Η **ελεύθερη ένωση**, γνωστή και ως **ελεύθερη ένωση παραγωγών**, είναι σχέση μεταξύ ατόμων όπου δεν υπάρχει κράτος, κοινωνική τάξη, ιεραρχία ή ιδιωτική ιδιοκτησία μέσων παραγωγής. Μόλις καταργηθεί η ιδιωτική ιδιοκτησία (προφανώς όχι προσωπική ιδιοκτησία ), τα άτομα δεν στερούνται πλέον την πρόσβαση στα μέσα παραγωγής, επιτρέποντάς τους έτσι να συναναστρέφονται ελεύθερα χωρίς κοινωνικούς περιορισμούς για να παράγουν και να αναπαράγουν τις δικές τους συνθήκες ύπαρξης και να εκπληρώσουν τις ατομικές και δημιουργικές τους ανάγκες και επιθυμίες. Ο όρος χρησιμοποιείται από αναρχικούς και μαρξιστές και συχνά θεωρείται καθοριστικό χαρακτηριστικό μιας πλήρως ανεπτυγμένης κομμουνιστικής κοινωνίας .

Η έννοια της ελεύθερης ένωσης γίνεται πιο ξεκάθαρη γύρω από την έννοια του προλεταριάτου. Ο προλετάριος είναι κάποιος ο οποίος δεν έχει ιδιοκτησία ούτε μέσο παραγωγής και επομένως για να επιβιώσει πουλά το μόνο πράγμα το οποίο έχει, δηλαδή τις ικανότητές του (την εργατική δύναμη ) σε αυτούς οι οποίοι κατέχουν τα μέσα παραγωγής. Η ύπαρξη ατόμων οι οποίοι στερούνται περιουσίας και βιοπορισμού επιτρέπει στους ιδιοκτήτες (ή τους καπιταλιστές) να βρουν στην αγορά ένα αντικείμενο κατανάλωσης το οποίο σκέφτεται και ενεργεί (ανθρώπινες ικανότητες), το οποίο χρησιμοποιούν για να συσσωρεύουν αυξανόμενο κεφάλαιο με αντάλλαγμα τον μισθό ο οποίος διατηρεί το επιβίωση των προλετάριων. Η σχέση μεταξύ προλετάριων και ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής είναι επομένως μια αναγκαστική ένωση στην οποία ο προλετάριος είναι ελεύθερος μόνο να πουλήσει την εργατική του δύναμη για να επιβιώσει. Πουλώντας την παραγωγική του ικανότητα με αντάλλαγμα τον μισθό ο οποίος εξασφαλίζει την επιβίωση, ο προλετάριος θέτει την πρακτική του δραστηριότητα στη βούληση του αγοραστή (του ιδιοκτήτη), αποξενωμένος από τις δικές του ενέργειες και προϊόντα, σε μια σχέση κυριαρχίας και εκμετάλλευσης. Ο ελεύθερος συνεταιρισμός θα ήταν η μορφή κοινωνίας η οποία θα δημιουργηθεί αν καταργηθεί η ιδιωτική ιδιοκτησία για να επιτραπεί στα άτομα να διαθέτουν ελεύθερα τα μέσα παραγωγής, το οποίο θα έφερνε το τέλος στην ταξική κοινωνία, δηλαδή δεν θα υπήρχαν πλέον ιδιοκτήτες ούτε προλετάριοι ούτε κράτος, αλλά μόνο ελεύθερα συνδεόμενα άτομα. Για παράδειγμα, ο Καρλ Μαρξ την αποκαλούσε συχνά «κοινότητα ελεύθερα συνδεόμενων ατόμων». 

Η κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας από μια ελεύθερη ένωση παραγωγών είναι ο αρχικός στόχος των κομμουνιστών και των αναρχικών και ταυτίζεται με την αναρχία και τον ίδιο τον κομμουνισμό. Ωστόσο, η εξέλιξη των διαφόρων τάσεων οδήγησε ορισμένους να εγκαταλείψουν ουσιαστικά τον στόχο ή να τον βάλουν στο παρασκήνιο μπροστά σε άλλα καθήκοντα, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι η ελεύθερη συνεργασία θα πρέπει να καθοδηγεί όλες τις προκλήσεις στο *status quo*. Οι υποστηρικτές του αναρχισμού και του συμβουλιακού κομμουνισμού προωθούν τον ελεύθερο συνεταιρισμό ως την πρακτική βάση για τον θεμελιώδη μετασχηματισμό της κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, από το καθημερινό επίπεδο (όπως η αναζήτηση μιας ελευθεριακής διαπροσωπικής σχέσης, η κριτική της οικογένειας, ο καταναλωτισμός, η κριτική του κομφορμιστή και της υπάκοης συμπεριφοράς) στο επίπεδο της παγκόσμιας κοινωνίας στο σύνολό της (όπως η καταπολέμηση του κράτους και της άρχουσας τάξης σε όλες τις χώρες, η καταστροφή των εθνικών συνόρων, η υποστήριξη στον αυτοοργανωμένο αγώνα των καταπιεσμένων, οι επιθέσεις στην ιδιοκτησία, η υποστήριξη άγριες απεργίες και σε εργάτες και άνεργους αυτόνομους αγώνες).

Παραπομπές
----------