Η **Γουιλιαμίνα Πέιτον Στίβενς Φλέμινγκ** (15 Μαίου 1857 – 21 Μαίου 1911) ήταν αστρονόμος από τη Σκωτία που δραστηριοποιούνταν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατά τη διάρκεια της καριέρας της, βοήθησε στην ανάπτυξη ενός κοινού συστήματος χαρακτηρισμού για αστέρια και κατηγοριοποίησε χιλιάδες αστέρια και άλλα αστρονομικά φαινόμενα. Ανάμεσα σε πολλά επιτεύγματα της σταδιοδρομίας της που οδήγησαν στην εξέλιξη της αστρονομίας, η Φλέμινγκ φημίζεται για την ανακάλυψή της, το νεφέλωμα Horsehead το 1888.

Πρώτα χρόνια
------------

Η Γουιλιαμίνα Πέιτον Στίβενς γεννήθηκε στο Νταντί της Σκωτίας στις 15 Μαΐου 1857, από τη Μαίρη Γουόκερ και τον Ρόμπερτ Στίβενς, γλύπτη και ξυλουργό. Εκεί, το 1877, παντρεύτηκε τον Τζέιμς Ορρ Φλέμινγκ, λογιστή και χήρο, επίσης από το Νταντί. Εργάστηκε ως δασκάλα λίγο πριν το ζευγάρι μεταναστεύσει στη Βοστώνη της Μασαχουσέτης των ΗΠΑ, όταν ήταν 21 ετών.  Το ζευγάρι είχε έναν γιο, τον Έντουαρτ Π. Φλέμινγκ.

Καριέρα στο Παρατηρητήριο του Κολλεγίου του Χάρβαρντ
----------------------------------------------------

Αφού αυτή και ο μικρός γιος της εγκαταλείφθηκαν από τον σύζυγό της, η Γουιλιαμίνα Φλέμινγκ εργάστηκε ως υπηρέτρια στο σπίτι του καθηγητή Έντουαρτ Τσαρλς Πίκερινγκ, ο οποίος ήταν διευθυντής του Παρατηρητηρίου του Κολλεγίου του Χάρβαρντ.

Η σύζυγος του Πίκερινγκ, Ελίζαμπεθ, αναγνώρισε στη Γουιλιαμίνα ταλέντα πέρα από εκείνα της κηδεμονίας και της μητέρας, και το 1879 ο Πίκερινγκ προσέλαβε την Φλέμινγκ για να εκτελέσει μερική απασχόληση στο παρατηρητήριο.  Το 1881, ο Πίκερινγκ κάλεσε την Φλέμινγκ να συμμετάσχει επίσημα στο παρατηρητήριο (HCO) και της δίδαξε πώς να αναλύει τα αστρικά φάσματα. Έγινε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Harvard Computers, ένα επιτελείο ανθρώπινων υπολογιστών αποκλειστικά με γυναίκες που προσλήφθηκε από τον Πίκερινγκ, για να υπολογίσει τις μαθηματικές ταξινομήσεις και να επεξεργαστεί τις δημοσιεύσεις του παρατηρητηρίου. 

 Harvard Computers, η ομάδα γυναικών υπολογιστριών στο Παρατηρητήριο του Κολλεγίου του Χάρβαρντ (Harvard College Observatory), η οποία εργάστηκε για τον αστρονόμο Έντουαρτ Τσαρλς Πίκερινγκ. Η ομάδα περιελάμβανε τις υπολογίστριες του Χάρβαρντ και αστρονόμους Ενριέττα Σ. Λίβιτ, Άννι Τζαμπ Κάνον, Γουιλιαμίνα Φλέμινγκ και Αντονία Μόρι.
### Κατάλογος Χένρι Ντρέιπερ

Το 1886, η Μέρι Άννα Ντρέιπερ, η πλούσια χήρα του αστρονόμου Χένρυ Ντρέιπερ, ξεκίνησε Μνημείο τιμής για τον Χένρυ Ντρέιπερ για να χρηματοδοτήσει την έρευνα του HCO.   Σε απάντηση, το HCO άρχισε να εργάζεται στον πρώτο Κατάλογο Χένρυ Ντρέιπερ , ένα μακροπρόθεσμο έργο για την απόκτηση των οπτικών φασμάτων όσο το δυνατόν περισσότερων αστεριών και για την εύρεση και την ταξινόμηση των αστεριών κατά φάσματα. 

Η Φλέμινγκ ήταν υπεύθυνη για το έργο Κατάλογος Ντρέιπερ.  Σύντομα αναπτύχθηκε μια διαφωνία ως προς το ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για τον χαρακτηρισμό των αστεριών.  Την ανάλυση είχε ξεκινήσει ο Νέτι Φάραρ, αλλά έφυγε λίγους μήνες αργότερα για να παντρευτεί. Η Αντόνια Μόρι προώθησε ένα σύνθετο σχήμα ταξινόμησης. Ωστόσο, η Φλέμινγκ ήθελε μια πολύ πιο απλή, άμεση προσέγγιση. 

Οι τελευταίες εικόνες του του Παρατηρητηρίου του Κολλεγίου του Χάρβαρντ περιείχαν φωτογραφημένα φάσματα αστεριών που επεκτείνονταν στην περιοχή υπεριώδους ακτινοβολίας, τα οποία επέτρεπαν πολύ πιο ακριβείς ταξινομήσεις από την εγγραφή φασμάτων με το χέρι μέσω ενός οργάνου τη νύχτα.  Η Φλέμινγκ επινόησε ένα σύστημα ταξινόμησης των αστεριών σύμφωνα με τη σχετική ποσότητα υδρογόνου που παρατηρείται στα φάσματα τους, γνωστό ως σύστημα Πίκερινγκ-Φλέμινγκ. Τα αστέρια που δείχνουν το υδρογόνο ως το πιο άφθονο στοιχείο ταξινομήθηκαν Α. εκείνα του υδρογόνου ως το δεύτερο άφθονο στοιχείο, Β · και ούτω καθεξής.

Αργότερα, η συνάδελφός της Άννι Τζαμπ Κάνον αναδιέταξε το σύστημα ταξινόμησης με βάση την επιφανειακή θερμοκρασία των αστεριών, με αποτέλεσμα το σύστημα Χάρβαρντ να ταξινομήσει τα αστέρια που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σήμερα. 

Ως αποτέλεσμα των χρόνων εργασίας της γυναικείας ομάδας υπολογιστών τους, το HCO δημοσίευσε τον πρώτο Κατάλογο Χένρυ Ντρέιπερ το 1890, έναν κατάλογο με περισσότερα από 10.000 αστέρια ταξινομημένα σύμφωνα με το φάσμα τους. Η πλειονότητα αυτών των ταξινομήσεων έγινε από την Φλέμινγκ. Η Φλέμινγκ επέτρεψε επίσης το να επιστρέφει κανείς και να συγκρίνει ηχογραφημένες πλάκες, οργανώνοντας χιλιάδες φωτογραφίες με τηλεσκόπιο μαζί με άλλους παράγοντες αναγνώρισης.  Το 1898, διορίστηκε επιμελήτρια των αστρονομικών φωτογραφιών στο Χάρβαρντ, η πρώτη γυναίκα που κατείχε τη θέση. 

### Αξιοσημείωτες ανακαλύψεις

Κατά τη διάρκεια της καριέρας της, η Φλέμινγκ ανακάλυψε συνολικά 59 αέρια νεφελώματα, πάνω από 310 μεταβλητά αστέρια και 10 καινοφανείς αστέρες.

Ειδικότερα, το 1888, η Φλέμινγκ ανακάλυψε το νεφέλωμα Horsehead σε μια πλάκα τηλεσκοπίου - φωτογραμμετρίας που έκανε ο αστρονόμος Ο.Χ. Πίκερινγκ, αδελφός του Ε.Τ. Πίκερινγκ. Περιέγραψε το φωτεινό νεφέλωμα (αργότερα γνωστό ως IC 434 ) ως «ημικυκλική εσοχή 5 λεπτά σε διάμετρο 30 λεπτά νότια του Αλνιτάκ». Μεταγενέστερες επαγγελματικές δημοσιεύσεις αρνήθηκαν να δώσουν τα εύσημα στην Φλέμινγκ για την ανακάλυψη. Ο πρώτος κατάλογος ευρετηρίου Ντράιερ παρέλειψε το όνομα της Φλέμινγκ από τη λίστα των συντελεστών που στη συνέχεια ανακάλυψαν αντικείμενα ουρανού στο Χάρβαρντ, αποδίδοντας ολόκληρο το έργο μόνο στο "Πίκερινγκ". Ωστόσο, τη στιγμή που ο δεύτερος κατάλογος Ντράιερ Ίντεξ δημοσιεύθηκε το 1908, η Φλέμινγκ και οι γυναίκες συνάδελφοί της στο HCO ήταν αρκετά γνωστές και έλαβαν την κατάλληλη αναγνώριση για τις ανακαλύψεις τους.

Η Φλέμινγκ αναγνωρίζεται επίσης για την ανακάλυψη του πρώτου λευκού νάνου:

Το πρώτο άτομο που γνώριζε την ύπαρξη λευκών νάνων ήταν η κα Φλέμινγκ: τα επόμενα δύο, μία ή δύο ώρες αργότερα, ο καθηγητής Ε. Τ. Πίκερινγκ και εγώ. Με χαρακτηριστική γενναιοδωρία, ο Πίκερινγκ είχε προσφερθεί εθελοντικά να κοιτάξει τα φάσματα των αστεριών που είχα παρατηρήσει για την παράλλαξη στις πλάκες του Χάρβαρντ. Όλα αυτά του αμυδρού απόλυτου μεγέθους αποδείχθηκαν κατηγορίας G ή μεταγενέστερης. Κινήθηκε με περιέργεια τον ρώτησα για τον σύντροφο του 40 Eridani. Χαρακτηριστικά, πάλι, τηλεφώνησε στην κα Fleming, η οποία ανέφερε περίπου μία ώρα, ότι ήταν της τάξης Α.

- Χένρυ Νόρις Ράσελ

Η Φλέμινγκ δημοσίευσε την ανακάλυψή της για λευκούς νάνους αστέρια το 1910.  Οι άλλες αξιοσημείωτες δημοσιεύσεις της περιλαμβάνουν *μια φωτογραφική μελέτη των μεταβλητών αστεριών* (1907), μια λίστα με 222 μεταβλητά αστέρια που είχε ανακαλύψει και Φάσματα *και φωτογραφικά μεγέθη των αστεριών σε καθιερωμένες περιοχές* (1911).

Πέθανε από πνευμονία στη Βοστώνη στις 21 Μαΐου 1911.

Αναγνώριση
----------

Η Φλέμινγκ υποστήριξε ανοιχτά τις άλλες γυναίκες στις επιστήμες στην ομιλία της «Ένας τομέας για τη γυναικεία εργασία στην Αστρονομία» στην Παγκόσμια Έκθεση του 1893 στο Σικάγο, όπου προώθησε ανοιχτά την πρόσληψη γυναικών βοηθών στην αστρονομία. Η ομιλία της πρότεινε ότι συμφωνούσε με την επικρατούσα ιδέα ότι οι γυναίκες ήταν κατώτερες, αλλά ένιωθε ότι, εάν τους δοθούν μεγαλύτερες ευκαιρίες, θα μπορούσαν να γίνουν ίσες. Με άλλα λόγια, οι διαφορές των φύλων από την άποψη αυτή ήταν πιο πολιτισμικά κατασκευασμένες από βιολογικά στηριγμένες. 

Το 1906, έγινε επίτιμο μέλος της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας του Λονδίνου, η πρώτη γυναίκα της Σκωτίας που τιμήθηκε τόσο.  Λίγο μετά διορίστηκε επίτιμος συνεργάτης στην αστρονομία του Κολλεγίου ΟυέλσλεΪ. Λίγο πριν το θάνατό της, η Αστρονομική Κοινότητα του Μεξικό (Astronomical Society of Mexico [es]) απένειμε το μετάλλιο Γουαδαλούπε Αλμενδάρο (Guadalupe Almendaro) για την ανακάλυψη νέων αστεριών.

### Κληρονομιά

Οι γυναίκες των Υπολογιστών του Χάρβαρντ ήταν διάσημες κατά τη διάρκεια της ζωής τους, αλλά ξεχάστηκαν σε μεγάλο βαθμό τον επόμενο αιώνα. Το 2015, ο ΛίντσεΪ Σμιθ Ζρυλ, επιμελητής της συλλογής Plate Stacks του Χάρβαρντ, εργαζόταν για να καταγράψει και να ψηφιοποιήσει τις αστρονομικές πλάκες για το DASCH και ανακάλυψε περίπου 118 κουτιά, το καθένα που περιέχει 20 έως 30 φορητούς υπολογιστές, από γυναικείους υπολογιστές και πρώιμους αστρονόμους του Χάρβαρντ. Συνειδητοποίησε ότι οι 2.500+ τόμοι ήταν εκτός του πεδίου της δουλειάς του με την DASCH, αλλά ήθελε να δει το υλικό να διατηρείται και να είναι προσβάσιμο. Ο Σμιθ Ζρυλ προσέγγισε τους βιβλιοθηκονόμους στο Κέντρο Αστροφυσικής του Χάρβαρντ-Σμιθσόνιν.

Σε απάντηση, η Βιβλιοθήκη Wolbach ξεκίνησε το Project PHaEDRA (Διατήρηση των πρώιμων δεδομένων και της έρευνας στο Αστρονομία του Χάρβαρντ).  Η ΝταΪάνα Μπουκέν, επικεφαλής βιβλιοθηκάριος του Wolbach, εξήγησε ότι ο στόχος είναι να καταστεί δυνατή η αναζήτηση πλήρους κειμένου της έρευνας: "Αν ψάχνετε για την Γουιλιαμίνα Φλέμινγκ, δεν πρόκειται να την βρείτε μόνο σε μια δημοσίευση όπου δεν ήταν η συγγραφέας του έργου της. Θα βρεις τη δουλειά της."

Τον Ιούλιο του 2017, η Βιβλιοθήκη Wolbach του Κέντρου Αστροφυσικής του Χάρβαρντ-Σμιθσόνιν αποκάλυψε μια οθόνη που εμφανίζει το έργο της Φλέμινγκ,  συμπεριλαμβανομένου του βιβλίου καταγραφής που περιέχει την ανακάλυψη του νεφελώματος Horsehead.  Η βιβλιοθήκη έχει δεκάδες τόμους έργων της Φλέμινγκ στη συλλογή PHaEDRA. 

  

Από τον Αύγουστο του 2017, περίπου 200 από 2.500 τόμους είχαν μεταγραφεί. Η εργασία αναμένεται να διαρκέσει χρόνια για να ολοκληρωθεί πλήρως. Μερικά από τα σημειωματάρια παρατίθενται μέσω της ιστοσελίδας Smithsonian Digital Volunteers, η οποία ενθαρρύνει τους εθελοντές να τα μεταγράψουν.

Διακρίσεις
----------

* Μέλος της Αστρονομικής και Αστροφυσικής Εταιρείας της Αμερικής και της Αστρονομικής Εταιρείας της Γαλλίας
* Έγινε επίτιμο μέλος της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας του Λονδίνου το 1906, η πρώτη αμερικανή γυναίκα που εκλέχθηκε
* Βραβεύτηκε με το μετάλλιο Γουαδαλούπε Αλμενδράδο (Guadalupe Almendaro) από την Αστρονομική Εταιρεία του Μεξικού για την ανακάλυψη νέων αστεριών
* Διορίστηκε επίτιμος συνεργάτης στην αστρονομία του Wellesley College
* Ο σεληνιακός κρατήρας Fleming πήρε το όνομά του από κοινού και (δεν σχετίζεται στενά) με τον Αλεξάντερ Φλέμινγκ

Παραπομπές
----------

1. 1 2  (Αγγλικά) *SNAC*. w6rr20hq. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
2. 1 2  (Αγγλικά) *Find A Grave*. 58437055. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  (Γερμανικά, Αγγλικά) *FemBio database*. 9921. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. 1 2 3 4 5 6  Marilyn Bailey Ogilvie: «The Biographical Dictionary of Women in Science» (Αγγλικά) Routledge. 16  Δεκεμβρίου 2003. σελ. 452. ISBN-13 978-1-135-96342-2. ISBN-10 0-415-92038-8.
5. ↑  (Αγγλικά) *Find A Grave*.
6. ↑  «Identifiants et Référentiels». (Γαλλικά) *IdRef*. Agence bibliographique de l'enseignement supérieur. Ανακτήθηκε στις 22  Μαΐου 2020.
7. ↑  Zing Tsjeng: «The Scientists» 2018. Ανακτήθηκε στις 16  Ιουλίου 2022. σελ. 16-17. ISBN-13 978-1-78840-032-9.
8. ↑  Cannon, Annie J. (June 1911). «Williamina Paton Fleming». *Science* **33** (861): 987–988. 30 June 1911. doi:10.1126/science.33.861.987. PMID 17799863. Bibcode: 1911Sci....33..987C. .
9. ↑  Ewan, Elizabeth· Innes, Sue (2006). *The biographical dictionary of Scottish women : from the earliest times to 2004*. Edinburgh, Scotland: Edinburgh University Press. σελ. 121. ISBN 978-0748626601. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2019.
10. 1 2 3 4 5  «Women Working 1800–1930, Williamina Paton Stevens Fleming (1857–1911)». *Harvard University Library Open Collections Program*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Απριλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2017.  With links to manuscripts and other resources.
11. 1 2 3  Cannon, Annie J. (June 1911). «Williamina Paton Fleming». *Science* **33** (861): 987–988. 30 June 1911. doi:10.1126/science.33.861.987. PMID 17799863. Bibcode: 1911Sci....33..987C. .
12. 1 2 3 4  Sobel, Dava (2016). *The Glass Universe*. Viking. σελίδες xii. ISBN 978-0698148697.
13. 1 2  Smith, Lindsay (14 Μαρτίου 2015). *Williamina Paton Fleming*. **1**.
14. ↑  Barker, George F. (1887). «On the Henry Draper Memorial Photographs of Stellar Spectra». *Proceedings of the American Philosophical Society* **24**: 166–172. .
15. ↑  Ogilvie, Marilyn Bailey (1986). *Women in Science: Antiquity Through the Nineteenth Century: a Biographical Dictionary with Annotated Bibliography*. MIT Press. σελ. 75. ISBN 978-0-262-65038-0.
16. ↑  Cannon, Annie J. (1915). «The Henry Draper Memorial». *Journal of the Royal Astronomical Society of Canada* **9**: 203. Bibcode: 1915JRASC...9..203C.
17. ↑  Mack, Pamela (1990). «Straying from their orbits: Women in astronomy in America». Στο: Kass-Simon. *Women of Science: Righting the Record*. Bloomington, IN, US: Indiana University Press. σελ. 99. ISBN 9780253208132. Ανακτήθηκε στις 1 Απριλίου 2014.
18. ↑  Natasha Geiling (18 Σεπτεμβρίου 2013). «The Women Who Mapped the Universe And Still Couldn't Get Any Respect». *Smithsonian Magazine*. Ανακτήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2019.
19. ↑  «Williamina FLEMING». *scientificwomen.net*.
20. ↑  Rossiter, Margaret W. (1980). «"Women's Work" in Science, 1880–1910». *Isis* **71** (3): 381–398. doi:10.1086/352540.
21. 1 2  Alex Newman (28 Αυγούστου 2017). «Unearthing the legacy of Harvard's female 'computers'». *BBC News*. Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2017.
22. ↑  Alex McGrath (3 Ιουλίου 2017). «The First Computer: Williamina Fleming and the Horsehead Nebula». *Galactic Gazette*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2017.
23. ↑  «Harvard College Observatory observations, logs, instrument readings, and calculations: an inventory». *Harvard Library*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Αυγούστου 2017. Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2017.
24. ↑  «Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics: Browse Projects». *Smithsonian Digital Volunteers*. Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2017.

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Sobel, Dava (2016). *The Glass Universe: How the Ladies of the Harvard Observatory Took the Measure of the Stars*. Penguin. ISBN 978-0670016952.
* Shearer, Benjamin (1997). *Notable women in the physical sciences : a biographical dictionary*Απαιτείται δωρεάν εγγραφή (1. publ. έκδοση). Westport, Conn. [u.a.]: Greenwood Press. ISBN 978-0313293030.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Γουιλιαμίνα Φλέμινγκ** |

* Waldee, SR; Hazen, ML (Νοέμβριος 1990). *Η ανακάλυψη πρώιμων φωτογραφιών του νεφελώματος Horsehead.* Εκδόσεις της Αστρονομικής Εταιρείας του Ειρηνικού. 102: 1337 Bibcode doi
* Το νεφέλωμα Horsehead τον 19ο αιώνα, από τον Waldee ( αρχειοθετημένο )
* Cannon, Annie J. (Νοέμβριος 1911). *Williamina Paton Φλέμινγκ.* Η Αστροφυσική Εφημερίδα. 34: 314. Bibcode doi
* Βιβλιογραφία από την Αστρονομική Εταιρεία του Ειρηνικού
* Project Continua: Βιογραφία της Williamina Paton Fleming Το Project Continua είναι ένας διαδικτυακός πόρος πολυμέσων αφιερωμένος στη δημιουργία και τη διατήρηση της πνευματικής ιστορίας των γυναικών από τα πρώτα αποδεικτικά στοιχεία που σώζονται στον 21ο αιώνα.
* Λεπτομέρειες γέννησης και γάμου από το ScotlandsPeople : Καταστατικό Αρχείο Γέννησης 282/02/0700; Καταστατικό αρχείο γάμου 282/03/0098

### Νεκρολογία

* «Obituary Notice : Honorary Member : Fleming, Williamina Paton». *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **72**: 261. 1912. doi:10.1093/mnras/72.4.261. ISBN 978-1330116579. ISSN 0035-8711. OCLC 1055557530. Bibcode: 1912MNRAS..72..261..

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 244145054
* LCCN: n2014023782
* ISNI: 0000 0003 8570 8472
* GND: 1102281646
* SUDOC: 083594175

 |

 |