**Λομέκβι 3** είναι η ονομασία μιας αρχαιολογικής θέσης στην Κένυα, στην οποία ανακαλύφθηκαν λίθινα εργαλεία, ηλικίας 3,3 εκατομμυρίων ετών, καθιστώντας τα τα παλαιότερα που έχουν βρεθεί ποτέ.

Ανακάλυψη
---------

Τον Ιούλιο του 2011, μια ομάδα αρχαιολόγων με επικεφαλής τη Σόνια Αρμάντ και τον Τζέισον Λιούις του Πανεπιστημίου Στόουνι Μπρουκ των Ηνωμένων Πολιτειών, κατευθυνόταν προς μια τοποθεσία κοντά στη λίμνη Τουρκάνα της Κένυας, κοντά στην οποία είχαν βρεθεί παλαιότερα απολιθώματα του ανθρωπίνου *Kenyanthropus platyops*.  Η ομάδα έκανε μια λάθος στροφή στη διαδρομή, καταλήγοντας σε μια προηγουμένως ανεξερεύνητη περιοχή, οπότε και αποφασίστηκε να γίνει μια μικρή επιτόπια έρευνα. Γρήγορα βρέθηκαν λίθινα ευρήματα στην τοποθεσία, την οποία ονόμασαν Λομέκβι 3 (Lomekwi 3). Η ομάδα επέστρεψε ένα χρόνο αργότερα για συστηματική ανασκαφή. Η Αρμάν παρουσίασε τα ευρήματά της στην ετήσια συνάντηση της Παλαιοανθρωπολογικής Εταιρείας στις 14 Απριλίου 2015 και ακολούθησε η πλήρης δημοσίευση μαζί με τα αποτελέσματα στο εξώφυλλο του επιστημονικού περιοδικού Nature, στις 21 Μαΐου 2015.

Αντικείμενα
-----------

Περίπου 20 καλά διατηρημένα αντικείμενα ανεσκάφησαν στη θέση Λομέκβι 3. Στην επιφάνεια βρέθηκαν επιπλέον 130 αντικείμενα. Η ομάδα της Αρμάν κατάφερε να ταιριάξει ένα αποσπασμένο τμήμα πέτρας («απότμημα»/ flake) στην πέτρα από την οποία σκόπιμα αποσπάστηκε («πυρήνας»/ core), υποδηλώνοντας ότι ένας ανθρωπίνος είχε δημιουργήσει και απορρίψει το εν λόγω εργαλείο σε αυτήν τη θέση.  Γενικά τα εργαλεία ήταν αρκετά μεγάλα - μεγαλύτερα από τα παλαιότερα γνωστά λίθινα εργαλεία, που είχαν βρεθεί στην περιοχή Γκόνα της περιφέρειας Αφάρ της Αιθιοπίας, το 1992. Το μεγαλύτερο ζυγίζει 15 κιλά και μπορεί να είχε χρησιμοποιηθεί ως αμόνι.  Σύμφωνα με την Αρμάν, φαίνεται ότι οι κατασκευαστές εργαλείων είχαν επιλέξει σκόπιμα μεγάλες, βαριές και ισχυρές πέτρες, αγνοώντας μικρότερες του ίδιου υλικού, που βρέθηκαν στην περιοχή.  Η ίδια απέρριψε την ενδεχομένο τα εργαλεία να ήταν φυσικοί σχηματισμοί πετρωμάτων, λέγοντας «Τα αντικείμενα ήταν ξεκάθαρα αποσπασμένα και όχι το αποτέλεσμα τυχαίας θραύσης πετρωμάτων». Η ανάλυση υπέδειξε ότι οι πυρήνες περιστρέφονταν κατά την απόσπαση των αποτμημάτων. Ο σκοπός των εργαλείων που βρέθηκαν στη θέση Λομέκβι 3 δεν έχει αποσαφηνιστεί, καθώς τα οστά ζώων που βρέθηκαν στην τοποθεσία δεν φέρουν κανένα σημάδι δραστηριότητας ανθρωπίνων. 

Με βάση τη στρωματογραφική θέση των θαμμένων αντικειμένων (σε μη διαταραγμένο ίζημα) ως προς δύο στρώματα ηφαιστειακής τέφρας και γνωστές μαγνητικές αντιστροφές, η Αρμάν και η ομάδα της χρονολόγησαν τα εργαλεία ως έχοντα ηλικία 3,3 εκατομμυρίων χρόνων.    Τα ευρήματα του Λομέκβι αντιπροσωπεύουν, επομένως, τα παλαιότερα λίθινα εργαλεία που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ, ξεπερνώντας σε ηλικία τα εργαλεία της θέσης Γκόνα κατά 700.000 χρόνια.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3  Michael Balter (April 14, 2015). «World's oldest stone tools discovered in Kenya». *Science*.. Ανακτήθηκε στις April 18, 2015.
2. 1 2 3  Kate Wong (April 15, 2015). «Archaeologists Take Wrong Turn, Find World's Oldest Stone Tools». *Scientific American*.. Ανακτήθηκε στις April 18, 2015.
3. 1 2  Harmand, Sonia (2015). «3.3-million-year-old stone tools from Lomekwi 3, West Turkana, Kenya». *Nature* **521** (7552): 310–315. doi:10.1038/nature14464. PMID 25993961.
4. ↑  «Oldest stone tools pre-date earliest humans». 20 Μαΐου 2015.