Η **πολιορκία του Ντούμπροβνικ** ήταν μια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Στρατού (JNA) και των κροατικών δυνάμεων που υπερασπίζονταν την πόλη του Ντούμπροβνικ και τα περίχωρά της κατά τη διάρκεια του Κροατικού Πολέμου για την Ανεξαρτησία. Ο JNA ξεκίνησε την προέλασή του την 1η Οκτωβρίου 1991 και μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου είχε καταλάβει σχεδόν όλη τη γη μεταξύ της χερσονήσου Pelješac και Prevlaka στην ακτή της Αδριατικής Θάλασσας, με εξαίρεση το ίδιο το Ντουμπρόβνικ. Η πολιορκία συνοδεύτηκε από τον αποκλεισμό του Γιουγκοσλαβικού Ναυτικού. Ο βομβαρδισμός του Ντουμπρόβνικ από τον JNA, συμπεριλαμβανομένου του βομβαρδισμού της Παλιάς Πόλης - Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO - κορυφώθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 1991. Ο βομβαρδισμός προκάλεσε διεθνή καταδίκη και έγινε καταστροφή δημοσίων σχέσεων για τη Σερβία και το Μαυροβούνιο, συμβάλλοντας στη διπλωματική και οικονομική τους απομόνωση, καθώς και στη διεθνή αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Κροατίας. Τον Μάιο του 1992, ο JNA υποχώρησε στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, λιγότερο από 1 χλμ από την ακτή σε ορισμένα μέρη, και παρέδωσε τον εξοπλισμό του στον νεοσύστατο Στρατό της Δημοκρατίας της Σέρπσκα (VRS). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Κροατικός Στρατός (HV) επιτέθηκε από τα δυτικά και απώθησε το JNA/VRS από τις περιοχές ανατολικά του Ντουμπρόβνικ, τόσο στην Κροατία όσο και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, και μέχρι τα τέλη Μαΐου συνδέθηκε με τη μονάδα του Κροατικού Στρατού που υπερασπιζόταν η πόλη. Οι μάχες μεταξύ των Κροατικών δυνάμεων και των γιουγκοσλαβικών στρατευμάτων ανατολικά του Ντουμπρόβνικ σταδιακά κατέληξαν.

Η πολιορκία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 194 Κροατών στρατιωτικών, καθώς και 82–88 Κροατών αμάχων. Ο Γιουγκοσλαβικός Στρατός υπέστη 165 νεκρούς. Ολόκληρη η περιοχή ανακαταλήφθηκε από τον Κροατικό Στρατό στην επιχείρηση Τίγρης και στη μάχη του Konavle μέχρι τα τέλη του 1992. Η επίθεση είχε ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό 15.000 ανθρώπων, κυρίως από το Konavle, που κατέφυγαν στο Ντουμπρόβνικ. Περίπου 16.000 πρόσφυγες εκκενώθηκαν από το Ντουμπρόβνικ δια θαλάσσης και η πόλη ανεφοδιάστηκε από διαδρόμους που αποφεύγουν τον αποκλεισμό και μια συνοδεία πολιτικών σκαφών. Περισσότερα από 11.000 κτίρια υπέστησαν ζημιές και πολλά σπίτια, επιχειρήσεις και δημόσια κτίρια λεηλατήθηκαν ή πυρπολήθηκαν.

Η επιχείρηση ήταν μέρος ενός σχεδίου που καταρτίστηκε από τον Γιουγκοσλαβικό Στρατό με στόχο την ασφάλεια της περιοχής του Ντουμπρόβνικ και στη συνέχεια να προχωρήσει βορειοδυτικά για να συνδεθεί με τα στρατεύματα του στη βόρεια Δαλματία μέσω της δυτικής Ερζεγοβίνης. Η επίθεση συνοδεύτηκε από σημαντικό όγκο πολεμικής προπαγάνδας. Το 2000, ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου Μίλο Τζουκάνοβιτς ζήτησε συγγνώμη για την πολιορκία, προκαλώντας μια οργισμένη απάντηση από τους πολιτικούς του αντιπάλους και από τη Σερβία. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) καταδίκασε δύο Γιουγκοσλάβους αξιωματικούς για τη συμμετοχή τους στην πολιορκία και παρέδωσε τον τρίτο στη Σερβία για ποινική δίωξη. Το κατηγορητήριο του ICTY ανέφερε ότι η επίθεση είχε σχεδιαστεί για να αποσπάσει την περιοχή του Ντουμπρόβνικ από την Κροατία και να την ενσωματώσει σε ένα σερβοκρατούμενο κράτος μέσω μιας ανεπιτυχούς ανακήρυξης της Δημοκρατίας του Ντουμπρόβνικ στις 24 Νοεμβρίου 1991. Επιπλέον, το Μαυροβούνιο καταδίκασε τέσσερις πρώην στρατιώτες του Γιουγκοσλαβικού Στρατού για κακοποίηση κρατουμένων στο στρατόπεδο Morinj. Η Κροατία κατηγόρησε επίσης αρκετούς πρώην αξιωματικούς του JNA ή του Γιουγκοσλαβικού Ναυτικού και έναν πρώην Σερβοβόσνιο ηγέτη για εγκλήματα πολέμου, αλλά δεν έχουν προκύψει ακόμη δίκες από αυτές τις κατηγορίες.

Ιστορικό
--------

Τον Αύγουστο του 1990, μια εξέγερση έλαβε χώρα στην Κροατία, με επίκεντρο τις κυρίως σερβικές περιοχές της ενδοχώρας της Δαλματίας γύρω από την πόλη Knin,  τμήματα των περιοχών Lika, Kordun και Banovina και οικισμούς στην ανατολική Κροατία με σημαντικές σερβικούς πληθυσμούς.  Αυτές οι περιοχές ονομάστηκαν στη συνέχεια Δημοκρατία της Σερβικής Κράινα (RSK) και αφού διακήρυξε την πρόθεσή της να ενσωματωθεί στη Σερβία, η κυβέρνηση της Κροατίας κήρυξε το RSK ως εξέγερση.  Μέχρι τον Μάρτιο του 1991, η σύγκρουση είχε κλιμακωθεί και ξέσπασε ο Κροατικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας.  Τον Ιούνιο του 1991, η Κροατία κήρυξε την ανεξαρτησία της καθώς η  Γιουγκοσλαβία διαλύθηκε.  Ακολούθησε ένα μορατόριουμ για τρεις μήνες,  μετά από το οποίο η απόφαση τέθηκε σε ισχύ στις 8 Οκτωβρίου.  Στη συνέχεια, το RSK ξεκίνησε μια εκστρατεία εθνοκάθαρσης εναντίον Κροατών αμάχων, εκδιώκοντας τους περισσότερους μη Σέρβους στις αρχές του 1993. Μέχρι τον Νοέμβριο του 1993, λιγότεροι από 400 Κροάτες παρέμειναν στην προστατευόμενη περιοχή των Ηνωμένων Εθνών γνωστή ως Νότιος Τομέας,  και άλλοι 1.500 – 2.000 παρέμειναν στον Βόρειο Τομέα. 

Καθώς ο Γιουγκοσλαβικός Λαϊκός Στρατός (JNA) υποστήριζε όλο και περισσότερο το RSK και η Κροατική Αστυνομία δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει την κατάσταση, η Κροατική Εθνοφρουρά (ZNG) σχηματίστηκε τον Μάιο του 1991. Τον Νοέμβριο, το ZNG μετονομάστηκε σε Κροατικό Στρατό (HV).  Η ανάπτυξη του στρατού της Κροατίας παρεμποδίστηκε από ένα εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ που εισήχθη τον Σεπτέμβριο,  ενώ η στρατιωτική σύγκρουση στην Κροατία συνέχισε να κλιμακώνεται με τη Μάχη του Βούκοβαρ, η οποία ξεκίνησε στις 26 Αυγούστου. 

Το Ντούμπροβνικ είναι η νοτιότερη μεγάλη πόλη της Κροατίας. Βρίσκεται στην ακτή της Αδριατικής Θάλασσας. Το περιφραγμένο κέντρο της πόλης, γνωστό ως Παλιά Πόλη, είναι μια τοποθεσία με ιστορικά μνημεία και κτίρια πολιτιστικής κληρονομιάς που χρονολογούνται σε μεγάλο βαθμό στη Δημοκρατία της Ραγούσας. Η πόλη έχει συμπεριληφθεί στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Το 1991, η περιοχή του Ντουμπρόβνικ είχε πληθυσμό περίπου 40.000 κατοίκους, από τους οποίους το 82,4% ήταν Κροάτες και το 6,8% Σέρβοι. Το κροατικό έδαφος που περιβάλλει την πόλη εκτείνεται από τη χερσόνησο Pelješac στα δυτικά και τη χερσόνησο Prevlaka στα ανατολικά στην είσοδο του κόλπου του Κότορ στα σύνορα με το Μαυροβούνιο.  Αυτή η περιοχή είναι πολύ στενή, ειδικά κοντά στο ίδιο το Ντουμπρόβνικ,  και αποτελείται από μια παράκτια λωρίδα γης από 0.5 μέτρα μέχρι 15 χλμ.

Παραπομπές
----------

1. ↑  The New York Times & 19 August 1990
2. ↑  ICTY & 12 June 2007
3. ↑  The New York Times & 2 April 1991
4. ↑  The New York Times & 3 March 1991
5. ↑  The New York Times & 26 June 1991
6. ↑  The New York Times & 29 June 1991
7. ↑  Narodne novine & 8 October 1991
8. ↑  Department of State & 31 January 1994
9. ↑  ECOSOC & 17 November 1993, Section J, points 147 & 150
10. ↑  Hawkesworth & Kogan 1999, σελίδες 272–278
11. ↑  The Independent & 10 October 1992
12. ↑  UNSC & 28 December 1994, Section III
13. ↑  Pavlović 2005, σελ. 58
14. ↑  Lupis, Koncul & Sjekavica 2012, σελ. 222
15. ↑  UNSC & 28 December 1994, Section II/A