Η ***Ένωση Εσπεράντο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης*** (σερβοκροατικά: Savez za esperanto Bosne i Hercegovine‎) είναι μια εθνική ένωση της γλώσσας Εσπεράντο στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η οποία εκπροσωπεί αυτούς που ομιλούν την Εσπεράντο, τις οργανώσεις της Εσπεράντο και τους φίλους. Από την ίδρυσή της το 1910, βοηθά στην προώθηση της εκμάθησης και χρήσης της γλώσσας της Εσπεράντο στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Ιστορία
-------

Το κίνημα της Εσπεράντο στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη έχει μακρά παράδοση καθώς εμφανίστηκε σε πόλεις σε ολόκληρη τη χώρα το 1892 (που τότε ήταν μέρος της αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας). Μεταξύ των σημαντικότερων υποστηρικτών της Εσπεράντο στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη ήταν ο Νικόλα Μπουμπάλο (1883-1924), που γεννήθηκε σε μικρό χωριό κοντά στο Μόσταρ, όπου και πέθανε το 1924. Με το ψευδώνυμο του Ντράγκοτ Σλάβιτς, ο Μπουμπάλο ήταν ο πρώτος στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη που δημοσίευσε στην γλώσσα Εσπεράντο (γραμματική) το 1908 στην εφημερίδα "Ημερολόγιο εμπορίου και βιοτεχνίας", και αμέσως μετά τον πρώτο ταξιδιωτικό οδηγό της Εσπεράντο το 1911. Σύντομα, το 1910, η ίδρυση του πρώτης ένωσης οργανώθηκε στο Σεράγεβο, με διακριτικό τίτλο "La Stelo Bosnia", με 120 μέλη 80 εκ των οποίων ήταν από την πόλη.

Το κίνημα ήταν ενεργό ακόμη και κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και το 1943 πραγματοποιήθηκε μια συνάντηση στο Λίβνο και ήταν η μόνη τέτοια συγκέντρωση των Εσπερανιστών στις ναζιστικές κατεχόμενες περιοχές στην Ευρώπη, όπου στη συνάντηση παρευβρέθηκαν μεταξύ άλλων και ο Ίβο Λόλα Ρίμπερ.

Το 1949, το κίνημα στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη αναδιοργανώθηκε και άλλαξε το όνομα σε *Ένωση Εσπεράντο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης*. Το 1997, ιδρύθηκε η φιλανθρωπική οργάνωση "Εσπέρο" και το 2000 επαναδημιουργήθηκε η Συμμαχία Νεολαίας για την Εσπεράντο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

Στο Σεράγεβο πραγματοποιήθηκαν δύο Παγκόσμια Συνέδρια της Εσπεράντο, καθώς και πολλές άλλες συναντήσεις και εκδηλώσεις. [3] Στη δεκαετία του 1980, πραγματοποιήθηκαν δύο επιστημονικά συμπόσια στο Σεράγεβο, η «Γλώσσα και ρατσισμός» και η «Γλώσσα και Διεθνής Επικοινωνία». Το Σεράγεβο φιλοξένησε επίσης το Συνέδριο των Τυφλών Εσπερανιστών το 1990.

Μετά την ανεξαρτησία της Βοσνίας το 1992 και τον Πόλεμο της Βοσνίας, ακολούθησε μια μεγάλη κρίση στο κίνημα της Εσπεράντο. Την ίδια χρονιά, η Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης Εσπεράντο έγινε ανεξάρτητη και έγινε δεκτή στην Παγκόσμια Ένωση Εσπεράντο (ΠΕΕ). Κατά τη διάρκεια του πολέμου 1992-1996, μεγάλος αριθμός μελών εγκατέλειψαν τη χώρα ή έχασαν τη ζωή τους, ενώ οι δεσμοί μεταξύ διαφορετικών τοπικών οργανώσεων διαλύθηκαν. Ωστόσο, κάθε εβδομάδα υπήρχε ένα ραδιοφωνικό σόου για την Εσπεράντο που μεταδίδονταν στο Ραδιόφωνο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, και έκανε αναφορές για τον πόλεμο και άλλα γεγονότα στη χώρα. Τα κείμενα που δημοσιεύονται σε αυτήν την εκπομπή συγκεντρώνονται στο βιβλίο "Spite al cio Bosnio". Η Ένωση Εσπεράντο έμεινε χωρίς τις εγκαταστάσεις της και μέρος του αρχείου καταστράφηκε, αλλά διασώθηκαν ορισμένοι τίτλοι.

Υποκατάστημα Μπάνια Λούκα
-------------------------

Στη Μπάνια Λούκα, σύμφωνα με αρχειακές πηγές, ορισμένες δραστηριότητες καταγράφηκαν ήδη από το 1924. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1953 ιδρύθηκε η λέσχη Εσπεράντο "La Mondo" στη Μπάνια Λούκα, με πρώτο πρόεδρο τον καθηγητή Δρ. Μίροσλαβ Βράντεκ. Ωστόσο, οι πιο παραγωγικές περίοδοι στη Μπάνια Λούκα ήταν από το 1979 έως το 1990 και από το 1995 έως το 2003. Ο πρώτος πρόεδρος της Ένωσης Εσπεράντο "La Mondo" ήταν ο βοηθός καθηγητή Λιούμπιτσα Πρεράντοβιτς.

Δραστηριότητες
--------------

Η Ένωση μέχρι την κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας λειτούργησε υπό την οργανωτική στέγη της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας Εσπεράντο και ως ανεξάρτητη ένωση χωρών το 1992 προσχώρησε στην Παγκόσμια Ένωση Εσπεράντο (UEA). Η Ένωση έχει τις δικές της εγκαταστάσεις στο κέντρο του Σεράγεβο. Το επίσημο περιοδικό της είναι η έκδοση "Bosnia Lilio". Υπάρχει επίσης ο Σύλλογος Νεολαίας Εσπεράντο Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, του οποίου το έργο αποκαταστάθηκε το 2000. 

Εκτιμάται ότι σήμερα στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, υπάρχουν περίπου 100 άνθρωποι που ομιλούν την Εσπεράντο. Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη υπάρχουν δύο βασικοί σύλλογοι που συντονίζουν τις δραστηριότητες για τη διδασκαλία, την εκμάθηση και την προώθηση της γλώσσας, με την περιφερειακή οργάνωση "la mondo" στη Μπάνια Λούκα με 25 μέλη και την εθνική "Savez za esperanto Bosne i Hercegovine" στο Σεράγεβο. Το 2001, πραγματοποιήθηκε στο Σεράγεβο ένα σεμινάριο για τη διεθνή αλληλεγγύη. Ένα σεμινάριο της Παγκόσμιας Ένωσης Νεολαίας Εσπεράντο, με τίτλο "Rete Intercultures", πραγματοποιήθηκε στο Σεράγεβο από τις 21 έως τις 28 Μαρτίου 2004, με 40 συμμετέχοντες από 17 χώρες (Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Τσεχία, Γαλλία, Ολλανδία, Κροατία, Ιταλία, Βόρεια Μακεδονία, Γερμανία, Νορβηγία, Ρωσία, Ηνωμένες Πολιτείες, Σλοβακία, Σλοβενία, Σερβία και Μαυροβούνιο, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο και Βενεζουέλα).

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Esperanta gvidlibro tra Bosnio kaj Hercegovino (αγγλικά: An Esperanto guidebook through Bosnia and Herzegovina‎)

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  «KRATKI HISTORIJAT SAVEZA». *www.esperanto.ba* (στα Σερβοκροατικά). Savez za esperanto Bosne i Hercegovine. 2010. Ανακτήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2020.
2. 1 2  Mićo Vrhovac (9 Ιανουαρίου 2011). «100 GODINA ESPERANTA U BOSNI I HERCEGOVINI». *esperanto.rs.ba* (στα Σερβοκροατικά). « la mondo. Ανακτήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2020.
3. 1 2  «Esperanto je remek-djelo logike i jednostavnosti». *Mreža za izgradnju mira* (στα Σερβοκροατικά). 10 Απριλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2020.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Επίσημος ιστότοπος Savez za esperanto Bosne i Hercegovine, (Σερβοκροάτικα)
* Επίσημος ιστότοπος lamondo - regional organization in Republika Srpska (Σερβοκροάτικα)
* Živi li esperanto, jezik za bolje razumijevanje u svijetu Jezici | Al Jazeera Balkans (Σερβοκροάτικα)