Ο **Πολς Στράντιντς (Pauls Stradiņš)** (17 Ιανουαρίου 1896 - 14 Αυγούστου 1958) ήταν καθηγητής, γιατρός και χειρουργός της Λετονίας  που ίδρυσε το Μουσείο Ιστορίας της Ιατρικής στη Ρίγα.

Νεανικά χρόνια
--------------

Ο Στράντιντς γεννήθηκε στο Εκενγκράβε (Eķengrāve) ( γερμανικά: Eckengraf‎ ) - τώρα Viesīte - ως γιος ενός τεχνίτη και ιδιοκτήτη παμπ. Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο της Ρίγας Αλέξανδρος το 1914 και μπήκε στη Στρατιωτική Ιατρική Ακαδημία SM Κίροβ στο Πέτρογκραντ (τώρα Αγία Πετρούπολη ). Ανάμεσα στους καθηγητές του υπήρχε ο φυσιολόγος Ιβάν Πάβλοφ, που κέρδισε το βραβείο Νόμπελ.

Ιατρική εκπαίδευση
------------------

Κατά τη διάρκεια του Α 'Παγκοσμίου Πολέμου, ο Στράντιντς ήταν στρατιωτικός γιατρός στο Δυτικό Μέτωπο της Ρωσίας και στην Περσία, και τότε επικεφαλής χειρουργικού τμήματος στο Βλαντιβοστόκ. Μετά την αποφοίτησή του από τη στρατιωτική ιατρική ακαδημία το 1919, έγινε γιατρός ινστιτούτου (δηλαδή, υποψήφιος για πτυχίο MD ) στην χειρουργική κλινική του νοσοκομείου της ακαδημίας, με επικεφαλής τον καθηγητή Σεργκέι Φεντόροφ, τον πρώην ιδιωτικό χειρουργό του Τσάρου Νικολάου ΙΙ. Υπό την επίβλεψη του Φεντόροφ, ο Στράντιντς ολοκλήρωσε μια διδακτορική διατριβή σχετικά με τη θεραπεία του τραυματισμού του περιφερικού νεύρου. Περιλάμβανε δεδομένα από 862 ασθενείς σχετικά με τροφικές, εκκριτικές και αγγειοκινητικές διαταραχές μετά από τραυματισμό στα άκρα, καθώς και για χειρουργικές και μη χειρουργικές μεθόδους θεραπείας.

Το 1919, ο Στράντιντς, σε συνεργασία με τους N.N. Γιελάνσκι, I. Ρ. Πέτροφ και άλλους συναδέλφους, παρήγαγε τον πρώτο τυποποιημένο ορό για μετάγγιση αίματος στη Σοβιετική Ρωσία. Τρία χρόνια αργότερα, πραγματοποίησε ένα πείραμα στον εαυτό του: Μια περιφερειακή συμπαθητεκτομή (με πρωτοπόρο τον Μάθιου Ζαμπουλέ)  πραγματοποιήθηκε στον αριστερό του ώμο από τον VN Σάμοφ και ο Στράντιντς αξιολόγησε προσωπικά τα αποτελέσματα. Πραγματοποίησε επίσης φυσιολογικά και φαρμακολογικά πειράματα στα εργαστήρια του φυσιολόγου Ιβάν Παβλόφ και του φαρμακολόγου Νικολάι Κράβκοφ .

Ο Φεντόροφ θεώρησε τον Στράντιντς ως έναν από τους «καλύτερους και πιο προικισμένους μαθητές του, και τα έργα του για την αυτόματη γάγγραινα και τις επεμβάσεις στα νεύρα ως αδιαμφισβήτητα εξεραιτικά».

Καριέρα
-------

### Περίοδος πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ο Στράντιντς επέστρεψε στη Ρίγα στα τέλη του 1923 και εντάχθηκε στην Ιατρική Σχολή στο νεοσύστατο Πανεπιστήμιο της Λετονίας. Το 1924, έγινε ο πρώτος, που έλαβε υποτροφία Rockefeller από τη Λετονία. Κατά τη διάρκεια της υποτροφίας του, εργάστηκε υπό τον Άλφρεντ Γουόσινγκτον Άντσον στην κλινική Mayo στο Ρότσεστερ της Μινεσότα, καθώς και με τον C.C. Choyce στο Ιμπίριαλ Κόλετζ του Λονδίνου. Το 1927, υπερασπίστηκε τη δεύτερη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο της Λετονίας, συνοψίζοντας τα αποτελέσματα της έρευνάς του στο Πέτρογκραντ, Ρότσεστερ και Ρίγα σχετικά με τη γένεση και τη θεραπεία της εξαλειφόμενης ενδοαρτηρίτιδας. Τα κύρια αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν σε γερμανικά και ρωσικά ιατρικά περιοδικά και αναγνωρίστηκαν από το Λετονικό Πολιτιστικό Ίδρυμα το 1928.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1920, ο Στράντιντς στράφηκε από την περιφερική νευροχειρουργική στην κοιλιακή χειρουργική επέμβαση και στην θεραπεία του καρκίνου. Το 1931, διορίστηκε ιατρικός διευθυντής του 2ου Νοσοκομείου της πόλης της Ρίγας (τώρα Pauls Stradiņš Clinical University Hospital), και βοήθησε στον εκσυγχρονισμό του. Το 1933, έγινε καθηγητής χειρουργικής, μια θέση που κατείχε μέχρι το θάνατό του το 1958.

Από το 1927–39, συνεργάστηκε με ερευνητικά κέντρα σε όλη την Ευρώπη και υιοθέτησε ξένες καινοτομίες στη Λετονία. Έγινε ο κορυφαίος ειδικός ογκολογίας της χώρας, και το 1935 ίδρυσε το πρώτο χειρουργικό τμήμα για θεραπεία του καρκίνου στο νοσοκομείο του. Το 1938, ίδρυσε ένα εξειδικευμένο νοσοκομείο για τον καρκίνο στη Ρίγα. Έδωσε πρωταρχική προσοχή στη θεραπεία ασθενών με καρκίνο, που δεν μπορούσαν να χειρουργηθούν, επικοινώνησε με εμπειρογνώμονες από τη Γερμανία και την Αυστρία και παρουσίασε τα προκαταρκτικά του αποτελέσματα σχετικά με το θέμα στο 1ο Συνέδριο Ιατρών των Βαλτικών Χωρών και της Φινλανδίας, που πραγματοποιήθηκε το 1938 στο Ελσίνκι.

Ο Στράντιντς ήταν ένας από τους πιο αναγνωρισμένους γιατρούς στη Λετονία λόγω της επιτυχημένης ιδιωτικής του πρακτικής και των οργανωτικών του δραστηριοτήτων στην υγειονομική περίθαλψη. Το 1937, κατά τη διάρκεια του αυταρχικού καθεστώτος του Κάρλις Ούλμανις, ίδρυσε και προέδρευε της Εταιρείας Προαγωγής της Υγείας ( Λετονικά : *Veselības veicināinanas biedrība*). Η εταιρεία - η οποία περιελάμβανε τμήματα κατά του καρκίνου, της φυματίωσης και της αφροδισιολογίας - συντήρησε σανατόρια και οργάνωσε εκθέσεις για την υγειονομική περίθαλψη και τη δημογραφία. Περιλάμβανε επίσης το Ινστιτούτο Έρευνας των Ε*θνικών Πόρων Ζωής (Λετονικά: Tautas dzīvā spēka pētīšanas institutes*), με επικεφαλής τον Γιάτσοπ Πρίμανες (Jacob Prīmanis), ο οποίος ήταν υπεύθυνος για δημογραφική, γενεαλογική και ευγενική έρευνα για τον πληθυσμό της Λετονίας.

Ο Στράντιντς ήταν συνιδρυτικό μέλος και εκπρόσωπος της Λετονίας στη Διεθνή Ακαδημία για τη Βελτίωση της Ιατρικής Εκπαίδευσης, που ιδρύθηκε στη Βουδαπέστη το 1938 και υπηρέτησε ως εκπρόσωπος της Λετονίας σε διάφορους διεθνείς οργανισμούς υγείας.

Όλες αυτές οι δραστηριότητες σταμάτησαν όταν η Σοβιετική Ένωση προσάρτησε τη Λετονία το 1940. Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της σοβιετικής κατοχής, ο Στράντιντς διατήρησε τα νοσοκομειακά του καθήκοντα και επανέλαβε επαφές με τους πρώην συναδέλφους του στη Σοβιετική Ρωσία. Αλλά με την είσοδο των ναζιστικών δυνάμεων το 1941, συνελήφθη λόγω της ανθρωπιστικής του βοήθειας σε Εβραίους και τραυματίες στρατιώτες στο νοσοκομείο του. Μετά την απελευθέρωσή του, απολύθηκε από τη δουλειά του και αργότερα επίσης από το νοσοκομείο κατά του καρκίνου, όπου είχε προσπαθήσει να σώσει ασθενείς με διανοητική αναπηρία.

### Μετά τον Β 'Παγκόσμιο Πόλεμο

Σε αντίθεση με την πλειονότητα των Λετονών καθηγητών ιατρών και γιατρών, ο Στράντιντς δεν διέφυγε στη Δύση κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν ένας από τους λίγους μη-κομμουνιστές Λετονούς διανοούμενους, που παρέμεινε για πατριωτικούς λόγους και προσπάθησε να αναλάβει θετική δράση υπό τις νέες συνθήκες, και έτσι έγινε βασική προσωπικότητα όχι μόνο στην ιατρική, αλλά και στις δημόσιες δραστηριότητες.

Ο Στράντιντς υπηρέτησε ως πρύτανης της Ιατρικής Σχολής του νοσοκομείου του από το 1944–46, ως επικεφαλής γιατρός της κλινικής του νοσοκομείου από το 1944–47, ως πρόεδρος του Συμβουλίου Επιστήμης Ιατρικής στο Υπουργείο Υγείας από το 1945–48, και ως επικεφαλής χειρουργός και επικεφαλής ογκολόγος της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Λετονίας. Εκλέχτηκε στην Ακαδημία Ιατρικών Επιστημών της ΕΣΣΔ το 1945 και διορίστηκε ως ένα από τα πρώτα πλήρη μέλη της νεοσύστατης Λετονικής Ακαδημίας Επιστημών το 1946.

Ωστόσο, κάτω από την ιδεολογική καταστολή της άμεσης μεταπολεμικής περιόδου - καθοδηγούμενη από τον σταλινισμό και τον αγώνα της Σοβιετικής Ένωσης ενάντια στις δυτικές επιρροές - ο Στράντιντς έχασε σύντομα τις θέσεις του στην ιατρική και την επιστήμη. Απολύθηκε από τα κύρια καθήκοντά του και έγινε θύμα ιδεολογικών εκστρατειών από το 1947–49. Ωστόσο, του επιτράπηκε να συνεχίσει να εργάζεται ως καθηγητής και μέχρι το 1950 κατείχε τη θέση του διευθυντή του Ινστιτούτου Πειραματικής Ιατρικής της Λετονικής Ακαδημίας Επιστημών. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 και του 1950, πραγματοποίησε έρευνα για τον καρκίνο και ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον παράγοντα νιτροφουρανίου Furacilin και τη θειοτέπα (thiotepa) ως χημειοθεραπεία στη Σοβιετική Ένωση. Βοήθησε επίσης στην εκπαίδευση μιας γενιάς Λετονών ιατρών και χειρουργών, και ίδρυσε ένα μουσείο για την ιστορία της ιατρικής.

Το μουσείο αναπτύχθηκε από την ιδιωτική συλλογή του Στράντιντς, την οποία ξεκίνησε στην προπολεμική Λετονία. Τη δεκαετία του 1930, η συλλογή βρισκόταν στις εγκαταστάσεις της κλινικής του νοσοκομείου του. Το ολοκλήρωσε και το δώρισε στο κράτος το 1957. Ήταν η μεγαλύτερη συλλογή στην ιστορία της παγκόσμιας ιατρικής στη Σοβιετική Ένωση και το 1958 πήρε το όνομά της από τον Στράντιντς.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, μετά το θάνατο του Τζόζεφ Στάλιν, ο Στράντιντς "αποκαταστάθηκε "από διάφορες κατηγορίες. Από το 1955–58, υπηρέτησε ως αναπληρωτής στο Ανώτατο Συμβούλιο του Λετονικού SSR, του νομοθετικού σώματος της Σοβιετικής Λετονίας. Τους τελευταίους μήνες της ζωής του, οργάνωσε τις πρώτες καρδιοθωρακικές επεμβάσεις και οργάνωσε την επίσημη αναγνώριση του μουσείου του. Πέθανε στις 14 Αυγούστου 1958, ενάμιση χρόνο μετά από εγκεφαλικό .

Κληρονομιά
----------

Το όνομα του Στράντιντς έχει δοθεί στο μουσείο του - το Μουσείο Ιστορίας της Ιατρικής Pauls Stradiņš - καθώς και σε πολλά άλλα ιδρύματα, όπως η κλινική Pauls Stradiņš του Πανεπιστημιακού νοσοκομείου (από το 1958) και το Κολλέγιο Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας P. Stradiņš στην Γιούρμαλα ( από το 1989). Το 1998, το Ιατρικό Ινστιτούτο της Ρίγας αναδιοργανώθηκε και μετονομάστηκε σε Πανεπιστήμιο Ρίγα Στράντιντς. Το όνομα επιβεβαιώθηκε από το κοινοβούλιο της Λετονίας, το Σάεμα (Saeima), το 2002.

Ο Στράντιντς ήταν ένας πολύπλευρος γιατρός, ενεργός στη χειρουργική επέμβαση, στην ογκολογία, στη φυσιοθεραπεία, στη φαρμακολογία, στη μετάγγιση αίματος, στην ουρολογία και στη δίαιτα, καθώς και στη διοίκηση υγειονομικής περίθαλψης. Εισήγαγε πολλές σύγχρονες πρακτικές διάγνωσης και θεραπείας στη Λετονία και διερεύνησε νέες μεθόδους για την έγκαιρη ανίχνευση καρκίνου. Ήταν επίσης μέλος των συντακτικών συμβουλίων τριών κορυφαίων σοβιετικών ιατρικών περιοδικών: *Klinitcheskaya Medicina*, *Eksperimental'naya Chirurgija* και *Voprosy onkologiji*. Δημοσίευσε περίπου 80 επιστημονικές εργασίες στα ρωσικά, γερμανικά, λετονικά, πολωνικά, φινλανδικά, λιθουανικά και αγγλικά, και μια τριών τόμων, ρωσική έκδοση των επιλεγμένων έργων του εκδόθηκε μετά τη μεταθανάτια περίοδο από το 1963–65.

Έλαβε το λετονικό βραβείο "Croix de la Reconnaissance" το 1938 και το σοβιετικό παράσημο του κόκκινου λαβάρου της εργασίας το 1956. Ήταν Αξιόπιστος Επιστήμονας του Λετονικού SSR (1945) και επίτιμο μέλος (1957) της εταιρείας N. Pirogov, της παλαιότερης ρωσικής ένωσης χειρουργών.

Το βραβείο Pauls Stradiņš - που ιδρύθηκε το 1983, για να τιμήσει τα προσόντα στην ιστορία της ιατρικής και το 1991 για να τιμήσει την αξία στην ιατρική πρακτική - είναι το πιο διάσημο βραβείο της Λετονίας στις ιατρικές επιστήμες.

Οικογένεια και συνάδελφοι
-------------------------

Η γυναίκα του Στράντιντς , η Νίνα Στράντινα (Ņina Stradiņa) (née Malysheva, 1897-1991), ήταν ένας από τους πρωτοπόρους της φυσικοθεραπείας στη Λετονία. Είχαν τέσσερα παιδιά:

* Ιρίνα Στράντινα (Irēna Stradiņa) (1925–1972), ζωγράφος και αρχιτέκτονας
* Μάιγια Σοσάρε (Maija Sosāre) (1926–2008), Άγγλος φιλόλογος και επικεφαλής του τμήματος ξένων γλωσσών στο Ιατρικό Ινστιτούτο της Ρίγας
* Γιάνις Στράντιντς (1933–2019), χημικός, ιστορικός επιστημών και πρώην πρόεδρος της Λετονικής Ακαδημίας Επιστημών
* Άσια Εγκλίτε (Asja Eglīte) (γεν. 1943), ιατρός και φυσιοθεραπευτής στο κλινικό πανεπιστημιακό νοσοκομείο Pauls Stradiņš

Τα εγγόνια του είναι:

* Πολς Στράντιντς, ο νεότερος (Pauls Stradiņš Jr.) (γεν. 1963), φυσικός στο Εθνικό Εργαστήριο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο Χρυσό, Κολοράντο και ξένο μέλος της Λετονικής Ακαδημίας Επιστημών
* Πέτερις Στράντιντς (Pēteris Stradiņš) (γεν. 1971), καρδιοχειρουργός, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Riga Stradiņš, επικεφαλής καρδιακής χειρουργικής στην Κλινική Pauls Stradiņš του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου και αντίστοιχο μέλος της Λετονικής Ακαδημίας Επιστημών
* Άντρεϊς Έργκλις (Andrejs Ērglis) (γεν. 1965), καρδιολόγος, καθηγητής και επικεφαλής του Τμήματος Καρδιολογίας και Καρδιοχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο της Λετονίας και αντιπρόεδρος της Λετονικής Ακαδημίας Επιστημών
* Λίντα Σοσάρε (Linda Sosāre) (γεν. 1963), γαστρεντερολόγος και πρώην επικεφαλής του τμήματος ενδοσκόπησης στο νοσοκομείο Pauls Stradiņš Clinical University Hospital
* Μάρα Σοσάρε (Māra Sosāre) (γεν. 1957), Αγγλός φιλόλογος
* Αντριένα Κάλνινα (Adrienna Kalniņa) (γεν. 1953), χήρα του καρδιολόγου Uldis Kalniņš

Παραπομπές
----------

1. 1 2  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. xx0263737. Ανακτήθηκε στις 1  Μαρτίου 2022.
2. ↑  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. xx0263737. Ανακτήθηκε στις 20  Δεκεμβρίου 2022.
3. ↑  «Pauls Stradiņš». Pauls Stradiņš Clinical University Hospital. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαΐου 2009. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2009.
4. 1 2 3 4  Purs, Aldis· Plakans, Andrejs (2 Μαΐου 2017). *Historical Dictionary of Latvia*. Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-5381-0221-3.
5. ↑  McNEALY, R. W. (1926-06-26). «PERIARTERIAL SYMPATHECTOMY». *JAMA: The Journal of the American Medical Association* **86** (26): 1968. doi:10.1001/jama.1926.02670520012004. ISSN 0002-9955. PMID 17865425. PMC 1398996. .
6. ↑  Leigh, Hoyle (26 Ιουλίου 2019). *Global Psychosomatic Medicine and Consultation-Liaison Psychiatry: Theory, Research, Education, and Practice*. Springer. ISBN 978-3-030-12584-4.
7. ↑  «Pauls Stradiņš Medicine History Museum». *Pauls Stradins Museum of the History of Medicine* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Μαρτίου 2021.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Pauls Stradiņš στο Wikimedia Commons
* Κλινική Πολς Στράντιντς του Πανεπιστημιακού νοσοκομείου
* Μουσείο Ιστορίας της Ιατρικής Πολς Στράντιντς επίσημη ιστοσελίδα


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 67276522
* LCCN: n98025348
* ISNI: 0000 0000 3664 9187
* GND: 119463741
* NKC: xx0263737

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Βιογραφίες
 |

 |