Ο **Απολλόδοτος Β΄** ήταν Ινδο-Έλληνας βασιλιάς, που κυβέρνησε στα δυτικά και ανατολικά τμήματα του Παντζάμπ. Από τους νομισματολόγους, ο Όσ. Μποπεαράχτσι τον χρονολογεί στο π. 80–65 π.Χ. και ο R.C. Senior στο π. 85–65 π.Χ. Ο Απολλόδοτος Β΄ ήταν ένας σημαντικός ηγέτης, που με την ανάκτηση των Ταξίλων φάνηκε να είχε αποκαταστήσει το ινδο-ελληνικό βασίλειο σε κάποιο βαθμό της προηγούμενης δόξας του. Ωστόσο τα Τάξιλα στο δυτικό Παντζάμπ ξανακατακτήθηκαν από τους νομάδες Σκύθες.

Εμπρόσθια όψη: προτομή προς τα δεξιά του Απολλοδότου Β΄ με διάδημα (ταινία νικητή) και επιγραφή ΑΠΟΛΛΟΔΟΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΠΑΤΟΡΟΣ. Οπίσθια όψη: Η αλκίδημος Αθηνά στέκεται προς τα αριστερά, κρατώντας κεραυνό στο δεξί και ασπίδα στο αριστερό. επιγραφή στη γραφή Καρόστι: Tratarasa Maharajasa Apalatasa (σωτήρας βασιλιάς Απολλόδοτος).
Στρογγυλό, δίγλωσσο νόμισμα του Απολλοδότου Β΄.
Τετράγωνο (τυπικά ινδικό) δίγλωσσο νόμισμα του Απολλοδότου Β΄. Στη μία όψη ο Απόλλωνας κρατά Σκυθικό τόξο, ενώ στην άλλη υπάρχει τρίποδας.
Εμπρόσθια όψη: Κεφαλή προς τα δεξιά με διάδημα και επιγραφή ΑΠΟΛΛΟΔΟΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΠΑΤΟΡΟΣ. Οπίσθια όψη: Η Αθηνά (κατά τον τύπο του Μενάνδρου Α΄) και επιγραφή Tratarasa Maharajasa Apalatasa (Σωτήρας Βασιλιάς Απολλόδοτος).

Η βασιλεία του
--------------

Ο Απολλόδοτος Β΄ φαίνεται να ήταν μέλος της δυναστείας του Μενάνδρου Α΄, μια και χρησιμοποιούσε στα περισσότερα αργυρά νομίσματά του την *αλκίδημο* (επιτιθέμενη) Αθηνά, τυπική στις κοπές του Μενάνδρου Α΄, αλλά και τον τίτλο του *Σωτήρος* σε όλα τα νομίσματά του, επίσης τίτλο του Μενάνδρου Α΄. Σε ορισμένα νομίσματα ο ίδιος αποκαλεί τον εαυτό του *Φιλοπάτορα* (που αγαπάει τον πατέρα του), που αποδεικνύει ότι ο πατέρας του ήταν βασιλιάς πριν από αυτόν. Ο R.C. Senior υποθέτει ότι ο Αμύντας ή ο Έπανδρος, θα μπορούσε να ήταν ο πατέρας του.

Η βασιλεία του Απολλόδοτου άρχισε πιθανώς στο Παντζάμπ, όταν ο βασιλιάς των Σκυθών Μάουες κυβέρνησε στη Γανδάρα και την πρωτεύουσά της Τάξιλα. Αυτό που πιθανότατα συνέβη είναι ότι ο Απολλόδοτος Β' ανέκτησε τα Τάξιλα μετά το τέλος του Μάουες, αν και είναι αβέβαιο αν νίκησε τον Μάουες ή τους απογόνους του, ή ήταν σύμμαχος ή συγγενής με τη δυναστεία του Μάουες. Οι ύστεροι Ινδο-Έλληνες μπορεί να ήταν μάλλον αναμεμιγμένοι με Ινδούς και Σκύθες. Ο R.C. Senior αναφέρει ότι ο Απολλόδοτος είχε συνάψει συμμαχία με έναν άλλο Σκύθη βασιλιά, τον Άζη Α΄.

Η Σκυθική κατάκτηση της Γκαντάρα χαλάρωσε μετά το τέλος του Μάουες και ασήμαντοι βασιλείς, μικτής ή αβέβαιης προέλευσης, όπως ο Αρτεμίδωρος ο γιος του Μάουες, ο Τήλεφος και ίσως ο Μέναδρος Β΄, εμφανίστηκαν στην περιοχή. Αυτοί οι βασιλείς δεν αποτελούσαν απειλή για τον Απολλόδοτο Β΄, ο οποίος σε μερικά από τα νομίσματά του ανέλαβε τον τίτλο *Βασιλεὺς Μέγας*, στην ηχώ του μεγάλαυχου τίτλου του Μάουες "Μεγάλος Βασιλιάς των Βασιλέων".

Μετά το τέλος του Απολλόδοτου Β΄, το Ινδο-ελληνικό βασίλειο διαιρέθηκε για άλλη μία φορά.

Νομίσματα του Απολλοδότου Β΄
----------------------------

Ο Απολλόδοτος Β΄ εξέδωσε μεγάλο αριθμό νομισμάτων. Έκοψε αργυρά με ένα πορτρέτο του στην εμπρόσθια όψη και στην οπίσθια την αλκίδημο Αθηνά. Επίσης ένα μοναδικό νόμισμα, που στην οπίσθια όψη έχει έναν βασιλιά, πιθανώς τον Μεγάλο Αλέξανδρο, να ιππεύει ένα άλογο παρόμοιο με τον Βουκεφάλα και να κρατά το χέρι του σε χειρονομία ευλογίας.

Έκοψε χάλκινα με Απόλλωνα / τρίποδο, έναν τύπο που εισήγαγε ο ομώνυμός του Απολλόδοτος Α΄.

Τα νομίσματα του Απολλόδοτου Β΄ είναι διαφορετικής ποιότητας. Κάποια εξακολουθούν να έχουν τα ρεαλιστικά πορτραίτα των παλαιότερων ινδο-ελληνικών νομισμάτων και ο Μποπεαράχτσι αποδίδει αυτές τις σειρές στο δυτικό τμήμα του βασιλείου του. Άλλα έχουν χτυπηθεί άσχημα ή / και έχουν αδέξια και παραμορφωμένα πορτρέτα· αυτά τα Μποπεαράχτσι τα ερμηνεύει ότι ανήκουν σε νεοσυσταθέντα νομισματοκοπεία στο ανατολικό Παντζάμπ και πιθανότατα χτυπήθηκαν από Ινδούς τεχνίτες με λίγη γνώση της ελληνικής χαρακτικής επιδεξιότητας.

Σε μερικά από τα νομίσματά του υπάρχουν και δύο επιπλέον συλλαβογράμματα σε γραφή Kharosthi. Αυτά τα γράμματα ερμηνεύθηκαν, όπως προτάθηκε ήδη από το W.W. Tarn, ότι ανήκαν σε αξιωματούχους με ινδικά ονόματα. Επομένως τα νομίσματα δείχνουν, ότι ο Απολλόδοτος Β΄ βασίστηκε περισσότερο στους Ινδούς υπηκόους του από τους προηγούμενους βασιλείς και άνοιξε επίσης νέα νομισματοκοπεία στο ανατολικό Παντζάμπ, όπου η ελληνική παρουσία ήταν αραιή.

### Επισημασμένα νομίσματα

Ο Απολλόδοτος Β΄ χτύπησε τα δικά του γράμματα επάνω σε ένα χάλκινο του Μάουες. Ο Ζωίλος Β΄ χτύπησε τα δικά του επάνω σε μερικά από τα νομίσματα του Απολλόδοτου Β΄, όπως και ο Άζης Α΄.

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

* "Το σχήμα της αρχαίας σκέψης. Συγκριτικές σπουδές στην ελληνική και την ινδική φιλοσοφία "του Thomas McEvilley (Allworth Press and the School of Visual Arts, 2002)(ISBN 1-58115-203-5)
* "Οι Έλληνες στη Βακτρία και την Ινδία", WW Tarn, Cambridge University Press.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Coins of Apollodotus II
* More coins of Apollodotus II

Αναφορές
--------

1. ↑  Jakobsson, J (2010). «A Possible New Indo-Greek King Zoilos III, and an Analysis of Realism on Indo-Greek Royal Portraits». *Numismatic Chronicle*.  JSTOR article

| Ελληνιστικά βασίλεια στην κεντρική Ασία  |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Μακεδονική αυτοκρατορία | Αυτοκρατορία των Σελευκιδών | Ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής | Ινδοελληνικό βασίλειο | Μη ελληνικά ελληνιστικά βασίλεια |

| περιοχές/ημερομηνίες | δυτική Βακτρία | ανατολική Βακτρία | Παροπαμισάδες | Αραχωσία | Γανδάρα | δυτική Πενταποταμία (Παντζάμπ) | ανατολική Πενταποταμία | Μαθούρα | Φεργκάνα |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 326-323 π.Χ. | Μακεδονική αυτοκρατορία, Προσάρτηση από τον Μέγα Αλέξανδρο  |  |
| 323-312 π.Χ. | Πόλεμοι των διαδόχων
(τυπικά βασιλείς οι Φίλιππος Αρριδαίος και ο Αλέξανδρος Δ´)
Περδίκκας / Πείθων / Αντίγονος ο Μονόφθαλμος / Σέλευκος Α΄ Νικάτωρ |  |
| 312 π.Χ. | Ίδρυση της αυτοκρατορίας των Σελευκιδών με την διάσπαση της Μακεδονικής αυτοκρατορίας να αρχίζει να μονιμοποιείται σε ξεχωριστά βασίλεια
Σέλευκος Α΄ Νικάτωρ  |  |
| 305 π.Χ. | Αυτοκρατορία των Σελευκιδών μετά την παραχώρηση εδαφών στους Μαουρύα |  |
| 280 π.Χ. | Ίδρυση του Άι-Χανούμ
Αντίοχος Α΄ Σωτήρ  |
| 261 π.Χ. | Αντίοχος Β΄ Θεός  |
| 255–239 π.Χ. | Απόσχιση των περιοχών από τους Σελευκίδες, ίδρυση του ελληνικού βασιλείου της ΒακτριανήςΔιόδοτος Α´  |
| 239–223 π.Χ. | Διόδοτος Β´ |
| 230–200 π.Χ. | Ευθύδημος Α´ |
| 200–190 π.Χ. | Βάσεις του ινδοελληνικού βασιλείου
Δημήτριος Α΄ ο Ανίκητος |  |
| 190-185 π.Χ. | Ευθύδημος Β´  |  |
| 190–180 π.Χ. | Αγαθοκλής  | Πανταλέων  |  |
| 185–170 π.Χ. | Αντίμαχος Α´ Θεός |  |
| 180–160 π.Χ. |  | Απολλόδοτος Α´  |  |
| 175–170 π.Χ. | Δημήτριος Β´ |  |
| 160–155 π.Χ. |  | Αντίμαχος Β´ Νικηφόρος |  |
| 170–145 π.Χ. | Ευκρατίδης  |
| 155–130 π.Χ. | Εισβολή των Γιουεζίαπώλεια του Άι-Χανούμ | Ευκρατίδης Β´ 
Πλάτων 
Ηλιοκλής Α´  |  | Εισχώρηση έως την βορειοκεντρική Ινδία
Μένανδρος Α´ | Νταγιουάν
(άγνωστοι ηγεμόνες, το βασίλειο περιγράφεται από κινεζικές πηγές) |
| 130–120 π.Χ. | Απώλεια εδαφών από τους Γιουεζί | Ζωίλος Α´ ο Δίκαιος | Αγαθόκλεια |  |
| 120–110 π.Χ. | Λυσίας ο Ανίκητος  | Στράτων Α΄ ο Επιφανής |
| 110–100 π.Χ. |  | Αντιαλκίδας | Ηλιοκλής Β´ ο Δίκαιος |
| 100 π.Χ. | Πολύξενος Επιφανής Σωτήρ  | Δημήτριος Γ´ ο Ανίκητος  | Κατάλυση από τους Κινέζους της δυναστείας των Χαν |
| 100–95 π.Χ. | Φιλόξενος ο Ανίκητος  |  |
| 95–90 π.Χ. | Διομήδης  | Αμύντας  | Έπανδρος  |
| 90 π.Χ. | Θεόφιλος  | Πευκόλαος  | Θράσων  |
| 90–85 π.Χ. | Νικίας  | Μένανδρος Β΄  | Αρτεμίδωρος  |
| 90–70 π.Χ. | Ερμαίος  | Αρχέβιος  |
| 85 - 60 π.Χ. | Απώλεια εδαφών από τους Γιουεζί | Κατάκτηση από τον Μαύη  (Ινδοσκύθες) |
| 75–70 π.Χ. |  | Βονώνης (ινδοσκύθες) | Τήλεφος  | Απολλόδοτος Β´  |  |
| 65–55 π.Χ. | Σπαλιρίσης 
(ινδοσκύθες) | Ιππόστρατος  | Διονύσιος  |
| 55–35 π.Χ. |  | Άζης Α´  (Ινδοσκύθες) | Ζωίλος Β´  |
| 55–35 π.Χ. | Βιτζαϊμίτρα  / Αζιλίσης  (Ινδοσκύθες) | Απολλοφάνης  |
| 25 π.Χ. – 10 μ.Χ. |  | Γονδοφάρης 
(Πάρθες) | Ζειονίσης 
(Ινδοσκύθες) | Χαραχώστης 
(Ινδοσκύθες) | Στράτων Β´  |
| 10 μ.Χ. | Γονδοφάρης  (Πάρθες) | Ζωίλος Γ´ ή Μπχανταγιάσα  |  |
| 10 - 20 μ.Χ. | Ρατζουβούλα 
(Ινδοσκύθες) |
| 30 - 80 μ.Χ. |  | Κοζούλα Καδφίζης  (αυτοκρατορία των Κουσανιτών Γιουεζί) | Μπχανταγιάσα  (Ινδοσκύθες) |
| περιοχές/ημερομηνίες | δυτική Βακτρία | ανατολική Βακτρία | Παροπαμισάδες | Αραχωσία | Γανδάρα | δυτική Πενταποταμία (Παντζάμπ) | ανατολική Πενταποταμία | Μαθούρα | Φεργκάνα |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Μακεδονική αυτοκρατορία | Αυτοκρατορία των Σελευκιδών | Ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής | Ινδοελληνικό βασίλειο | Μη ελληνικά ελληνιστικά βασίλεια |

**Σημειώσεις πίνακα**

1. ↑  Με χρήση της ελληνικής γλώσσας στα νομίσματα και στην διοίκηση για μερικές δεκαετίες. Ινδοσκύθες, Ινδοπάρθες, Κοσσανούς, και Νταγιουάν.
2. ↑  Όσμουντ Μποπεαράχτσι, "Monnaies gréco-bactriennes et indo-grecques, Catalogue raisonné", Bibliothèque Nationale, Paris, 1991, σελ.453
3. ↑  History of Early Stone Sculpture at Mathura: Ca. 150 BCE - 100 CE, Sonya Rhie Quintanilla, BRILL, 2007, σελ.9
 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ΠροκάτοχοςΜάουες(ως βασιλιάς των Ινδο-Σκυθών) | **Ινδο-Έλληνας ηγεμόναςστο Παντζάμπ**80-65 π.Χ. | ΔιάδοχοςΔιονύσιος (στο ανατολικό Παντζάμπ)Ιππόστρατος (στο δυτικό Παντζάμπ) |