Τα **Παιδικά παιχνίδια** είναι πίνακας του Φλαμανδού ζωγράφου Πίτερ Μπρίγκελ του πρεσβύτερου. Το έργο φιλοτεχνήθηκε το 1560 και σήμερα φιλοξενείται στο Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης (Kunsthistorisches Museum) της Βιέννης.

Ιστορία
-------

Η πρώτη αναφορά στον πίνακα γίνεται το 1604 στο έργο του Φλαμανδού ζωγράφου και ιστορικού τέχνης Κάρελ φαν Μάντερ. Είχε αγοραστεί το 1594 από τον αρχιδούκα Ερνστ της Αυστρίας, όταν ήταν κυβερνήτης των Αψβουργικών Κάτω Χωρών και ο οποίος αφού γνώρισε και εκτίμησε την αξία των έργων του Μπρίγκελ, τον σύστησε στον αδελφό του Ροδόλφο Β΄, προστάτη των τεχνών. Από τον Ροδόλφο Β΄ ξεκίνησε η συλλογή πινάκων του Μπρίγκελ που τώρα ανήκει στο Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης της Βιέννης.

Περιγραφή
---------

Το έργο είναι ελαιογραφία σε δρύινο ξύλο. Στο κάτω δεξιό άκρο του είναι ζωγραφισμένο ένα κάθετο τούβλο, το οποίο φέρει την υπογραφή του καλλιτέχνη "BRVEGEL 1560".

Στο πλάτωμα ενός χωριού παρουσιάζονται ομάδες παιδιών που παίζουν περίπου γύρω στα ογδόντα παιδικά παιχνίδια. Το θέμα, που είχε ήδη χρησιμοποιηθεί σε μεσαιωνικές μινιατούρες, για πρώτη φορά εδώ ξεδιπλώνεται ολόκληρο σε μια και μοναδική σκηνή. Αυτή η πολυπρόσωπη αναπαράσταση γίνεται εφικτή χάρη σε μια γεωμετρική εφαρμογή προοπτικής του 15ου αιώνα, που μοιράζει ισορροπημένα στο χώρο τις μορφές σε ομάδες και μεμονωμένα πρόσωπα με μια οργάνωση ανά περιοχές που διευκολύνεται από την ποικιλία χρωματισμών του εδάφους, άλλοτε σκονισμένο, άλλοτε λασπωμένο, άλλοτε με γρασίδι, στο φως ή στη σκιά. 

Τα ενήλικα πρόσωπα των παιδιών, στερούμενων οποιασδήποτε χαράς την ώρα που παίζουν, ερμηνεύτηκαν σαν μια αναφορά στην ματαιότητα των ανθρωπίνων πράξεων, που εκτελούνται με μηχανικό τρόπο και χωρίς καμία χαρά. Τα παιχνίδια αυτά ήταν λοιπόν μια μίμηση της ζωής των μεγάλων. Γι’ αυτό, το παιδάκι που εμφανίζεται στο παράθυρο επάνω αριστερά φοράει μια μάσκα ενήλικα για να τρομάζει τους περαστικούς. Η αριστερή πλευρά του πίνακα, στην οποία εκτός από μια κατοικία με κοκκινωπούς τοίχους βλέπουμε έναν κήπο και πιο μακριά μια δροσερή όαση στις όχθες ενός ποταμού, προσφέρει ένα σημείο ξεκούρασης και ανάσας για τον νου του παρατηρητή, μαζί με την ευχάριστη θέα των πιο μακρινών σπιτιών του χωριού.

Ο Μπρίγκελ θεωρείται από τους σημαντικότερους Φλαμανδούς ζωγράφους του 16ου αιώνα που ειδικεύτηκαν στις ρωπογραφίες για να ξεπεράσουν την κρίση της Μεταρρύθμισης, που τους στέρησε τη δυνατότητα να ζωγραφίζουν εκκλησιαστικά θέματα. Οι πίνακες του Μπρίγκελ μας παρουσιάζουν σκηνές από τη ζωή των αγροτών και των απλών ανθρώπων γενικότερα, που πέρα από την πιστή απεικόνιση της φύσης και των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων που απεικονίζονται σε αυτούς, αποτελούν ένα σχόλιο για την κοινωνία, τα ήθη και τις ανθρώπινες σχέσεις. Οι πλούσιες σκηνές με τις απειράριθμες λεπτομέρειες είναι χαρακτηριστικά της δουλειάς του αυτής της περιόδου. Στον πίνακα αυτό, πέρα από κάθε αλληγορική πρόθεση, μας δίνει ένα πλήθος πληροφοριών για τα παιδικά παιχνίδια και γενικότερα τον τρόπο ψυχαγωγίας των παιδιών του 16ου αιώνα.

  

### Κατάλογος παιχνιδιών

Ξεκινώντας από το κάτω αριστερό μέρος διακρίνουμε:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Αριθμός | Εικόνα | Παιχνίδι |
| --- | --- | --- |
| 01 |  | Παίζοντας με τις κούκλες (τις κουμπάρες) |
| 02 |  | Μίμηση θείας λειτουργίας με ψεύτικα λειτουργικά αντικείμενα |
| 03 |  | Στοχεύοντας με νεροπίστολο μια κουκουβάγια |
| 04 |  | Μασκαράδες |
| 05 |  | Κούνια |
| 06 |  | Πηδώντας ένα φράχτη |
| 07 |  | Κάνοντας το κερί |
| 08 |  | Δέσιμο σε κόμπο |
| 09 |  | Κωλοτούμπες |
| 10 |  | Ισορροπώντας σε έναν φράχτη |
| 11 |  | Ψεύτικος γάμος |
| 12 |  | Πέρασμα ανάμεσα σε πόδια που κλωτσάνε |
| 13 |  | Τυφλόμυγα |
| 14 |  | Παίζοντας με πουλιά |
| 14β |  | Φτιάχνοντας καπέλα από καλαμάκια |
| 15 |  | Μπουρμπουλήθρες |
| 16 |  | Παιδικός ανεμόμυλος από καρυδότσουφλα |
| 17 |  | Πάρτα όλα |
| 17β |  | Ψεύτικο ζώο (ένα είδος πέτρινου σκύλου) με λουρί |
| 18 |  | Παίζοντας κότσια |
| 19 |  | Ψεύτικα βαφτίσια |
| 20 |  | Μόρρα |
| 21 |  | Πινιάτα |
| 22 |  | Κοντά ξυλοπόδαρα |
| 23 |  | Τρένο |
| 24 |  | Μονομαχία με άλογα |
| 25 |  | Καθισματάκι |
| 26 |  | Αλογάκι με ξύλινο μπαστούνι |
| 27 |  | Ανακάτεμα κοπράνων με ένα μπαστουνάκι |
| 28 |  | Παίζοντας φλάουτο και ταμπούρλο |
| 29 |  | Απλή ρόδα |
| 30 |  | Φωνάζοντας σε ένα άδειο βαρέλι από μια οπή |
| 31 |  | Ρόδα με κουδούνια |
| 32 |  | Καβάλημα ενός βαρελιού |
| 33 |  | Ρίξιμο καπέλων κάτω από τα πόδια κάποιου άλλου (ποιος θα το ρίξει πιο μακριά) |
| 34 |  | Χριστουγεννιάτικο ζυμαρένιο ανθρωπάκι με σταφίδες |
| 35 |  | Τιμωρία με ξυλιές στα πισινά |

 | 

| Αριθμός | Εικόνα | Παιχνίδι |
| --- | --- | --- |
| 36 |  | Τόπι φτιαγμένο από κύστη χοίρου ή προβάτου, γεμισμένο με νερό |
| 37 |  | Μακριά Γαϊδούρα |
| 38 |  | Παίζοντας το μαγαζάκι |
| 39 |  | Παίζοντας γκαζές |
| 40 |  | Κατασκευή ενός πηγαδιού |
| 41 |  | Τράβηγμα μαλλιών |
| 42 |  | Πιάνοντας έντομα με ένα δίχτυ |
| 43 |  | Ψεύτικο φραγγέλωμα |
| 44 |  | Βόλοι |
| 45 |  | Αμάδες |
| 45β |  | Στριφογυρίζοντας ένα καπέλο στην άκρη μιας βέργας |
| 46 |  | Λιτανεία |
| 47 |  | Παίζοντας τον θυροφύλακα |
| 48 |  | Πουν’ το, πουν’ το, το δαχτυλίδι; |
| 49 |  | Κουβάλημα στους ώμους |
| 50 |  | Κάλαντα από πόρτα σε πόρτα |
| 51 |  | Πηδώντας τις φωτιές του Αη Γιάννη |
| 52 |  | Καβάλα σε μια σκούπα |
| 53 |  | Σπρώχνοντας έναν τοίχο |
| 54 |  | Κρυφτό |
| 55 |  | Κάνοντας το φίδι |
| 56 |  | Πάλη |
| 57 |  | «Ο αλυσοδεμένος διάβολος» |
| 58 |  | Τρέχοντας, πηδώντας πάνω σε μια πόρτα κελαριού |
| 59 |  | Μπόουλινγκ |
| 60 |  | Σκυταλοδρομία |
| 61 |  | Πετώντας καρύδια |
| 62 |  | Μακριά ξυλοπόδαρα |
| 63 |  | Κρεμασμένα κατσικάκια |
| 64 |  | Ισορροπώντας ένα μπαστούνι με το ένα δάχτυλο |
| 65 |  | Ανεβάζοντας μια παράσταση |
| 66 |  | Σβούρες |
| 67 |  | Κρεμαστά καλάθια σε σκοινί |
| 68 |  | Κουνώντας μια κορδέλα στερεωμένη σε βέργα |
| 69 |  | «Ποιον διαλέγω;» Ένα κορίτσι διαλέγει το «αγόρι» της μέσα από μια ομάδα που καλύπτεται από μια κουβέρτα) |
| 70 |  | Ούρηση |
| 71 |  | Παίζοντας μπότσε |
| 72 |  | Κάνοντας φούρλες με το μισοφόρι |
| 73 |  | Σκαρφάλωμα σε δέντρο |
| 74 |  | Κολύμπι |
| 75 |  | Βουτιές |
| 76 |  | Κολύμπι με μια χοιρινή κύστη φουσκωμένη με αέρα |
| 77 |  | Σπρώξιμο |
| 78 |  | Παιχνίδια με την άμμο |
| 79 |  | Κονταρομαχία |
| 80 |  | Κουδουνίστρες |

 |

Παραπομπές
----------

1. ↑  Karel van Mander, Het leven van Pieter Brueghel, uytnemende Schilder van Brueghel, in: *Het schilder-boeck*, 1604, στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Ολλανδικής Λογοτεχνίας (Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren)
2. 1 2  
E.H. GOMBRICH (1994). «κεφ. 18, Κρίση στην τέχνη». *Το χρονικό της τέχνης*. Αθήνα: Μορφωτικό ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, μεταφρ. Λίνα Κάσδαγλη. σελίδες 380–381. ISBN 978-960-250-143-6.
3. ↑  
Stefano Zuffi (2003). «Pieter Brueguel il Vecchio». *Grande Atlante della Pittura*. Electa. σελ. 138. ISBN 88-370-2229-9 Check `|isbn=` value: checksum (βοήθεια).

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* www.Pieter-Bruegel-The-Elder.org


|  |  |
| --- | --- |
| CC-BY-SA Μετάφραση | Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Giochi di bambini (έκδοση 75656345) της Ιταλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 4.0. (ιστορικό/συντάκτες). |