Ο **μεγακήρουλος** (επιστημονική-λατινική ονομασία **Megaceryle**) είναι γένος ιχθυοφάγων πουλιών, που ανήκουν στην οικογένεια της αλκυόνης. Ζουν σε πολλά μέρη της Γης: η ευρεία γεωγραφική κατανομή τους περιλαμβάνει την Αφρική, τη Βόρεια και Νότια Αμερική και τη νοτιοανατολική Ασία.

Το γένος προτάθηκε αρχικώς το 1848 από τον Γερμανό φυσιοδίφη Γιόχαν Γιάκομπ Κάουπ. Η ονομασία του προέχεται από την ελληνική λέξη «μέγας» και την ονομασία του συγγενικού γένους κήρουλος, που με τη σειρά της είναι η αρχαία ονομασία ενός μη ταυτοποιημένου και πιθανώς μυθικού πτηνού, το οποίο αναφέρει ο Αριστοτέλης και άλλοι συγγραφείς.

Είδη
----

Σήμερα γίνονται γενικώς αποδεκτά τα εξής τέσσερα είδη στο γένος:

| Εικόνα | Επιστημονική ονομασία | Κοινές ονομασίες | Γεωγρ. κατανομή |
| --- | --- | --- | --- |
|  | *Megaceryle lugubris* | αλκυόνη η λοφιοφόρος | βόρεια Ινδία, Μπανγκλαντές, βόρεια Ινδοκίνα, νοτιοανατολική Ασία και Ιαπωνία |
|  | *Megaceryle maxima* | γιγάντια αλκυόνη | από Λιβερία έως βόρεια Ανγκόλα και δυτική Τανζανία, νήσος Μπιόκο, Σενεγάλη, Γκάμπια, Αιθιοπία και μέχρι τη Νότια Αφρική |
|  | *Megaceryle torquata* | δακτυλιωτή αλκυόνη | νότιο Τέξας (ΗΠΑ), Κεντρική και Νότια Αμερική (μέχρι και τη Γη του Πυρός) |
|  | *Megaceryle alcyon* | ταινιωτή αλκυόνη | Βόρεια Αμερική |
|

Περιγραφή
---------

Και τα τέσσερα είδη τρέφονται σχεδόν μόνο με ψάρια και έχουν εμφανές άκαμπτο λοφίο στην κεφαλή. Τα ανώτερα μέρη του σώματός τους είναι σκούρα γκρίζα ή μπλε-γκρίζα, σχεδόν μονόχρωμα στα δύο αμερικανικά είδη, αλλά έντονα στιγματισμένα με λευκές κηλίδες στο ασιατικό και το αφρικανικό είδος. Τα κάτω μέρη μπορεί να είναι λευκά ή κεραμιδί. Εκτός από τον αρσενικό *Megaceryle torquata*, φέρουν έντονη ταινία στο στήθος. Το κάτω μέρος είναι πάντοτε διαφορετικό στα δύο φύλα του κάθε είδους.

Οι μεγακήρουλοι φωλιάζουν σε οριζόντια λαγούμια, τα οποία σκάβουν σε όχθες ποταμών ή αμμώδεις παραλίες. Αμφότεροι οι γονείς σκάβουν το λαγούμι, επωάζουν τα αβγά και ταΐζουν τους νεοσσούς τους.

Συχνά οι μεγακήρουλοι φαίνονται να στέκουν σε εμφανή κλαδιά δέντρων, στύλους ή άλλα κατάλληλες θέσεις παρατηρήσεως κοντά στο νερό, προτού βουτήξουν με το κεφάλι για να συλλάβουν τη λεία τους, συνήθως ψάρια και σπανίως οστρακόδερμα ή βατραχάκια (κάποτε και υδρόβια έντομα).

Προέλευση και ταξινομική
------------------------

Η παραδοσιακή άποψη είναι ότι το γένος *Megaceryle* εμφανίσθηκε πρώτα στον Νέο Κόσμο, εξελιχθέν από κάποιο εξειδικευμένο ιχθυοφάγο μέλος της οικογένειας *Alcedinidae*, που πέρασε από τον Βερίγγειο πορθμό και δημιούργησε στην Αμερική αυτό το γένος μαζί με την αμερικανική πράσινη αλκυόνη (το γένος *Chloroceryle*). Σύμφωνα με την άποψη αυτή, ένα μεγάλο λοφιοφόρο είδος, αρκετά αργότερα, στην Πλειόκαινο εποχή, διέσχισε τον Ατλαντικό Ωκεανό και από αυτό κατάγονται η γιγάντια και η λοφιοφόρος αλκυόνη. Ωστόσο αυτή η άποψη είναι πιθανότατα λανθασμένη, καθώς φαίνεται ότι το γένος μάλλον γεννήθηκε στον Παλαιό Κόσμο, το πιθανότερο στην Αφρική, και ότι ο πρόγονος των δύο αμερικανικών ειδών είναι εκείνος που διέσχισε τον ωκεανό.

Παλαιότερα τα είδη του γένους *Megaceryle* ταξινομούνταν στο γένος *Ceryle*, αλλά το τελευταίο αποδείχθηκε γενετικώς πλησιέστερο στο γένος *Chloroceryle*.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Kaup, Johann Jakob (1848). «Die Familie der Eisvögel (Alcedidae)» (στα γερμανικά). *Verhandlungen des Naturhistorischen Vereins für das Großherzogthum Hessen und Umgebung* **2**: 68.
2. ↑  Jobling, James A. (2010). *The Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. Λονδίνο: Christopher Helm. σελίδες 245. ISBN 978-1-4081-2501-4.
3. ↑  Gill, Frank· Donsker, David, επιμ. (2017). «Rollers, ground rollers & kingfishers». *World Bird List Version 7.2*. International Ornithologists' Union. Ανακτήθηκε στις 17 Μαΐου 2017.
4. ↑  C.H. Fry & Kathie Fry· illustrated by Alan Harris (2000). *Kingfishers, Bee-eaters and Rollers*. Princeton University Press. ISBN 0-691-04879-7.
5. ↑  Moyle, Robert G.: «A molecular phylogeny of kingfishers (Alcedinidae) with insights into early biogeographic history[*νεκρός σύνδεσμος*]», *Auk*, τόμ. **123**(2), σσ. 487-499 (έτος 2006)