Συντεταγμένες: 38°33′56″N 21°17′46″E﻿ / ﻿38.56556°N 21.29611°E﻿ / 38.56556; 21.29611

*Για τον οικισμό με ίδιο όνομα στην Πελοπόννησο, δείτε: Αγγελόκαστρο Κορινθίας*

Το **Αγγελόκαστρο** είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας και δημοτικής ενότητας, του δήμου Αγρινίου, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Αιτωλοακαρνανίας, στην περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, σύμφωνα με το πρόγραμμα *Καλλικράτης*.  Πρίν το πρόγραμμα *Καλλικράτης* και το σχέδιο *Καποδίστριας*, ανήκε στην επαρχία Μεσολογγίου του νομού Αιτωλοακαρνανίας, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Στερεάς Ελλάδας.

Γεωγραφία
---------

Το Αγγελόκαστρο είναι μεγάλο χωριό στο νότιο τμήμα του νομού Αιτωλοακαρνανίας. Βρίσκεται σε πεδινή περιοχή μεταξύ της ανατολικής όχθης του Αχελώου και της λίμνης Λυσιμαχίας, σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 60. Από το χωριό περνούσε η παλαιά σιδηροδρομική γραμμή που ένωνε το Αγρίνιο με το Κρυονέρι, ενώ δίπλα στο Αγγελόκαστρο βρίσκεται το Κανάλι ή Διώρυγα Διμηκού που χρησιμεύει στη αποστράγγιση της Λυσιμαχίας προς τον Αχελώο. Απέχει περίπου 30 χλμ. Β. ΒΔ. του Μεσολογγίου.

Τοπική κοινότητα
----------------

Η τοπική κοινότητα Αγγελοκάστρου είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός με έκταση 30,184 χμ² (2011). Περιλαμβάνει και τον οικισμό Σταθμός Αγγελοκάστρου. 

### Πληθυσμός

Μόνιμος | Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1991 | 1.728 (2.856) |
| 2001 | 1.684 (2.673) |
| 2011 | 1.325 (2.027) |

Πραγματικός (de facto) | Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1961 | 1.512 (1.672) |
| 1971 | 1.884 (2.091) |
| 1981 | 1.874 (2.070) |
| 1991 | 1.849 (3.047) |
| 2001 | 1.764 (2.761) |
| 2011 | 1.297 (2.000) |

(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»
--------------------------------------------

Ο οικισμός αναγνωρίστηκε το 1835 και προσαρτήθηκε στον δήμο Ωλενείας του νομου Αιτωλοακαρνανίας. Το 1912 ορίζστηκε έδρα της ομώνυμης κοινότητας. Με το ΦΕΚ 224Α - 04/12/1997 αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγγελοκάστρου και ορίστηκε έδρα του δήμου Αγγελοκάστρου. Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από τον δήμο Αγγελοκάστρου και προσαρτήθηκε στον δήμο Αγρινίου.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

### Αρχαιότητα

Η περιοχή όπου βρίσκεται το Αγγελόκαστρο ονομαζόταν κατά την αρχαιότητα, *Ύδρα*, από τη λίμνη Λυσιμαχία, η οποία ακόμη και στη σύγχρονη εποχή κατονομάζεται από πολλούς ντόπιους ως *Λίμνη Αγγελοκάστρου*. Κοντά στον σημερινό οικισμό βρισκόταν η αιτωλική πόλη *Κωνώπη* ή *Κωνώπα*. Κατά μια, πολύ πιθανή εκδοχή (Στράβων 10, 2, 22), το όνομα αυτό, προήλθε από τα πολλά κουνούπια του παρακείμενου έλους. 

Αργότερα, η συγκεκριμένη πόλη ταυτίστηκε με την *Αρσινόη*, σύμφωνα με στοιχεία από ανασκαφές στη θέση «Κακαβαριά», με βάση τις αναφορές από τους Πολύβιο και Στράβωνα. Η ονομασία δόθηκε από τους Αιτωλούς, προς τιμήν της κόρης του Πτολεμαίου Α΄ του Σωτήρα, πιθανότατα κατά την περίοδο του πρώτου της γάμου (299-281 π.Χ.). Ωστόσο, άλλοι μελετητές υποστηρίζουν πως πρόκειται για δυο διαφορετικές πόλεις ή ότι η Αρσινόη ιδρύθηκε εξ αρχής στη θέση της *Κωνώπης* από τον Πτολεμαίο Β΄ τον Φιλάδελφο, προς τιμήν της αδερφής και συζύγου του Αρσινόης.

Επιπλέον, μέσω ανασκαφών από το 1967 έως σήμερα, εντοπίστηκαν επίσης τα νεκροταφεία της αρχαίας πόλης και ερευνήθηκαν περισσότεροι από είκοσι τάφοι (κεραμοσκεπείς, κιβωτιόσχημοι και θαλαμωτοί), οι περισσότεροι από τους οποίους εντάσσονται σε δυο νεκροταφεία των οποίων, η θέση ορίζεται αναγκαστικά με βάση την οχυρωμένη ακρόπολη της αρχαίας πόλης (δηλαδή το λόφο του Αγ. Γεωργίου), αφού μέχρι σήμερα η έκταση και τα ακριβή όριά της παραμένουν άγνωστα. Μεμονωμένοι τάφοι έχουν βρεθεί, κατά καιρούς, και στη βόρεια έξοδο του χωριού, στις θέσεις «Μύλος» και «Γούβες».

### Βυζαντινή και οθωμανική περίοδος

Δείτε επίσης: Ιστορία της Ακαρνανίας
Το Αγγελόκαστρο αποτέλεσε τμήμα του Δεσποτάτου της Ηπείρου κατά το 13ο αιώνα.
Την ελληνιστική πόλη Αρσινόη διαδέχτηκε η Βυζαντινή. Την εποχή του Λέοντος ΣΤ΄ του Σοφού τοποθετείται στο Αγγελόκαστρο η Επισκοπή του Αχελώου, καθώς και η ομώνυμη μεσοβυζαντινή πόλη. Το Αγγελόκαστρο, είχε χρησιμοποιηθεί ως έδρα των ηγεμόνων του Δεσποτάτου της Ηπείρου, μετά την ίδρυσή του, το 1204. Μαζί με άλλες πόλεις της περιοχής (Ναύπακτο, Αγρίνιο κ.α.), δόθηκε το 1294, από τον Νικηφόρο Α΄ (1271-96), στον Φίλιππο Α΄ πρίγκιπα του Τάραντα ως «προίκα» για τον γάμο του με την θυγατέρα του. Κατά την εποχή εκείνη και, σύμφωνα με το *Livre de la Conqueste*, το Αγγελόκαστρο ονομαζόταν *Gello Castro*. Γύρω στο 1335, όμως, πέρασε ξανά στα χέρια των Βυζαντινών για να προστατευθεί από τις επιθέσεις των Αλβανών, αν και αυτή η κυριαρχία κράτησε λίγο διότι, μετά από μερικά χρόνια, κατακτήθηκε από τους Σέρβους (1341). Ο αρχηγός τους, Στέφανος Δουσάν, ώρισε ως διοικητή τον ετεροθαλή αδελφό του, Συμεών Ούρεση, ο οποίος πήρε τον τίτλο του *δεσπότη* της περιοχής. 

Ο Νικηφόρος Β’, διοικητής τότε της Θρακικής επαρχίας του Αίνου, ανακατέλαβε την Αιτωλία με την Ακαρνανία και τις κράτησε μέχρι το 1358, οπότε σκοτώθηκε στην μάχη του Αχελώου, κατά των Αλβανών. Στη συνέχεια, το Δεσποτάτο της Ηπείρου καταλύθηκε και, όλη η περιοχή περιήλθε στα, υπό τους Γκίνο Μπούα και Πέτρο Λιόσα, νεοσυσταθέντα αλβανικά κρατίδια, από το 1362 έως το 1405. Στη συνέχεια, την περιοχή κατέλαβε ο Δούκας της Κεφαλληνίας και οι Αλβανοί εκδιώχθηκαν προς την Πελοπόννησο. 

Το 1450, όλη η Αιτωλία και Ακαρνανία περιήλθε στην Οθωμανική αυτοκρατορία και, η περιοχή αποτέλεσε το *σαντζάκιο του Αγγελοκάστρου*, ή *σαντζάκιο του Κάρλελι*. Το Αγγελόκαστρο καταστράφηκε, το 1640, μετά την επιδρομή των Βενετών στην περιοχή, ενώ το 1770, κατά τη διάρκεια των Ορλωφικών, χρησιμοποιήθηκε ως χώρος στρατοπέδευσης των υπό τους Χρίστο και Τσέγιο Γρίβα, Ελλήνων, για την αντιμετώπιση των Τουρκαλβανών που κατέβαιναν από την Ήπειρο για να καταλάβουν την Αιτωλία. Στις φονικές συμπλοκές που ακολούθησαν, οι θέσεις των αμυνομένων Ελλήνων (γεφύρι Αγγελοκάστρου, Ραγκαβέικα) δεν κράτησαν και διατάχθηκε υποχώρηση προς τη θέση Προφήτης Ηλίας. Η περιοχή της μάχης ονομάστηκε από τότε, «*των Γριβαίων τα κόκκαλα*». Το Αγγελόκαστρο πέρασε στη δικαιοδοσία του Αλή Πασά των Ιωαννίνων (1790-1820) και αποτέλεσε έδρα ομώνυμης επισκοπής. Μετά την επανάσταση του 1821 το Αγγελόκαστρο περιελήφθηκε εξ αρχής στα σύνορα του αυτόνομου και μετέπεια ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους.

Αξιοθέατα
---------

* Τα ερείπια του Βυζαντινού Κάστρου (13ος αιώνας), στην κορυφή λόφου στη βορινή έξοδο του χωριού, με όμορφη θέα στην περιοχή.
* Η βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στην ίδια θέση
* Η βυζαντινή μονή του Παντοκράτορα, σε κοντινό ύψωμα στην ανατολική έξοδο του χωριού
* Ο ναός των Δώδεκα Αποστόλων
* Το Λαογραφικό Μουσείο
* Η παλιά σιδηροδρομική γέφυρα στη Διώρυγα Διμηκού

Αθλήματα
--------

Το Αγγελόκαστρο έχει ποδοσφαιρική ομάδα, τον Αχελώο Αγγελοκάστρου.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Ελληνικά) *Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής*.
2. 1 2 3
3. 1 2
4. 1 2 3 4 5 6  ΠΛ 1:97
5. 1 2 3 4 5  ΠΛΜ 1:273
6. ↑  Εκδόσεις «Ελλάδα»
7. 1 2 3 4  Δομή
8. ↑  Google Earth
9. 1 2  «Διακοπές», σ. 720, 723
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑  ΠΛ 1:97
14. ↑  ΠΛΜ 1:273
15. ↑

Πηγές
-----

* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963
* Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-4
* Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
* Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ. 2010
* eetaa.gr
* Google Earth

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* 

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αγρινίου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αγγελοκάστρου | 
* Αγγελόκαστρο
* Άγιος Γεώργιος
* Κλεισορρεύματα
* Λυσιμάχεια
* Μπρέσιακο
* Σταθμός Αγγελοκάστρου
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αγρινίου | 
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Ιωάννης Ρηγανάς
* Άγιος Κωνσταντίνος
* Άγιος Νικόλαος
* Αγρίνιο
* Ακροπόταμος
* Βελούχι
* Γιαννούζι
* Διαμανταίικα
* Δοκίμιο
* Ελευθερία
* Καλύβια
* Καμαρούλα
* Κοκκινοπύλια
* Λεύκα
* Λιαγκαίικα
* Μπούζι
* Πλάτανος
* Πυργί
* Ραΐνα
* Σκουτεσιάδα
* Στρογγυλαίικα
* Σχίνος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αρακύνθου | 
* Αγία Μαρίνα
* Άνω Ζευγαράκι
* Άνω Κεράσοβο
* Γραμματικού
* Δάφνη\*
* Ζευγαράκι
* Καμαρετσαίικα
* Κάτω Κεράσοβο
* Κλήμα
* Λωλέικα
* Ματαράγκα
* Παλαιοπλάτανος
* Παππαδάτες
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Θεστιέων | 
* Άνω Βλοχός
* Καινούργιο
* Κακαβάς\*
* Καρραίικα\*
* Λάσπες
* Νέα Αβόρανη
* Παναιτώλιο
* Προσήλια
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Μακρύνειας | 
* Αγία Τριάδα
* Άγιοι Απόστολοι
* Άγιος Ανδρέας
* Άνω Μετάπα
* Άκρες
* Βαρκά
* Γαβαλού
* Δαφνιάς
* Κάτω Μακρινού
* Καζαναίικα
* Καψοράχη
* Κουρτελαίικα
* Κυψέλη
* Μακρινού
* Μεσάριστα
* Μεταξάς
* Παλαιοζεύγαρο
* Παλαιοχώρι
* Παραδείσι
* Ποταμούλα
* Σαράντη
* Τσιλιγιανναίικα
* Τριχώνιο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Νεάπολης | 
* Αλώνια
* Ελαιόφυτο
* Μεγάλη Χώρα
* Νεάπολη
* Σπολάιτα
* Τριανταίικα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Παναιτωλικού | 
* Αγία Βαρβάρα
* Αγία Παρασκευή
* Βαρκούλια
* Γεροβασίλης\*
* Ελληνικό
* Ζευγαράκι
* Κακαβάς
* Καστανούλα
* Κερασέα
* Λίμνη
* Μαλεβρός
* Ξηράκια
* Παλαιοκαρυά
* Παλαιοκερασιά\*
* Σιτόμενα
* Σκουτερά
* Σταματογιανναίικα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Παραβόλας | 
* Αγία Βαρβάρα
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Ιωάννης
* Αφράτο
* Βαρειά
* Δογρή
* Καλλιθέα
* Κάτω Λαμπίρι
* Κάτω Τραγάνα
* Κρύο Νερό
* Κυρά Βγένα
* Λαμπίρι
* Λούστρα
* Μακρά Λογκά
* Νερομάννα
* Παλαιοκαρυά
* Παντάνασσα
* Παραβόλα
* Πλατανιάς
* Περιστέρι
* Σπαρτιάς
* Στεκούλα
* Στριγανιά
* Τραγάνα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Παρακαμπυλίων | 
* Αγαλιανός
* Αγία Βαρβάρα
* Αγία Δευτέρα
* Αγία Παρασκευή (Τ.Κ. Αγίου Βλασίου)
* Αγία Παρασκευή (Τ.Κ. Πεντακόρφου)
* Αγία Τριάδα Γούναρη
* Άγιος Βασίλειος\*
* Ακριδαίικα\*
* Αμπέλια
* Ανδρωναίϊκα
* Άνω Άγιος Βλάσιος
* Αυλακιές
* Βαϊνάρι
* Δροσινιάτικα
* Κάμπος
* Καραμαναίικα
* Κάτω Άγιος Βλάσιος
* Κάτω Κάμπος\*
* Κελανίτης
* Κελλάκια
* Κοκκινόλογγος
* Κράψη
* Κυπάρισσος
* Λάκκες\*
* Λακώματα
* Λάπατο
* Λεντίνη
* Λουτρά
* Μαυρομύτη
* Μπασδουναίικα
* Μπόκρη\*
* Παλαιοχούνη\*
* Παλαιοχώρια
* Πεντάκορφο
* Πλάτανος
* Ποταμούλα
* Ποτιστικό\*
* Ρίο
* Σαργιάδα
* Σκαλιτίνα
* Σκιαδαίικα
* Σοβολακίτικα\*
* Σταυρός
* Τσουναίικα
* Φραγκόσκαλα
* Χάραμα
* Χαραυγή
* Χούνη
* Ψηλόβραχος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Στράτου | 
* Γουριώτισσα
* Καστράκι
* Κυψέλη
* Λαγκάδι
* Λεπενού
* Ματσούκι
* Όχθια
* Ρίγανη
* Στράτος
 |
|  |
| 
* Έδρα: Αγρίνιο
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)]
 |

 |