Το **Σύνταγμα της Ελλάδος του 1973** ήταν μία τροποποιημένη εκδοχή του Συντάγματος της Ελλάδος του 1968 (το οποίο δεν τέθηκε ποτέ πλήρως σε ισχύ) από τον Έλληνα δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο, με στόχο την κατάργηση της μοναρχίας της Ελλάδας. Η επανεξέταση του Συντάγματος του 1968 από τον Παπαδόπουλο αντικατέστησε τους όρους «κοινοβουλευτική μοναρχία» και «βασιλιάς» με «προεδρική δημοκρατία» και «πρόεδρος της Ελλάδας». Το σύνταγμα δεν τέθηκε ποτέ σε εφαρμογή, λόγω της αποτυχημένης προσπάθειας του Παπαδόπουλου για την απελευθέρωση του καθεστώτος του.

Ιστορικό
--------

Στις αρχές του 1973, το καθεστώς Παπαδόπουλου αντιμετώπισε για πρώτη φορά οργανωμένες διαμαρτυρίες ενάντια στη δικτατορική του κυβέρνηση. Το Φεβρουάριο του 1973, ξεκίνησε η φοιτητική εξέγερση της Νομικής Σχολής όταν οι φοιτητές κατέλαβαν τη Νομική Σχολή της Αθήνας, διαμαρτυρόμενοι ενάντια στους δικτάτορες που αποτέλεσε πρόδρομο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Τη δημόσια ανησυχία εναντίον του καθεστώτος ακολούθησε απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Παπαδόπουλου που οργάνωσε το Πολεμικό Ναυτικό.

Οι δικτάτορες υποψιάζονταν έντονα ότι ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄, ο οποίος ήταν ήδη εξόριστος λόγω μιας προηγούμενης απόπειρας πραξικοπήματος εναντίον τους τον Δεκέμβριο του 1967, ήταν επίσης πίσω από τη δεύτερη απόπειρα πραξικοπήματος. Ο δικτάτορας χρησιμοποίησε την απόπειρα του πραξικοπήματος ως πρόφαση για να ενισχύσει τη θέση του, απομακρύνοντας τον βασιλιά, τον οποίο θεωρούσε ως τον τελευταίο κύριο, μη-χουντικό, ανταγωνιστή της εξουσίας. Ένα μήνα αργότερα, τον Ιούνιο του 1973, ο Παπαδόπουλος προχώρησε στην κατάργηση της μοναρχίας και στην κήρυξη της Ελλάδας ως προεδρικής δημοκρατίας, ταυτοχρόνως διορίζοντας τον εαυτό του στη νέα θέση ως αρχηγός κράτους της Ελλάδας.

Χωρίς να χάσει χρόνο, το καθεστώς προχώρησε τον Ιούλιο του ίδιου έτους για να διεξάγει αυθαίρετο δημοψήφισμα, που επικύρωσε το νέο σύνταγμα με το 21,56% να υποστηρίζει τη μοναρχία και το 78,44% να είναι εναντίον της.  Ο Παπαδόπουλος προχώρησε στην έναρξη εφαρμογής του *σχεδίου φιλελευθεροποιήσεως* και τη Κυβέρνηση Παπαδόπουλου 1967, στην οποία συμμετείχαν ηγετικά στελέχη της δικτατορίας όπως ο Στυλιανός Παττακός και ο Νικόλαος Μακαρέζος διαδέχθηκε η *υπηρεσιακή* κυβέρνηση Μαρκεζίνη. Ωστόσο, μια ομάδα σκληροπυρηνικών αξιωματικών, με επικεφαλής τον Δημήτριο Ιωαννίδη οργάνωσε και προέβη σε πραξικόπημα ανατροπής του Παπαδόπουλου στις 25 Νοεμβρίου 1973. Έτσι, η προσπάθεια του Παπαδόπουλου να σχεδιάσει ένα νέο πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα τελικά απέτυχε και το νέο σύνταγμα δεν τέθηκε ποτέ σε πλήρη ισχύ.

Ανάλυση
-------

Το σύνταγμα του 1973 είναι το δεύτερο σύνταγμα της νεοελληνικής ιστορίας, μετά το προηγούμενο σύνταγμα του 1968, που προέκυψε από μια αποτυχημένη προσπάθεια πραξικοπήματος από το Ελληνικό Ναυτικό. Το σύνταγμα του 1973 αντιβαίνει στο άρθρο 137, παράγραφος 1 του προηγούμενου συντάγματος του 1968, που αναφέρει ότι «οι θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος, καθώς και εκείνες που ορίζουν τη μορφή κυβέρνησης ως Βασιλευόμενη Δημοκρατία δε μπορούν ποτέ να αναθεωρηθούν». Λόγω αυτής της παραβίασης του άρθρου 137 του προκατόχου του, το σύνταγμα του 1973 χαρακτηρίστηκε ως «επαναστατικό». Το σύνταγμα υπήρξε ένα νέο εγχείρημα για την ελληνική συνταγματική ιστορία και περιελάμβανε διατάξεις άνευ προηγουμένου, όπως η θέση Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας.

#### Εξουσίες του προέδρου

Σύμφωνα με το σύνταγμα του 1973, ο πρόεδρος είχε την εξουσία να ορίζει και επίσης να απομακρύνει τους υπουργούς και τους υφυπουργούς δημόσιας τάξης, εξωτερικών υποθέσεων και εθνικής άμυνας. Αυτό προοριζόταν για να επισκιάσει τις ένοπλες δυνάμεις και σχεδιάστηκε για να τους διαβεβαιώσει ότι η εξουσία ανήκει στον πρόεδρο της δημοκρατίας. Το άρθρο 49 παράγραφος 2 του Συντάγματος του 1973 επέτρεπε στον Πρόεδρο να διοικεί απευθείας τις ένοπλες δυνάμεις και να επιλέγει επίσης τον αρχηγό και τους διοικητές των κλάδων των ενόπλων δυνάμεων. Το σύνταγμα του 1973 έδωσε επίσης νομοθετικές εξουσίες στον πρόεδρο και το κοινοβούλιο της Ελλάδας.

Μετά την ανατροπή του Παπαδόπουλου, το νέο καθεστώς κατήργησε με Συντακτική Πράξη όλες τις "υπερεξουσίες" του Προέδρου της Δημοκρατίας, τη θέση του Αντιπροέδρου της Δημοκρατίας, τους Κυβερνητικούς επιτρόπους των ΑΕΙ και τα άρθρα 25, 87 παρ. 2 και 3, 136, 137, 138, 139 παρ. 1 και 140,  καθιστώντας το πολίτευμα στην πράξη προεδρευόμενο.

Το Σύνταγμα του 1973 αντικαταστάθηκε από το σημερινό Σύνταγμα της Ελλάδας το 1975, κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης*.*

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5  Philippos K. Spyropoulos· Théodore Fortsakis (2009). *Constitutional Law in Greece*. Kluwer Law International. σελίδες 54–55. ISBN 978-90-411-2878-2.
2. ↑  Michel Forsé· International Research Group on the Comparative Charting of Social Change in Advanced Industrial Societies (29 Απριλίου 1993). *Recent Social Trends in France, 1960–1990*. McGill-Queen's Press – MQUP. σελ. 410. ISBN 978-0-7735-0887-3.
3. ↑  Mogens Pelt (2006). *Tying Greece to the West: US-West German-Greek Relations 1949–1974*. Museum Tusculanum Press. σελ. 348. ISBN 978-87-7289-583-3.
4. 1 2  Louis M. Imbeau· Steve Jacob (19 Φεβρουαρίου 2015). *Behind a Veil of Ignorance?: Power and Uncertainty in Constitutional Design*. Springer. σελ. 179. ISBN 978-3-319-14953-0.
5. 1 2 3  Markesinis, Basil S. (1973). «Reflections on the Greek Constitution». *Parliamentary Affairs* **27** (1973September): 8-27. . [*νεκρός σύνδεσμος*]
6. ↑  Thomas Kyriakis, University of Hamburg. «The two Plebiscites and Constitutions of 1968 and 1973» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2019.
7. ↑  Stephen G. Xydis (Autumn 1974). «Coups and Countercoups in Greece, 1967–1973». *Political Science Quarterly* (The Academy of Political Science) **89 No. 3**: 507–538. doi:10.2307/2148452. .
8. ↑  Συντακτική Πράξις Υπ' αριθμ. 1, *Περί ασκήσεως της Συντακτικής και Νομοθετικής Εξουσίας και καταργήσεως ή τροποποιήσεως συνταγματικών τίνων διατάξεων.* (17/12/1973, ΦΕΚ Α΄ 326), άρθρον 2

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Σύνταγμα της ΕλλάδαςΣυνταγματική ιστορία της Ελλάδας |
| --- |
|  |
| Συντάγματα της Επανάστασης | 
* Το Σύνταγμα της Επιδαύρου (1822)
* Το Σύνταγμα του Άστρους (1823)
* Το Σύνταγμα της Τροιζήνας (1827)
* Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος 18321
 |
|  |
| Συντάγματα της συνταγματικής μοναρχίας | 
* Το Σύνταγμα του 1844
* Το Σύνταγμα του 1864
* Το Σύνταγμα του 1911
* Το Σύνταγμα του 1952
 |
|  |
| Συντάγματα της αβασίλευτης δημοκρατίας | 
* Το Σύνταγμα του 1927
* Το Σύνταγμα του 1973
* Το Σύνταγμα του 1975
 |
|  |
| Συνταγματικές αναθεωρήσεις | 
* Αναθεώρηση του 1986
* Αναθεώρηση του 2001
* Αναθεώρηση του 2008
* Αναθεώρηση του 2019
 |
|  |
| Πολίτευμα του ελληνικού κράτους | 
* **Α΄ Ελληνική Δημοκρατία** (1822–1832) ( Προσωρινή Διοίκησις (1821-1828)
* Ελληνική Πολιτεία (1828-1832))
* ***Βασίλειον της Ελλάδας*** (1832-1924)
* **Β΄ Ελληνική Δημοκρατία** (1924–1935)
* ***Βασίλειον της Ελλάδας*** (1935-1941)
* Ελληνική Πολιτεία (1941-1944)
* ***Βασίλειον της Ελλάδας*** (1944-1973)
* **Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία** (1974–)
 |
|  |
| Σχετικά θέματα | 
* Συνταγματική ιστορία της Ελλάδας
* Κατάλογος συνταγμάτων της Ελλάδας
* Η απόλυτη μοναρχία (1831-1843)
* Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου
* Στρατιωτική δικτατορία (1967-1974)
* Μάγκνα Κάρτα
 |
|  |
| Επί μέρους θέματα | 
* Ατομικά δικαιώματα
* Ατομική ιδιοκτησία
* Η έννοια της Πολιτείας δικαίου
* Αρχή της δεδηλωμένης
* Αμνηστία
* Χάρη
* Προσηλυτισμός
 |
|  |
| Συνταγματικά θέματα | 
* Συντακτική εξουσία
* Συντακτικές πράξεις
* Συντακτική Βουλή
* Βουλή
* Εξουσία
 |
|  |
| Συνταγματολόγοι | 
* Νικόλαος Σαρίπολος
* Νικόλαος Ν. Σαρίπολος
* Αλέξανδρος Σβώλος
* Αριστόβουλος Μάνεσης
 |
|  |
| Συνταγματικά έγγραφα | 
* Το ισχύον Σύνταγμα της Ελλάδος
* Κώδικας ελληνικής ιθαγένειας (Σύνταγμα της Ελλάδας άρθρο 4.1-7)
* Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας
* Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών
 |
|  |
| 
1. Το «Σύνταγμα» του 1832 που επακολούθησε μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια θύμιζε έντονα το αμερικανικό και δεν ίσχυσε ποτέ· χαρακτηρίστηκε δε ως «Ηγεμονικό». |

 |