Αυτό το λήμμα αφορά τον δήμο της Μακεδονίας.  Για την περιοχή της αρχαίας Μακεδονίας, δείτε: Αλμωπία.  

Ο **Δήμος Αλμωπίας** είναι δήμος της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας στην Κεντρική Μακεδονία. Ο δήμος συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης από τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αριδαίας και Εξαπλατάνου.. Με έκταση 985,817 τ.χλμ είναι ο μεγαλύτερος σε έκταση δήμος της Π.Ε. Πέλλας και καταλαμβάνει το λεκανοπέδιο της Αλμωπίας, ενώ ο πληθυσμός του είναι 24.969 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2021 και η πυκνότητα πληθυσμού του 24,95 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Έδρα του δήμου και μοναδική κωμόπολη είναι η Αριδαία, ενώ οι υπόλοιποι οικισμοί είναι αποκλειστικά χωριά, με τα περισσότερα, από τους υπόλοιπους δήμους της Π.Ε. Πέλλας. Είναι επίσης ο πιο αραιοκατοικημένος δήμος ενώ ταυτίζεται γεωγραφικά με την πρώην Επαρχία Αλμωπίας, η οποία είχε σχεδόν την ίδια έκταση, ενώ αντίστοιχα αποτελεί τον μοναδικό δήμο του νομού, που συνορεύει με τη Βόρεια Μακεδονία.

Ετυμολογία
----------

Το όνομα της Αλμωπίας οφείλεται στους Άλμωπες, γίγαντες που, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, έλαβαν μέρος στην Γιγαντομαχία. Συγκεκριμένα, μια ομάδα Γιγάντων με αρχηγό τον Άλμωπα, κατέφυγε στην περιοχή της σημερινής Αλμωπίας, αφού κατακρημνίσθηκαν από τον Όλυμπο. Το όνομα σημαίνει *«γίγαντας στην όψη» (Άλμωψ + ωψ, άλμωψ=άλμα/γιγαντιαίος, ωψ=όψις).*

Ιστορικό
--------

### Προϊστορικά χρόνια

Έχουν εντοπιστεί οικισμοί μεταξύ Δωροθέας και Σωσάνδρας της Ύστερης Νεολιθικής Περιόδου με κεραμικά ευρήματα τα οποίο χρονολογούνται στο 4000 π.Χ. σπηλαιοκαταφύγια στο Λουτράκι με ευρήματα κεραμικά θραύσματα της Νεολιθικής Περιόδου και της Περιόδου του Χαλκού, ευρήματα στο Άλωρο, το Μοναστηράκι και τη Νέα Ζωή της Περιόδου του Χαλκού που χρονολογούνται μεταξύ 3000 και 1100 π.Χ. οικισμός της Εποχής του Σιδήρου στη Νέα Ζωή, ο οποίος χρονολογείται μεταξύ 1100 - 700 π.Χ. και νεκροταφεία στη Μαργαρίτα, την Άψαλο, την Όρμα, την Περίκλεια και τη Χρυσή.

Τοπογραφικός χάρτης του Δήμου Αλμωπίας.

Αξιοθέατα
---------

Σε απόσταση 7 χλμ από την Αριδαία βρίσκεται το *βυζαντινό κάστρο της Χρυσής* που χρονολογείται τον 10ο-12ο αιώνα μ.Χ. Βόρεια της Αριδαίας βρίσκεται η *Ιερά Μονή Οσίου Ιλαρίωνος*, επισκόπου Μογλενών. Η μονή αυτή έχει ως κτήτορα και ιδρυτή της Άγιο Ιλαρίωνα, ο οποίος υπήρξε Ιεράρχης της Εκκλησίας της Ελλάδας του 12ου αιώνα, που έζησε και έδρασε στην περιοχή της σημερινής Αλμωπίας.

Σε απόσταση 10 χλμ. από την Αριδαία βρίσκονται τα ιαματικά *Λουτρά Πόζαρ*. Ένα άλλο αξιοθέατο είναι το χιονοδρομικό κέντρο Καϊμακτσαλάν το οποίο γεωγραφικά ανήκει στον Δήμο Αλμωπίας. Δίπλα στο τουριστικό χωριό Λουτράκι, έδρα των Λουτρών Πόζαρ, βρίσκεται το επίσης τουριστικό χωριό Όρμα από το οποίο ξεκινά δρόμος για το χιονοδρομικό κέντρο.

Δημοτικές ενότητες και οικισμοί
-------------------------------

Ο Δήμος Αλμωπίας αποτελείται από 2 δημοτικές ενότητες, οι οποίες αντιστοιχούν στους 2 συγχωνευθέντες δήμους. Κάθε δημοτική ενότητα διαιρείται σε δημοτικές/τοπικές κοινότητες, οι οποίες αντιστοιχούν στα δημοτικά διαμερίσματα των καταργηθέντων ΟΤΑ. Οι σημερινές κοινότητες του Δήμου, ήταν αυτόνομες κοινότητες και δήμοι πριν την εφαρμογή του προγράμματος Καποδίστρια.

### Αριδαίας

Ο πρώην δήμος και νυν δημοτική ενότητα Αριδαίας έχει συνολικό (πραγματικό) πληθυσμό 20.313 κατοίκους και έκταση 562,91 τ.χλμ. Καλύπτει το δυτικό τμήμα του λεκανοπεδίου της Αλμωπίας και περιλαμβάνει ιδιαίτερο ανάγλυφο, αφού παρατηρούνται μεγάλες υψομετρικές διαφορές που αγγίζουν τα 1.500 μέτρα. Πριν τη συνένωση περιλάμβανε 29 δημοτικά διαμερίσματα και έδρα του δήμου ήταν η Αριδαία, από την οποία έχει πάρει και το όνομά της. Η Αριδαία ήταν και είναι η έδρα ολόκληρης της πρώην επαρχίας Αλμωπίας και πλέον Δήμο Αλμωπίας, στην Αριδαία επικεντρώνεται η εμπορική δραστηριότητα της επαρχίας, ενώ παρουσιάζεται και ως κέντρο της όποιας καλλιτεχνικής δραστηριότητας με το Ξενιτίδειο Πνευματικό Ίδρυμα. Σημείο αναφοράς στο διάβα πολλών δεκαετιών είναι το Παζάρι της Αριδαίας κάθε Πέμπτη, το Δασικό Αλσύλιο Δασάκι, επί δεκαετιών τόπος αναψυχής των κατοίκων της, ενώ ο ποδοσφαιρικός σύλλογος Αλμωπός Αριδαίας ανέδειξε διεθνείς ποδοσφαιριστές.

Οι κάτοικοι της περιοχής της Αριδαίας συμμετείχαν στην επανάσταση του 1821. Σπουδαίος αγωνιστής της επανάστασης του 1821 ήταν ο Άγγελος Γάτσος από τους Σαρακηνούς, συναγωνιστής του Θόδωρου Κολοκοτρώνη στη μάχη των Δερβενακίων, επίσης αναδείχτηκαν και πολλοί μακεδονομάχοι όπως οι Χρήστος Τσώτσος, Μ.Μπλαδένης, Ιωάννου, Νίκου, κλπ καθώς και ο στρατιωτικός Κωνσταντίνος Μπίνος.

Περιλαμβάνει τις παρακάτω κοινότητες και οικισμούς (σε αγκύλες ο πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 2011):

**Κοινότητα Αριδαίας** [ 7.057 ]
* η Αριδαία [ 6.561 ]
* η Υδραία [ 496 ]

**Κοινότητα Αλώρου** -- η Άλωρος [ 417 ]
**Κοινότητα Αψάλου** -- η Άψαλος [ 1.121 ]
**Κοινότητα Βορεινού** [1.161]
* το Βορεινό [ 766 ]
* το Νεοχώρι [ 395 ]

**Κοινότητα Γαρεφείου** -- το Γαρέφειο (τ. το Άνω Γαρέφειο) [ 663 ]
**Κοινότητα Δωροθέας** [ 596 ]
* η Δωροθέα [ 564]
* η Αγάθη [ 32 ]

**Κοινότητα Λουτρακίου** [ 1.146 ]
* το Λουτράκι [ 1.146 ]
* τα Λουτρά Λουτρακίου (τ. τα Λουτρά Αριδαίας) [ 0 ]

**Κοινότητα Λυκοστόμου** -- το Λυκόστομο [ 403 ]
**Κοινότητα Μεγαπλατάνου** [ 542 ]
* ο Μεγαπλάτανος [378 ]
* το Μοναστηράκι [ 164 ]

**Κοινότητα Ξιφιανής** -- η Ξιφιανή [ 767 ]
**Κοινότητα Όρμης** -- η Όρμα [ 641 ]
**Κοινότητα Πιπεριών** -- οι Πιπεριές [ 598 ]
**Κοινότητα Πολυκαρπίου** -- το Πολυκάρπι [ 1.049 ]
**Κοινότητα Προμάχων** -- οι Πρόμαχοι [ 1.740 ]
**Κοινότητα Σαρακηνών** [ 413 ]
* οι Σαρακηνοί [ 351 ]
* η Κάτω Κορυφή [ 62 ]

**Κοινότητα Σωσάνδρας** -- η Σωσάνδρα [ 1.078 ]
**Κοινότητα Τσάκων** -- οι Τσάκοι [ 961 ]
### Εξαπλατάνου

Η δημοτική ενότητα (πρώην δήμος) Εξαπλατάνου έχει έκταση 422,907 τ.χλμ. (ή 422,907 στρέμματα) και συνολικό (πραγματικό) πληθυσμό 7.243 κατοίκους. Πριν τη συνένωση περιλάμβανε 6 δημοτικά διαμερίσματα και έδρα του δήμου ήταν ο Εξαπλάτανος, από τον οποίο έχει πάρει και το όνομά της. 
Καλύπτει το ανατολικό τμήμα του λεκανοπεδίου της Αλμωπίας και το οροπέδιο της Άνω Αλμωπίας.

Στον Εξαπλάτανο διασωζόταν μέχρι το 2015 ερειπωμένο το σπίτι στο οποίο εγκαταστάθηκε η προσφυγική οικογένεια του Μενέλαου Λουντέμη προερχόμενη από την Αγία Κυριακή, της περιοχής Γιάλοβας, στα παράλια του Μαρμαρά, όπου γεννήθηκε και ο μεγάλος Έλληνας λογοτέχνης. Το σπίτι αυτό, ως μόνο στοιχείο που συνέδεε τον Εξαπλάτανο με τον λογοτέχνη, κατεδαφίστηκε το 2015 με πρωτοβουλία του τότε δημάρχου Δ. Μπίνου και την ανοχή του μορφωτικού συλλόγου "ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΛΟΥΝΤΕΜΗΣ".

Περιλαμβάνει τις παρακάτω κοινότητες και οικισμούς (σε αγκύλες ο πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 2011):

**Κοινότητα Εξαπλατάνου** -- ο Εξαπλάτανος [ 1.292 ]
**Κοινότητα Αρχαγγέλου** -- ο Αρχάγγελος [ 623 ]
**Κοινότητα Θεοδωρακείου** -- το Θεοδωράκειο [ 583 ]
**Κοινότητα Θηριοπέτρας** -- η Θηριόπετρα [ 334 ]
**Κοινότητα Ίδας** -- η Ίδα [ 639 ]
**Κοινότητα Κωνσταντίας** -- η Κωνσταντία [ 570 ]
**Κοινότητα Μηλέας** [ 1.001 ]
* η Μηλέα [ 558 ]
* το Ριζοχώρι [ 443 ]

**Κοινότητα Νερομύλων** [ 166 ]
* οι Νερόμυλοι [ 78 ]
* ο Πρόδρομος [ 88 ]

**Κοινότητα Νοτίας** [ 334 ]
* η Νότια [ 309 ]
* το Αετοχώρι [ 25 ]

**Κοινότητα Περικλείας** [ 423 ]
* η Περίκλεια [ 341 ]
* η Λαγκαδιά [ 82 ]

**Κοινότητα Φιλωτείας** -- η Φιλώτεια [ 543 ]
**Κοινότητα Φούστανης** -- η Φούστανη [ 454 ]
**Κοινότητα Χρυσής** -- η Χρυσή [ 281 ]

Δήμαρχοι
--------

### Δήμαρχοι Αριδαίας

| Θητεία | Δήμαρχος | Σημειώσεις |
| --- | --- | --- |
| ??? | Δημοσθένης Τυμπανίδης |  |
| 1975 - 1981 | Θεόφιλος Γάτσος(1930 - 15-3-2012) | Ιατρός |
| 1982-1990 | Γεώργιος Ιωαννίδης | Πολιτικός Μηχανικός |
| 1991-1998 | Ιωάννης Αγιάννογλου(19.. - 21-5-2016) | Δικηγόρος |
| 1999-2002 | Αθανάσιος Χατζηδημητρίου | Ιατρός |
| 2003-2006 | Χρήστος Μπίνος | Οδοντίατρος |
| ??? | Πέτρος Ζέρζης | Δάσκαλος |

### Δήμαρχοι Αλμωπίας

| Θητεία | Δήμαρχος |
| --- | --- |
| 1η Ιανουαρίου 2011 - 31 Αυγούστου 2014 | Δημήτρης Πασόης | Υπάλληλος Υπ.Οικονομικών |
| 2014- 2019 | Δημήτρης Μπίνος | Θεολόγος με καταγωγή από το Γαρέφι |
| 2019- 2023 | Χρήστος Μπάτσης | Υλοτόμος με καταγωγή από του Προμάχους |
| 2024-*Σήμερα* | Νίκος Παρούτογλου | Λογιστής με καταγωγή από την Μηλέα. Εξελέγη το 2023, από τον 1ο γύρο, με ποσοστό 45,29%.  |

Φωτογραφίες από την περιοχή
---------------------------

* Αλμωπαίος ποταμός, Αριδαία.Αλμωπαίος ποταμός, Αριδαία.
* Το πάρκο της Αριδαίας «Δασάκι».Το πάρκο της Αριδαίας «Δασάκι».
* Το όρος Τζένα, από τη Μηλέα Αλμωπίας.Το όρος Τζένα, από τη Μηλέα Αλμωπίας.
* Πανοραμική άποψη της Ξιφιανής.Πανοραμική άποψη της Ξιφιανής.
* Ο δρόμος Αριδαίας - Δωροθέας.Ο δρόμος Αριδαίας - Δωροθέας.
* Το μοναστήρι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, έξω από το χωριό Αρχάγγελος. Δεξιά, το τέμπλο.Το μοναστήρι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, έξω από το χωριό Αρχάγγελος. Δεξιά, το τέμπλο.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Απόφαση 45892 του Υπ. Εσωτερικών, Αποκέντρωσης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Αρχειοθετήθηκε 2011-07-27 στο Wayback Machine. - ΦΕΚ Β1292 της 11/08/2010
2. ↑  «Υπουργείο Εσωτερικών, σχέδιο Καλλικράτης». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Δεκεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2019.
3. ↑  «Στους 139.680 ο πληθυσμός της Πέλλας το 2011». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Μαρτίου 2013. Ανακτήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2013.
4. ↑  Παπαθανασίου, Μανώλης. «Κάστρο Χρυσής». *Καστρολόγος*. Ανακτήθηκε στις 20 Αυγούστου 2020.
5. ↑  «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΛΑΡΙΩΝΟΣ ΜΟΓΛΕΝΩΝ - ΑΡΙΔΑΙΑ». *Μοναστήρια της Ελλάδος*. 21 Οκτωβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 20 Αυγούστου 2020.
6. ↑  Η Μακεδονική Λεγεών κατά το 1821, Ιωάννης Κ. Βασδραβέλλης, Θεσσαλονίκη 1940[*νεκρός σύνδεσμος*]
7. ↑  Συγκεντρωτικά αποτελέσματα δημοτικών εκλογών, τελ. ενημέρωση 17 Οκτωβρίου 2023.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αλμωπίας |
| --- |
|  |
| Δημοτική ενότητα Αριδαίας | 
* Αριδαία
* Αγαθή
* Άλωρος
* Άψαλος
* Βορεινό
* Γαρέφειο
* Δωροθέα
* Κάτω Κορυφή
* Λουτρά Λουτρακίου
* Λουτράκι
* Λυκόστομο
* Μεγαπλάτανος
* Μοναστηράκι
* Νεοχώρι
* Ξιφιανή
* Όρμα
* Πιπεριές
* Πολυκάρπι
* Πρόμαχοι
* Σαρακηνοί
* Σωσάνδρα
* Τσάκοι
* Υδραία
 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Εξαπλάτανου | 
* Εξαπλάτανος
* Αετοχώρι
* Αρχάγγελος
* Θεοδωράκειο
* Θηριόπετρα
* Ίδα
* Κωνσταντία
* Λαγκαδιά
* Μηλιά
* Νερόμυλοι
* Νότια
* Ριζοχώρι
* Πρόδρομος
* Περίκλεια
* Φιλώτεια
* Φούστανη
* Χρυσή
 |
|  |
| Ιστορικοί οικισμοί | 
* Άνω Κορυφή
* Άνω Λουτράκι
* Άνω Ροδωνιά
* Ανάβρα
* Κάτω Γαρέφειο
* Μαυρόλακκος Εδέσσης
* Μαυρόλακκος Γενιτσών
* Μικροχώρι
* Πευκωτό
* Τρία Έλατα
* Χρύσα
 |
|  |
| Μονές | 
* Μονή Αρχαγγέλου Μιχαήλ Αριδαίας
* Μονή Αγίου Ιλαρίωνος Πρόμαχων
 |
|  |
| Χιονοδρομικά Θέρετρα | 
* Βόρας-Καϊμακτσαλάν
 |
|  |
| 
* Έδρα: Αριδαία
* Ιστότοπος: dimosalmopias.gov.gr
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Διοικητική διαίρεση της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας |
| --- |
|  |
| 
* Έκταση: 18.811 χμ²
* Πληθυσμός: 1.792.069 (απογρ. 2021)
* Πρωτεύουσα: Θεσσαλονίκη
 |
|  |
| Π.Ε. Ημαθίας | 
* Δήμος Αλεξάνδρειας
* Δήμος Βέροιας
* Δήμος Ηρωικής Πόλης Νάουσας
 |  |
|  |
| Π.Ε. Θεσσαλονίκης | 
* Δήμος Αμπελοκήπων-Μενεμένης
* Δήμος Βόλβης
* Δήμος Δέλτα
* Δήμος Θερμαϊκού
* Δήμος Θέρμης
* Δήμος Θεσσαλονίκης
* Δήμος Καλαμαριάς
* Δήμος Κορδελιού-Ευόσμου
* Δήμος Λαγκαδά
* Δήμος Νεάπολης-Συκεών
* Δήμος Παύλου Μελά
* Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη
* Δήμος Χαλκηδόνος
* Δήμος Ωραιοκάστρου
 |
|  |
| Π.Ε. Κιλκίς | 
* Δήμος Κιλκίς
* Δήμος Παιονίας
 |
|  |
| Π.Ε. Πέλλας | 
* Δήμος Αλμωπίας
* Δήμος Έδεσσας
* Δήμος Πέλλας
* Δήμος Σκύδρας
 |
|  |
| Π.Ε. Πιερίας | 
* Δήμος Δίου-Ολύμπου
* Δήμος Κατερίνης
* Δήμος Πύδνας-Κολινδρού
 |
|  |
| Π.Ε. Σερρών | 
* Δήμος Αμφίπολης
* Δήμος Βισαλτίας
* Δήμος Εμμανουήλ Παππά
* Δήμος Ηρακλείας
* Δήμος Νέας Ζίχνης
* Δήμος Σερρών
* Δήμος Σιντικής
 |
|  |
| Π.Ε. Χαλκιδικής | 
* Δήμος Αριστοτέλη
* Δήμος Κασσάνδρας
* Δήμος Νέας Προποντίδας
* Δήμος Πολυγύρου
* Δήμος Σιθωνίας
 |
|  |
| 
* Περιφερειάρχης: Απόστολος Τζιτζικώστας
* Ιστότοπος: www.pkm.gov.gr
 |

 |