Η **μάχη του Δυρού** (ή Διρού/ Δηρού), ή μάχη της Τζίμοβας, διεξήχθη στις 24 - 25 Ιουνίου του 1826 στην παραλία του Δυρού Μάνης ανάμεσα στους Αιγυπτίους και στους Ελληνες. Ήταν μέρος της διπλής μάχης Βέργας - Δυρού (21-25 Ιουνίου 1826), κατάληξη της εκστρατείας του Ιμπραήμ Πασά εναντίον της Μάνης. Έληξε με νίκη των Ελλήνων.

Ιστορικό πλαίσιο
----------------

### Ο Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο

Προσπαθώντας να καταπνίξει την Ελληνική Επανάσταση, ο σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Μαχμούτ Β’ ζήτησε βοήθεια από τον υποτελή του ηγεμόνα της Αιγύπτου, Μεχμέτ Αλή. Εκείνος, ανταποκρινόμενος, έστειλε τον γιο του Ιμπραήμ Πασά με τεράστιο στρατό, άρτια εκπαιδευμένο. Η απόβαση επιλέχθηκε να γίνει στην Πελοπόννησο, περιοχή που λόγω του εδάφους της προσφερόταν για τη διαμονή των Αιγυπτίων. Έτσι, στις 11-12 Φεβρουαρίου του 1825, οι Αιγύπτιοι αποβιβάζονται στο φρούριο της Μεθώνης. Και όλα αυτά, ενώ οι Έλληνες επιδίδονταν  σε εμφύλιες διαμάχες και η ελληνική κυβέρνηση αδυνατούσε να αντιδράσει ή να υπολογίσει τον κίνδυνο.

### Οι επιχειρήσεις του Ιμπραήμ το 1826

Το 1826, ο Ιμπραήμ κυριαρχεί σε όλη σχεδόν την Πελοπόννησο. Αφού τον Απρίλιο του ίδιου έτους κατέλαβε το Μεσολόγγι, επέστρεψε στον Μοριά, όπου άρχισε τη συνήθη τακτική του για την καταστολή κάθε αντίστασης, δηλαδή τη διενέργεια μαζικών λεηλασιών και καταστροφών. Συγκεκριμένα, στράφηκε κατά των Καλαβρύτων, καθώς και κατά της Κεντρικής και Νότιας Πελοποννήσου γενικότερα. Όλα έδειχναν πως επόμενος στόχος του ήταν η Μάνη.

### Οι προετοιμασίες των Ελλήνων στη Μάνη

Μανιάτες πολεμιστές.
Διαβλέποντας τον επικείμενο κίνδυνο εισβολής του Ιμπραήμ στη Μάνη, οι ισχυροί παράγοντες της περιοχές παραμέρισαν τις διαφορές τους και συγκρότησαν στην Καρδαμύλη εννεαμελή επιτροπή για τον έλεγχο της κατάστασης, με το όνομα «Εφορεία της Σπάρτης». Παράλληλα, τριμελής επιτροπή συγκροτήθηκε για την τροφοδοσία της Μάνης σε περίπτωση έναρξης των εχθροπραξιών με τους Αιγυπτίους. Ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης στις 25 Μαΐου έφτασε στον Αλμυρό για να συμβουλεύσει τους Μανιάτες, και εκείνοι του υποσχέθηκαν πως θα συγκροτήσουν στρατόπεδο σε αυτή την περιοχή. Πλέον, παρά την αδυναμία της Κυβέρνησης η Μάνη θα αντέτασσε σθεναρή αντίσταση στον εισβολέα.

Η εισβολή του Ιμπραήμ στη Μάνη - σχέδιο για επίθεση στον Δυρό
-------------------------------------------------------------

Ο Ιμπραήμ Πασάς της Αιγύπτου, αρχηγός των αιγυπτιακών στρατευμάτων στη μάχη του Δυρού.
Στις 21 Μαΐου ο Ιμπραήμ επιτίθεται κατά του τείχους τη Βέργας, που είχαν χτίσει οι Μανιάτες για να ανακόψουν την προέλασή του. Κατά την διάρκεια της μάχης της Βέργας, ο Ιμπραήμ αποφάσισε να εισβάλει κατά των Μανιατών από πίσω. Ο στόχος του ήταν να στείλει ένα μικρό στόλο με λίγους στρατιώτες στον κόλπο του Δυρού, 2 χιλιόμετρα νότια της Αρεόπολης (τότε ονομαζόταν Τζίμοβα). Σκοπός της μάχης ήταν η κατάληψη της ανοχύρωτης Αρεόπολης. Έτσι, θα κατάφερνε να κόψει τις γραμμές επικοινωνίας των Ελλήνων στη Βέργα αλλά και να τους μειώσει το ηθικό. Έπειτα θα ήταν σε θέση να εισβάλει στη Μάνη από ανατολικά και να καταλάβει τα ανατολικά περάσματα της περιοχής που οδηγούσαν προς το Γύθειο. Ο συγγραφέας Πίτερ Γκρίνεϊλτζ και Έντουαρντ Ηλιόπουλος περιγράφουν αυτό το σχέδιο ως άριστο.

Η μάχη
------

### Απόβαση - πρώτη επίθεση των Αιγυπτίων

Στις 24 Ιουνίου, ο Ιμπραήμ έστειλε τελικά έναν μικρό στόλο 1.500 ανδρών στον κόλπο του Διρού για να καταλάβουν την Αρεόπολη. Χωρισμένοι σε δύο σώματα, οι Αιγύπτιοι κατευθύνονταν οι μεν προς την Αρεόπολη και οι δε προς τον Πύργο και τη Χαριά. Αν και οι κάτοικοι αυτών των περιοχών - κυρίως γυναικόπαιδα, αφού οι άνδρες βρίσκονταν στον Αλμυρό - πανικοβλήθηκαν, κατάφεραν γρήγορα να συγκροτηθούν και να αμυνθούν οχυρωμένοι σε οχυρούς πύργους. Οι Αιγύπτιοι δέχθηκαν κανονιοβολισμούς από τον πύργο του Πικουλάκη, καθώς και χτυπήματα από σώματα Μανιατών και επέστρεψαν στις αρχικές τους θέσεις. Παράλληλα, Έλληνες από τα γύρω χωριά έσπευσαν να τους ενισχύσουν τους αμυνόμενους.

### Δεύτερη επίθεση των Αιγυπτίων

Ο Ιμπραήμ, βλέποντας την ήττα των στρατιωτών του, στις 25 Ιουνίου έστειλε νέες δυνάμεις για να καταλάβουν τη Τζίμοβα. Οι κινήσεις των Αιγυπτίων, όμως, αποκαλύφθηκαν και οι καμπάνες των εκκλησιών της Τζίμοβας σήμαναν συναγερμό. Οι αρχικά τρομοκρατημένοι κάτοικοι, μάχιμοι, γυναικόπαιδα και κληρικοί, βρήκαν σύντομα το θάρρος τους και καταδίωξαν τους Αιγυπτίους με ασυγκράτητη ορμή. Με οποιοδήποτε μέσο διέθεταν, ακόμη και με πέτρες, ξύλα και δρεπάνια, επιτέθηκαν στους εισβολείς, οι οποίοι ξαφνιασμένοι από το παράτολμο θάρρος των Μανιατών τράπηκαν σε άτακτη φυγή.

Απολογισμός
-----------

Στις 26 Ιουνίου, οι επιβιώσαντες Αιγύπτιοι διεσώθησαν από τον στόλο του Ιμπραήμ. Όσοι δεν κατάφεραν να επιβιβαστούν στα πλοία πριν εκείνα απομακρυνθούν από τις ακτές, έπρεπε να κολυμπήσουν προς αυτά, αλλά οι περισσότεροι καταδιώχθηκαν από τους Μανιάτες. Αυτή η μάχη στοίχισε χίλιους άνδρες στους Αιγύπτιους. Μετά την ήττα στη μάχη της Βέργας ο Ιμπραήμ αποχώρησε από την περιοχή. Για άλλη μια φορά η Μάνη σώθηκε, χάρις στη μαζική κινητοποίηση των κατοίκων της. Στον αγώνα διακρίθηκαν ιδιαιτέρως οι Μανιάτισσες, για τις οποίες ο Διονύσιος Κόκκινος στο ιστορικό έργο του συνθέτει πραγματικό εγκώμιο. Οι γυναίκες, εκτός από τον εφοδιασμό των μαχίμων με τρόφιμα και πολεμοφόδια, συμμετείχαν ενεργά στις συγκρούσεις. Ο Κόκκινος μάλιστα αναφέρει το παράδειγμα της Πανώριας, κόρης του γερο-Βοζίκη, που σκότωσε με ένα δρεπάνι έναν Αιγύπτιο που προσπαθούσε να δέσει σε δέντρο τον πατέρα της, με τη βοήθεια του οποίου φόνευσε και τον σύντροφό του.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Κρέμος 1879, σελ. 25. Από άλλες πηγές η ημερομηνία της μάχης δίδεται 21-22, αλλά μάλλον πρόκειται για λάθος, αφού οι περισσότερες συμφωνούν σε 24-25.
2. ↑  *Δρακόπουλος & Ευθυμίου 2004*. σελ. 87.
3. ↑  *Βακαλόπουλος 1986*. σελ. 11-13.
4. ↑  *Βακαλόπουλος 1975*. σελ. 418-419.
5. 1 2  *Βακαλόπουλος 1975*. σελ. 419.
6. 1 2 3 4 5 6 7 8  Greenhalgh and Eliopoulos 1985. σελ. 62.
7. ↑  *Βακαλόπουλος 1986*. σελ. 566-567.
8. 1 2 3  *Κόκκινος 1974*. σελ. 424.

Πηγές
-----

* Βακαλόπουλος, Α. (1975). Η Επανάσταση κατά το 1826. *Ιστορία του ελληνικού έθνους – Τόμος 12:* *Η ελληνική επανάσταση και η ίδρυση του ελληνικού κράτους (1813-1822)* (σελ. 408-436). Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών.
* Βακαλόπουλος Α. (1986). *Ιστορία του Νέου Ελληνισμού: Η μεγάλη Ελληνική Επανάσταση (1821-1829) – Τόμος 7: Ο αφρικανικός Σιμούν στην Ελλάδα ή η επιδρομή του Ιμπραΐμ*. Θεσσαλονίκη.
* Δρακόπουλος, Β. & Ευθυμίου, Γ. (Επιμ.) (2004). *Επίτομο λεξικό της ελληνικής ιστορίας: Ημερομηνίες*. Αθήνα: Το Βήμα.
* Κόκκινος, Δ. (1974). *Η ελληνική επανάστασις*, Τόμος 5. Αθήνα: Μέλισσα.
* Κρέμος, Γ. (1879). *Χρονολόγια της ελληνικής ιστορίας – Τόμος 3: 1453-1830*. Αθήνα: Τυπογραφείο Δημητρίου Ιασεμίδου.

* Greenhalgh, P. & Eliopoulos, E. (1985). *Deep into Mani: Journey to the Southern Tip of Greece.* Λονδίνο: Faber & Faber.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Χρονολόγιο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 (1821 - 1829) |
| --- |
|  |
| 1821 | 
* Εξέγερση στην Μολδοβλαχία
* Συνέλευση της Βοστίτσας
* Επανάσταση της Μάνης
* Απελευθέρωση της Καλαμάτας
* Ξεσηκωμός της Πάτρας
* Πολιορκία του Χλεμουτσίου
* Πολιορκία των Σαλώνων
* Πολιορκία του Λιδωρικίου
* Μάχη του Μαλανδρίνου
* Πολιορκία της Λιβαδειάς
* Μάχη του Λεβιδίου
* Μάχη της Αθήνας
* Μάχη της Βλαχοκερασιάς
* Ναυμαχία της Ερεσού
* Μάχη του Κατσαρού
* Πολιορκία και άλωση του Λάλα
* Μάχη του Μακρυνόρους
* Μάχη των Ρουστίκων
* Σφαγές στην Κωνσταντινούπολη (1821)
* Σφαγή στον Σκοπό Ανατολικής Θράκης
* Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης
* Πολιορκία του Νεοκάστρου
* Πολιορκία της Μονεμβασίας
* Πολιορκία του Μπεκίου
* Μάχη του Δερβέν Φούρκα
* Μάχη του Πατρατζικίου
* Μάχη της Αλαμάνας
* Μάχη του Γαλατσίου
* Μάχη της Βογόρτσας
* Μάχη στα Δερβίζιανα
* Μάχη του Βαλτετσίου
* Μάχη των Δολιανών και Βερβένων
* Μάχη του Αγίου Αθανασίου Καρύταινας
* Πολιορκία της Αταλάντης
* Πολιορκία της Μενδενίτσας
* Πολιορκία των Αθηνών
* Συνέλευση των Καλτεζών
* Μάχη του Βραχωρίου
* Μάχη του Καβοφονιά
* Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς
* Μάχη των Βρυσακίων
* Μάχη του Δραγατσανίου
* Μάχη της Θεσσαλονίκης
* Μάχη της Ρεντίνας
* Μάχη των Βασιλικών Θεσσαλονίκης
* Μάχη του Σκουλενίου
* Μάχη των Βαριάδων
* Μάχη του Σταυρού
* Μάχη της Γράνας
* Μάχη των Βασιλικών Φθιώτιδας
* Μάχη των Κομψάδων
* Μάχη των Πέντε Πηγαδιών
* Καταστροφή της Βοστίτσας
* Καταστροφή του Γαλαξειδίου
* Άλωση της Τριπολιτσάς
* Μάχη της Μονής Σέκκου
* Μάχη της Κασσάνδρας
* Πολιορκία της Άρτας
* Α΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
* Συνέλευση των Σαλώνων
 |
|  |
| 1822 | 
* Πολιορκία του Ακροκορίνθου
* Μάχη του Ρεθύμνου
* Ναυμαχία της Πάτρας
* Μάχη της Χαλανδρίτσας
* Μάχη του Σαραβαλίου
* Μάχη του Γηροκομείου
* Πολιορκία της Πάτρας
* Μάχη των Στύρων
* Πολιορκία της Καρύστου
* Μάχη στα Δυο Βουνά Ευβοίας
* Σφαγή της Χίου
* Καταστροφή της Νάουσας
* Μάχη του Καστέλλου Ρεθύμνης
* Α΄ Γενική συνέλευση των Κρητών
* Πυρπόληση Τουρκικής Ναυαρχίδας στη Χίο
* Άλωση της Ακρόπολης
* Μάχη της Μαλάξας
* Μάχη στο Κομπότι
* Μάχη της Πλάκας
* Μάχη του Πέτα
* Μάχη της Σπλάντζας
* Μάχη των Δερβενακίων
* Μάχη του Αγιονορίου
* Μάχη στο Ναβαρίκο, Χώνια και Κιάφα
* Μάχη στον Άγιο Σώστη
* Μάχη του Αετού
* Ναυμαχία των Σπετσών
* Ναυμαχία της Τενέδου
* Μάχη του Δαδίου
* Κατάληψη του Παλαμηδίου
* Πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου
 |
|  |
| 1823 | 
* Μάχη της Ακράτας
* Μάχη του Αγίου Βλασίου (Αιτωλοακαρνανία)
* Μάχη του Λέχαιου
* Μάχη του Κεφαλόβρυσου
* Μάχη της Καλιακούδας
* Καταστροφή του Μελιδονίου
* Δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου
* Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος
* Β΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
 |
|  |
| 1824 | 
* Καταστροφή της Κάσου
* Καταστροφή των Ψαρών
* Μάχη της Άμπλιανης
* Ναυμαχία της Σάμου
* Μάχη της Πανάσαρης
* Μάχη στον Μαραθώνα (1824)
* Μάχη του Βουργαρελίου
* Ναυμαχία του Γέροντα
* Γ΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
 |
|  |
| 1825 | 
* Μάχη της Σχοινόλακκας
* Μάχη του Κρεμμυδίου
* Πτώση της Σφακτηρίας
* Πτώση του Νεοκάστρου
* Ναυμαχία της Μεθώνης
* Ναυμαχία της Άνδρου
* Τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου
* Μάχη στο Μανιάκι
* Μάχη του Βαρυπέτρου
* Ναυμαχία του Καφηρέα
* Μάχη της Τραμπάλας
* Μάχη των Μύλων
* Μάχη στα Τρίκορφα
* Ναυμαχία της Αλεξάνδρειας
* Μάχη του Κακοσάλεσι
* Εκστρατεία στο Λίβανο
* Καταστροφή της Βυτίνας
 |
|  |
| 1826 | 
* Μάχη της Κλείσοβας
* Έξοδος του Μεσολογγίου
* Μάχη στο Καστράκι
* Μάχη του Θριάσιου Πεδίου
* Μάχη της Βέργας
* Μάχη του Πολυάραβου
* Μάχη του Διρού
* Μάχη του Μεχμέταγα
* Πολιορκία της Βαρνάκοβας
* Μάχη του Χαϊδαρίου
* Μάχη της Δόμβραινας
* Πολιορκία της Ακροπόλεως
* Μάχη της Αράχωβας
* Μάχη στο Τουρκοχώρι
 |
|  |
| 1827 | 
* Μάχη στο Δίστομο
* Μάχη του Καματερού
* Μάχη της Καστέλλας
* Μάχη των Τριών Πύργων
* Μάχη στο Κερατσίνι
* Μάχη του Αναλάτου
* Πτώση της Ακρόπολης
* Μάχη στο Μέγα Σπήλαιο
* Μάχη της Καυκαριάς
* Ναυμαχία του Ναυαρίνου
* Ναυμαχία της Αγκάλης
* Εκστρατεία της Χίου
 |
|  |
| 1828 | 
* Πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο
* Ναυμαχία του κάβο Μπαμπά
* Μάχη του Φραγκοκάστελλου
* Εκστρατεία του Μοριά
* Απελευθέρωση των Πατρών
 |
|  |
| 1829 | 
* Μάχη του Μαρτίνου
* Μάχη του Ανηφορήτου
* Μάχη της Κορωνησίας
* Μάχη της Πέτρας
 |

 |

* 
*