Το ***Κολόμπο*** (πρωτότυπος τίτλος: Columbo) είναι μια αμερικανική αστυνομική σειρά με πρωταγωνιστή τον Πίτερ Φολκ στον ρόλο του Κολόμπο, ενός ντετέκτιβ στην Αστυνομία του Λος Άντζελες. Μετά από δύο πιλοτικά επεισόδια το 1968 και το 1971, η εκπομπή προβλήθηκε αρχικά στο NBC από το 1971 έως το 1978. Στη συνέχεια, το *Κολόμπο* προβαλλόταν λιγότερο συχνά στο ABC από το 1989 έως το 2003.

Ο Κολόμπο είναι ένας οξυδερκής ντετέκτιβ του σήματα κατατεθέν είναι το τσαλακωμένο μπεζ αδιάβροχό του, η ανεπιτήδευτη συμπεριφορά, το πούρο, το παλιό αυτοκίνητο Peugeot 403, η αγάπη για το τσίλι και η σύζυγός του (την οποία αναφέρει συχνά, αλλά η οποία δεν εμφανίζεται ποτέ). Συχνά φεύγει από ένα δωμάτιο επιστρέφοντας με την ατάκα "Και κάτι ακόμη" για να κάνει μια κρίσιμη ερώτηση.

Ο χαρακτήρας και η σειρά, που δημιουργήθηκαν από τους Ρίτσαρντ Λέβινσον και Ουίλιαμ Λινκ, έκαναν δημοφιλή την αντισυμβατική μορφή του Κολόμπο. Σε αυτό το είδος αστυνομικής σειράς, η πλοκή συνήθως περιστρέφεται γύρω από το πώς ένας δράστης που είναι γνωστός στο κοινό τελικά θα πιαστεί. Τα στοιχεία που βρίσκει ο Κολόμπο για να λύσει την υπόθεση, μερικές φορές αποκαλύπτονται στο κοινό εκ των προτέρων, αλλά συχνότερα στο τέλος του επεισοδίου.

Ύποπτοι για τις ανθρωποκτονίες της σειράς είναι συχνά εύπορα μέλη της υψηλής κοινωνίας. Αυτό οδήγησε ορισμένους κριτικούς να δουν την πάλη των τάξεων ως στοιχείο κάθε ιστορίας. Οι ύποπτοι καλύπτουν προσεκτικά τα ίχνη τους και αρχικά υποτιμούν την προφανή ανικανότητα του Κολόμπο. Αναστατώνονται όλο και περισσότερο καθώς η επιφανειακά ενοχλητική συμπεριφορά του αποκαλύπτει ενοχοποιητικά στοιχεία. Η επίμονη προσέγγισή του οδηγεί συχνά σε αυτοενοχοποίηση ή σε καθαρή ομολογία.

Τα επεισόδια του *Κολόμπο* έχουν διάρκεια από 70 έως 98 λεπτά και έχουν μεταδοθεί σε 44 χώρες. Η εκπομπή έχει χαρακτηριστεί από το BBC ως «διαχρονική» και παραμένει δημοφιλής σήμερα.

Επεισόδια
---------

 Ο Μάρτιν Λάνταου και ο Φολκ στο επεισόδιο του 1973 "Double Shock", στο οποίο ο Λάνταου έπαιζε διπλό ρόλο διδύμων
 Ο Ρίτσαρντ Κίλεϊ και ο Πίτερ Φολκ στο 8ο επεισόδιο του 3ου κύκλου με τίτλο "A Friend in Deed", 1974
Μετά από δύο πιλοτικά επεισόδια, η εκπομπή προβλήθηκε αρχικά στο NBC από το 1971 έως το 1978 Στη συνέχεια, το *Κολόμπο* προβαλλόταν λιγότερο τακτικά στο ABC ξεκινώντας το 1989. Το τελευταίο επεισόδιο μεταδόθηκε το 2003 ως μέρος του *ABC Thursday Night at the Movies*.

Σχεδόν σε κάθε επεισόδιο, το κοινό βλέπει το έγκλημα να ξετυλίγεται από την αρχή και γνωρίζει την ταυτότητα του ενόχου, συνήθως ενός εύπορου μέλους της κοινωνίας. Μόλις ο Κολόμπο μπει στην ιστορία (σπάνια εμφανίζεται στην πρώτη πράξη), οι θεατές τον παρακολουθούν να λύνει την υπόθεση εξετάζοντας τις αντιφάσεις μεταξύ της αλήθειας και της εκδοχής που του παρουσίασαν οι δολοφόνοι.

Όταν ο Κολόμπο εμφανίζεται για πρώτη φορά σε ένα επεισόδιο, η ιδιοφυΐα του κρύβεται λόγω της άγαρμπης, φιλικής και αφοπλιστικής συμπεριφοράς του. Ενώ οι λεπτομέρειες, και τελικά τα κίνητρα, των πράξεων των δολοφόνων εμφανίζονται πάντα στον θεατή, οι αληθινές σκέψεις και οι προθέσεις του Κολόμπο μερικές φορές κρύβονται μέχρι το τέλος του επεισοδίου. Περιστασιακά αρχίζει να σφυρίζει τη μελωδία "This Old Man" καθώς τα κομμάτια του παζλ αρχίζουν να μπαίνουν στη θέση τους.

Ο Κολόμπο διατηρεί γενικά φιλική στάση απέναντι στον δολοφόνο μέχρι το τέλος, και μερικές φορές ακόμη και μετά την ομολογία ή την ενοχοποίησή του, παρόλο που και οι δύο χαρακτήρες γνωρίζουν τις αντίπαλες θέσεις τους. Ο ντετέκτιβ συνήθως υποπτεύεται τον δολοφόνο μέσα σε λίγες στιγμές από τη συνάντησή τους, ή ακόμα νωρίτερα, συχνά με βάση την αντίδρασή του στην είδηση του θανάτου του θύματος. Ο δολοφόνος με τη σειρά του σχεδόν πάντα αμέσως βλέπει πίσω από τον ατημέλητο και αδιάφορο τρόπο του Κολόμπο την ιδιοφυΐα του και κατά συνέπεια λαμβάνει μέτρα για να εκτρέψει τις προσπάθειές του συγκαλύπτοντας στοιχεία, χειραγωγώντας μάρτυρες και κατασκευάζοντας ενδείξεις για να οδηγήσει τον Κολόμπο προς άλλος ύποπτο ή/και προσποιούμενος εκνευρισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο δολοφόνος φτάνει να ακόμη και χλευάσει τον Κολόμπο για την αδυναμία του να αποδείξει την ενοχή του. Υπάρχουν δύο όψεις στον χαρακτήρα του Κολόμπο: ο αφοπλιστικός και απεριποίητος ντετέκτιβ και το κρυμμένο ιδιοφυές λαγωνικό. Η ιδιοφυΐα μερικές φορές εκδηλώνεται έντονα μέσα από τα μάτια του, όπως όταν ο ταχυδακτυλουργός δραπετεύει από τις χειροπέδες της αστυνομίας που ο Κολόμπο του παρουσιάζει άτσαλα κατά τη διάρκεια της εκπομπής του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πολλοί θεατές βρίσκουν τον δολοφόνο πιο συμπαθή από το θύμα.

Κάθε επεισόδιο ολοκληρώνεται γενικά με τον Κολόμπο να αποδεικνύει την ενοχή του δολοφόνου, αν και ορισμένα επεισόδια, όπως το "Swan Song", δείχνουν τον δολοφόνο να ομολογεί ή να αφήνεται ήσυχα να συλληφθεί. Είναι λίγες οι προσπάθειες να εξαπατήσουν τον θεατή ή να δώσουν μια ανατροπή στην ιστορία. Μια εξαίρεση είναι το "Last Salute to the Commodore", όπου ο Ρόμπερτ Βον φαίνεται να πετάει περίτεχνα ένα πτώμα, αλλά αργότερα αποδεικνύεται ότι κάλυπτε την αλκοολική σύζυγό του, την οποία εσφαλμένα θεωρούσε δολοφόνο. Μερικές φορές, ο Κολόμπο παγιδεύει τον δολοφόνο με ένα τέχνασμα που έχει σχεδιαστεί για να εξαγάγει ομολογία. Ένα παράδειγμα εμφανίζεται στο "Dagger of the Mind", στο οποίο ο Κολόμπο ρίχνει ένα μαργαριτάρι στην ομπρέλα του θύματος, κάνοντας τους ενόχους να αυτοενοχοποιηθούν.

Ανάπτυξη και προφίλ χαρακτήρα
-----------------------------

 Ο Πίτερ Φολκ ως Κολόμπο, 1973
 Ο πρώτος πιλότος του *Κολόμπο* με τίτλο "Prescription: Murder" γυρίστηκε στο Stahl House
Ο χαρακτήρας του Κολόμπο δημιουργήθηκε από τη συγγραφική ομάδα των Ρίτσαρντ Λέβινσον και Ουίλιαμ Λινκ, οι οποίοι είπαν ότι ο Κολόμπο βασίστηκε εν μέρει στον χαρακτήρα του μυθιστορήματος *Έγκλημα και τιμωρία* του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι Πορφύρη Πέτροβιτς, καθώς και από τον ταπεινό κληρικό-ντετέκτιβ του Γκίλμπερτ Κιθ Τσέστερτον πατέρα Μπράουν. Άλλες πηγές υποστηρίζουν ότι ο χαρακτήρας του Κολόμπο είναι επίσης επηρεασμένος από τον επιθεωρητή Φισέ από το γαλλικό θρίλερ *Οι διαβολογυναίκες* (1955).

Ο χαρακτήρας εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε ένα επεισόδιο του 1960 της τηλεοπτικής-ανθολογικής σειράς *The Chevy Mystery Show,* με τίτλο "Enough Rope". Αυτό διασκευάστηκε από τους Λέβινσον και Λινκ από το διήγημά τους "May I Come In", το οποίο είχε δημοσιευτεί ως "Dear Corpus Delicti" σε ένα τεύχος του περιοδικού *Mystery του Alfred Hitchcock*. Το διήγημα παρουσίαζε έναν αξιωματικό αστυνομίας που τότε ονομαζόταν Φίσερ. Ο πρώτος ηθοποιός που υποδύθηκε τον Κολόμπο, ο καρατερίστας Μπερτ Φριντ, ήταν ένας κοντόχοντρος γκριζομάλλης.

Ο Κολόμπο του Φριντ φορούσε τσαλακωμένο κοστούμι και κάπνιζε πούρο. Ο χαρακτήρας του μοιάζει με του Κολόμπο και χρησιμοποιεί παρόμοιες μεθόδους για να παραπλανήσει και να αποσπάσει την προσοχή των υπόπτων του. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, ο ολοένα και πιο φοβισμένος δολοφόνος ασκεί πίεση στην εισαγγελία για να βγάλει τον Κολόμπο από την υπόθεση, αλλά ο ντετέκτιβ αντεπιτίθεται με τις δικές του επαφές.

Στη συνέχεια, ο Λέβινσον και ο Λινκ προσάρμοσαν το τηλεοπτικό δράμα στο θεατρικό έργο *Prescription: Murder.* Αυτό παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Curran Theatre στο Σαν Φρανσίσκο στις 2 Ιανουαρίου 1962, με τον βραβευμένο με Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου ηθοποιό Τόμας Μίτσελ στον ρόλο του Κολόμπο. Ο Μίτσελ ήταν τότε 70 ετών. Στην παράσταση πρωταγωνιστούσε ο Τζόζεφ Κότεν ως δολοφόνος και η Άγκνες Μούρχεντ ως θύμα. Ο Μίτσελ πέθανε από καρκίνο ενώ το έργο ήταν σε περιοδεία. Ο Κολόμπο ήταν ο τελευταίος του ρόλος.

 Η εκπομπή *NBC Mystery Movie* προβαλλόταν μία φορά τον μήνα. Επάνω αριστερά: Ντένις Γουίβερ στο *McCloud*. Επάνω δεξιά: Ρίτσαρντ Μπουν στο *Hec Ramsey*. Κάτω αριστερά: Πίτερ Φολκ στο *Κολόμπο*. Κάτω δεξιά: Ροκ Χάτσον στο *McMillan & Wife.*
Το 1968, το ίδιο έργο έγινε δίωρη τηλεταινία που προβλήθηκε στο NBC. Οι συγγραφείς πρότειναν τους Λε Τζέι Κομπ και Μπινγκ Κρόσμπι για τον ρόλο του Κολόμπο, αλλά ο Κομπ δεν ήταν διαθέσιμος και ο Κρόσμπι αρνήθηκε επειδή ένιωθε ότι θα έμενε πολύ χρόνο μακριά από τα γήπεδα του γκολφ. Ο σκηνοθέτης Ρίτσαρντ Ίρβινγκ έπεισε τον Λέβινσον και τον Λινκ ότι ο Φολκ, ο οποίος είπε ότι «θα σκότωνε για να παίξει αυτόν τον μπάτσο», θα τα κατάφερνα ακόμα κι αν ήταν πολύ νεότερος από ό,τι είχαν στο μυαλό τους οι σεναριογράφοι.

Η γκαρνταρόμπα του Κολόμπο προήρθε από τον Φολκ. Ήταν τα ρούχα του, μεταξύ των οποίων τα παπούτσια και το άθλιο αδιάβροχο, που έκανε την πρώτη του εμφάνιση στο *Prescription: Murder*. Ο Φολκ είπε για το αδιάβροχο: «Ένιωθα άνετα φορώντας το». Ο Φολκ συχνά τόνιζε τις ιδιοσυγκρασίες του χαρακτήρα του (ψάχνοντας τις τσέπες του για ένα αποδεικτικό στοιχείο και ανακαλύπτοντας μια λίστα για ψώνια, ζητώντας να δανειστεί ένα μολύβι, αποσπώντας την προσοχή από κάτι άσχετο στο δωμάτιο σε ένα δραματικό σημείο σε μια συνομιλία με έναν ύποπτο κ.λπ.), εισάγοντάς τα στην ερμηνεία του ως ένας τρόπος να κρατήσει τους συναδέλφους του ηθοποιούς σε εγρήγορση. Σύμφωνα με τον Λέβινσον, η φράση "Και κάτι ακόμη" επινοήθηκε όταν ο ίδιος και ο Λινκ έγραφαν το έργο: "είχαμε μια σκηνή που ήταν πολύ σύντομη και είχαμε ήδη βάλει τον Κολόμπο να βγει. Παραήμασταν τεμπέληδες για να ξαναγράψουμε τη σκηνή, οπότε τον βάλαμε να επιστρέψει και να πει "Και κάτι ακόμη". Δεν ήταν προγραμματισμένο».

Λίγα χρόνια πριν από το θάνατό του, ο Φολκ εξέφρασε ενδιαφέρον να επιστρέψει στον ρόλο. Το 2007, ισχυρίστηκε ότι είχε επιλέξει ένα σενάριο για ένα τελευταίο επεισόδιο του *Κολόμπο* με τίτλο "Columbo: Hear No Evil". Το σενάριο μετονομάστηκε σε «Columbo's Last Case». Το ABC απέρριψε το έργο. Σε απάντηση, οι παραγωγοί της σειράς ανακοίνωσαν ότι προσπαθούσαν να προωθήσουν το έργο σε ξένες εταιρείες παραγωγής. Ο Φολκ διαγνώστηκε με άνοια στα τέλη του 2007. Το 2009, ο γιατρός του δήλωσε ότι η κατάσταση του Φολκ είχε επιδεινωθεί τόσο, που δεν μπορούσε πλέον να θυμηθεί ότι έπαιζε έναν χαρακτήρα που ονομαζόταν Κολόμπο, ούτε μπορούσε να αναγνωρίσει τον Κολόμπο. Ο Φολκ πέθανε στις 23 Ιουνίου 2011, σε ηλικία 83 ετών.

Γκεστ σταρ
----------

Στη σειρά συμμετείχαν πολλοί γκεστ σταρ ως δολοφόνοι και σε άλλους ρόλους.

Κάποιοι ηθοποιοί εμφανίστηκαν περισσότερες από μία φορές, παίζοντας διαφορετικό χαρακτήρα κάθε φορά. Μεταξύ αυτών των ηθοποιών είναι Οι Τζακ Κάσιντι, Ρόμπερτ Καλπ, Τάιν Ντέιλι, Τζορτζ Χάμιλτον, Μάρτιν Λάνταου, Πάτρικ Μακγκούχαν, Λέσλι Νίλσεν, Νικόλ Γουίλιαμσον και Γουίλιαμ Σάτνερ.

Βραβεία και υποψηφιότητες
-------------------------

Το *Κολόμπο* έλαβε πολλά βραβεία και υποψηφιότητες από το 1971 έως το 2005, συμπεριλαμβανομένων 13 βραβείων Emmy, δύο Χρυσών Σφαιρών, δύο βραβείων Έντγκαρ και μιας υποψηφιότητας για βραβείο TV Land το 2005 για τον Πίτερ Φολκ.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Παναγόπουλος, Παναγιώτης (28 Ιουνίου 2011). «Πίτερ Φολκ, ένας διάσημος ντετέκτιβ». *Η Καθημερινή* (στα greek). Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2023. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
2. ↑  Collins, Glenn (November 28, 1990). «Falk's career strategy: who needs a strategy?». *The New York Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις September 8, 2017.. Ανακτήθηκε στις June 27, 2011.
3. ↑  Hochswender, Woody (December 15, 1991). «Television: just one more thing». *The New York Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις June 27, 2018.. Ανακτήθηκε στις June 27, 2011.
4. ↑  Burns, Stephen· Kerin, Ted. «Columbo's car - Just One More Thing». *The Ultimate Columbo Site*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Ιουνίου 2022. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2022.
5. ↑  «The 10 coolest Columbo cars of the 70s». *Columbophile*. 13 Φεβρουαρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2022.
6. ↑  Zyla, Greg. «Peugeot history and Detective Columbo's 1959 Peugeot 403». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις October 1, 2022.. Ανακτήθηκε στις July 17, 2022.
7. 1 2  Greenfield, Jeff (April 1, 1973). «Columbo Knows the Butler Didn't Do It». *The New York Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις November 1, 2020.. Ανακτήθηκε στις October 9, 2020.
8. ↑  Curran, Shaun. «Why the world still loves 1970s detective show Columbo». *BBC* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Σεπτεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2022.
9. ↑  «ABC Mystery Movie, The: Columbo: Columbo Goes To The Guillotine (TV)». The Paley Center For Media. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2013.
10. ↑  «ABC Thursday Night at the Movies: Columbo: Columbo Likes the Nightlife (TV)». The Paley Center For Media. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 2013.
11. ↑  Galbraith, Stuart IV (10 Μαΐου 2007). «Columbo - Mystery Movie Collection, 1989». DVD Talk. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Σεπτεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουνίου 2011.
12. ↑  «Quotes from Columbo (TV Series) Last Salute to the Commodore (1976)». *IMDb*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Ιανουαρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2018.
13. ↑  Sachs, Mark (January 28, 2003). «Dostoevsky, a touch of Columbo» (στα αγγλικά). *Los Angeles Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις November 3, 2015.. Ανακτήθηκε στις August 18, 2018.
14. ↑  Berzsenyi, Christyne (2022). «*Crime and Punishment* and *Columbo*» (στα αγγλικά). *Clues: A Journal of Detection 40.2, Pp. 92–104*.. Ανακτήθηκε στις October 22, 2022.
15. ↑  Ebert, Roger (February 17, 1995). «Diabolique». *Chicago Sun-Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις November 15, 2012.. Ανακτήθηκε στις June 27, 2011.
16. ↑  Lore, Elena (1983). *Alfred Hitchcock's A Choice of Evils*. New York: Dial Press. ISBN 9780385279529.
17. ↑  Jones, Steve (20 Οκτωβρίου 2012). «Columbo: The Complete Series available in 34-disc set». *USA Today* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2019.
18. 1 2  Dawidziak, Mark (1989). *The Columbo Phile: A Casebook*. New York: Mysterious Press. σελίδες 22–23. ISBN 0-89296-376-X.
19. 1 2  Falk, Peter (24 Αυγούστου 2007). *Just One More Thing*. Da Capo Press. ISBN 978-0-7867-1939-6.
20. ↑  Reinstein, Mara (August 13, 2023). «The Greatest TV Cops of All Time». *Parade*: σελ. 10. .
21. ↑  Walstad, David (March 27, 2007). «With aging Falk, 'Columbo' looks like a closed case». *New York Daily News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις June 29, 2011.. Ανακτήθηκε στις June 27, 2011.
22. ↑  Dawidziak, Mark (6 Μαΐου 2007). «A mystery Columbo can't seem to crack». *twincities.com*. Pioneer Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Σεπτεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουνίου 2011.
23. ↑  Krystal, Becky (2011-06-24). «Peter Falk of 'Columbo' dies at 83» (στα αγγλικά). *Washington Post*. ISSN 0190-8286. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις March 8, 2016.. Ανακτήθηκε στις 2022-10-07.
24. ↑  Marikar, Sheila (24 Ιουνίου 2011). «Peter Falk, 'Columbo' Actor, Dies at 83». *ABC News* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2022.
25. ↑  «Peter Falk». *Turner Classic Movies* (στα Αγγλικά). Warner Bros. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2022.
26. ↑  «"Columbo" (1971)». *IMDb*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2012.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  *Columbo* (TV series) στο Wikimedia Commons
* *Κολόμπο*   στην IMDb