Η **Μαρία Πετραλίφαινα** ή **Μαρία Δούκαινα Κομνηνή Πετραλίφαινα** (13ος αι.) ήταν η σύζυγος του Δεσπότη της Ηπείρου και Αυτοκράτορα της Θεσσαλονίκης Θεοδώρου Κομνηνού Δούκα (1224 - 1230). Η Μαρία Πετραλίφαινα ήταν η πρώτη σύζυγος Δεσπότη της Ηπείρου που έχει καταγραφεί το μικρό της όνομα. Ο πρώτος Δεσπότης Μιχαήλ Α΄ Κομνηνός Δούκας είχε δυο συζύγους από την Οικογένεια Μελισσηνών αλλά τα ονόματα τους είναι άγνωστα. Η Μαρία ήταν μέλος της Οικογένειας Πετραλίφα με καταγωγή από την Ιταλία, ο αδελφός της Ιωάννης Πετραλίφας ήταν ευγενής στην αυλή του αυτοκράτορα Ισαάκιου Β΄ Άγγελου που τον διόρισε διοικητή στην Θεσσαλία και την Μακεδονία. Το 1195 είχε ενεργό συμμετοχή στην ανατροπή του αυτοκράτορα από τον αδελφό του Αλέξιο Γ΄ Άγγελο. Η κόρη του Ιωάννη Αγία Θεοδώρα της Άρτας παντρεύτηκε τον Μιχαήλ Β΄ Κομνηνό Δούκα νόθο γιο του ιδρυτή του Δεσποτάτου Μιχαήλ Α΄.

Γάμος με τον Θεόδωρο Κομνηνό Δούκα
----------------------------------

Η Μαρία Πετραλίφαινα παντρεύτηκε τον Θεόδωρο Κομνηνό Δούκα την εποχή που ο Θεόδωρος ζούσε στην αυλή του ιδρυτή της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας Θεόδωρου Α΄ Λάσκαρη. Ο Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας ήταν γιος του Σεβαστοκράτορος Ιωάννη Δούκα και της Ζωής Δούκαινας. Όταν οι Φράγκοι που συμμετείχαν στην Δ΄ Σταυροφορία κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη (1204) ο Θεόδωρος ακολούθησε τον Λάσκαρη που δραπέτευσε στην Μικρά Ασία και ίδρυσε την Αυτοκρατορία της Νίκαιας. Ο Θεόδωρος κλήθηκε από τον ετεροθαλή αδελφό του Μιχαήλ Α΄ τον ιδρυτή του Δεσποτάτου της Ηπείρου που τον προόριζε διάδοχο επειδή ο γιος του Μιχαήλ ήταν νόθος, συνεπώς ακατάλληλος για την διαδοχή. Ο ιστορικός Κωνσταντίνος Βάρζος αναφέρει ότι το μεγαλύτερο παιδί του Θεόδωρου και της Μαρίας γεννήθηκε το 1206. Η Θεοδώρα δεν καταγράφεται στα έγγραφα της εποχής της με το οικογενειακό της επώνυμο αλλά σαν *"Δούκαινα"* και *"Κομνηνή"*.

Οικογένεια
----------

Με τον σύζυγό της Θεόδωρο Κομνηνό Δούκα Άγγελο δεσπότη της Ηπείρου απέκτησε:

* Άννα άκμασε 1228-1234, που παντρεύτηκε το Στέφανο-Ραδοσλάβο Νεμάνιτς βασιλιά της Σερβίας.
* Ιωάννης απεβ. 1244, που τον διαδέχτηκε ως δεσπότης της Θεσσαλονίκης το 1237.
* Ειρήνη άκμασε 1238-1256, που παντρεύτηκε τον Ιβάν Ασέν Β΄ της Βουλγαρίας.
* Δημήτριος γενν. 1220, που τον διαδέχτηκε ως δεσπότης της Θεσσαλονίκης το 1244.

Παραπομπές
----------

1. ↑  p22004.htm#i220033. Ανακτήθηκε στις 7  Αυγούστου 2020.
2. 1 2 3 4  Darryl Roger Lundy: (Αγγλικά) *The Peerage*.
3. ↑  Varzos 1984, σελίδες 673–674, 689.
4. ↑  ODB, "Petraliphas" (A. Kazhdan), p. 1643.
5. ↑  Varzos 1984, σελ. 554 (note 20).
6. ↑  Polemis 1968, σελ. 90.
7. ↑  Varzos 1984, σελ. 548.
8. ↑  Varzos 1984, σελίδες 553–554.
9. ↑  ODB, "Theodore Komnenos Doukas" (M. J. Angold), p. 2042.
10. ↑  Varzos 1984, σελ. 553.
11. ↑  Varzos 1984, σελίδες 554, 555 (note 23).
12. ↑  Varzos 1984, σελίδες 554, 555 (notes 21, 22).
13. ↑  Varzos 1984, σελ. 637.

Πηγές
-----

* Kazhdan, Alexander (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford and New York: Oxford University Press.
* Polemis, Demetrios I. (1968). *The Doukai: A Contribution to Byzantine Prosopography*. London: The Athlone Press.
* Varzos, Konstantinos (1984). *Η Γενεαλογία των Κομνηνών [The Genealogy of the Komnenoi] (PDF)*. *Centre for Byzantine Studies*. Thessaloniki: University of Thessaloniki.