Ο **Άμον Λεοπόλντ Γκετ** (γερμανικά: **Amon Leopold Göth**, 11 Δεκεμβρίου 1908 - 13 Σεπτεμβρίου 1946) ήταν Αυστριακός αξιωματικός των SS και εγκληματίας πολέμου. Υπηρέτησε ως διοικητής του στρατοπέδου συγκέντρωσης Κρακοβίας-Πλάζοφ στο Πλάζοφ στην κατεχόμενη Πολωνία για το μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξης του στρατοπέδου κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Γκετ δικάστηκε μετά τον πόλεμο από το Ανώτατο Εθνικό Δικαστήριο της Πολωνίας στην Κρακοβία και κρίθηκε ένοχος για προσωπικές διαταγές φυλάκισης, βασανιστηρίων και εξόντωσης ατόμων και ομάδων ανθρώπων. Καταδικάστηκε επίσης για ανθρωποκτονία, την πρώτη τέτοια καταδίκη σε δίκη εγκλημάτων πολέμου, για «προσωπική δολοφονία, εξουδετέρωση και βασανισμό άγνωστου αριθμού ανθρώπων».

Εκτελέστηκε με απαγχονισμό όχι πολύ μακριά από τον πρώην χώρο του στρατοπέδου Πλάζοφ. Η ταινία του 1993 *η λίστα του Σίντλερ*, στην οποία ο Γκετ απεικονίζεται από τον Ρέιφ Φάινς, δείχνει το ρόλο του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Πλάζοφ.

Πρώιμος βίος και σταδιοδρομία
-----------------------------

Ο Γκετ, που πήρε το όνομά του από τον πατέρα και τον παππού του, γεννήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 1908 στη Βιέννη σε πλούσια καθολική οικογένεια που ενασχολείτο στη βιομηχανία εκδόσεων βιβλίων. Η μητέρα του η Μπέρτα Σβεντ και ο πατέρας του, Άμον Φραντς, κατείχαν τον Εκδοτικό Οίκο Amon Franz Göth. Οι προσφορές του περιελάμβαναν θρησκευτική βιβλιογραφία, καρτ-ποστάλ και βιβλία στρατιωτικής ιστορίας. Μεγάλωσε κυρίως με τη θεία του, λόγω του ότι ο πατέρας του ταξίδευε για δουλειές και η μητέρα του εργαζόταν τις περισσότερες ώρες στον εκδοτικό οίκο. Ως παιδί πήρε το ψευδώνυμο «Mony». Παρακολούθησε δημόσιο σχολείο στη Βιέννη και αργότερα σπούδασε γεωργία στο Waidhofen an der Thaya για μερικά εξάμηνα. Εγκατέλειψε τις σπουδές του όταν ήταν 17 ετών για να συνεχίσει το ενδιαφέρον του με τις ριζοσπαστικές δεξιές ιδέες. Ο Γκετ εντάχθηκε στο τοπικό κόμμα για τη νεολαία του αυστριακού ναζιστικού κόμματος το 1925 και, από το 1927 έως το 1930, ήταν μέλος του Steirischer Heimatschutzverband Wien [de] (Οργανισμός Οικιακής Προστασίας στη Βιέννη), μιας ριζοσπαστικής και ισχυρής φατρίας της αντισημιτικής εθνικιστικής παραστρατιωτικής ομάδα Heimwehr. Αποχώρησε από την ιδιότητα μέλους του για να ενταχθεί στο αυστριακό υποκατάστημα του Ναζιστικού Κόμματος και του δόθηκε ο αριθμός συμμετοχής στο κόμμα 510.764 τον Σεπτέμβριο του 1930. Του χορηγήθηκε πλήρης ιδιότητα μέλους στις 31 Μαΐου 1931. Η απόφασή του να συμμετάσχει στο κόμμα σε αυτό το πρώιμο στάδιο σήμαινε ότι θεωρούνταν παλιός μαχητής (Alter Kämpfer), δηλαδή, είχε προσχωρήσει στο κόμμα πριν από την άνοδο του Χίτλερ στη θέση του Καγκελάριου της Γερμανίας. Ο Γκετ άρχισε να εργάζεται για το κόμμα στο Ortsgruppe (τοπική ομάδα) της περιοχής Margareten στη Βιέννη και σύντομα μετατέθηκε στο Mariahilf Ortsgruppe, όπου ήταν πολιτικός ηγέτης στην Sturmabteilung (SA). Ο Γκετ προσχώρησε στα Αυστριακά SS το 1930, και του δόθηκε πλήρης ιδιότητα μέλους το 1932 μετά από διετή περίοδο υποψηφιότητας. Διορίστηκε SS-Mann με τον αριθμό SS 43.673.

Υπηρέτησε με τα SS στα *Truppe Deimel* και *Sturm Libardi* στη Βιέννη μέχρι τον Ιανουάριο του 1933, όταν προήχθη για να υπηρετήσει ως Zugführer (διμοιρίτης) της 52ης SS-Standarte, μιας μονάδας σε μέγεθος συντάγματος. Προήχθη σύντομα σε SS-Scharführer (αρχηγός της ομάδας). Έφυγε στη Γερμανία όταν οι παράνομες δραστηριότητές του, συμπεριλαμβανομένης της απόκτησης εκρηκτικών για το ναζιστικό κόμμα, τον έκαναν καταζητούμενο. Το αυστριακό ναζιστικό κόμμα κηρύχθηκε παράνομο στην Αυστρία στις 19 Ιουνίου 1933, οπότε δημιούργησε επιχειρήσεις στην εξορία στο Μόναχο. Από αυτή τη βάση, ο Γκετ έστειλε λαθραία ραδιόφωνα και όπλα στην Αυστρία και ενήργησε ως ταχυμεταφορέας για τα SS. Συνελήφθη τον Οκτώβριο του 1933 από τις αυστριακές αρχές, αλλά αφέθηκε ελεύθερος λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων τον Δεκέμβριο του 1933. Συνελήφθη και πάλι μετά τη δολοφονία του αυστριακού καγκελάριου Ένγκελμπερτ Ντόλφους σε μια αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος των Ναζί τον Ιούλιο του 1934. Απέδρασε και κατέφυγε στην εγκατάσταση εκπαίδευσης των SS στο Νταχάου, δίπλα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου. Παραιτήθηκε προσωρινά από τις δραστηριότητες του Κόμματος των SS και των Ναζί μέχρι το 1937 λόγω διαφορών με τον Oberführer (διοικητή) Άλφρεντ Μπίγκλερ και έζησε στο Μόναχο προσπαθώντας να βοηθήσει τους γονείς του να αναπτύξουν την εκδοτική τους επιχείρηση. Παντρεύτηκε μετά από σύσταση των γονιών του, αλλά χώρισε μετά από λίγους μόνο μήνες.

Ο Γκετ επέστρεψε στη Βιέννη λίγο μετά την Προσάρτηση της Αυστρίας (1938) και επανέλαβε τις δραστηριότητες του στο κόμμα. Παντρεύτηκε την Άννα Γκέιγκερ, μια γυναίκα που γνώρισε σε έναν αγώνα μοτοσικλέτας, σε μια τελετή των SS στις 23 Οκτωβρίου 1938. Πριν από τον γάμο, το ζευγάρι έπρεπε να περάσει μια σειρά από αυστηρές φυσικές εξετάσεις που διοργανώθηκαν από τα SS για να προσδιοριστεί η καταλληλότητα του γάμου. Το ζευγάρι είχε τρία παιδιά: τον Πέτρο, γεννημένος το 1939, ο οποίος πέθανε από διφθερίτιδα σε ηλικία επτά μηνών, το Βέρνερ, γεννημένος το 1940, και μια κόρη, την Ίνγκεμποργκ, που γεννήθηκε το 1941. Το ζευγάρι διατηρούσε μόνιμη κατοικία στη Βιέννη σε όλη τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Αρχικά εντάχθηκε στην 89η SS-Standarte (μονάδα των *Allgemeine SS*) αλλά μεταφέρθηκε στο 1ο SS-Sturmbann της 11ης SS-Standarte στην αρχή του πολέμου και προήχθη σε SS-Oberscharführer (λοχίας προσωπικού) στις αρχές του 1941. Στις 5 Μαρτίου 1940, υπηρέτησε στη Βέρμαχτ με την κατάταξη του κατώτερου λοχία, αλλά το ιστορικό του στα SS δείχνει ότι δεν ήταν ενεργός. Από τα μέσα του 1941 έως τα τέλη Μαΐου 1942,υπηρέτησε ως Einsatzführer (επικεφαλής δράσης) και οικονομικός αξιωματούχος στην Ανατολική Άνω Σιλεσία στο γραφείο του Επίτροπου του Ράιχ για την ενοποίηση της γερμανικής εθνότητας. Κέρδισε φήμη ως έμπειρος διαχειριστής στις ναζιστικές προσπάθειες απομόνωσης, μετεγκατάστασης και δολοφονίας του εβραϊκού πληθυσμού της Ευρώπης. Προήχθη στον βαθμό του SS-Untersturmführer (δεύτερος υπολοχαγός) στις 14 Ιουλίου 1941. Ο Γκετ έλαβε επίσης Πιστοποιητικό υπηρεσίας από τον διοικητή του, επαινώντας την υπηρεσία του, καθώς και τα φυσικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά του.

Μεταφέρθηκε στο Λούμπλιν το καλοκαίρι του 1942, όπου έγινε μέλος του προσωπικού του SS-Brigadeführer Οντίλο Γκλομπότσνικ.

Τίποτα δεν είναι γνωστό για τις δραστηριότητές του τους έξι μήνες που υπηρέτησε στην Επιχείρηση Ράινχαρντ, το κωδικό όνομα που δίνεται στην ίδρυση των τριών στρατοπέδων εξόντωσης στο Μπέλζεκ, στο Ζομπιμπόρ και στην Τρεμπλίνκα, επειδή οι συμμετέχοντες ορκίστηκαν μυστικότητα. Όμως, σύμφωνα με τα αντίγραφα της μετέπειτα δίκης του, ο Γκετ ήταν υπεύθυνος για τη συγκέντρωση και τη μεταφορά θυμάτων σε αυτά τα στρατόπεδα για να δολοφονηθούν.

Πλάζοφ
------

Ο Γκετ εντάχθηκε στη μονάδα SS «νεκροκεφαλές» στην υπηρεσία των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Η πρώτη του αρμοδιότητα, που ξεκίνησε στις 11 Φεβρουαρίου 1943, ήταν να επιβλέπει την κατασκευή του στρατοπέδου συγκέντρωσης 200 στρεμμάτων στην Κρακοβία-Πλάζοφ, το οποίο έπρεπε να διοικήσει. Ο Γκετ ήταν άτυπος των περισσότερων αξιωματικών των SS που υπηρέτησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως και οι περισσότεροι σε μικρούς δήμους. Πιθανότατα είχε μια προσωπική συνέντευξη με τον Χάινριχ Χίμλερ πριν διοριστεί στη θέση, μία τυπική διαδικασία κατά την ανάθεση διοικητών στα στρατόπεδα. Το στρατόπεδο βρισκόταν στο έδαφος δύο παλιών εβραϊκών νεκροταφείων, και χρειάστηκε ένα μήνα για να κατασκευαστεί χρησιμοποιώντας καταναγκαστικούς εργάτες. Στις 13 Μαρτίου 1943, το εβραϊκό γκέτο της Κρακοβίας εκκαθαρίστηκε και εκείνοι που ήταν ακόμη κατάλληλοι για εργασία στάλθηκαν στο νέο στρατόπεδο στο Πλάζοφ. Αρκετοί χιλιάδες που θεωρήθηκαν ακατάλληλοι για εργασία στάλθηκαν σε στρατόπεδα εξόντωσης και δολοφονήθηκαν. Εκατοντάδες άλλοι δολοφονήθηκαν στους δρόμους από τους Ναζί καθώς εκκαθάριζαν το γκέτο. Στην εναρκτήρια ομιλία του ως Κομαντάντ του προσφάτως κατοικημένου στρατοπέδου, ο Γκετ είπε στους νέους του κρατούμενους: «Είμαι ο θεός σας».

Εκτός από τα καθήκοντά του στο Πλάζοφ, ο Γκετ ήταν ο αξιωματικός που ήταν υπεύθυνος για την εκκαθάριση του γκέτο στο Ταρνόβ, το οποίο στέγαζε 25.000 Εβραίους (περίπου το 45% του πληθυσμού της πόλης) κατά την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Περίπου 10.000 στάλθηκαν στο Πλάζοφ για να είναι σκλάβοι. Μέχρι τη στιγμή της εκκαθάρισης του γκέτο, παρέμειναν 8.000 Εβραίοι. Ο τελικός γύρος ξεκίνησε την 1η Σεπτεμβρίου 1943, όταν οι υπόλοιποι Εβραίοι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Μαγδεμβούργου, η οποία περιβαλλόταν από βαριά οπλισμένους φρουρούς. Τα τρένα φορτώθηκαν και αναχώρησαν το μεσημέρι την επόμενη μέρα. Τα περισσότερα από τα θύματα στάλθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς και λιγότεροι από τους μισούς επέζησαν από το ταξίδι. Οι περισσότεροι από τους επιζώντες θεωρήθηκαν ακατάλληλοι για δουλεία και δολοφονήθηκαν αμέσως κατά την άφιξή τους στο Άουσβιτς. Σύμφωνα με αρκετές μαρτυρίες ,όπως καταγράφηκε στο κατηγορητήριο του το 1946 για εγκλήματα πολέμου, ο Γκετ πυροβόλησε προσωπικά 30 με 90 γυναίκες και παιδιά κατά τη διάρκεια της εκκαθάρισης του γκέτο.

Στα γενέθλιά του το 1943, ο Γκετ διέταξε τη Nαταλία Καρπ, η οποία μόλις είχε φτάσει στο Πλάζοφ, να παίξει πιάνο. Η Καρπ ερμήνευσε το Νυχτερινό σε Ντο δίεση ελάσσονα του Σοπέν. Το ερμήνευσε τόσο καλά που ο Γκετ επέτρεψε σε αυτήν και την αδερφή της να ζήσουν.

Ο Γκετ ήταν επίσης ο αξιωματικός που ήταν υπεύθυνος για την εκκαθάριση του στρατοπέδου συγκέντρωσης Σέμπνιε, το οποίο απασχολούσε 4.000 Εβραίους και 1.500 Πολωνούς σκλάβους. Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη δίκη του Γκετ δείχνουν ότι ανέθεσε αυτό το καθήκον σε έναν δευτερεύοντα, τον SS-Hauptscharführer Γιόζεφ Γκρτσίμερκ, ο οποίος στάλθηκε για να βοηθήσει τον διοικητή του στρατοπέδου SS-Hauptsturmführer Χανς Κέλλερμαν σε μαζικές δολοφονίες. Μεταξύ 21 Σεπτεμβρίου 1943 και 3 Φεβρουαρίου 1944, το στρατόπεδο εκκαθαρίστηκε σταδιακά. Σχεδόν όλοι οι Πολωνοί κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στο Πλάζοφ ή στο Γκέτο Μπόχνια, όπου διοικούσε επίσης ο Γκετ. Περίπου χίλιοι Εβραίοι μεταφέρθηκαν στο κοντινό δάσος και πυροβολήθηκαν, και οι υπόλοιποι στάλθηκαν στο Άουσβιτς, όπου οι περισσότεροι θανατώθηκαν στους θαλάμους αερίων αμέσως κατά την άφιξη. Μετά την εκκαθάριση, ο Γκετ είχε ταξινομήσει και μεταφέρει όλες τις προμήθειες του καταυλισμού στο Πλάζοφ.

Στις 28 Ιουλίου 1943, ο Γκετ εντάχθηκε στο Τομέα F, στο *Fachgruppe* των SS και της Αστυνομίας (τμήμα εμπειρογνωμόνων) που ειδικεύονταν στην εκκαθάριση και τη μεταφορά κρατουμένων από τα γκέτο. Μέχρι τον Απρίλιο του 1944, ο Γκετ είχε προαχθεί στην τάξη του SS-Hauptsturmführer (καπετάνιος), έχοντας λάβει διπλή προαγωγή, παραλείποντας την κατάταξη του SS-Obersturmführer (πρώτος υπολοχαγός). Διορίστηκε επίσης εφεδρικός αξιωματικός στα Waffen-SS. Στις αρχές του 1944, το καθεστώς του στρατοπέδου εργασίας της Κρακοβίας-Πλάζοφ άλλαξε σε στρατόπεδο μόνιμης συγκέντρωσης υπό την άμεση εξουσία του Γραφείου Οικονομικών και Διοίκησης των SS (SS-Wirtschafts-Verwaltungshauptamt). Αυτή η διάκριση έκανε το στρατόπεδο ένα από τα 13 επίσημα στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Πολωνία. Ο Μίτεκ Πέμπερ κατέθεσε στη δίκη ότι κατά την προηγούμενη περίοδο ο Γκετ είχε διαπράξει τις περισσότερες τυχαίες και βάναυσες δολοφονίες για τις οποίες έγινε διαβόητος. Στις αρχές Μαΐου 1944, ο Γκετ πληροφορήθηκε ότι 10.000 Ούγγροι Εβραίοι θα σταλούν σύντομα για φυλάκιση στο Πλάζοφ. Για να δημιουργήσει χώρο για τις νέες αφίξεις, στις 14 Μαΐου διέταξε όλα τα παιδιά στο στρατόπεδο να σταλθούν στο« νηπιαγωγείο». Την επόμενη μέρα, ο Γκετ έστειλε την πλειοψηφία των παιδιών, με λίγες μόνο εξαιρέσεις, στο Άουσβιτς για να θανατωθεί.

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης παρακολουθούνταν πιο στενά από τα SS παρά από τα στρατόπεδα εργασίας, έτσι ώστε οι συνθήκες βελτιώθηκαν ελαφρώς όταν άλλαξε ο χαρακτηρισμός.

Το στρατόπεδο στέγαζε περίπου 2.000 κρατούμενους όταν άνοιξε. Στο αποκορύφωμά της λειτουργίας του το 1944, ένα προσωπικό 636 φρουρών επέβλεπε 25.000 μόνιμους κρατούμενους και επιπλέον 150.000 άτομα πέρασαν από το στρατόπεδο στο ρόλο του ως στρατόπεδο διέλευσης. Ο Γκετ, που περιγράφεται από τους επιζώντες ως τεράστιος και επιβλητικός άνθρωπος, δολοφονούσε προσωπικά κρατούμενους σε καθημερινή βάση. Τα δύο σκυλιά του, ο Ρόλφ, ένας μεγάλος Δανός μολοσσός και ο Ραλφ, ένας Γερμανικός ποιμενικός, εκπαιδεύτηκαν για να δαγκώνουν τους κρατουμένους μέχρι θανάτου. Πυροβολούσε ανθρώπους από το παράθυρο του γραφείου του εάν φαίνονταν να κινούνται πολύ αργά. Πυροβόλησε έναν Εβραίο μάγειρα μέχρι θανάτου επειδή η σούπα του ήταν πολύ ζεστή. Κακοποιούσε βάναυσα τις δύο υπηρέτριές του, την Ελένη Γιόνας-Ρόζεντσβαϊγκ και την Έλεν Χιρς, που φοβόντουσαν συνεχώς για τη ζωή τους, όπως και όλοι οι τρόφιμοι. Κατά τη διάρκεια του χρόνου του στο Πλάζοφ, ο Γκετ ζούσε άνετα σε μια βίλα, έχοντας αυτοκίνητα και άλογα που οδηγούσε στο στρατόπεδο. Έβαζε έναν Εβραίο μπαλωματή κρατούμενο να του φτιάχνει νέα παπούτσια κάθε εβδομάδα. 

> Ως επιζών, μπορώ να σας πω ότι είμαστε όλοι τραυματισμένοι άνθρωποι. Ποτέ, μα ποτέ, δεν θα πίστευα ότι οποιοσδήποτε άνθρωπος θα ήταν ικανός για τέτοιο τρόμο, για τέτοιες φρικαλεότητες. Όταν τον είδαμε από απόσταση, όλοι κρύβονταν, σε τουαλέτες, όπου μπορούσαν να κρυφτούν. Δεν μπορώ να σας πω πόσο τον φοβόταν ο κόσμος.
> 
> — Ελένη Γιόνας-Ρόζεντσβαιγκ

O λόφος Hujowa Górka, τόπος εκτέλεσης στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Κρακοβίας-Πλάζοφ
Ο Πόλντεκ Πφέφερμπεργκ, ένας άλλος Εβραίος από την φημισμένη λίστα του Σίντλερ , είπε: «Όταν είδαμε τον Γκετ, είδαμε το θάνατο».

Ο Γκετ πίστευε ότι εάν ένα μέλος μιας ομάδας εργασίας διέφευγε ή διέπραττε κάποια παράβαση, ολόκληρη η ομάδα έπρεπε να τιμωρηθεί. Σε μια περίπτωση, διέταξε να πυροβοληθεί κάθε δεύτερο μέλος μιας ομάδας εργασίας επειδή ένα από τα μέλη είχε δραπετεύσει. Σε άλλη περίπτωση, πυροβόλησε προσωπικά κάθε πέμπτο μέλος του πληρώματος επειδή κάποιος δεν είχε επιστρέψει στο στρατόπεδο. Εάν οι τρόφιμοι πιάνονταν για λαθρεμπόριο τροφίμων, πυροβολούνταν. Ο κύριος τόπος δολοφονίας στο Πλάζοφ ήταν το Hujowa Górka («Prick Hill»), ένας μεγάλος λόφος που χρησιμοποιήθηκε για μαζικές δολοφονίες. Ο Πεμπέρ κατέθεσε ότι 8.000 έως 12.000 άνθρωποι δολοφονήθηκαν στο Πλάζοφ.

Απόλυση και σύλληψη
-------------------

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1944, ο Γκετ απαλλάχθηκε από τη θέση του και κατηγορήθηκε από τα SS για κλοπή εβραϊκής περιουσίας (που ανήκε στο κράτος, σύμφωνα με τους ναζιστικούς κανονισμούς), μη παροχή επαρκούς τροφής στους κρατούμενους, παραβίαση των κανονισμών του στρατοπέδου συγκέντρωσης σχετικά με τη μεταχείριση και την τιμωρία των κρατουμένων, και τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε αρχεία προσωπικού του στρατοπέδου από κρατούμενους και αξιωματούχους που δεν ήταν στα καθήκοντα τους. Η διοίκηση του στρατοπέδου στο Πλάζοφ ανατέθηκε στον SS-Obersturmführer Άρνολντ Μπύσερ. Το στρατόπεδο έκλεισε στις 15 Ιανουαρίου 1945. Ο Γκετ είχε προγραμματιστεί να εμφανιστεί ενώπιον του δικαστή SS, Γκέοργκ Κόνραντ Μόργκεν, αλλά λόγω των εξελίξεων στο πόλεμο και της επικείμενης ήττας της Γερμανίας, οι κατηγορίες εναντίον του έπεσαν στις αρχές του 1945. Οι γιατροί των SS διέγνωσαν ότι ο Γκετ πάσχει από ψυχική ασθένεια και στάλθηκε σε ένα ψυχιατρικό ίδρυμα στο Bad Tölz, όπου συνελήφθη από τον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών τον Μάιο του 1945. Συνελήφθη φορώντας στολή της Βέρμαχτ και δεν παραδέχτηκε ότι ήταν αξιωματικός των SS. Εστάλη σε προσωρινό στρατόπεδο κράτησης που βρισκόταν στο έδαφος του πρώην στρατοπέδου συγκέντρωσης Νταχάου. Αργότερα ταυτοποιήθηκε από πρώην κρατούμενους του στρατοπέδου συγκέντρωσης Κρακοβίας-Πλάζοφ συμπεριλαμβανομένου του Γιόζεφ Λέβκοβιτς.

Δίκη και εκτέλεση
-----------------

Μετά τον πόλεμο, ο Γκετ εκδόθηκε στην Πολωνία, όπου δικάστηκε από το Ανώτατο Εθνικό Δικαστήριο της Πολωνίας στην Κρακοβία μεταξύ 27 Αυγούστου και 5 Σεπτεμβρίου 1946. Κρίθηκε ένοχος για συμμετοχή στο Ναζιστικό Κόμμα (το οποίο είχε κηρυχθεί εγκληματική οργάνωση) και διέταζε προσωπικά τη φυλάκιση, τα βασανιστήρια και την εξόντωση ατόμων και ομάδων ανθρώπων. Καταδικάστηκε επίσης για ανθρωποκτονία, η πρώτη τέτοια καταδίκη σε δίκη εγκλημάτων πολέμου, για «προσωπική δολοφονία, σημαντικού, αν και άγνωστου αριθμού ανθρώπων». Καταδικάστηκε σε θάνατο και απαγχονίστηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 1946 στη φυλακή του Μοντελούπιτς στην Κρακοβία, όχι μακριά από την τοποθεσία του στρατοπέδου Πλάζοφ. Τα λείψανα του αποτεφρώθηκαν και οι στάχτες ρίχτηκαν στον ποταμό Βιστούλα.

Οικογένεια
----------

Εκτός από τους δύο γάμους του, ο Γκετ είχε μια διετή εξωσυζυγική σχέση με τη Ρουτ Ιρένε Κάλντερ, μια αισθητικός και επιδιωκούμενη ηθοποιός που καταγόταν από το Μπρεσλάου (ή το Γκλάιβιτς (οι πηγές ποικίλλουν)). Η Καλντέρ γνώρισε για πρώτη φορά τον Γκετ το 1942 ή στις αρχές του 1943 όταν εργαζόταν ως γραμματέας στο εργοστάσιο σμάλτων του Όσκαρ Σίντλερ στην Κρακοβία. Γνώρισε τον Γκετ όταν ο Σίντλερ την έφερε για δείπνο στη βίλα στο Πλάζοφ και η ίδια είπε ότι ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. Σύντομα μετακόμισε με τον Γκετ και ξεκίνησαν μία σχέση, αλλά δήλωσε ότι δεν επισκέφτηκε ποτέ το ίδιο το στρατόπεδο. Η δεύτερη σύζυγος του Γκετ, η Άννα, που ζούσε ακόμα στη Βιέννη με τα δύο παιδιά τους, υπέβαλε αίτηση διαζυγίου όταν έμαθε την υπόθεση του Γκετ με την Κάνλτερ. Η Κάλντερ έφυγε για το Bad Tölz όπου γέννησε τη κόρη του Γκετ, Μόνικα Χέρτβιγκ, στις 7 Νοεμβρίου 1945. Αυτό ήταν το τελευταίο παιδί του Γκετ. Η Κάλντερ καταρρακώθηκε ψυχολογικά από την εκτέλεση του το 1946 και πήρε το όνομα του Γκετ λίγο μετά το θάνατό του.

Το 2002, η Χέρτβιγκ δημοσίευσε τα απομνημονεύματά της με τον τίτλο Ich muß doch meinen Vater lieben, oder;. Η ίδια χαρακτήρισε τη μητέρα της σαν να δόξαζε άνευ όρων τον Γκετ μέχρι να αντιμετωπίσει τον ρόλο του στο Ολοκαύτωμα. Η Κάλντερ αυτοκτόνησε το 1983 λίγο μετά από μια συνέντευξη στο ντοκιμαντέρ του Jon Blair Schindler. Οι εμπειρίες της Χέρτβιγκ στην αντιμετώπιση των εγκλημάτων του πατέρα της περιγράφονται λεπτομερώς στο Inheritance, ένα ντοκιμαντέρ του 2006 σε σκηνοθεσία του Τζέιμς Μολ. Εμφανίζεται στο ντοκιμαντέρ η Έλενα Ρόζενσβαϊγκ, μια από τις Εβραίες πρώην υπηρέτριες του Γκετ. Το ντοκιμαντέρ περιγράφει λεπτομερώς τη συνάντηση των δύο γυναικών στο μνημείο Πλάζοφ στην Πολωνία. Η Χέρτβιγκ είχε ζητήσει τη συνάντηση, αλλά η Έλενα ήταν διστακτική, επειδή οι αναμνήσεις της για τον Γκετ και το στρατόπεδο συγκέντρωσης ήταν τόσο τραυματικές. Τελικά συμφώνησε αφού η Χέρτβιγκ της έγραψε: «Πρέπει να το κάνουμε για τους δολοφονημένους». Η Έλενα συγκινήθηκε και συμφώνησε να τη συναντήσει.

Σε μια επόμενη συνέντευξη, θυμήθηκε:

> Είναι δύσκολο να είμαι μαζί της γιατί μου θυμίζει πολλά, ξέρετε ... είναι ψηλή, έχει ορισμένα χαρακτηριστικά του. Και τον μισούσα. Αλλά είναι θύμα κι αυτή. Και νομίζω ότι είναι σημαντικό γιατί είναι πρόθυμη να διηγηθεί την ιστορία της στη Γερμανία. Μου είπε ότι οι άνθρωποι δεν θέλουν να μάθουν, θέλουν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Και νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό γιατί υπάρχουν πολλά παιδιά δραστών και νομίζω ότι είναι γενναίο άτομο για να συνεχίσει να μιλάει για αυτό, γιατί είναι δύσκολο. Και νιώθω για τη Μόνικα. Είμαι μητέρα, έχω παιδιά. Και επηρεάζεται από το γεγονός ότι ο πατέρας της ήταν εγκληματίας. Αλλά τα παιδιά μου επηρεάζονται επίσης από αυτό. Και για αυτό και οι δύο ήρθαμε εδώ. Ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει, για να αποτρέψει κάτι τέτοιο να ξανασυμβεί.
> 
> 

Η Χέρτβιγκ εμφανίστηκε επίσης σε ένα ντοκιμαντέρ με την ονομασία Hitler's Children (2011), σε σκηνοθεσία ενός Ισραηλινού σκηνοθέτη ντοκιμαντέρ. Στο ντοκιμαντέρ, η Χέρτβιγκ και άλλοι στενοί συγγενείς των διαβόητων Ναζί περιγράφουν τα συναισθήματά τους, τις σχέσεις τους και τις αναμνήσεις των συγγενών τους.

Η Τζένιφερ Τέεγκε, η κόρη της Χέρτβιγκ και ενός άνδρα από τη Νιγηρία, ανακάλυψε ότι ο Γκετ ήταν ο παππούς της μέσω των απομνημονευμάτων της Χέρτβιγκ το 2002. Η ίδια έγραψε ένα βιβλίο, με τίτλο *ο παππούς μου θα με είχε πυροβολήσει* (αρχικά δημοσιεύτηκε ως Amon. Mein Großvater hätte mich erschossen το 2013).

Στα μέσα και τον πολιτισμό
--------------------------

Οι ενέργειες του Γκετ στο στρατόπεδο καταναγκαστικής Εργασίας Πλάζοφ έγιναν διεθνώς γνωστές μέσω της απεικόνισής του από τον Ρέιφ Φάινς στην ταινία η Η Λίστα του Σίντλερ (1993). Σε μια συνέντευξη, του ο Ρέιφ υπενθύμισε:

> Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι πρέπει να κάνουν μια δουλειά, πρέπει να αναλάβουν μια ιδεολογία, ότι έχουν μια ζωή να ηγηθούν. πρέπει να επιβιώσουν, μια δουλειά που πρέπει να κάνουμε, είναι κάθε μέρα ίντσα με ίντσα, λίγοι συμβιβασμοί, λίγοι τρόποι να πεις στον εαυτό σου πως πρέπει να ζεις τη ζωή σου και ξαφνικά τότε αυτά τα πράγματα μπορούν να συμβούν. Εννοώ, θα μπορούσα να κρίνω προσωπικά, αυτός είναι ένας φοβερός, κακός, φρικτός άνθρωπος. Αλλά η δουλειά μου ήταν να απεικονίσω τον άνθρωπο, ένα ανθρώπινο ον. Και ήταν στο σενάριο. Στην πραγματικότητα, μια από τις πρώτες σκηνές με τον Όσκαρ Σίντλερ (τον Λίαμ Νίσον), ήταν μια σκηνή όπου λέω, «Δεν καταλαβαίνεις πόσο δύσκολο είναι, πρέπει να παραγγείλω τόσα πολλά - τόσα μέτρα συρματοπλέγματος και τόσες πολλές θέσεις περίφραξης και πρέπει να πάρω τόσα πολλά άτομα από το Α στο Β.» Και, ξέρεις, ξεσπάει κάπως για τις δυσκολίες της δουλειάς.
> 
> 

Ο Φάινς κέρδισε το Βραβείο BAFTA για τον Καλύτερο Υποστηρικτικό Ηθοποιό για το ρόλο του και προτάθηκε για Όσκαρ Καλύτερου Ηθοποιού. Η απεικόνιση του κατέλαβε την 15η θέση στον κατάλογο των κορυφαίων 50 κακοποιών όλων των εποχών του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου, την υψηλότερη κατάταξη για μια απεικόνιση ενός μη φανταστικού ατόμου. Όταν η επιζήσασα του Πλάζοφ Μίλα Πφέφερμπεργκ συστήθηκε στο Φάινς στη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας, άρχισε να τρέμει ανεξέλεγκτα, καθώς με τη στολή των SS, ο Φάινς της θύμισε τον πραγματικό Άμον Γκετ.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Αγγλικά) *Find A Grave*. 36073567. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
2. ↑  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. xx0212483. Ανακτήθηκε στις 1  Μαρτίου 2022.
3. 1 2  Rzepliñski, Andrzej (25 March 2004). "Prosecution of Nazi Crimes in Poland in 1939–2004"(PDF). *First International Expert Meeting on War Crimes, Genocide, and Crimes against Humanity*. Lyon, France:
4. 1 2  Crowe, David M. (2004). *Oskar Schindler: The Untold Account of His Life, Wartime Activities, and the True Story Behind the List*. Cambridge, MA: Westview Press
5. 1 2  Teege, Jennifer (2015) [2013]. *My Grandfather Would Have Shot Me: A Black Woman Discovers Her Family’s Nazi Past*. Translated by Carolin Sommer. London: Hodder & Stoughton
6. 1 2  Crowe 2004, p. 220.
7. 1 2  Crowe 2004 pp. 220–221.
8. 1 2  Crowe 2004, pp. 221–223.
9. 1 2  Teege 2015,p. 30.
10. 1 2  Crowe 2004, p. 223.
11. 1 2  Sachslehner, Johannes (2008). *Kalder Der Tod ist ein Meister aus Wien: Leben und Taten des Amon Leopold Göth* [*Death is a Master From Vienna: The Life and Deeds of Amon Leopold Göth*] (in German). Wien: Styria Verlagp. 41.
12. 1 2  Sachslehner 2008,p. 43.
13. 1 2  Crowe 2004, pp. 210, 223.
14. ↑  «Amon Göth». *www.holocaustresearchproject.org*. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
15. 1 2  Crowe 2004,pp. 224–226.
16. 1 2  Crowe 2004 p. 228.
17. 1 2  Crowe 2004,p. 227.
18. 1 2  MacLean, French L. (1999). *The Camp Men: the SS Officers Who Ran the Nazi Concentration Camp System*. Atglen, PA: Schiffer p. 270.
19. 1 2  MacLean 1999,p. 22.
20. 1 2  Crowe 2004, pp. 227, 241.
21. 1 2  Teege 2015, p. 34.
22. 1 2  Longerich, Peter (2010)*Holocaust: The Nazi Persecution and Murder of the Jews*. Oxford; New York:p. 376.
23. ↑  Jack L. Roberts (1996). *The importance of Oskar Schindler*. Lucent Books. ISBN 978-1-56006-079-6.
24. 1 2  Megargee, Geoffrey P. (2009). "Krakau-Plaszow Main Camp"*Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933–1945Early Camps, Youth Camps, and Concentration Camps and Subcamps under the SS-Business Administration Main Office (WVHA) Part B. Bloomington:*
25. 1 2  Crowe 2004, p. 232.
26. 1 2  Holocaust Education & Archive Research Team. 2007. Retrieved 29 April 2018.
27. 1 2  Crowe 2004, p 232.
28. ↑  Heslop, Caroline (2007-07-11). «Obituary: Natalia Karp» (στα αγγλικά). *The Guardian*. ISSN 0261-3077.. Ανακτήθηκε στις 2020-11-14.
29. 1 2  Crowe 2004, pp. 234–236.
30. ↑  Bracik & Twaróg 2003.
31. ↑  «Mietek Pemper». *The Telegraph* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
32. ↑  «Amon Göth». *www.holocaustresearchproject.org*. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
33. ↑  Jack L. Roberts (1996). *The importance of Oskar Schindler*. Lucent Books. ISBN 978-1-56006-079-6.
34. ↑  Heslop, Caroline (11 Ιουλίου 2007). «Obituary: Natalia Karp». *the Guardian* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
35. ↑  McKale, Donald M. (2012). *Nazis after Hitler: How Perpetrators of the Holocaust Cheated Justice and Truth*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield.
36. ↑  Teege 2015, pp. 53–54.
37. ↑  Simmons, Rabbi Shraga (9 Ιουνίου 2019). «The Holocaust Survivor Who Captured Amon Goth». *aishcom* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
38. ↑  Rzepliñski 2004, p. 2.
39. ↑  McKale 2012, p. 201.
40. ↑  Rzepliñski 2004, p. 2.
41. ↑  «Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie». *www.muzeumwp.pl*. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
42. ↑  Crowe 2004, p. 211.
43. ↑  Sachslehner 2008, p. 167.
44. ↑  Crowe 2004, p. 210.
45. ↑  Teege 2015, pp. 61–62
46. ↑  Teege 2015, pp. 53–54.
47. ↑  Crowe 2004, p. 210.
48. ↑  Teege 2015, p. 93
49. ↑  Teege 2015, p. 93.
50. ↑   *POV*. Public Broadcasting Service. 2011. Retrieved 27 July 2013.
51. ↑  Fishman 2009.
52. ↑  Fishman 2009.
53. ↑  www.oberon.nl, Oberon Amsterdam, *Hitler's Children | IDFA*, ανακτήθηκε στις 2020-11-14
54. ↑  «When a black German woman discovered her grandfather was the Nazi villain of 'Schindler's List'». *Haaretz.com* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
55. ↑  Schaaf, Julia. «Jennifer Teege: Ich bin mehr» (στα γερμανικά). *FAZ.NET*. ISSN 0174-4909.. Ανακτήθηκε στις 2020-11-14.
56. ↑  Fiennes, Ralph  Αρχειοθετήθηκε 2019-05-09 στο Wayback Machine. *ushmm.org*. United States Holocaust Memorial Museum.
57. ↑  «Ralph Fiennes: In Conversation». *www.bafta.org* (στα Αγγλικά). 9 Ιανουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
58. ↑  «AFI's 100 YEARS…100 HEROES & VILLAINS». *American Film Institute* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.
59. ↑  «The Man Behind the Monster». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιουλίου 2020.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Δίκη του Άμον Γκετ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 73499434
* LCCN: no2001018206
* ISNI: 0000 0000 5463 9775
* GND: 124347975
* SUDOC: 081593457
* NDL: 001179717
* NKC: xx0212483

 |

 |