Συντεταγμένες: 40°23′46″N 23°47′45″E﻿ / ﻿40.39611°N 23.79583°E﻿ / 40.39611; 23.79583

Λίθινη ανθρωπόμορφη στήλη (Εποχή του Χαλκού περίπου 3000-2000 π.Χ.), Γομάτι Χαλκιδικής, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη
Το **Γομάτι** είναι οικισμός του νομού Χαλκιδικής, στα βόρεια του Σιγγιτικού Κόλπου και στις υπώρειες του όρους Αθούλη. Αποτελεί ομώνυμο Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αριστοτέλη με τρεις συνολικά οικισμούς, συμπεριλαμβανομένης της έδρας του δήμου. Η απόστασή του χωριού από τη Μεγάλη Παναγία είναι 20 περίπου χιλιόμετρα και από τη Θεσσαλονίκη γύρω στα 108 χιλιόμετρα. Κοντά στον οικισμό βρίσκονται αρκετές παραλίες, όπως το Καστρί, η Μαλαθριά, το Δεβελίκι, η Χιλιαδού, ο Πύργος και άλλες. Κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία, η αλιεία και η κτηνοτροφία, όπως επίσης και εργάζονται στα μεταλλεία. Η έλλειψη υποδομής στον τομέα της αξιοποίησης των υδάτων αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την ανάπτυξη του αγροτουρισμού. Στο χωριό υπάρχει μεταξύ άλλων νηπιαγωγείο, Πολιτιστικό Σύλλογο Γυναικών καθώς επίσης και ποδοσφαιρική ομάδα. Πανηγυρίζει στις 9 Μαρτίου (βλ. κουρμπάνι) και 15 Αυγούστου, οπότε εορτάζει ο ιερός ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου και των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων. Το χαρακτηριστικότερο έθιμο του χωριού (χρονολογείται από το 10ο αι.) είναι ο μεγάλος «φανός» που καίγεται το βράδι της Αναστάσεως. Λίγο έξω από το χωριό υπάρχει βυζαντινό τοξωτό γεφύρι και το εκκλησάκι του τοπικού Αγίου Γεωργίου, που έζησε στην περιοχή έως τις αρχές του 19ο αι. Ο Άγιος Γερβάσιος (18ος αι.) μόνασε στο Αγ. Όρος και γεννήθηκε και αυτός στο Γομάτι. Μεγάλο πανηγύρι με πολιτιστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις γίνεται του «Αη-Λια».

Επίσης κοντά στο Δημοτικό Διαμέρισμα Γοματίου λειτουργούν δύο κατασκηνώσεις, η μία είναι η χριστιανική κατασκήνωση του Ιερού Ναού της Αγίας Τριάδος Θεσσαλονίκης και η άλλη είναι ιδιωτική και ονομάζεται Ελαιώνες.

Δ.δ. Γοματίου
-------------

Με 637 κατοίκους συνολικά το 2001, το Δημοτικό Διαμέρισμα Γοματίου συγκροτούν οι οικισμοί:

* το *Γομάτι* [ 591 ], έδρα.
* το *Δεβελίκι* [ 44 ], παραλιακό.
* ο *Πύργος Χιλιαδούς* [ 2 ], επίσης παραλία.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Το 946 μ.Χ. ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης ίδρυσε μονή γύρω από την οποία μετά χρόνια σχηματίστηκε οικισμός. Το έτος 1300 οι κάτοικοι αριθμούσαν περί τους 1200. Σύμφωνα με μια εκδοχή το όνομα ίσως οφείλεται στον επιστάτη Γόματο, ο οποίος επέβλεπε την περιοχή υπό τη Διοίκηση του Αγίου Όρους. Επίσης ο οικισμός ίσως οφείλει το όνομά του σε πρόσφυγες του όρμου και του εγκαταλειμμένου πλέον χωριού Γοματίου της Λήμνου. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ήταν ένα από τα 12 Μαδεμοχώρια.Το Γομάτι αποτελούσε Μετόχι των Ιερών Μονών Ιβήρων και Ξηροποτάμων, ενώ καταστράφηκε ολοσχερώς από σεισμό το 1932.. Κατά την Επανάσταση του 1821, οι Γοματιανοί συμμετείχαν με πολλούς αγωνιστές, όπως ο Απόστολος Βασιλείου (1800-1833), ο Μιχαήλ Νικολάου και ο καπετάν Στεριανός Μαρίνος, ο οποίος ήταν πληρεξούσιος της Χαλκιδικής στην Α' Εθνοσυνέλευση Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος

Παραπομπές
----------

1. ↑  Ιστοσελίδα Halkidiki-Online: Γομάτι Χαλκιδικής (Ανακτημένος εξωτερικός σύνδεσμος, 03/06/2008)
2. ↑  Τουριστικός οδηγός GoHalkidiki, Πληροφορίες: Ανατολική Χαλκιδική: Γομάτι
3. ↑  Κατασκήνωση Ιερού Ναού της Αγίας Τριάδος Θεσσαλονίκης, Ιστοσελίδα κατασκήνωσης
4. ↑  Ιστολόγιο Δούμπια, Τα χωριά της Χαλκιδικής και οι φόροι τους τον 18ο αιώνα-Οθωμανική περίοδος, 01/12/2010
5. ↑  [ Αρχειοθετήθηκε 2008-04-30 στο Wayback Machine. Τοπική Ένωση Δήμων Κοινοτήτων Χαλκιδικής: Γομάτι
6. ↑  Γενικά Αρχεία του Κράτους, Φάκελοι Αγωνιστών του 1821
7. ↑  Ανδρέας Ζ. Μαμούκας, *Τα κατά την αναγέννησιν της Ελλάδος. Ήτοι, συλλογή των περί την αναγεννώμενην Ελλάδαν συνταχθέντων πολιτευμάτων, νόμων και άλλων επισήμων πράξεων από του 1821 μέχρι του 1832*, Τυπογραφία Ηλίου Χριστοφίδου, Πειραιάς, 1839
8. ↑  Ιστολόγιο Δούμπια, Σφραγίδες οπλαρχηγών του 1821 από τη Χαλκιδική, 21/02/2010
9. ↑  Νίκος Εμμ. Παπαοικονόμου, "Προσωπογραφία Αγωνιστών του 1821 από τη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη", έκδοση Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2016, σ. 158-169, ISBN 978-960-9458-12-2

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αριστοτέλη |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αρναίας | 
* Αρναία
* Βαρβάρα
* Καλύβια Βαρβάρας
* Καυκανάς (νησίδα)\*
* Νεοχώριον
* Παλαιοχώριον
* Στανός
* Χρυσή Ακτή
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Παναγίας | 
* Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος
* Άσσα
* Γομάτιον
* Δεβελίκι
* Μεγάλη Παναγία
* Πυργαδίκια
* Πύργος Χιλιαδούς
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Σταγίρων-Ακάνθου (Σταγείρων-Ακάνθου) | 
* Αμμουλιανή (νησίδα)
* Γαβράδια
* Δρένια (νησίδα)\*
* Ελευθερόνησος (νησίδα)\*
* Ιερισσός
* Κουμίτσα\*
* Κρυονέρι
* Λιμάνι Αμμουλιανής
* Λιμάνι Ιερισσού
* Μετόχι Αγίου Παύλου
* Νηρέας
* Νέα Ρόδα
* Ξηροπόταμον
* Ολυμπιάς
* Ουρανούπολις
* Σκάλα
* Στάγιρα
* Στρατονίκη
* Στρατώνιον
* Τρυπητή
* Χρυσή Ακτή\*
 |
|  |
| 
* Έδρα: Ιερισσός - Ιστορική έδρα: Αρναία
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Παναγίας  |
| --- |
|  |
| 
Μεγάλη Παναγία  · Γομάτι  · Πυργαδίκια |

 |