Συντεταγμένες: 35°11′3.998″N 25°19′49.001″E﻿ / ﻿35.18444389°N 25.33027806°E﻿ / 35.18444389; 25.33027806

Το **Λιλιανό** είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Μινώα Πεδιάδος στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην επαρχία Πεδιάδας. Η απόστασή του από το Ηράκλειο είναι 40,5 χιλιόμετρα. Οι λιγοστοί σήμερα κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία. Στο χωριό βρίσκεται ο ναός της Αγίας Μαρίνας, ενώ στην Αγία Παρασκευή η εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Τείχη από την Αγία Παρασκευή Λιλιανού.
### Ονομασία

Η παλαιότερη γραφή του ονόματος του χωριού είναι *Λιλιανώ* και οφείλεται στο γεγονός ότι το τοπωνύμιο είναι ανδρωνυμικό, δηλαδή το χωριό των Λιλιανών. Δεν αναφέρεται στις ενετικές απογραφές (όπως και η Αγία Παρασκευή) αλλά στην τουρκική του 1671 ως *Lilianó*, με 15 χαράτσα. Στην ίδια απογραφή βρίσκουμε και την Αγία Παρασκευή, με την ονομασία *Aya Paraski Hurdu*, με 17 χαράτσα. Το 1881 το
 *Λιλιανώ* αναφέρεται στο Δήμο Καστελλίου με 93 κατοίκους και το 1920 το χωριό αναγράφεται με την ονομασία *Λιλιανά*, έδρα ομώνυμης κοινότητας με 152 κατοίκους. Το 1928 αναφέρεται ως Λιλιανό στην κοινότητα Μουκτάρων με 159 κατοίκους.

### Μνημεία

Η τρίκλιτη βασιλική του Αγίου Ιωάννη στο νεκροταφείο του Λιλιανού
Η παρουσία της τρίκλιτης βασιλικής του Αγίου Ιωάννη υποδηλώνει ότι ο οικισμός υπήρχε από πριν, κατα τη δεύτερη βυζαντινή περίοδο,ωστόσο ονομαζόταν διαφορετικά. Το μεσαίο κλίτος της βασιλικής έχει μεγαλύτερο ύψος. Μεταξύ τους επικοινωνούν με οξυκόρυφα τόξα που στηρίζονται σε κίονες με κιονόκρανα ιωνικού ρυθμού. Ο νάρθηκας είναι ανοικτός, με μεγάλο τόξο και η πόρτα και τα παράθυρα έχουν επίσης οξυκόρυφα τόξα. Οι τοίχοι είναι κτισμένοι με ξεστή λιθοδομή, με υλικά ανήκοντα σε παλιότερα κτήρια. Η εκκλησία στο σύνολό της χρονολογείται γύρω στο 12ο-13ο αιώνα. Μάλιστα αποτελεί το τελευταίο δείγμα ναού που κτίστηκε σύμφωνα με τα σχέδια των αρχαιοτέρων βασιλικών, τα οποία έκτοτε εγκαταλείπονται.

### Παραδόσεις

Στην Αγία Παρασκευή διατηρείται η παράδοση ότι κάποιος από την οικογένεια Χούρδου των Σφακίων εγκαταστάθηκε στη θέση του σημερινού οικισμού, σε ακαθόριστο χρονικό διάστημα. Ήταν γνωστό με την ονομασία Μετόχι Χούρδου ή Μάντρα του Χούρδου. Λίγο μετά, έφτασε και άλλος Σφακιανός, ο Χούλης, και εγκαταστάθηκε στο εν λόγω Μετόχι. Οι απόγονοι των προαναφερθέντων ανδρών ονομάζονται Χουρδάκηδες και Χουλάκηδες. Αργότερα οικοδομήθηκε ο ναός της Αγίας Παρασκευής, της οποίας το όνομα δόθηκε και στο σημερινό χωριό.

Δείτε επίσης
------------

* Κοινότητα Λιλιανού

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Το Λιλιανό στην ιστοσελίδα του Δήμου Καστελλίου.

Βιβλιογραφία
------------

* *Το Ηράκλειον και ο νομός του*. Ηράκλειο: Νομαρχία Ηρακλείου. 1971.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Ελληνικά) *Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής*.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μινώα Πεδιάδας |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αρκαλοχωρίου | 
* Αγία Σεμνή
* Αμουργέλλες
* Άνω Καστελλιανά
* Άνω Πουλιά
* Αρκαλοχώρι
* Αρχοντικό
* Αυλή
* Βακιώτες
* Γαρίπα
* Δραπέτι
* Δεμάτι
* Ζίντα
* Ίνι
* Καλό Χωριό
* Καραβάδος
* Κασάνος
* Κάτω Καστελλιανά
* Κάτω Πουλιά
* Κρασάς
* Λαγούτα
* Λευκοχώρι
* Μαχαιρά
* Μικρή Επισκοπή
* Μιλλιαρήσι
* Μοναστηράκι
* Μουσούτα
* Μπαδιά
* Νιπιδιτός
* Παναγία
* Πανόραμα
* Πάρτιρα
* Πατσίδερος
* Ρουσσοχώρια
* Σκινιάς
* Στίρονας
* Τουρλωτή
* Τσούτσουρος
* Φαβριανά
* Φίλιπποι
* Χανδρού
* Χουμέρι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Θραψάνου | 
* Βόνη
* Γαλατάς
* Ζωφόροι
* Θραψανό
* Μονή Αγκαράθου
* Σαμπάς
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Καστελλίου | 
* Αγία Παρασκευή
* Άγνος
* Αμαριανό
* Άνω Καρουζανά
* Αποστόλοι
* Αρχάγγελος
* Ασκοί
* Αρμάχα
* Γαλενιανό
* Γεράκι
* Ευαγγελισμός
* Κασταμονίτσα
* Καστέλλι
* Κάτω Καρουζανά
* Λαγός
* Λιλιανό
* Λυττός
* Μαθιά
* Μπιτζαριανό
* Πολυθέα
* Σκλαβεροχώρι
* Σμάρι
* Τζίγκουνα
* Τοίχος
 |
|  |
| 
* Έδρα: Ευαγγελισμός, Ιστορική έδρα: Καστέλλι και Αρκαλοχώρι

* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Καστελλίου |
| --- |
|  |
| 
* Καστέλι
* Αμαριανό
* Αποστόλοι
* Αρχάγγελος
* Γεράκι
* Ευαγγελισμός
* Κασταμονίτσα
* Λιλιανό
* Λυττός
* Μαθιά
* Πολυθέα
* Σμάρι
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Γεωγραφία
* Πύλη:Ελλάδα
 |

 |