Ο **Τούθμωσις Γ΄** (επίσης προφέρεται Θούτμωσης ή Θόθμης) ήταν ο 6ος φαραώ της 18ης δυναστείας της Αιγύπτου. Επίσημα ο Τούθμωσις Γ΄ κυβέρνησε την Αίγυπτο για σχεδόν 54 έτη και η βασιλεία του συνήθως χρονολογείται από τις 24 Απριλίου 1479 ως τις 11 Μαρτίου 1425 π.Χ. από την ηλικία των δύο ετών ως το τέλος του στα 56 έτη του. Ωστόσο τα πρώτα 22 έτη συμβασίλευε με τη μητριά και θεία του Χατσεψούτ, που ονομάστηκε φαραώ. Αν και εμφανίζεται πρώτος στα σωζόμενα μνημεία, όμως και οι δύο είχαν λάβει τα συνήθη βασιλικά ονόματα και διάσημα και δεν είχε κάποιος από αυτούς προβάδισμα έναντι τού άλλου. Ο Τούθμωσις Γ΄ υπηρέτησε ως επικεφαλής τού στρατού κατά τη συμβασιλεία της Χατσεψούτ. Στη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών της βασιλείας του, διόρισε τον γιο του Αμενχοτέπ/Αμένωφι (Β΄) ως συμβασιλιά και διάδοχό του. Ο πρωτότοκος γιος του Αμενεμχάτ είχε προαποβιώσει. 

Όταν έγινε μόνος φαραώ στην εξουσία τού βασιλείου, έπειτα από το τέλος του πατέρα του Τούθμωση Β΄ και της Χατσεψούτ, δημιούργησε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία της Αιγύπτου που είχε γίνει ποτέ. Διοικούσε τουλάχιστον 17 χώρες, από το βασίλειο της Νίγια στη βόρειο Συρία ως τον 4ο καταρράκτη τού Νείλου στη Νουβία. Όταν απεβίωσε, τάφηκε στην κοιλάδα των βασιλέων, όπως και οι υπόλοιποι βασιλείς της περιόδου αυτής στην Αίγυπτο. Από τους δύο οβελίσκους του, ο ένας μεταφέρθηκε από τον Κωνσταντίνο Α΄ στη Ρώμη (τώρα στο Λατερανό) και ο άλλος μεταφέρθηκε στον Ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης, όπου στήθηκε από τον Θεοδόσιο Α΄.

Το όνομά του
------------

Τα δύο κύρια ονόματά του είναι στα αρχ. αιγυπτ. mn-ḫpr-rˁ ḏḥwty-ms, που συνήθως ερμηνεύονται ως Menkheperra Djehutymes, δηλ. *αιώνιες είναι οι εκδηλώσεις τού Ρα, που γεννήθηκε από τον Τωθ*. Αν και η σύγχρονη αιγυπτιολογική προφορά αποδίδεται ως Djehutymes, την εποχή της βασιλείας του το όνομά του μάλλον προφερόταν ως Tahati'missaw.

Η καταγωγή του
--------------

Χρονολογίες και εύρος της βασιλείας του
---------------------------------------

Οι στρατιωτικές εκστρατείες του
-------------------------------

Μνημειώδεις κατασκευές
----------------------

Καταστροφή των μνημείων της Χατσεψούτ
-------------------------------------

Το τέλος και η ταφή του
-----------------------

Σύμφωνα με τον Αμερικανό Αιγυπτιολόγο Πέτερ Ντερ Μανουελιάν, μία αναγραφή στο ιστορικό τού τάφου από έναν αξιωματούχο ονόματι Αμενεμχέμπ δηλώνει, ότι ο Τούθμωσης Γ΄ απεβίωσε το έτος 54, 3η εποχή της εμφάνισης (αιγυπτ. peret), ημέρα 30η της βασιλείας του, αφού κυβέρνησε την Αίγυπτο "53 έτη, 10 μήνες και 26 ημέρες". Ο Τούθμωσης Γ΄ έφυγε 34 ημέρες πριν τη συμπλήρωση 54 ετών εξουσίας του. Αν αφαιρεθούν οι συμβασιλείες της Χατσεψούτ και τού Αμενχοτέπ Β΄, κυβέρνησε μόνος του ως φαραώ για κάτι περισσότερο από 30 έτη.

### Η μούμια του

Η κεφαλή της μούμιας του Τούθμωση Γ΄
Η μούμια τού Τούθμωση Γ΄ ανακαλύφθηκε το 1881, στην κρύπτη επάνω από τον ταφικό ναό της Χατσεψούτ, στο Deir el-Bahri. Είχε ταφεί μαζί με αυτές άλλων ηγετών της 18ης δυναστείας Άμωση Α΄, Αμενχοτέπ Α΄, Τούθμωση Α΄, Τούθμωση Β΄, της 19ης δυναστείας Ραμσή Α΄, Σέθη Α΄, Ραμσή Β΄, Ραμσή Θ΄ και της 21ης δυναστείας Πινεντζέμ Α΄, Πινεντζέμ Β΄ (αρχιερέων, de facto ηγεμόνων της Άνω Αιγύπτου) και Σιαμούν.

Αν και ο πολύς κόσμος νομίζει ότι τη μούμια του την ξετύλιξε ο Γκαστόν Μασπερό το 1886, στην πραγματικότητα ανοίχθηκε πρώτα από τον Έμιλ Μπρουγκς, τον αιγυπτιολόγο που επέβλεπε την απομάκρυνση των μουμιών της κρύπτης τού Deir el-Bahri to 1881. Ξετυλίχθηκε σύντομα μετά την άφιξή της στο Μουσείο τού Μπουλάκ (Καΐρου), ενώ ο Μασπερό ήταν μακριά στη Γαλλία, και ο γενικός διευθυντής της Αιγυπτιακής Υπηρεσίας Αρχαιοτήτων διέταξε το άνοιγμα της μούμιας. Έτσι όταν ανοίχθηκε "επίσημα" από τον Μασπερό το 1886, αυτός σχεδόν σίγουρα ήξερε ότι η μούμια ήταν σε πενιχρή κατάσταση.

Η μούμια είχε βλαφτεί σε έκταση κατά την αρχαιότητα από τυμβωρύχους και αργότερα το περιτύλιγμά της κόπηκε και σχίστηκε από την οικογένεια Ρασούλ, που είχε ανακαλύψει τον τάφο και το περιεχόμενό του λίγα έτη νωρίτερα. Η περιγραφή τού σώματος από τον Μασπερό δίνει μία ιδέα τού μεγέθους της ζημιάς που είχε γίνει.

Ο Μασπερό ήταν τόσο απογοητευμένος από την κατάσταση της μούμιας και την προοπτική ότι όλες οι άλλες μούμιες ήταν όμοια κατεστραμμένες, που δεν άνοιξε άλλη για αρκετά έτη. Ωστόσο αποδείχθηκε ότι λίγες μόνο ήταν σε τόσο πενιχρή κατάσταση.

Όπως άλλα παραδείγματα από την κρύπτη στο Deir el-Bahri, η ξύλινη -με τη μορφή της μούμιας- θήκη που περιείχε το σώμα, ήταν η αυθεντική τού φαραώ· αν είχε επίχρυση ή άλλη διακόσμηση, ίσως χάθηκε κατά την αρχαιότητα. 

Κατά την εξέταση της μούμιας, ο ανατομολόγος Γκράφτον Έλλιοτ Σμιθ δήλωσε ότι το ύψος της ήταν 1,615 μ. αλλά από τη μούμια έλλειπαν τα πόδια, έτσι ο Τούθμωσης Γ΄ θα ήταν υψηλότερος. Αυτή τώρα βρίσκεται στην αίθουσα για της Βασιλικές Μούμιες στο Μουσείο τού Καΐρου και έχει αριθμό καταλόγου 61068.

Πηγές
-----

* Eloise Jarvis McGraw, "Mara, Daughter of the Nile"
* Redford, Donald B. (2003). The Wars in Syria and Palestine of Thutmose III. Culture and History of the Ancient Near East 16. Leiden: Brill. ISBN 978-90-04-12989-4.
* Der Manuelian, Peter, Studies in the Reign of Amenophis II, Hildesheimer Ägyptologische Beiträge(HÄB) Verlag: 1987

Παραπομπές
----------


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Φαραώ |
| --- |
|  |
| 
♀ γυναίκα Φαραώ • *αβέβαιο* |
|  |
| Προδυναστική περίοδος(πριν από 3150 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κάτω Αίγυπτος | 
* *Χσέκιου*
* *Κάγιου*
* *Τιου*
* *Τες*
* *Νεχέμπ*
* *Γουάζνερ*
* *Μεκ*
* Ώρος Σερέκ
 |
|  |
| Άνω Αίγυπτος | 
* *Σκορπιός Α΄*
* Ώρος Ιρύ
* Ώρος Κα
* *Σκορπιός Β΄*
* Νάρμερ/Μήνης
 |

 |
|  |
| Πρώιμη δυναστική περίοδος(3150–2686 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1η Δυναστεία | 
* Νάρμερ/Μήνης
* Ώρος Αχά
* Ζερ
* Ώρος Ζετ
* Μερνείθ♀
* Ντεν
* Ανετζίμπ
* Σεμερκέτ
* Ώρος Κάα
* *Σνεφέρκα*
* *Ώρος Πουλί*
 |
|  |
| 2η Δυναστεία | 
* Ώρος Χετέπ Σεχεμουί
* Καιέχως
* Ώρος Νινουτέρ
* *Μπα*
* *Νουμπνεφέρ*
* *Ώρος Σα*
* *Τλας*
* *Ουατζένες*
* *Σεθένης*
* Περιψέν
* Σέσωχρις
* *Νεφερκάρα Α'*
* *Νεφερχέτης*
* *Χουνττζέφα Α'*
* Χασεχεμουί
 |

 |
|  |
| Αρχαίο βασίλειο(2686–2181 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 3η Δυναστεία | 
* *Νέμπκα*
* Ζοζέρ
* Σεχεμχέτ
* Σανάχτ
* Χαμπά
* *Καχετντζέντ*
* Ουνί
 |
|  |
| 4η Δυναστεία | 
* Σνεφρού
* Χέωψ
* Ρετζεντέφ
* Χεφρήν
* *Βίχερις*
* Μυκερίνος
* Σεψεσκάφ
* *Θαμφθίς*
 |
|  |
| 5η Δυναστεία | 
* Ουζερκάφ
* Σαχουρέ
* Νεφεριρκαρέ
* Νεφερεφρέ
* Σεψεσκάρε
* Νιουζερέ
* Μενκαουχόρ
* Ζεντκαρέ
* Ουνίς
 |
|  |
| 6η Δυναστεία | 
* Τετί
* Ουσερκαρέ
* Πεπί Α΄
* Μερενρέ Α΄
* Πεπί Β΄
* Μερενρέ Β΄
* Νετζερκαρέ Σιπτά
 |

 |
|  |
| 1η Μεταβατική περίοδος(2181–2040 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 7η & 8η Δυναστεία | 
* Γουαντζκάρε
* Κακαρέ Ιμπί
 |
|  |
| 9η & 10η Δυναστεία | 
* Ουακάρε Χέτι Α'
* Μεργίμπρε Χέτι
* Μερικάρε
* Κανεφέρε
* Νεμπκάουρε Αχτόι
 |

 |
|  |
| Μέσο βασίλειο(2040–1782 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 11η Δυναστεία | 
* Μεντουχοτέπ Α΄
* Ιντέφ Α΄
* Ιντέφ Β΄
* Ιντέφ Γ΄
* Μεντουχοτέπ Β΄
* Μεντουχοτέπ Γ΄
* Μεντουχοτέπ Δ΄
 |
|  |
| 12η Δυναστεία | 
* Αμενεμχέτ Α΄
* Σέσωστρις Α΄
* Αμενεμχέτ Β΄
* Σέσωστρις Β΄
* Σέσωστρις Γ΄
* Αμενεμχέτ Γ΄
* Αμενεμχέτ Δ΄
* Νεφρουσομπέκ♀
 |

 |
|  |
| 2η Μεταβατική περίοδος(1782–1570 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 13η Δυναστεία | 
* Ουεγκάφ
* Αμενεμχέτ Δ΄
* Χορ
* Σομπεκχοτέπ Β΄
* Χενζέρ
* Σομπεκχοτέπ Γ΄
* Νεφερχοτέπ Α'
* Σομπεκχοτέπ Δ΄
* Μερνεφέρε Άϊ
* Μερχοτέπρε Ίνι
 |
|  |
| 14η Δυναστεία | 
* Νεχέσι
* Γιακούμπ-Χαρ
 |
|  |
| 15η Δυναστεία | 
* Σακίρ-Χαρ
* Χιάν
* Απέπι
* Χαμούντι
 |
|  |
| 16η Δυναστεία | 
* Ντζεχούτι
* Σομπεκχοτέπ Η'
* Νεφερχοτέπ Γ'
* Μεντουχοτέπ ΣΤ'
* Νεμπιριράου Α'
* Νεμπιριάου Β'
* Σεμένρε
* Σεουσερένρε Μπεμπιάνχ
* Σεχέμρε Σεντουάστ
 |
|  |
| 17η Δυναστεία | 
* Ραχοτέπ
* Σομπεκεμσάφ Α'
* Σομπεκεμσάφ Β'
* Ιντέφ Ε'
* Ιντέφ Ζ'
* Σεναχτένρε
* Τάο
* Καμόσε
 |

 |
|  |
| Νέο βασίλειο(1570–1070 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 18η Δυναστεία | 
* Άμωσις Α΄
* Αμένωφις Α΄
* Τούθμωσις Α΄
* Τούθμωσις Β΄
* Τούθμωσις Γ΄
* Χατσεψούτ♀
* Αμένωφις Β΄
* Τούθμωσις Δ΄
* Αμένωφις Γ΄
* Ακενατόν
* Σμενκαρέ
* Νεφερνεφερουατέν♀
* Τουταγχαμών
* Άυ
* Χορεμχέμπ
 |
|  |
| 19η Δυναστεία | 
* Ραμσής Α΄
* Σέτι Α΄
* Ραμσής Β΄
* Μερνεπτά
* Αμενμεσής
* Σέτι Β΄
* Σιπτά
* Τουοσρέτ♀
 |
|  |
| 20η Δυναστεία | 
* Σετνακτέ
* Ραμσής Γ΄
* Ραμσής Δ΄
* Ραμσής Ε΄
* Ραμσής ΣΤ΄
* Ραμσής Ζ΄
* Ραμσής Η΄
* Ραμσής Θ΄
* Ραμσής Ι΄
* Ραμσής ΙΑ΄
 |

 |
|  |
| 3η Μεταβατική περίοδος(1069–525 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 21η Δυναστεία | 
* Σμένδης
* Αμενεμνίσου
* Ψουσέννης Α΄
* Αμενεμοπέ
* Οσορκόν ο Πρεσβύτερος
* Σιαμών
* Ψουσέννης Β΄
 |
|  |
| 22η Δυναστεία | 
* Σοσένκ Α΄
* Οσορκόν Α΄
* Σοσένκ Β΄
* Τακελότ Α΄
* Οσορκόν Β΄
* Σοσένκ Γ΄
* Σοσένκ Δ΄
* Παμί
* Σοσένκ Ε΄
* Οσορκόν Δ΄
 |
|  |
| 23η Δυναστεία | 
* Αρσιεσέ
* Τακελότ Β΄
* Πεντουμπάστ
* Σοσένκ ΣΤ΄
* Οσορκόν Γ΄
* Τακελότ Γ΄
* Ρουνταμούν
* Ινί
 |
|  |
| 24η Δυναστεία | 
* Τεφνάκτ Α΄
* Βόκχορις
 |
|  |
| 25η Δυναστεία | 
* Πιύ
* Σεμπιτκού
* Σαμπάκα
* Ταχάρκα
* Τανουταμούν
* (Τεφνάκτ Β΄)
 |
|  |
| 26η Δυναστεία | 
* Νεχώ Α΄
* Ψαμμήτιχος Α΄
* Νεχώ Β΄
* Ψαμμήτιχος Β΄
* Απρίης
* Άμωσις Β΄
* Ψαμμήτιχος Γ΄
 |

 |
|  |
| Ύστερη περίοδος(525–332 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 27η Αχαιμενίδες | 
* Καμβύσης Β΄
* Δαρείος Α΄
* Ξέρξης Α΄
* Αρταξέρξης Α΄
* Δαρείος Β΄
 |
|  |
| 28η Δυναστεία | 
* Αμυρταίος
 |
|  |
| 29η Δυναστεία | 
* Νεφερίτης Α΄
* Ψαμμύθης
* Άκορις
* Νεφερίτης Β΄
 |
|  |
| 30η Δυναστεία | 
* Νεκτανεβώ Α΄
* Τέως
* Νεκτανεβώ Β΄
 |
|  |
| 31η Αχαιμενίδες | 
* Αρταξέρξης Γ΄
* Άρσης
* Δαρείος Γ΄
 |

 |
|  |
| Ελληνιστική περίοδος(332–30 π.Χ.) | 

|  |  |
| --- | --- |
| 32η Αργεάδες | 
* Αλέξανδρος Γ΄ ο Μέγας
* Φίλιππος Γ΄
* Αλέξανδρος Δ΄
 |
|  |
| 33η Πτολεμαίοι | 
* Πτολεμαίος Α΄
* Πτολεμαίος Β΄
* Πτολεμαίος Γ΄
* Πτολεμαίος Δ΄
* Πτολεμαίος Ε΄
* Πτολεμαίος ΣΤ΄
* Πτολεμαίος Ζ΄
* Πτολεμαίος Η΄
* Πτολεμαίος Θ΄
* Πτολεμαίος Ι΄
* Πτολεμαίος ΙΑ΄
* Πτολεμαίος ΙΒ΄
* Βερενίκη Δ΄♀
* Κλεοπάτρα♀
* Καισαρίων
 |

 |
|  |
| 
* Γενεολογικά δέντρα δυναστειών: 4η
* 11η
* 12η
* 18η
* 19η
* 20η
* 21η-23η
* 25η
* 26η
* 27η
* 31η
* Πτολεμαϊκή
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 8732895
* LCCN: n82094436
* ISNI: 0000 0000 8195 8691
* GND: 118642804
* NKC: jn20020619002

 |

 |