Συντεταγμένες: 35°12′11″N 24°13′56″E﻿ / ﻿35.20305°N 24.23223°E﻿ / 35.20305; 24.23223

Ο **Πατσιανός** (ή και *Πατσανός*) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του δήμου Σφακίων στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης. Βρίσκεται σε υψόμετρο 120 μέτρων, στους πρόποδες του όρους Αγκαθές (1.511 μ.) βόρεια από το Φραγκοκάστελλο. Το χωριό χρησιμοποιείται ως παραχειμαστική οικία των κατοίκων του Καλλικράτη.

Ιστορία
-------

Σύμφωνα με τον Βασίλειο Ψιλάκη, το όνομα του χωριού προέρχεται από την ιταλική λέξη pace (που σημαίνει ειρήνη), καθώς οι κάτοικοι του χωριού κατέστρεφαν το εν κατασκευή Φραγκόκαστελλο (1371) καθώς φοβόντουσαν ότι θα χρησιμοποιηθεί εναντίον τους. Οι Ενέτοι συνέλαβαν και σκότωσαν τους υπεύθυνους και κατέστρεψαν το χωριό. Όσοι γλύτωσαν ξαναέφτιαξαν το χωριό και το ονόμασαν Πατσανό, δληαδή Ειρηνικό. Όμως, ο Στέργιος Σπανάκης αναφέρει ότι η ορθή ετυμολογία προέρχεται από το επώνυμο Πατσός, θεωρία που είχε προτείνει ο Γρηγόριος Παπαδοπετράκης.

Το χωριό αναφέρεται για πρώτη φορά στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, όταν σε αυτό κατοικούσαν 14 χριστιανικές οικογένειες. Σην απογραφή του 1881 αναφέρεται ως Πατσανός και ανήκε στο δήμο Καλλικράτη του νομού Σφακίων, με 70 κατοίκους. Από την απογραφή του 1900 και έπειτα αναφέρεται ως Πατσιανός. Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

| Απογραφή | 1900 | 1920 | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Πληθυσμός | 252 | 327 | 197 | 125 | 225 | 193 | 181 | 156 |  | 131 | 100 |

Διοικητικά
----------

Αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίηση του Κλεισθένης Ι, μαζί με τους οικισμούς Καλλικράτης, Καψοδάσος και Φραγκοκάστελλο αποτελούν την κοινότητα Πατσιανού που υπάγεται στο δήμο Σφακίων ενώ σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 100 κατοίκους.

*Δείτε: **Κοινότητα Πατσιανού***

Οικονομία
---------

Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με την κτηνοτροφία, την καλλιέργια ελιάς, την μελισσοκομία και τον τουρισμό. Στον κάμπο του Φραγκόκαστελου καλλιεργούνται ελιές και ψυχανθή που προορίζονται για ζωοτροφές. Τη δεκαετία του 1950 στο χωριό λειτουργούσαν 3 ελαιοτριβεία με μυλόπετρες. Σήμερα στο χωριό λειτουργεί σύγχρονο ελαιοτριβείο και εντός του χωριού τυροκομείο.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4  Σπανάκης, Στέργιος (1993). *Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β*. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 616.
2. ↑  «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2023.
3. ↑  «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10902 (σελ. 428 του pdf)
4. ↑  «Πατσιανός». Δήμος Σφακίων. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2017. [*νεκρός σύνδεσμος*]

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Σφακίων |
| --- |
|  |
| 
* Αγία Ρουμέλη
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Ιωάννης
* Άγιος Νεκτάριος
* Αμμουδάρι
* Ανώπολη
* Αράδαινα
* Αργουλές
* Άσφενδος
* Βουβάς
* Βρασκάς
* Βριτομάτρις
* Γωνί
* Ίμπρος
* Καλλικράτης
* Καρές
* Καψοδάσος
* Κομιτάδες
* Κούτελος
* Λάκκοι
* Λιβανιανά
* Λουτρό
* Λύκος
* Νομικιανά
* Παλαιά Αγία Ρουμέλη
* Πατσιανός
* Πετρές
* Σκαλωτή
* Φοίνικας
* Φραγκοκάστελλο
* Χώρα Σφακίων
 |
|  |
| 
* Έδρα: Χώρα Σφακίων
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Σφακίων (ανά κοινότητα) |
| --- |
|  |
| Κοινότητα Αγίας Ρουμέλης | 
* Αγία Ρουμέλη
* Παλαιά Αγία Ρουμέλη
 |
|  |
| Κοινότητα Αγίου Ιωάννου | 
* Άγιος Ιωάννης
* Αράδαινα
 |
|  |
| Κοινότητα Ανωπόλεως | 
* Ανώπολη
* Λιβανιανά
* Λουτρό
* Λύκος
* Φοίνιξ
 |
|  |
| Κοινότητα Ασκύφου | 
* Αμμουδάρι
* Γωνί
* Καρές
* Πετρές
 |
|  |
| Κοινότητα Ασφένδου | 
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Νεκτάριος
* Άσφενδος
* Βουβάς
* Κούτελος
* Νομικιανά
 |
|  |
| Κοινότητα Ίμπρου | 
* Βρασκάς
* Ίμπρος
 |
|  |
| Κοινότητα Πατσιανού | 
* Καλλικράτης
* Καψοδάσος
* Πατσιανός
* Φραγκοκάστελλο
 |
|  |
| Κοινότητα Σκαλωτής | 
* Αργουλές
* Λάκκοι
* Σκαλωτή
 |
|  |
| Κοινότητα Χώρας Σφακίων | 
* Βιρτομάρτις
* Κομιτάδες
* Χώρα Σφακίων
 |
|  |
| 
* Έδρα: Χώρα Σφακίων
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |