Η **πανδημία COVID-19 στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη** αποτελεί μέρος της παγκόσμιας πανδημίας της νόσου του κοροναϊού 2019 (COVID-19) που προκαλείται από το σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο κοροναϊός 2 (SARS-CoV-2). Ο ιός επιβεβαιώθηκε ότι έφτασε στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη στις 5 Μαρτίου 2020, όταν ένας ασθενής στη Μπάνια Λούκα, ο οποίος είχε ταξιδέψει στην Ιταλία, βρέθηκε θετικός. Αργότερα την ίδια μέρα αναφέρθηκε και δεύτερο κρούσμα, ο οποίος ήταν γιος του πρώτου κρούσματος.  Στις 21 Μαρτίου, ο πρώτος θάνατος στη χώρα από τον COVID-19 ανακοινώθηκε σε νοσοκομείο στο Μπίχατς. Η ασθενής ήταν μια ηλικιωμένη γυναίκα που είχε νοσηλευτεί δύο μέρες πριν. 

Στις 17 Μαρτίου, το Υπουργείο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε ολόκληρη τη χώρα. 

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων από COVID-19 στον κόσμο καθώς και ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά δοκιμών στην Ευρώπη.

Προηγούμενη επιβεβαίωση φόντου
------------------------------

### Προέλευση

Στις 12 Ιανουαρίου 2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) επιβεβαίωσε ότι ένας νέος κοροναϊός ήταν η αιτία μιας αναπνευστικής νόσου σε μια ομάδα ανθρώπων στην πόλη Γουχάν, στην επαρχία Χουμπέι της Κίνας, η οποία αναφέρθηκε στον ΠΟΥ στις 31 Δεκεμβρίου 2019.  

Η αναλογία θνησιμότητας για τον COVID-19 ήταν πολύ χαμηλότερη από το SARS του 2003,   αλλά η μετάδοση ήταν σημαντικά μεγαλύτερη, με σημαντικό συνολικό αριθμό θανάτων.  

### Ύποπτες περιπτώσεις

Μέχρι τις 25 Φεβρουαρίου 12 άτομα βρίσκονταν υπό παρακολούθηση ως ύποπτα κρούσματα.  Στο Σεράγεβο, τρεις Κινέζοι τουρίστες που εμφάνιζαν συμπτώματα είχαν αρνητικά αποτελέσματα για τον ιό. 

Στις 2 Μαρτίου, ένας άνδρας από το Τομισλάβγκραντ υποψιάστηκε ότι έφερε τον ιό από την Ιταλία και στάλθηκε στο Μόσταρ για έλεγχο υγείας. Το αποτέλεσμα του τεστ του ήταν αρνητικό. 

### Σύμπλεγμα που σχετίζεται με το συνέδριο "Igman Konjic".

Ορισμένες υποθέσεις στην Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σχετίζονται με ένα συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Κόνικ στις 11 Μαρτίου 2020, όπου η εταιρεία "Igman" από το Konjic συμπλήρωσε 70 χρόνια ύπαρξης εταιρείας και όπου ήταν παρόντα περίπου 200 άτομα.   Εκτός από τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ανθρώπων από το Konjic, μεταξύ αυτών των ανθρώπων υπήρχαν επιβεβαιωμένα κρούσματα ανθρώπων από το Βισόκο,  το Τεσάνι,  το Γκόραζντε,  το Νόβι Τράβνικ  και το Σεράγεβο.  Αυτή η υπόθεση τράβηξε την προσοχή των μέσων ενημέρωσης αφού αποκαλύφθηκε ότι ένα άτομο από τη Σερβία ήταν παρόν σε αυτή την εκδήλωση και αφού επέστρεψε στη Σερβία βρέθηκε θετικός στον COVID-19.  Από αυτήν την επιβεβαίωση στις 16 Μαρτίου, όλοι οι συμμετέχοντες έπρεπε να περάσουν σε υποχρεωτική απομόνωση, και μεταξύ των ανθρώπων που ήταν παρόντες σε αυτή την εκδήλωση ήταν ο Βόσνιος τραγουδιστής Berin Buturović που ήταν θετικός στον κορονοϊό,  καθώς και ο Βόσνιος πολιτικός Φαντίλ Νόβαλιτς που έλαβε αρνητικό αποτέλεσμα.  Στις 24 Μαρτίου, αναφέρθηκε ο πρώτος θάνατος από αυτό το σύμπλεγμα, ο οποίος ήταν οδηγός του διευθυντή αυτής της εταιρείας.

Μέτρα
-----

### Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Η Προεδρία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ανακοίνωσε την τοποθέτηση σκηνών καραντίνας από τις Ένοπλες Δυνάμεις στα σύνορα της χώρας που προορίζονται για Βόσνιους πολίτες που επιστρέφουν στα σπίτια τους. Κάθε Βόσνιος πολίτης που φθάνει στη χώρα είναι υποχρεωμένος να τεθεί σε καραντίνα για 14 ημέρες από την ημέρα άφιξης. Σκηνές θα στηθούν στα βόρεια σύνορα με την Κροατία. 

Στις 15 Μαρτίου 2020, το Υπουργικό Συμβούλιο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης εξέδωσε απόφαση με την οποία απαγορεύεται η είσοδος σε αλλοδαπούς υπηκόους που εισέρχονται στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη από περιοχές με εντατική μετάδοση του κορωνοϊού, και ιδίως από: Επαρχίες της ΛΔΚ (Βουχάν), Νότια Κορέα, Ιαπωνία, Ιταλία, Ιράν, Γαλλία, Ρουμανία, Γερμανία, Αυστρία, Ισπανία, Ελβετία και Βέλγιο. 

Στις 24 Μαρτίου 2020, το Υπουργικό Συμβούλιο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης εξέδωσε απόφαση που απαγορεύει την είσοδο σε όλους τους αλλοδαπούς και επίσης από τις 30 Μαρτίου 2020 όλα τα σύνορα στα αεροδρόμια στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη θα είναι κλειστά για τους επιβάτες και τα αεροπλάνα θα μπορούσαν να προσγειωθούν μόνο για την παράδοση φορτίου.  Στις 21 Μαΐου 2020, το Υπουργικό Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση που επιτρέπει την είσοδο και παραμονή αλλοδαπού που εισέρχεται στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη λόγω επιχειρηματικών υποχρεώσεων, υπό την προϋπόθεση ότι έχει προσκλητήριο από νομικό πρόσωπο από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη που τον προσλαμβάνει στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και πιστοποιητικό αρνητικού τεστ για τον ιό SARS-CoV-2 από εξουσιοδοτημένο εργαστήριο, όχι παλαιότερο των 48 ωρών από την ώρα εισόδου.  Οι πολίτες της Κροατίας, του Μαυροβουνίου και της Σερβίας μπορούν να εισέλθουν στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη χωρίς καμία επιπλέον προϋπόθεση από την 1η Ιουνίου 2020. 

Οι επιπτώσεις των περιοριστικών μέτρων και η χαλάρωση τους αναλύθηκαν επιστημονικά. Μετά την άρση των υποχρεωτικών περιορισμών καραντίνας από τις αρχές, ο αριθμός στιγμιαίας αναπαραγωγής αυξήθηκε από 1,13 στις 20 Μαΐου σε 1,72 στις 31 Μαΐου. 

### Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης

 Σκηνή Triage που βρίσκεται στο Σεράγεβο κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19
 Σήραγγα απολύμανσης που βρίσκεται στο δήμο του Novo Sarajevo
Στις 11 Μαρτίου, η Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, είχε θεσπίσει ένα κλείσιμο 2 εβδομάδων όλων των σχολείων, λυκείων και πανεπιστημίων για να περιορίσει την εξάπλωση του ιού,  που αργότερα παρατάθηκε από όλα τα καντόνια. 

Στις 16 Μαρτίου, η Ομοσπονδία της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης είχε ήδη πράξεις κερδοσκοπίας. Έχουν ήδη επιβληθεί πρόστιμα σε τοπικά φαρμακεία και καταστήματα που χρησιμοποίησαν αυτή την κατάσταση και υψηλή ζήτηση για αντιβακτηριακά τζελ/σπρέι και χειρουργικές μάσκες. Ανέβασαν τις τιμές έως και 3 φορές από τη συνηθισμένη τιμή.  Η ομοσπονδιακή επιθεώρηση έχει επιβάλει πρόστιμα ύψους 43.500 km (~22.000 Ευρώ). 

 Ένα από τα πολλά απολυμαντικά χεριών που είναι προσαρτημένα σε ένα φωτιστικό στο Visoko
Το Αρχηγείο της Ομοσπονδίας της Β&Ε εξέδωσε στις 18 Μαρτίου διάταγμα που απαγόρευε όλες τις δημόσιες συγκεντρώσεις, αναστέλλοντας τη λειτουργία όλων των εγκαταστάσεων εστίασης για την παρασκευή και πώληση τροφίμων και ποτών, εστιατορίων, πιτσαριών, ζαχαροπλαστείων, ινστιτούτων αισθητικής, ναργιλέ μπαρ, καφέ μπαρ, ντίσκο, τσαγιέρες, καφετέριες, ιδιώτες οδοντίατροι.  

Ορισμένες πόλεις, όπως το Βισόκο, εγκατέστησαν απολυμαντικά χεριών σε όλη την πόλη, εκτός από τη συχνή απολύμανση των δρόμων κατά τη διάρκεια της νύχτας.  

Άλλες πόλεις, όπως το Καζίν και το Γκράντατσακ, κατασκεύασαν και εγκατέστησαν σήραγγες απολύμανσης και είχαν οργανώσει συλλόγους εθελοντών, π.χ. το Youth Crisis Staff στο Καζίν. 

Η υπηρεσία πολιτικής προστασίας της Ομοσπονδίας της Β&Ε εξέδωσε στις 20 Μαρτίου 2020 διάταγμα, το οποίο απαγόρευε την κυκλοφορία ατόμων κάτω των 18 ετών και άνω των 65 ετών στην Ομοσπονδία της Β-Ε. 

Στις 21 Μαρτίου 2020, καθιερώθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας για ολόκληρη την Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης κάθε μέρα από τις 18:00 έως τις 05:00 και η εφαρμογή της ξεκίνησε στις 22 Μαρτίου 2020.  Στις 29 Μαρτίου 2020, η ώρα απαγόρευσης κυκλοφορίας άλλαξε από τις 20:00 έως τις 05:00.  Η απαγόρευση κυκλοφορίας στην Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ίσχυε έως τις 24 Απριλίου 2020. 

Ο προπονητής της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Κροατίας, Ζλάτκο Ντάλίτς, δώρισε 40.000 κούνα στο νοσοκομείο Fra Mihovil Sučić στη γενέτειρά του Λίβνο, καθώς και τον παίκτη της εθνικής ομάδας μπάσκετ των Γιούτα Τζαζ και της Κροατίας, Μπότζαν Μπογκντάνοβιτς, ο οποίος δώρισε 50.000 δολάρια ΗΠΑ στο Πανεπιστημιακό Κλινικό Νοσοκομείο Mostar στο σπίτι του. 

Η ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστημιακό Κλινικό Νοσοκομείο Μόσταρ ανέφερε ότι η θνησιμότητα ήταν 5% κατά τους δύο πρώτους μήνες της πανδημίας του COVID-19 στο Μόσταρ. Επιπλέον, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι λιγότεροι ασθενείς με COVID-19 ανά εκατομμύριο κατοίκους πέθαναν κατά την περίοδο που αναλύθηκε, σε σύγκριση με εκείνους στις πλουσιότερες χώρες. 

Στις 18 Απριλίου 2020, η τελική εξέταση για τους μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ακυρώθηκε στο καντόνι του Σεράγεβο.  Λίγες μέρες αργότερα, το Καντόνι της Τούζλα είχε επίσης ακυρώσει την τελική εξέταση για τους μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 

Από τις 31 Μαΐου 2020, η δημόσια συγκέντρωση επιτρέπεται για έως και 100 άτομα σε εσωτερικούς χώρους και έως 300 άτομα σε εξωτερικούς χώρους.  Επίσης, κατά τη διάρκεια του Μαΐου, οι εκπρόσωποι της Β-Ε επέτρεψαν την εργασία στις περισσότερες βιομηχανίες, συμπεριλαμβανομένων των καφενείων, των ιδιωτικών ιατρικών υπηρεσιών (όπως οι οδοντίατροι), των εστιατορίων και των σαλόνια ομορφιάς με σεβασμό της κοινωνικής απόστασης καθώς και της υγιεινής. Τα νυχτερινά κέντρα παραμένουν υπό περιορισμούς. 

### Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας

 Απολύμανση δρόμου για τον κορωνοϊό στο Ντόμποϊ
Η Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας ήταν η πρώτη που εφάρμοσε μέτρα, ξεκινώντας από τις πόλεις Μπάνια Λούκα και Ντόμποϊ, όπου οι ώρες εργασίας ήταν είτε περιορισμένες είτε όλες οι εργασίες απαγορευμένες. Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης διέταξε την απολύμανση όλων των δημόσιων χώρων και περιουσίας.  Οι φοιτητικές εστίες στην πόλη Μπάνια Λούκα εκκενώθηκαν για άμεση απολύμανση. 

Στις 10 Μαρτίου 2020, η Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας είχε επισήμως απαγορεύσει όλες τις δημόσιες συγκεντρώσεις, είχε κλείσει όλα τα σχολεία και απαγόρευσε την είσοδο σε όλους τους τουρίστες που προέρχονταν από οποιαδήποτε από τις μολυσμένες χώρες με COVID-19 σε όλο τον κόσμο για να περιορίσει την εξάπλωση του ιού εντός της Χώρα. 

Μεταξύ 12 και 13 Μαρτίου, πολλές πόλεις έλαβαν αποφάσεις να περιορίσουν το έργο των παντοπωλείων, εστιατορίων, καφέ και να περιορίσουν πλήρως τη δουλειά των γυμναστηρίων και των κέντρων γυμναστικής. Η Μπάνια Λούκα,  το Τσέλινακ, το Πρνιάβορ,  το Μρκόνιτς Γκραντ και το Ντόμποϊ  είναι μερικές από τις πόλεις που έκαναν αυτούς τους περιορισμούς.

Στις 15 Μαρτίου 2020, η Μπάνια Λούκα αποφάσισε να κλείσει όλα τα εστιατόρια και τα καφέ στην πόλη, με εξαίρεση τα φαρμακεία, τα ξενοδοχεία και τα μοτέλ, όπου τα φαρμακεία θα λειτουργούν μέχρι τις 22:00 και τα ξενοδοχεία θα λειτουργούν έως τις 18:00. 

Ο υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Άλεν Σέρανιτς, ανέφερε ότι 2.026 άνθρωποι βρίσκονται υπό παρακολούθηση στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας. Ο Σέρανιτς σημείωσε επίσης ότι μόνο οι πολίτες που φτάνουν από το εξωτερικό θα επιτρέπεται να κάνουν τεστ ιού και η καραντίνα θα γίνει υποχρεωτική. 

Στις 21 Μαρτίου 2020, καθιερώθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας σε ολόκληρη τη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας κάθε μέρα από τις 20:00 έως τις 05:00,  και πλήρης απαγόρευση κυκλοφορίας για άτομα άνω των 65 ετών  Κατά τη διάρκεια ορισμένων αργιών (Πάσχα, Εργατική Πρωτομαγιά και Đurđevdan), ο χρόνος απαγόρευσης κυκλοφορίας παρατάθηκε.   Η απαγόρευση κυκλοφορίας στη Δημοκρατία Σέρπσκα ίσχυε μέχρι τις 22 Μαΐου 2020. 

Στις 28 Μαρτίου 2020, η Εθνοσυνέλευση κήρυξε την κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Δημοκρατία της Σέρπσκα  οποία τέθηκε σε ισχύ στις 3 Απριλίου 2020. 

### Περιοχή Μπρτσκο

Η κυβέρνηση της περιφέρειας Μπρτσκο υιοθετεί τακτικά μέτρα για τον έλεγχο και την πρόληψη της πανδημίας COVID-19 και τα δημοσιεύει στην επίσημη ιστοσελίδα της.  Από τις 22 Μαρτίου 2020, απαγορεύεται στην περιοχή Μπρτσκο να συγκεντρώνονται και να μετακινούνται σε δημόσιους χώρους και ανοιχτούς ή κλειστούς κοινόχρηστους χώρους σε ομάδα τριών ή περισσότερων ατόμων καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας και καθιερώθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας σε ολόκληρη την περιοχή Brčko κάθε μέρα από τις 21: 00 έως τις 05:00.   Στις 7 Μαΐου 2020, η ώρα απαγόρευσης κυκλοφορίας άλλαξε από τις 22:00 έως τις 05:00.  Η απαγόρευση κυκλοφορίας στην περιοχή Brčko ίσχυε μέχρι τις 22 Μαΐου 2020.

Δήμοι και καντόνια που επλήγησαν
--------------------------------

Από τις 14 Αυγούστου 2020, άτομα από τους παρακάτω δήμους της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας έχουν μολυνθεί:

| Οντότητα | Δήμοι που επηρεάζονται  | Υποθέσεις | Θάνατοι | Ανακτήσεις |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας | Μπάνια Λούκα, Μπερκοβίτσι, Μπιέλινα, Μπίλέτσα, Μπράτουνατς, Μπροντ, Τσάινιτσε, Τσέλινακ, Derventa, Ντομπόι, Ντόνι Ζάμπαρ, Φότσα, Γκάτσκο, Gradiška, Χαν Πιεσάκ, Ιστότσνα Ιλίτζα, Ιστότσνι Ντρβαρ, Ιστότσνι Στάρι Γκραντ, Ιστότσνο Νόβο Σεράγεβο, Γέζερο, Καλίνοβικ, Κνέζεβο, Κοστάινικα, Κότορ Βάρος, Κοζάρσκα Ντούμπιτσα, Κρούπα να Ούνι, Κούπρες, Λάκτασι, Λοπάρε, Λιούμπινιε, Μιλίτσι, Μόντρικα, Μρκόνιτς Γκραντ, Νεβέσινιε, Νόβι Γκραντ, Νόβο Γκοράζντε, Οσμάτσι, Όστρα Λούκα, Πάλε, Πελαγκίτσεβο, Πετρόβακ (Βοσνία και Ερζεγοβίνη) Πέτροβο, Πριέντορ, Πρνιάβορ, Ρίμπνικ, Ρογκάτιτσα, Ρούντο, Σόκολατς, Σρμπατς , Σρεμπρένιτσα, Σαμάκ, Σεκόβιτσι, Σίποβο, Στανάρι, Τέσλιτς, Τρνόβο, Τρεμπίνιε, Ούγκλιεβικ, Βίσεγκραντ, Βλασένικα, Βουκοσάβλιε, Ζβόρνικ | Σύνολο</br> μόνο | Σύνολο</br> μόνο | Σύνολο</br> μόνο |
| Σύνολο | 50.816 | 2.550 | 37.924 |
| *As of 26 March 2021*  |

  

Από τις 14 Αυγούστου 2020, 245 άτομα από την περιοχή Μπρτσκο έχουν μολυνθεί συνολικά.

|  | Κρούσματα | Θάνατοι | Ανακτήσεις |
| --- | --- | --- | --- |
| Περιοχή Brčko | 3.401 | 193 | 3.214 |
| Από τις 25 Μαρτίου 2021  |

Επίπτωση
--------

 Άδεια ράφια για αλεύρι στο κατάστημα Mercator στο Σεράγεβο, ως αποτέλεσμα αγοράς πανικού
Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομάδας Τουρισμού και Φιλοξενίας του Επιμελητηρίου Εξωτερικού Εμπορίου της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης προειδοποίησαν ότι η κατάσταση στον τουρισμό ως τομέα ήταν ευαίσθητη στις παγκόσμιες διαταραχές και η εμφάνιση ενός νέου στελέχους κορωνοϊού θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση όλων των οντοτήτων που δραστηριοποιείται στον τομέα του τουρισμού και της φιλοξενίας. 

Οι μακροοικονομικές προσομοιώσεις στην έκθεση «Ανάλυση οικονομικών συνεπειών για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μέτρα και Λύσεις» των Άντμιρ Τσάβαλικ, Φάρουκ Χάτζικ και Ντάμιρ Μπετσίροβιτς δείχνουν ότι η Β-Ε, ceteris paribus, θα αντιμετωπίσει μείωση του ΑΕΠ κατά 79% από 39% σε 30%. Το χειρότερο σενάριο προβλέπει έως το τέλος του έτους αύξηση του αριθμού των ανέργων σε 96.767. Με την έγκαιρη εφαρμογή των μέτρων που αναφέρονται στην ανάλυση, θα ήταν δυνατό να μειωθεί ο αριθμός αυτός στους 33.284 ανέργους. Η ανάλυση δίνει έμφαση στις τρέχουσες αρνητικές μακροοικονομικές τάσεις στη Β-Ε (αστάθεια των συνταξιοδοτικών συστημάτων, οικονομική επιβράδυνση στο 2,8% το 2019, μεταναστευτικές τάσεις με εκτιμώμενα 50.000 άτομα να εγκαταλείπουν τη Βοσνία ετησίως), γεγονός που καθιστά τη χώρα πολύ ευάλωτη στην τρέχουσα κρίση. Ο ισχυρότερος αντίκτυπος αναμένεται στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και των επιδομάτων ανεργίας. Η συγκεκριμένη οικονομική επιβάρυνση αφορά την κρατική παρέμβαση με στόχο τη σταθεροποίηση της οικονομίας. Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον δύο δισεκατομμύρια KM (πάνω από 1 € δισεκατομμύρια) θα απαιτηθούν για τον σκοπό αυτό. 

Από τις 21 Μαρτίου, οι περισσότερες αθλητικές δραστηριότητες ακυρώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων όλων των ποδοσφαιρικών αγώνων σε όλες τις κατηγορίες.

Δείτε επίσης
------------

* Εμβολιασμός κατά του COVID-19 στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη
* Πανδημία COVID-19 στην Ευρώπη
* Πανδημία COVID-19 ανά χώρα και επικράτεια

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Bosnia confirms its first case of coronavirus». *N1 BA*. .
2. ↑  «Prva žrtva koronavirusa u BiH: U Bihaću preminula starija žena». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
3. ↑  «Saopćenje i audiozapis konferencije za medije nakon 5. vanredne sjednica Vijeća ministara BiH». *vijeceministara.gov.ba*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2020.
4. ↑  «Worldometers Coronavirus Statistics». *[[Worldometers]*. 30 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2020.
5. ↑  Elsevier. «Novel Coronavirus Information Center». *Elsevier Connect*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2020.
6. ↑  Reynolds, Matt (4 March 2020). «What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic?». *Wired UK*. ISSN 1357-0978. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 March 2020.. Ανακτήθηκε στις 5 March 2020.
7. 1 2  «Crunching the numbers for coronavirus». *Imperial News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2020.
8. ↑  «High consequence infectious diseases (HCID); Guidance and information about high consequence infectious diseases and their management in England». *GOV.UK* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2020.
9. ↑  «World Federation Of Societies of Anaesthesiologists – Coronavirus». *wfsahq.org*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2020.
10. ↑  «U Federaciji BiH trenutno je 14 osoba pod zdravstvenim nadzorom zbog koronavirusa». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2020.
11. ↑  «Several suspicious but not confirmed cases of coronavirus in BiH» (στα Αγγλικά). 25 Φεβρουαρίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2020.
12. ↑  «Muškarac iz Tomislavgrada nema koronavirus». *Dnevni avaz*. .
13. ↑  «Igman Konjic obilježava 70 godina postojanja». *Novinska agencija Patria* (στα Βοσνιακά). 11 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
14. ↑  «Kompanija "Igman": Direktor Đahid Muratbegović i tri osobe su zaraženi koronavirusom». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
15. ↑  «Visočanin koji je zaražen koronavirusom je konobar s proslave Igmana u Konjicu». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά).
16. 1 2  «KCUS: Tri pozitivna slučaja na koronavirus u Sarajevu, jedan iz Tešnja i dva iz Goražda». *faktor.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
17. ↑  «Novi Travnik: Zbog zaraženog korona virusom blokirane zgrade firme BNT TMiH i soliter u centru grada | drukčiji radio 94.7 FM» (στα Κροατικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2022.
18. ↑  PORTAL, Oslobođenje (20 Μαρτίου 2020). «Oslobođenje - Prva tri slučaja koronavirusa u Sarajevu! Zaražene još tri osobe u Tešnju i Goraždu». *oslobodjenje.ba* (στα Βοσνιακά).
19. ↑  «Đahid Muratbegović: Prvi slučaj koronavirusa u bh. nogometu». *Radio Sarajevo*.
20. ↑  «Berin Buturović potvrdio da je zaražen i poslao poruku za javnost». *Radio Sarajevo*.
21. ↑  V, F. «Potvrđeno: Novalić i Džindić negativni na COVID-19». *Radio Sarajevo*.
22. ↑  «Возач директора компаније "Игман" из Коњица друга жртва вируса корона у БиХ». *Glas Srpske* (στα Σερβικά). 24 Μαρτίου 2020.
23. ↑  «Dodik: Od ponedeljka vojska izlazi na granicu i postavlja satore za karantin». *faktor.ba*. Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2020.
24. ↑  «Vijeće ministara BiH: Zabranjen ulazak strancima iz područja sa intenzivnom transmisijom korona virusa». Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2020.
25. ↑  «Vijeće ministara BiH odlučilo: Privremeno se zatvaraju aerodromi za putnike u Bosni i Hercegovini». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά).
26. ↑  «Održana 5. redovita sjednica Vijeća ministara Bosne i Hercegovine». *vijeceministara.gov.ba*. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2020.
27. ↑  «Odluka o propisivanju dodatnih uslova za ulazak stranaca u Bosnu i Hercegovinu - Paragraf Lex BA». *paragraf.ba*.
28. ↑  Hukic, Mirsada; Ponjavic, Mirza; Tahirovic, Emin; Karabegovic, Almir; Ferhatbegovic, Elvir; Travar, Maja; Serdarevic, Fadila (21 October 2020). «SARS-CoV-2 virus outbreak and the emergency public health measures in Bosnia and Herzegovina: January – July, 2020» (στα αγγλικά). *Bosnian Journal of Basic Medical Sciences* **21** (1): 111–116. doi:10.17305/bjbms.2020.5081. ISSN 1840-4812. PMID 33091331.
29. ↑  «Na dvije sedmice se obustavlja nastava u školama i na fakultetima u FBiH». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2020.
30. ↑  «Nastava u Tuzlanskom kantonu će biti obustavljena do daljnjeg zbog koronavirusa». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά).
31. ↑  «Apoteci u Sarajevu 10.000 KM kazne zbog trostruko viših cijena». *Nes radio*.
32. ↑  «BiH: Tržišni inspektori izrekli 16 kazni zbog podizanja cijena». *Radio Slobodna Evropa*.
33. ↑  «Pročitajte naredbe: Zabranjuje se rad kafića, objekata za masovno okupljanje...». *N1 BA* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2020.
34. 1 2  «Covid-19.ba». *covid-19.ba*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Μαρτίου 2020.
35. ↑  Redakcija (19 Μαρτίου 2020). «JKP"VISOKO": ZAVRŠENA DEZINFEKCIJA U GRADU VISOKO». *RTV VISOKO* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2020.
36. ↑  «Visoko: Počelo postavljanje dozatora na javnim površinama za dezinfekciju ruku». *N1 BA* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2020.
37. ↑  Redakcija (31 Μαρτίου 2020). «U Cazinu se proizvode dezinfekcijski tuneli, prvi u funkciji već od sutra». *FAKTOR.BA* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2020.
38. ↑  «Zabrana kretanja osobama mlađim od 18 godina i starijim od 65 u FBiH». *Radio Slobodna Evropa* (στα Σερβοκροατικά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
39. ↑  «Federalni štab donio naredbu: Od sutra navečer zabrana kretanja od 18 do 5 sati». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
40. ↑  «Na današnjoj sjednici FŠCZ ukinute mjere zabrane kretanja od 20 do 5 sati i obaveznog karantina a dopušteno ograničeno kretanje osobama starijim od 65 i mlađim od 18 godina». *Federalna uprava civilne zaštite* (στα Βοσνιακά). 24 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 24 Απριλίου 2020.
41. ↑  Hina (24 Μαρτίου 2020). «Bojan Bogdanović i Zlatko Dalić donirali novac bolnicama u rodnim gradovima». *Gol.hr* (στα Κροατικά). Ανακτήθηκε στις 26 Μαρτίου 2020.
42. ↑  Arapović, Jurica; Skočibušić, Siniša (3 August 2020). «The first two months of the COVID-19 pandemic in Bosnia and Herzegovina: Single-center experience». *Bosnian Journal of Basic Medical Sciences* **20** (3): 396–400. doi:10.17305/bjbms.2020.4838. PMID 32464084. PMC 7416183. .
43. ↑  «U osnovnim školama u Kantonu Sarajevo neće biti eksterne mature». *Klix.ba*.
44. ↑  «Zbog koronavirusa neće biti eksternih matura u Tuzlanskom kantonu». *Klix.ba*.
45. ↑  «FBiH: Od danas nije obavezno nošenje maske, ima i uslov». 31 Μαΐου 2020.
46. ↑  Hadžić, Ramiza (13 Μαΐου 2020). «Život se vraća u BiH».
47. ↑  «Ministar zdravlja naredio dezinfekciju svih javnih objekata i povrsina u rs» (στα Σερβικά).
48. ↑  «Iseljavaju se studentski domovi u Banja Luci» (στα Σερβικά). 15 Μαρτίου 2020.
49. ↑  «Bosnia bars entry to travelers from coronavirus-hit countries». *Reuters* (στα Αγγλικά). 10 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2020.
50. ↑  «Banjaluka uvela vanredne mjere zbog korona virusa». Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2020.
51. ↑  «Prnjavor: Zbog korona virusa skraćenje radnog vremena i zabrana rada; Naredba stupa na snagu odmah (VIDEO)». *Televizija K3*. 13 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2020.
52. ↑  «Štab za vanredne situacije: Naredba o regulisanju rada trgovinskih i drugih objekata na teritoriji Grada Doboja». 13 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 18 Μαρτίου 2020.
53. ↑  «Banja Luka uvela nove mjere za sprečavanje širenja korona virusa» (στα Σερβικά).
54. ↑  «Šeranić:2026 osoba pod nadzorom u RS. Ne dolazite na samovoljno testiranje» (στα Σερβικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2022.
55. ↑  «Dodik: U RS se od večeras uvodi policijski sat». *N1 BA* (στα Βοσνιακά). 21 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
56. ↑  «Višković: Večeras u 20 sati počinje policijski sat u RS». *BHRT* (στα Βοσνιακά). 21 Μαρτίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 29 Μαρτίου 2020.
57. ↑  «Донесен Закључак о допуни Закључка о забрани кретања у дане Васкрса». *Коронавирус у Српској*. 16 Απριλίου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2020.
58. ↑  «Од 11. маја биће дозвољен рад већине субјеката». *Коронавирус у Српској*. 5 Μαΐου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2020.
59. ↑  «Višković: Sutra se ukida policijski čas». *Nezavisne novine* (στα Σερβικά). 21 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2020.
60. ↑  «Bosnian Serb region declares state of emergency over coronavirus» (στα αγγλικά). *Reuters*. 28 March 2020.. Ανακτήθηκε στις 28 March 2020.
61. ↑  «Zrnić: Objavljena odluka o vanrednom stanju u RS». *Nezavisne novine* (στα Σερβικά). 2 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Απριλίου 2020.
62. ↑  «Vlada Brčko distrikta BiH». *vlada.bdcentral.net*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
63. ↑  «U Brčkom na javnom mjestu zabranjeno kretanje tri i više osoba u grupi». *Klix.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2020.
64. ↑  «Vlada Brčko distrikta BiH». *vlada.bdcentral.net*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2020.
65. ↑  «Vlada Brčko distrikta BiH». *vlada.bdcentral.net*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2020.
66. ↑  «Vlada Brčko distrikta BiH». *vlada.bdcentral.net*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Μαΐου 2020.
67. 1 2  «JZU Institut za javno zdravstvo RS». *phi.rs.ba*. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2020.
68. ↑  «Коронавирус у Српској | Званична страница Владе Републике Српске». *Коронавирус у Српској*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Ιανουαρίου 2022.
69. ↑  «Vlada Brčko distrikta BiH». *vlada.bdcentral.net*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2020.
70. ↑  «Kako će COVID-19 uticati na bh. turizam: Masovni otkazi dolazaka!». *Radio Sarajevo*. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.
71. ↑  «COVID-19 Analysis Economic Consequences for Bosnia and Herzegovina, Measures and Solutions». *FNST West Balkan* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 31 Μαΐου 2020.
72. ↑  «Odgođene utakmice BH Telecom Premijer lige i Kupa BiH». *nfsbih.ba* (στα Βοσνιακά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Επίσημος ιστότοπος της κυβέρνησης της Ομοσπονδίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σχετικά με την πανδημία COVID-19
* Επίσημος ιστότοπος της κυβέρνησης της Δημοκρατίας Σέρπσκα που σχετίζεται με την πανδημία COVID-19 Αρχειοθετήθηκε 2020-03-28 στο Wayback Machine.