Συντεταγμένες: 24°17′24.000″S 67°46′59.880″W﻿ / ﻿24.29000000°S 67.78330000°W﻿ / -24.29000000; -67.78330000

Το **Αρακάρ** (ισπανικά: Aracar‎‎) είναι μεγάλο κωνικό στρωματοηφαίστειο στη βορειοδυτική Αργεντινή, ακριβώς ανατολικά των συνόρων με τη Χιλή. Έχει έναν κύριο κρατήρα κορυφής με διάμετρο περίπου 1-1.5 χλμ. ο οποίος μερικές φορές περιέχει λίμνη κρατήρα, και έναν δευτερεύοντα κρατήρα. Το ηφαίστειο έχει σχηματιστεί, ξεκινώντας κατά τη διάρκεια του Πλειόκαινου, πάνω σε μια πλατφόρμα λάβας και ένα παλαιότερο υπόβαθρο. Σχηματισμένο σε μια βάση με υψόμετρο 4.100 μ. καλύπτει μια επιφάνεια 192,4 χλμ² και έχει όγκο 148 χλμ³. Η μόνη παρατηρηθείσα ηφαιστειακή δραστηριότητα ήταν ένα πιθανό σύννεφο ατμού ή τέφρας στις 28 Μαρτίου 1993, που παρατηρήθηκε από το χωριό Τόλαρ Γκράντε περίπου 50 χλμ. νοτιοανατολικά του ηφαιστείου, αλλά χωρίς ενδείξεις παραμόρφωσης του ηφαιστείου από δορυφορικές παρατηρήσεις. Στο ηφαίστειο βρίσκονται αρχαιολογικοί χώροι των Ινκας.

Γεωλογία
--------

Το Αρακάρ βρίσκεται στην Επαρχία Σάλτα, βόρεια του Σαλάρ ντε Τάκα Τάκα και του Αρισάρο και ανατολικά του Σαλάρ ντε Ινκαουάσι και της Σιέρα ντε Τάκα Τάκα, κοντά στα σύνορα με τη Χιλή. Τα ηφαίστεια της περιοχής υψώνονται πάνω από τις ενδορροϊκές καταβόθρες και το τοπίο. Το Σέρο Αρισάρο (9,0 ± 1,3 mya) είναι ένα άλλο ηφαίστειο νοτιοανατολικά του Aracar.

Το υπόβαθρο αποτελείται από παλαιοζωικούς γρανίτες. Ο σχηματισμός Λαγούνα ντε Αρακάρ βόρεια του Αρακάρ σχηματίστηκε από την ηφαιστειότητα της Γκοντβάνα και έχει χρονολογηθεί με μεθόδους K-Ar σε ηλικία 266 ± 28 Ma και συνδέεται με την ενότητα Λιουλιαϊλιάκο. Τριτογενή ιζηματογενή πετρώματα στα ανατολικά και αρενίτες στα νότια αποτελούν το υπόλοιπο υπόβαθρο. Το ύψος του ηφαιστείου πάνω από το περιβάλλον έδαφος είναι 1.900-2.800 μέτρα από βορρά προς νότο.

Το Αρακάρ είναι ένας πολυγενής ηφαιστειακός κώνος με διάμετρο 13,5 χλμ. και ορθογώνια βάση 12-18 χλμ. που καλύπτει επιφάνεια 192,4 χλμ². Τέσσερις δόμοι λάβας εκτείνονται νοτιοανατολικά από το ηφαίστειο. Γκρίζες βασαλτικές ροές λάβας κατεβαίνουν από την κορυφή του και σχηματίζουν μια ήπια δυτική πλευρά και πολύ πιο απότομες ανατολικές, βόρειες και νότιες πλευρές. Δυτικά της κύριας κορυφής ένας κρατήρας πλάτους 1-1.5 χλμ. και βάθους αρκετών εκατοντάδων μέτρων σχηματίζει τον κύριο κρατήρα του Αρακάρ. Το λιώσιμο του χιονιού σχηματίζει περιστασιακά μικρές εφήμερες λίμνες στον κύριο κρατήρα. Ένας δευτερεύοντας κρατήρας μήκους 100 μ. και βάθους 10 μ. επιστέφεται από μια επίπεδη ημισεληνιακή επιφάνεια πλάτους 15-20 μ.. Μικρές ροές ανδεσιτικής λάβας στα νότια συνδέονται με τον κύριο κρατήρα. Κάποια βαθιά φαράγγια κόβουν το ηφαίστειο, και η διάβρωση έχει αφαιρέσει 1,8 χλμ³ πετρώματος. Οι λιθώνες, που εμφανίζονται κυρίως στην ανατολική πλευρά του ηφαιστείου, κατεβαίνουν μέχρι τα 4.500 μ..

Ένα πεδίο λάβας βρίσκεται κάτω από το ηφαίστειο Αρακάρ. Είναι κατασκευασμένο από ροές λάβας που κυμαίνονται μεταξύ σύνθεσης από βασαλτικό ανδεσίτη στα όρια με τραχυανδεσίτη μέχρι δακίτη και μικρότερες ροές μερικώς πυριτικού μάγματος. Οι βασικές ροές λάβας είναι έντονα διαβρωμένες και φθάνουν σε μήκος τα 14 χλμ. στα νότια και σε πλάτος που μειώνεται από 4,5 χλμ. έως 1,5 χλμ.. Οι διαβρωσεις αυτές έχουν μεταβάλει τελείως το προηγούμενο τοπίο. Αυτές οι χαμηλότερες ροές λάβας φτάνουν στο Σαλάρ ντε Τάκα Τάκα και επεκτείνονται νότια-νοτιοανατολικά. Ο κύριος κώνος ανδεσίτη έχει ύψος 900 μ. και πλάτος 5 χλμ. και σχηματίστηκε πάνω σε παλαιότερες δακιτικές ροές λάβας. Οι ροές δακίτη που αποτελούν τον κύριο όγκο της δομής καλύπτονται από συντρίμμια και έχουν μέτωπα ροής ύψους 20-40 μ. ύψους. Το πεδίο της λάβας σχηματίστηκε πάνω σε μια κλίση από βορρά προς νότο.

Οι λάβες έχουν γκριζόμαυρη πορφυρική και σε ορισμένα σημεία φυσαλιδώδη υφή. Πλαγιόκλαστο ανδεσίτη-λαμπραντορίτη και φαινοκρύσταλλοι πυρόξενου βρίσκονται στις λάβες, οι οποίες έχουν λεπτόκοκκη εδαφική μάζα. Βρίσκονται επίσης απατίτης, αυγίτης και αδιαφανή ορυκτά εγκλείσματα. Ορισμένες ροές λάβας εμφανίζουν ζώνες ροής πολύ μικρής κλίμακας με εγκλείσματα Feldspar και πλαγιόκλαστο. Οι ξενολίθοι που περιέχουν κονδύλους χαλαζία και γκάμπρο έχουν επίσης μέρος στη σύνθεση του πετρώματος. Η συνολική σύσταση του πετρώματος είναι ασβεσταλκαλική, παρόμοια με άλλα μάγματα στην Κεντρική Ηφαιστειακή Ζώνη με κάποια ενδοπλακικά και φλοιώδη συστατικά, με τα μάγματα να σχηματίζονται σε ανοιχτό μαγματικό θάλαμο. Τα μεταγενέστερα μάγματα μπορεί να έχουν επηρεαστεί από την είσοδο βασικών ειδών μάγματος από το βάθος. Ο συνολικός όγκος της δομής είναι περίπου 148 χλμ³.

Η ηφαιστειακή ιστορία του Αρακάρ είναι ελάχιστα κατανοητή. Οι κάτω ροές λάβας έχουν ηλικίες 3,4 ± 1,2 έως 2,6 ± 0,4 mya αλλά έχει επίσης δοθεί μια ηλικία 100.000 ετών. Πιθανώς στην αρχή εκρήγνυνταν ρευστές βασαλτικές λάβες. Στη συνέχεια, εκρήγνυνται δακιτικές λάβες, οι οποίες συνοδεύονται από το σχηματισμό μιας ισχυρής κλίσης στη δομή και υδροθερμική δραστηριότητα σε έναν βορειοδυτικό θόλο λάβας. Τέλος, εκρήγνυνται ο κεντρικός κρατήρας και οι ροές ανδεσιτικής λάβας. Κάτω από υψόμετρο των 4.500 μ. οι ροές λάβας διατηρούνται καλά. Δεν έχει καταγραφεί ιστορική δραστηριότητα, αλλά τον Μάρτιο του 1993, κάτοικοι του Τολάρ Γκράντε 50 χλμ νοτιοανατολικά του Αρακάρ παρατήρησαν μια υψηλή στήλη ασβέστου ή ατμού να υψώνεται από το Αρακάρ, η οποία μπορεί να είναι είτε μια έκρηξη είτε το αποτέλεσμα κατολισθήσεων. Οι δορυφορικές εικόνες δεν εντόπισαν καμία παραμόρφωση της δομής κατά τη διάρκεια αυτού του επεισοδίου. Το Αρακάρ θεωρείται το 17ο πιο επικίνδυνο ηφαίστειο της Αργεντινής από τα 38.

Ιστορία και ανθρώπινη διάδραση
------------------------------

Στο βουνό ανέβηκαν το 1958 Ευρωπαίοι ορειβάτες, μεταξύ των οποίων και ο Ματίας Ρέμπιτς, ο οποίος βρήκε έναν αρχαιολογικό χώρο στην περιοχή της κορυφής. Ορυχεία υπάρχουν στις βορειοανατολικές παρειές του Αρακάρ, καθιστώντας την εξερεύνηση από εκείνη την πλευρά αδύνατη. Ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος των Ίνκας βρίσκεται στο Αρακάρ. Δύο ξεχωριστές θέσεις υπάρχουν στην κορυφή και στον δευτερεύοντα κρατήρα. Η θέση κορυφής σχηματίζεται από έναν πέτρινο κύκλο και χαμηλούς πέτρινους τοίχους που βρίσκονται ακριβώς πάνω από τις πλαγιές που κατεβαίνουν στον κύριο κρατήρα. Μια πέτρινη κατασκευή σε σχήμα βεράντας σχηματίζει τη θέση του δευτερεύοντος κρατήρα, που τοποθετείται στις πλαγιές του. Μια μικρότερη αναβαθμίδα βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά του. Γύρω από τις πέτρινες κατασκευές βρίσκονται καυσόξυλο και ξύλα. Όλες αυτές οι θέσεις δεν έχουν διαστάσεις μεγαλύτερες από 5 μ.. Αυτές οι δομές μπορεί να είναι ένα ιερό στο οποίο θα μπορούσε να έχει πρόσβαση το κοινό κατά τη διάρκεια τελετών, ενώ οι ίδιες οι τοποθεσίες βρίσκονται μέσα σε προστατευόμενες από τον άνεμο περιοχές.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Ceruti, María Constanza. «Aracar, Guanaquero, Rincón, Arizaro y Blanco: Prospección y relevamiento de santuarios de altura en volcanes de la Puna occidental salteña (República Argentina)». *saantropologia.com.ar* (στα Ισπανικά). Sociedad Argentina de Antropología. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2023.
2. 1 2 3 4 5 6  Maisonnave, E. Beatriz· Page, Stella (1997). «Geología de las efusiones basales del volcán Aracar, Puna Salteña, República Argentina» (PDF). *biblioserver.sernageomin* (στα Ισπανικά). Antofagasta: Congreso Geológico Chileno, 8. σελίδες 1359–1363. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 12 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2023.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Koukharsky, Magdalena· Etcheverria, Mariela (Οκτωβρίου 1997). «Geología del volcán Aracar. Sur de los Andes Centrales -24o19'00"S, 67o49'20"0- Argentina» (PDF). *biblioserver.sernageomin* (στα Ισπανικά). Antofagasta: Congreso Geológico Chileno, 8. σελίδες 1324–1328. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 12 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2023.
4. ↑  Poma, Stella; Zappettini, Eduardo O.; Quenardelle, Sonia; Santos, Joao O.; Koukharsky, †Magdalena; Belousova, Elena; McNaughton, Neal J. (30 May 2014). «Geoquímica, dataciones U-Pb SHRIMP sobre circón e isótopos de Hf del magmatismo gondwánico en el NW de Argentina: petrogénesis e implicancias geodinámicas.». *Andean Geology* **41** (2): 267–292. doi:10.5027/andgeoV41n2-a01.
5. 1 2  Karátson, D.; Telbisz, T.; Wörner, G. (February 2012). «Erosion rates and erosion patterns of Neogene to Quaternary stratovolcanoes in the Western Cordillera of the Central Andes: An SRTM DEM based analysis». *Geomorphology* **139–140**: 122–135. doi:10.1016/j.geomorph.2011.10.010. Bibcode: 2012Geomo.139..122K.
6. 1 2 3  «Aracar». *Global Volcanism Program*. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2023.
7. 1 2  Heine, Klaus (2019). *Das Quartär in den Tropen* (στα Γερμανικά). Springer Spektrum, Berlin, Heidelberg. σελ. 271. doi:10.1007/978-3-662-57384-6. ISBN 978-3-662-57384-6.  Unknown parameter `|s2cid=` ignored (βοήθεια)
8. ↑  Fournier, T. J.; Pritchard, M. E.; Riddick, S. N. (January 2010). «Duration, magnitude, and frequency of subaerial volcano deformation events: New results from Latin America using InSAR and a global synthesis». *Geochemistry, Geophysics, Geosystems* **11** (1): n/a. doi:10.1029/2009GC002558. Bibcode: 2010GGG....11.1003F.
9. ↑  Garcia, Sebastian; Badi, Gabriela (2021-11-01). «Towards the development of the first permanent volcano observatory in Argentina» (στα αγγλικά). *Volcanica* **4** (S1): 26. doi:10.30909/vol.04.S1.2148. ISSN 2610-3540. .

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Αρακάρ** |