Συντεταγμένες: 37°24′15.955″N 22°43′22.868″E﻿ / ﻿37.40443194°N 22.72301889°E﻿ / 37.40443194; 22.72301889

Το **Άστρος** είναι κωμόπολη και έδρα του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας, της επαρχίας Κυνουρίας του νομού Αρκαδίας. Βρίσκεται σε εύφορη κι εκτεταμένη πεδιάδα που έχει σημαντική στρατηγική θέση. Στην απογραφή του 2011 είχε 2.285 κατοίκους. Οι κάτοικοί του ασχολούνται με τη γεωργία, την ελαιοκομία, την αμπελουργία και την κτηνοτροφία. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 70 μέτρων, στο κέντρο του κάμπου της Θυρέας, νοτιοανατολικά της Τρίπολης (40χλμ) και νοτιοδυτικά του Ναυπλίου (33χλμ). Απέχει περίπου 170 χιλιόμετρα από την Αθήνα. Αναφέρεται περιστασιακά και ως *Μεσόγειο Άστρος* για να ξεχωρίζει από το Παράλιο Άστρος.

Ιστορική αναδρομή
-----------------

Η πεδιάδα της Θυρέας από τη Ζάβιτσα. Διακρίνονται το Άστρος και το Παράλιο Άστρος
Η αρχική ονομασία του οικισμού ήταν «Αγιαννίτικα Καλύβια». Η πρώτη επίσημη αναφορά της πόλης με το όνομα «Άστρος» συναντάται σε χρυσόβουλο του έτους 1293 του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου. Στο χρυσόβουλο αυτό ο μητροπολίτης Μονεμβασίας λαμβάνει το αξίωμα του έξαρχου της Πελοποννήσου και του καθορίζονται τα εκκλησιαστικά του δικαιώματα.. Από το χωριό Άγιος Ιωάννης του νομού Αρκαδίας. προήλθε το Άστρος , το Παράλιο Άστρος, αλλά και άλλοι οικισμοί.Στην περιοχή υπήρξαν αρχαίες πόλεις όπως η Θυρέα, η Ανθήνη, η Νηριήδα και η Εύα στην οποία βρίσκεται η πασίγνωστη Έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους, πρώην «Σχολή Καρυτσιώτη».
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους φιλοξενεί ενδιαφέροντα εκθέματα από την έπαυλη του Ηρώδη Αττικού, όπως επιγραφές, μαρμάρινα γλυπτά, αρχιτεκτονικά μέλη, κεφαλές αγαλμάτων, καθώς και ένα αναθηματικό ανάγλυφο με τον Ερμή και τις νύμφες. Επίσης, εκτίθενται κεραμικά από τα νεκροταφεία του Ελληνικού Κυνουρίας και άλλα ενδιαφέροντα έργα του 2ου και 3ου μ.Χ. αιώνα καθώς και μια επιτύμβια στήλη του 4ου π.Χ. Λόγω έλλειψης χώρου, πολλά θαυμάσια έργα βρίσκονται στον προαύλιο χώρο. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους στεγάζεται στο κτήριο της Σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος , χτίστηκε το 1805, που ήταν παράρτημα της Σχολής Καρυτσιώτη του Αγίου Ιωάννου ( χτίστηκε το 1798) στην οποία φοιτούσαν νέοι από όλη τη Ελλάδα. Μαζί με την σχολή, ο Αγιαννίτης Δημήτριος Καρυτσιώτης (1741 - 1819), δώρισε μία μεγάλη έκταση, το λεγόμενο *Αγροκήπιο* περίπου 47 στρέμματα. Το Άστρος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση: στις 29 Μαρτίου -18 Απριλίου του 1823 συγκροτήθηκε εκεί η Β' Εθνική Συνέλευση, με την προεδρία του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, για να ψηφίσει την αναθεώρηση του πρώτου Ελληνικού Συντάγματος της Επιδαύρου.*Η Συνέλευση, στα πρότυπα των Συνταγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης του 1789 μ.Χ. συνέταξε και τη «Διακήρυξη της Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσεως»  υπογραμμένη από 128 Πληρεξούσιους, μεταξύ των οποίων και ο Κολοκοτρώνης,* «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου του Καρυτσιώτου»*, λέει η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης. Η συνέλευση απάντησε με την διακήρυξη ,στην υφήλιο και τους μεγαλους της εποχής. «Είμεθα αποφασισμένοι να ανεξαρτισθώμεν, ως έθνος αυτόνομον και ανεξάρτητον»*

Διοικητική ιστορία
------------------

Η κοινότητα Άστρους με την πρώτη διοικητική διαίρεση του ελληνικού κράτους, εντάχθηκε στον Δήμο Θυρέας, που είχε αρχική έδρα τον Άγιο Ιωάννη*(ΦΕΚ 16Α – 24/05/1835).Από το 1841 έως το 1912, το Άστρος ήταν η χειμερινή έδρα του Δήμου Θυρέας , ο Αγιάννης ήταν η θερινή έδρα {ΦΕΚ 5Α – 08/03/1841) ..Από το 1912 ο οικισμός αποτέλεσε έδρα κοινότητας Άστρους η οποία εξελίχθηκε στο Δήμο Άστρους το 1985 (ΦΕΚ 99Α – 28/05/1985)( Για ιστορικούς λόγους έγινε δήμος).*

Από το 1998 το Άστρος αποτελεί έδρα του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας.(6) *(ΦΕΚ 244Α – 04/12/1997) .*

*Η πρώτη επίσημη αναφορά της πόλης με το όνομα «Άστρος» συναντάται σε χρυσόβουλο του έτους 1293 του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου. Η πρώτη όμως αναφορά   με το όνομα «Άστρον» απαντά στο Γεωγράφο Κλαύδιο Πτολεμαίο (2ος αι. μ.Χ.) Ο Νίκος Βέης (1883–1958) καθηγητής Πανεπιστημίου και Ακαδημαϊκός αναφέρει  «έχομε κατ΄ επανάληψιν μνείας  του Κυνουριακού αυτού πολίσματος» του Άστρους το 1320,1372,1374, 1407,1421, ,1435, 1463, 1467, 1471, 1481. Ο Γ. Τερτσέτης αναφέρει  «συνέτρωγαν  ο Δημήτριος Υψηλάντης  και  ο Κολοκοτρώνης εις τους ίσκιους  των δένδρων του Άστρους».(Διήγησις Συμβάντων της Ελληνικής φυλής  σελ.287) Ο υπασπιστής του Κολοκοτρώνη Φωτάκος αναφέρεi μετά από το τραπέζι  : «Από το Άστρος επεράσαμεν εις τον Άγιον Ιωάννην, και από εκεί, αφού εγευματίσαμεν εις ταις καμάρες του Αγίου Πέτρου, εφθάσαμεν εις Βέρβαινα»*

### Κοινοτάρχες και δήμαρχοι

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Διάρκεια θητείας** | **Κάτοχος** (γέννηση-θάνατος) | **Σημειώσεις** |
| Δήμος Θυρέας (1835-1912) |
| --- |
| 1835-1912 | Δήμαρχοι Θυρέας |  |
| Κοινότητα Άστρους (1912-1985) |
| 1912-1978 | Πρόεδροι της Κοινότητας Άστρους |  |
| 1979-1985 | Χρήστος Δ. Ευθυμίου (1936-2016) | Εκλεγείς το 1978 με ποσοστό 65,6% και επανεκλεγείς το 1982 με ποσοστό 53,7%. Τελευταίος κοινοτάρχης και πρώτος δήμαρχος Άστρους. |
| Δήμος Άστρους (1985-1997) |
| 1985-1994 | Χρήστος Δ. Ευθυμίου (1936-2016) | Επανεκλεγείς το 1986 με ποσοστό 54,2% και το 1990 με 50,1%. Απεβίωσε στις 20 Ιανουαρίου 2016. |
| 1995-1998 | Γεώργιος Δαλιάνης | Εξελέγη το 1994 με 56,5% των ψήφων. Τελευταίος δήμαρχος Άστρους. |
| 1999-σήμερα | Οι δήμαρχοι Βόρειας Κυνουρίας |  |

Η πόλη
------

Η πλατεία Αγίου Παύλου στην Πάνω Γειτονιά
Η πόλη έχει τρεις πλατείες, δύο μεγαλύτερες και μία μικρότερη, την κεντρική, με πολλά μαγαζιά και καταστήματα. Έχει ένα Δημοτικό Σχολείο, Γυμνάσιο, Λύκειο, ΕΠΑΛ, Αρχαιολογικό μουσείο, το οποίο αποτελούσε την πρώην σχολή Καρυτσιώτη (1805). Επίσης έχει Δημαρχείο και δημοτικές υπηρεσίες, Κέντρο Υγείας, τράπεζες και ταχυδρομείο. Διαθέτει ένα γήπεδο ποδοσφαίρου με τεχνητό χλοοτάπητα και ένα κλειστό γυμναστήριο.

Το πολιτιστικό κέντρο Άστρους
Δίπλα από το Άστρος βρίσκεται το χωριό Μελιγού, το οποίο χωροταξικά είναι ενσωματωμένο στην κωμόπολη. Οι περισσότεροι κάτοικοι του Άστρους κατάγονται από τα γύρω χωριά και ιδιαίτερα από τον Άγιο Ιωάννη, πολλοί δε κατοικούν στο Παράλιο Άστρος που βρίσκεται σε απόσταση 4 χλμ.

Στην περιοχή και στη διαδρομή από Άστρος προς Τρίπολη μέσω των Kάτω Δολιανών, βρίσκεται η περιοχή της Αρχαίας Εύας, όπου κείτονται τα ερείπια της έπαυλης του Ηρώδη του Αττικού. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται και η Μονή Λουκούς.

Δημογραφική εξέλιξη
-------------------

Το δημοτικό σχολείο Άστρους

| Έτος | Οικισμός | Κοινότητα |
| --- | --- | --- |
| 1920 | 2.232 | 3.052 |
| 1928 | 943 | 2.078 |
| 1940 | 738 | 1.953 |
| 1951 | 2.085 | 2.614 |
| 1961 | 1.978 | 2.648 |
| 1971 | 2.551 | 2.675 |
| 1981 | 2.459 | 2.568 |
| 1991 | 2.743 | 2.958 |
| 2001 | 2.630 | 2.932 |
| 2011 | 2.285 | 2.408 |
| 2021 |  | 2.474 |

Γεωγραφία
---------

### Κλίμα

Το Άστρος βρίσκεται στην κεντρο-ανατολική Πελοπόννησο και έχει Μεσογειακό κλίμα με θερμά και ξηρά καλοκαίρια, καθώς και ήπιους χειμώνες. Η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως κατηγορίας Γ στην κλιματική ταξινόμηση Κέππεν.

| Κλιματικά δεδομένα Άστρος |
| --- |
| Μήνας | Ιαν | Φεβ | Μάρ | Απρ | Μάι | Ιούν | Ιούλ | Αύγ | Σεπ | Οκτ | Νοε | Δεκ | Έτος |
| Μέση Μέγιστη °C (°F) | 13.8 | 14.2 | 16.3 | 20.1 | 25.5 | 30.8 | 33.5 | 33.0 | 29.2 | 24.1 | 18.7 | 15.2 | 22,87 |
| Μέση Μηνιαία °C (°F) | 9.9 | 10.3 | 12.5 | 16.0 | 21.1 | 26.2 | 28.7 | 28.2 | 24.5 | 19.8 | 14.8 | 11.5 | 18,63 |
| Μέση Ελάχιστη °C (°F) | 6.0 | 6.1 | 7.9 | 10.8 | 15.3 | 19.7 | 22.0 | 21.8 | 18.8 | 14.8 | 10.7 | 7.8 | 13,48 |
| Βροχόπτωση mm (ίντσες) | 79,3 | 70,8 | 51,4 | 25,6 | 13,8 | 6,1 | 8,4 | 5,7 | 8,8 | 51,2 | 84,2 | 85,3 | 490,6 |
| % υγρασίας | 70.3 | 68.7 | 66.9 | 62.7 | 60.2 | 52.4 | 49.3 | 52.4 | 57.8 | 65.6 | 71.1 | 72.2 | 62,47 |
| Μέσες ημέρες κατακρημνίσεων | 5.8 | 5.7 | 4.9 | 3.5 | 2.0 | 0.5 | 0.6 | 0.4 | 1.0 | 3.4 | 5.3 | 6.3 | 39,4 |
| *Πηγή: hnms.gr* |

Αθλητισμός
----------

Οι ομάδες του Άστρους είναι τρεις:

* Ο Πανθυρεατικός Α.Ο. που έχει ιδρυθεί το 1928, έχει χρώματα το κίτρινο και το μαύρο και διαθέτει τμήμα ποδοσφαίρου ανδρών.
* Ο Πήγασος Α.Ο. Θυρέας, με χρονολογία ίδρυσης το 1980, χρώματα το βυσσινί και το λευκό, που διαθέτει τμήματα καλαθοσφαίρισης ανδρών και γυναικών, καθώς και ακαδημίες πετοσφαίρισης γυναικών.
* Ο Α.Π.Ο. Αίολος Κυνουρίας, με πρώτη χρονολογία ίδρυσης το 1999 και επανενεργοποίηση του σωματείου το 2014, που διαθέτει τμήματα πετοσφαίρισης ανδρών και γυναικών και έχει χρώματα το πράσινο και το κίτρινο.

Προσωπικότητες
--------------

Από το Άστρος έλκουν την καταγωγή τους οι:

* Ναπολέων Κεφαλόπουλος, Έλληνας προπονητής στίβου με εξειδίκευση στους δρόμους αντοχής εκτός σταδίου. Προπονητής της πρωταθλήτριας Ευρώπης του 2022 στα 20 χλμ. και στα 35 χλμ. βάδην, Αντιγόνης Ντρισμπιώτη.
* Βασίλης Κοντοζαμάνης, ερευνητής, πολιτικός και πρώην αναπληρωτής Υπουργός Υγείας.
* Μόνικα Χριστοδούλου, τραγουδίστρια/τραγουδοποιός.

Δείτε επίσης
------------

* Λίμνη του Μουστού
* Φαράγγι Λεπίδας
* Έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού
* Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους

Παραπομπές
----------

1. ↑  Ελληνική Στατιστική Αρχή. www.e-demography.gr/ElstatPublications/censuses/docs/eDemography\_Metadata\_Censuses\_Doc\_000011\_gr.pdf#page=354.
2. ↑  Λάμπρος, σελ. 417
3. ↑  «Home». *Κοινότητα Άστρους*. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2022.
4. ↑  «Αρχαιολογικοί χώροι - Ιστορία & Αξιοθέατα Άστρους Αρχεία». *Κοινότητα Άστρους*. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022.
5. ↑  Μπέλσης, Κώστας. «Αφίξεις στη σκάλα του Άστρους Κυνουρίας τις παραμονές της Β΄ Εθνοσυνέλευσης. Αστυνομία και λιμενικές αναφορές (Μάρτιος 1823)». *Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας (ΚΕΝΙ)-Πάντειο Παν/μιο*.
6. ↑  «Άστρος Κυνουρίας : Ιστορική αναδρομή». *astrosgr.com* (στα Αγγλικά). 9 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2022.
7. ↑  «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των ΟΤΑ». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022.
8. ↑  «Άστρος Κυνουρίας : Ιστορική αναδρομή». *astrosgr.com* (στα Αγγλικά). 9 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022.
9. 1 2  «Δημοτικές εκλογές- ΕΕΤΑΑ, αποτελέσματα εκλογών». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
10. ↑  Έφυγε από τη ζωή ο πρώην δήμαρχος Άστρους, Χρήστος Ευθυμίου, leonidion.gr, 20 Ιανουαρίου 2016, ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
11. ↑  «Aρχαιολογικό Μουσείο Άστρους - Η Ιστορία του». *Κοινότητα Άστρους*. 12 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022.
12. ↑  «Σχολή Καρυτσιώτη ( Αγιάννης και Άστρος)». *Κοινότητα Άστρους*. 12 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2022.
13. ↑  Απογραφή 2021: Ο Δήμος Βόρειας Κυνουρίας αναλυτικά ανά δημοτική κοινότητα - Arcadia Portal
14. ↑  «Κλιματολογία Άστρους». ΕΜΥ. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2019.
15. ↑  Arcadia Portal - Ποιος είναι ο νέος Αρκάς Υφυπουργός Υγείας Βασίλης Κοντοζαμάνης

Πηγές
-----

* Σπυρίδων Λάμπρος, Μικταί Σελίδες, Εν Αθήναις, Τύποις Π. Δ. Σακελλαρίου, 1905

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
--------------------

* astrosgr.com - Αφιερώνεται στη Θυρεάτιδα Γη
* koinotita-astrous.gr - Κοινότητα Άστρους
* astrosnews.gr - Ο παλμός του Άστρους
* faroi.com: Ο πέτρινος παραδοσιακός φάρος στο Αστρος Κυνουρίας

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Άστρος** |


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Κοινότητες του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |
| --- |
|  |
| Δήμος Βόρειας Κυνουρίας | 
* Αγία Σοφία
* Άγιος Ανδρέας
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Πέτρος
* Άστρος
* Βέρβενα
* Δολιανά
* Έλατος
* Του Καράτουλα
* Καστάνιτσα
* Καστρί
* Κορακοβούνι
* Κούτρουφα
* Μελιγού
* Μεσορράχη
* Νέα Χώρα
* Ξηροπήγαδο
* Παράλιο Άστρος
* Περδικόβρυση
* Πλατάνα
* Πλάτανος
* Πραστός
* Σίταινα
* Στόλος
* Χάραδρος
* Ωριά
 | Χάρτης του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |
| --- |
|  |
| 
* Αγία Αναστασία
* Αγία Σοφία
* Άγιοι Ασώματοι
* Άγιος Ανδρέας
* Άγιος Γεώργιος Αγίου Ανδρέου
* Άγιος Γεώργιος Αγίου Γεωργίου
* Άγιος Ιωάννης
* Άγιος Παντελεήμονας
* Άγιος Πέτρος
* Άγιος Στέφανος
* Αετοχώρι
* Άνω Δολιανά
* Αρκαδικό Χωριό
* Άστρος
* Βάθηα
* Βέρβενα
* Βάρβογλη
* Δραγούμι
* Έλατος
* Ιερά Μονή Λουκούς
* Κάτω Βέρβενα
* Κάτω Δολιανά
* Κάτω Κούτρουφα
* Καμινάρι\*
* Καστάνιτσα
* Καστρί
* Κορακοβούνι
* Κούβλης
* Κούτρουφα
* Λιλέικα
* Λιμανάκια
* Λουλούδια\*
* Μελιγού
* Μεσορράχη
* Μεταμόρφωση
* Μελίσσι\*
* Μονή Εορτακουστής
* Μονή Μαλεβής
* Μονή Προδρόμου\*
* Νέα Χώρα
* Ξηροκάμπι
* Ξηροπήγαδο
* Ορεινή Μελιγού
* Ορεινό Κορακοβούνι
* Παραλία Αγίου Ανδρέα
* Παράλιο Άστρος
* Παυλέικα
* Περδικόβρυση
* Πλάκα
* Πλατάνα
* Πλάτανος
* Πόρτες
* Πραστός
* Προσήλια
* Ρουναίικα
* Σίταινα
* Στόλος
* Του Καράτουλα
* Φούντωμα
* Χάραδρος
* Χάνι Γκρίγκου
* Χαντάκια
* Χειμερινή Μελιγού
* Ωριά
 | Χάρτης του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |
|  |
| 
* Έδρα: Άστρος
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |