Το **Kawanishi N1K *Kyōfū*** (強風 "δυνατός άνεμος") ήταν μονοκινητήριο υδροπλάνο μαχητικό το οποίο εντάχθηκε σε υπηρεσία στα τέλη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου για την Αεροπορία του Ιαπωνικού Αυτοκρατορικού Ναυτικού.. Το **Kawanishi N1K-J *Shiden*** (紫電 "βίαιος κεραυνός") ήταν έκδοση του προαναφερθέντος υδροπλάνου για χρήση από βάσεις στην ξηρά. Θεωρείται ένα από τα καλύτερα ιαπωνικά μαχητικά του πολέμου. Διέθετε βαρύ οπλισμό και ήταν εξαιρετικά ευέλικτο. Εν αντιθέσει με το A6M Zero, το N1K-J μπορούσε να αντιμετωπίσει επί ίσοις όροις τα καλύτερα μαχητικά των Συμμάχων, συμπεριλαμβανομένων των F6F Hellcat, F4U Corsair και P-51 Mustang. Παρόλα αυτά εντάχθηκε σε υπηρεσία στα τέλη του πολέμου, όταν η κατάσταση για την Ιαπωνία ήταν ιδιαίτερα δυσχερής. Παρήχθη σε πολύ μικρούς αριθμούς για να επηρεάσει την έκβαση των επιχειρήσεων.

Οι Σύμμαχοι απέδωσαν στο υδροπλάνο Ν1Κ τη ονομασία αναφοράς *Rex* ενώ το N1K-J ονομάστηκε *George*.

Σχεδιασμός και ανάπτυξη
-----------------------

Το Ν1Κ αναπτύχθηκε με το σκεπτικό ότι ένα υδροπλάνο-μαχητικό θα μπορούσε να υποστηρίξει τα προκεχωρημένα στρατεύματα στο Θέατρο επιχειρήσεων του Ειρηνικού, σε καταστάσεις όπου δεν υπήρχαν διαθέσιμες βάσεις στην ξηρά, όμως όταν εντάχθηκε σε υπηρεσία ο πόλεμος είχε ήδη λάβει αρνητική τροπή για την Ιαπωνική Αυτοκρατορία, που είχε περάσει γεωστρατηγικά στην άμυνα. Το γεγονός αυτό κατέστησε το Ν1Κ περιττό. 

Επίσης ο ογκώδης κεντρικός πλωτήρας του επιβάρυνε τις επιδόσεις και τα πτητικά του χαρακτηριστικά σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορούσε να συγκριθεί με τα σύγχρονα Αμερικανικά μαχητικά. Οι σχεδιαστές της Kawanishi είχαν προτείνει ήδη από το 1941 το υδροπλάνο τους να αποτελέσει βάση για την ανάπτυξη μαχητικού που θα επιχειρούσε από βάσεις στην ξηρά. Αυτή η έκδοση αναπτύχθηκε με πόρους της εταιρείας και πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στις 27 Δεκεμβρίου 1942, προωθούμενο από τον αστεροειδή κινητήρα Nakajima NK9A *Homare* 11. Επρόκειτο για ένα μεσοπτέρυγο μονοπλάνο με ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης. Αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του ήταν τα αυτόματα flaps του που κινούνταν βάσει της επιτάχυνσης του αεροσκάφους, χωρίς παρέμβαση του πιλότου. Ήταν δύσκολο στον χειρισμό και η χρήση του απαιτούσε έμπειρο πιλότο.

Ο κινητήρας του ήταν πολύ ισχυρός, όμως εντάχθηκε εσπευσμένα σε παραγωγή -πριν την επίλυση διάφορων μικροπροβλημάτων. Συνεπώς αποδείχθηκε μεγάλη πηγή προβλημάτων για το αεροσκάφος. Προβληματικοί αποδείχθηκαν επίσης οι τροχοί του συστήματος προσγείωσης: εξαιτίας της κακής διαχείρισης της θερμότητας κατά την προσγείωση μπορούσαν κυριολεκτικά να αποσυντεθούν. Πέραν αυτών το νέο μαχητικό έδειχνε πολλά υποσχόμενο και αξιολογήθηκε από το Ναυτικό. Αποφασίστηκε η ένταξή του σε παραγωγή (με την ονομασία N1K1-J) διότι αποδείχθηκε ταχύτερο από το A6M Zero και είχε μεγαλύτερη ακτίνα δράσης από το Mitsubishi J2M *Raiden*.

Μόλις τέσσερις ημέρες μετά την παρθενική πτήση του Ν1Κ1-J ξεκίνησε ο ριζικός επανασχεδιασμός του: με το N1K2-J επιλύθηκαν τα κυριότερα ζητήματα του αρχικού μοντέλου. Οι πτέρυγες τοποθετήθηκαν χαμηλότερα, κάτι που επέτρεψε την χρήση πιο κοντύτερων σκελών προσγείωσης. Οι άτρακτος επιμηκύνθηκε και το ουραίο τροποποιήθηκε. Οι αλλαγές μετέτρεψαν το Kawanishi σε ένα απλούστερο και κατά συνέπεια ευκολότερο να παραχθεί μαζικά αεροσκάφος. Προβλέφθηκε επίσης η κατά των δυνατόν εξοικονόμηση στρατηγικών υλικών στην κατασκευή του.

Το Ν1Κ2-J ήταν κατά 250 kg ελαφρύτερο, ταχύτερο και πιο αξιόπιστο από το αρχικό N1K1. Ελλείψει καλύτερων εναλλακτικών διατηρήθηκε ο κινητήρας *Homare*, παρόλο που δεν είχαν επιλυθεί όλα τα προβλήματά του. Το πρωτότυπο Ν1Κ2-J πέταξε για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου 1944 και έπειτα από την επιτυχή του αξιολόγηση τον Απρίλιο εντάχθηκε εσπευσμένα σε παραγωγή. Αυτή η έκδοση ονομάστηκε **Shiden-Kai**, δηλαδή "τροποποιημένη".

Επιχειρησιακή ιστορία
---------------------

Το N1K1 εντάχθηκε σε υπηρεσία στις αρχές του 1944 και αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματικό ενάντια στα εχθρικά αεροσκάφη. Ήταν από τα λίγα ιαπωνικά μαχητικά που μπορούσαν να αντιμετωπίσουν επί ίσοις όροις τα Αμερικανικά. Αποδείχθηκαν ιδιαίτερα επικίνδυνα για τους Συμμάχους στην Φορμόζα, τις Φιλιππίνες και αργότερα την Οκινάουα. 

Το βελτιωμένο N1K2-J ήταν εξαιρετικό στις κλειστές αερομαχίες, ίσως το ανώτερο αεροσκάφος σε αυτό τον τομέα ανεξαρτήτως πλευράς. Ήταν πολύ ταχύ και ευέλικτο, με τα χαρακτηριστικά αυτά να συνδυάζονται με βαρύτατο οπλισμό αποτελούμενο από τέσσερα πυροβόλα των 20 mm. Ως βομβαρδιστικό-αναχαιτιστικό δεν ήταν τόσο αξιόλογο, κυρίως εξαιτίας του μικρού ρυθμού ανόδου και κακών επιδόσεων του κινητήρα του σε μεγάλα ύψη.

Εκδόσεις
--------

**N1K1 *Kyofu***

N1K1
Το αρχικό υδροπλάνο-μαχητικό. Εντάχθηκε σε υπηρεσία στις αρχές του 1943.
N1K2
Ονομασία παραλλαγής του Ν1Κ2 με ισχυρότερο κινητήρα. Δεν κατασκευάστηκε.
 **N1K1-J *Shiden*** 

N1K1-J
Πρωτότυπα της έκδοσης που επιχειρούσε από αεροδρόμια. Προωθούνταν από αστεροειδή κινητήρα Homare 11 των 1.820 hp.
N1K1-J *Shiden* Model 11
Πρώτη έκδοση παραγωγής. Διέθετε κινητήρα Homare 21 των 1.990 hp και ήταν οπλισμένο με δύο πολυβόλα των 7,7 mm και δύο πυροβόλα των 20 mm.
N1K1-Ja *Shiden* Model 11A
Παραλλαγή χωρίς πολυβόλα των 7,7 mm και τέσσερα πυροβόλα των 20 mm.
N1K1-Jb *Shiden* Model 11B
Παρόμοιο με το Model 11A, αλλά με τροποποιημένο οπλισμό και ικανότητα μεταφοράς δύο βομβών των 250 kg.
N1K1-Jc *Shiden* Model 11C
Έκδοση μαχητικού-βομβαρδιστικού με βάση το Model 11B.
N1K1-J KAIa
Ένα Model 11 με βοηθητικό πύραυλο.
N1K1-J KAIb
Βομβαρδιστικό κάθετης εφόρμησης, ικανό να μεταφέρει μια βόμβα των 250 kg και έξι ρουκέτες.
**N1K2-J *Shiden-KAI*** 

N1K2-J
Οκτώ ριζικά επανασχεδιασμένα πρωτότυπα.
N1K2-J *Shiden KAI* Model 21
Έκδοση παραγωγής με κινητήρα Homare 21.
N1K2-Ja *Shiden KAI* Model 21A
Μαχητικό-βομβαρδιστικό με δυνατότητα μεταφοράς τεσσάρων βομβών των 250 kg.
N1K2-K *Shiden Kai Rensen* 1, Model A
Διθέσιο αεροσκάφος προκεχωρημένης εκπαίδευσης.
**Άλλες εκδόσεις**

N1K3-J *Shiden KAI* 1, Model 31
Πρωτότυπο (δύο μονάδες).
N1K3-A *Shiden KAI* 2, Model 41
Πρωτότυπο για χρήση με τα αεροπλανοφόρα.
N1K4-J *Shiden KAI* 3, Model 32
Δύο πρωτότυπα με κινητήρα Homare 23 των 2.000 hp.
N1K4-A *Shiden KAI* 4, Model 42
Πειραματική παραλλαγή του N1K4-J για χρήση με τα αεροπλανοφόρα (ένα αεροσκάφος).
N1K5-J *Shiden KAI* 5, Model 25
Αναχαιτιστικό μεγάλου ύψους πτήσης. Κατασκευάστηκε μονάχα ένα πρωτότυπο.

Δείτε επίσης
------------

### Παρόμοια αεροσκάφη

* Nakajima Ki-84
* Mitsubishi J2M
* Kawasaki Ki-100
* Lavochkin La-7
* Focke-Wulf Fw 190
* Republic P-47 Thunderbolt
* North American P-51 Mustang
* Grumman F6F Hellcat

Σημειώσεις
----------

1. ↑   97 N1K1, 1.007 N1K1-J και 406 N1K2-J.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Francillon 1979, p. 318.
2. ↑  Francillon 1979, p. 321.
3. ↑  Francillon 1979, p. 325.
4. ↑  USSBS Corporation Report No. III p.12-13
5. ↑  Francillon 1971, σελ. 58.
6. ↑  Francillon 1979, σελ. 323.
7. ↑  National Museum of the US Air Force Fact Sheets: Kawanishi N1K2-Ja Shiden Kai Αρχειοθετήθηκε 2015-04-12 στο Wayback Machine.
8. ↑  Sakai, Saburo (1957). *Samurai*. σελ. 304. ISBN 950-15-0163-9.
9. ↑  Green 1960, σελ. 114.
10. ↑  Francillon 1971, σελίδες 57–58.
11. ↑  Francillon 1979, σελ. 325.

Βιβλιογραφία
------------

* Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. *World Aircraft: World War II, Volume II* (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978. ISBN 0-562-00096-8.
* Francillon, PhD. René J. *Japanese Aircraft of the Pacific War*. London: Putnam & Company Ltd. 1970. second edition 1979. ISBN 0-370-30251-6.
* Francillon, PhD. René J. *Kawanishi Kyofu, Shiden and Shiden Kai Variants (Aircraft in Profile 213)*. Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd. 1971.
* Galbiati, Fabio. "Battaglia Aerea del 19 Marzo su Kure.(in Italian)." *Storia Militare magazine*, Albertelli edizioni, N.166, July 2007.
* Green, William. *Famous Fighters of the Second World War*. Garden City, NY: Doubleday & Company, 1960.
* Green, William. *Warplanes of the Second World War, Volume Three: Fighters*. London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd. 1961 (seventh impression 1973). ISBN 0-356-01447-9.
* Koseski, Krystian. *Kawanishi N1K1/N1k2-J "Shiden/Kai"* (in Polish). Warszawa, Poland: Wydawnictwo Susei, 1991. ISBN 83-900216-0-9.
* Mondey, David. *The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II*. London: Bounty Books, 2006. ISBN 0-7537-1460-4.
* Sakaida, Henry. *Imperial Japanese Navy Aces, 1937-45*. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing, 1998. ISBN 1-85532-727-9.
* Sakaida, Henry and Koji Takaki. *Genda's Blade: Japan's Squadron of Aces, 343 Kōkūtai*. Hersham, Surrey, UK: Classic Publications, 2003. ISBN 1-903223-25-3.
* Tillman, Barrett. *Whirlwind: The Air War Against Japan, 1942–1945*. New York: Simon & Schuster, 2010. ISBN 978-1-41658-441-4.
* *United States Air Force Museum Guidebook*. Wright-Patterson AFB, Ohio: Air Force Museum Foundation, 1975.
* Werneth, Ron. "Rebirth of a Forgotten Japanese Navy Fighter." *Flight Journal*, Volume 13, Number 3, June 2008.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Kawanishi N1K στο Wikimedia Commons

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Αεροσκάφη Kawanishi |
| --- |
|  |
| Μαχητικά | 
* K-11
* J3K
* J6K
* N1K
* N1K-J
 |
|  |
| Αεράκατοι | 
* H3K
* H6K
* H8K
* K-60
* K-200
 |
|  |
| Αναγνωριστικά υδροπλάνα | 
* E5K
* E7K
* E8K
* E10K
* E11K
* E13K
* E15K
 |
|  |
| Εκπαιδευτικά | 
* K6K
* K8K
 |
|  |
| Αεροσκάφη αποστολώνκαμικάζι | 
* Baika
 |
|  |
| Πολιτικά αεροσκάφη | 
* K-1
* K-2
* K-3
* K-5
* K-6
* K-7
* K-8
* K-10
* K-12 Sakura
 |
|  |
| Συμμαχικές ονομασίες αναφοράς | 
* *Alf*
* *Belle*
* *Emily*
* *George*
* *Mavis*
* *Norm*
* *Rex*
 |
|  |
| 
* Κατηγορία Κατηγορία
* Commons page Κοινά
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ιαπωνικά πολεμικά αεροσκάφη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου |
| --- |
|  |
| μαχητικά | 
* Kawanisishi N1K
* Kawasaki Ki-10
* Kawasaki Ki-45
* Kawasaki Ki-61
* Kawasaki Ki-100
* Mitsubishi A5M
* Mitsubishi A6M Zero
* Mitsubishi J2M
* Nakajima A6M2-N
* Nakajima J1N
* Nakajima Ki-27
* Nakajima Ki-43
* Nakajima Ki-44
* Nakajima Ki-84
 |  |
|  |
| βομβαρδιστικά | 
* Kawasaki Ki-32
* Kawasaki Ki-48
* Mitsubishi G3M
* Mitsubishi G4M
* Mitsubishi Ki-21
* Mitsubishi Ki-30
* Mitsubishi Ki-46
* Mitsubishi Ki-67
 |
|  |
| τορπιλοπλάνα-βομβαρδιστικά &βομβαρδιστικά κάθετης εφόρμησης | 
* Aichi B7A
* Aichi D1A
* Aichi D3A
* Nakajima B5N
* Nakajima B6N
* Nakajima Ki-49
* Yokosuka D4Y
* Yokosuka P1Y
 |
|  |
| εκπαιδευτικά | 
* Kyushu K11W
* Tachikawa Ki-36
* Tachikawa Ki-54
* Tachikawa Ki-55
* Yokosuka K5Y
 |
|  |
| μεταγωγικά | 
* Mitsubishi Ki-57
 |
|  |
| αναγνωριστικά &στρατιωτικής συνεργασίας | 
* Kokusai Ki-76
* Mitsubishi Ki-15
* Mitsubishi Ki-51
* Nakajima C6N
 |
|  |
| υδροπλάνα, αμφίβια & αεράκατοι | 
* Aichi E13A
* Aichi E16A
* Aichi H9A
* Kawanishi E7K
* Kawanishi H6K
* Kawanishi H8K
* Mitsubishi F1M
 |
|  |
| επιθετικά/εγγύς υποστήριξης | 
* Kawasaki Ki-102
 |
|  |
| εξειδικευμένα αεροσκάφη αποστολών καμικάζι | 
* Nakajima Ki-115
* Yokosuka MXY7 Ohka
 |
|  |
| 
**Σημείωση:** αναφέρονται μόνο τα επιχειρησιακά αεροσκάφη. Παραλείπονται τα πολυάριθμα πειραματικά/πρωτότυπα της περιόδου |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Συμμαχικές ονομασίες αναφοράς των ιαπωνικών αεροσκαφών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο |
| --- |
|  |
| Αεροσκάφη σε υπηρεσία με τιςιαπωνικές ένοπλες δυνάμεις | 
* *Abdul* (Nakajima Ki-27)
* *Alf* (Kawanishi E7K)
* *Ann* (Mitsubishi Ki-30)
* *Babs* (Mitsubishi Ki-15)
* *Baka* (Yokosuka MXY7 Ohka)
* *Belle* (Kawanishi H3K)
* *Betty* (Mitsubishi G4M)
* *Bob* (Kawasaki Ki-28)
* *Buzzard* (Kokusai Ku-7)
* *Cedar* (Tachikawa Ki-17)
* *Cherry* (Yokosuka H5Y)
* *Clara* (Tachikawa Ki-70)
* *Claude* (Mitsubishi A5M)
* *Cypress* (Bücker Bü 131)
* *Dave* (Nakajima E8N)
* *Dick* (Seversky A8V)
* *Dinah* (Mitsubishi Ki-46)
* *Dot* (Yokosuka D4Y)
* *Edna* (Mitsubishi Ki-51)
* *Emily* (Kawanishi H8K)
* *Eva* (Mitusbishi Ohtori)
* *Eve*(Mitusbishi Ohtori)
* *Frances* (Yokosuka P1Y)
* *Frank* (Nakajima Ki-84)
* *Gander* (Kokusai Ku-8)
* *George* (Kawanishi N1K)
* *Glen* (Yokosuka E14Y)
* *Goose* (Kokusai Ku-8)
* *Grace* (Aichi B7A)
* *Gwen* (Mitsubishi Ki-21)
* *Hamp* (Mitsubishi A6M Zero)
* *Hank* (Aichi E10A)
* *Hap* (Mitsubishi A6M Zero)
* *Helen* (Nakajima Ki-49)
* *Hickory* (Tachikawa Ki-54)
* *Ida* (Tachikawa Ki-36)
* *Ida* (Tachikawa Ki-55)
* *Irving* ()
* *Jack* ()
* *Jake* (Aichi E13A)
* *Jane* (Mitsubishi Ki-21)
* *Jean* (Yokosuka B4Y)
* *Jerry* (Heinkel He 112)
* *Jill* (Nakajima B6N)
* *Jim* (Nakajima Ki-43)
* *Judy* (Yokosuka D4Y)
* *Kate* (Nakajima B5N)
* *Kate 61* (Mitsubishi B5M)
* *Laura* (Aichi E11A)
* *Lily* (Kawasaki Ki-48)
* *Liz* (Nakajima G5N)
* *Lorna* (Kyushu Q1W)
* *Loise* (Mitsubishi Ki-2)
* *Louise* (Mitsubishi Ki-2)
* *Luke* (Mitsubishi J4M)
* *Mabel* (Mitsubishi B5M)
* *Mary*(Kawasaki Ki-32)
* *Mavis* (Kawanishi H6K)
* *Myrt* (Nakajima C6N)
* *Nate* (Nakajima Ki-27)
* *Nell* (Mitsubishi G3M)
* *Nick* (Kawasaki Ki-45)
* *Norm* (Kawanishi E15K)
* *Oak* (Kyushu K10W)
* *Oscar* (Nakajima Ki-43)
* *Pat* (Tachikawa Ki-74)
* *Patsy* (Tachikawa Ki-74)
* *Paul* (Aichi E16A)
* *Peggy* (Mitsubishi Ki-67)
* *Perry* (Kawasaki Ki-10)
* *Pete* (Mitsubishi F1M)
* *Pine* (Mitsubishi K3M)
* *Rex* (Kawanishi N1K)
* *Rita* (Nakajima G8N)
* *Rob* (Kawasaki Ki-64)
* *Rufe* (Nakajima A6M2-N)
* *Ruth* (Fiat BR.20)
* *Sally* (Mitsubishi Ki-21)
* *Sam* (Mitsubishi A7M)
* *Sandy* (Mitsubishi A5M)
* *Slim* (Watanabe E9W)
* *Sonia* (Mitsubishi Ki-51)
* *Spruce* (Tachikawa Ki-9)
* *Stella* (Kokusai Ki-76)
* *Steve* (Mitsubishi Ki-73)
* *Susie* (Aichi D1A)
* *Tabby* (Showa/Nakajima\_L2D)
* *Tess* (Douglas DC-2)
* *Thalia* (Kawasaki Ki-56)
* *Thelma* (Lockheed Model 14 Super Electra)
* *Theresa* (Kokusai Ki-59)
* *Thora* (Nakajima Ki-34)
* *Tina* (Mitsubishi G3M)
* *Tillie* (Yokosuka H7Y)
* *Toby* (Lockheed Model 14 Super Electra)
* *Tojo* (Nakajima Ki-44)
* *Tony* (Kawasaki Ki-61)
* *Topsy* (Mitsubishi Ki-57)
* *Val* (Aichi D3A)
* *Willow* (Yokosuka K5Y)
* *Zeke* (Mitsubishi A6M Zero)
* *Zeke 32* (Mitsubishi A6M Zero)
 |
|  |
| Υποθετικοί τύποι αεροσκαφώνπου δεν υπήρχαν στην πραγματικότητα | 
* *Adam*
* *Ben*
* *Doris*
* *Gus*
* *Harry*
* *Ione*
* *Joe*
* *Joyce*
* *Julia*
* *June*
* *Norma*
* *Omar*
* *Ray*
 |
|  |
| Αεροσκάφη ξένης προέλευσηςπου οι Σύμμαχοι λανθασμέναυπέθεταν ότι διέθεταν οι Ιάπωνες | 
* *Bess* (Heinkel He 111)
* *Doc* (Messerschmitt Bf 110)
* *Fred* (Focke Wulf Fw 190A-5)
* *Irene* (Junkers Ju 87A)
* *Janice* (Junkers Ju 88A-5)
* *Mike* (Messerschmitt Bf 109E)
* *Millie* (Vultee V-11GB)
* *Trixie* (Junkers Ju 52/3m)
* *Trudy* (Focke Wulf Fw 200 Kondor)
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Αεροπορία
* Πύλη:Πόλεμος
* Πύλη:Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* LCCN: sh85121396
* GND: 1179735498

 |

 |