Συντεταγμένες: 38°46′0.1″N 21°46′59.9″E﻿ / ﻿38.766694°N 21.783306°E﻿ / 38.766694; 21.783306

Τα **Ψιανά** είναι ορεινό χωριό της Στερεάς Ελλάδας στην Περιφερειακή Ενότητα Ευρυτανίας.

Γενικά στοιχεία
---------------

Τα Ψιανά Βρίσκονται δεξιά της κοίτης του Κρικελλοποτάμου, 45 χλμ. από το Καρπενήσι και σε υψόμετρο 960 μέτρων. Ο πληθυσμός τους ανέρχεται σε 17 κατοίκους, κατά την απογραφή του 2011.

Ο πρώτος οικισμός βρισκόταν στο Παλιοχώρι, όπου εκεί ήταν και τα Ψιανά. Μετά την Επανάσταση του 1821 κατοικήθηκε ο οικισμός Αμπέλια, λόγω κυρίως της ανάγκης των αγροτών να κατοικούν κοντά στις καλλιέργειές τους. Στο Παλιοχώρι μετά την Επανάσταση κατοίκησε ο στρατηγός Γιαννακάκης Γιολδάσης. Ο χρόνος ίδρυσης του χωριού είναι άγνωστος. Επιγραφή στον Ι. Ν. Αγίας Βαρβάρας στο Παλιοχώρι μαρτυρά την ύπαρξή του από τον 16ο αιώνα. Ως οργανωμένο χωριό, παρ' όλα αυτά, αναφέρεται σε φορολογικά κατάστιχα της προεπαναστατικής περιόδου (1810 - 1820).

##### Τοπική Κοινότητα Ψιανών

Η Τοπική Κοινότητα Ψιανών αποτελείται, εκτός από τα Ψιανά, από τους οικισμούς Άγιος Χαράλαμπος (7 κάτοικοι), Βύθισμα ή *Σέλος* μέχρι το 1930) (17 κάτοικοι), Καστανούλα ή *Σέλιτσα* μέχρι το 1928 (12 κάτοικοι), όπου βρισκόταν το σπίτι του Γιαννάκη Γιολδάση, αρχηγού των Γιολδασαίων), και Παλαιοχώρι Ψιανών (7 κάτοικοι), αυθαίρετη ονομασία χωρίς ΦΕΚ.

Οδικό δίκτυο
------------

Οι οδικοί άξονες που οδηγούν στα Ψιανά είναι οι Κρίκελλο – Μαρίνο – Ψιανά, Άγιοι Θεόδωροι – Βύθισμα - Ψιανά , Ανιάδα – Βύθισμα - Ψιανά, Μεγάλο Χωριό - Ψιανά (μέσω Καλλιακούδας), Δομνίστα – Σκοπιά – Άγιος Χαράλαμπος - Ψιανά. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα και λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών το χωμάτινο οδικό δίκτυο δεν είναι εύκολα προσπελάσιμο.

Σημεία ενδιαφέροντος
--------------------

Ανατολικά και σε απόσταση μιας ώρας περίπου βρίσκεται το «Κτίσμα», όπου σώζονται τείχη με πελώριες και ανώμαλες, κατά το πλείστον, πέτρες, που υποδεικνύουν την ύπαρξη ισχυρού φρουρίου μεσολιθικής εποχής, αρχαίου οικισμού που ήταν εκεί και που σήμερα ονομάζεται «Ζαγορά» ή «Ζαορά». Μέχρι σήμερα σώζεται ένα κομμάτι από το υδραγωγείο του. Στην τοποθεσία αυτή βρέθηκαν ποικίλα αντικείμενα οικιακής χρήσης αρχαίου οικισμού, κυρίως πιθάρια, πήλινα λυχναράκια και πλήθος τριμμάτων από κεραμίδια και άλλα αντικείμενα. Πιθανολογείται ότι πρόκειται για κάποιο προπύργιο του βασιλιά Ευρύτου, το οποίο όμως δεν έχει ακόμα ανασκαφεί.

Επίσης, στα Αμπέλια υπάρχει ο Ιερός Ναός Γεννήσεως της Θεοτόκου, κτισμένος στις αρχές του 20ού αιώνα, που έχει χαρακτηριστεί ως διατηρητέο μνημείο. Άλλες εκκλησίες είναι η Αγία Παρασκευή, η Αγία Βαρβάρα και η Ευαγγελίστρια, η χάρη της οποίας τιμάται στις 8 Σεπτεμβρίου.

Προσωπικότητες
--------------

Τα Ψιανά είναι η πατρίδα του δάσκαλου, συγγραφέα και αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης Γιάννη Βράχα, προτομή του οποίου υπάρχει στην πλατεία του χωριού, μπροστά στο Δημοτικό Σχολείο.

Βιβλιογραφία
------------

* Συλλογικό έργο, 2006, *Νομός Ευρυτανίας*, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές
----------

1. 1 2  *Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα*. **61**. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 419.
2. ↑  Νομός Ευρυτανίας, σελ. 159
3. ↑  «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10663 (σελ. 189 του pdf)
4. ↑  «Θαν. Γιαννακόπουλος: Οι  Γιολδασαίοι της  Δυτικής Ελλάδας». *www.epoxi.gr*. Ανακτήθηκε στις 6 Ιουλίου 2023.
5. ↑
6. ↑
7. ↑  «Ι.Ν. Γέννησης Της Θεοτόκου. Ψιανά. | Προσκυνηματικός Χάρτης Ιεράς Μητροπόλεως Καρπενησίου». *www.imkarpenisiou.gr*. Ανακτήθηκε στις 6 Ιουλίου 2023.
8. ↑  Νομός Ευρυτανίας, σελ. 234

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Καρπενησίου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Καρπενησίου | 
* Άγιος Ανδρέας
* Άγιος Νικόλαος
* Αγία Βλαχέρνα
* Αμπέλια
* Άνω Καλεσμένο
* Αρωνιάδα
* Βαμβακιές
* Βελούχι
* Βουτύρο
* Γοριανάδες
* Δυτικό Παππαρούσι
* Ιτιά
* Καλεσμένο
* Καλλιθέα
* Καρπενήσι
* Κορυσχάδες
* Λεύκα
* Μεσαμπελιά
* Μηλέα
* Μοναστηράκι
* Μυρίκη
* Παππαδιά
* Παππαρούσι
* Παυλόπουλο
* Σελλά
* Στένωμα
* Στεφάνι
* Φιδάκια
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Δομνίστας | 
* Άγιος Χαράλαμπος
* Άμπλιανη
* Βύθισμα
* Δομνίστα
* Καστανούλα
* Κρίκελλο
* Μαρίνος
* Μεσοκώμη
* Παλαιοχώρι
* Ροσκά
* Ρυάκι
* Σκοπιά
* Στουρνάρα
* Στάβλοι
* Ψιανά
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κτημενίων | 
* Αγία Τριάδα
* Αγία Παρασκευή
* Άγιος Χαράλαμπος
* Δομιανοί
* Πετράλωνα
* Χόχλια
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ποταμιάς | 
* Ανιάδα
* Γάβρος
* Δερμάτι
* Κακουλιουραίικα
* Καρίτσα
* Κάτω Καρίτσα
* Κλαυσί
* Μεγάλο Χωριό
* Μικρό Χωριό
* Μουζίλο
* Νέο Δερμάτι
* Νέο Μικρό Χωριό
* Νόστιμο
* Συγκρέλλος
* Χελιδώνα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Προυσού | 
* Αλέστια
* Άνω Εσωχώρια
* Ασπρόπυργος
* Βελωτά
* Βρυσούλα
* Γρανάς
* Δροσοπηγή (Αρέντα)
* Εσωχώρια
* Ιερά Μονή Προυσού
* Ισώματα
* Καστανιά
* Καταβόθρα
* Κούλι
* Κυνηγός
* Παρηγόρης
* Πρόδρομος
* Προυσός
* Πτελέα
* Σαρκίνη
* Σταυροχώρι
* Τόρνος
* Τσικναίικα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Φουρνάς | 
* Βράχα
* Κλειστό
* Μαυρόλογγος
* Μεσοχώρι
* Πλάτανος
* Φουρνά
 |
|  |
| 
* Έδρα: Καρπενήσι
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)]
 |

 |