Συντεταγμένες: 52°14′13.992″N 21°1′58.008″E﻿ / ﻿52.23722000°N 21.03278000°E﻿ / 52.23722000; 21.03278000

Το **Θέατρο Ateneum** στη Βαρσοβία, με πλήρη ονομασία **Θέατρο Ateneum «Στέφαν Γιάρατς»** (πολωνικά: Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie‎), είναι πολωνικό δραματικό θέατρο που ιδρύθηκε το 1928. Βρίσκεται σε ένα κτίριο που ανεγέρθηκε ένα χρόνο νωρίτερα στην μεσοπολεμική Πολωνία ως έδρα της Επαγγελματικής Ένωσης Σιδηροδρομικών Υπαλλήλων του PKP (Πολωνικοί Κρατικοί Σιδηρόδρομοι), με γραφεία στον ανώτερο όροφο. Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η δομή που είχε υποστεί σοβαρές ζημιές αποκαταστάθηκε στην παλιά της αίγλη με δημόσιους πόρους. Το κρατικό θέατρο άνοιξε ξανά το 1951. Πήρε το όνομά του από τον πρώτο και ήδη διάσημο προπολεμικό σκηνοθέτη του, Στέφαν Γιάρατς.

Ιστορία
-------

Το Θέατρο Ateneum ξεκίνησε ως μια πειραματική σκηνή με ισχυρό κοινωνικοπολιτικό προφίλ, με ένα όνομα εμπνευσμένο από την Αβάν-γκαρντ, *Το Φυλάκιο του Προφορικού Λόγου* (Placówka Żywego Słowa). Το καλλιτεχνικό μανιφέστο του επηρεάστηκε από την κυρίως προλεταριακή συνοικία Ποβίσλε της Βαρσοβίας, στην οποία ιδρύθηκε.

 Σκηνοθέτης Στέφαν Γιάρατς
Δύο χρόνια μετά την ύπαρξή του, την καλλιτεχνική διεύθυνση του Ateneum ανέλαβε ο δημοφιλής ηθοποιός Στέφαν Γιάρατς (1930). Εργάστηκε εκεί μέχρι τη ναζιστική-σοβιετική εισβολή στην Πολωνία, μοιράζοντας τις ευθύνες του με τον Λέον Σίλερ την περίοδο 1932–33, και με τον Κάρολ Αντφεντόβιτς (1934). Μαζί, αύξησαν τη φήμη του θεάτρου ως μία από τις κορυφαίες φωνές για τη νέα ιντελιγκέντσια της Πολωνίας. Οι ρηξικέλευθες παραστάσεις περιελάμβαναν τις *Σκηνή του δρόμου* του Έλμερ Ράις (1930), *Θάνατος του Ντάντον* του Γκέοργκ Μπύχνερ (1931), *Senat Szaleńców* του θύματος του Ολοκαυτώματος Γιάνους Κόρτσακ (1931), *Τσάρος Λένιν* του Φρανσουά Πορσέ (1932), *Στρατηγός του Κύπενικ* του Καρλ Τσούκμαϊερ (1932) και *Βρυχώμενη Κίνα* του Σεργκέι Τρετιακόφ (1933). Επίσης, τα δημοφιλή *Κυρίες και Ουσάροι (Damy* i Huzary) του Αλεξάντερ Φρέντρο (1932) και *Το Ανοιχτό Σπίτι* του Μίχαου Μπαουούτσκι.

Η γειτονιά του Ποβίσλε καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά από τους βομβαρδισμούς των Ναζί κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας το 1944. Το θέατρο καταστράφηκε από φωτιά. Πρακτικά ξαναχτίστηκε μετά την απελευθέρωση, με βάση το σχέδιο του Βίκτορ Μπάλογκ, με τη δέουσα προσοχή για την αρχική του εμφάνιση. Η μεγάλη επαναλειτουργία έγινε στις 22 Ιουλίου 1951, με την πρεμιέρα της *Παρέμβασης* από τον Λεβ Σλάβιν στο πνεύμα του σοσιαλιστικού-ρεαλιστικού δόγματος που επιβλήθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα στη σταλινική Πολωνία. Για τα επόμενα σαράντα χρόνια το θέατρο ήταν υπό τη διεύθυνση του Γιάνους Βαρμίνσκι (1922–1996), ο οποίος κατάφερε να επιβιώσει και να ξεπεράσει το σοβιετικό σύστημα πέρα από τις επαναστάσεις του 1989. Σχεδόν όλοι οι εξέχοντες Πολωνοί ηθοποιοί έπαιξαν στο Ateneum καθ΄ όλη τη διάρκεια της ύπαρξής του, συμπεριλαμβανομένων των Γιαντβίγκα Αντζεγέφσκα, Αλεξάντερ Μπαρντίνι, Χένρικ Μπίστα, Ζμπίγκνιεφ Τσιμπούλκι, Έντβαρντ Ντζιεβόνσκι, Γέζι Ντουσίνσκι, Ταντέους Φιγέφσκι, Άνταμ Χανουσκιέβιτς, Ρόμαν Βιλχέλμι, Γκούσταφ Χολοούμπεκ, Μπογκούμιου Κομπιέλα, Γιαν Κοτσίνιακ, Έμιλ Καρέβιτς, Αγκνιέσκα Οσιέτσκα και Αλεξάντρα Σλόνσκα, μεταξύ άλλων.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3  Michał Bujanowicz (Ιουνίου 2004). «Stefan Jaracz Ateneum Theatre». *Theatres and theatre companies*. Ινστιτούτο Άνταμ Μιτσκιέβιτς Culture.pl. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2013.
2. ↑  Monika Mokrzycka-Pokora (Σεπτεμβρίου 2006). «Stefan Jaracz». *Resources Theatre*. Ινστιτούτο Άνταμ Μιτσκιέβιτς Culture.pl. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2013.
3. ↑  Popularna Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Fogra (2013). «Teatr Ateneum w Warszawie». *Teatr; Europa*. Εγκυκλοπαίδεια WIEM. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2013.
4. ↑  Teatr Ateneum (2013). «Premiery 1928 – 1939 (List of premières since 1928)». *Spis premier od 1928*. Teatr im. Stefana Jaracza Ateneum w Warszawie. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2013.
5. ↑  Michał Bujanowicz (Ιουνίου 2004). «Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza». *Teatry i grupy teatralne* (στα Πολωνικά). Ινστιτούτο Άνταμ Μιτσκιέβιτς, Culture.pl. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2013.
6. 1 2  Teatr Ateneum (2013). «Osiemdziesiat Lat Teatru (On the 80th Anniversary)». *History of Ateneum Theatre* (στα Polish). Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2013. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)