Ηλεκτρονική μικρογραφία δύο ιών Έπσταϊν-Μπαρ (ιικά σωματίδια) που δείχνει στρογγυλά καψίδια που περιβάλλονται από το περίβλημα της μεμβράνης.
Ο **ιός Έπσταϊν Μπαρ** (Epstein-Barr ή EBV), που επίσημα ονομάζεται ***Human gammaherpesvirus 4***, είναι ένας από τους εννέα γνωστούς τύπους ανθρώπινου ερπητοϊού και είναι ένας από τους πιο κοινούς ιούς στον άνθρωπο. Ο EBV είναι ένας δίκλωνος ιός DNA.Είναι περισσότερο γνωστός για την εκδήλωση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης («μονο» ή «αδενικός πυρετός»). Συνδέεται επίσης με διάφορες μη κακοήθεις, προκακοήθεις και κακοήθεις λεμφοπολλαπλασιαστικές ασθένειες όπως το λέμφωμα Burkitt, η αιμοφαγοκυτταρική λεμφοϊστιοκυττάρωση  και το λέμφωμα Hodgkin ,με μη λεμφοειδείς κακοήθειες όπως ο καρκίνος του στομάχου και το ρινοφαρυγγικό καρκίνωμα , καθώς και με καταστάσεις που σχετίζονται με τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας όπως η τριχωτή λευκοπλακία και τα λεμφώματα του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ο ιός σχετίζεται επίσης με τις παιδικές διαταραχές του συνδρόμου της Αλίκης στη χώρα των θαυμάτων  και της οξείας παρεγκεφαλιδικής αταξίας  και, με βάση ορισμένες επιστημονικές έρευνες ο ιός αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης ορισμένων αυτοάνοσων νοσημάτων,  ιδιαίτερα δερματομυοσίτιδα, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, ρευματοειδή αρθρίτιδα και σύνδρομο Sjögren .   Περίπου 200.000 περιπτώσεις εκδηλώσεις μορφών καρκίνου παγκοσμίως ετησίως πιστεύεται ότι αποδίδονται στον EBV. Το 2022, μια μεγάλη μελέτη (πληθυσμός 10 εκατομμυρίων σε 20 χρόνια) πρότεινε τον EBV ως την κύρια αιτία της σκλήρυνσης κατά πλάκας, με μια πρόσφατη λοίμωξη από EBV να προκαλεί 32 φορές αύξηση στον κίνδυνο ανάπτυξης σκλήρυνσης κατά πλάκας.     

Η μόλυνση με τον ιό EBV συμβαίνει μέσω του σάλιου  και των εκκρίσεων των γεννητικών οργάνων. Οι περισσότεροι άνθρωποι μολύνονται με τον EBV και αποκτούν προσαρμοστική ανοσία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περίπου τα μισά από όλα τα παιδιά ηλικίας πέντε ετών και περίπου το 90% των ενηλίκων έχουν ενδείξεις πως έχουν μολυνθεί από τον ιό.  Τα βρέφη γίνονται ευαίσθητα στον EBV μόλις εξαφανιστεί η προστασία των μητρικών αντισωμάτων. Πολλά παιδιά μολύνονται με τον EBV και αυτές οι λοιμώξεις συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα ή δεν διακρίνονται από τις άλλες ήπιες, σύντομες ασθένειες της παιδικής ηλικίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν μολυνθεί από τον EBV στα παιδικά τους χρόνια.  Όταν η μόλυνση με EBV εμφανίζεται κατά την εφηβεία ή τη νεαρή ενήλικη ζωή, προκαλεί λοιμώδη μονοπυρήνωση στο 35 έως 50% των περιπτώσεων.

Ο EBV μολύνει τα Β κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και τα επιθηλιακά κύτταρα. Μόλις η αρχική λυτική μόλυνση του EBV τεθεί υπό έλεγχο, ο ιός σε λανθάνουσα κατάσταση παραμένει στα Β κύτταρα μνήμης του ατόμου για το υπόλοιπο της ζωής του.

Ιστορία
-------

Ο ιός πήρε το όνομά του από τον Michael Anthony Epstein και την Yvonne Barr, που τον ανακάλυψαν μαζί με τον Bert Achong.   Το 1961, ο Epstein, ένας παθολόγος παρακολούθησε μια διάλεξη με θέμα "Ο συχνότερος παιδικός καρκίνος στην τροπική Αφρική - ένα μέχρι τότε μη αναγνωρισμένο σύνδρομο" από τον Denis Parsons Burkitt, έναν χειρουργό στην Ουγκάντα,. Το 1963, ένα δείγμα στάλθηκε από την Ουγκάντα στο νοσοκομείο Middlesex για καλλιέργεια. Τα σωματίδια ιού ταυτοποιήθηκαν στα καλλιεργημένα κύτταρα και τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο *The Lancet* το 1964 από τους Epstein, Achong και Barr. Κυτταρικές σειρές στάλθηκαν στον Werner και τη Gertrude Henle στο Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας, οι οποίοι ανέπτυξαν ορολογικούς δείκτες. Το 1967, ένας τεχνικός στο εργαστήριό του ανέπτυξε μονοπυρήνωση και μπόρεσαν να συγκρίνουν ένα αποθηκευμένο δείγμα ορού, δείχνοντας ότι αναπτύχθηκαν αντισώματα στον ιό.   Το 1968, ανακάλυψαν ότι ο EBV μπορεί να απαθανατίσει άμεσα τα Β κύτταρα μετά τη μόλυνση, μιμούμενοι ορισμένες μορφές λοιμώξεων που σχετίζονται με τον EBV,  και επιβεβαίωσαν τη σχέση μεταξύ του ιού και της λοιμώδους μονοπυρήνωσης.

Δομή και γονιδίωμα
------------------

Ο ιός έχει διάμετρο περίπου 122-180 nm και αποτελείται από μια διπλή έλικα δεοξυριβονουκλεϊκού οξέος (DNA) που περιέχει περίπου 172.000 ζεύγη βάσεων που κωδικοποιούν 85 γονίδια. Το DNA περιβάλλεται από ένα πρωτεϊνικό νουκλεοκαψίδιο, το οποίο περιβάλλεται από ένα τεμάχιο από πρωτεΐνη, το οποίο με τη σειρά του περιβάλλεται από ένα περίβλημα που περιέχει τόσο λιπίδια όσο και επιφανειακές προεξοχές γλυκοπρωτεϊνών, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη μόλυνση του κυττάρου ξενιστή.

Ο λανθάνον ιός που βρίσκεται στα Β κύτταρα μπορεί να επανενεργοποιηθεί για να μεταβεί σε λυτική αντιγραφή. Αυτό είναι γνωστό ότι συμβαίνει in vivo, αλλά τι το πυροδοτεί δεν είναι γνωστό ακριβώς. In vitro, ο λανθάνον EBV στα Β κύτταρα μπορεί να επανενεργοποιηθεί διεγείροντας τον υποδοχέα των Β κυττάρων και έτσι η επανενεργοποίηση in vivo πιθανώς λαμβάνει χώρα όταν τα λανθάνοντα μολυσμένα Β κύτταρα ανταποκρίνονται σε άσχετες λοιμώξεις.

Μετασχηματισμός Β-λεμφοκυττάρων
-------------------------------

Όταν ο EBV μολύνει τα Β κύτταρα *in vitro*, τελικά εμφανίζονται λεμφοβλαστοειδείς κυτταρικές σειρές που είναι ικανές για απεριόριστη ανάπτυξη. Ο αυξητικός μετασχηματισμός αυτών των κυτταρικών γραμμών είναι συνέπεια της έκφρασης της ιικής πρωτεΐνης. 

Μετά από την φυσική μόλυνση με τον EBV, ο ιός πιστεύεται ότι εκτελεί μέρος ή ολόκληρο το πρόγραμμα της γονιδιακής έκφρασης του για να δημιουργήσει μια επίμονη μόλυνση. Δεδομένης της αρχικής απουσίας ανοσίας του ξενιστή, ο λυτικός κύκλος παράγει μεγάλους αριθμούς ιοσωμάτων για να μολύνει άλλα (πιθανώς) Β-λεμφοκύτταρα εντός του ξενιστή.

Όταν αναπτύσσεται η ανοσία του ξενιστή, ο ιός επιμένει απενεργοποιώντας τα περισσότερα (ή πιθανώς όλα) από τα γονίδιά του, και μόνο περιστασιακά τα επανενεργοποιεί για να παράγει νέα ιοσωμάτια. Τελικά επιτυγχάνεται μια ισορροπία μεταξύ της περιστασιακής επανενεργοποίησης του ιού και της ανοσολογικής επιτήρησης του ξενιστή που αφαιρεί τα κύτταρα που ενεργοποιούν την έκφραση του ιικού γονιδίου.

Το σημείο επιμονής του EBV μπορεί να είναι ο μυελός των οστών. Οι θετικοί στον EBV ασθενείς στους οποίους έχει αντικατασταθεί ο δικός τους μυελός των οστών με μυελό των οστών από δότη αρνητικό στον ιό βρέθηκε ότι έγιναν αρνητικοί στον ιό μετά τη μεταμόσχευση.

Ο EBV προκαλεί την έκφραση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης.  Τα παιδιά που έχουν μολυνθεί με τον EBV έχουν λίγα συμπτώματα ή μπορεί να εμφανίζονται ασυμπτωματικά, αλλά όταν η λοίμωξη γίνεται στην εφηβεία ή την ενηλικίωση, μπορεί να προκαλέσει κόπωση, πυρετό, πονόλαιμο, πρησμένους λεμφαδένες στο λαιμό, μεγέθυνση σπλήνας, πρησμένο ήπαρ ή εξάνθημα. Το μεταμολυσματικό σύνδρομο χρόνιας κόπωσης έχει επίσης συσχετιστεί με λοίμωξη από EBV.  

Ο ιός έχει επίσης εμπλακεί σε πολλές άλλες ασθένειες, όπως το λέμφωμα Burkitt,  η αιμοφαγοκυτταρική λεμφοϊστιοκυττάρωση,  λέμφωμα Hodgkin,  καρκίνος του στομάχου,   ρινοφαρυγγικό καρκίνωμα,  σκλήρυνση κατά πλάκας,     και λεμφωματοειδής κοκκιωμάτωση. 

Συγκεκριμένα, μολυσμένα με EBV Β λεμφοκύτταρα έχει αποδειχθεί ότι βρίσκονται στις εγκεφαλικές βλάβες ασθενών με σκλήρυνση κατά πλάκας,  και μια μελέτη του 2022 με ιστορικά δείγματα αίματος 10 εκατομμυρίων στρατιωτών έδειξε ότι «άτομα που δεν είχαν μολυνθεί με τον ιό Epstein-Barr σχεδόν ποτέ δεν παθαίνουν σκλήρυνση κατά πλάκας. Μόνο μετά τη μόλυνση από τον ιό Epstein-Barr ο κίνδυνος σκλήρυνσης κατά πλάκας αυξάνεται πάνω από 30 φορές»  

Πρόσθετες ασθένειες που έχουν συνδεθεί με τον EBV περιλαμβάνουν το σύνδρομο Gianotti-Crosti, το πολύμορφο ερύθημα, τα οξέα γεννητικά έλκη και η στοματική τριχωτή λευκοπλακία. Η ιογενής λοίμωξη σχετίζεται επίσης και συχνά συμβάλλει στην ανάπτυξη ενός ευρέος φάσματος μη κακοήθων λεμφοπολλαπλασιαστικών ασθενειών, όπως σοβαρές αντιδράσεις αλλεργίας από τσίμπημα κουνουπιών ,  βλεννογονοδερματικά έλκη θετικά στον ιό Epstein-Barr καθώς και κακοήθεις λεμφοπολλαπλασιαστικές ασθένειες όπως το λέμφωμα Burkitt,  το λέμφωμα Hodgkin,  και το πρωτογενές λέμφωμα διάχυσης. 

Ο ιός Epstein-Barr έχει εμπλακεί σε διαταραχές που σχετίζονται με τη συσσώρευση άλφα-συνουκλεΐνης (π.χ. Νόσος Πάρκινσον, άνοια με σώματα Lewy και ατροφία πολλαπλών συστημάτων ).

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Beyond Cytomegalovirus and Epstein-Barr Virus: a Review of Viruses Composing the Blood Virome of Solid Organ Transplant and Hematopoietic Stem Cell Transplant Recipients». *Clinical Microbiology Reviews* **33** (4): e00027-20. 2020. doi:10.1128/CMR.00027-20. PMID 32847820.
2. ↑  «Reactivation of Epstein-Barr virus from latency». *Reviews in Medical Virology* **15** (3): 149–56. November 2004. doi:10.1002/rmv.456. PMID 15546128.
3. ↑  «About 90% of adults have antibodies that show that they have a current or past EBV infection». CDC - National Center for Infectious Diseases. 28 Σεπτεμβρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Αυγούστου 2016.
4. ↑  ACP (1993). «Epstein–Barr Virus Infections: Biology, Pathogenesis, and Management.». *Annals of Internal Medicine* (ACP) **118** (1): 45–58. doi:10.7326/0003-4819-118-1-199301010-00009. PMID 8380053. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2017-12-08.. Ανακτήθηκε στις 2017-12-08.
5. ↑  «Reactivation of Epstein-Barr virus from latency». *Reviews in Medical Virology* **15** (3): 149–56. November 2004. doi:10.1002/rmv.456. PMID 15546128.
6. ↑  «Is EBV persistence in vivo a model for B cell homeostasis?». *Immunity* **5** (2): 173–9. August 1996. doi:10.1016/s1074-7613(00)80493-8. PMID 8769480.
7. ↑  «Main Targets of Interest for the Development of a Prophylactic or Therapeutic Epstein-Barr Virus Vaccine». *Frontiers in Microbiology* **12**: 701611. 2021. doi:10.3389/fmicb.2021.701611. PMID 34239514.
8. ↑  McGrath, Paula (6 April 2014). «Cancer virus discovery helped by delayed flight». BBC News, Health. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 October 2015.. Ανακτήθηκε στις 4 November 2015.
9. ↑  «Virus Particles in Cultured Lymphoblasts from Burkitt's Lymphoma». *Lancet* **1** (7335): 702–3. March 1964. doi:10.1016/s0140-6736(64)91524-7. PMID 14107961.
10. ↑  Epstein, M. Anthony (2005). «1. The origins of EBV research: discovery and characterization of the virus». Στο: Robertson, Earl S. *Epstein–Barr Virus*. Trowbridge: Cromwell Press. σελίδες 1–14. ISBN 978-1-904455-03-5. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2010.
11. ↑  Erle S. Robertson (2005). *Epstein–Barr Virus*. Horizon Scientific Press. σελ. 18. ISBN 978-1-904455-03-5. Ανακτήθηκε στις 3 Ιουνίου 2012.
12. ↑  Miller, George (December 21, 2006). «Book Review: Epstein–Barr Virus». *New England Journal of Medicine* **355** (25): 2708–2709. doi:10.1056/NEJMbkrev39523. .
13. ↑  «Epidemiologic aspects of Epstein-Barr virus (EBV)-associated diseases». *Annals of the New York Academy of Sciences* **354**: 326–31. 1980. doi:10.1111/j.1749-6632.1980.tb27975.x. PMID 6261650.
14. ↑  Young, LS (2009). *Desk Encyclopedia of Human and Medical Virology*. Boston: Academic Press. σελίδες 532–533.
15. ↑  Hassani, Asma; Corboy, John R.; Al-Salam, Suhail; Khan, Gulfaraz (2 Φεβ 2018). «Epstein-Barr virus is present in the brain of most cases of multiple sclerosis and may engage more than just B cells» (στα αγγλικά). *PLOS ONE* **13** (2): e0192109. doi:10.1371/journal.pone.0192109. ISSN 1932-6203. PMID 29394264. PMC PMC5796799. .
16. ↑  «Eradication of Epstein-Barr virus by allogeneic bone marrow transplantation: implications for sites of viral latency». *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America* **85** (22): 8693–6. November 1988. doi:10.1073/pnas.85.22.8693. PMID 2847171. Bibcode: 1988PNAS...85.8693G.
17. ↑  «Benign lymphadenopathies». *Modern Pathology* **26 Suppl 1** (Supplement 1): S88-96. January 2013. doi:10.1038/modpathol.2012.176. PMID 23281438.
18. ↑  «About 90% of adults have antibodies that show that they have a current or past EBV infection». CDC - National Center for Infectious Diseases. 28 Σεπτεμβρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Αυγούστου 2016.
19. ↑  Curr Clin Top Infect Dis. 1988;9:126-46.
20. ↑  Proal, Amy D.; VanElzakker, Michael B. (23 June 2021). «Long COVID or Post-acute Sequelae of COVID-19 (PASC): An Overview of Biological Factors That May Contribute to Persistent Symptoms». *Frontiers in Microbiology* **12**: 698169. doi:10.3389/fmicb.2021.698169. PMID 34248921.
21. ↑  «The role of EBV in the pathogenesis of Burkitt's Lymphoma: an Italian hospital based survey». *Infectious Agents and Cancer* **9** (1): 34. 2014. doi:10.1186/1750-9378-9-34. PMID 25364378.
22. ↑  «Epstein–Barr Virus and Hemophagocytic Lymphohistiocytosis». *Frontiers in Immunology* **8**: 1902. 2017. doi:10.3389/fimmu.2017.01902. PMID 29358936.
23. ↑  «Epstein-Barr virus-associated Hodgkin's lymphoma». *British Journal of Haematology* **125** (3): 267–81. May 2004. doi:10.1111/j.1365-2141.2004.04902.x. PMID 15086409. .
24. ↑  Λάθος στην χρήση του Πρότυπο:cite press release: Η παράμετρος **title** είναι απαραίτητη
25. ↑  «Epigenetic dysregulation in Epstein-Barr virus-associated gastric carcinoma: disease and treatments». *World Journal of Gastroenterology* **20** (21): 6448–56. June 2014. doi:10.3748/wjg.v20.i21.6448. PMID 24914366.
26. ↑  «Human papillomavirus and Epstein-Barr virus in nasopharyngeal carcinoma in a low-incidence population». *Head & Neck* **36** (4): 511–6. April 2014. doi:10.1002/hed.23318. PMID 23780921. PMC 4656191. .
27. ↑  Bjornevik, Kjetil; Cortese, Marianna; Healy, Brian C.; Kuhle, Jens; Mina, Michael J.; Leng, Yumei; Elledge, Stephen J.; Niebuhr, David W. *και άλλοι*. (21 January 2022). «Longitudinal analysis reveals high prevalence of Epstein-Barr virus associated with multiple sclerosis». *Science* (American Association for the Advancement of Science (AAAS)) **375** (6578): 296–301. doi:10.1126/science.abj8222. ISSN 0036-8075. PMID 35025605. Bibcode: 2022Sci...375..296B.
28. ↑  «Epstein-barr virus infection and multiple sclerosis: a review». *Journal of Neuroimmune Pharmacology* **5** (3): 271–7. September 2010. doi:10.1007/s11481-010-9201-3. PMID 20369303.
29. ↑  «Epstein-Barr virus genetic variants are associated with multiple sclerosis». *Neurology* **84** (13): 1362–8. March 2015. doi:10.1212/WNL.0000000000001420. PMID 25740864.
30. ↑  «Molecular signature of Epstein-Barr virus infection in MS brain lesions». *Neurology* **5** (4): e466. July 2018. doi:10.1212/NXI.0000000000000466. PMID 29892607.
31. ↑  «Lymphomatoid granulomatosis: a practical review for pathologists dealing with this rare pulmonary lymphoproliferative process». *Pathologica* **105** (4): 111–6. August 2013. PMID 24466760.
32. ↑  «Molecular signature of Epstein-Barr virus infection in MS brain lesions». *Neurology* **5** (4): e466. July 2018. doi:10.1212/NXI.0000000000000466. PMID 29892607.
33. ↑  «Is a virus we all have causing multiple sclerosis?». *BBC News*. April 13, 2022. .
34. ↑  «Epstein-Barr virus and skin manifestations in childhood». *International Journal of Dermatology* **52** (10): 1177–84. October 2013. doi:10.1111/j.1365-4632.2012.05855.x. PMID 24073903.
35. ↑  «Primary EBV infection and hypersensitivity to mosquito bites: a case report». *Virologica Sinica* **31** (6): 517–520. December 2016. doi:10.1007/s12250-016-3868-4. PMID 27900557.
36. ↑  «The presence of Epstein–Barr virus significantly impacts the transcriptional profile in immunodeficiency-associated Burkitt lymphoma». *Frontiers in Microbiology* **6**: 556. 2015. doi:10.3389/fmicb.2015.00556. PMID 26113842.
37. ↑  «Epstein-Barr virus-associated lymphomas». *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences* **372** (1732): 20160271. October 2017. doi:10.1098/rstb.2016.0271. PMID 28893938.
38. ↑  «Primary effusion lymphoma: current concepts and management». *Current Opinion in Pulmonary Medicine* **23** (4): 365–370. July 2017. doi:10.1097/MCP.0000000000000384. PMID 28399009.
39. ↑  «Monoclonal antibodies against Epstein-Barr virus cross-react with alpha-synuclein in human brain». *Neurology* **55** (9): 1398–401. November 2000. doi:10.1212/WNL.55.9.1398. PMID 11087792.