Συντεταγμένες: 39°35′40″N 21°6′26″E﻿ / ﻿39.59444°N 21.10722°E﻿ / 39.59444; 21.10722

Το **Συρράκο** ή **Σιράκο** (μέχρι το 2002) είναι οικισμός της Ηπείρου στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων.

Γενικά
------

Το Συρράκο βρίσκεται προς τα ανατολικά όρια με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, σε απόσταση περίπου 55 χλμ. Α.-ΝΑ. από τα Γιάννενα και 26 χλμ. Β. από τα Πράμαντα (έδρα του δήμου). Είναι χτισμένο σε μία πλαγιά του όρους Λάκμος, σε υψόμετρο 1.150 μέτρων. Το χωριό στέκεται πάνω από την χαράδρα του ποταμού Χρούσια, παραπόταμου του Αράχθου ενώ απέναντί του (νοτιοανατολικά) αντικρίζει τα Τζουμέρκα.

Ο οικισμός
----------

Παραδοσιακά σπίτια στο Συρράκο.
Το Συρράκο είναι ανακηρυγμένος παραδοσιακός οικισμός. Διατηρεί αναλλοίωτη την παραδοσιακή Ηπειρώτικη αρχιτεκτονική με τα λιθόκτιστα σπίτια, με στέγες από σχιστόλιθο. Μαζί με τους γειτονικούς Καλαρρύτες είναι τα μόνα χωριά που διατηρούν αυτή την αρχιτεκτονική στα νότια του Νομού Ιωαννίνων, κάτι που είναι πιο συνηθισμένο στα βόρεια του Νομού στην περιοχή των Ζαγοροχωρίων. Πολλά οικήματα είναι μεγάλα και πλούσια, κάτι που μαρτυρά την οικονομική άνθηση του Συρράκου στο παρελθόν. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το παλαιό πέτρινο, τριώροφο Σχολείο, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο κτίσμα του οικισμού.

Το γεφύρι στην είσοδο του χωριού.Η πρώην κοινότητα Συρράκου
Στο Συρράκο δεν επιτρέπονται μηχανοκίνητα οχήματα με αποτέλεσμα να διατηρείται άθικτο το παραδοσιακό του χρώμα. Η παρουσία οχημάτων επιτρέπεται μέχρι την είσοδο του οικισμού, όπου μία πέτρινη γέφυρα τον συνδέει με τον σύγχρονο δρόμο. Εντούτοις, υπάρχει περιφερειακός δρόμος, ο οποίος οδηγεί στο εσωτερικό του, χωρίς να αλλοιώνει τον παραδοσιακό χαρακτήρα του.

Από το 2002, το πατρικό σπίτι του ποιητή Κώστα Κρυστάλλη στο Συρράκο λειτουργεί ως λαογραφικό μουσείο (ισόγειο) και βιβλιοθήκη (όροφος).

Ιστορία
-------

Το Συρράκο χτίστηκε περίπου τον 15ο αιώνα από βλαχόφωνους, κατά κύριο λόγο, πληθυσμούς. Στη διάρκεια της τουρκοκρατίας αποτέλεσε πρωτεύουσα της αυτοδιοίκητης ορεινής κοινότητας του Μαλακασίου, η οποία περιλάμβανε ορεινά χωριά στα όρια των σημερινών νομών Ιωαννίνων και Τρικάλων. Την περίοδο αυτή γνώρισε σημαντική οικονομική ανάπτυξη χάρη στην κτηνοτροφία και το εμπόριο και, κυρίως, την αργυροχρυσοχοΐα που διαδόθηκε στο χωριό από τους γειτονικούς Καλαρρύτες. 

Αναφέρεται από τον Γάλλο περιηγητή Φρανσουά Πουκεβίλ ο οποίος εντυπωσιάζεται από την ευνομία, την εμπορική κίνηση, το κλίμα και τις φυσικές ομορφιές του τόπου ενώ την ίδια περίοδο αποτελούσε εξοχικό θέρετρο του Αλή Πασά.

Το Συρράκο συμμετείχε στην την Ελληνική Επανάσταση του 1821 με αρχηγό τον Ιωάννη Κωλέττη και μαζί με τους γειτονικούς Καλαρρύτες ήταν τα μοναδικά χωριά της Ηπείρου που συμμετείχαν στην επανάσταση κατά τον πρώτο χρόνο της. Η επανάσταση στην περιοχή καταπνίγηκε γρήγορα από δυνάμεις του Χουρσίτ Πασά και το χωριό κάηκε ολοσχερώς. Ανοικοδομήθηκε στο διάστημα 1825-1828 και τα επόμενα χρόνια απέκτησε πάλι οικονομική δύναμη. Το Συρράκο απελευθερώθηκε από τον Ελληνικό Στρατό στις 23 Νοεμβρίου του 1912, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων.

Πληθυσμιακά στοιχεία
--------------------

Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο είναι:

| Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1951 | 47 |
| 1961 | 18 |
| 1971 | 11 |
| 1981 | 77 |
| 1991 | 141 |
| 2001 | 273 |
| 2011 | 270 |

Σημαντικές προσωπικότητες
-------------------------

Από το Συρράκο κατάγονταν: 

* Ο αγωνιστής του 1821 και πρώτος συνταγματικός πρωθυπουργός της Ελλάδας, Ιωάννης Κωλέττης.
* Η οικογένεια Ζαλοκώστα (ποιητής Γεώργιος Ζαλοκώστας, μεγαλοεπιχειρηματίας και πολιτικός Χρήστος Ζαλοκώστας κ.'α.)
* Ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης.
* Ο γιατρός και πανεπιστημιακός Κωνσταντίνος Βουσάκης.
* Το ηγετικό στέλεχος του Κ.Κ.Ε. Γιώργος Γούσιας.

Διοικητικές μεταβολές
---------------------

Το Συρράκο, από το 1912 και μετά την ενσωμάτωσή του στο Ελληνικό Κράτος, αποτέλεσε έδρα της ομώνυμης Κοινότητας. Το 1940 το όνομα του διορθώθηκε σε *Σιράκον* (γραμμένο με ένα *"σ"*) και το 2002 με το ΦΕΚ 106Α - 13/05/2002 σε Συρράκον. To 1997, με την εφαρμογή του Προγράμματος Καποδίστριας για τη συνένωση Κοινοτήτων σε μεγαλύτερους Δήμους, η Κοινότητα Συρράκου, όπως και άλλες ιστορικές Κοινότητες του Νομού (Νήσου Ιωαννίνων, Πάπιγκου, Καλαρρυτών, Βοβούσας, κ.ά.), δεν επηρεάσθηκε. Τελικά, το 2010, μετά την εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης, η Κοινότητα Συρράκου καταργήθηκε και ο οικισμός εντάχθηκε στον νεοσυσταθέντα Δήμο Βορείων Τζουμέρκων ως Δημοτική Ενότητα Συρράκου.

**Κοινότητα Συρράκου - Πρόεδροι**

Δήμας Γεώργιος, 1912-?

Δείτε επίσης
------------

* Κατάλογος παραδοσιακών οικισμών της Ελλάδας

Φωτογραφίες
-----------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Πλατεία του χωριού
 |
| Πλατεία του χωριού
  |

|  |
| --- |
| Σπίτια στο χωριό
 |
| Σπίτια στο χωριό
  |

|  |
| --- |
| Παλιά βρύση
 |
| Παλιά βρύση
  |

 |

Παραπομπές
----------

1. 1 2  «ΧΩΡΙΑ». *www.voreiatzoumerka.gr*. Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2024.
2. 1 2 3 4 5  *Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα*. **54**. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 102.
3. 1 2  «Διοικητικές Μεταβολές Δήμων και Κοινοτήτων - ΕΕΤΑΑ». Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2024.
4. ↑  *Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή*. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 76, τομ. 13.
5. ↑  «Αρχιτεκτονική – visitsyrrako». Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2024.
6. ↑  «Κοινότητα Συρράκου, αρχιτεκτονική». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2011.
7. ↑  «Μουσείο Κ. Κρυστάλλη (Συρράκο)». *www.voreiatzoumerka.gr*. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2023.
8. ↑  «Συρράκο, τοποθεσία». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Φεβρουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2011.
9. ↑  Χρίστος Σούλης (επιμ. Σπύρος Εργολάβος), *Πολεμικές σελίδες από τον ελληνοτουρκικό πόλεμο 1912-1913*. Ιωάννινα, 2006, σελ. 109.
10. ↑   *Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Μαρτίου 1951*, σελ. 89 του pdf. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-05-14. .
11. ↑   *Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961*, σελ. 91 του pdf. .
12. ↑   *Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971*, σελ. 89 του pdf. .
13. ↑   *Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981*, σελ. 100 του pdf. .
14. ↑   *Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991*, σελ. 116 του pdf. .
15. ↑   *Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001*, σελ. 273 του pdf. .
16. ↑  «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού Απογραφής 2011», σελ. 10562 (σελ. 88 του pdf)
17. ↑  «Φ.Ε.Κ. Α΄ 244/1997, Νόμος 2539/1997 «Συγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης», Εθνικό Τυπογραφείο».
18. ↑  «Πρόγραμμα Καλλικράτης» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Ιουλίου 2010. CS1 maint: Unfit url (link)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Συρράκο Ιωαννίνων** |

* Κοινότητα Συρράκου Αρχειοθετήθηκε 2008-09-19 στο Wayback Machine.
* Μένουμε Ελλάδα - Στο Συρράκο Ιωαννίνων

* {{βικιλεξικό|Σιράκο}

Λεύκωμα φωτογραφιών, εικόνες από το Συρράκο και τους Καλαρρύτες

* Βλαχοι.net, Περιήγηση στο Συρράκο
* Μουσείο Κ. Κρυστάλλη (Συρράκο)
* Καλαρρύτες και Συρράκο (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)
* Συρράκο, μέσα στου χρόνου τη πνοή (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βαθυπέδου | 
* Βαθύπεδο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Καλαριτών (Καλαρρυτών) | 
* Καλαρρύτες
* Μυστράς
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κατσανοχωρίων | 
* Άγιος Γεώργιος
* Αετορράχη
* Δάφνη
* Ελληνικό
* Ζωοδόχος Πηγή
* Καλέντζι
* Κορίτιανη
* Κωστήτσι
* Λάζαινα
* Μονολίθι
* Νίστορα
* Ξηροβούνι
* Πάτερο
* Πηγάδια
* Πλαίσια
* Πλατανούσσα
* Φορτόσι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ματσουκίου | 
* Ματσούκι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Πραμάντων | 
* Αμπελοχώρι
* Βουνόρεια
* Ζαλούχος
* Μεγάλη Ράχη
* Μυλοκοπειό
* Παλαιομοχούστι
* Παλληκάρι
* Πλάκα
* Πράμαντα
* Ραφταναίοι
* Ρούγα
* Τσόπελα
* Φράξος
* Χριστοί
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Σιράκου (Συρράκου) | 
* Συρράκο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τζουμέρκων | 
* Βαπτιστής
* Κέδρος
* Μιχαλίτσι
* Παλαιοχώρι
* Πετροβούνι
* Ποτιστικά
* Προσήλιο
* Χουλιαράδες
 |
|  |
| 
* Έδρα: Πράμαντα
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |