Ο **Βασίλης Χατζηπαναγής** (ρωσ. *Василис Кирьякович Хадзипанагис*, *Βασίλης Κιριάκοβιτς Χατζιπαναγκίς*, γεννήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 1954, Τασκένδη) είναι Έλληνας διεθνής πρώην ποδοσφαιριστής που αγωνιζόταν ως επιθετικός ή επιθετικός μέσος. Από πολλούς θεωρείται ως ο κορυφαίος Έλληνας ποδοσφαιριστής όλων των εποχών.

Το 2003 ψηφίστηκε ως ο καλύτερος Έλληνας ποδοσφαιριστής από την Ε.Π.Ο. για το εορτασμό των 50 χρόνων της ΟΥΕΦΑ, ενώ η IFFHS τον επέλεξε στην καλύτερη 11άδα όλων των εποχών του ελληνικού ποδοσφαίρου τον Οκτώβριο του 2021. Βρίσκεται τρίτος στη λίστα με τα περισσότερα τέρματα από απευθείας εκτέλεση κόρνερ στην ιστορία του ποδοσφαίρου.

Βιογραφία
---------

Γεννήθηκε στην Τασκένδη της τότε Σοβιετικής Ένωσης (σημερινό Ουζμπεκιστάν), στις 26 Οκτωβρίου 1954. Ο πατέρας του, Κυριάκος ήταν Ελληνοκύπριος από την Άχνα Αμμοχώστου, ενώ η μητέρα του ήταν Ελληνίδα από την Κωνσταντινούπολη. Ο Βασίλης Χατζηπαναγής ξεκίνησε το ποδόσφαιρο από τη Ντιναμό Τασκένδης σε ηλικία 17 ετών και το 1972 πήγε στην Παχτακόρ Τασκένδης μέχρι το 1975 που ήρθε στην Ελλάδα για τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης.

Λίγο πριν έρθει στον Ηρακλή Θεσσαλονίκης, είχε κάνει εντυπωσιακή εμφάνιση στο εμφατικό 5-0 απέναντι στην Κυπελλούχο Ευρώπης 1975, Ντιναμό Κιέβου που προερχόταν και από την κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Σούπερ Κυπέλλου του 1975 απέναντι στη Μπάγερν Μονάχου. Το γαλλικό περιοδικό France Football έκανε ξεχωριστό αφιέρωμα για τη συγκεκριμένη συνάντηση, ο Χατζηπαναγής θεωρήθηκε από όλους στη Σοβιετική Ένωση ως ο δεύτερος καλύτερος ακραίος επιθετικός πίσω από τον Όλεγκ Μπλαχίν.

Η πρώτη ελληνική ομάδα που εκδήλωσε επίσημα ενδιαφέρον για τον Βασίλη Χατζηπαναγή ήταν ο Ολυμπιακός Πειραιώς. Το 1975 μάλιστα είχε στείλει στα γραφεία της Παχτακόρ Τασκένδης (και τη σοβιετική ομοσπονδία) επίσημο έγγραφο με το οποίο ζητούσε τον ποδοσφαιριστή, προσφέροντας 10 εκατομμύρια δραχμές, ποσό πολύ μεγάλο για την εποχή. Οι «ερυθρόλευκοι» είχαν ακολουθήσει τη νόμιμη οδό, αλλά στη Σοβιετική Ένωση οι μεταγραφές δεν ήταν συνηθισμένη υπόθεση. Ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης είχε ήδη κάνει τις μεθοδικές κινήσεις του για να τον αποκτήσει, ενώ στη Θεσσαλονίκη ζούσε η γιαγιά του και δύο θείες του.

### Στον Ηρακλή Θεσσαλονίκης (1975–1990)

Ήταν 22 Νοεμβρίου 1975 μετά τα μεσάνυχτα όταν έφτασε στη Θεσσαλονίκη και τουλάχιστον 1.000 άτομα είχαν πάει στον σταθμό των τρένων για να υποδεχθεί έναν παίκτη για τον οποίον ήδη η φήμη του είχε ταξιδέψει. Έκανε το ντεμπούτο του την Κυριακή, στις 7 Δεκεμβρίου του 1975 όταν στο Δημοτικό Στάδιο Βέροιας, όπου έδωσε την πρώτη του παράσταση. Ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης παραχώρησε ισοπαλία 1-1 στον Ατρόμητο Αθηνών με τον Χατζηπαναγή να μην τον εκμεταλλεύονται οι συμπαίκτες τους, όπως ανέφεραν την επόμενη ημέρα οι εφημερίδες. 3000 οπαδοί του Ηρακλή Θεσσαλονίκης ακολούθησαν την ομάδα τους μέχρι τη Βέροια για να δουν το πρώτο ματς του Βασίλη Χατζηπαναγή, η μεταγραφή του οποίου είχε προκαλέσει αίσθηση σε όλη την Ελλάδα και άκρατο ενθουσιασμό στους «κυανολεύκους». Στον Ηρακλή Θεσσαλονίκης έκανε μεγάλη καριέρα και ήταν σπεσιαλίστας στα γκολ από κόρνερ σημειώνοντας εννέα, επίδοση ρεκόρ.

Εντυπωσιακή υπήρξε η συνεισφορά του στην κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδας από τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης το 1976. Ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης με τον Ολυμπιακό Πειραιώς έφταναν σε τελικό Κυπέλλου Ελλάδας για πρώτη φορά μετά από 19 χρόνια. Ο «Γηραιός», ο οποίος στον ημιτελικό είχε αποκλείσει τον Παναθηναϊκό, «κατέβαινε» στη Νέα Φιλαδέλφεια με ένα μεγάλο όπλο στη φαρέτρα του. Τον Βασίλη Χατζηπαναγή. Ο επονομαζόμενος και «Βάσια» άφησε τη σφραγίδα του σε έναν από τους καλύτερους τελικούς που διεξήχθησαν ποτέ και ο άσος του Ηρακλή Θεσσαλονίκης είχε τεράστια συνεισφορά τόσο στην κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδας από την ομάδα του, όσο και στο θέαμα. Στον ίσως πιο εντυπωσιακό τελικό μέχρι τότε στην ιστορία του θεσμού (7-6 στα πέναλτι) με τις τεχνικές του ικανότητες εξουδετέρωσε την άμυνα των Πειραιωτών που ήταν φυσικά το φαβορί και πέτυχε τα δύο γκολ.

Η «Αθλητική Ηχώ» περιέγραψε τον αγώνα ως εξής: «Οι Θεσσαλονικείς προηγήθησαν στο 25' με τον εκπληκτικό Χατζηπαναγή που "άδειασε" σχεδόν όλη την άμυνα του Ολυμπιακού και λόγω αστοχίας του Γκέσιου έχασαν ευκαιρίας για ν' αυξήσουν το σκορ. Στο δεύτερο ημίχρονο η είσοδος του Συνετόπουλου (αντί του Κρητικόπουλου) έδωσε νέα πνοή στους "ερυθρόλευκους" που πήραν αμέσως την πρωτοβουλία και κατόρθωσαν να ισοφαρίσουν στο 61' με κεφαλιά του Σιώκου. Όμως πάλι μια απίθανη ενέργεια του Χατζηπαναγή και ένα αιφνιδιαστικό σουτ του Κουσουλάκη (72') έδωσαν την πρωτοπορία στον Ηρακλή, που δεν την κράτησε για πολύ, γιατί ο Βιέρα, ύστερα από υπέροχο συνδυασμό με τον Γαλάκο, ισοφάρισε πάλι το σκορ (82'). Στην παράταση το ματς έφθασε στο αποκορύφωμα της δραματικής του εξελίξεως και αφού πάλι ο φανταστικός Χατζηπαναγής στο 101' πέτυχε το τρίτο γκολ του Ηρακλέους και στο 110' ο Γκέσιος σε αδράνεια της αμύνης του Ολυμπιακού πέτυχε το 4-2, όλοι πίστευαν ότι το ματς είχε λήξει. Αλλά οι "ερυθρόλευκοι" με αδάμαστο πάθος, ανέτρεψαν κάθε προγνωστικό και με δύο γκολ των Καραβίτη (113'), Γκλέζου (118') καίτοι έπαιζαν με 10 παίκτες λόγω αποβολής του Δαβουρλή διότι διαμαρτυρήθη για το 4ο γκολ του Ηρακλέους, πέτυχαν το ακατόρθωτο, ισοφαρίζοντας 4-4. Μετά ήρθαν τα πέναλτι και οι Ηρακλειδείς πανηγύρισαν έξαλλα την κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδος!»

Δεν ήταν παραγωγικός σκόρερ ούτε ιδιαίτερα δημιουργικός στο παιχνίδι του - αλλά ήταν οραματιστής καλλιτέχνης, ένας δημιουργός πολύτιμων στιγμών προκαλώντας έκπληξη με τις κινήσεις του, ένας παίκτης τεχνικών θαυμάτων. Επτά γκολ απευθείας με κόρνερ σημείωσε μόνο σε μια χρονιά, το 1982-83. Οι δημοσιογράφοι της εποχής έγραφαν ότι μπορούσε να ντριπλάρει αμυντικό και μέσα σε τηλεφωνικό θάλαμο. Εξαιτίας αυτού του θεαματικού χαρίσματος τον αποκαλούσαν και «Νουρέγιεφ της μπάλας».

Το 1983-84 έφτασε κοντά στην κατάκτηση του πρωταθλήματος με τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης αλλά μετά από μία ισοπαλία με 2-2 με τον τελικό πρωταθλητή Παναθηναϊκό η ομάδα έμεινε τελικά τρίτη με 42 βαθμούς έναντι 46 των «πράσινων» και 43 του Ολυμπιακού Πειραιώς. Δύο φορές έφτασε στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας, το 1980 χάνοντας από την έκπληξη Καστοριά με 5-2 και το 1987 από τον Ο.Φ.Η. στα πέναλτι.

Επίσης, με τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης το 1984-85 κατέκτησε το Βαλκανικό Κύπελλο Συλλόγων, επικρατώντας στο διπλό τελικό της ρουμανικής Άρτζες Πιτέστι με 1-3, 4-1. Είχε αποφασιστική συμβολή στην πρόκριση στον τελικό και στην κατάκτηση του κυπέλλου, αφού σημείωσε γκολ σε όλους τους γύρους: στο 5-1 του πρώτου γύρου επί της Γαλατασαράι, στο 1-0 του ημιτελικού επί της Ανκαραγκιουτζού ενώ στο δεύτερο τελικό, στη Θεσσαλονίκη, πέτυχε το τρίτο γκολ της ομάδας του με πέναλτι.

Δύο χαρακτηριστικά κορυφαίες στιγμές της καριέρας του ήταν αναμφίβολα η τριπλή ντρίμπλα του στον Παναγιώτη Στυλιανόπουλο της Α.Ε.Κ. μέσα στη Νέα Φιλαδέλφεια και η εμφάνισή του σε ένα παιχνίδι με τον Παναθηναϊκό, όταν ο Ηρακλής Θεσσαλονίκης υποχρέωσε τον αθηναϊκό σύλλογο στη βαρύτερη ήττα της ιστορίας του με 6-0. Ο Βασίλης Κωνσταντίνου, ο τότε τερματοφύλακας του Παναθηναϊκού, είχε βιώσει πολύ δύσκολες στιγμές, σίγουρα μια από τις χειρότερες της καριέρας του. Πολλοί άλλοι βρέθηκαν στην ίδια θέση, το είχε η μοίρα τους άλλωστε απέναντι στον κορυφαίο βιρτουόζο της μπάλας. Ήταν στις 30 Δεκεμβρίου του 1979 όταν ο τότε ισχυρός Ηρακλής Θεσσαλονίκης φιλοξένησε στο Καυτανζόγλειο Εθνικό Στάδιο τον διεκδικητή του τίτλου στο πρώτο επαγγελματικό πρωτάθλημα, Παναθηναϊκό. Ο Χατζηπαναγής άνοιξε το σκορ μόλις στο 20ό δευτερόλεπτο για να ακολουθήσουν άλλα πέντε γκολ για το τελικό αποτέλεσμα.

Την τελευταία του επίσημη εμφάνιση με τον Ηρακλή Θεσσαλονίκης έκανε στις 26 Οκτωβρίου 1990, την ημέρα των 36ων γενεθλίων του, στον αγώνα για το Κύπελλο ΟΥΕΦΑ με τη Βαλένθια. Όσο και αν φαίνεται παράξενο αυτή ήταν η μοναδική συμμετοχή του Χατζηπαναγή σε αγώνα ευρωπαϊκής διοργάνωσης. Γνωστός ως ο «Έλληνας Μαραντόνα» είχε συμβόλαιο που τον εμπόδιζε να πάρει μεταγραφή για άλλες ομάδες, παρά ίσως την επιθυμία του. Ο Χατζηπαναγής προσέλκυσε το ενδιαφέρον μερικών από τις μεγαλύτερες ομάδες της Ευρώπης, της Άρσεναλ, της Λάτσιο και της  Στουτγκάρδης μεταξύ άλλων, αλλά παρέμεινε στον Ηρακλή Θεσσαλονίκης μέχρι το τέλος της καριέρας του, το 1990.

Το συμβόλαιό του ήταν δεσμευτικό μακροχρόνια αλλά ταυτόχρονα ανέπτυξε και μια ερωτική του σχέση με τους φιλάθλους του Ηρακλή Θεσσαλονίκης και ο αγώνας που είχε κάνει για να επιστρέψει στην πατρίδα του, είναι δύσκολο να πούμε αν θα είχε φύγει σε κάθε περίπτωση, αλλά ένας παίκτης της ικανότητάς του θα έπρεπε τουλάχιστον να του δινόταν η ευκαιρία να ευδοκιμήσει σε μεγάλο βαθμό. Πέτυχε λιγότερα από πολλούς, έδωσε όμως περισσότερα και πήρε αυτό που ελάχιστοι παίρνουν, «την αγάπη του κόσμου», το κορυφαίο επίτευγμα της καριέρας του σύμφωνα με τα λεγόμενα του.

Το 2003 με την ευκαιρία του εορτασμού των 50 χρόνων από την ίδρυση της UEFA, ανακηρύχθηκε κορυφαίος Έλληνας ποδοσφαιριστής των τελευταίων 50 χρόνων από την Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία.

### Στη Μικτή Κόσμου

Το 1984 κλήθηκε και αγωνίστηκε στη Μικτή Κόσμου εναντίον της αμερικανικής ομάδας Νιου Γιορκ Κόσμος, σε φιλανθρωπικό αγώνα που έγινε στις 22 Ιουλίου 1984 στο Νιού Τζέρσεϊ, στο Στάδιο των «Τζάιαντς», ενώπιον 40.000 θεατών, από τους οποίους 15.000 Ελληνοαμερικανοί ομογενείς. Συμπαίκτες του ήταν, μεταξύ άλλων, οι: Πίτερ Σίλτον, Ζαν-Μαρί Πφαφ, Ρούντι Κρολ, Ούγκο Σάντσες, Ελίας Φιγκερόα, Φραντς Μπεκενμπάουερ, Κέβιν Κίγκαν, Μάριο Κέμπες και ο Θωμάς Μαύρος. Η Μικτή Κόσμου νίκησε 3-1 και ο Χατζηπαναγής μπήκε στο 65ο λεπτό στη θέση του Κίγκαν. Με τις ενέργειές του συνάρπασε την κερκίδα δημιουργώντας πολλές ευκαιρίες. Μια από τις στιγμές που ξεσήκωσε τους φιλάθλους συνέβη στο 86ο λεπτό, όταν με χτύπημα κόρνερ ο Χατζηπαναγής βρήκε τον Μαύρο, η γυριστή κεφαλιά του οποίου χτύπησε στο δοκάρι.

Ο Θωμάς Μαύρος τον περιέγραψε αργότερα ως εξής: «Ήταν ένας παίκτης που με τη μπάλα στα πόδια ήταν άφταστος. Βιρτουόζος, δεξιοτέχνης, με φοβερές εμπνεύσεις που δεν υπάρχουν στο σημερινό ποδόσφαιρο. Ένας παίκτης που έκανε πολύ κόσμο να πηγαίνει στο γήπεδο για να τον παρακολουθήσει, χωρίς να είναι Ηρακλής. Πήγαινε μόνο και μόνο για να τον δει να ντριμπλάρει και να τον δει να μιλάει της μπάλας».

### Στην Εθνική Ελλάδας

Πριν έρθει στην Ελλάδα είχε συμμετοχές στις σοβιετικές εθνικές ομάδες ελπίδων και εφήβων καθώς και στην Ολυμπιακή ομάδα της Σοβιετικής Ένωσης.

Το 1976 κλήθηκε στην Εθνική Ελλάδας Ελπίδων, με την οποία αγωνίστηκε στις 3 Μαρτίου 1976 σε φιλικό αγώνα με τη Βουλγαρία στον Βόλο (σκορ 3-2), όταν μπήκε ως αλλαγή στο 57ο λεπτό, είχε σουτ στο δοκάρι στο 60ο και στο 77ο, αφού τρίπλαρε όλη την άμυνα, έκανε σέντρα στον Λιβαθηνό που σημείωσε το τρίτο γκολ. Τον Ιούνιο του ίδιου έτους μετείχε στο Βαλκανικό Κύπελλο Ελπίδων που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη. Έπαιξε και στους τρεις αγώνες της εθνικής με Βουλγαρία (0-0), Ρουμανία (2-1) και στον τελικό με τη Γιουγκοσλαβία (0-1) και ήταν από τους διακριθέντες.

Το ίδιο έτος κλήθηκε στην Εθνική Ελλάδας Ανδρών, στο φιλικό παιχνίδι με την Πολωνία στις 6 Μαΐου 1976, που έγινε στο γήπεδο Λεωφόρου Αλεξάνδρας (σκορ 1-0). Όμως, επειδή είχε ήδη αγωνιστεί σε επίσημες συναντήσεις με τις «μικρές» εθνικές της Σοβιετικής Ένωσης δεν του επιτράπηκε να αγωνιστεί σε άλλο ματς της Εθνικής Ελλάδας. Η Ε.Π.Ο. ωστόσο, φαίνεται ότι δεν έκανε ποτέ τις σωστές κινήσεις για να πείσει τη ΦΙΦΑ ότι ο Χατζηπαναγής έστω κι αν είχε παίξει στην ολυμπιακή ομάδα της Σοβιετικής Ένωσης, έπρεπε να αγωνιστεί κανονικά στην Εθνική Ομάδα της Ελλάδας.

Αγωνίστηκε ξανά, τιμής ένεκεν, στις 14 Δεκεμβρίου 1999 σε ηλικία 45 ετών, στο αποχαιρετιστήριο παιχνίδι που έδωσε προς τιμήν του η Εθνική Ελλάδας με την Γκάνα (σκορ 1-1), στο Καυτανζόγλειο Εθνικό Στάδιο. Στο παιχνίδι αυτό αγωνίστηκε μόνο 21 λεπτά αλλά πρόλαβε να δείξει τη μεγάλη κλάση του, αφού στο 13ο λεπτό δημιούργησε το μοναδικό γκολ της εθνικής. Με έξοχη μπαλιά στην πλάτη της άμυνας έβγαλε μόνο του το Βενετίδη απέναντι στον τερματοφύλακα, ο οποίος απέκρουσε το πρώτο σουτ για να σκοράρει στη συνέχεια ο Κυπαρίσσης. Το γεγονός ότι δεν αγωνίστηκε στην Εθνική Ελλάδας φυσικά του κόστισε σε φήμη και στη διεθνή αναγνώριση της καριέρας του, ειδικά με την πρώτη συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου του 1980, που ήταν η πρώτη διεθνής επιτυχία της Εθνικής Ελλάδας.

Ο ίδιος εξέφρασε τη μεγάλη πικρία του που δεν κατάφερε να αγωνιστεί με τη Εθνική Ελλάδας λέγοντας σε συνέντευξή του: «Η μεγάλη μου πίκρα ήταν ότι δεν έπαιξα στην εθνική ομάδα, που είναι ο καθρέφτης για κάθε παίκτη, ενώ και με τον Ηρακλή δεν μπορέσαμε να αγωνιστούμε στην Ευρώπη».

### Ακαδημίες

Από το 2013 εργάζεται ως συνυπεύθυνος ακαδημιών του Ολυμπιακού Πειραιώς που στεγάζονται στη Θεσσαλονίκη. Έχει συμμετάσχει επίσης σε ημερίδα του Εργοτέλη Ηρακλείου και σε καμπ του Α.Ο. Πόρου.

Στατιστική
----------

### Ποδοσφαιρικοί σύλλογοι

| Περίοδος | Αθλητικός Σύλλογος | Πρωτάθλημα | Αγώνες | Goal |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1972 |  Παχτακόρ Τασκένδης | Β΄ Κατηγορία Ε.Σ.Σ.Δ. | 19 | 4 |
| 1973 | Α΄ Κατηγορία Ε.Σ.Σ.Δ. | 20 | 4 |
| 1974 | 29 | 9 |
| 1975 | 28 | 5 |
| 1975–1976 |  Ηρακλής Θεσσαλονίκης | Α΄ Εθνική Κατηγορία | 21 | 6 |
| 1976–1977 | 14 | 3 |
| 1977–1978 | 8 | 0 |
| 1978–1979 | 23 | 6 |
| 1979–1980 | 25 | 4 |
| 1980–1981 | Β΄ Εθνική Κατηγορία | 0 | 0 |
| 1981–1982 | Α΄ Εθνική Κατηγορία | 28 | 4 |
| 1982–1983 | 30 | 5 |
| 1983–1984 | 30 | 12 |
| 1984–1985 | 29 | 10 |
| 1985–1986 | 22 | 1 |
| 1986–1987 | 14 | 1 |
| 1987–1988 | 24 | 3 |
| 1988–1989 | 13 | 6 |

### Εθνικές ομάδες

| Έτος | Εθνική ομάδα | Αγώνες | Goal |
| --- | --- | --- | --- |
| 1975 |  Σοβιετική Ένωση (Ελπίδων) | 4 | 1 |
| 1976 |  Ελλάδα (Ελπίδων) | 4 | 0 |
| 1976 |  Ελλάδα (Ανδρών) | 1 | 0 |
| 1999 | 1 | 0 |

Τίτλοι – Διακρίσεις
-------------------

### Τίτλοι

* Βαλκανικό Κύπελλο Συλλόγων: 1985
* Κύπελλο Ελλάδας: 1976
* Κύπελλο Ελλάδας (δύο φορές φιναλίστ): 1980, 1987

### Ατομικές διακρίσεις

* Κορυφαίος Έλληνας ποδοσφαιριστής των τελευταίων 50 ετών (1954–2003) από την Ε.Π.Ο.: 2003

Παραπομπές
----------

1. ↑  «TOP-10: ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΈΣ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Νοεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2020.
2. 1 2  «Βασίλης Χατζηπαναγής: Το φινάλε του κορυφαίου όλων των εποχών». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2020.
3. ↑  «Η μία και μοναδική φορά του αξεπέραστου Χατζηπαναγή». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2020.
4. ↑  «Ολη η μπάλα, όλη η καρδιά». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2020.
5. 1 2 3  «Hatzipanagis, il 'Nureyev del calcio' che somigliava a Maradona». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Οκτωβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2020.
6. ↑  «Ο Χατζηπαναγής ψηφίστηκε ως ο κορυφαίος Έλληνας ποδοσφαιριστής των τελευταίων 50 ετών». *tanea.gr*.
7. ↑  «Σαν σήμερα: Ο Βασίλης Χατζηπαναγής αναδείχθηκε ο καλύτερος Έλληνας ποδοσφαιριστής τα τελευταία 50 χρόνια!». Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2020.
8. ↑  «Αυτή είναι η κορυφαία 11άδα όλων των εποχών στην Ελλάδα». Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2021.
9. ↑  «Παγκόσμια, ευρωπαϊκά ποδοσφαιρικά ρεκόρ και οι παρουσίες των Ελλήνων!». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023.
10. 1 2  «Όταν ο Βασίλης Χατζηπαναγής, ο "Νουρέγιεφ" του ποδοσφαίρου, ήρθε και μας πήρε τα μυαλά!». Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2020.
11. 1 2 3  «Στο ντεμπούτο του ο Χατζηπαναγής πέρασε 5 παίκτες (δύο φορές)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2020.
12. 1 2  «Βασίλης Χατζηπαναγής: Ο κορυφαίος Έλληνας ποδοσφαιριστής που δεν έπαιξε στην Εθνική και δε πήρε ποτέ όσα άξιζε». Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2020.
13. ↑  «Η πρώτη παράσταση του Χατζηπαναγή – Τι έλεγαν στο ντεμπούτο του!». Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2020.
14. 1 2  «Υπήρξε ο τεράστιος Βασίλης Χατζηπαναγής ο πιο αδικημένος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών;». Ανακτήθηκε στις 3 Ιουνίου 2021.
15. ↑  «Ο μεγαλύτερος άθλος του Ηρακλή!». Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2020.
16. 1 2 3  «THE FORGOTTEN GENIUS OF VASILIS HATZIPANAGIS, A PLAYER ONCE LIKENED TO MARADONA». Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2020.
17. ↑  «Βασίλης Χατζηπαναγής, ο ποδοσφαιριστής που «μπορούσε να ντριπλάρει ακόμα και μέσα σε τηλεφωνικό θάλαμο». Γιατί δεν έπαιξε στην Εθνική Ελλάδος. Βίντεο με θρυλικές ντρίπλες». Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2020.
18. ↑  «Greece 1983/84». Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2020.
19. ↑  «Χατζηπαναγής: «Έπρεπε να πάρουμε ένα πρωτάθλημα και άλλα δύο κύπελλα με τον Ηρακλή»». Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2020.
20. ↑  «Όλοι οι τελικοί του Κυπέλλου Ελλάδας». Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2020.
21. ↑  «Όταν ο Ηρακλής... κατακτούσε τα Βαλκάνια». Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2020.
22. 1 2  «Βασίλης Χατζηπαναγής: Ο αρτίστας που έγινε το μεγαλύτερο "αν"». Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023.
23. ↑  «Ηρακλής - Παναθηναϊκός 6-0 το 1979». Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023.
24. ↑  «Το ιστορικό 6-0 του Ηρακλή επί του Παναθηναϊκού». Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023.
25. ↑  «Βασίλης Χατζηπαναγής: Γιατί ο Έλληνας Μαραντόνα των 90s είναι ο πιο αδικημένος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2020.
26. ↑  «Αφιέρωμα του ιταλικού Esquire στον Βασίλη Χατζηπαναγή: Ο Έλληνας Μαραντόνα». Ανακτήθηκε στις 26 Μαρτίου 2021.
27. ↑  «Βασίλης Χατζηπαναγής: Οι εικόνες που μας άφησε...». Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2020.
28. ↑  «Ο Χατζηπαναγής ψηφίστηκε ως ο κορυφαίος Έλληνας ποδοσφαιριστής των τελευταίων 50 ετών». Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2020.
29. ↑  «Top 25 Greatest Soccer Players You've Never Heard Of». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2023.
30. ↑  «Ο Βασίλης Χατζηπαναγής στη Μικτή Κόσμου! (vid)». Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2020.
31. ↑  «Μαύρος και Χατζηπαναγής στο «Πάνθεον» του παγκόσμιου ποδοσφαίρου ως... προσκεκλημένοι του Μπεκενμπάουερ στη Μικτή Κόσμου!». Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2022.
32. ↑  «Μαύρος: «Ο Χατζηπαναγής... μιλούσε στη μπάλα!»». Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2020.
33. 1 2  «Έτσι ήρθε ο μάγος στην Ελλάδα (pics)». Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2020. [*νεκρός σύνδεσμος*]
34. ↑  «Greatest All-Time Team for Uncapped Players». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Ιουνίου 2022. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
35. ↑  εφ. "Μακεδονία", φ. 1/7/1976, σ. 4.
36. ↑  «Όταν ο Χατζηπαναγής ντύθηκε στα γαλανόλευκα». Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2023.
37. ↑   Ανδρέας Μπόμης, "Γκολ 2000, Ένας αιώνας ποδόσφαιρο", σ. 101.
38. ↑  «Αφιέρωμα ιταλικής ιστοσελίδας στον Χατζηπαναγή: Ο Έλληνας «Μαραντόνα»». Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2021.
39. ↑  «Λατρεία για Θρύλο, Μασάντο και Σαλίνο!». *ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ - Olympiacos.org*. 15 Δεκεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
40. ↑  «Η κεντρική σχολή Ρέντη στη Θεσσαλονίκη». *ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ - Olympiacos.org*. 28 Μαρτίου 2014. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
41. ↑  «Βασίλης Χατζηπαναγής: Ο Έλληνας Μαραντόνα, η αδικημένη καριέρα, η πίκρα για την εθνική και η μικτή κόσμου». *Enimerotiko.gr*. 10 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
42. ↑  «Ο Χατζηπαναγής στο Ηράκλειο | athlitiko». *Athlitiko.gr | Το αθλητικό site της Κρήτης*. 25 Αυγούστου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
43. ↑  Team, Onsports (2 Δεκεμβρίου 2021). «Χατζηπαναγής: «Με συγκίνησε ότι τα παιδιά δεν πληρώνουν στην ακαδημία του Πόρου» (video)». *Onsports.gr*. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
44. ↑  «Ανακοίνωσε το καμπ με τον Β. Χατζηπαναγή ο Πόρος! — GRANDSPORT». 12 Νοεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
45. ↑  Strack-Zimmermann, Benjamin. «Vasilis Chatzipanagis (Player)». *www.national-football-teams.com* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2023.

Πηγές
-----

|  |  |
| --- | --- |
| εικονίδιο Ποδόσφαιρο | Πύλη Ποδόσφαιρο |

* *Ηρακλής Γυμναστικός ομάδα* Κέντρο ιστορίας Θεσσαλονίκης, 1996
* *Εθνική Ελλάδος πορεία μέσα στο χρόνο*, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2001
* *Εθνική Ελλάδος ποδοσφαίρου* Χρ. Αρβανίτης
* Στατιστική ποδοσφαίρου

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Τελικός Κυπέλου Ελλάδας 1976 - Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο
* Ο Βασίλης Χατζηπαναγής έγινε viral στην Αργεντινή: «Αιχμάλωτος στην πόλη του»
* Vasilis Xatzipanagis: The "Greek Maradona" Αρχειοθετήθηκε 2021-01-20 στο Wayback Machine. (Αγγλικά)
* Αφιέρωμα στα Ισπανικά

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Γυμναστικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης «ο Ηρακλής» |
| --- |
|  |
| Ομαδικά Τμήματα Ανδρών | 
* Ποδόσφαιρο
* Καλαθοσφαίριση
* Πετοσφαίριση
* Υδατοσφαίριση
* Rugby
 |
|  |
| Ομαδικά Τμήματα Γυναικών | 
* Καλαθοσφαίριση
* Πετοσφαίριση
* Υδατοσφαίριση
* Rugby
 |
|  |
| Ατομικά Τμήματα | 
* Κλασικός Αθλητισμός
* Κολύμβηση
* Καλλιτεχνική Κολύμβηση
* Καταδύσεις
* Ξιφασκία
* Judo
* Karate
* Jiu Jitsu
* Παγκράτιο
* Κολύμβηση Ανοιχτής Θάλασσας
* Μαραθώνια Κολύμβηση
* Κολύμβηση Μεγάλων Αποστάσεων
 |
|  |
| Διοικητικό Συμβούλιο | 
* Εφραίμ Κυριζίδης (Πρόεδρος)
* Χαράλαμπος Χατζηχαραλάμπους (Αναπληρωτής Πρόεδρος)
* Ευάγγελος Μπερμπέρογλου (Αντιπρόεδρος)
* Γεώργιος Σερέφας (Γενικός Γραμματέας)
* Αναστάσιος Δίγκας (Ταμίας)
* Αλέξανδρος Οικονομίδης (Μέλος)
* Γεώργιος Χατζηνάκος (Μέλος)
* Δημήτριος Τέης–Σιούτης (Μέλος)
* Ηλίας Ευθυμιάδης (Μέλος)
* Αναστάσιος Γκουλέτσος (Μέλος)
* Αναστασία Βαντσιούρη (Μέλος)
* Δημήτριος Βλάχος (Μέλος)
* Μιχαήλ Γιάμπαστος (Μέλος)
* Ηρακλής Θεοδώρου (Μέλος)
* Δημήτριος Πετρίδης (Μέλος)
 |
|  |
| Ιδιοκτήτες Αθλητικών Ανωνύμων Εταιρειών | 
* Ευστράτιος Ευγενίου (Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία)
* Bob Mansfield (Καλαθοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία)
 |
|  |
| Πρόεδροι Αθλητικών Ανωνύμων Εταιρειών | 
* Αντώνιος Γεωργίου (Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία)
* Αντώνιος Μπεϊνάς (Καλαθοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία)
 |
|  |
| Αγωνιστικές Έδρες Τμημάτων | 
* Καυτανζόγλειο Εθνικό Στάδιο (Ποδόσφαιρο)
* Ιβανώφειο Κλειστό Γυμναστήριο (Καλαθοσφαίριση Ανδρών) & (Καλαθοσφαίριση Γυναικών)
* Κατσάνειο Κλειστό Γυμναστήριο (Πετοσφαίριση Ανδρών) & (Πετοσφαίριση Γυναικών)
* Εθνικό Κολυμβητήριο Θεσσαλονίκης (Υγρός Στίβος)
 |
|  |
| Αθλητές | 
* Ποδοσφαιριστές
* Καλαθοσφαιριστές
* Πετοσφαιριστές
* Υδατοσφαιριστές
* Κλασικού Αθλητισμού
* Κολυμβητές
 |
|  |
| Προπονητές | 
* Ποδοσφαίρου
* Καλαθοσφαίρισης
* Υδατοσφαίρισης
 |
|  |
| Αξιομνημόνευτοι Αθλητές | 
* Γεώργιος Κατσάνης
* Jerzy Iwanow–Szajnowicz
* Αλβέρτος Ναμίας
* Αλλέγκρα Γκατένιο
* Βούλα Πατουλίδου
* Αναστασία Κελεσίδου
* Βασίλης Χατζηπαναγής
* Σάββας Κωφίδης
* Δανιήλ Παπαδόπουλος
* Δημήτρης Γκέσιος
* Λευτέρης Κακιούσης
* Andrej Kravárik
 |
|  |
| Σύνδεσμοι Φίλων | 
* Αυτόνομη Θύρα 10
* Iraklis Asvestochori Club
* Iraklis Athens Club
* Λέσχη Φίλων Ηρακλή
* Όμιλος 1899
 |
|  |
| Διάφορα | 
* Όμιλος Φιλομούσων
* Ηρακλής
* Ηρακλής του Λύσιππου
* Θεσσαλονίκη
 |

 |