Πι'α, αντρικό τατουάζ από τη Σαμόα
Το *Πι'α* είναι παραδοσιακό ανδρικό τατουάζ από τη Σαμόα, επίσης γνωστό ως *malofie*, ένας όρος που χρησιμοποιείται στο αρχηγικό λεξιλόγιο της Σαμοανής γλώσσας και για την καταγραφή σεβασμού (*gagana fa'aaloalo*).

Περιγραφή
---------

Το Πι'α καλύπτει το σώμα από τη μέση μέχρι τα γόνατα. Η αγγλική λέξη *tattoo* πιστεύεται πως προέρχεται από την Πολυνησιακή λέξη *tatau.*

Η διαδικασία *tatau* για να γίνουν τα τατουάζ Πι'α είναι εξαιρετικά επώδυνη και αναλαμβάνεται από τους *tufuga ta tatau* (ειδικούς καλλιτέχνες του τατουάζ), που χρησιμοποιούν ένα σύνολο χειροποίητων εργαλείων φτιαγμένα από κόκαλο, καβούκι χελώνας και ξύλο. Οι *τουφούγκα τα ταταού* είναι σεβαστοί δάσκαλοι στη Σαμοανή κοινωνία. Στα έθιμα των Σαμαονών, ένα τατουάζ Πι'α γίνεται μόνο με τον παραδοσιακό τρόπο, με πολιτιστικά στοιχεία ιεροτελεστίας και έχει σημαίνουσα σημασία σε όποιον το έχει. Οι *τουφούγκα τα ταταού* δουλεύουν με έναν ή δύο βοηθούς, συχνά μαθητευόμενους καλλιτέχνες του τατουάζ, που δουλειά τους είναι να τεντώνουν το δέρμα και να σκουπίζουν το περίσσιο μελάνι και γενικά να δρουν επικουρικά όπου χρειάζεται στη διαδικασία. Η διαδικασία εξελίσσεται με αυτόν που του γίνεται το τατουάζ να είναι ξαπλωμένος σε χαλιά στο πάτωμα, με τους καλλιτέχνες του τατουάζ δίπλα του. Οι βοηθοί ονομάζονται *solo*, δηλαδή με μια Σαμοανή λέξη που περιγράφει το σκούπισμα του αίματος από το δέρμα. Οι συγγενείς αυτού που κάνει το τατουάζ συχνά παρακολουθούν από απόσταση τη διαδικασία, ενθαρρύνοντας τον συγγενή τους με λόγια ή τραγούδια. Το Πι'α μπορεί να κάνει λιγότερο από μια εβδομάδα να ολοκληρωθεί ή σε μερικές περιπτώσεις χρόνια.

Το χρώμα του μελανιού που χρησιμοποιείται είναι μαύρο. Το τατουάζ αρχίζει από την πλάτη και τελειώνει στον αφαλό. Γενικά το σχέδιο είναι συμμετρικό με ένα μοτίβο που περιλαμβάνει κυρίως ευθείες γραμμές και μεγαλύτερα τετράγωνα καλυμμένα με σκούρο χρώμα, συνήθως γύρω από τους μηρούς. Μερικοί ειδικοί στην τέχνη συγκρίνουν τα χαρακτηριστικά σχέδια των Σαμοανών τατουάζ με άλλες μορφές τέχνης όπως τα σχέδια στα ρούχα τάπα και στα κεραμικά Λαπίτα.

Παραδοσιακά ο Σαμοανός τρόπος που γίνονται τα τατουάζ Πι'α, είναι μια επίπονη διαδικασία που δε θα πρέπει να εκλαμβάνεται με ελαφρότητα. Παίρνει πολλές εβδομάδες να ολοκληρωθεί, είναι εξαιρετικά επώδυνη και ήταν αναγκαία προϋπόθεση για να λάβει κάποιος έναν τίτλο *matai*, αν και κάτι τέτοιο δεν ισχύει πλέον. Η διαδικασία επίσης κόστιζε ακριβά με τον καλλιτέχνη του τατουάζ να πληρώνεται με 700 χαλιά ως αμοιβή. Δεν ήταν ασυνήθιστη πρακτική να κάνουν ταυτόχρονα τατουάζ έξι αγόρια, διαδικασία που απαιτούσε τις υπηρεσίες τεσσάρων ή περισσοτέρων καλλιτεχνών τατουάζ. Δεν ήταν μόνο οι άντρες που έκαναν τατουάζ, αλλά και οι γυναίκες αν και τα σχέδιά τους ήταν ανοιχτότερα σε χρώμα παρομοιάζοντας με κέντημα, σε σύγκριση με τα συνηθισμένα μεγάλα σκουρόχρωμα ανδρικά τατουάζ. Επίσης τα γυναικεία τατουάζ δεν είχαν τα ιεροτελεστικά στοιχεία των ανδρικών.

*Λάμα*
------

Η βάση για το παραδοσιακό μελάνι των Σαμοανών τατουάζ προερχόταν από τον γεμάτο έλαια πυρήνα του αποφλοιωμένου φυτού *candlenut*, που ήταν ευρέως γνωστό με το Χαβανέζικο όνομά του *kukui* ή αλλιώς *tuitui* ή *λάμα* στη Σαμοανή γλώσσα, το οποίο αφού καιγόταν, συλλεγόταν η μαύρη αιθάλη του. Οι σύγχρονοι *τουφούγκα* καλλιτέχνες χρησιμοποιούν μελάνια τατουάζ του εμπορίου που συμμορφώνονται με του κανονισμούς υγείας σχετικά με τα τατουάζ.

Κοινωνική σημασία
-----------------

Οι Σαμοανοί άνδρες με τατουάζ Πι'α ονομάζονταν *soga'imiti* και είχαν σεβασμό εξαιτίας του θάρρους τους. Οι Σαμοανοί χωρίς τατουάζ αναφέρονταν κοινώς ως *telefua* ή *telenoa* που κυριολεκτικά μεταφράζεται ως *γυμνοί*. Όσοι ξεκινούν την επώδυνη διαδικασία του τατουάζ αλλά δεν την ολοκληρώνουν λόγω του πόνου ή σπανιότερα γιατί αδυνατούν να πληρώσουν τον καλλιτέχνη του τατουάζ, ονομάζονται *pe'a mutu* δηλαδή *σημάδι ντροπής*. Το παραδοσιακό γυναικείο τατουάζ της Σαμόα είναι το Μαλού. Στη Σαμοανή κοινωνία τα τατουάζ Πι'α και Μαλού εκλαμβάνονται ως στοιχεία πολιτιστικής περηφάνιας και ταυτότητας καθώς και σήμα κατατεθέν του ανδρισμού και της θηλυκότητας. 

Το *Tatau* είναι μια αρχαία Πολυνησιακή μορφή τέχνης που συνδέεται με την τελετή ενηλικίωσης των ανδρών. Πι'α είναι επίσης η Σαμοανή λέξη για την ιπτάμενη αλεπού (φρουτοφάγο νυχτερίδα, *Pteropus samoensis*) και υπάρχουν πολλοί Πολυνησιακοί μύθοι, παροιμίες και  θρύλοι που σχετίζονται με αυτό το ιπτάμενο ζώο. Ένα μύθος από το νησί του Savai'i είναι σχετικά με τη Ναφανουά τη Σαμοανή Θεά του πολέμου η οποία διασώθηκε από ιπτάμενες αλεπούδες όταν έμεινε απομονωμένη σε ένα αφιλόξενο νησί.

Στίχοι του τραγουδιού *Pese o le Tatau*
---------------------------------------

Είναι γνωστό πως ο τελευταίος στίχος του τραγουδιού γράφτηκε τη σύγχρονη εποχή, καθώς δεν ταιριάζει με την ορθογραφία των πρώτων στίχων. Η προφορική παράδοση υποστηρίζει ότι αυτό το τραγούδι προέρχεται από ένα προ-αποικιακό άσμα.

Καλλιτέχνης τατουάζ *τουφούγκα τα ταταού*, (στα αριστερά) και ο βοηθός του (στα δεξιά) την ώρα που κάνουν τατουάζ την πλάτη ενός άνδρα, φωτογραφία από τον Τόμας Άντριου, 1895

|  |  |
| --- | --- |
| Στη Σαμοανή γλώσσα
O le mafuaaga lenei ua iloa
O le taaga o le tatau i Samoa
O le malaga a teine to'alua
Na feausi mai Fiti le vasa loloa
Na la aumai ai o le atoau
ma sia la pese e tutumau
Fai mai e tata o fafine
Ae le tata o tane
A o le ala ua tata ai tane
Ina ua sese sia la pese
Taunuu i gatai o Falealupo
Ua vaaia loa o se faisua ua tele
Totofu loa lava o fafine
Ma ua sui ai sia la pese
Fai mai e tata o tane
Ae le tata o fafine
Talofa i si tama ua taatia
O le tufuga lea ua amatalia
Talofa ua tagi aueue
Ua oti'otisolo le au tapulutele
Sole Sole, ai loto tele
O le taaloga a tama tane
E ui lava ina tiga tele
Ae mulimuli ana ua a fefete
O atu motu uma o le Pasefika
Ua sili Samoa le ta'taua
O le soga'imiti ua savalivali mai
Ua fepulafi mai ana faaila
Aso faaifo, faamulialiao
Faaatualoa, selu faalaufao
O le sigano faapea faaulutao
Ua ova i le vasalaolao | Στην Ελληνική γλώσσα
Αυτή είναι η γνωστή καταγωγή
Του τρόπου του *tatau* στη Σαμόα
Το ταξίδι δύο κοριτσιών
Που ταξίδεψαν από τα Φίτζι στην ανοιχτή θάλασσα
Έφεραν τα σύνεργα για το τατουάζ
Και απήγγειλαν το αμετάβλητο τραγούδι τους
Που έλεγε ότι οι γυναίκες θα έκαναν τατουάζ
Όμως οι άνδρες δεν θα έκαναν τατουάζ
Έτσι ο λόγος που οι άνδρες έχουν τώρα τατουάζ
Είναι εξαιτίας της σύγχυσης του τραγουδιού των κοριτσιών
Που έφτασαν στην ακτή του *Falealupo*
Εντόπισαν μια μεγάλη αχιβάδα
Καθώς οι κόρες έκαναν κατάδυση
Το τραγούδι τους αντιστράφηκε
Για να πουν ότι οι άντρες θα έκαναν τατουάζ
Και όχι οι γυναίκες
Κρίμα η νεολαία τώρα ξαπλώνει
Ενώ ο τουφούγκα αρχίζει
Αλίμονο αυτός κλαίει δυνατά
Καθώς το εργαλείο του τατουάζ κόβει παντού
Νεαρέ, νεαρέ, να είσαι γενναίος
Έτσι επιδεικνύονται οι νέοι κληρονόμοι
Παρά τον τεράστιο πόνο
Μετά θα φουσκώνεις από υπερηφάνεια
Από όλες τις χώρες του Ειρηνικού
Η Σαμόα είναι η πιο γνωστή
Ο *σογκαϊμίτι* περπατάει προς το μέρος σου
Με το *φα'αϊλά* να γυαλίζει
Καμπύλες γραμμές, σχέδια όπως το *ali*
Όπως οι σαρανταποδαρούσες, *combs* όπως οι άγριες μπανάνες
Όπως τα *sigano* και οι αιχμές από τα δόρατα
Η καλύτερη σε όλο τον κόσμο! |

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Samoan tatau (tattooing) - Collections Online - Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa». Collections.tepapa.govt.nz. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2013.
2. ↑  «Pe'a tattooing – Te Ara Encyclopedia of New Zealand». Teara.govt.nz. 21 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2013.
3. ↑  Mick Prendergrast, Roger Neich (2004). *Pacific Tapa*. University of Hawaii Press. σελ. 9. ISBN 0-8248-2929-8. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2010.
4. ↑  «Tattoos». Samoa. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Δεκεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2013.
5. ↑  DeMello, Margo. *Encyclopedia of body adornment, Part 46*. σελ. 213.
6. ↑  Vilsoni Hereniko, Rob Wilson. *Inside out: literature, cultural politics, and identity in the new Pacific*. σελ. 402.
7. ↑  Geiger, Jeffrey. *Facing the Pacific: Polynesia and the U.S. imperial imagination*. σελ. 155.

### Εξωτερικοί σύνδεσμοι

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Πι'α** |

* *Tatauing the Post-Colonial Body* paper by Albert Wendt, Originally published in Span 42-43 (April–October 1996): 15-29
* Tatau song with guitar during female malu tatoo session, Youtube

### Βιβλιογραφία

* McLean, M; D'Souza, A (Feb 2011). «Life-threatening cellulitis after traditional Samoan tattooing». *Aust N Z J Public Health* **35** (1): 27–9. doi:10.1111/j.1753-6405.2010.00658.x. PMID 21299697.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Τατουάζ |
| --- |
|  |
| Θέματα | 
* Ιστορία
* Κίνδυνοι για την υγεία
* Θρησκευτικές προεκτάσεις
* Αφαίρεση
 |
|  |
| Κατηγορίες | 
* Ιατρικά
* Μόνιμο μακιγιάζ
* Προσωρινά
 |
|  |
| Διαδικασία | 
* Καλλιτέχνες
* Μελάνι
* Μηχανή
 |
|  |
| Τεχνοτροπία | 
* Μιανμάρ
* Ιρεζούμι (Ιαπωνία)
* Τα μόκο (Μαορί, Νέα Ζηλανδία)
* Μαρκέζαν
* Μαλού/Πι'α (Σαμόα)
* Γιάντρα (Καμπότζη/Λάος/Βιετνάμ)
* Βόρνεο
* Κλασικά
* Σύγχρονα
* Χελιδόνι
* Ναυτικά
* Φυλακής
* Μαύρο και γκρι
* Φλας
 |
|  |
| Μέρος στο σώμα | 
* Ολόσωμα
* Γεννητικών οργάνων
* Κάτω τμήμα πλάτης
* Τριχωτό κεφαλής
* Μανίκι
* Θηλές
* Βολβός ματιού
* Κερατοειδής χιτώνας ματιού
 |
|  |
| Άλλο | 
* Τατουάζ αμαλγάματος Τατουάζ ομάδας αίματος των SS
 |
|  |
| Νομικό πλαίσιο | 
* Ευρωπαϊκή Ένωση
* Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής
 |

 |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Αυτό το λήμμα που σχετίζεται με το Τατουάζ χρειάζεται επέκταση. Βοηθήστε τη Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το!*. |