Διασωθέντα πάνελ από το *Pala Feriale* ή το «ρετάμπλ της εβδομάδας», για το περίφημο μεταλλικό έργο και το σμάλτο Pala d'Oro της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου, 1345
Ο **Πάολο Βενετσάνο** (Paolo Veneziano, επίσης Veneziano Paolo ή Paolo da Venezia, ενεργός το 1333, πέθανε μετά το 1358) ήταν ζωγράφος του 14ου αιώνα από τη Βενετία, ο «ιδρυτής της Ενετικής σχολής ζωγραφικής», πιθανότατα ενεργός μεταξύ περίπου 1321 και 1362.   Έχει χαρακτηριστεί «ο σημαντικότερος Ενετός ζωγράφος του 14ου αιώνα».  Τα πολλά υπογεγραμμένα και χρονολογημένα έργα του, μερικά σε συνεργασία με τους γιους του, κυμαίνονται χρονολογικά μεταξύ 1333 και 1358.  Θεωρήθηκε ως ο επίσημος ζωγράφος της Ενετικής Δημοκρατίας. 

 *Παναγία και Βρέφος*, κεντρικό πάνελ πολυπτύχου, Μουσείο του Λούβρου, 1354.
Ηγήθηκε της ανάπτυξης στη Βενετία των περίτεχνων πολυπτύχων ή «σύνθετων ρετάμπλ», τα οποία έγιναν δημοφιλή σε όλη την Ιταλία κατά τον 13ο αιώνα, εν μέρει ως απάντηση σε λειτουργικές αλλαγές (που αντιστράφηκαν μόνο τον 20ό αιώνα) που τοποθέτησαν τον ιερέα να επιτελεί τη λειτουργία στην ίδια πλευρά του βωμού με το εκκλησίασμα, έτσι με την πλάτη του σε αυτούς για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό ενθάρρυνε τη δημιουργία ρετάμπλ πίσω και πάνω από τον βωμό, ως οπτική λατρευτική εστίαση.  Είναι ο παλαιότερος Ενετός ζωγράφος του οποίου το όνομα είναι γνωστό και ο πρώτος που ζωγράφισε το νέο θέμα της στέψης της Παναγίας. 

Το ύφος του είναι «ακόμα βυζαντινό», δηλαδή ιταλο-βυζαντινό, αλλά επηρεάζεται όλο και περισσότερο από τη γοτθική τέχνη που αναπτύσσεται βόρεια των Άλπεων και προσωπικά στοιχεία. Ωστόσο, η επιρροή από τον Τζόττο είναι "σχεδόν εντελώς απούσα".

Βιογραφία
---------

Γεννήθηκε σε οικογένεια καλλιτεχνών. Διαχειρίστηκε ένα μεγάλο εργαστήριο στο οποίο συνεργάστηκε με τους γιους του Μάρκο, Λούκα και Τζοβάννι. Ήταν ο επίσημος ζωγράφος της Αντρέα Ντάντολο, για τον οποίο αυτός και οι γιοι του Λούκα και Τζοβάννι ζωγράφισαν το *Pala Feriale* ή «ρεταμπλ της εβδομάδας», για το διάσημο έργο από μέταλλο και σμάλτο "Pala d'Oro" της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου στη Βενετία, το οποίο άνοιξ\γε μόνο τις Κυριακές και τις γιορτές. Δυστυχώς, οι περισσότερες από τις πολλές σκηνές αυτών των ζωγραφισμένων καλυμμάτων, ίσως η πιο διάσημη παραγγελία του, έχουν πλέον χαθεί. 

Ο Πάολο ταυτοποιήθηκε στο παρελθόν με τον καλλιτέχνη υπεύθυνο για τα έργα που αποδόθηκαν στον "Δάσκαλο της Στέψης της Ουάσιγκτον". Δεν υπάρχει πλέον ομοφωνία μεταξύ ιστορικών τέχνης σχετικά με αυτήν την ταυτοποίηση.

Ύφος
----

Το ύφος του Πάολο αποδίδεται σε βυζαντινές επιρροές αλλά προδίδει επίσης γνώση της σύγχρονης ζωγραφικής στο Ρίμινι. Τα πιο προηγμένα έργα του δείχνουν την επιρροή της γοτθικής τέχνης. Μέσω της τέχνης του ήταν ο ιδρυτής της ενετικής Σχολής που θα ασκούσε επιρροή κατά τον 14ο αιώνα και συγκεκριμένα στον Λορέντσο Βενετσάνο, ο οποίος προφανώς δεν είναι συγγενής του, αλλά πιθανώς μαθητής.

* Ο Ευαγγελισμός*Ο Ευαγγελισμός*
* Πολύπτυχο του Αγίου Σεβερίνου, με τον Τζοβαννίνο ΒενετσάνοΠολύπτυχο του Αγίου Σεβερίνου, με τον Τζοβαννίνο Βενετσάνο
* Πολύπτυχο της Στέψης της Θεοτόκου, Πινακοθήκη της Ακαδημίας (Βενετία)Πολύπτυχο της Στέψης της Θεοτόκου, Πινακοθήκη της Ακαδημίας (Βενετία)
* Στέψη της Θεοτόκου, Εθνική Πινακοθήκη ΛονδίνουΣτέψη της Θεοτόκου, Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου
* Σκηνή από τη ζωή του Αγίου Μάρκου, από το pala feriale, 1345*Σκηνή από τη ζωή του Αγίου Μάρκου*, από το pala feriale, 1345
* Κεντρική Αίθουσα, Άγιος Μάρκος, Μνημείο για τον Δόγη Φραντσέσκο Ντάντολο και τη σύζυγό του: Παρουσιάζονται στην Παναγία*Κεντρική Αίθουσα, Άγιος Μάρκος, Μνημείο για τον Δόγη Φραντσέσκο Ντάντολο και τη σύζυγό του: Παρουσιάζονται στην Παναγία*

Δείτε επίσης
------------

* Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων

Παραπομπές
----------

1. ↑  Steer, 15
2. 1 2  Paolo Veneziano in: Federico Zeri, with the assistance of Elizabeth E. Gardner, *Italian paintings : a catalogue of the collection of the Metropolitan Museum of Art : Venetian school*, p. 47-48
3. ↑  *The Random House Library of Painting and Sculpture: Dictionary of artists and art terms* David Piper, Random House, 1981 (ISBN 0-394-52131-5)
4. ↑  Steer, 15
5. ↑  Robert Gibbs. "Paolo Veneziano." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 23 Mar. 2016
6. ↑  Steer, 15-18
7. ↑  Venice: Mundus Alter
8. ↑  Steer, 18-22
9. ↑  Steer, 22; Venice: Mundus Alter; Rona Goffen, 'Excerpt from the 1995 Save Venice Journal'
10. ↑  Hans M. Schmidt, et al. "Masters, anonymous, and monogrammists." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 23 Mar. 2016

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

* Steer, John, *Venetian painting: A concise history*, 1970, London: Thames and Hudson (World of Art), (ISBN 0500201013)
* "Venice: Mundus Alter" in "Virgin and Child", *Italian Renaissance Learning Resources*, Oxford Art Online In collaboration with the National Gallery of Art, online

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Paolo Veneziano at the National Gallery of Art
* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Paolo Veneziano στο Wikimedia Commons

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 95880464
* **Europeana**: agent/base/97982
* LCCN: nr92042214
* GND: 118789562
* ULAN: 500032292
* MusicBrainz: 3c087a18-8e29-4fab-95a6-184fd6cb2370
* RKD: 61736

 |

 |