Ακτινοθεραπεία σε πύελο. Λέιζερ και σημάδια στα πόδια χρησιμοποιούνται για την κατεύθυνση της δέσμης της ακτινοβολίας.
Η **ακτινοθεραπεία** είναι μια θεραπευτική αγωγή που χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία, η οποία γενικά παρέχεται ως μέρος της θεραπείας του καρκίνου για τον έλεγχο ή τη θανάτωση κακοήθων κυττάρων. Η ακτινοθεραπεία μπορεί να είναι θεραπευτική σε διάφορους τύπους καρκίνου εάν εντοπίζονται σε μια περιοχή του σώματος. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως μέρος της επικουρικής θεραπείας, για την πρόληψη της υποτροπής του όγκου μετά από χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης πρωτοπαθούς κακοήθους όγκου (για παράδειγμα, πρώιμα στάδια καρκίνου του μαστού). Η ακτινοθεραπεία είναι συνεργιστική με τη χημειοθεραπεία και χρησιμοποιείται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη χημειοθεραπεία σε ευαίσθητους καρκίνους. 

Η ακτινοθεραπεία εφαρμόζεται συνήθως στον καρκινικό όγκο λόγω της ικανότητάς της να ελέγχει την κυτταρική ανάπτυξη. Η ιονίζουσα ακτινοβολία λειτουργεί καταστρέφοντας το DNA του καρκινικού ιστού που οδηγεί σε κυτταρικό θάνατο. Για τη διάσωση φυσιολογικών ιστών (όπως το δέρμα ή τα όργανα από τα οποία πρέπει να περάσει η ακτινοβολία για τη θεραπεία του όγκου), η ακτινοβολία στοχεύεται από πολλές γωνίες έκθεσης που τέμνονται στον όγκο, με αποτέλεσμα πολύ μεγαλύτερη απορροφούμενη δόση εκεί από ό,τι στον περιβάλλοντα υγιή ιστό. Εκτός από τον ίδιο τον όγκο, τα πεδία ακτινοβολίας μπορεί επίσης να περιλαμβάνουν τους λεμφαδένες παροχέτευσης εάν εμπλέκονται κλινικά ή ακτινολογικά με τον όγκο ή εάν πιστεύεται ότι υπάρχει κίνδυνος υποκλινικής κακοήθους εξάπλωσης. Είναι απαραίτητο να συμπεριληφθεί ένα περιθώριο φυσιολογικού ιστού γύρω από τον όγκο ώστε να συνυπολογίζονται αβεβαιότητες στην καθημερινή ρύθμιση και στην εσωτερική κίνηση του όγκου. Αυτές οι αβεβαιότητες μπορεί να προκληθούν από την εσωτερική κίνηση (για παράδειγμα, την αναπνοή και το γέμισμα της ουροδόχου κύστης) και την κίνηση των εξωτερικών σημαδιών του δέρματος σε σχέση με τη θέση του όγκου.

Η ακτινολογική ογκολογία είναι η ιατρική ειδικότητα που ασχολείται με τη συνταγογράφηση ακτινοβολίας και διαφέρει από την ακτινολογία, τη χρήση της ακτινοβολίας στην ιατρική απεικόνιση και διάγνωση. Η ακτινοβολία μπορεί να συνταγογραφηθεί από ογκολόγο ακτινοθεραπευτή με σκοπό τη θεραπεία ή για επικουρική θεραπεία. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως παρηγορητική θεραπεία (όπου η θεραπεία δεν είναι δυνατή και ο στόχος είναι ο τοπικός έλεγχος της νόσου ή η συμπτωματική ανακούφιση) ή ως θεραπεία (όπου η θεραπεία έχει όφελος επιβίωσης και μπορεί να είναι θεραπευτική). Είναι επίσης σύνηθες να συνδυάζεται η ακτινοθεραπεία με χειρουργική επέμβαση, χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, ανοσοθεραπεία ή κάποιο μείγμα από τα τέσσερα. Οι περισσότεροι συνηθισμένοι τύποι καρκίνου μπορούν να αντιμετωπιστούν με ακτινοθεραπεία με κάποιο τρόπο.

Η ακριβής πρόθεση θεραπείας (θεραπευτική, επικουρική, νεοεπικουρική θεραπευτική ή ανακουφιστική) εξαρτάται από τον τύπο του όγκου, τη θέση και το στάδιο, καθώς και από τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Η ολική ακτινοβόληση σώματος (TBI) είναι μια τεχνική ακτινοθεραπείας που χρησιμοποιείται για την προετοιμασία του σώματος για τη λήψη μεταμόσχευσης μυελού των οστών. Η βραχυθεραπεία, στην οποία μια ραδιενεργή πηγή τοποθετείται μέσα ή δίπλα στην περιοχή που χρειάζεται θεραπεία, είναι μια άλλη μορφή ακτινοθεραπείας που ελαχιστοποιεί την έκθεση του υγιούς ιστού κατά τη διάρκεια διαδικασιών για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, του προστάτη και άλλων οργάνων. Η ακτινοθεραπεία έχει πολλές εφαρμογές σε μη κακοήθεις καταστάσεις, όπως η θεραπεία της νευραλγίας τριδύμου, των ακουστικών νευρωμάτων, της σοβαρής οφθαλμικής νόσου του θυρεοειδούς, του πτερυγίου, της μελαγχρωστικής λαγονοειδικής αρθρίτιδας και της πρόληψης της ανάπτυξης χηλοειδούς ουλής, της αγγειακής επαναστένωσης και της ετεροτοπικής οστεοποίησης. Η χρήση της ακτινοθεραπείας σε μη κακοήθεις καταστάσεις περιορίζεται εν μέρει από τις ανησυχίες για τον κίνδυνο πρόκλησης καρκίνου από την ακτινοβολία.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Singh, Raj; Davis, Joanne; Sharma, Sanjeev. «Stereotactic Radiosurgery for Trigeminal Neuralgia: A Retrospective Multi-Institutional Examination of Treatment Outcomes». *Cureus* **8** (4): e554. doi:10.7759/cureus.554. ISSN 2168-8184. PMID 27182468. PMC 4858443. .
2. ↑  Selch, Michael T.; Pedroso, Alessandro; Lee, Steve P.; Solberg, Timothy D.; Agazaryan, Nzhde; Cabatan-Awang, Cynthia; DeSalles, Antonio A. F. (2004-11). «Stereotactic radiotherapy for the treatment of acoustic neuromas». *Journal of Neurosurgery* **101 Suppl 3**: 362–372. doi:10.3171/jns.2004.101.supplement. ISSN 0022-3085. PMID 15537191. .