Οι **Έλληνες στην Πολωνία** αποτελούν μια από τις μικρότερες μειονοτικές ομάδες της χώρας.

Ιστορία
-------

 Η Ορθόδοξη Εκκλησία των Αγίων Ελένης και Κωνσταντίνου, κατά μήκος της οδού Lubańska στο Ζγκοζέλετς, χτίστηκε, σε μεγάλο βαθμό, χάρη στην υποστήριξη της τοπικής ελληνικής κοινότητας. 
Οι Έλληνες, ιδιαίτερα οι έμποροι, είναι παρόντες στα πολωνικά εδάφη από τον Μεσαίωνα, χρηματοδοτώντας αρκετές ορθόδοξες εκκλησίες σε όλη την Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία. Ωστόσο, οι περισσότεροι από αυτούς τους μετανάστες τελικά αφομοιώθηκαν στις ποικίλες ομάδες που εντοπίζουν την κληρονομιά τους από αυτήν την πολιτεία, όπως οι Πολωνοί, οι Λιθουανοί , οι Λευκορώσοι και οι Ουκρανοί.

Οι περισσότεροι αυτοπροσδιοριζόμενοι Έλληνες στην Πολωνία, εντοπίζουν σήμερα την κληρονομιά τους στον μεγάλο αριθμό Ελλήνων πολιτών που έφυγαν ως πρόσφυγες από τον εμφύλιο πόλεμο και μετακινήθηκαν στην Πολωνία. Αποτελούσαν σε μεγάλο βαθμό πρώην αντάρτικες μονάδες από τη Μακεδονία. 

Οι περισσότεροι ήταν αγρότες πριν από τη φυγή τους από την Ελλάδα. Συνολικά, από το 1949 έως το 1951, 12.300 άτομα από την Ελλάδα πήγαν στην Πολωνία, εκ των οποίων περίπου το ένα τέταρτο ήταν παιδιά. 

Οι περισσότεροι πρόσφυγες έφτασαν δια θαλάσσης, μέσω του λιμανιού της Γκντίνια. Η πολωνική κυβέρνηση επέλεξε να τους τοποθετήσει στα εδάφη δυτικά του ποταμού Όντερ, κοντά στα σύνορα με την Ανατολική Γερμανία, πάρα πολύ κοντά στο Ζγκοζέλετς. Επίσης, περίπου 200 άτομα στάλθηκαν στο Κροστσιένκο στα νοτιοανατολικά, κοντά στην οροσειρά Μπιεστσάντι, σε μια πρώην εθνική ουκρανική περιοχή. Αρχικά, οι πρόσφυγες αναγνωρίστηκαν ως αντικαπιταλιστές ήρωες και έλαβαν σημαντική κυβερνητική βοήθεια για την οικοδόμηση νέων ζωών και την ένταξη τους στην Πολωνία.  Bρήκαν απασχόληση σε αγροκτήματα, για τα οποία ήταν κατάλληλοι λόγω της αγροτικής προέλευσής τους. Ωστόσο, αργότερα μετακινήθηκαν προς τις αστικές περιοχές. 

Κάποιοι πρόσφυγες επέλεξαν να επιστρέψουν νωρίς στην Ελλάδα. Μέχρι το 1957, είχαν παραμείνει περίπου 10.000 στην Πολωνία. Εντούτοις, αργότερα έπεσαν υποψίες προς αυτούς τους ότι ήταν Τιτοϊκοί πράκτορες. Το 1961, ένας μεγάλος αριθμός απελάθηκε στη Βουλγαρία. Μετά από μια συμφωνία του 1985 μεταξύ των κυβερνήσεων της Πολωνίας και της Ελλάδας που επέτρεψε στους Έλληνες πρόσφυγες να λαμβάνουν συντάξεις γήρατος στο σπίτι, ο αριθμός των Ελλήνων στην Πολωνία έχει μειωθεί περαιτέρω. 

Οι πρόσφυγες ανήκαν σε διαφορετικές εθνοτικές ομάδες, μεταξύ των οποίων οι μισοί της σλαβομακεδονικής εθνικότητας και μιλούσαν τη σλαβομακεδονική γλώσσα. Δύο Πολωνοί ειδικοί στις Μειονοτικές Σπουδές, ο Άλφρεντ Μαγέβιτς και ο Τόμας Βιχεκριέβιτς, ισχυρίζονται ότι η πολωνική κυβέρνηση συνεργάστηκε με τους Έλληνες πρόσφυγες, για να αναγκάσει τους Σλαβομακεδόνες πρόσφυγες να υιοθετήσουν ελληνικά ονόματα και τους εμπόδισαν να ανοίξουν τα σχολεία και τις οργανώσεις τους.

Το 1950 οι πρόσφυγες από την Ελλάδα οργανώθηκαν στην Κοινότητα των Πολιτικών Προσφύγων από την Ελλάδα (*πολωνικά: Gmina Demokratycznych Uchodźców Politycznych z Grecji‎‎*), με έδρα το Ζγκοζέλετς. Δύο χρόνια αργότερα, μετακόμισε στο Βρότσλαβ και μετονομάστηκε το 1953 σε Ένωση Πολιτικών Προσφύγων του Νίκου Μπελογιάννη από την Ελλάδα (*πολωνικά: Związek Uchodźców Politycznych z Grecji im. Nikosa Belojanisa‎‎*).  Μετά την πτώση της δικτατορίας στην Ελλάδα, άλλαξε το όνομά της σε Ένωση Ελλήνων στην Πολωνία (*πολωνικά: Towarzystwo Greków w Polsce‎‎*), αλλά το 1989, ένα εσωτερικό σχίσμα οδήγησε στη δημιουργία του Συλλόγου Μακεδόνων στην Πολωνία (πολωνικά: Stowarzyszenie Macedończyków w Polsce‎‎).

Μειονοτικό στάτους
------------------

Στο δοκίμιό του, που δημοσιεύθηκε από το *Ίδρυμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων* του *Ελσίνκι*, ο καθηγητής Σλαβόμιρ Λοντζίνσκι δηλώνει: 

>  Επί του παρόντος, η πλήρης νομική προστασία περιορίζεται σε αυτές τις εθνικές μειονότητες, οι οποίες είναι ομάδες πολιτών της Πολωνίας, είναι "παλιές", "ιθαγενείς" και δεν προέρχονται από μετανάστες. Αυτή η προοπτική έχει προκαλέσει ότι οι ομάδες Ελλήνων και Μακεδόνων που έχουν αναγνωριστεί ως εθνικές μειονότητες από τη δεκαετία του 1950, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, δεν αντιμετωπίζονται από το κράτος ως εθνικές μειονότητες. 
> 
> 

 Απαντώντας σε ερώτηση του Μπρούνον Σίνακ, Προέδρου της *Kashubian-Pomeranian Association*, σε συνεδρίαση που διοργάνωσε το Συμβούλιο της Ευρώπης το 2002, ο κ. *Dobiesław Rzemieniewski*, Διευθυντής της Διεύθυνσης Εθνικών Μειονοτήτων στο Υπουργείο Εσωτερικών και Διοίκησης, εξήγησε ότι οι Έλληνες και οι Σλαβομακεδόνες "δεν ταξινομούνται ως εθνικές μειονότητες, επειδή δεν πληρούν την προϋπόθεση ότι έχουν παραδοσιακή κατοικία στο έδαφος της Δημοκρατίας της Πολωνίας".

Αξιοσημείωτα πρόσωπα
--------------------

* Αποστόλης Άνθιμος
* Ελένη Τζόκα

Παραπομπές
----------

1. ↑
2. ↑  Topolski Jerzy (κόκκινο) Dzieje Poznania, tom I cz. 1 έως το έτος 1793, Warszawa-Poznań 1988, Państwowe Wydawnictwo Naukowe
3. 1 2  Gruson, Sydney (1957-02-07), «Ousted Greek Red on a Polish Visit: Markos, who led guerillas in Civil War, was believed dead or in prison; 10,000 Greeks in Poland», *The New York Times*, ανακτήθηκε στις 2009-04-27
4. 1 2  Fleming, Michael (July 2008), «Greek 'Heroes' in the Polish People's Republic and the Geopolitics of the Cold War, 1948-1956», *Nationalities Papers* **36** (3): 375–397, doi:10.1080/00905990802080596
5. 1 2 3 4  Wojecki, Mieczysław (1999), «Przemiany demograficzne społeczności greckiej na Ziemi Lubuskiej w latach 1953-1998/Demographics of the Greek community in Lubusz Land in the years 1953-1998», *Zakorzenienie* **4** (6), ανακτήθηκε στις 2009-04-09
6. ↑  Troebst, Stefan (2003), «From Gramos Mountain towards Lower Schleszia: Refugees from the Greek Civil War in Eastern Europe and Central Asia», *New Balkan Politics* **7/8**, ISSN 1409-8709, ανακτήθηκε στις 2009-04-27
7. 1 2   *Yugoslavs protesting against alleged deportations of Macedonians from Poland to Bulgaria*, Yugoslav Special, **1059/1061**, Radio Free Europe Evaluation and Analysis Department, 1961-05-30, ανακτήθηκε στις 2009-04-27
8. ↑   *Ambasada Grecji w Warszawie - Grecy w Polsce*, www.greece.pl, ανακτήθηκε στις 2009-06-09
9. ↑  Majewicz, Alfred F.; Wicherkiewicz, Tomasz (1998), «Minority Rights Abuse in Communist Poland and Inherited Issues», *Acta Slavica Iaponica* (Σαππόρο (Ιαπωνία): Slavic Research Center) **16**,
10. ↑  πολωνικά: Odysseas Association of Greeks in Poland‎‎
11. 1 2  Simoncini, Gabriele (1998), «National Minorities of Poland at the end of the Twentieth Century», *The Polish Review* **XLIII** (2): 11–33, ανακτήθηκε στις 2010-03-18
12. ↑   *Minutes of the meeting with representatives of national and ethnic minorities concerning the Report to the Secretary General of the Council of Europe on the Realisation by the Republic of Poland of the Provisions of the Framework Convention of the Council of Europe for the Protection of National Minorities*, Βαρσοβία: Συμβούλιο της Ευρώπης, September 3, 2002, ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2010

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Biernacka, M. (1973), «Osady uchodźców greckich w Bieszczadach/Settlements of Greek refugees in Bieszczady», *Etnografia Polska* (17): 83–93
* Hofman-Liandzis, K.; Pudło, K (1963), «Z badan nad kultura ludowa emigrantów greckich na Dolnym Śląsku/On the folk culture of Greek emigrants in Lower Silesia», *Zeszyty Etnograficzne* (1): 148–160
* Knopek, J. (2001), «Mniejszość grecka na Pomorzu Gdańskim po II wojnie światowej/The Greek Minority in Pomerania-Gdansk after World War II», στο: Chodubski, Andrzej; Waśkiewicz, Andrzej K. επιμ. *Tożsamość kulturowa: Szkice o mniejszościach narodowych na Pomorzu Gdańskim*, **1**, Gdańsk: Tow. Przyjaciół Sztuki, σελ. 56–63, ISBN 83-86460-47-4
* Maryański, A (1962), «Mniejszość grecka w województwie Rzeszowskim/The Greek minority in the Rzeszów region», *Czasopismo geograficzne* (33): 362–363
* Pudło, Kazimierz (1995), «Grecy i makedonczycy w Polsce 1948–1993: Imigracja, prezmiany i zanikanie grupy», *Sprawy Narodowościowe* **4** (1): 133–151
* Środoń, Maria (December 17, 2008), *Tożsamość etniczna i kulturowa Greków urodzonych w Polsce (Ethnic and cultural identity of Greeks born in Poland)*, Warsaw: Instytut Stosowanych Nauk Społecznych (Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Κοινωνικών Επιστημών) - Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας
* Troebst, Stefan; Tutaj, Anna (2005), «Zerstrittene Gäste: Bürgerkriegsflüchtlinge aus Griechenland in Polen 1948-1998/Divided people: Civil War refugees from Greece in Poland, 1948-1998», στο: Bömelburg, Hans-Joachim; Troebst, Stefan, επιμ. *Zwangsmigrationen in Nordosteuropa im 20. Jahrhundert/Forced Migration in North-Eastern Europe in the 20th Century*, Nordost-Archiv. Zeitschrift für Regionalgeschichte, **14**, Λύνεμπουργκ, σελ. 193–225
* Pudło, Kazimierz (1999), «Uchodźcy polityczni z Grecji w Polsce/Political refugees from Greece in Poland», στο: Kurcz, Zbigniew, επιμ. *Mniejszości narodowe w Polsce/National minorities in Poland*, ISBN 83-229-1550-0
* Wojecki, Mieczyslaw (1975), «Grecy w Polsce Ludowej/Greeks among the population of People’s Poland», *Przeglad Geograficzny* **47** (4): 763–768
* Wojecki, Mieczyslaw (1975), «Ludnosc grecko-macedonska w Polsce/Greco-Macedonian population in Poland», *Czasopismo geograficzne* **46** (3): 313–314
* Wojecki, Mieczyslaw (1989), *Uchodźcy polityczni z Grecji w Polsce 1948-1975/Political refugees from Greece in Poland, 1948-1975*, Jelenia Gora

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Διμερείς σχέσεις Ελλάδας - Πολωνίας Αρχειοθετήθηκε 2011-07-21 στο Wayback Machine.
* Ελληνική πρεσβεία στη Βαρσοβία
* πολωνικά: Odysseas - Stowarzyszenie Greków w Polsce‎‎ (Ένωση Ελλήνων στην Πολωνία)