Το **χρυσωρυχείο Ζοντ**  (αζερικά: Zod qızıl yatağı‎; γνωστό στην Αρμενία ως **χρυσωρυχείο Σοτκ**, αρμενικά: Սոթքի ոսկու հանքավայր‎) είναι το μεγαλύτερο ορυχείο στο Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία όσον αφορά τα κοιτάσματα καθαρού χρυσού. Βρίσκεται κοντά στο Σοτκ (πρώην Ζοντ), της επαρχίας Gegharkunik της Αρμενίας και στο παρακείμενο τμήμα της περιοχής Kalbajar του Αζερμπαϊτζάν.  Τα καθαρά αποθέματα χρυσού στο ορυχείο υπολογίζονται συνολικά σε περισσότερους από 120 τόνους.  Η ελάχιστη κερδοφόρα περιεκτικότητα πολύτιμου μετάλλου στο μετάλλευμα είναι ίση με 0,8 g ανά τόνο.

Ιστορία
-------

Το ορυχείο ανακαλύφθηκε το 1951 και βρίσκεται σε λειτουργία από το 1976.  Το 1993, κατά τη διάρκεια τηςπρώτης σύγκρουσης του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η περιοχή Kalbajar του Αζερμπαϊτζάν (συμπεριλαμβανομένου του τμήματος του ορυχείου από την πλευρά του Αζερμπαϊτζάν) πέρασε υπό τον πλήρη έλεγχο της Αρμενίας και παρέμεινε εκεί έως τον Νοέμβριο του 2020. Το 2007, η Αρμενία παραχώρησε από την πλευρά της στη ρωσική εταιρεία GeoProMining το δικαίωμα εκμετάλλευσης του ορυχείου.  320.500 τόνοι μεταλλεύματος χρυσού εξορύχθηκαν κατά το έτος 2009, 490.000 τόνοι κατά το 2010 και 880.000 τόνοι κατά το 2011.  Στο ορυχείο προσλήφθηκε προσωπικό που υπολογίζεται ανάμεσα στα 350 και τα 400 άτομα.     Το μετάλλευμα περνά από επεξεργασία στο εργοστάσιο εξόρυξης χρυσού Ararat, στο οποίο μεταφέρεται σιδηροδρομικώς. 

 Το ορυχείο Ζοντ στα σύνορα της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν σε μια δορυφορική εικόνα που τραβήχτηκε από τον Sentinel-2 στις 14 Νοεμβρίου 2020. Η κόκκινη γραμμή σηματοδοτεί τα σύνορα μεταξύ της Αρμενίας (αριστερά) και του Αζερμπαϊτζάν (δεξιά)
Όταν ξεκίνησε η σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ στις στις 27 Σεπτεμβρίου του 2020, η εταιρεία GeoProMining ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του ορυχείου.  Στις 25 Νοεμβρίου του 2020, μονάδες των ενόπλων δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν, σύμφωνα με τη δήλωση που υπέγραψαν ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας και ο πρόεδρος της Ρωσίας μετά τη σύγκρουση, εισήλθαν στην περιοχή Kalbajar, η οποία είχε στο μεταξύ εκκενωθεί από τα στρατεύματα της Αρμενίας. Διάφορες εργασίες υποδομής καθώς και αποναρκοθέτηση πραγματοποιήθηκαν καθώς οι μονάδες του Αζερμπαϊτζάν προχωρούσαν.  Την επόμενη μέρα, ο Hakob Avetyan, ο επικεφαλής της αρμενικής κοινότητας Geghamasar, που βρίσκεται στα σύνορα με το Αζερμπαϊτζάν, ανέφερε ότι ο στρατός του Αζερμπαϊτζάν είχε εισέλθει στο ορυχείο. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Αζέροι είχαν φτάσει χωρίς να πυροβολούν και ζήτησαν την αποδέσμευση του εδάφους, ενώ ακολούθησαν διαπραγματεύσεις. Οι υπάλληλοι του ορυχείου άρχισαν να εγκαταλείπουν την περιοχή, αν και δεν έχαν προηγηθεί απειλές, σύμφωνα με τον Avetyan.  Το απόγευμα εκείνης της ημέρας, ανακοινώθηκε ότι εκπρόσωποι της Αρμενίας, της Ρωσίας και του Αζερμπαϊτζάν είχαν αρχίσει να πραγματοποιούν εργασίες οριοθέτησης με τη χρήση τεχνολογίας GPS με στόχο να προσδιορίσουν την ακριβή θέση των κρατικών συνόρων.  Τα στρατεύματα του Αζερμπαϊτζάν έθεσαν τρεις στρατιωτικές θέσεις στην πλευρά του ορυχείου του Αζερμπαϊτζάν. Στις 27 Νοεμβρίου, μετά από μακρές διαπραγματεύσεις μεταξύ του στρατού του Αζερμπαϊτζάν και των εκπροσώπων της εταιρείας GeoProMining, οι υπάλληλοι της εταιρείας εγκατέλειψαν το τμήμα του ορυχείου που βρίσκεται από την πλευρά του Αζερμπαϊτζάν.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Азербайджанский клондайк: армяне должны возместить ущерб от эксплуатации месторождений в Карабахе
2. ↑  *Азербайджанская ССР. Экономико-географическая характеристика*. М.: Государственное издательство географической литературы. 1957. σελ. 54.
3. ↑  «Запасы составляют 120 тонн золота | 11/09/2010 16:51 Нагорного Карабаха». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Σεπτεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2011.
4. ↑  «Азербайджанский клондайк: армяне должны возместить ущерб от эксплуатации месторождений в Карабахе». Ανακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2020.
5. ↑  «Assets in Armenia». *GeoProMining*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2011.
6. ↑  GPM GOLD планирует увеличить в Армении годовой объем производства золото до 150 тысяч унций с 2014 года
7. ↑  Aurum79.ru — Разведанные запасы золота в месторождениях Армении составляют около 268 тонн
8. ↑  «Глава Контрольной палаты Армении выдвинул обвинения против компании «ГеоПроМайнинг Голд»». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2021.
9. ↑  «Министр энергетики и природных ресурсов Армении: "Geopromining Gold" не нарушал законы страны». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2011.
10. ↑  «GeoProMining» расширяет свою деятельность
11. ↑  «ГеоПромайнинг переоценит Соткское месторождение». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2021.
12. ↑  «В результате агрессии Азербайджана компания с российским капиталом прекратила работы в Варденисе». Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2020.
13. ↑  Подразделения Азербайджанской Армии вошли в Кельбаджарский район
14. ↑  Депутат и префект Сотка заявляют о проникновении азербайджанских военных на золотоносный рудник. Ранее Минобороны и правительство Армении эту информацию опровергли
15. ↑  ВС Армении и Азербайджана разместят свои посты по границам, уточненным в результате делимитации – Минобороны
16. ↑  В Ереване ответили на сообщения о нарушении границы армией Азербайджана