Ο **Tιβέριος Ιούλιος Σαυρομάτης Β΄** *Φιλοκαίσαρ Φιλορωμαίος Ευσεβής*, πιο απλά **Σαυρομάτης Β΄** από τη δυναστεία Τιβερίων-Ιουλίων του Βοσπόρου ήταν βασιλιάς -ως υποτελής στη Ρώμη- τού Κιμμερίου Βοσπόρου. Τα νομίσματά του είναι γνωστά για την περίοδο 172–210, πιθανώς να αντιστοιχούν σε ολόκληρη τη βασιλεία του.

Η καταγωγή
----------

Ο Τιβ. Ιούλ. Σαυρομάτης Β΄ είναι γνωστό από τις επιγραφές, ότι ήταν γιος τού βασιλιά τού Βοσπόρου Τ. Ι. Ροιμητάλκη.  Ο προκάτοχος τού Σαυρομάτη Β΄, ο Τ. Ι. Ευπάτωρ, μπορεί να ήταν θείος του. 

Αν και το επώνυμό του "Σαυρομάτης" υποδηλώνει υποτιθέμενη σαρματική καταγωγή από γάμους με Σαρμάτες πριγκίπισσες, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτοί που έφεραν τον τίτλο, ήταν πραγματικοί Σαρμάτες.  Η βασιλική δυναστεία του Βοσπόρου είχε ιδρυθεί τον 1ο αι. μ.Χ. από τον Τ. Ι. Ασπούργο και τον γιο του Τ. Ι. Μιθριδάτη (δηλαδή τον γιο και τον εγγονό, αντίστοιχα, τού βασιλιά τού Βοσπόρου Ασάνδρου και της βασίλισσας-συζύγου του Δυνάμεως).   Ο Ασπούργος και ο Μιθριδάτης, όχι μόνο σχετίζονταν με τον βασιλικό οίκο της Θράκης, αλλά ήταν επίσης απόγονοι και τού Μιθριδάτη ΣΤ΄ *Ευπάτορα* τού Πόντου (που ήταν τόσο Πέρσης, όσο και Σελευκίδης, δηλ. Έλληνας στην καταγωγή ) και τού Ρωμαίου στρατηγού της Β΄ Τριανδρίας Μάρκου Αντώνιου, μέσω τής βασίλισσας Αντωνίας Τρύφαινας τής Θράκης και τής μητέρας της Πυθοδωρίδας του Πόντου.

Ο βίος του
----------

Όταν ο Ευπάτωρ απεβίωσε κάποια στιγμή μεταξύ 170 και 172,  τον διαδέχθηκε ο Σαυρομάτης Β΄. Αυτός βασίλευσε ως ηγεμόνας τού Βοσπόρου από εκείνη την ημερομηνία μέχρι το τέλος του το 210/211.  Έγραφε τον βασιλικό του τίτλο στα ελληνικά στα νομίσματά του: *ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΣΑΥΡΟΜΑΤΟΥ*. Ήταν σύγχρονος των Ρωμαίων Αυτοκρατόρων Μάρκου Αυρήλιου, Κόμμοδου, Περτίνακα, Δίδιου Ιουλιανού, Σεπτίμιου Σεβήρου και Καρακάλλα.

Χρυσός στατήρας τού Σαυρομάτη Β΄. Εμπρός όψη: κεφαλή τού Σαυρομάτη Β΄, επιγρ,: BACΙΛΕΩC CΑΥΡΟΜΑΤΟΥ. Οπίσθια όψη: αντωπές κεφαλές των Σεπτίμιου Σεβήρου και τού γιου του Καρακάλλα, έτος YqE΄ = 495 = 198/199.
Λίγα είναι γνωστά για τη ζωή και τη βασιλεία τού Σαυρομάτη Β΄. Σύμφωνα με τα σωζόμενα νομίσματα, φαίνεται ότι ήταν ένα θρησκευόμενο άτομο, που ασχολείτο με το ιερό της θεάς Αφροδίτης και τη λατρεία της. Το 193 ο Σαυρομάτης Β΄ τελείωσε μία στρατιωτική εκστρατεία κατά των Σκυθών και των φυλών των Σιράχων και τους νίκησε επιτυχώς.  Αυτές οι νίκες είναι γνωστές από μία επιγραφή, που βρέθηκε στην Tάναϊν, αφιερωμένη στον εορτασμό της στρατιωτικής νίκης τού βασιλιά.  Αυτή η στρατιωτική εκστρατεία ξεκίνησε ίσως το 186, όταν πυροδοτήθηκε μία οικονομική κρίση στο βασίλειο του Βοσπόρου.  Προκειμένου να βελτιώσει τη χαλαρή οικονομία τού βασιλείου του, ο Σαυρομάτης Β΄ ξεκίνησε μία σειρά νομισματικών μεταρρυθμίσεων το 186, που -κατά τη διάρκεια μίας δεκαετίας- μείωναν σταδιακά το βάρος των χάλκινων νομισμάτων του, αυξάνοντας παράλληλα την κυκλοφορία τού χρυσού στατήρα.  Την τελευταία δεκαετία του 2ου αι. μ.Χ. τα νομίσματα του Σαυρομάτη Β΄ συνήθως παρουσίαζαν επίσης το πορτρέτο του Σεπτίμιου Σεβήρου. Δεν είναι γνωστό αν αυτό ήταν εντολή, που δόθηκε από τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα στον *πελάτη* του ή αν ο βασιλιάς τού Βοσπόρου το έκανε με δική του βούληση. 

Ο Σαυρομάτης Β΄ νυμφεύτηκε μία γυναίκα, που δεν κατονομάζεται. Από αυτόν τον γάμο απέκτησε τουλάχιστον έναν γιο, τον Τ. Ι. Ρησκούπορι Γ΄. Ο Ρησκούπορις Γ΄ διαδέχθηκε τον Σαυρομάτη Β΄ το 210/211.

Δείτε επίσης
------------

* Βασίλειο του Βοσπόρου
* Κατάλογος βασιλέων του Κιμμερίου Βοσπόρου
* Ρωμαϊκή Κριμαία
* Πινακίδες Τανάιδος

Bιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

1. ↑  Ivantchik (2014).
2. 1 2  Mitchiner, Michael (1978). *The Ancient & Classical World, 600 B.C.-A.D. 650* (στα Αγγλικά). Hawkins Publications. σελ. 69. ISBN 978-0-904173-16-1.
3. 1 2 3  Settipani, Christian (2006). *Continuité des élites à Byzance durant les siècles obscurs: les princes caucasiens et l'Empire du VI:e au IX:e siècle* (στα French). Paris: De Boccard. σελ. 408. ISBN 978-2-7018-0226-8. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
4. 1 2 3  Mommsen (2005).
5. 1 2  Sullivan (1990).
6. ↑  Engels (2017).
7. ↑  Mayor (2011).
8. ↑  Huzar (1978).
9. ↑  Myzgin & Beidin (2012).
10. 1 2 3 4 5  Zograph (1938).

### Πηγές

* Myzgin, Kirill; Beidin, Georgiy (2012), «Finds of Bosporan Coins in the Territory of the East-European Barbaricum», στο: Anna Kowalczyk, επιμ. *Notae Numismaticae*, **VII**, Kraków: Muzeum Narodowe w Krakowie i Autorzy, σελ. 57–76, ISSN 1426-5435,
* Engels (2017), «The Seleucid and Achaemenid Court: Continuity or Change?», στο: Andrew Erskine; Lloyd Llewellyn-Jones; Shane Wallace, επιμ. *The Hellenistic Court: Monarchic Power and Elite Society from Alexander to Cleopatra*, Ceredigion: The Classical Press of Wales, σελ. 69–100, ISBN 978-1-910589-62-5,
* Huzar, Eleanor Goltz (1978), *Mark Antony: a Biography*, Minneapolis: University of Minnesota Press, ISBN 0-8166-0863-6,
* Ivantchik, Askold (2014), «Roman Troops in the Bosporus. Old Problem in the Light of a New Inscription Found in Tanais», *Ancient Civilizations from Scythia to Siberia* (Brill) **20**: 165–194,
* Mayor, Adrienne (2011), *Poison King: The Life and Legend of Mithradates, Rome's Deadliest Enemy*, Princeton: Princeton University Press, ISBN 978-0691-15026-0,
* Mommsen, Theodore (2005), William P. Dickson, επιμ. *The provinces of the Roman empire from Caesar to Diocletian*, Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Library,
* Sullivan, Richard, D. (1990), *Near Eastern Royalty and Rome, 100-30 BC*, Toronto: University of Toronto Press, ISBN 0-8020-2682-6,
* Zograph, A. N. (1938), «Sauromates II's Reform of the Currency», *The Numismatic Chronicle and Journal of the Royal Numismatic Society* **18**: 99–116

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Ρώμη, ο ελληνικός κόσμος και η Ανατολή, των Fergus Millar, Hannah M. Cotton και Guy M. Rogers, Τόμος 2: Κυβέρνηση, Κοινωνία & Πολιτισμός στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Eξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Νομισματοκοπία Sauromates II

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ΠροκάτοχοςΤ. Ι. Ευπάτωρ | **Βασιλιάς τού Βοσπόρου**172–210 | ΔιάδοχοςΤ. Ι. Ρησκούπορις Γ΄ |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Μονάρχες του βασιλείου του Βοσπόρου |
| --- |
|  |
| Αρχαιανακτίδες | 
* Αρχαιάναξ
* διάφοροι βασιλείς (άγνωστοι)
 |
|  |
| Δυναστεία των Σπαρτοκιδών | 
* Σπάρτοκος Α΄
* Σάτυρος Α΄
* Σέλευκος
* Λεύκων Α΄
* Γόργιππος
* Σπάρτοκος Β΄
* Παιρισάδης Α΄
* Σάτυρος Β΄
* Πρύτανις
* Εύμηλος
* Σπάρτοκος Γ΄
* Παιρισάδης Β΄
* Σπάρτοκος Δ΄
* Λεύκων Β΄
* Σπάρτοκος Ε΄
* Υγιαίνων (αντιβασιλιάς)
* Καμασαρύη
* Παιρισάδης Γ΄
* Παιρισάδης Δ΄
* Σπάρτοκος ΣΤ΄
* Παιρισάδης Ε΄
 |
|  |
| εξουσία των Σκυθών | 
* Σαύμαχος
 |
|  |
| Δυναστεία των Μιθριδατιδών | 
* Μιθριδάτης Α΄
* Φαρνάκης
* Δύναμις *μαζί με τον* Άσανδρο
* Μιθριδάτης Β΄
* Δύναμις *μαζί με τον* Άσανδρο
* Δύναμις
* Δύναμις *μαζί με τον* Σκριβόνιο
* Δύναμις *μαζί με τον* Πολέμονα Α΄
* Δύναμις
 |
|  |
| Δυναστεία Τιβερίων-Ιουλίων του Βοσπόρου | 
* Ασπούργος
* (Πολέμων Β΄)
* Γηπαίπυρις
* Μιθριδάτης Γ΄
* Κότυς Α΄
* Ρησκούπορις Α΄
* Σαυρομάτης Α΄
* Κότυς Β΄
* Ροιμητάλκης
* Ευπάτωρ
* Σαυρομάτης Β΄
* Ρησκούπορις Γ΄
* Κότυς Γ΄
* Σαυρομάτης Γ΄
* Ρησκούπορις Δ΄
* Χηδόσβιος
* Ινινθίμεος
* Ρησκούπορις Ε΄
* Φαρσάνζης
* Τειράνης
* Σαυρομάτης Δ΄
* Θεοθόρσης
* Ραδαμσάδης
* Ρησκούπορις ΣΤ΄
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* VIAF: 4980156075625853980001
* GND: 1188283529

 |

 |