Συντεταγμένες: 37°04′37″N 22°00′06″E﻿ / ﻿37.0770°N 22.00168°E﻿ / 37.0770; 22.00168﻿ (Πιπερίτσα)

Πιπερίτσα
Πιπερίτσα
Η **Πιπερίτσα** είναι χωριό στο Νομό Μεσσηνίας. Ανήκει στον Δήμο Μεσσήνης και βρίσκεται σε απόσταση 3χλμ. από την πόλη της Μεσσήνης, 14χλμ. από την Καλαμάτα, 18χλμ. από την Αρχαία Μεσσήνη, και μόλις 8χλμ. από την θάλασσα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011  αριθμεί 141 μόνιμους κατοίκους. Το χωριό είναι γνωστό τουλάχιστον από το 1690. Κατά την απογραφή των Ενετών το 1700 (Απογραφή Grimani 1700) αναφέρεται ώς «Ville Piperizza, Territorio d’ Andrussa» και αριθμούσε 92 κατοίκους (27 οικογένειες) 

Η Πιπερίτσα είναι γενέτειρα του επιφανούς προεστού, Φιλικού, μέλους της Πελοποννησιακής Γερουσίας και βουλευτή κατά την περίοδο του Αγώνα, Σπύρου Φραγκίσκου(ή και Φραγκισκόπουλου), καθώς και του οπλαρχηγού αδελφού του Γεωρ. Φραγκίσκου που έπεσε το 1822 στην μάχη κατά του Δράμαλη.

Ο Σπύρος Φραγκίσκος γεννήθηκε το 1790. Πλούσιος και με σημαντική πολιτική επιρροή προεστός της επαρχίας Ανδρούσης. Προεπαναστατικά, μυήθηκε στη Φιλική το καλοκαίρι του 1819. Στη συνέλευση των Καλτετζών, εξελέγη μέλος της Πελοποννησιακής Γερουσίας και προσυπογράφει τον "Οργανισμόν της" στις 27 Δεκεμβρίου 1821 στην συνέλευση της Επιδαύρου. Ο Σπύρος Φραγκίσκος με τον αδελφό του Γεώργιο κατά μια εμπιστευτική έκθεση που επεβλήθη εκ Πελοποννήσου στην ηγεσία των Φιλικών ασκούσε τόση επιρροή, ώστε μπορούσαν να κινητοποιήσουν 2000 ενόπλους "ἄν καί ὁπότε ἤθελε δοθῆ το σύνθημα ἐξεγέρσεως".

Στην είσοδο του χωριού, μας καλωσορίζουν από τα μέσα της άνοιξης έως και τον Αύγουστο, ένα από τα ομορφότερα αποδημητικά πουλιά, ο Μελισουργός ή Μελισσοφάγος(MeropsApiaster), ή όπως τα έλεγαν παλιά "Βουλγάρες". Η μορφολογία του εδάφους είναι ιδανική για να φωλιάσουν. Αν περνάς τις πρωινές ώρες, είναι ένα υπέροχο θέαμα να τα βλέπεις να πετούν πάνω από τον δρόμο και ανάμεσα από τους χωμάτινους τοίχους όπου έχουν φτιάξει τις φωλιές τους.


Διασχίζοντας το χωριό καταλήγουμε στον κάμπο. Ο κάμπος είναι γεμάτος αποστραγγιστικά και αρδευτικά κανάλια για την άρδευση των καλλιεργειών. Μία βόλτα στην "3Δ", το αρδευτικό κανάλι που περνά ακριβώς έξω από την κοινότητα επιβάλλεται σε κάθε επισκέπτη. Ερωδιοί, φαλαρίδες (Μαυρόκοτες), γερακίνες, νεροχελώνες, καβούρια, φρύνοι και βάτραχοι είναι μόνο τα είδη που θα συναντήσεις αν κάνεις λίγο ησυχία, κατά τον περίπατό σου, δίπλα στην "3Δ". Τέλος αν είσαι τυχερός θα συναντήσεις και κάποιο τσακάλι ή και αγριογούρουνο να τρέχει τρομαγμένο.

Διοικητική ιστορία
------------------

Το χωριό είναι γνωστό τουλάχιστον από το 1690. Κατά την απογραφή των Ενετών, το 1700 (Απογραφή Grimani 1700) αναφέρεται ως «Ville Piperizza, Territorio d’ Andrussa». Καθ’ όλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας, κατά την επανάσταση και μέχρι το 1834 άνηκε στην Επαρχία Ανδρούσης. Το 1835 εντάχθηκε στον δήμο Τρίκκης με έδρα το Καρτερόλι και το 1840 με την συγχώνευση των δήμων, ενσωματώθηκε στον Δήμο Εύας με έδρα το Ναζήρι. Κατά την απογραφή του 1861 και έως το 1912 συνέχισε να υπάγεται στο Δήμο Εύας, με την έδρα του Δήμου το 1967 να μεταφέρεται στην Ανδρούσα. Το 1912 συστάθηκαν οι κοινότητες ως μονάδες τοπικής αυτοδιοίκησης. Η Πιπερίτσα μαζί με το Καρτερόλι, το Μοσχοχώρι, την Πιλαλίστρα και το Κούρταλι συγκρότησαν την κοινότητα Καρτερολίου  και το 1919 η Πιπερίτσα αναγνωρίστηκε ως αυτοτελής κοινότητα  «Κοινότητα Πιπερίτσης της Επαρχίας Μεσσήνης». Το 1997, 98 χρόνια αργότερα, με το Πρόγραμμα «Καποδίστριας» καταργήθηκαν οι κοινότητες ως μονάδες τοπικής αυτοδιοίκησης και μετατράπηκαν σε Δημοτικά Διαμερίσματα, «Δημοτικό Διαμέρισμα Πιπερίτσης του Δήμου Μεσσήνης». Με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» και την διοικητική διαίρεση του 2011, καθιερώνεται ο όρος «τοπική κοινότητα» ως ονομασία «Τοπική Κοινότητα Πιπερίτσης» για όλα τα Δημοτικά Διαμερίσματα των καταργούμενων Δήμων (οι οποίοι μετονομάστηκαν σε Δημοτικές Ενότητες των «Καλλικρατικών»). Το 2018 με το Πρόγραμμα «Κλεισθένης Ι» οι Τοπικές Κοινότητες μετονομάστηκαν σε «Κοινότητες», ανεξαρτήτως του πληθυσμού τους «Κοινότητα Πιπερίτσης, Δημοτικής Ενότητας Μεσσήνης του Δήμου Μεσσήνης της Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας στην Περιφέρεια Πελοποννήσου», σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας, όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» και «Κλεισθένης Ι».

Πληθυσμός
---------

Απογραφή Πληθυσμού και Διοικητικές μεταρρυθμίσεις Κοινότητας:

| Έτος | Κάτοικοι | Διοικητική Ταυτότητα |
| --- | --- | --- |
| 1700 | 92 κάτοικοι, 27 οικογένειες | Territorio d’ Andrussa, ville Piperizza - Πιπερίτσα (Απογραφή Grimani 1700 επί Ενετών) |
| 1830 | 102 κάτοικοι, 32 οικογένειες | Χωριό Πιπερίτσα, Επαρχίας Ανδρούσης (Κατά την απογραφή των Γάλλων) |
| 1861 | 224 κάτοικοι | Χωριό Πιπερίτσα, Δήμου Ευας |
| 1879 | 360 κάτοικοι (193 Άρρενες και 167 Θήλεις) | Χωριό Πιπερίτσα, Δήμου Ευας |
| 1889 | 419 κάτοικοι (223 Άρρενες και 196 Θήλεις) | Χωριό Πιπερίτσα, Δήμου Ευας |
| 1896 | 463 κάτοικοι (244 Άρρενες και 219 Θήλεις) | Χωριό Πιπερίτσα, Δήμου Ευας |
| 1907 | 480 κάτοικοι (226 Άρρενες και 254 Θήλεις) | Χωριό Πιπερίτσα, Δήμου Ευας |
| 1920 | 435 κάτοικοι (197 Άρρενες και 238 Θήλεις) | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 1928 | 504 κάτοικοι (243 Άρρενες και 261 Θήλεις) | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 1940 | 477 κάτοικοι (224 Άρρενες και 253 Θήλεις) | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 1951 | 359 κάτοικοι | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 1961 | 298 κάτοικοι | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 1971 | 186 κάτοικοι | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 1981 | 161 κάτοικοι | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 1991 | 133 κάτοικοι | Κοινότητα Πιπερίτσης, Επαρχίας Μεσσήνης |
| 2001 | 143 κάτοικοι (79 Άρρενες και 64 Θήλεις) | Δημοτικό Διαμέρισμα Πιπερίτσης, Δήμου Μεσσήνης |
| 2011 | 141 κάτοικοι | Τοπική Κοινότητα Πιπερίτσης, Δημοτικής Ενότητας Μεσσήνης, Δήμου Μεσσήνης |
| 2021 | 111 κάτοικοι | Κοινότητα Πιπερίτσης, Δημοτικής Ενότητας Μεσσήνης, Δήμου Μεσσήνης |

* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* Ιερός Ναός Αγίου ΙωάννουΙερός Ναός Αγίου Ιωάννου
* Ιερός Ναός ΠαναγίτσαςΙερός Ναός Παναγίτσας
* Ιερός Ναός Αγίου ΠαύλουΙερός Ναός Αγίου Παύλου
* Ιερός Ναός Αγίας ΤριάδοςΙερός Ναός Αγίας Τριάδος
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΜελισσουργοίΜελισσουργοί
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα
* ΠιπερίτσαΠιπερίτσα

Παραπομπές
----------

1. ↑  «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 17 Αυγούστου 2014. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουλίου 2014.
2. ↑
3. ↑  Πληθυσμός και Οικισμοί της Πελοποννήσου 13ος-18ος αιώνας - Παναγιωτόπουλος Βασίλης
4. ↑
5. ↑  (Ι.Φιλήμονος: Δοκ.περί Ελλ.Επανασ. τομ.Ά 221)
6. ↑  ("Πελοποννησιακά" τομ. Α΄ 1958, σελίδα 341)
7. ↑  (ΦΕΚ 22/18-12-1840)
8. ↑  (ΒΔ.28-2-1867, ΦΕΚ.25/1867)
9. ↑  (ΒΔ.31-08-1912, ΦΕΚ.262Α/1912)
10. ↑  (ΒΔ.14-03-1919, ΦΕΚ.69Α/1919)
11. ↑  «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των ΟΤΑ». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 18 Απριλίου 2022.

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μεσσήνης |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αίπειας | 
* Άγιος Ανδρέας
* Αδριανή
* Ανατολική Μηλίτσα
* Βλασαίικα
* Επισκοπή
* Κακόρρευμα
* Καφού
* Κλεισούρα
* Λογγά
* Μακρά Άμμος
* Μηλίτσα
* Μπιτσικόλακα
* Νέα Αδριανή
* Νέα Κορώνη
* Νεραϊδόβρυση1
* Παλιόκαμπος
* Παναμπέλια
* Χράνοι
* Ψηλή Ράχη
 | Χάρτης του Δήμου Μεσσήνης |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ανδρούσας | 
* Αγριλιά
* Αμπελόραχη
* Αμφιθέα
* Ανδρούσα
* Βασιλάδα
* Ελληνοεκκλησία
* Εύα
* Καλαμαράς
* Καλογερόρραχη
* Μαγγανιακό
* Πολύλοφος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αριστομένους | 
* Αετοφωλιά
* Άνω Βούταινα
* Αριστομένης
* Διόδια
* Κάτω Βούταινα
* Κεφαλόβρυσο
* Κουλκάδα
* Κουτίφαρης
* Μάκρενα
* Μάνεσης
* Πελεκανάδα
* Περδικόβρυση
* Πλατανόβρυση
* Πουλίτσι
* Σαρακίνα
* Στέρνα
* Στρέφι
* Χορεύτρα
* Χρυσοφόρα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βουφράδος | 
* Βλάσης
* Καζάρμα
* Κουρτάκι
* Μηλιώτι
* Πετρίτσι
* Χαραυγή
* Χατζής
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ιθώμης | 
* Αριστοδήμειο
* Αρσινόη
* Αρχαία Μεσσήνη
* Βαλύρα
* Ζερμπίσια
* Κεφαλινός
* Κογχύλι
* Λάμπαινα
* Μονή Βουλκάνου
* Πετράλωνα
* Ρευματιά
* Χρυσότοπος1
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Μεσσήνης | 
* Αβραμιό
* Άγιος Αυγουστίνος1
* Άγιος Κωνσταντίνος
* Ανάληψη
* Βελίκα
* Δρακονέρι
* Καρτερόλι
* Λευκοχώρα
* Λούτσου Χάνια
* Λυκότραφος
* Μάδενα
* Μαυρομμάτι
* Μεσσήνη
* Μοσχοχώρι
* Μυλωνάς
* Μυρτοποταμιά
* Νεοχώρι
* Ξινός
* Παραλία Ανάληψης
* Παραλία Βελίκας
* Πιλαλίστρα
* Πιπερίτσα
* Σπιτάλι
* Τρίοδος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Πεταλιδίου | 
* Αγία Σωτήρα
* Αγνάντι
* Αμμόλακα1
* Άνω Δροσιά1
* Αχλαδοχώρι
* Γαμβριά
* Δάρας
* Δάφνη
* Δροσιά
* Καλαμάκι
* Καλοχώρι
* Καρποφόρα
* Καρυά
* Καστάνια
* Κόκκινο
* Κουτρουμπέικα1
* Λύκισσα
* Μαθία
* Μποστανιά
* Νερόμυλος
* Παναίικα
* Πανιπέρι
* Πεταλίδι
* Πυργάκι1
* Ριζόμυλος
* Συκαλόραχη1
* Τζάνες
* Τρύπες1
* Φόροι
* Χελωναριά
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τρικόρφου | 
* Δραΐνα
* Κλήμα
* Κορομηλιά
* Κυνηγός
* Μαύρος Λόγγος
* Παλαιόκαστρο
* Τρίκορφο
* Χίλια Σπίτια1
 |
|  |
| 
Έδρα: Μεσσήνη • **^** 1: Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό) • Ιστότοπος: Δήμος Μεσσήνης |

 |