Συντεταγμένες: 37°58′N 23°37′E﻿ / ﻿37.967°N 23.617°E﻿ / 37.967; 23.617

Το **Κερατσίνι** είναι πόλη, δημοτική ενότητα του δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας της  Περιφερειακής Ενότητας Πειραιά στην Περιφέρεια Αττικής με δήμαρχο τον Χρήστο Βρεττάκο. Έχει πληθυσμό 75.721 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2021 και έκταση 7,601 τ.χμ. Παλαιότερα, η περιοχή ήταν αγρότοπος αλλά αστικοποιήθηκε έντονα, κυρίως μετά τη δεκαετία του 1950. Αποτελείται από μεγάλες συνοικίες όπως η Ευγένεια, η Αμφιάλη, τα Ταμπούρια, η Χαραυγή κ.ά. οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούνται από μικρότερους επιμέρους συνοικισμούς. Η κεντρική πλατεία Ευγενείας κοσμείται από το άγαλμα της Μικρασιάτισσας Μάνας που ανεγέρθηκε σε ανάμνηση των Μικρασιατών προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η λεωφόρος Παύλου Φύσσα αποτελεί εμπορικό τμήμα της πόλης με πολλά καταστήματα. Το Κερατσίνι διαθέτει όμορφα πάρκα και παιδικές χαρές.

Θέση
----

Στα νοτιοδυτικά του βρίσκεται το λιμάνι της Δραπετσώνας. Ο δήμος συνδέεται οδικά με τον Σκαραμαγκά, μέσω της λεωφόρου Γρηγορίου Λαμπράκη συνδέεται με τον Κορυδαλλό και μέσω της λεωφόρου Πέτρου Ράλλη συνδέεται με το Πέραμα. Συνορεύει βόρεια με το Αιγάλεω Όρος στην περιοχή του Σχιστού, νότια με τη Δραπετσώνα, δυτικά με το Πέραμα στην περιοχή του Νέου Ικονίου και ανατολικά με τη Νίκαια και τον Κορυδαλλό.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Βορειοδυτικά: Αιγάλεω Όρος | Βόρεια: Αιγάλεω Όρος | Βορειοανατολικά: Κορυδαλλός |
| Δυτικά: Πέραμα | **Κερατσίνι** | Ανατολικά: Νίκαια |
| Νοτιοδυτικά: Σαρωνικός κόλπος | Νότια: Δραπετσώνα | Νοτιοανατολικά: Ταμπούρια |

Ιστορία
-------

### Αρχαία Χρόνια

Κύριο λήμμα: Θυμαιτάδαι
Ο πρώτος οικισμός του Δήμου κτίστηκε στην πλαγιά του λόφου του Αγίου Γεωργίου σε σημείο ευνοϊκό για απόκρουση ενδεχόμενων επιδρομών και με ορατότητα στη θάλασσα. Οι θεμελιώσεις δίπλα από τον ναό του Αγίου Γεωργίου και τα διάφορα ευρήματα δίνουν ενδείξεις ότι ο πρώτος οικισμός στην περιοχή κατασκευάστηκε περί το 3000 π.Χ. Το όνομα της περιοχής ήταν *Θυμαιτάδαι* και γειτόνευε με τον πειραϊκό συνοικισμό του Ηρακλέους, ήταν και οι δυο τμήμα του άστεως της Αρχαίας Αθήνας. Ο οικισμός βρισκόταν πάνω στη σημερινή Λεωφόρο Δημοκρατίας, που ενώνει, τον Πειραιά, το Κερατσίνι και το Πέραμα και το κέντρο της Αθήνας. Εικάζεται ότι εκεί ο Θησέας ναυπήγησε τα πλοία του, βάσει αναφοράς του Πλουτάρχου στους *Βίους Παράλληλους*. Η περιοχή εγκαταλείφθηκε προσωρινά όταν εγκαταστάθηκε εκεί ο Ξέρξης.

### Νεότερη Περίοδος

Είναι άγνωστη η ιστορία της περιοχής κατά τη Ρωμαϊκή και Βυζαντινή περίοδο. Στα χρόνια της φεουδαρχίας των Καταλανών, περί το 1390, ο τότε επικεφαλής τους ονόματι Ντ' Αμπούριας (D' Ampourias) έλαβε ως προσωπικό φέουδο όλη αυτήν την περιοχή που σήμερα αποκαλείται ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο "Ταμπούρια". Τον 17ο αιώνα, στον λόφο Αγίου Γεωργίου χτίστηκε η πρώτη εκκλησία στο όνομα του Αγίου Νικολάου. Οι μοναχοί της μονής του Αγίου Σπυρίδωνος αποκαλούσαν την περιοχή από τον Άγιο Διονύσιο (παλαιά όρια) ως το λόφο του Αγίου Γεωργίου *Αγρίμειον*. Πάντως αυτή η ονομασία δεν επικράτησε. Η επίσημη ονομασία, τόσο σε οθωμανικά όσο και σε ελληνικά έγγραφα, ήταν *Κερατσίνιον* ή *Τσερατσίνιον*, με τη δεύτερη να είναι επικρατέστερη. Η πρώτη επικράτησε στις νεοελληνικές περιόδους. Το όνομα *Κερατσίνιον* δηλώνει τη μικρή Κερατιά (Χαρουπιά) που σηματοδοτούσε τον λόφο, καθώς προέρχεται από το Κερατία > Κερατίνι (υποκοριστικό) και με τσιτακισμό Κερατσίνι.  Μπορεί ωστόσο η ονομασία του να υποδεικνύει την παρουσία ενός ξένου φεουδάρχη στον οποίο ανήκε όλη αυτή η περιοχή, καθώς ο Γ. Καραϊσκάκης στις αναφορές του υπέγραφε πάντοτε "στρατόπεδο Κερατζίνης". Ο ξένος αυτός εμφανίζεται να έχει δαπανήσει χρήματα και για μια δεξαμενή νερού στο κάστρο της Ακροκόρινθου, η οποία ομοίως έφερε με τσιτακισμό την ονομασία "Τσερατζίνης".

### Ελληνική Επανάσταση

Κατά την Ελληνική Επανάσταση εγκαταστάθηκε στο Κερατσίνι ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο οποίος κατασκεύασε πρόχειρες οχυρώσεις στη θέση Ταμπούρια. Το 1827 η πόλη καταστράφηκε από τον Κιουταχή Πασά και παρέμεινε έρημη έως το 1830. Το 1836 άρχισαν να εγκαθίστανται ξανά κάτοικοι ενώ το 1840 η περιοχή (με όνομα πλέον *Νέο χωριό Τσερατσινίου*) υπάγονταν στον Δήμο Αθηναίων. Το 1870 έγινε αυτόνομη κοινότητα με όνομα *Χωριό Κερατσινίου*. Οι Πειραιώτες προς τιμήν του Καραϊσκάκη έχτισαν ένα ναό δίπλα στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Το 1879 ο χώρος ανακαινίσθηκε και μετατράπηκε σε μοναστήρι. Το 1963 ο ναός καταστράφηκε και στη θέση του χτίστηκε νέος ο οποίος ολοκληρώθηκε το 2000. Κάθε χρόνο ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου διοργανώνει πανηγυρικές εκδηλώσεις, τα "Καραϊσκάκεια", θέλοντας να τιμήσει τον Ήρωα της Επανάστασης Γεώργιο Καραϊσκάκη. Η ημέρα των εκδηλώσεων ξεκινά με επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων και το απόγευμα στην πλατεία της εκκλησίας πολιτιστικοί σύλλογοι και σχολεία της πόλης παρουσιάζουν παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια του τόπου μας.

### Εγκατάσταση Μικρασιατών

Μετά την άφιξη των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής και της ανταλλαγής των πληθυσμών, στις 18 Ιανουαρίου 1934 η περιοχή μετατράπηκε σε δήμο με την ονομασία *Δήμος Ταμπουρίων*. Αργότερα μετονομάστηκε σε *Δήμος Αγίου Γεωργίου Κερατσινίου*, ενώ από το 1936 έως το 1947 ο δήμος ονομάζονταν *Δήμος Αμφιάλης* με πρωτοβουλία του τότε δημάρχου, Κωνσταντίνου Φιλάνδρου. Το 1947 καθιερώθηκε η σημερινή ονομασία, *Δήμος Κερατσινίου (Χάρης Κουτελάκης, Λεύκωμα Δήμου Κερατσινίου για τα 60 χρόνια δημιουργίας του, Κερατσίνι 1996).*

### Κατοχή-Αντίσταση

Στο Κερατσίνι διαδραματίστηκε στις 13 Οκτωβρίου 1944 η Μάχη της Ηλεκτρικής, σύγκρουση ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και ένοπλους εργάτες και άλλους πολίτες από τη μια πλευρά και τους υποχωρούντες Γερμανούς κατακτητές από την άλλη. Η νίκη των πρώτων απέτρεψε την καταστροφή του εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που οι δεύτεροι επιχείρησαν να ανατινάξουν. Η καταστροφή του εργοστασίου θα καθιστούσε αδύνατη την ηλεκτροδότηση του λεκανοπεδίου για μεγάλο διάστημα. 

Ήταν η τελευταία μάχη που έδωσε ο ΕΛΑΣ στην Αττική που στοίχισε τη ζωή 11 αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. Με το τέλος της μάχης, στο λιμάνι Ηρακλέους αποβιβαζόταν υπό τον Γ. Παπανδρέου η σχηματισμένη στο Κάιρο "Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας". 

Στο χώρο λειτουργεί έκθεση του Ιστορικού Αρχείου της ΔΕΗ και έχει ανεγερθεί μνημείο για τους νεκρούς αγωνιστές.

### Σήμερα

Λεωφόρος Δημοκρατίας - Κερατσίνι
Ο Δήμος Κερατσινίου συγχωνεύεται με τον Δήμο Δραπετσώνας το 2011 καθώς και άλλοι δήμοι της Ελλάδος.

### Διατελέσαντες δήμαρχοι

#### Μεταπολιτευτικά

* 1975-78 Δημήτριος Βασιλάκος
* 1979-94 Δημήτριος Σαράφογλου
* 1995-98 Γεώργιος Χάσκας
* 1999-2002 Φώτιος Μελάς
* 2003-06 Δημήτριος Σαράφογλου
* 2007-10 Φώτιος Μελάς

Εξέλιξη πληθυσμού
-----------------

| Έτος | Πληθυσμός δήμου | Μεταβολή | Πυκνότητα πληθυσμού |
| --- | --- | --- | --- |
| 1981 | 74.179 | - | περίπου 9.272,38/χλμ² |
| 1991 | 71.982 | -2.197/-2..96% | περίπου 8.997,5/χλμ² |
| 2001 | 76.102 | +4.120 | περίπου 9.512,75/χλμ² |
| 2011 | 91.045 (με τη Δραπετσώνα) | +19.64 | περίπου 9.762,49/χλμ² |

Μνημεία
-------

* άγαλμα της Μικρασιάτισσας Μάνας
* μνημείο Παύλου Φύσσα

Ιχθυόσκαλα
----------

Άποψη του Κερατσινίου από την περιοχή της Ιχθυόσκαλας
Ιχθυόσκαλα Κερατσινίου
Στο Κερατσίνι συγκεκριμένα στον όρμο του Αγίου Γεωργίου έχει δημιουργηθεί από το 1966 η κεντρική ιχθυόσκαλα του Πειραιά που αποτελεί ταυτόχρονα και τη μεγαλύτερη ιχθυόσκαλα στη χώρα, επεκτείνεται σε ολόκληρη την παραλιακή περιοχή από τη Δραπετσώνα μέχρι το Πέραμα. Συνδέεται με μεγάλους συγκοινωνιακούς κόμβους, σύγχρονους δρόμους ταχείας κυκλοφορίας με πολλά χιλιόμετρα από τούνελ που κατασκευάστηκαν το 2004 για να καλύψουν τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Η συνολική έκταση της ιχθυόσκαλας είναι 17.652 τ.μ. από τα οποία τα 5.606,94 τ.μ. περιλαμβάνουν το μεγάλο συγκρότημα των τριών κτιρίων που χρησιμοποιούνται για τις δημοπρασίες, τα κέντρα διακίνησης και οι αποθήκες των αλιευμάτων. Διατίθενται και εγκαταστάσεις παραγωγής πάγου για τη συντήρηση τους.

Από την περιοχή της ιχθυόσκαλας ξεκινούν οι μεγαλύτεροι συγκοινωνιακοί κόμβοι του Πειραιά όπως η Λεωφόρος Σχιστού, η Λεωφόρος Δημοκρατίας που συνδέει τα Ταμπούρια με το Πέραμα, η λεωφόρος Πέτρου Ράλλη που διασχίζει την Κοκκινιά και η Λεωφόρος Γρηγορίου Λαμπράκη που διασχίζει τον Κορυδαλλό.

Ευγένεια
--------

Η **Ευγένεια** είναι παραλιακή συνοικία του δήμου, στα όρια με τους Δήμους Δραπετσώνας και Πειραιά και συγκεκριμένα μεταξύ του νεκροταφείου της Ανάστασης και της ακτής του Κερατσινίου. Είναι κυρίως εργατική συνοικία με πολλές εγκατεστημένες βιοτεχνίες περιλαμβάνοντας και την ιχθυόσκαλα του Κερατσινίου. Τελευταία η περιοχή έχει δομηθεί με πολυόροφες πολυκατοικίες. Στη περιοχή υφίστανται δύο δημοτικά σχολεία, παράρτημα του ΙΚΑ και Υγειονομικός Σταθμός και κέντρα νεότητας με δραστηριοποίηση ποδοσφαιρικού συλλόγου. Κεντρικότερα σημεία της συνοικίας είναι η ομώνυμη πλατεία και ο Ι. Ναός του Αγίου Ευθυμίου. Η Ευγένεια συγκοινωνιακά εξυπηρετείται με κυκλική λεωφορειακή γραμμή του Πειραιά (Ευγένεια - Χαραυγή).

Αθλητισμός
----------

Στο Δήμο Κερατσινίου δραστηριοποιούνται 18 αθλητικά σωματεία σε διάφορα αθλήματα αλλά ως επι το πλείστον με το ποδόσφαιρο. Είναι τα εξής:

|  |  |
| --- | --- |
| * Όμιλος Αντισφαίρισης Κερατσινίου
* Αθλητική Ένωση Μαύρος Αετός/Ολυμπιάδα
* Αθλητική Ένωση Κερατσινίου
* Αθλητικός Όμιλος Θεμιστοκλής Κερατσινίου
* Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ατρόμητος Κερατσινίου
* Αθλητικός Σύλλογος Αστήρ Κερατσινίου
* Αθλητικός Σύλλογος Ιάσων Κερατσινίου
* Αθλητική Ένωση Χαραυγής/Αστέρα Ευγενείας
* Αθλητικός Όμιλος Φάρος Κερατσινίου
 | * Αθλητικός Όμιλος Πανιώνιος Γαλήνης Κερατσινίου
* Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Ψυχαγωγικός Όμιλος «Νέοι Ευγένειας»
* Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος «Κερατσίνι»
* Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Σύλλογος Αμφιάλης «Άρης»
* Γυμναστικός Σύλλογος Αμφιάλης
* Γυμναστικός Σύλλογος Κερατσινίου
* Όμιλος Φίλων Αθλητισμού Κερατσινίου «Απολλώνιος»
* Α.Π.Σ. Νέοι Ολυμπιακού Κερατσινίου
* Ποδηλατικός Σύλλογος «Πρωτέας»
 |

Σημειώσεις
----------

1. ↑  dlib.statistics.gr/Book/GRESYE\_02\_0101\_00098%20.pdf.
2. ↑  www.statistics.gr/el/2021-census-res-pop-results.
3. ↑  «Πίνακας αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ Πληθυσμού-Απογραφής 2021». *ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2023.
4. ↑  Μνημεία Μικρασιατών – Μικρασιάτισσα Μάνα
5. ↑  «Κερατσίνι & Δραπετσώνα - ιστοσελίδα: Περιβαλλοντικός Σύνδεσμος Δήμων Αθήνας - Πειραιά». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Αυγούστου 2016. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2016.
6. ↑  Κουτελάκης, Χάρης (2007). ««Ταμπούρια Κερατσινίου. Μια νέα πρόταση ετυμολόγησης»,». *Πειραϊκό Ορόσημο (2007) 14-15*.
7. ↑  Ιστορία της Πόλης: Χάρης Κουτελάκης, Λεύκωμα Δήμου Κερατσινίου. Κουτελάκης Χάρης, Η Επανάσταση του 1821 στον Πειραιά, Facebook 1803-2021, Μέρος Γ΄.
8. ↑  Κουτελάκης, Χάρης (2007). ««Ταμπούρια Κερατσινίου. Μια νέα πρόταση ετυμολόγησης»,». *Πειραϊκό Ορόσημο (Μάρτιος 2007) 14-15.*.
9. ↑  «Δήμος Κερατσινίου - Δραπετσώνας, *Το Κερατσίνι επί Τουρκοκρατίας*». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2016.
10. ↑  Πέθανε ο πρώην Δήμαρχος Κερατσινίου Γιώργος Χάσκας, reportaznet.gr, 19 Μαΐου 2020.
11. ↑  Απεβίωσε ο πρώην Δήμαρχος Κερατσινίου Φώτης Μελάς, 30 Μαΐου 2023
12. ↑  Μνημεία Μικρασιατών – Μικρασιάτισσα Μάνα
13. ↑  «Κερατσίνι & Δραπετσώνα - ιστοσελίδα: Περιβαλλοντικός Σύνδεσμος Δήμων Αθήνας - Πειραιά». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Αυγούστου 2016. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2016.
14. ↑  "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.25ος, σελ.76.
15. ↑  «Αθλητικά Σωματεία Κερατσινίου - Δήμος Κερατσινίου - Δραπετσώνας». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2016.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| wiktionary logowiktionary logo | Το *Βικιλεξικό* έχει σχετικό λήμμα:  **Κερατσίνι**  |

* Επίσημος δικτυακός τόπος του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας
* Κουτελάκης Χάρης, Φωσκόλου Αμάντα, Πειραιάς και συνοικισμοί από τον 14ο αιώνα μέχρι σήμερα, Αθήνα 1991, έκδ. Εστίας του Κολλάρου, Κρατικό Βραβείο."
* Κουτελάκης Χάρης, «Ταμπούρια Κερατσινίου. Μια νέα πρόταση ετυμολόγησης», *Πειραϊκό Ορόσημο* τεύχ. 18 (Μάρτιος 2007) 14-15.
* 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Διοικητική διαίρεση της Περιφέρειας Αττικής |
| --- |
|  |
| 
* Έκταση: 3.808 km²
* Πληθυσμός: 3.827.624 (απογρ. 2011)
* Πρωτεύουσα: Αθήνα
 |
|  |
| Π.Ε. Κεντρικού Τομέα Αθηνών | 
* Δήμος Αθηναίων
* Δήμος Βύρωνος
* Δήμος Γαλατσίου
* Δήμος Δάφνης-Υμηττού
* Δήμος Ζωγράφου
* Δήμος Ηλιούπολης
* Δήμος Καισαριανής
* Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας - Νέας Χαλκηδόνας
 |  |
|  |
| Π.Ε. Νοτίου Τομέα Αθηνών | 
* Δήμος Αγίου Δημητρίου
* Δήμος Αλίμου
* Δήμος Γλυφάδας
* Δήμος Ελληνικού-Αργυρούπολης
* Δήμος Καλλιθέας
* Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου
* Δήμος Νέας Σμύρνης
* Δήμος Παλαιού Φαλήρου
 |
|  |
| Π.Ε. Βορείου Τομέα Αθηνών | 
* Δήμος Αγίας Παρασκευής
* Δήμος Αμαρουσίου
* Δήμος Βριλησσίων
* Δήμος Ηρακλείου
* Δήμος Κηφισιάς
* Δήμος Λυκόβρυσης-Πεύκης
* Δήμος Μεταμορφώσεως
* Δήμος Νέας Ιωνίας
* Δήμος Παπάγου-Χολαργού
* Δήμος Πεντέλης
* Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού
* Δήμος Χαλανδρίου
 |
|  |
| Π.Ε. Δυτικού Τομέα Αθηνών | 
* Δήμος Αγίας Βαρβάρας
* Δήμος Αγίων Αναργύρων-Καματερού
* Δήμος Αιγάλεω
* Δήμος Ιλίου
* Δήμος Περιστερίου
* Δήμος Πετρούπολης
* Δήμος Χαϊδαρίου
 |
|  |
| Π.Ε. Πειραιώς | 
* Δήμος Κερατσινίου-Δραπετσώνας
* Δήμος Κορυδαλλού
* Δήμος Νίκαιας-Αγίου Ιωάννη Ρέντη
* Δήμος Πειραιώς
* Δήμος Περάματος
 |
|  |
| Π.Ε. Νήσων Αττικής | 
* Δήμος Αγκιστρίου
* Δήμος Αίγινας
* Δήμος Κυθήρων
* Δήμος Πόρου
* Δήμος Σαλαμίνας
* Δήμος Σπετσών
* Δήμος Τροιζηνίας-Μεθάνων
* Δήμος Ύδρας
 |
|  |
| Π.Ε. Δυτικής Αττικής | 
* Δήμος Ασπροπύργου
* Δήμος Ελευσίνας
* Δήμος Μάνδρας-Ειδυλλίας
* Δήμος Μεγαρέων
* Δήμος Φυλής
 |
|  |
| Π.Ε. Ανατολικής Αττικής | 
* Δήμος Αχαρνών
* Δήμος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης
* Δήμος Διονύσου
* Δήμος Κρωπίας
* Δήμος Λαυρεωτικής
* Δήμος Μαραθώνος
* Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας
* Δήμος Παιανίας
* Δήμος Παλλήνης
* Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου
* Δήμος Σαρωνικού
* Δήμος Σπάτων-Αρτέμιδος
* Δήμος Ωρωπού
 |
|  |
| 
* Περιφερειάρχης: Νίκος Χαρδαλιάς
* Ιστότοπος:
 |

 |