Τα **ερεικοειδή** (λατινική και επιστημονική ονομασία *Ericaceae*) είναι μεγάλη οικογένεια δικοτυλήδονων φυτών, που ανήκει στην τάξη του τσαγιού, τα ερεικώδη. Τα ερεικοειδή συναντώνται κατά κύριο λόγο σε όξινα και λιγότερο εύφορα εδάφη. Περιλαμβάνουν περίπου 4.250 γνωστά στην επιστήμη είδη φυτών, γεγονός που τα καθιστά τη 14η μεγαλύτερη σε αριθμό ειδών οικογένεια των αγγειόσπερμων φυτών. Τα ευρύτερα γνωστά μέλη της περιλαμβάνουν ανάμεσα σε άλλα το ροδόδενδρο με τις αζαλέες, την κουμαριά, το μύρτιλο, το κράνμπερι και τα κοινά *ρείκια*, που σχηματίζουν τα λιβάδια των άγονων περιοχών («ερεικώνες»), όπως τα γένη ερείκη (*Erica*), κασσιόπη (*Cassiope*), *Daboecia* και *Calluna*.

Περιγραφή
---------

Τα ερεικοειδή είναι μια μορφολογικώς ποικίλη ομάδα φυτών, καθώς περιέχει πόες, χαμαίφυτα, θάμνους και δέντρα, συνήθως αειθαλή. Τα φύλλα τους είναι εναλλασσόμενα, σπειροειδή ή ομοκεντρικά, και απλά. Τα άνθη τους είναι μονόκλινα (δηλαδή ταυτοχρόνως αρσενικό και θηλυκό το καθένα), με σημαντική ποικιλομορφία. Τα πέταλα είναι σε πολλά είδη ενοποιημένα (συμπέταλα) με ακτινωτή συμμετρία, με σχήμα από σωληνόμορφο μέχρι χωνιού ή υδρίας. Ωστόσο πολλά άνθη στο γένος ροδόδενδρο παρουσιάζουν μια αμφίπλευρη συμμετρία (ζυγομορφικά).

Ταξινομική
----------

Ο Γάλλος βοτανολόγος Αντουάν Λωράν ντε Ζυσιέ υπήρξε ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο *Ericaceae*. Η ονομασία προέρχεται από το γένος *Erica*, που ονομάσθηκε από την αρχαία ελληνική λέξη *ἐρείκη*. Με τη σειρά της, η αρχαία λέξη, σύμφωνα με κάποιες πηγές, φαίνεται ότι σήμαινε τα σημερινά ρείκια. Το *Erica* συναντάται και πριν από την εποχή του Λινναίου, ο οποίος απλώς επισημοποίησε τη χρήση του το 1753, ενώ ο Ζυσιέ περιέγραψε τα *Ericaceae* το 1789.

Ιστορικώς, η οικογένεια συμπεριελάμβανε τόσο υποοικογένειες όσο και φύλα. Το 1971 ο Στήβενς, που ανέτρεξε και παρέθεσε την ιστορία από το 1876 (και σε κάποιες περιπτώσεις από το 1839), ανεγνώρισε μια εξάδα υποοικογενειών (*Rhododendroideae, Ericoideae, Vaccinioideae, Pyroloideae, Monotropoideae* και *Wittsteinioideae*) και υποδιαίρεσε περαιτέρω τις 4 από αυτές σε φύλα, με τις *Rhododendroideae* να έχουν επτά φύλα (*Bejarieae, Rhodoreae, Cladothamneae, Epigaeae, Phyllodoceae* and *Diplarcheae*). Εντός του φύλου *Rhodoreae* ενέταξε 5 γένη: το *Rhododendron* του Λινναίου, το *Therorhodion* του Small, το *Ledum* του Λινναίου, το *Tsusiophyllum* του Max. και τη *Menziesia* του J.E. Smith. Και τα πέντε εντάχθηκαν τελικώς στο τεράστιο γένος *Rhododendron*, μαζί με το γένος *Diplarche* από το μονοτυπικό φύλο *Diplarcheae*.

Το 2002 η συστηματική έρευνα είχε ως αποτέλεσμα τη συμπερίληψη των πρώην ανεξάρτητων οικογενειών *Empetraceae, Epacridaceae, Monotropaceae, Prionotaceae* και *Pyrolaceae* στα ερεικοειδή, με βάση έναν συνδυασμό μοριακών (DNA), μορφολογικών, ανατομικών και εμβρυολογικών δεδομένων, που αναλύθηκαν εντός φυλογενετικού πλαισίου. Το γεγονός αυτό αύξησε σημαντικά τη μορφολογική ποικιλία και τη γεωγραφική κατανομή των ερεικοειδών. Μια γενικότερα αποδεκτή σημερινή ταξινόμηση της οικογένειας περιλαμβένει εννέα υποοικογένειες, 124 έως 126 γένη και περισσότερα από 4.000 είδη. Οι υποοικογένειες είναι οι εξής:

* *Enkianthoideae*, Kron, Judd & Anderberg (ένα γένος, 16 είδη)
* *Pyroloideae*, Kosteltsky (4 γένη, 40 είδη)
* *Monotropoideae*, Arnott (10 γένη, 15 είδη)
* *Arbutoideae*, Niedenzu (έως 6 γένη, περί τα 80 είδη)
* *Cassiopoideae*, Kron & Judd (ένα γένος, 12 είδη)
* *Ericoideae*, Link (19 γένη, 1.790 είδη)
* *Harrimanelloideae*, Kron & Judd (ένα γένος, ένα είδος)
* *Epacridoideae*, Arn. ή *Styphelioideae* κατά τον Sweet (35 γένη, 545 είδη)
* *Vaccinioideae*, Arnott (50 γένη, 1.580 είδη)

Γεωγραφική κατανομή και οικολογία
---------------------------------

Τα ερεικοειδή συναντώνται σε όλη σχεδόν τη Γη. Απουσιάζουν μόνο από την ηπειρωτική Ανταρκτική, τα βορειότερα χερσαία μέρη της Αρκτικής, την κεντρική Γροιλανδία, τη βόρεια και κεντρική Αυστραλία, καθώς και από μεγάλο μέρος των χαμηλών περιοχών της τροπικής ζώνης.

Η οικογένεια αποτελείται κατά μεγάλο μέρος από φυτά που μπορούν να αναπτύσσονται σε όξινες και άγονες συνθήκες. Καθώς συμβαίνει και με άλλα ανθεκτικά φυτά, πολλά ερεικοειδή συμβιώνουν με μυκορριζικούς μύκητες για βοήθεια στην εξαγωγή θρεπτικών συστατικών από άγονα εδάφη και διαθέτουν αειθαλές φύλλωμα ώστε να μη χάνουν όσα θρεπτικά συστατικά έχουν απορροφήσει. Αυτή η τάση δεν συναντάται στις δύο συγγενέστερες προς αυτά οικογένειες, τα *Clethraceae* και τα *Cyrillaceae*. Τα περισσότερα ερεικοειδή (εκτός από τις *Monotropoideae* και μερικά είδη των *Epacridoideae*) δημιουργούν μια χαρακτηριστική συσσωμάτωση μυκόρριζων, στα οποία μύκητες αναπτύσσονται μέσα και γύρω από τις ρίζες, παρέχοντας στο φυτό θρεπτικές ουσίες. Οι *Pyroloideae* είναι μιξοτρόφοι και προσλαμβάνουν και έτοιμα σάκχαρα από τα μυκόρριζα.

Σε πολλά μέρη του κόσμου ένας «ερεικώνας» είναι μια έκταση που χαρακτηρίζεται από μια ανοικτή κοινότητα χαμηλών θάμνων σε χαμηλής ποιότητας όξινα εδάφη και κυριαρχείται γενικώς από φυτά της οικογένειας των ερεικοειδών. Τυπικό παράδειγμα είναι το είδος *Erica tetralix*, που συναντάται και σε τυρφώνες, καθώς και τα *Rhododendron groenlandicum* και *Kalmia polifolia*. Στην ανατολική Βόρεια Αμερική, άλλα ερεικοειδή αναπτύσσονται συχνά σε δάσος βελανιδιάς, ένα ενδιαίτημα γνωστό ως «δάσος δρυός-ερείκης».

Σε κάποιους ερεικώνες τα φυτά της οικογένειας χρησιμεύουν ως ξενιστές της πεταλούδας *Plebejus argus*.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι ευτροφικά ύδατα μπορούν να μετατρέψουν ερεικώνες με είδη όπως το *Erica tetralix* σε κανονικά λιβάδια. Το άζωτο είναι ιδιαιτέρως κρίσιμη παράμετρος ως προς αυτό και ίσως να προκαλεί μετρήσιμες μεταβολές στην κατανομή και την αφθονία μερικών ειδών ερεικοειδών.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Angiosperm Phylogeny Group III (2009). «An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III». *Botanical Journal of the Linnean Society* **161** (2): 105-121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x.
2. ↑  Christenhusz, M.J.M.; Byng, J.W. (2016). «The number of known plants species in the world and its annual increase». *Phytotaxa* **261** (3): 201-217. doi:10.11646/phytotaxa.261.3.1. .
3. 1 2 3  Stevens, P.F. (2001 κ.ε.): «Ericaceae» στην *Angiosperm Phylogeny Website*. Retrieved 29 December 2014.
4. ↑  Kron, Kathleen A.; Powell, E. Ann; Luteyn, J.L. (2002). «Phylogenetic relationships within the blueberry tribe (Vaccinieae, Ericaceae) based on sequence data from MATK and nuclear ribosomal ITS regions, with comments on the placement of *Satyria*». *American Journal of Botany* **89** (2): 327-336. doi:10.3732/ajb.89.2.327. PMID 21669741.
5. ↑  Patterson, Patricia A. (1985). *Field Guide to the Forest Plants of Northern Idaho*. United States Department of Agriculture Forest Service. σελίδες 37–47.
6. ↑  Watson, L.· Dallwitz, M.J. (19 Αυγούστου 2014). «Ericaceae Juss». *The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval*. Ανακτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2014.
7. ↑  Jussieu, A.-L. de (1789). *Genera plantarum ordines naturales disposita*. Παρίσι: Herissant & Barrois. σελίδες 159–160.
8. ↑  Stevens (1971).
9. ↑  Craven, L.A. (Απρίλιος 2011). «*Diplarche* and *Menziesia* transferred to *Rhododendron* (*Ericaceae*)». *Blumea* **56** (1): 33-35. doi:10.3767/000651911X568594. .
10. ↑  Kron, K.A.; Judd, W.S.; Stevens, P.F.; Crayn, D.M.; Anderberg, A.A.; Gadek, P.A.; Quinn, C.J.; Luteyn, J.L. (2002). «Phylogenetic Classification of Ericaceae: Molecular and Morphological Evidence». *The Botanical Review* **68** (3): 335-423. doi:10.1663/0006-8101(2002)068[0335:pcoema]2.0.co;2.
11. ↑  Keddy, P.A. (2007). *Plants and Vegetation: Origins, Processes, Consequences*. Cambridge University Press.
12. ↑  Cairney, J.W.G.; Meharg, A.A. (2003). «Ericoid mycorrhiza: a partnership that exploits harsh edaphic conditions». *European Journal of Soil Science* **54** (4): 735-740. doi:10.1046/j.1351-0754.2003.0555.x. .
13. ↑  Liu, Z.; Wang, Z.; Zhou, J.; Peng, H. (2010). «Phylogeny of Pyroleae (Ericaceae): implications for character evolution». *Journal of Plant Research* **124** (3): 325-337. doi:10.1007/s10265-010-0376-8. PMID 20862511.
14. ↑  «The Natural Communities of Virginia Classification of Ecological Community Groups (Version 2.6)». Virginia Department of Conservation and Recreation. Ιούλιος 2013. Ανακτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2014.
15. ↑  Thomas, C.D. (1985-08-01). «Specializations and polyphagy of *Plebejus argus* (Lepidoptera: Lycaenidae) in North Wales». *Ecological Entomology* **10** (3): 325-340. doi:10.1111/j.1365-2311.1985.tb00729.x. ISSN 1365-2311.
16. ↑  Keddy, P.A. (2010). *Wetland Ecology: Principles and Conservation* (2η έκδοση). Cambridge University Press. σελίδες 103–104.

Βιβλιογραφία
------------

* Stevens, P.F. (1971). «A classification of the Ericaceae: subfamilies and tribes». *Botanical Journal of the Linnean Society* **64** (1): 1-53. doi:10.1111/j.1095-8339.1971.tb02133.x.
* Cafferty, Steve; Jarvis, Charles E. (Νοέμβριος 2002). «Typification of Linnaean Plant Names in Ericaceae». *Taxon* **51** (4): 751-753. doi:10.2307/1555030.
* Stevens, P.F.· Luteyn, J.· Oliver, E.G.H.· Bell, T.L.· Brown, E.A.· Crowden, R.K.· George, A.S.· Jordan, G.J.· Ladd, P.· Lemson, K.· McLean, C.B.· Menadue, Y.· Pate, J.S.· Stace, H.M.· Weiller, C.M. (2004). «Ericaceae». Στο: Kubitzki, K. *Flowering Plants. Dicotyledons: Celastrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales*. The families and genera of vascular plants. **6**. Springer. σελίδες 145–194. ISBN 9783540065128.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Ερεικοειδή** |

* Τα *Ericaceae* στην *The Plant List* Αρχειοθετήθηκε 23 May 2019 στο Wayback Machine.
* Τα *Ericaceae* στον ιστότοπο *Angiosperm Phylogeny Website*
* Τα *Ericaceae* Αρχειοθετήθηκε 2023-11-21 στο Wayback Machine. στην online *Χλωρίδα της Βόρειας Αμερικής*
* Τα *Ericaceae* Αρχειοθετήθηκε 2008-03-09 στο Wayback Machine. στην online *Χλωρίδα της Κίνας* Αρχειοθετήθηκε 2012-05-01 στο Wayback Machine.
* Τα *Ericaceae* Αρχειοθετήθηκε 2023-11-21 στο Wayback Machine. στην online *Χλωρίδα του Πακιστάν* Αρχειοθετήθηκε 2008-09-30 στο Wayback Machine.
* Τα *Ericaceae* Αρχειοθετήθηκε 2023-11-21 στο Wayback Machine. στην online *Χλωρίδα της Χιλής* Αρχειοθετήθηκε 2008-09-03 στο Wayback Machine.
* Τα *Ericaceae* στον ομώνυμο ιστότοπο *Ericaceae.org*
* Τα *Ericaceae* στα «Australian Tropical Rainforest Plants»

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* LCCN: sh85044612
* GND: 4159362-5
* BNF: cb119468021 (data)
* NKC: ph116690

 |

 |