Η **Μάχη του Καματερού** ήταν ένοπλη σύγκρουση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, η οποία έλαβε χώρα στις 27 Ιανουαρίου 1827, στο πλαίσιο της εκστρατείας του Κιουταχή εναντίον της Αττικής. Έληξε με τη δεινή ήττα των ελληνικών δυνάμεων, οι οποίες επιχειρούσαν να σπεύσουν προς βοήθεια των επαναστατών οι οποίοι βρίσκονταν πολιορκημένοι εντός της Ακρόπολης, καθώς και τον θάνατο του αρχηγού τους, Διονυσίου Βούρβαχη.

Πλαίσιο
-------

### Εισβολή του Κιουταχή στην Αττική

Έπειτα από την πτώση του Μεσολογγίου, στις 28 Μαΐου 1826, ο Κιουταχής εισέβαλε στην Αττική. Στις 3 Ιουλίου του ιδίου έτους, ξεκίνησε τον αποκλεισμό της Αθήνας, ενώ, έναν μήνα αργότερα, και πιο συγκεκριμένα στις 3 Αυγούστου, οι Οθωμανοί υποχρέωσαν τους υπερασπιστές της Αθήνας σε υποχώρηση προς την Ακρόπολη, την οποία στη συνέχεια πολιόρκησαν με ζήλο, καθώς ο Κιουταχής είχε δώσει ιδιαίτερη έμφαση στον ψυχολογικό αντίκτυπο που θα είχε η πτώση της στην Ευρώπη. Ωστόσο, από την πλευρά τους, οι Έλληνες επιχείρησαν με κάθε δυνατό τρόπο να προστρέξουν σε βοήθεια των πολιορκημένων, ενώ ο πρόεδρος της επαναστατικής Κυβέρνησης, Ανδρέας Ζαΐμης, παραμερίζοντας τις μνήμες από την εισβολή των ρουμελιώτικων στρατευμάτων στην Πελοπόννησο κατά τον Εμφύλιο πόλεμο (1823-1825), ανέθεσε στον Γεώργιο Καραϊσκάκη την αρχιστρατηγία της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο Κιουταχής.

Κατά τη διάρκεια των αμέσως επόμενων μηνών του 1826, οι Έλληνες έστησαν στρατόπεδο στην περιοχή της Ελευσίνας, ενώ, παράλληλα, πέτυχαν σε δύο περιπτώσεις την περαιτέρω ενίσχυση των πολιορκημένων, με έμψυχο δυναμικό, υπό την ηγεσία των Κριεζώτη και Φαβιέρου, καθώς και με πολεμοφόδια. Τις ενισχύσεις αυτές ακολούθησε σειρά συγκρούσεων μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών, όπως η μάχη του Χαϊδαρίου καθώς και η εκστρατεία του Καραϊσκάκη στην περιοχή της Ανατολικής Στερεάς, κατά τη διάρκεια της οποίας πέτυχε σημαντική νίκη στην Αράχωβα, υποχρεώνοντας τον Ομέρ Πασά της Εύβοιας, ο οποίος κατευθυνόταν με τα στρατεύματά του προς την πόλη των Σαλώνων, σε υποχώρηση.

### Ενίσχυση του ελληνικού στρατοπέδου της Ελευσίνας

Παρά τις επιτυχίες, όμως, του Καραϊσκάκη, ο κλοιός γύρω από την Ακρόπολη είχε φέρει τους πολιορκημένους σε κατάσταση απελπισίας, εξαιτίας των βομβαρδισμών και των επιδημικών ασθενειών. Επιπλέον, στις 30 Σεπτεμβρίου 1826, σκοτώθηκε ο αρχηγός τους, Γιάννης Γκούρας. Έτσι, στα τέλη του 1826, ο απόστρατος συνταγματάρχης του γαλλικού στρατού, Διονύσιος Βούρβαχης, συγκρότησε, έπειτα από άδεια της κυβέρνησης στο Ναύπλιο, με δικά του χρήματα αλλά και με ποσό που είχε προσφερθεί από φιλελληνικούς συλλόγους της Ευρώπης, τάγμα δύναμης 800 ανδρών. Κατά τις τελευταίες ημέρες του 1826, το σώμα αυτό αποβιβάστηκε στο Λουτράκι με στόχο την ενίσχυση της εκστρατείας του Καραϊσκάκη στη Ρούμελη, μετά όμως από εντολές της κυβέρνησης κινήθηκε προς το στρατόπεδο της Ελευσίνας, όπου βρισκόταν ο Βάσος Μαυροβουνιώτης. Εκεί, προσήλθε λίγες ημέρες αργότερα και ο Ιωάννης (Γιαννάκης) Νοταράς με στράτευμα περίπου 1.200 ανδρών. Από την Ελευσίνα, ο Βούρβαχης και οι άλλοι δύο οπλαρχηγοί, με ενωμένες τις δυνάμεις τους κινήθηκαν προς το Μενίδι όπου στις 22 Ιανουαρίου επικράτησαν σε μάχη εναντίον των Οθωμανών. Στις 25 Ιανουαρίου, το ενωμένο στράτευμα δύναμης περίπου 3.500 ανδρών στρατοπέδευσε στο Καματερό.

Το Καματερό βρισκόταν πιο κοντά στην Αθήνα αλλά, λόγω του χαμηλότερου υψομέτρου, δεν προσφερόταν καθόλου για άμυνα. Κατά τον Μακρυγιάννη, η ευθύνη της επιλογής του Καματερού βαρύνει τον Μαυροβουνιώτη, υποστηρίζοντας πως οι Έλληνες έπρεπε να οχυρωθούν στη Χασιά. Επίσης, χαρακτηρίζει ως αμφιβόλου μαχητικής αξίας τους άνδρες που είχε στρατολογήσει ο Βούρβαχης. Το πιθανότερο όμως είναι πως τη θέση μάχης επέλεξε ο Βούρβαχης, υπολογίζοντας στο υψηλό ηθικό του και τους 3.500 άνδρες του, ενώ ο Μαυροβουνιώτης και ο Νοταράς καταλάβαιναν ότι οι Τούρκοι μπορούσαν να νικηθούν μόνο με αιφνιδιαστικές επιθέσεις από πολλά σημεία και όχι σε μάχη εκ παρατάξεως.

Η μάχη
------

Την 27η Ιανουαρίου 1827, με την ανατολή του ηλίου, οθωμανικό στράτευμα δύναμης 2.000 πεζών και 600 ιππέων, συνεπικουρούμενο από πυροβολικό, επιτέθηκε υπό την αρχηγία του Κιουταχή κατά των θέσεων των Ελλήνων. Οι Έλληνες είχαν χωρίσει τις δυνάμεις τους καθώς ο μεν Βούρβαχης είχε παραταχθεί με τους άνδρες του στην πεδιάδα ενώ, σύμφωνα με τον Κουτσονίκα, οι Μαυροβουνιώτης και Νοταράς είχαν καταλάβει θέσεις στους πρόποδες του διπλανού βουνού, σε απόσταση ενός τετάρτου του μιλίου πίσω από τη θέση του Βούρβαχη.

Συγκεκριμένα, το πυροβολικό του Κιουταχή κανονιοβόλησε τις θέσεις των Μαυροβουνιώτη και Νοταρά ενώ την ίδια στιγμή το πεζικό και οι ιππείς των Οθωμανών επιτέθηκαν κατά του σώματος Βούρβαχη που ήταν παραταγμένο στην πεδιάδα και αποτελούσε την εμπροσθοφυλακή. Παρά την αντίσταση που αντέταξαν ο Βούρβαχης και οι άνδρες του, οι δυνάμεις τους ηττήθηκαν κατά κράτος λόγω της καταλυτικής δράσης του οθωμανικού ιππικού ενώ τα σώματα των Μαυροβουνιώτη και Νοταρά, βαλλόμενα από το εχθρικό πυροβολικό, τράπηκαν σε άτακτη φυγή για να αναγκαστούν τελικά, καταδιωκόμενα από τους Οθωμανούς, να καταφύγουν στη Σαλαμίνα.

Η μάχη έληξε με συντριπτική ήττα των ελληνικών δυνάμεων. Από πλευράς επαναστατών σκοτώθηκαν 300 μαχητές, μεταξύ των οποίων δύο Γάλλοι φιλέλληνες αξιωματικοί, ο χειρουργός του τάγματος καθώς και ο Διονύσιος Βούρβαχης, το κεφάλι του οποίου κατά μία εκδοχή αποκόπηκε και στάλθηκε από τον Κιουταχή, ως λάφυρο, στον σουλτάνο Μαχμούτ Β΄. Νεότερη εκδοχή δέχεται την επικρατούσα άποψη των Ελλήνων ιστορικών και απομνημονευματογράφων, πως ο Βούρβαχης σκοτώθηκε στη μάχη, ενώ οι Γουΐτκομπ και Σάμιουελ Χάου υποστηρίζουν ότι αιχμαλωτίστηκε και, δύο ημέρες αργότερα, αποκεφαλίστηκε, γεγονός όμως που θα έπρεπε να είχαν καταγράψει και οι υπόλοιπες σύγχρονες μαρτυρίες.

Επακόλουθα
----------

Αμέσως μετά τη νίκη του, ο Κιουταχής, προσπαθώντας να εκμεταλλευτεί τις συνέπειες της νίκης του στο ηθικό των πολιορκημένων της Ακρόπολης, τους πρότεινε να παραδώσουν το οχυρό και είτε να μείνουν στην υπηρεσία του ή να φύγουν όπου θελήσουν. Η αρνητική απάντηση των πολιορκημένων ήρθε με καθυστέρηση δύο πολύτιμων, για τον Κιουταχή, ημερών, γεγονός που τον εξόργισε τόσο ώστε να διατάξει αμέσως επίθεση εναντίον του ελληνικού στρατοπέδου της Καστέλλας. Η επίθεση αυτή οδήγησε στη μάχη της Καστέλλας.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελ. 443
2. 1 2 3  Τρικούπης 1888, σελ. 79
3. ↑  Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελ. 416
4. 1 2  Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελ. 420
5. ↑  Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελ. 422
6. ↑  Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελ. 423
7. ↑  Τρικούπης 1888, σελ. 77
8. ↑  Κόκκινος 1956, σελ. 552
9. ↑  Τρικούπης 1888, σελ. 78
10. ↑  Μακρυγιάννης 1999, σελ. 299
11. ↑  Τρικούπης 1888, σελ. 79-80
12. ↑  Βακαλόπουλος 1986, σελ. 644
13. ↑  Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελ. 443-444

Πηγές
-----

* *Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΒ΄: Η Ελληνική Επανάσταση (1821 - 1832)*, Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, 1975, ISBN 978-960-213-108-4
* Βακαλόπουλος, Απόστολος Ε. (1986). *Ιστορία του Νέου Ελληνισμού*. **7**. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Σταμούλη.
* Κόκκινος, Διονύσιος (1956). *Η Ελληνική Επανάστασις*. **5**. Μέλισσα.
* Μακρυγιάννης, Ιωάννης (1999). *Στρατηγού Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα*. **1**. Εκδόσεις Συλλογή. ISBN 9789606705465.
* Τρικούπης, Σπυρίδων (1888). *Ιστορία της ελληνικής επαναστάσεως*. **4** (3η έκδοση). Αθήνα: Τυπογραφείον της Ώρας.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Χρονολόγιο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 (1821 - 1829) |
| --- |
|  |
| 1821 | 
* Εξέγερση στην Μολδοβλαχία
* Συνέλευση της Βοστίτσας
* Επανάσταση της Μάνης
* Απελευθέρωση της Καλαμάτας
* Ξεσηκωμός της Πάτρας
* Πολιορκία του Χλεμουτσίου
* Πολιορκία των Σαλώνων
* Πολιορκία του Λιδωρικίου
* Μάχη του Μαλανδρίνου
* Πολιορκία της Λιβαδειάς
* Μάχη του Λεβιδίου
* Μάχη της Αθήνας
* Μάχη της Βλαχοκερασιάς
* Ναυμαχία της Ερεσού
* Μάχη του Κατσαρού
* Πολιορκία και άλωση του Λάλα
* Μάχη του Μακρυνόρους
* Μάχη των Ρουστίκων
* Σφαγές στην Κωνσταντινούπολη (1821)
* Σφαγή στον Σκοπό Ανατολικής Θράκης
* Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης
* Πολιορκία του Νεοκάστρου
* Πολιορκία της Μονεμβασίας
* Πολιορκία του Μπεκίου
* Μάχη του Δερβέν Φούρκα
* Μάχη του Πατρατζικίου
* Μάχη της Αλαμάνας
* Μάχη του Γαλατσίου
* Μάχη της Βογόρτσας
* Μάχη στα Δερβίζιανα
* Μάχη του Βαλτετσίου
* Μάχη των Δολιανών και Βερβένων
* Μάχη του Αγίου Αθανασίου Καρύταινας
* Πολιορκία της Αταλάντης
* Πολιορκία της Μενδενίτσας
* Πολιορκία των Αθηνών
* Συνέλευση των Καλτεζών
* Μάχη του Βραχωρίου
* Μάχη του Καβοφονιά
* Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς
* Μάχη των Βρυσακίων
* Μάχη του Δραγατσανίου
* Μάχη της Θεσσαλονίκης
* Μάχη της Ρεντίνας
* Μάχη των Βασιλικών Θεσσαλονίκης
* Μάχη του Σκουλενίου
* Μάχη των Βαριάδων
* Μάχη του Σταυρού
* Μάχη της Γράνας
* Μάχη των Βασιλικών Φθιώτιδας
* Μάχη των Κομψάδων
* Μάχη των Πέντε Πηγαδιών
* Καταστροφή της Βοστίτσας
* Καταστροφή του Γαλαξειδίου
* Άλωση της Τριπολιτσάς
* Μάχη της Μονής Σέκκου
* Μάχη της Κασσάνδρας
* Πολιορκία της Άρτας
* Α΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
* Συνέλευση των Σαλώνων
 |
|  |
| 1822 | 
* Πολιορκία του Ακροκορίνθου
* Μάχη του Ρεθύμνου
* Ναυμαχία της Πάτρας
* Μάχη της Χαλανδρίτσας
* Μάχη του Σαραβαλίου
* Μάχη του Γηροκομείου
* Πολιορκία της Πάτρας
* Μάχη των Στύρων
* Πολιορκία της Καρύστου
* Μάχη στα Δυο Βουνά Ευβοίας
* Σφαγή της Χίου
* Καταστροφή της Νάουσας
* Μάχη του Καστέλλου Ρεθύμνης
* Α΄ Γενική συνέλευση των Κρητών
* Πυρπόληση Τουρκικής Ναυαρχίδας στη Χίο
* Άλωση της Ακρόπολης
* Μάχη της Μαλάξας
* Μάχη στο Κομπότι
* Μάχη της Πλάκας
* Μάχη του Πέτα
* Μάχη της Σπλάντζας
* Μάχη των Δερβενακίων
* Μάχη του Αγιονορίου
* Μάχη στο Ναβαρίκο, Χώνια και Κιάφα
* Μάχη στον Άγιο Σώστη
* Μάχη του Αετού
* Ναυμαχία των Σπετσών
* Ναυμαχία της Τενέδου
* Μάχη του Δαδίου
* Κατάληψη του Παλαμηδίου
* Πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου
 |
|  |
| 1823 | 
* Μάχη της Ακράτας
* Μάχη του Αγίου Βλασίου (Αιτωλοακαρνανία)
* Μάχη του Λέχαιου
* Μάχη του Κεφαλόβρυσου
* Μάχη της Καλιακούδας
* Καταστροφή του Μελιδονίου
* Δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου
* Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος
* Β΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
 |
|  |
| 1824 | 
* Καταστροφή της Κάσου
* Καταστροφή των Ψαρών
* Μάχη της Άμπλιανης
* Ναυμαχία της Σάμου
* Μάχη της Πανάσαρης
* Μάχη στον Μαραθώνα (1824)
* Μάχη του Βουργαρελίου
* Ναυμαχία του Γέροντα
* Γ΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
 |
|  |
| 1825 | 
* Μάχη της Σχοινόλακκας
* Μάχη του Κρεμμυδίου
* Πτώση της Σφακτηρίας
* Πτώση του Νεοκάστρου
* Ναυμαχία της Μεθώνης
* Ναυμαχία της Άνδρου
* Τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου
* Μάχη στο Μανιάκι
* Μάχη του Βαρυπέτρου
* Ναυμαχία του Καφηρέα
* Μάχη της Τραμπάλας
* Μάχη των Μύλων
* Μάχη στα Τρίκορφα
* Ναυμαχία της Αλεξάνδρειας
* Μάχη του Κακοσάλεσι
* Εκστρατεία στο Λίβανο
* Καταστροφή της Βυτίνας
 |
|  |
| 1826 | 
* Μάχη της Κλείσοβας
* Έξοδος του Μεσολογγίου
* Μάχη στο Καστράκι
* Μάχη του Θριάσιου Πεδίου
* Μάχη της Βέργας
* Μάχη του Πολυάραβου
* Μάχη του Διρού
* Μάχη του Μεχμέταγα
* Πολιορκία της Βαρνάκοβας
* Μάχη του Χαϊδαρίου
* Μάχη της Δόμβραινας
* Πολιορκία της Ακροπόλεως
* Μάχη της Αράχωβας
* Μάχη στο Τουρκοχώρι
 |
|  |
| 1827 | 
* Μάχη στο Δίστομο
* Μάχη του Καματερού
* Μάχη της Καστέλλας
* Μάχη των Τριών Πύργων
* Μάχη στο Κερατσίνι
* Μάχη του Αναλάτου
* Πτώση της Ακρόπολης
* Μάχη στο Μέγα Σπήλαιο
* Μάχη της Καυκαριάς
* Ναυμαχία του Ναυαρίνου
* Ναυμαχία της Αγκάλης
* Εκστρατεία της Χίου
 |
|  |
| 1828 | 
* Πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο
* Ναυμαχία του κάβο Μπαμπά
* Μάχη του Φραγκοκάστελλου
* Εκστρατεία του Μοριά
* Απελευθέρωση των Πατρών
 |
|  |
| 1829 | 
* Μάχη του Μαρτίνου
* Μάχη του Ανηφορήτου
* Μάχη της Κορωνησίας
* Μάχη της Πέτρας
 |

 |