Ο **Τζέικομπ Μπέντζαμιν «Τζέικ» Τζίλενχαλ** (αγγλικά: *Jacob Benjamin "Jake" Gyllenhaal*, 19 Δεκεμβρίου 1980) είναι Αμερικανός ηθοποιός. Είναι ο γιος του σκηνοθέτη Στέφεν Τζίλενχαλ και της σεναριογράφου Ναόμι Φόνερ. Ο Τζέικ Τζίλενχαλ άρχισε να παίζει σε ταινίες στην ηλικία των δέκα. Εμφανίστηκε σε τελείως αντίθετους ρόλους όπως είναι ο πρώτος του πρωταγωνιστικός ρόλος στο *October Sky* (1999) και στο *Donnie Darko* (2001) που ακολούθησε λίγο μετά. Σε αυτήν την ταινία παριστάνει έναν ψυχολογικά διαταραγμένο έφηβο και έπαιξε με την αδερφή του Μάγκι Τζίλενχαλ. Επίσης έπαιξε στο blockbuster *The Day After Tomorrow* (2004) έναν μαθητή που παγιδεύεται σε μια παγκόσμια καταστροφή με τον πατέρα του Ντένις Κουέιντ. Στην συνέχεια έπαιξε έναν τελείως διαφορετικό ρόλο ως έναν εξοργισμένο πεζοναύτη στο *Σύρριζα* (Jarhead, 2005). Την ίδια χρονιά προτάθηκε για όσκαρ Β' ανδρικού ρόλου ως «Τζακ Τουίστ» στην ταινία *Το μυστικό του Brokeback Mountain* μαζί με τον Χιθ Λέτζερ.

Ο Τζίλενχαλ είναι πολιτικά και κοινωνικά ευαισθητοποιημένος. Εμφανίστηκε στην διαφήμιση "Rock the vote" και προώθησε περιβαλλοντικούς σκοπούς. Γενικότερα, παίρνει μέρος σε πολλές εκστρατείες και έχει θεαθεί να βοηθά ανθρώπους με ανάγκη, πολλές φορές.

Πρώτα χρόνια και εκπαίδευση
---------------------------

Ο Τζίλενχαλ γεννήθηκε στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνια και είναι ο γιος του σκηνοθέτη Στέφεν Τζίλενχαλ και της σεναριογράφου Ναόμι Φόνερ. Η Μάγκι Τζίλενχαλ η αδερφή του, που είναι επίσης ηθοποιός, εμφανίστηκε στην ταινία του *Donnie Darko*. Ο πατέρας του Τζίλενχαλ είναι απόγονος της Σουηδικής αριστοκρατικής οικογένειας Γύλενχολ. Η μητέρα του προέρχεται από μία Εβραϊκή οικογένεια από την Νέα Υόρκη και όπως είχε πει και ο ίδιος *Νοιώθω πάνω απ' όλα Εβραίος"*. Το "Μπαρ Μίτσβα" του Τζέικ έγινε σε ένα καταφύγιο με άστεγους γιατί οι γονείς του ήθελαν να νοιώθει ευγνώμων για την "άνετη" ζωή που είχαν. Οι γονείς του επίσης τον πίεζαν να πιάσει καλοκαιρινές δουλείες και να βγάζει το χαρτζιλίκι του μόνος του. Δούλεψε ως ναυαγοσώστης και λαντζιέρης σε ένα μαγαζί που είχε ένας φίλος των γονιών του.

Ο Τζέικ σπούδασε ανατολικές θρησκείες και φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της Κολούμπια για δύο χρόνια, μέχρι το 2000. Όμως τότε το παράτησε για να επικεντρωθεί πιο πολύ στην καριέρα του ως ηθοποιός. Βέβαια ο ίδιος έχει πει: *Θα ήθελα να τελειώσω και να πάρω το πτυχίο μου.*

Καριέρα στην ηθοποιία
---------------------

Στην παιδική του ηλικία, λόγω της δουλείας των γονιών του, ο Τζέικ είχε λάβει καλλιτεχνικά ερεθίσματα. Στην ηλικία των 11 έκανε την πρώτη του εμφάνιση στην ταινία *City Slickers* (1991). Οι γονείς του όμως δεν τον άφησαν να συμμετέχει στην ταινία *The migthy ducks* γιατί θα έπρεπε να φύγει από το σπίτι για δύο μήνες. Στα επόμενα χρόνια οι γονείς του τον άφηναν να πηγαίνει σε οντισιόν αλλά όταν έπαιρνε τους ρόλους δεν τον άφηναν να συμμετέχει στις ταινίες. Βέβαια του επιτράπηκε να πάρει μέρος σε πολλές ταινίες του πατέρα του. Ο Τζίλενχαλ εμφανίστηκε στην ταινία *A Dangerous Woman* (1993) (με την αδερφή του Μάγκι), στο *Bop Gun* και στο *Homegrown* (1998).

Ο πρώτος πρωταγωνιστικός ρόλος του Τζίλενχαλ ήταν στο *October Sky* που υποδύθηκε έναν νεαρό άντρα από την Δυτική Βιρτζίνια που προσπαθούσε να κερδίσει μια υποτροφία. Η ταινία κέρδισε $32 χιλιάδες και το "Sacramento New" υποστήριξε ότι ήταν "Ο ρόλος που ξεκίνησε την καριέρα του Τζίλενχαλ." Το *Donnie Darko*, ήταν η δεύτερη μεγάλη ταινία του Τζίλενχαλ, δεν ήταν μεγάλη επιτυχία στα box-office όταν πρωτοβγήκε το 2000, αλλά τελικά έγινε αγαπημένο του κοινού. Μετά την επιτυχία του *Donnie Darko*, ο επόμενος ρόλος του Τζέικ ήταν ο πρωταγωνιστικός στο *Highway* (2002), μία ταινία που και οι κριτικοί αλλά και το κοινό αγνόησαν τελείως. Ο Τζίλενχαλ γνώρισε μεγαλύτερη επιτυχία στην ταινία του με την Τζένιφερ Άνιστον το *Good Girl* και στο *Lovely and Amazing* με την Κάθριν Κίνερ. Και στις δύο ταινίες παίζει έναν ασταθή χαρακτήρα που ξεκινάει μια παράνομη σχέση με μία μεγαλύτερη γυναίκα. Ο Τζίλενχαλ στην συνέχεια θα χαρακτηρίσει αυτές του τις ταινίες ως "εφηβικές ανοησίες". Μετά από μια σειρά με λίγες ακόμα επιτυχίες (άλλες μικρότερες και άλλες μεγαλύτερες) ο Τζίλενχαλ έκανε το ντεμπούτο του στο θέατρο. Έπαιξε στην σκηνή του Λονδίνου στο έργο του Κένεθ Λόνεργκαν "This is our youth". Ο Τζίλενχαλ είχε πει: *Κάθε ηθοποιός που θαυμάζω έχει κάνει θέατρο, άρα έπρεπε να το δοκιμάσω.* Το έργο, που πήρε εξαιρετικές κριτικές στο Μπρόντγουει, έπαιξε για οχτώ εβδομάδες.

Brokeback Mountain και μετά
---------------------------

Το 2005 ήταν μια πολύ καλή χρονιά για τον Τζίλενχαλ, καθώς πρωταγωνίστησε στις ταινίες *Proof*, *Jarhead* και *Brokeback Mountain* που πήραν πάρα πολύ καλές κριτικές. Επίσης πέρασε από οντισιόν για τον ρόλο του Μπάτμαν και έφτασε πολύ κοντά στο να τον πάρει αλλά τελικά διάλεξαν για τον ρόλο τον Κρίστιαν Μπέιλ. Στο *Brokeback Mountain* ο Τζίλενχαλ και ο Χιθ Λέτζερ παίζουν δύο νεαρούς άντρες που γνωρίζονται ως κάουμποϊ και συνάπτουν σχέση που ξεκινάει από το καλοκαίρι του 1963 και συνεχίζει μέχρι τον θάνατο του χαρακτήρα του Τζίλενχαλ το 1983. Η ταινία συχνά αποκαλείται από τα media ως "η ταινία με τους γκέι καουμπόηδες". Το *Brokeback Μountain* κέρδισε πολλά βραβεία ανάμεσα στα οποία ήταν τέσσερις Χρυσές Σφαίρες, τέσσερα βραβεία BAFTA και τρία Όσκαρ. Ο Τζίλενχαλ προτάθηκε για Όσκαρ Β' ανδρικού ρόλου άλλα τελικά το κέρδισε ο Τζορτζ Κλούνεϊ στην θέση του. Ο Τζίλενχαλ επίσης κέρδισε το βραβείο BAFTA για Β' ανδρικό ρόλο.

Το 2007, ο Τζίλενχαλ πρωταγωνίστησε στην ταινία *Zodiac* του Ντέιβιντ Φίντσερ, που βασίστηκε σε αληθινή ιστορία. Έπαιξε τον Ρόμπερτ Γκρέισμιθ, έναν καρτουνίστα από το Σαν Φρανσίσκο, που είχε πάθει ψύχωση με τον serial killer που άκουγε στο ψευδώνυμο Zodiac. Στην συνέχεια έπαιξε με την Μέριλ Στριπ, τον Άλαν Άρκιν και την Ρις Γουίδερσπουν στην ταινία *Rendition*, ένα πολιτικό θρίλερ. Το 2009, εμφανίστηκε με τον Τόμπι Μαγκουάιρ και την Νάταλι Πόρτμαν στην ταινία *Brothers*. Το 2010 ξανασυνεργάστηκε με την Αν Χάθαγουεϊ στη δραματική κομεντί *Αγάπη Σαν Ναρκωτικό*. Για την ερμηνεία του έλαβε υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα α' ανδρικού ρόλου.

Παγκοσμίως ο Τζίλενχαλ είναι sex symbol και το περιοδικό "People" τον έχει ονομάσει "Έναν από τους 50 πιο όμορφους ανθρώπους" το 2006. Επίσης, στο ίδιο περιοδικό, τον ονόμασαν "Τον πιο καυτό εργένη του 2006."

Σχέσεις και προσωπική ζωή
-------------------------

Το Δεκέμβριο του 2006 ο Τζίλενχαλ και η αδερφή του Μάγκι ξέφυγαν από μια φωτιά που κατέστρεψε το Manka's, ένα διάσημο θέρετρο στο οποίο έκαναν διακοπές εκείνη την εποχή. Η ανιψιά του Τζίλενχαλ, Ραμόνα, γεννήθηκε στις 3 Οκτωβρίου του 2006. Ο ίδιος είναι νονός της Ματίλντα Ρόουζ Λέτζερ (γεννημένη στις 28 Οκτωβρίου, 2005), κόρης του Χιθ Λέτζερ και της Μισέλ Γουίλιαμς, συμπρωταγωνιστών του στο *Brokeback Mountain*. 

Ο Τζίλενχαλ έβγαινε με την ηθοποιό Κίρστεν Ντανστ την οποία γνώρισε μέσω της αδερφής του, και ήταν μαζί για περίπου δύο χρόνια. Στην συνέχεια έβγαινε με την συμπρωταγωνίστριά του απο την ταινία *Rendition* Ρις Γουίδερσπουν. Η σχέση τους κράτησε από τις αρχές του 2007 μέχρι τα τέλη του 2009. Έβγαιναν συχνά φήμες ότι χώριζαν και εκείνοι συνέχιζαν να τις αρνούνται αλλά τελικά μετά από λίγο καιρό επισημοποίησαν τον χωρισμό τους.

Το αγαπημένο του βιβλίο είναι το "To kill a Mockinbird" και ονόμασε ένα από τα δύο του σκυλιά με το όνομα του χαρακτήρα από αυτό το βιβλίο (Boo). Το 2010 είχε σχέση με την νεαρή τραγουδίστρια της κάουντρι μουσικής Τέιλορ Σουίφτ.

Φιλμογραφία
-----------

| Έτος | Τίτλος | Ρόλος | Σημειώσεις |
| --- | --- | --- | --- |
| 1991 | *Τι έκανες μπαμπά στην άγρια δύση;* | Danny Robbins |  |
| 1993 | *Josh and S.A.M.* | Leon |  |
| 1993 | *A Dangerous Woman* | Edward |  |
| 1998 | *Homegrown* | Jake/Blue Kahan |  |
| 1999 | *October Sky* | Homer Hickam Jr. |  |
| 2001 | *Donnie Darko* | Donald J. "Donnie" Darko |  |
| *Bubble Boy* | Jimmy Livingston |  |
| *Lovely & Amazing* | Jordan |  |
| 2002 | *Highway* | Pilot Kelson |  |
| *Πικρά Φεγγάρια* | Joe Nast |  |
| *Το Καλό Κορίτσι* | Thomas 'Holden' Worther |  |
| 2003 | *Abby Singer* | Jake Gyllenhaal | (Cameo) |
| 2004 | *Μετά την επόμενη μέρα* | Sam Hall |  |
| 2005 | *Το μυστικό του Brokeback Mountain* | Jack Twist |  |
| *Σύρριζα* | Anthony Swofford ("Swoff") |  |
| *Proof* | Harold 'Hal' Dobbs |  |
| 2007 | *Zodiac* | Robert Graysmith |  |
| *Έκδοση Κρατουμένου* | Douglas Freeman |  |
| 2008 | *Brothers* | Τόμι Κάχιλ |  |
| 2009 | *Prince of Persia: The sands of time* | Prince Dastan |  |
| 2010 | *Αγάπη Σαν Ναρκωτικό* | Jamie Randall |  |
| 2011 | *Source Code* | Colter |  |
| 2014 | *Νυχτερινός Ανταποκριτής* | Louis Bloom |  |
| 2014 | *Enemy: Ο Άνθρωπος Αντίγραφο* | Άνταμ / Άντονι |  |
| 2015 | *Southpaw* | Billy Hope |  |
| 2016 | *Νυκτόβια πλάσματα* | Έντουαρντ Σέφιλντ / Τόνι |  |
| 2017 | Life | Δρ. Ντέιβιντ Τζόρνταν |  |
| 2017 | Okja | Johnny Wilcox |
| 2017 | Stronger | Jeff Bauman |  |
|

Διακρίσεις
----------

| Έτος | Βραβείο | Κατηγορία | Αποτέλεσμα | Ταινία |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002 | Young Hollywood Awards | Καλύτερος Πρωτοεμφανιζόμενος | **Βραβείο** |  |
| Independent Spirit Awards | Καλύτερη Ανδρική Ερμηνεία | Υποψηφιότητα | *Donnie Darko* |
| 2003 | Chlotrudis Awards | Καλύτερος Ηθοποιός | **Βραβείο** |
| DVD Exclusive Awards | DVD Premiere Award, Καλύτερος Ηθοποιός | Υποψηφιότητα | *Highway* |
| Teen Choice Awards | Καλύτερος Πρωτοεμφανιζόμενος | Υποψηφιότητα | *Το Καλό Κορίτσι* |
| 2005 | National Board of Review | Καλύτερη Β' Ανδρική Ερμηνεία | **Βραβείο** | *Το μυστικό του Brokeback Mountain* |
| 2006 | MTV Movie Awards | Καλύτερη Ερμηνεία | **Βραβείο** |
| Καλύτερο Φιλί | **Βραβείο** |
| Screen Actors Guild | Καλύτερη Β' Ανδρική Ερμηνεία | Υποψηφιότητα |
| Καλύτερη Συνολική Ερμηνεία | Υποψηφιότητα |
| Critics' Choice Award | Καλύτερη Β' Ανδρική Ερμηνεία | Υποψηφιότητα |
| BAFTA | Καλύτερη Β' Ανδρική Ερμηνεία | **Βραβείο** |
| Όσκαρ | Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου | Υποψηφιότητα |
| Satellite Awards | Καλύτερη Β' Ανδρική Ερμηνεία | Υποψηφιότητα |
| Καλύτερη Α' Αντρική Ερμηνεία | Υποψηφιότητα | *Σύρριζα* |
| 2010 | Χρυσή Σφαίρα | Α' Ανδρικού Ρόλου | Υποψηφιότητα | *Love and Other Drugs* |

Παραπομπές
----------

1. ↑  Ανακτήθηκε στις 4  Μαρτίου 2021.
2. 1 2  www.thesun.ie/tvandshowbiz/3635978/jake-gyllenhaal-movies-ambulance-snl/.
3. ↑  people.com/movies/jake-gyllenhaal-reveals-hes-working-on-project-with-sister-maggie/.
4. ↑  ew.com/movies/jake-maggie-gyllenhaal-working-together/.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Τζέικ Τζίλενχαλ** |

* (Αγγλικά) Η επίσημη ιστοσελίδα του Τζέηκ Γκίλενχαλ Αρχειοθετήθηκε 2021-01-21 στο Wayback Machine.
* (Αγγλικά) Ο Τζέηκ Γκίλενχαλ στην internet movie database

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βραβείο Α' Ανδρικού Ρόλου της Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου Σαν Ντιέγκο |
| --- |
|  |
| 
* Κένεθ Μπράνα (1996)
* Τζακ Νίκολσον (1997)
* Ίαν ΜακΚέλεν (1998)
* Κέβιν Σπέισι (1999)
* Ράσελ Κρόου (2000)
* Γκάι Πηρς (2001)
* Ντάνιελ Ντέι Λιούις (2002)
* Τσιούετελ Έτζιοφορ (2003)
* Τζιμ Κάρεϊ (2004)
* Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν (2005)
* Κεν Τακακούρα (2006)
* Ντάνιελ Ντέι Λιούις (2007)
* Μίκι Ρουρκ (2008)
* Κόλιν Φερθ (2009)
* Κόλιν Φάρελ (2010)
* Μάικλ Σάνον (2011)
* Ντάνιελ Ντέι Λιούις (2012)
* Όσκαρ Άιζακ (2013)
* Τζέικ Τζίλενχαλ (2014)
* Λεονάρντο Ντι Κάπριο (2015)
* Κέισι Άφλεκ (2016)
* Τζέιμς ΜακΑβόι (2017)
* Ήθαν Χοκ (2018)
* Άνταμ Ντράιβερ (2019)
* Ριζ Αχμέντ (2020)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βραβείο Α' Ανδρικού Ρόλου της Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου Χιούστον |
| --- |
|  |
| 
* Ντάνιελ Ντέι-Λιούις (2007)
* Σον Πεν (2008)
* Τζορτζ Κλούνεϊ (2009)
* Τζέσι Άιζενμπεργκ (2010)
* Μάικλ Φασμπέντερ (2011)
* Ντάνιελ Ντέι-Λιούις (2012)
* Τσιούετελ Έτζιοφορ (2013)
* Τζέικ Τζίλενχαλ (2014)
* Μάικλ Φασμπέντερ (2015)
* Κέισι Άφλεκ (2016)
* Τζέιμς Φράνκο (2017)
* Κρίστιαν Μπέιλ (2018)
* Άνταμ Ντράιβερ (2019)
* Ριζ Αχμέντ (2020)
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 119841478
* LCCN: no99077345
* ISNI: 0000 0001 1780 6535
* GND: 129166952
* SUDOC: 113504853
* BNF: cb141844834 (data)
* BIBSYS: 3011207
* MusicBrainz: 99d145d6-0280-4e84-98a3-5c07c9286077
* NLA: 40920845
* NKC: ola2003198099
* BNE: XX4580999

 |

 |