών. Μετά την δολοφονία, ο Chérizier, με τη βοήθεια άλλων συμμοριών, οργάνωσε μια συνάντηση στο Delmas 6 (μια γειτονιά που ελέγχεται από την συμμορία του Chérizier) για να σχεδιάσει μια επίθεση εναντίον γειτονιών στην περιοχή της Cité Soleil, στο Πωρτ-ο-Πρίνς, που θεωρούνται αντικυβερνητικές, συμπεριλαμβανομένων του Pont Rouge, των Chancerelles και του Nan Tokyo.[1]

Ο συνασπισμός του Chérizier ξεκίνησε την επίθεση στις 24 Μαΐου. Η βία, που έγινε κοντά στην Γενική Επιθεώρηση της Εθνικής Αστυνομίας της Αϊτής, διήρκεσε από το απόγευμα μέχρι την επόμενη μέρα. Πολλοί εγκατέλειψαν τις περιοχές λόγω της βίας. Στις 25 Μαΐου, ένα στρατόπεδο εκτοπισμένων που στεγάζει αντικυβερνητικές συμμορίες επιτέθηκε από μέλη του συνασπισμού, κυρίως από την συμμορία Krache Dife de Delmas 6, σκοτώνοντας δύο ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου ενός ανήλικου. 24 σπίτια επίσης κάηκαν στην επιδρομή.

Στις 26 Μαΐου, τα τεθωρακισμένα οχήματα της αστυνομίας της Αϊτής στάθηκαν στην είσοδο στο Ναν Μπρούκλιν. Στη συνέχεια, εκτοξεύτηκε δακρυγόνα στην περιοχή, ακολουθούμενη από πυροβολισμούς που στοχεύουν αμάχους. Η Nan Brooklyn, που ελέγχεται από την συμμορία του Gabriel Jean-Pierre ("Ti Gabriel"), επιτέθηκε ξανά από συμμορίες εκείνη την ημέρα και την επόμενη μέρα, σκοτώνοντας τέσσερις ανθρώπους, τραυματίζοντας είκοσι και βαζοντας φωτιά σε πολλά σπίτια. Ο Chérizier φέρεται να μεταφέρθηκε στην περιοχή σε ένα τεθωρακισμένο όχημα της αστυνομίας της Αϊτής, σύμφωνα με μάρτυρες στην περιοχή. Μετά την επίθεση, πολλοί νέοι ηγέτες συμμοριών εγκαταστάθηκαν στα κατασχέθηκαν εδάφη, τα οποία περιλάμβαναν Chancerelles, Nan Tokyo, Nan Barozi και Delmas 2 και 4.  Το Ναν Μπρούκλιν θα παραμείνει πολιορκημένο μέχρι τον Ιούλιο, καθώς η πολιορκία κορυφώθηκε σε σφαγή που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 145 ανθρώπων. Μέχρι το τέλος του μήνα, ο συνασπισμός είχε διαλυθεί.

### Σύσταση της Συμμαχίας G9

Μετά τις επιθέσεις αυτές, σε ένα βίντεο στο YouTube, ανακοινώθηκε ότι θα ιδρυθεί μια άλλη συμμαχία εννέα συμμοριών στο Πόρτο-ο-Πρίγκη, τον Ιούνιο του 2020, η οποία έγινε η "Αναμαχία G9" με επικεφαλής τον Chérizier. Όλες οι συμμορίες είχαν προηγούμενες σχέσεις με το κυβερνών κόμμα PHTK του προέδρου Jovenel Moïse. Ο συνασπισμός είναι υπό την ηγεσία του Τζίμι Τσεριζίερ. Από την ίδρυση του, ο συνασπισμός είναι υπεύθυνος για πολλές σφαγές εναντίον αμάχων και συγκρούσεις με άλλες αντιπαρτειακές συμμορίες. Από το 2020 έως το 2021, η G9 ήταν υπεύθυνη για σφαγίες, στις οποίες σκοτώθηκαν τουλάχιστον 200 άνθρωποι. Η G9 πιστεύεται ότι είχε στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση του Moïse, η οποία κατηγορήθηκε για μεγάλης κλίμακας διαφθορά. Τα μέλη του συνασπισμού συχνά απέφυγαν την δίωξη μετά τις σφαγές και τις συγκρούσεις. Ο Chérizier ξεχώρισε σε αυτό το πλαίσιο επειδή παρά τα ένταλμα σύλληψης εναντίον του, συνέχισε να κινείται ελεύθερα και να διατηρεί ενεργή παρουσία στα κοινωνικά μέσα ενημέρωσης χωρίς αποτελεσματικές προσπάθειες από τις κυβερνητικές δυνάμεις της Αϊτής να τον συλλάβουν. Η G9 άρχισε επίσης να επιτίθεται σε γειτονιές στις οποίες οι πολίτες διαμαρτυρήθηκαν εναντίον του προέδρου και άρχισαν συγκρούσεις εναντίον ανταγωνιστικών συμμοριών με την υποστήριξη της αστυνομίας.

Σε απάντηση στην αυξανόμενη κυριαρχία της G9, μια συμμαχία αντιπαλαιών συμμοριών, που ονομάζεται "G-Pep", ιδρύθηκε τον Ιούλιο του 2020. Συνίστατο κυρίως από εκείνες τις συμμορίες στην πόλη Soleil του Πωρτ-ο-Πρίγκηπεν, οι οποίες ήταν έντονα αντίθετες στην ένταξη στο G9. Ο G-Pep υποψιάστηκε ότι είχε σχέση με διάφορα κόμματα της αντιπολίτευσης και έτσι αντιτάχθηκε στο G9 και στις σχέσεις του με τον Moïse.  Τους επόμενους μήνες, και οι δύο συμμαχίες άρχισαν να επεκτείνονται πέρα από τις αρχικές τους περιοχές λειτουργίας.

### Η κλιμάκωση

Μετά την δολοφονία του Jovenel Moïse, στις 7 Ιουλίου 2021, η G9 άρχισε να βοηθά την κυβέρνηση στο κυνήγι των 28 ξένων δράστων. Μετά την δολοφονία, ο Ariel Henry, ο οποίος πιστεύεται ότι συνδέεται με την δολοφονική επιθεση , έγινε εκπρόσωπος πρόεδρος της Αϊτή. Αυτό ακολούθησε μια αύξηση της βίας, καθώς οι συμμορίες εκμεταλλεύτηκαν την αδυναμία της κυβέρνησης. Στις 12 Μαΐου 2021, κατά τη διάρκεια σύγκρουσης με τον G-Pep, ο Chérizier αναφέρθηκε ότι τραυματίστηκε.  Μετά το θάνατο του υποτιθέμενου σύμμαχου του Moïse, ο ηγέτης της G9 Jimmy Chérizier εξέφρασε όλο και περισσότερο πολιτικές φιλοδοξίες και άρχισε να αντιτίθεται ανοιχτά στην κυβέρνηση της Αϊτής του Henry. Στις 17 Οκτωβρίου 2021, η G9 ανάγκασε τον Πρόεδρο Χένρι να εγκαταλείψει ένα επίσημο γεγονός μνήμης, και στη συνέχεια ξεκίνησε ένα μήνα αποκλεισμού του μεγαλύτερου πετρελαϊκού τερματικού σταθμού της χώρας. Αν και η G9 αρχικά δήλωσε ότι θα άρει το αποκλεισμό μόνο εάν η κυβέρνηση παραιτηθεί, ο Χένρι αρνήθηκε. Αντ' αυτού, και οι δύο πλευρές συμφώνησαν τελικά σε μια μυστική συμφωνία, και η G 9 αποσύρθηκε από το πετρελαϊκό τερματικό. Γενικά, ο Χένρι έχει περιορισμένη εξουσία, και ο Αμερικανός διπλωμάτης Ντάνιελ Λούις Φούτ περιέγραψε τον πρόεδρο της Αϊτής ως "μια μορφή κλόουν. [Οι συμμορίες] σε αρκετές περιπτώσεις τον έχουν κάνει να τους πληρώσει ένα σωρό χρήματα για να παρακολουθήσει ένα γεγονός ή να πραγματοποιήσει μια τελετή - και μετά δεν θα τον αφήσουν να το κάνει. "

Μέχρι το 2022, οι περισσότερες συμμορίες στην πρωτεύουσα είχαν ευθυγραμμιστεί είτε με την G9 είτε με την G-Pep.  Από τον Απρίλιο έως τον Μάιο, η Μάχη της Πεδιάδας του Κουλ-ντε-Σακ διεξήχθη μεταξύ 400 Μαγουόζο και δύο άλλων συμμοριών, Τσεν Μέκαν και G-9 Αν Φανμί Ε Αλέε. Οι μάχες προκάλεσαν περίπου 200 θανάτους. Τον Μάιο του 2022, η ισχυρή συμμορία 400 Mawozo ευθυγραμμίστηκε με τον G-Pep, βελτιώνοντας σημαντικά τη θέση του τελευταίου στον πόλεμο των συμμοριών και προκαλώντας περαιτέρω κλιμάκωση της βίας.  Στις 10 Ιουνίου, η συμμορία του Village de Dieu κατέλαβε το Δικαστήριο Πρώτης Αυτοδικίας του Πόρτου Πρίνς. Στις 8 και 9 Ιουλίου 2022, η βία μεταξύ των δύο συμμοριών αυξήθηκε μετά την έναρξη των οδικών μάχων στο Πόρτο-Αου Πρίνς που σκότωσαν 89 ανθρώπους και τραυματίστηκαν 74. Η μάχη προκάλεσε τη στασιμότητα του κοντινού τερματικού σταθμού Varreux, του μεγαλύτερου αποθήκευσης καυσίμων της χώρας, και οδήγησε σε δραστική έλλειψη καυσίμου καθώς δύο δεξαμενόπλοια καυσίματος δεν μπορούσαν να ξεφορτωθούν. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα δήλωσαν ότι η οργάνωση δεν έχει μπορέσει να έχει πρόσβαση στην φτωχογειτονιά λόγω της βίας.  Τον Σεπτέμβριο, εν μέσω της αύξησης της τιμής του καυσίμου για την κοινωνικοοικονομική κρίση, η G9 άρχισε ένα αποκλεισμό του τερματικού σταθμού καυσίμων Varreux. Στις 6 Νοεμβρίου, μετά από δύο εβδομάδες διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση της Αϊτής και μετά από μια ένοπλη επίθεση που ξεκίνησε από την Εθνική Αστυνομία της Αϊτής, ο συνασπισμός συμμοριών G9 εγκατέλειψε τον έλεγχο του τερματικού καυσίμου Varreux. 

Από τα τέλη του 2022, ένα κίνημα αντι γκάνγκ μπαγκ καλα-καλέ ξεκίνησε για να επιτεθεί και να σκοτώσει οποιαδήποτε μέλη συμμοριών. Οι αυτοδικητές συχνά έκαναν ζωντανούς τους συλληφθέντες μέλη συμμοριών. Οι αυτοδικητές επίσης αντιτάχθηκαν στις κανονικές δυνάμεις ασφαλείας και δολοφόνησαν τουλάχιστον έναν αστυνομικό που δεν είχε συνδεσεις με καποια συμμορία. 

Οι συμμορίες ανταποκρίθηκαν στην ανάπτυξη των ομάδων αυτοάμυνας με αντεπιθέσεις που σκότωσαν τους ηγέτες της κοινότητας που εξέφρασαν την υποστήριξη τους στις ενέργειες αυτοάμυνσης. Τον Ιανουάριο του 2023, 18 αστυνομικοί δολοφονήθηκαν στο Πόρτο-ο-Πρίγκηπς από την συμμορία του Γκαν Γκρίφ. Αυτό προκάλεσε ταραχές που οργανώθηκαν από την αστυνομία καθώς και από το Fantom 509, μια συμμορία που είχε συνασπιστεί με την αστυνομία.  Μέχρι τον Μάρτιο του 2023, οι Αϊτινοί αξιωματούχοι εικάζουν ότι μέχρι το 90% της πρωτεύουσας ήταν υπό τον έλεγχο συμμοριών. Τον Απρίλιο του 2023, τρεις συμμορίες, δηλαδή το Titanyen, η Base 5 Secondes και η Canaan, πραγματοποίησαν μια επιθετισή στην κοινότητα Cabaret, έξω από το Πόρτο-ο Πρίνς, σε μια προσπάθεια να σπάσει το αποκλεισμό που επιβλήθηκε από τοπικές ομάδες αυτοάμυνας. Τουλάχιστον 100 άνθρωποι σκοτώθηκαν στις μάχες. Στις 14 Απριλίου, ξέσπασε μια άλλη μάχη στην πόλη Soleil του Πόρτου-αου-Πρίνς μεταξύ της συμμορίας Nan Brooklyn του G-Pep και των συμμοριών Belekou και Boston του G9. Η σύγκρουση διήρκεσε έξι ημέρες και είχε ως αποτέλεσμα τουλάχιστον 70 θανάτους.  Οι λιντσάδεις μελών συμμοριών από τους δικηγόρους αυξήθηκαν συχνότερα: 30 λιντσάνες αναφέρθηκαν τον Μάιο, διπλάσιο από τον Απρίλιο, που σκότωσε 150 ανθρώπους.  Στο Pétion-Ville, σημεία ελέγχου δημιουργήθηκαν από τους κατοίκους και έλεγχοι ταυτότητας σε ξένους εκτελούνταν για την ταυτοποίηση μελών συμμοριών, ενώ μαχαίρια κατανέμονται επίσης στην πρωτεύουσα σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η βία των συμμοριών. Σε απάντηση στην ανάπτυξη του κινήματος bwa kale, ο πρόεδρος Ariel Henry ζήτησε από τους αρχηγοί του κινήσεως να παραδώσουν τους ύποπτους ληστές και μέλη συμμοριών στην αστυνομία. 

Μέχρι τα μέσα του 2023, ο πόλεμος των συμμοριών μεταξύ του G9 και του G-Pep συνέχισε αμείωτος, και η αντίσταση από τους αντι- συμμορίες αυξήθηκε επίσης. Χιλιάδες άνθρωποι εκτοπίστηκαν από τις συγκρούσεις. Η σοβαρότητα του συνεχιζόμενου πολέμου των συμμοριών στην Αϊτή οδήγησε το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να εξουσιοδοτήσει την έναετή ανάπτυξη διεθνούς δυνάμεων με επικεφαλής την Κένυα για να βοηθήσει την κυβέρνηση της Αϊτής να αντιμετωπίσει την κρίση.  Ο Chérizier δήλωσε ότι η G9 θα αντισταθεί αν μια διεθνής δύναμη παρέμβασης διαπράξει "παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων" και ισχυρίστηκε ότι θα ήταν "ένα αγώνα του λαού της Αϊτής για να σωθεί η αξιοπρέπεια της χώρας μας".

Στις 1 Νοεμβρίου, η συμμορία Grand Ravine, με επικεφαλής τον Ti Lapli, ξεκίνησε επιθέσεις κατά της περιοχής Mariani, προκαλώντας περισσότερους από 2.400 πολίτες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να σκοτώσουν έναν αστυνομικό. Οι συμμορίες απέκτησαν τον έλεγχο των γραφείων της Εθνικής Διεύθυνσης Υδάτων και Υγείας (DINEPA) στην περιοχή, τα οποία χρησιμοποιούνται για την παροχή νερού σε άλλες περιοχές του Πωρτ-ο-Πρίνς. Πίστευεται ότι η κατοχή θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της παροχής νερού. 

Στις 8 Δεκεμβρίου, το Υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε τέσσερις ηγέτες συμμοριών της Αϊτής - Johnson André ("Izo"), Renel Destina ("Ti Lapli"), Vitel'Homme Innocent και Wilson Joseph ("Lanmò San Jou") - για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στις 12 Δεκεμβρίου, η Εθνική Αστυνομία της Αϊτής ξεκίνησε μια επιχείρηση από το Carrefour στο Μαριάνι, με επίθεση που περιελάμβανε ανασκαφείς που οδήγησαν στην κατάρρευση και καύση πολλών σπιτιών γύρω από την αγορά που υποτίθεται ότι χρησιμοποιήθηκαν από μέλη συμμοριών. Πολλοί πολίτες στην περιοχή τραυματίστηκαν στις συγκρούσεις που σύμφωνα με τις πληροφορίες διήρκεσαν μέχρι περίπου τις 3:00 το απόγευμα. Σε συνέντευξη Τύπου της 20ης Δεκεμβρίου, η εθνική αστυνομία της Αϊτής ανακοίνωσε την πρόθεσή της να πραγματοποιήσει μεγαλύτερες αστυνομικές επιχειρήσεις στο Πόρτο-ο-Πρίνς για την προστασία των αμάχων, τον έλεγχο της κυκλοφορίας και την καταπολέμηση της βίας των συμμοριών κατά το τέλος του έτους. Εντατικοποιημένες αστυνομικές παρουσίες θα εδραιώνονται σε όλη την πόλη. 

Στις 26 Δεκεμβρίου, η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Πόρτο-ο-Πρίνς έκλεισε την περιοχή μετά από το πυροβολισμους.

### Απομάκρυνση του Ariel Henry

Στις 29 Φεβρουαρίου 2024, ξέσπασε ένα κύμα βίας, ενώ ο πρωθυπουργός της Αϊτής, Αριέλ Χένρι, που επίσης ενεργούσε ως πρόεδρος της, ταξίδεψε στην Κένυα και υπέγραψε μια συμφωνία που σχεδιάστηκε για να παρακάμψει την προηγούμενη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Κένυας που κήρυξε την Επιχείρηση που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ για να βοηθήσει την κυβέρνηση της Αϊτή ως αντισυνταγματική σύμφωνα με το νόμο της Κένιας. Πυροβολές κατευθύνθηκαν στο κύριο αεροδρόμιο της χώρας και πολλές επιχειρήσεις στην περιοχή, με δύο αστυνομικά τμήματα να κατασχέθηκαν, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις να κλείσουν και την Sunrise Airways να σταματήσει τις λειτουργίες. Στις 29 Φεβρουαρίου, Οι Μπαχάμες, το Μπαγκλαντές, το Μπαρμπάντος, το Μπενίν και το Τσαντ υποσχέθηκαν στρατιώτες να υποστηρίξουν την κατάσταση ασφαλείας στην Αϊτή υποσχένοντας στρατιώτες στην Εποικουμενική Αποστολή Υποστήριξης Ασφαλείας στην Αιτή, με την μεγαλύτερη να είναι η δέσμευση του Μπενίν 1.500 στρατιώτες, εκτός από τη συμφωνία με την Κένυα που παρέχει 1.000 αστυνομικούς. Το Βελίζ και η Αντίγκουα και Μπαρμπουδά έχουν επίσης υποσχεθεί στους ανθρώπους να βοηθήσουν στην αποστολή.  Αμερικανοί αξιωματούχοι είπαν ότι δεν θα σταλούν Αμερικανοί στρατεύματα. 

Ο ηγέτης της συμμορίας Τζίμι Τσέριζερ δημοσίευσε ένα βίντεο που δηλώνει ότι σκόπευε να εμποδίσει τον Άριελ Χένρι να επιστρέψει στην Αϊτή μετα την επιχείρηση. Στις 1 Μαρτίου, όταν ρωτήθηκε αν ήταν ασφαλές για αυτόν να επιστρέψει στην Αϊτή, ο Χένρι ανασήκωσε τους ώμους. Ο Chérizier είχε την υποστήριξη άλλων συμμοριών ως μέρος ενός συνασπισμού που ονομάζεται "Viv Ansanm" αν και ο συνασπισμός αυτός ήταν ετοιμος να διαλυθεί, άλλες συμμορίες εξακολουθούσαν να ξεκινούν επιθέσεις μαζί με την συμμορία G9 του Chérizier.  Πυροβολές στο αεροδρόμιο στις 1 Μαρτίου προκάλεσαν ζημιές σε ορισμένα αεροσκάφη. 

Στις 2 και 3 Μαρτίου, ένοπλες συμμορίες εισέβαλαν στις δύο μεγαλύτερες φυλακές στην Αϊτή, μία στην Κρόις ντε Μπουκέτ, η άλλη στο Πόρτο-αου-Πρίνς, με αποτέλεσμα περισσότεροι από 4.700 κρατούμενοι να δραπετεύουν. Η αστυνομία ήταν υποκατασταμένη και υπερχόλυμη από τις συμμορίες, με μόνο 9.000 να λειτουργούν στην Αϊτή κατά τη διάρκεια των μαχών. Οι ηγέτες της συμμορίας, συμπεριλαμβανομένου του Τζίμι Τσεριζίερ, ζήτησαν την παραίτηση του Χένρι. Ειδικότερα, ο Chérizier είπε ότι ο στόχος του ήταν να συλλάβει τον αρχηγό της αστυνομίας και τους υπουργούς της κυβέρνησης της Αϊτής και να εμποδίσει την επιστροφή του Χένρι. 

Περισσότεροι από 12 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη σύγκρουση, ενώ οι Ηνωμένες Εθνές εκτιμούν ότι 15.000 άνθρωποι έχουν δραπετεύσει από τη βία στο Πόρτο-ο-Πρίνς. Στις 3 Μαρτίου, η κυβέρνηση της Αϊτής, υπό τον υπουργό Οικονομικών Μισέλ Πάτρικ Μπόισβερτ, κήρυξε 72-ωρη κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ένα νυχτερινό απαγόρευση κυκλοφορίας σε μια προσπάθεια να περιορίσει τη βία και το χάος. Η κυβέρνηση σημείωσε "ένα και πιο βίαιες εγκληματικές πράξεις" σε όλο το Πόρτο-ο-Πρίνς, συμπεριλαμβανομένου βανδαλισμού, απαγωγής και δολοφονίας.  Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι συμμορίες ελέγχουν τώρα περίπου το 80% του Πωρτ-ο-Πρίνς. 

Στις 4 Μαρτίου, γύρω στις 1 μ.μ. τοπικής ώρας, ένοπλες συμμορίες επιτέθηκαν στο βαριά οχυρωμένο Διεθνές Αεροδρόμιο Τουσεν Λουβέρτ, ανταλλάσσοντας πυρ με την αστυνομία και τις Ένοπλες Δυνάμεις της Αϊτής σε μια προσπάθεια να πάρουν τον έλεγχο της εγκατάστασης μετά από φήμες ότι ο Χένρι θα επιστρέψει στη χώρα, τροφοδοτώντας τις εικασίες ότι μια συμμαχία μεταξύ ανταγωνιστικών συμμοριών σχηματίζεται για να ανατρέψει την κυβέρνηση της Αϊτικής. Συγκεκριμένα, ο Τζόνσον Αντρέ, ο ηγέτης της συμμορίας 5 Seconds, φαίνεται επίσης να συνδέεται με τις επιθέσεις.  Άλλοι ηγέτες των ταραχών, συμπεριλαμβανομένου του Guy Philippe, φέρεται να είχαν ως στόχο την προεδρία της Αϊτής.  Ο Γκάι Φίλιππε ηγήθηκε του πραξικοπήματος του 2004.[4] Οι πτήσεις σταμάτησαν καθώς το αεροδρόμιο έκλεισε, και επιτέθηκαν επίσης στο Στάντ Σίλβιο Κάτορ και στην εθνική τράπεζα. Άλλα δημόσια ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων των σχολείων και των τραπεζών, έχουν κλείσει. 

Στις 5 Μαρτίου, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε την επιθυμία του για "απευθύνητες ενέργειες, ιδιαίτερα στην παροχή οικονομικής υποστήριξης για την πολυεθνική αποστολή στήριξης ασφάλειας". Αργότερα εκείνη την ημέρα, ο Χένρι προσγειώθηκε στο Διεθνές Αεροδρόμιο Luis Muñoz Marín στο Πορτο Ρίκο σε μια προσπάθεια να επιστρέψει στην Αϊτή για να ελέγξει τη βία.  Ενώ ο Ariel Henry ήταν στο εξωτερικό και έκανε τις ρυθμίσεις για 1.000 Κενιανούς αστυνομικούς να φθάσουν στην Αϊτή, ξέσπασαν συγκρούσεις στην πρωτεύουσα με συμμορίες να επιτίθενται σε διάφορα κυβερνητικά κτίρια, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικό Παλάτι. Αναφέρθηκε ότι ο Τζίμι Τσέριζερ ηγήθηκε της επίθεσης των δυνάμεων των συμμοριών.

Στις επόμενες ημέρες, το στρατό των ΗΠΑ μεταφέρθηκε αεροπορικά το προσωπικό της πρεσβείας από τη χώρα. Η Ευρωπαϊκή Ενωση εκκένωσε επίσης όλο το διπλωματικό προσωπικό από την Αϊτή.

Στις 6 Μαρτίου, ένα αστυνομικό τμήμα στο Μπασ-Που-ντε-Χοζ επιτέθηκε και κάηκε από συμμορίες. Το ιδιωτικό τερματικό της Caribbean Port Services (CPS) στο Port international de Port-au-Prince, αξιοσημείωτο για το βασικό του ρόλο στην παροχή τροφίμων και προμηθειών, επίσης επιτέθηκε και λεηλατήθηκε, με αποτέλεσμα να αναστέλλονται οι λειτουργίες του λιμανιού για αόριστο χρονικό διάστημα. 

Στις 7 Μαρτίου, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στο Τμήμα Ouest, συμπεριλαμβανομένου ενός νυχτερινού απαγόρευσης κυκλοφορίας και απαγορεύσεων διαδηλώσεων, επεκτάθηκε από τρεις ημέρες σε ένα μήνα (3 Απριλίου).

Στις 8 Μαρτίου, συμμορίες επιτέθηκαν σε δύο αστυνομικούς σταθμούς κοντά στο Εθνικό Παλάτι, καθώς και στο ίδιο το παλάτι, και έκαψαν το Υπουργείο Εσωτερικών. Το περιθώριο ασφαλείας γύρω από το Διεθνές Αεροδρόμιο Τουσάν Λουβέρτ ήταν παραβιασμένο από συμμορίες, ενώ οι πυροβολισμοί ακούστηκαν σε όλο το Πόρτο-ο-Πρίνς. 

Στις 9 Μαρτίου, συμμορίες επιτέθηκαν και κατέλαβαν την έδρα του Ινστιτούτου Κοινωνικής Πρόνοιας στο Πόρτο Ο Πρίγκηπ, ενώ η κυβέρνηση της Δομινικανικής Δημοκρατίας ανακοίνωσε σχέδια εκκένωσης των αξιωματούχων και των πολιτών της από το Πόρτο Ό Πρίγκιπ.   Μια μεγάλη αντεπίθεση κατά των συμμοριών ξεκίνησε από την αστυνομία της Αϊτής στις τελευταίες ώρες της νύχτας μετά από την επίθεση και τη καύση τριών ακόμη αστυνομικών σταθμών, με αναφορές να έρχονται ότι πολλαπλά αυτοκίνητα της αστυνομίας της Αϊτίας κλέφθηκαν και περιπολούν τώρα την περιοχή.

Στις 10 Μαρτίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες εκκένωσαν το μη απαραίτητο προσωπικό από την πρεσβεία τους στο Πόρτο-ο-Πρίνς μέσω ελικόπτερα, ενώ προσθέτουν πρόσθετο σώμα ναυτικών στην πρεσβεσία για να την υπερασπιστούν. Η γερμανική πρεσβεία επίσης εκκενώθηκε από στοιχεία της Πολεμικής Αεροπορίας της Δομινικανικής Δημοκρατίας. Ο πρωθυπουργός της Τζαμάικα ανακοίνωσε ότι την Δευτέρα 11 Μαρτίου, εκπρόσωποι από 8 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, του Καναδά και των Ηνωμένων Πολιτειών θα συναντηθούν στο Κίνγκστον της Τζαμαϊκάς για να συζητήσουν τη συνεχιζόμενη βία. 

Στις 11 Μαρτίου, η CARICOM ξεκίνησε μια έκτακτη συνάντηση για να συζητήσει την κατάσταση στην Αϊτή. Ο υπουργός Εσωτερικών του Κένυας Κίθουρ Κίντικι ανακοίνωσε επίσης ότι οι αστυνομικοί της βρίσκονται σε φάση προεγκατάστασης, έτοιμοι να αναπτυχθούν στην Αϊτή. Ωστόσο, η αστυνομία δεν έχει ακόμη δοθεί ημερομηνία για το πότε θα αναπτυχθεί, γεγονός που έχει προκαλέσει μεγάλη διεθνή πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και πολλαπλές συναντήσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κένυας σχετικά με την αναπτύξη, με μία να πραγματοποιείται στις 11 Μαρτίου μεταξύ του προέδρου της Κένιας Γουίλιαμ Ρούτο και του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Αντόνυ Μπλίνκεν.Το Διεθνές Αεροδρόμιο του Τουσάν Λουβέρτ ήταν κλειστό. Ο υπουργός Αντόνυ Μπλίνκεν ανακοίνωσε αργότερα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προσφέρουν άλλα 100 εκατομμύρια στην αποστολή του Κένυα στην Αϊτή. 

Στις 12 Μαρτίου, ο Ariel Henry δήλωσε ότι θα παραιτηθεί εν μέσω της τεράστιας πίεσης από την διεθνή κοινότητα.

Η Δημοκρατική αντιπρόσωπος των ΗΠΑ Sheila Cherfilus-McCormick, μέλος του Κογκρέσου της Αϊτής καταγωγής, εξέδωσε δήλωση Τύπου που έλεγε ότι η κατάληψη της Αϊτή από την συμμορία αποτελούσε απειλή για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και προειδοποίησε για την εξάπλωση της βίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είπε επίσης στους δημοσιογράφους ότι θα πραγματοποιήσει μια συνάντηση με τους ηγέτες της Αϊτής από τη Νότια Φλόριντα για να συζητήσει την συνεχιζόμενη σύγκρουση της χώρας.  Αξιωματούχοι του Αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας δήλωσαν αργότερα ότι "είναι προειδοποιημένοι" για μια πιθανή θαλάσσια "μαζική μετανάστευση" από την Αϊτή. Η χρήση του Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών έχει εξεταστεί για να σταματήσει την ροή της μετανάστευσης.  Αργότερα γύρω στις 13:00 EST, ο Κενυάνος πρόεδρος Ρούτο ανακοίνωσε ότι η προγραμματισμένη επέμβαση στην Αϊτή θα καθυστερήσει λόγω της παραίτησης του πρωθυπουργού.  Το Radio Television Caraibes μετακίνησε το στούντιο του από την πρωτεύουσα λόγω των συμμοριών που το κατέλαβαν. 

Στις 13 Μαρτίου, ο Κενυάνος πρόεδρος Ρούτο ανακοίνωσε ότι η αποστολή στην Αϊτή, ενώ καθυστερήθηκε, θα προχωρήσει ακόμα.  Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ένα σχέδιο για τη συνεισφορά 40 εκατομμυρίων δολαρίων για την Πολυεθνική Αποστολή στην Αϊτή.  Ο κυβερνήτης της Φλόριντα Ρον Ντεσάντις ανακοίνωσε σχέδια για την ανάπτυξη 250 επιπλέον στρατιώτες για να βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν μια πιθανή κρίση στη Φλόριντη, συμπεριλαμβανομένης της Εθνικής Φρουράς της Φλόριδας.  Την ίδια μέρα, μια νέα ομάδα ασφαλείας αντιτρομοκρατίας του στόλου των ΗΠΑ ανακοινώθηκε στο δρόμο για την προστασία της πρεσβείας των ΗΠΑ. 

Στις 19 Μαρτίου, οι αξιωματούχοι της CARICOM και των Ηνωμένων Εθνών διορίστηκαν επτά από τα οκτώ έδρες του προεδρικού συμβουλίου. Η συγκρότηση του πλήρους συμβουλίου καθυστέρησε λόγω της ομάδας Συμφωνίας 21 Δεκεμβρίου που υποστηρίζει τον πρωθυπουργό Χένρι. Στις 22 Μαρτίου, ο εξέχων αρχηγός συμμοριών της Αϊτής Τι Γκρεγκ, ο οποίος δραπέτευσε από τη φυλακή στις αρχές Μαρτίου, πυροβολείται και σκοτώνεται από την αστυνομία.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  RNDDH 2020, σελ. 8.
2. 1 2  Coto, Dánica; Sanon, Evens (12 March 2024). «Ariel Henry: Haiti's PM says he will resign». *Associated Press*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 12 March 2024.
3. ↑  Walker 2022, σελίδες 4, 17–18.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Da Rin, Diego (27 July 2022). «New Gang Battle Lines Scar Haiti as Political Deadlock Persists». *Crisis Group*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 October 2023.. Ανακτήθηκε στις 2 October 2023.
5. 1 2 3 4 5  Dyer, Evan (8 May 2023). «In Haiti, a grassroots vigilante movement is fighting back against gang warfare». *cbc*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 October 2023.. Ανακτήθηκε στις 30 September 2023.
6. 1 2 3  Rivers, Matt (31 July 2023). «Rare glimpse inside neighborhood at the center of Haiti's gang war». *ABC*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 October 2023.. Ανακτήθηκε στις 30 September 2023.
7. 1 2  «Chaos In Haiti Escalates as Gang Violence, Fuel Shortages Threaten Access to Health Care». *Partners in Health*. 24 March 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 October 2023.. Ανακτήθηκε στις 30 September 2023.
8. 1 2  Chéry, Ons (18 Νοεμβρίου 2022). «Bwa kale: Protests still draw people fed up in Haiti, despite risks». *The Haitian Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Δεκεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2023.
9. 1 2  Robles, Frances; Fassihi, Farnaz (2 October 2023). «U.N. Approves Kenya-Led Security Mission to Help Haiti Stamp Out Gangs» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 October 2023.. Ανακτήθηκε στις 3 October 2023.
10. ↑  «It's not just gang violence surging in Haiti. It's a rebellion: ANALYSIS». *ABC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2024.
11. ↑  Walker 2022, σελ. 5.
12. 1 2 3 4  Walker 2022.
13. 1 2 3 4  Ellen Ioanes (26 March 2023). «Haiti's gang violence crisis, briefly explained». *Vox*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 October 2023.. Ανακτήθηκε στις 6 October 2023.
14. 1 2 3  Walker 2022, σελ. 6.
15. ↑  «UN peacekeepers leave Haiti: What is their legacy?». *Al Jazeera*. 6 October 2017. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 January 2019.. Ανακτήθηκε στις 15 January 2019.
16. ↑  Charles, Jacqueline (18 November 2018). «Anti-corruption protest in Haiti turns into referendum on Haitian president» (στα αγγλικά). *Miami Herald*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 January 2019.. Ανακτήθηκε στις 15 January 2021.
17. 1 2 3  «UCDP – Uppsala Conflict Data Program». *ucdp.uu.se*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2022.
18. 1 2  Walker 2022, σελ. 19.
19. 1 2 3 4 5 6  Walker 2022, σελ. 17.
20. ↑  Walker 2022, σελ. 16.
21. 1 2 3  Walker 2022, σελ. 18.
22. 1 2 3 4 5 6 7  ACLED 2023, σελ. 2.
23. 1 2  Walker 2022, σελ. 13.
24. 1 2  «UCDP – Uppsala Conflict Data Program». *ucdp.uu.se*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2022.
25. ↑  Harvard 2021, σελ. 13.
26. ↑  «Armed gangs kill and burn at the bottom of Delmas, not far from the IGPNH». *haitiinfospro.com* (στα Γαλλικά). 25 Μαΐου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2023.
27. 1 2  Harvard 2021, σελ. 14.
28. ↑  RNDDH 2021, σελ. 6.
29. ↑  RNDDH 2020, σελ. 9.
30. ↑  RNDDH 2020, σελ. 20.
31. ↑  «Haiti gang leader declares 'revolution' as violence spreads». Reuters. Al Jazeera. 24 June 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 July 2021.. Ανακτήθηκε στις 8 July 2021.
32. ↑  Walker 2022, σελ. 7.
33. ↑  Walker 2022, σελ. 4.
34. ↑  «UCDP – Uppsala Conflict Data Program». *ucdp.uu.se*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2022.
35. ↑  «Barbecue" Cherizier, Haiti's top gang leader, shot in gunfight». *The Haitian Times*. 14 May 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 May 2021.. Ανακτήθηκε στις 8 July 2021.
36. ↑  National Human Rights Defense Network (27 Ιουνίου 2022). «Carnage at La Plaine du Cul-de-Sac: The survivors demand the authorities» (PDF). National Human Rights Defense Network. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 15 Οκτωβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2023.
37. ↑  «Thousands trapped as gangs battle for control in Port-au-Prince» (στα Αγγλικά). Al Jazeera. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2022.
38. ↑  Dupain, Etant· Alam, Hande Atay (6 Νοεμβρίου 2022). «Critical Haiti gas terminal freed after weeks of talks with G9 gang leader» (στα Αγγλικά). CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2022.
39. ↑  «Haitian police rebels protest gang killings of officers». *jamaica-gleaner.com* (στα Αγγλικά). 27 Ιανουαρίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιανουαρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2024.
40. ↑  Franciotti, Julia Lins· Arocha, María Fernanda (8 Ιουνίου 2023). «Regional Overview: Latin America & the Caribbean» (στα Αγγλικά). ACLED. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2023.
41. ↑  «"Bwa Kale": Lynching of at least 6 alleged bandits in Pétion-Ville» (στα Γαλλικά). Loop News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2023.
42. ↑  «Haiti turns to Africa, Latin America for help amid security turmoil». *jamaica-gleaner.com* (στα Αγγλικά). 15 Μαΐου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2023.
43. ↑  «Ariel Henry disapproves of the "Bwa Kale" movement» (στα Γαλλικά). Loop News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2023.
44. ↑  Coto, Danica· Lederer, Edith (30 Σεπτεμβρίου 2023). «UN to vote on resolution to authorize one-year deployment of armed force to help Haiti fight gangs». Associated Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2023.
45. ↑  «Haiti: 2,487 people displaced by gang violence – Prensa Latina» (στα Αγγλικά). 7 Νοεμβρίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
46. ↑  «iciHaiti – Mariani : Bandits have occupied the DINEPA water pumping station for 8 days – iciHaiti.com : All the news in brief 7/7». *IciHaiti.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
47. ↑  «US sanctions four Haitian gang leaders | Loop Haiti» (στα Αγγλικά). Loop News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
48. ↑  «Clashes between police and armed civilians in Mariani – Radio graphie». *radiographieht.com* (στα Γαλλικά). 12 Δεκεμβρίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
49. ↑  «Fire and demolition of houses in Mariani – Radio graphie». *radiographieht.com* (στα Γαλλικά). 12 Δεκεμβρίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
50. ↑  «The PNH security plan for the end-of-year holidays | Loop Haiti» (στα Γαλλικά). Loop News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2023.
51. ↑  Paul, Jacob (26 Δεκεμβρίου 2023). «US Embassy in Haiti goes into lockdown after gunshots heard». *Daily Express* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2023.
52. ↑  «Kenya signs deal in attempt to rescue plan for deployment of 1,000 police officers to Haiti». *The Guardian* (Guardian News & Media). 1 March 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 4 March 2024.
53. 1 2  «Haitian police spokesman says new gang attacks overwhelmed officers: 'The city center was at war'» (στα Αγγλικά). AP News. 1 Μαρτίου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2024.
54. ↑  Morland, Sarah; Isaac, Harold; Hilaire, Valentine (4 March 2024). «Haiti's neighbors prepare for 'drastic escalation' in violence after jailbreak». *Reuters*.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
55. ↑  Nichols, Michelle. «Five countries pledge personnel for Haiti security mission, UN says». *Reuters*.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
56. ↑  Morland, Sarah (5 March 2024). «Explainer: Haiti's prime minister called for international security support. Who answered?». *Reuters*.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
57. ↑  Wilner, Michael; Charles, Jacqueline. «Biden rejects U.S. troop deployment to Haiti as crisis spirals». *Miami Herald* (McClatchy Media Network). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
58. ↑  «Haiti gang leader threatens 'civil war' if PM does not resign». *Yahoo News* (στα Αγγλικά). 7 Μαρτίου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2024.
59. 1 2 3 4  Coto, Dánica (4 March 2024). «There's chaos in Haiti. Powerful gangs are attacking key targets like prisons as alliances shift» (στα αγγλικά). *AP News* (The Associated Press). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
60. ↑  Press, Associated (29 Φεβρουαρίου 2024). «Haiti's capital paralysed by gunfire as gang boss threatens police chief and ministers». *The Guardian* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2024.
61. ↑  Rios, Michael· Caitlin Hu· Jim Rogers· Sahar Akbarzai· Chris Lau (1 Μαρτίου 2024). «Gunfire near Haiti airport disrupts flights for second day» (στα Αγγλικά). CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2024.
62. 1 2  Astier, Henri; Avagnina, Gianluca (3 March 2024). «Haiti violence: Haiti gangs demand PM resign after mass jailbreak». BBC. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 4 March 2024.
63. 1 2  Jones, Sam (4 March 2024). «Haiti declares state of emergency after thousands of dangerous inmates escape». *The Guardian* (Guardian News & Media). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 4 March 2024.
64. 1 2  Sanon, Evans; Luxama, Pierre-Richard (3 March 2024). «Haiti declares a curfew as it tries to restore order after weekend jailbreak, explosion of violence» (στα αγγλικά). *AP News* (The Associated Press). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 4 March 2024.
65. 1 2  Wyss, Jim (4 March 2024). «Violent Prison Break Sparks Murder, Mayhem in Haiti» (στα αγγλικά). *Bloomberg.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
66. ↑  Charles, Jacqueline (4 March 2024). «Haiti has deployed its army; troops joined police to push back gang takeover of airport». *Miami Herald* (McClatchy Media Network). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
67. ↑  Taylor, Luke (4 March 2024). «Haiti's weekend of violence puts government future in doubt». *The Guardian* (Guardian News & Media). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
68. ↑  Berg, Matt; Toosi, Nahal; Ward, Alexander (5 March 2024). «'Catastrophic' fears in Washington as Haiti crisis worsens». *Politico*.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
69. 1 2  Sanon, Evens; Goodman, Joshua; Coto, Dánica (5 March 2024). «Haitian prime minister lands in Puerto Rico as he tries to return home to quell gang violence» (στα αγγλικά). *AP News* (The Associated Press). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
70. ↑  «Haiti crisis: UN chief calls for 'urgent action' to end rampant insecurity | UN News» (στα αγγλικά). *news.un.org* (United Nations). 5 March 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2024.
71. ↑  «Haiti crisis: heavy gunfire reported close to Port-au-Prince's national palace». *The Guardian*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 9 March 2024.
72. ↑  «US military airlifts embassy personnel from Haiti, bolsters security». *Reuters*. 10 March 2024. .
73. ↑  Ahmatović, Šejla (12 March 2024). «As Haiti gang violence rages, EU evacuates all diplomatic staff». *POLITICO*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 12 March 2024.
74. 1 2  «Haiti extends state of emergency as violence and displacement soar». *Al Jazeera*. 7 March 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 8 March 2024.
75. ↑  Mérancourt, Widlore; Schmidt, Samantha (7 March 2024). «As gangs attack a critical port, 'Haiti will go hungry soon'». *The Washington Post*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 8 March 2024.
76. ↑  Rios, Michael; Roth, Richard; Akbarzai, Sahar; Lau, Chris (9 March 2024). «Haiti crisis: Armed men attack police stations near National Palace as gang violence spirals» (στα αγγλικά). *CNN* (Cable News Network). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 9 March 2024.
77. ↑  Rivers, Matt (8 March 2024). «Gangs attack Haiti's national palace in Port-au-Prince: Source». *ABC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 9 March 2024.
78. ↑  Wyss, Jim (9 March 2024). «Haitian Gangs Torch Ministry as Nation Descends Into Lawlessness» (στα αγγλικά). *Bloomberg.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 9 March 2024.
79. ↑  «Intensos tiroteos se registran en el entorno del Palacio Presidencial de Haití» (στα Spanish). *Cooperativa.cl*. EFE. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 9 March 2024.
80. ↑  «República Dominicana planea evacuar a sus funcionarios y de otros países de Haití» [Dominican Republic plans to evacuate its officials and other countries from Haiti] (στα Ισπανικά). 9 Μαρτίου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
81. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
82. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
83. ↑  «Gangs attack police stations in Haiti as Caribbean leaders call an emergency meeting Monday». 10 Μαρτίου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
84. ↑  Phillips, Tom. «US airlifts embassy staff out of Haiti as gangs besiege political area». *The Guardian*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 13 March 2024.
85. ↑  «Embajada de Alemania en Haití es evacuada de emergencia» [German Embassy in Haiti is emergency evacuated] (στα Ισπανικά). 10 Μαρτίου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
86. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
87. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
88. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
89. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
90. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
91. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
92. ↑  Hu, Caitlin Stephen; Rios, Michael (2024-03-12). «Haiti's leader to resign as gangs run rampant through country engulfed in crisis». *CNN*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 2024-03-12.
93. ↑  Anwer, Saira (11 Μαρτίου 2024). «South Florida congresswoman: Haiti gang takeover poses 'security risk' to US». *WPLG*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2024.
94. ↑  «Haiti Prime Minister steps down as gang violence plunges country into turmoil: Live». *The Independent* (στα Αγγλικά). 12 Μαρτίου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2024.
95. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
96. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
97. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
98. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 13 Μαρτίου 2024.
99. ↑
100. ↑
101. ↑  «Governor DeSantis Deploys Additional Personnel, Assets to Southern Florida and the Keys to Stop Potential Influx of Illegal Immigration from Haiti». *flgov.com*. 13 Μαρτίου 2024. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2024.
102. ↑  «New team of marines deployed to Haiti for U.S. embassy security amid gang violence». *NBC News*. 2024-03-13. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 March 2024.. Ανακτήθηκε στις 2024-03-14.
103. ↑  «Haiti transition plan finally setttled, says source | Miami Herald». *Miami Herald*. 2024-03-19.. Ανακτήθηκε στις 2024-03-20.
104. ↑  «Prominent Haitian gang leader shot dead by police as political groups near finalisation of transition council | Sky News». *Sky News*. 2024-03-22.. Ανακτήθηκε στις 2024-03-23.

### Εργαλεία που αναφέρονται

* Walker, Summer (Οκτωβρίου 2022). *Gangs of Haiti: Expansion, power and an escalating crisis* (PDF). Geneva: Global Initiative Against Transnational Organized Crime. Ανακτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2023.
* *Regional Overview Latin America & the Caribbean April 2023* (PDF). Geneva: ACLED. Μαΐου 2023. Ανακτήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2023.
* *Killing with Impunity: State-Sanctioned Massacres in Haiti* (PDF). Harvard. Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2023.
* *Attacks on deprived neighborhoods* (PDF). RNDDH. 23 Ιουνίου 2020. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2023.
* *MASSACRES IN BEL-AIR AND CITÉ SOLEIL UNDER THE INDIFFERENT GAZE OF STATE AUTHORITIES* (PDF). RNDDH. 20 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2023.