Συντεταγμένες: 6°8′54″S 39°11′36″E﻿ / ﻿6.14833°S 39.19333°E﻿ / -6.14833; 39.19333



| Εκστρατεία Ανατολικής Αφρικής |
| --- |
| 
1914 |
| * Μαζίουα
* Λίμνη Νυάσα
* Καρόνγκα
* Ζανζιβάρη
* Δέλτα του Ρουφίτζι
* Κιλιμαντζάρο
* Τάνγκα
 |
| 
1915 |
| * Γιασίνι
* Μπουκόμπα
* Λίμνη Τανγκανίκα
 |
| 
1916 |
| * Σαλαΐτα
* Λατέμα Νεκ
* Κάχε
* Κοντόα Ιράνγκι
* Μκαλάμο
* Μλάλι
* Επίθεση στην Ταμπόρα
	+ Ταμπόρα
* Κισάκι
* Ντουτούμι
* Ματαμόντο
* Κιλόσα
* Κιμπάτα
 |
| 
1917 |
| * Μπέχο-Μπέχο
* Ναμπάντζε
* Ρούμπο
* Ναρουνγκόμπε
* Γέφυρα Κιάουε
* Μαχένγκε
* Μαχίουα
* Νγκομάνο
 |
| 
1918 |
| * Ναμακούρα
* Λιόμα
* Λόφοι Πέρε
 |
| 
Εξεγέρσεις |
| * Εξέγερση του Τσιλέμπουε
* Εξέγερση των Μακόνμπε
* Εξέγερση των Μπαρούε (1917)
 |
| π • σ • ε
 |

Η **Ναυμαχία της Ζανζιβάρης** (αγγλικά: *Battle of Zanzibar*), ήταν μια αναμέτρηση μεταξύ της Γερμανικής *Kaiserliche Marine* και του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού (*Royal Navy*) στις αρχές του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Ενώ εφοδιαζόταν άνθρακα στο δέλτα του Ποταμού Ρουφίτζι στη Γερμανική Ανατολική Αφρική, το Γερμανικό καταδρομικό *SMS Königsberg* πληροφορήθηκε ότι το Βρετανικό *HMS Pegasus*, το οποίο ήταν τμήμα της Μοίρας του Ακρωτηρίου (της Καλής Ελπίδας) του Βασιλικού Ναυτικού το οποίο είχε σταλεί να αναμετρηθεί με το *Königsberg*, είχε μεταβεί στη Ζανζιβάρη για επισκευή. Καπετάνιος του *Königsberg*, ήταν ο Κυβερνήτης *Max Looff* και αποφάσισε να επιτεθεί στο *Pegasus* όσο αυτό ήταν ακόμη εντός του λιμένα.

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1914 το *Königsberg* προσπέρασε το πλοίο προφυλακής *HMS Helmuth* στην είσοδο του λιμένος της Ζανζιβάρης. Το *Helmuth* ήταν ανήμπορο να προειδοποιήσει το *Pegasus* για την προσέγγιση του *Königsberg*,[γιατί;] με αποτέλεσμα όταν το *Konigsberg* άρχισε τους πυροβολισμούς, το *Pegasus* κατελήφθη εξ' ολοκλήρου από έκπληξη. Το αποτέλεσμα ήταν το *Pegasus* να υποστεί σοβαρές ζημίες πριν ακόμα καταφέρει να επιστρέψει τα πυρά.

Τα πυροβόλα του *Königsberg* υπερτερούσαν αυτών στο *Pegasus*, τα οποία συνεπώς δεν μπορούσαν να βλάψουν τον αντίπαλό τους. Η μονόπλευρη μάχη κατέληξε σε Γερμανική νίκη, το *Pegasus* βυθίστηκε αργά της ίδιας ημέρας, έχοντας απολέσει 38 μέλη από το πλήρωμά του.

Ιστορικό
--------

Το *SMS Königsberg*.
Το *HMS Pegasus*.
Λίγο μετά το έκρηξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στις 19 Σεπτεμβρίου 1914, ο *Max Looff* διοικητής του ελαφρού καταδρομικού *SMS Königsberg* εφοδιαζόταν με άνθρακα στο δέλτα του Ποταμού Ρουφίτζι, όταν έμαθε από παράκτιους παρατηρητές, ότι ένα Βρετανικό πολεμικό πλοίο είχε εισέλθει στο λιμένα της Ζανζιβάρης. Ο *Looff* υπέθεσε ότι το καταδρομικό στη Ζανζιβάρη ήταν είτε το *HMS Astraea*, είτε το *HMS Pegasus* και διέταξε άμεση επίθεση. Καθώς το *Königsberg* είχε προσφάτως εφοδιαστεί, ήταν ετοιμοπόλεμο. Το *Königsberg* αναχώρησε με την απογευματινή παλίρροια και κατευθύνθηκε προς τη Ζανζιβάρη.

Το καταδρομικό προστασίας *Pegasus*, υπό τις διαταγές του Πλοιάρχου *John Ingles*, είχε μόλις αποχωρήσει από τη συντροφιά των *HMS Astraea* και *Hyacinth* για τη Ζανζιβάρη, προκειμένου να επισκευάσει τους λέβητες και τις μηχανές του. Στη Ζανζιβάρη επίσης, οι Βρετανοί είχαν οπλίσει το καταληφθέν Γερμανικό ρυμουλκό *HMS* *Helmuth* με ένα πυροβόλο 3 λιβρών και το τοποθέτησαν στην είσοδο του λιμένος, ως σκάφος προφυλακής.

Το *Königsberg* είχε ναυπηγηθεί το 1905 και ήταν οπλισμένο με δέκα ταχυ-πυροβόλα όπλα των 10,5 cm (*10.5 cm quick-firing guns*) και δέκα 5,2 cm αντι-τορπιλακάτων (*5.2 cm anti-torpedo-boat pieces*) και δυο σωλήνες τορπιλών (*torpedo tubes*) των 18 in (460 mm). Το *Pegasus*—ένα καταδρομικό προστασίας της κατηγορίας *Pelorus* ναυπηγήθηκε το 1897—ήταν εξοπλισμένο με οκτώ πυροβόλα *QF 4* in, οκτώ πυροβόλα 3 λιβρών και δυο σωλήνες τορπιλών των 18 in. Το πλήρωμά του αποτελείτο από 234 αξιωματικούς και ναύτες.

Μάχη
----

Τα ξημερώματα της 20ής Σεπτεμβρίου, το *Königsberg* εισήλθε το νότιο άκρο της Ζανζιβάρης, προσέγγισε και προσπέρασε το σκάφος προφυλακής *Helmuth*, βάλλοντάς του μερικές προειδοποιητικές βολές την ώρα που το προσπερνούσε. Το *Helmuth* δεν είχε τη δυνατότητα ούτε να αποτρέψει την είσοδο του *Königsberg* στον λιμένα αλλά και ούτε να προειδοποιήσει το *Pegasus* για την προσέγγιση του Γερμανικού καταδρομικού.

Όταν το *Königsberg* πλησίασε το *Pegasus* σε ακτίνα 8.200 m (9.000 yd), άρχισε τους κανονιοβολισμούς. Το *Pegasus* ήταν αγκυροβολημένο στο Λιμένα της Ζανζιβάρης, προετοίμαζε ατμό και εκείνη τη στιγμή ήταν αβοήθητο. Για 20 λεπτά περίπου, ενώ έβαλε το *Königsberg*, το *Pegasus* παρέμεινε ακίνητο. Το *Pegasus* ανάρτησε τη λευκή συμβολική σημαία (*White Ensign*) του Βασιλικού Ναυτικού και ξεκίνησε τις βολές, αλλά τα βλήματά του έπεφταν στο νερό, αρκετά μακρυά από το *Königsberg*. Το ελαφρύ καταδρομικό σιγά-σιγά συνέχισε προς τα εμπρός και πυροβόλησε έως ότου η εμβέλεια είχε κλειδώσει εντός των 6.400 m (7.000 yd). Ένας από τους πρώτους Βρετανούς ναύτες που πληγώθηκε, ήταν ο αξιωματικός βολής Υποπλοίαρχος *Richard Turner*, ο οποίος τραυματίστηκε και στα δύο του πόδια, έχοντας κατακρεουργηθεί από θραύσματα οβίδας. Παρά τους τραυματισμούς του, ο *Turner* κινητοποίησε τους άντρες του, λέγοντάς τους· «Συνεχίστε, λεβέντες, είμαστε ξεπερασμένοι και κατεστραμμένοι· αλλά ανάθεμά τους, και κρατηθείτε ψιλά!» ("*Keep it up, lads, we’re outclassed and done for; but damn them, and keep it up!*").

Οι Βρετανοί συνέχισαν τον μάταιο αγώνα τους για περίπου 20 λεπτά ακόμα, λαμβάνοντας επιπλέον χτυπήματα από το *Königsberg*, η πλειοψηφία των να προσγειώνεται στο κατάστρωμα του *Pegasus*. Η σημαία της πυροβολήθηκε κατά τη διάρκεια της μάχης. Επίσης, επειδή οι Γερμανοί ήσαν τουλάχιστον πάντα 1.800 m (2.000 yd) πέρα από την εμβέλεια των πυροβόλων του *Pegasus*, χωρίς να μπορεί το *Königsberg* να πληγεί από Βρετανικά πυρά.

Έχοντας το *Pegasus* βληθεί κοντά στην ίσαλο γραμμή του, άρχισε να μπάζει νερά. Έχοντας χάσει κάθε ελπίδα να νικήσουν τους Γερμανούς, ο *Ingles* έδωσε την εντολή να εγκαταλείψουν το πλοίο. Λίγο αργότερα, το *Pegasus* βυθίστηκε.

Αφού το *Königsberg* είχε τελειώσει με το *Pegasus*, αναχωρώντας, πυροβόλησε μερικές βολές προς το *Helmuth*, του οποίου το πλήρωμα κατάφερε να εγκαταλείψει το πλοίο προτού οι κανονιοβολισμοί του Γερμανικού καταδρομικού χτυπήσουν το ρυμουλκό. Έχοντας επιτύχει μια σαφή νίκη, το *Königsberg* γύρισε και κατευθύνθηκε πίσω προς το δέλτα του ποταμού Ρουφίτζι.

Επακόλουθο
----------

Οι απώλειες για το Βασιλικό Ναυτικό, ήσαν το *Pegasus* βυθισμένο και το *Helmuth* κατεστραμμένο. Τριάντα οκτώ Βρετανοί ναύτες από το *Pegasus* είχαν σκοτωθεί και άλλοι 55 ναύτες τραυματίστηκαν, οι περισσότεροι από τους οποίους ήσαν στο κατάστρωμα όταν χτυπήθηκαν. Ο ιατρός του πλοίου *Alfred J. Hewitt* ήταν στο κατάστρωμα του *Pegasus* fαπό την έναρξη της μάχης έως και τη λήξη της, βοηθώντας τους πληγωμένους ναύτες και πεζοναύτες. Αργότερα, ο Κυβερνήτης *Ingles,* αναγνώρισε την θαρραλέα συμπεριφορά του *Hewitt*, σε μια αναφορά σχετικά με τη μάχη. Αν και το *Helmuth* είχε βληθεί από το *Königsberg*, η ζημιά στο ρυμουλκό ήταν σχετικά μικρή και το πλήρωμά του κατόρθωσε να επανεπιβιβαστεί, μόλις απομακρύνθηκε το *Königsberg*. Στο *Helmuth* σκοτώθηκε μόνο ένα άτομο, ένας μη καταγεγραμμένος ντόπιος ο οποίος εργαζόταν στο μηχανοστάσιο.

Το νοσοκομειακό πλοίο *HMHS Gascon* και το Σκωτσέζικο εμπορικό πλοίο *SS Clan Macrae*, διέσωσαν τους επιζώντες του *Pegasus*. Οι είκοσι τέσσερις Βρετανοί ναύτες που σκοτώθηκαν στη μάχη, ετάφησαν σε κοινό τάφο στο κοιμητήριο της νήσου Γκρέϊβ (*Grave island*), της Ζανζιβάρης, ενώ άλλοι 14 αναπαύτηκαν στο κοιμητήριο της πόλης, πριν μεταφερθούν το 1971, στο πολεμικό κοιμητήριο του Νταρ ες Σαλάαμ (*Dar es Salaam*). Οι Βρετανοί διέσωσαν από το ναυάγιο έξι από τα πυροβόλα του *Pegasus* και αργότερα τα χρησιμοποίησαν σε χερσαίες επιχειρήσεις στην εκστρατεία της Ανατολικής Αφρικής.

Αν και το *Königsberg* δεν είχε υποστεί ζημίες ή απώλειες, τα σχέδια του *Looff* για συνέχιση των επιθέσεων σύντομα μειώθηκαν. Μία από τις κύριες μηχανές του χάλασε. Οι Βρετανοί επιτηρούσαν το λιμένα του Νταρ ες Σαλάαμ, οπότε έπρεπε να επιστρέψει στο δέλτα του ποταμού Ρουφίτζι και να αναμένει τη δια ξηράς μεταφορά των ανταλλακτικών. Λίαν συντόμως, οι Βρετανοί ανακάλυψαν την τοποθεσία του *Königsberg* και το απέκλεισαν. Το κατέστρεψαν πέραν επισκευής στη Ναυμαχία στο Δέλτα του Ρουφίτζι, όταν τον Ιούλιο, ήσαν σε θέση να φέρουν τα πλοία *monitors* *HMS Mersey* και *HMS Severn*.

Δείτε επίσης
------------

* Εκστρατεία Ανατολικής Αφρικής (Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος)
* Πάουλ Έμιλ φον Λέτοβ-Φόρμπεκ (*Paul Emil von Lettow-Vorbeck*)
* Κόλπος της Μάνζα
* Ναυμαχία στο Δέλτα του Ποταμού Ρουφίτζι

Σημειώσεις
----------

1. ↑  Τα αρχικά *SMS*, είναι η συντομογραφία του γερμανικού *Seiner Majestät Schiff*, το οποίο στα ελληνικά μεταφράζεται ως Πλοίο της Αυτού Μεγαλειότητος.
2. ↑   Το *monitor* ήταν ένα σχετικά μικρό αναγνωριστικό πολεμικό σκάφος, το οποίο δεν ήταν ούτε γρήγορο ούτε έντονα θωρακισμένο, αλλά έφερε δυσανάλογα μεγάλα πυροβόλα όπλα. Ορισμένα ναυτικά το χρησιμοποίησαν από τη δεκαετία του 1860 έως και κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και σε περιορισμένη χρήση κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Farwell 1986, σελ. 132.
2. ↑  «John Alexander Ingles». Lives of the First World War, Imperial War Museum. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Σεπτεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2016.
3. ↑  Halpern 1995, σελ. 77.
4. ↑  Newbolt 1928, σελ. 308.
5. ↑  Edwards 1995, σελ. 68.
6. ↑  Edwards 1995, σελ. 69.
7. ↑  Crofton 1953, σελ. 7.
8. ↑  Chisholm 1922, σελ. 877.
9. ↑  Edwards 1995, σελ. 70.

Βιβλιογραφία
------------

* (Αγγλικά) Chisholm, Hugh (1922). *The Encyclopædia Britannica, The Twelfth Edition, Volume 1*. New York: The Encyclopædia Britannica Company.
* (Αγγλικά) Crofton, Richard Hayes (1953). *Zanzibar Affairs, 1914–1933*. London: F. Edwards.
* (Αγγλικά) Edwards, Bernard (1995). *Salvo!: Classic Naval Gun Actions*. London: Arms & Armour Press. ISBN 1-55750-796-1.
* (Αγγλικά) Farwell, Byron (1986). *The Great War in Africa, 1914–1918*. New York: W.W. Norton & Company, Inc. ISBN 978-1-85728-498-0.
* (Αγγλικά) Halpern, Paul G. (1995). *A Naval History of World War I*. US Naval Institute Press. ISBN 1-55750-352-4.
* (Αγγλικά) Newbolt, H. (1928). *History of the Great War Based on Official Documents: Naval Operations*. Volume IV (N & M Press 2003 έκδοση). London: Longmans. ISBN 1-84342-492-4.

Πρόσθετη ανάγνωση
-----------------

* (Αγγλικά) Corbett, Julian (1920). *Naval Operations*. London: Longmans, Green and Co.
* (Αγγλικά) Patience, Kevin (2001). *Konigsberg: A German East African Raider*.
* (Αγγλικά) Patience, Kevin (2001). *Shipwrecks and Salvage on the East African Coast*.