Η **Ελίζαμπεθ Ράτκαϊ** (18 Ιουνίου 1926 - 25 Φεβρουαρίου 2009) ήταν μια Ουγγρικής καταγωγής, πολιτογραφημένη Αυστριακή πολίτης. Ήταν αρχαιολόγος που ειδικεύτηκε στη μελέτη της Νεολιθικής Εποχής και της Εποχής του Χαλκού στην Αυστρία. Ήταν νικητής τόσο του Βραβείου Προώθησης της Κάτω Αυστρίας όσο και του Αυστριακού Σταυρού Τιμής για την Επιστήμη και την Τέχνη.

Νεανικά χρόνια
--------------

Η Ερζέμπετ Κις  γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1926 στο Πετς της Ουγγαρίας. Η Κις παντρεύτηκε τον Ζόλταν φον Ράτκαϊ το 1943 σε ηλικία 17 ετών και αποφοίτησε από το γυμνάσιο το επόμενο έτος. Σπούδασε Ουγγρική γλώσσα και λογοτεχνία στο Καθολικό Πανεπιστήμιο Πάζμανι Πέτερ και αργότερα στο Πανεπιστήμιο Έτβος Λοράντ στη Βουδαπέστη.

Καριέρα
-------

Μετά την αποφοίτησή της, η Ράτκαϊ πήγε να εργαστεί στο Πανεπιστήμιο Πάζμανι Πέτερ υπό την ηγεσία του καθηγητή Μίκος Ζσάρι στο Ινστιτούτο Φιννοουγρικών Γλώσσων του πανεπιστημίου, μέχρι το θάνατο του Ζσάρει το 1955. Το επόμενο έτος, εκείνη και ο σύζυγός της εγκατέλειψαν την Ουγγαρία και μετακόμισαν στην Αυστρία, όπου πέρασε δύο χρόνια ως διευθύντρια στο Ουγγρικό Γυμνάσιο στο Ίνσμπρουκ. Το 1958, συνέχισε τις σπουδές της, υπό τον καθηγητή Ρίτσαρντ Πιτιόνι στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, μελετώντας την προϊστορία, την πρώιμη ιστορία και την ιστορία της τέχνης. Μετά την αποφοίτησή της, η Ράτκαϊ έκανε αίτηση για την απόκτηση της αυστριακής υπηκοότητας και πήρε την Αυστριακή υπηκοότητα το 1961. Το επόμενο έτος, άρχισε να εργάζεται στο Εθνικό Μουσείο του Μπούγκερλαντ στην Άιζενστατ, όπου παρέμεινε για έξι χρόνια. 

Το 1968, η Ράτκαϊ πήγε να εργαστεί στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης, αρχικά κάνοντας απογραφή και συσκευασία των τεχνουργημάτων για το Προϊστορικό Τμήμα. Το 1970, ξεκίνησε αρχαιολογικές έρευνες στο Τζένιμπεργκ κοντά στο Μόντλινγκ, εστιάζοντας στην νεολιθική ανάπτυξη της Κεντρικής Ευρώπης.  Το ίδιο έτος, έγραψε μια αναφορά για μια κοινότητα εξόρυξης πυριτόλιθου της Νεολιθικής Εποχής στο Αντονσόχε κοντά στο Μάουερ. Το ορυχείο ήταν ένα από τα πρώτα βιομηχανικά συγκροτήματα στη Κάτω Αυστρία και το μόνο γνωστό ορυχείο βαθειών τομών στη χώρα από αυτήν την περίοδο.  Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η Ράτκαϊ ξεκίνησε ανασκαφές στο Πρελενκίρχεν. Αυτή η ανασκαφή της κέντρισε το ενδιαφέρον για μια συστηματική αξιολόγηση του Πολιτισμού της γραμμικής κεραμικής της Αυστρίας (γερμανικά: Linearbandkeramik Kulture (LBK)‎‎: Linearbandkeramik Kulture (LBK)).  Επινόησε τον όρο "Vornotenkopfkeramik" το 1976, για να αναφερθεί στις παλαιότερες ομάδες LBK , που ήταν γνωστές στην Αυστρία. Ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε για αγγειοπλάστες, που χρησιμοποιούσαν απλή γραμμική διακόσμηση. 

Ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στη Φιλοσοφία το 1979, με τη διατριβή με τίτλο *Τα ζωγραφισμένα κεραμικά Νεολιθικής εποχής στην Αυστρία, Μια χρονολογική-πολιτισμική-ιστορική έρευνα* (*Das Neolithikum mit bemalter Keramik in Österreich Eine chronologisch–kulturhistorische Untersuchung 1978)*. *Η* Ράτκαϊ συνέχισε την έρευνά της για τους αυστριακούς προϊστορικούς πολιτισμούς. Οι μελέτες της περιλάμβαναν πολλές πολιτισμικές ομάδες, όπως η Μοραβική-Ανατολική Αυστριακή Ομάδα των ζωγραφισμένων κεραμικών (γερμανικά: Mährisch-Ostösterreichische Gruppe der Bemaltkeramik (MOG)‎‎ το 1979, η Μοραβο-Αυστριακή ομάδα Μπάαλμπεργκερ (γερμανικά: Mährisch-Österreichische Baalberger Gruppe‎‎) το 1979 και ξανά το 1989 και η Ομάδα Άττερσι της Χάλκινης Εποχής (Γερμικά: Bronzezeitliche Attersee-Gruppe) το 1981, μεταξύ άλλων.  Η ομάδα Άττερσι και η Πολιτισμός Μόντσι ζούσαν κατά μήκος των λιμνών της Ανώτερης Αυστρίας και η κεραμική τους χαρακτηρίστηκε από σχέδια τόξων, γραμμών και ζώνων σέβρον, ηλιακών δίσκων και τριγώνων.  Η μελέτη της Ράτκαϊ του πολιτισμού Μόντσι ήταν ένα από τα πιο σημαντικά έργα για τον πολιτισμό και καθιέρωσε μια χρονολογία που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται, η οποία αργότερα επιβεβαιώθηκε με την χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα. 

Το 1982, ο σύζυγος της Ράτκεϊ πέθανε μετά από μακρά ασθένεια. Το επόμενο έτος, διορίστηκε ως Ανώτατη Σύμβουλος του Τμήματος Προϊστορίας,  και έγινε διευθύντρια της βιβλιοθήκης στο μουσείο.  Το 1983, η Ράτκαϊ παντρεύτηκε τον φιλόσοφο Τίμπορ Χάνακ, έναν από τους κύριους συντάκτες του Radio Free Europe,  τον οποίο γνώριζε από τις ημέρες διδασκαλίας της στο Ίνσμπρουκ.  Κατά τη διάρκεια της θητείας της ως διευθύντριας της βιβλιοθήκης, μεταξύ 4000 και 5000 νέα βιβλία προστέθηκαν στη συλλογή για προϊστορικά θέματα. [8] Αποσύρθηκε από το Τμήμα το 1991, αλλά συνέχισε την έρευνά της, ολοκληρώνοντας την ανάλυση της φάσης Βάχμπεργκ (γερμανικά: Fazies Wachberg‎‎) το 1995 και της φάσης Νοϊζίντλ (Γερματικά: Faziers Neusiedl) το 2002. Μέχρι το θάνατό της, συνέχισε να δημοσιεύει έργα για την ανάπτυξη του πολιτισμού της Αυστρίας. [3]

Θάνατος και κληρονομιά
----------------------

Ο καθηγητής προϊστορίας Γιοχάνες-Βόλφγκανγκ Νοϊγκεμπάουερ χαρακτήρισε την Ράτκαϊ ως "τη μεγάλη κυρία της νεολιθικής έρευνας στην Αυστρία".  Η συνεισφορά της στη μελέτη της Νεολιθικής Εποχής της Αυστρίας είχε ως αποτέλεσμα να της απονεμηθούν πολλά βραβεία. Μεταξύ αυτών παρέλαβε το Βραβείο Προώθησης της Κάτω Αυστρίας το 1987, σε αναγνώριση της συνεισφοράς της στην ανάπτυξη της Κάτω Αυστρίας και το Αυστριακό Σταυρό Τιμής για την Επιστήμη και την Τέχνη το επόμενο έτος.  Η Ράτκαϊ πέθανε στις 25 Φεβρουαρίου 2009 στη Βιέννη και η σορός της αποτεφρώθηκε στο Φοϊερχάλε Σίμμερινγκ, όπου επίσης έχει ταφεί η στάχτη της.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Nándor 2010, σελ. 5.
2. 1 2 3 4  Probst 2007.
3. 1 2 3 4 5 6  Kern, Antl-Weiser & Stadler 2010, σελ. 55.
4. ↑  Trnka 2011, σελ. 287.
5. ↑  Bickle & Whittle 2013, σελ. 342.
6. ↑  Bickle & Whittle 2013, σελ. 345.
7. ↑  Kern, Antl-Weiser & Stadler 2010, σελ. 59.
8. 1 2 3 4 5  Kern, Antl-Weiser & Stadler 2010, σελ. 56.
9. ↑  Frank & Pernicka 2012, σελ. 114.
10. ↑  Frank & Pernicka 2012, σελ. 116.
11. ↑  Stadler 2007.
12. ↑  Alföldi 2014, σελ. 118.
13. ↑  Stadler, et al 2006, σελ. 53.

### Βιβλιογραφία