Συντεταγμένες: 39°11′02″N 20°58′49″E﻿ / ﻿39.183852°N 20.980330°E﻿ / 39.183852; 20.980330

Η **Γραμμενίτσα** είναι ένα χωριό του Δήμου Αρταίων με 1259 μόνιμους κατοίκους (απογραφή 2011),. Το χωριό βρίσκεται κοντά στον ποταμό Άραχθο και απέχει από την πόλη περίπου 5 χιλιόμετρα.

Σύμφωνα με το Σχέδιο Καποδίστρια, η Γραμμενίτσα υπήρξε μέχρι το τέλος του 2010, έδρα και δημοτικό διαμέρισμα του νεοσύστατου Δήμου Βλαχέρνας. Με βάση τη νέα διοικητική διαίρεση που προβλέπει το Σχέδιο Καλλικράτης, η Γραμμενίτσα εντάχθηκε στο Δήμο Αρταίων. Η Γραμμενίτσα μαζί με τη Σκαμνιά και τις Βρυσούλες αποτελούν την τοπική κοινότητα Γραμμενίτσας με συνολικό πληθυσμό 1.355 κατοίκους.

Ιστορία
-------

Ο Παναγιώτης Αραβαντινός στο έργο του «Χρονογραφία της Ηπείρου» μας ενημερώνει ότι, με βάση τον κατάλογο της απογραφής του 1845, η Γραμμενίτσα, από πλευρά ιδιοκτησίας, ανήκε στην κατηγορία «ιδιόκτητο» και κατοικούσαν σε αυτό 18 χριστιανικές οικογένειες.

Αναφορά στο χωριό κάνει και ο Ιφικράτης Κοκκίδης στο έργο του «Οδοιπορικά Ηπείρου και Θεσσαλίας» που εξέδωσε το ελληνικό Υπουργείο Στρατιωτικών (Αθήνα 1880) και μας δίνει την πληροφορία ότι στη Γραμμενίτσα κατοικούσαν περίπου 300 άνθρωποι. Ο Ι. Κοκκίδης μας ενημερώνει ότι η επαρχία Άρτας χωριζόταν σε 2 περιοχές: την περιοχή Άρτας και την περιοχή Πρεβέζης. Η περιοχή της Άρτας χωριζόταν με τη σειρά της σε 7 τμήματα: τμήμα Ποταμιάς, τμήμα Βρύσεως, τμήμα Ραδοβυζίου, τμήμα Τζουμέρκων, τμήμα Κάμπου, τμήμα Καρβασαρά και τμήμα Λάκκας. Η Γραμμενίτσα αποτελούσε μέρος του τμήματος Τζουμέρκων.

Η Γραμμενίτσα και τα γειτονικά χωριά σε χάρτη του 1878.
Στο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884) του Σεραφείμ Ξενόπουλου, μητροπολίτη Άρτας, γίνεται αναφορά στη Γραμμενίτσα. Σύμφωνα με αυτή την πηγή, την εποχή της επίσκεψης του Μητροπολίτη Άρτας, στο χωριό διέμεναν περίπου 50 οικογένεις. Οι κάτοικοι εκκλησιάζονταν στο ναό του Αγίου Δημτρίου, του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Παντελεήμονα στους οποίους ιερουργούσαν 2 εφημέριοι. Κοντά στο χωριό υπήρχαν ερείπια από τον πύργο του Μπαλιάγα και σημαντικές εκτάσεις με ελαιόδεντρα. Ο Μητροπολίτης Άρτας αναφέρει επίσης ότι στο χωριό υπήρχε σχολείο όπου δίδασκε ένας δάσκαλος και φοιτούσαν περίπου 100 μαθητές από τη Γραμμενίτσα και το Γρίμποβο, οι οποίοι μελετούσαν γεωγραφία, ιστορία, αριθμητική και θρησκευτικά.

Εξίσου σημαντική πηγή, είναι η Οθωμανική απογραφή του 1895 (Σαλναμές Ιωαννίνων για το οικονομικό έτος 1311[1895], έκδοση έβδομη). Σύμφωνα με το σχετικό οθωμανικό νόμο, που ίσχυε από το 1864, η πρωτογενής διαίρεση της αυτοκρατορίας ήταν το βιλαέτι («νομαρχία» ή «γενική διοίκηση»). Κάθε βιλαέτι χωριζόταν σε σαντζάκια και αυτά σε καζάδες. Σύμφωνά με αυτή την απογραφή, το χωριό ανήκε στον Καζά Λούρου, ο οποίος βρισκόταν στο σαντζάκι Πρεβέζης, το οποίο με τη σειρά του, ανήκε στο βιλαέτι Ιωαννίνων. Με βάση λοιπόν αυτή την απογραφή, στη Γραμμενίτσα κατοικούσαν 51 οικογένειες (χανέδες) με συνολικό πληθυσμό 222 άτομα (111 άνδρες, 111 γυναίκες).

Κατά τη διάρκεια του ατυχή Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, η περιοχή γύρω από το χωριό απελευθερώθηκε προσωρινά. Όπως αναφέρεται στην «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», ο Ελληνικός στρατός μέχρι το βράδυ της 23ης Απριλίου 1897 είχε ελευθερώσει τα χωριά Κεραμάτες, Γαβριά, Ψαθοτόπι, Μύτικας, Ανέζα, Καλογερικό, Βίγλα, Ράχη, Καλόβατος, Πλησιοί, Κιρκιζάτες, Στρογγυλή, Ζαβάκα, Καλομόδια, Αγία Παρασκευή Άρτας, Κωστακιοί, Ακροποταμιά, Νεοχώρι, Ανθότοπος, Χαλκιάδες, Ρόκκα, Άγιος Σπυρίδωνας, Ελευθεροχώρι, Καμπή και την πόλη της Φιλιππιάδας.. Τελικά με την μεσολάβηση των ευρωπαϊκών δυνάμεων και της Ρωσίας, στις 20 Σεπτεμβρίου οι εχθροπραξίες σταμάτησαν και υπογράφηκε ειρήνη.

Η απελευθέρωση της Γραμμενίτσας έλαβε χώρα το διάστημα ανάμεσα στις 6 και 9 Οκτωβρίου 1912, όπου τα πρώτα ελληνικά τάγματα, πέρασαν τη γέφυρα της Άρτας και στις 2 το μεσημέρι απώθησαν τους Τούρκους και εδραιώθηκαν στους Κωστακιούς και την περιοχή Μαρατιού. Τις επόμενες 2 ημέρες, ο ελληνικός στρατός κατέλαβε και οχύρωσε τα γύρω χωριά Πλησιούς, Ρόκκα, Χαλκιάδες.

Το 1910, η Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης δημοσιοποιεί τα στοιχεία της απογραφής που πραγματοποίησε το ίδιο έτος σε όλη την εκκλησιαστική περιφέρεια και μας πληροφορεί ότι η Γραμμενίτσα υπαγόταν στο τμήμα Λούρου και στο χωριό κατοικούσαν 444 άτομα.

Διοικητικές μεταβολές
---------------------

Το 1919 αναγνωρίστηκε η κοινότητα και ενώθηκαν σε αυτή το Γρίμποβο και η Βλαχέρνα ενώ το 1920 εντάχθηκε και το Χανόπουλο. Το 1928 η κοινότητα αποσπάται από το Τμήμα Υποδιοικήσεως Φιλιππιάδος του νομού Άρτας και εντάχθηκε στην επαρχία Άρτας και Τζουμέρκων του νομού Άρτας. Το 1971 εντάχθηκαν στη Γραμμενίτσα οι οικισμοί Σκαμνιά και Βρυσούλες. Το 1997 η κοινότητα καταργήθηκε και σύμφωνα με το Σχέδιο Καποδίστρια, η Γραμμενίτσα αποτέλεσε δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Βλαχέρνας και το 2010 εντάχθηκε στο Δήμο Αρταίων.

Τοποθεσία και πρόσβαση
----------------------

Το χωριό γειτνιάζει με τα χωριά Βλαχέρνα και Γρίμποβο.

Αθλητισμός
----------

Ο Α.Ο. Προοδευτική Γραμμενίτσας ιδρύθηκε το 1958 και εκπροσωπεί το χωριό στο ποδόσφαιρο, αγωνιζόμενη στα τοπικά πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Άρτας.

Έχει κατακτήσει 4 φορές το πρωτάθλημα Α΄ Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Άρτας, τις χρονιές 1983-84, 1985-86, 1990-91 και 1992-93 και έχει ισάριθμες παρουσίες στην τέταρτη τη τάξει εθνική κατηγορία, τις χρονιές 1984-85, 1986-87, 1991-92 και 1993-94. 

Επίσης, έχει κατακτήσει 5 φορές το Κύπελλο Ε.Π.Σ. Άρτας, τις χρονιές 1983-84, 1984-85, 1985-86, 1986-87 και 2014-15.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Ελληνική Στατιστική Αρχή (2012) Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας ΦΕΚ 3465/Β΄/28 Δεκεμβρίου 2012 (pdf)
2. ↑  Διοικητική διαίρεση Δήμου Αρταίων με το Σχέδιο Καλλικράτης
3. ↑  Χρονογραφία της Ηπείρου : των τε ομόρων ελληνικών και ιλλυρικών χωρών διατρέχουσα κατά σειράν τα εν αυταίς συμβάντα από του σωτηρίου έτους μέχρι του 1854. / Συντεταγμένη υπό Παναγιώτου Αραβαντινού, σελ.320, εκδ.1856.
4. ↑  Οδοιπορικά Ηπείρου και Θεσσαλίας / υπό του παρά τω Υπουργείω των Στρατιωτικών Επιτελικού Γραφείου, Ι.Κοκίδης, Αθήνα 1880.
5. ↑  Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης και Πρεβέζης(εκδ.1884).
6. ↑  Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο σαλναμέ του 1895,Μ.Κοκολάκης
7. ↑  Ιστορία του Ελληνοτουρκικού πολέμου : από της ενάρξεως της τελευταίας Κρητικής επαναστάσεως μέχρι του πέρατος του πολέμου, γραφείσα επί τη βάσει των επισήμων εγγράφων και των ασφαλεστέρων πληροφοριών μετά πολλών εικόνων και τοπογραφικών χαρτών / Ηλία Ι. Οικονομοπούλου,1897, σελ.462.
8. ↑  Το ύστερο Γιαννιώτικο Πασαλίκι : χώρος, διοίκηση και πληθυσμός στην τουρκοκρατούμενη Ηπειρο (1820-1913), Μιχάλης Κοκολάκης,σελ.492
9. ↑  Διοικητικές μεταβολές, Γραμμενίτσα Άρτας.[*νεκρός σύνδεσμος*]
10. ↑  Διοικητική διαίρεση Δήμου Αρταίων με το Σχέδιο Καλλικράτης
11. ↑  Ομάδες Ε.Π.Σ Άρτας. Αρχειοθετήθηκε 2015-09-30 στο Wayback Machine.
12. ↑  Πρωταθλητές ΕΠΣ Άρτας, epsartas.gr
13. ↑  Κυπελλούχοι ΕΠΣ Άρτας, epsartas.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Δήμος Αρταίων
* Περιφερειακή Ενότητα Άρτας

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αρταίων |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αμβρακικού | 
* Ανέζα
* Απόμερο
* Βίγλα
* Γαβριά
* Καλογερικό
* Κορωνησία
* Μύτικας
* Παλαιοσκαμνιά
* Πολύδροσο
* Ράχη
* Στρογγυλή
* Ψαθοτόπι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αρταίων | 
* Άρτα
* Αγία Τριάδα
* Άγιοι Ανάργυροι
* Άγιος Γεώργιος Γλυκορρίζου
* Γλυκόρριζο
* Ελεούσα
* Θανασαίικα
* Κεραμάτες
* Κωστακιοί
* Λιμίνη
* Μαραθοβούνι
* Μονή Γεννήσεως Θεοτόκου (Κάτω Παναγία)
* Συγγουνέικα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βλαχέρνας | 
* Βλαχέρνα
* Βρυσούλες
* Γραμμενίτσα
* Γρίμποβο
* Δάφνη
* Δρυώνας
* Έλατος
* Ζαρκαδαίικα
* Κορφοβούνι
* Ρουμάνια
* Σκαμνιά
* Χανόπουλο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ξηροβουνίου | 
* Αμμότοπος
* Άμμος
* Αμπέλια
* Ανωγειατά
* Δαφνωτή
* Καθαροβούνι
* Καλλιθέα
* Καμπή
* Κάμπος
* Κάρδαμος
* Παλαιοχώρι
* Παντάνασσα
* Περδικάρι· Πιστιανά
* Πλατανάκια
* Πλατάνια
* Προφήτης Ηλίας
* Ροδαυγή
* Σκούπα
* Σουμέσι
* Τσιαπαλαίικα
* Υδροηλεκτρικός Σταθμός Λούρου
* Φανερωμένη
* Φράξος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Φιλοθέης | 
* Άγιος Σπυρίδωνας
* Βαθύπεδο
* Δοκίμια
* Κακόβατος
* Καλαμιά
* Καλόβατος
* Κιρκιζάτες
* Πλησιοί
* Ρόκκα
* Χαλκιάδες
 |

 |