Τα **ξανθοφύκη** (**Xanthophyceae**) αποτελούν κλάση φυκών της ομάδας των Ετεροκοντοφύτων (Σταχυομαστιγωτά). Είναι επίσης γνωστά με πλήθος διαφορετικών ονομασιών, όπως ξανθόφυτα (xanthophytes), τριβοφύκη (Tribophyceae) ή, άτυπα, κιτρινοπράσινα φύκη (Αγγλικά: yellow-green algae).

Περιγραφή
---------

Τα ξανθοφύκη είναι ευκαρυωτικοί φωτοσυνθετικοί οργανισμοί. Διαθέτουν κυτταρικά τοιχώματα αποτελούμενα κυρίως από κυτταρίνη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται και παρουσία πυριτίου. Κύριος αποταμιευτικός πολυσακχαρίτης είναι η χρυσολαμιναρίνη, η οποία πιθανότατα αποθηκεύεται σε ένα κυτταροπλασματικό κενοτόπιο. Στο κυτταρόπλασμα εντοπίζονται επίσης σταγονίδια λιπιδίων, τα οποία αποτελούν το κύριο φωτοσυνθετικό αποταμιευτικό τους προϊόν.

### Φωτοσυνθετικές χρωστικές

Οι βασικές φωτοσυνθετικές χρωστικές των ξανθοφυκών είναι οι χλωροφύλλες *a* και *c*, με τη δεύτερη να συναντάται σε μικρότερες ποσότητες. Επιπλέον, διαθέτουν επικουρικές χρωστικές, μεταξύ των οποίων β-καρωτίνη, ξανθοφύλλες, διατοξανθίνη και διαδινοξανθίνη. Αντίθετα, η επικουρική χρωστική φυκοξανθίνη, αν και ευρέως διαδεδομένη στα φωτοσυνθετικά σταχυομαστιγωτά, δεν συναντάται στα ξανθοφύκη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα πλαστίδιά τους να εμφανίζονται πράσινα ή κιτρινοπράσινα καθιστώντας συχνά δύσκολη τη διάκρισή τους από τα μορφολογικά παρόμοια χλωροφύκη. 

### Αναπαραγωγή

*Vaucheria* sp. νηματοειδής θαλλός με αναπαραγωγικά όργανα.
Η αναπαραγωγή τους μπορεί να είναι τόσο αγενής όσο και εγγενής. Αγενής αναπαραγωγή πραγματοποιείται είτε με μη-μαστιγιοφόρα αυτοσπόρια, απλανοσπόρια ή παχύτοιχες κύστεις είτε με μαστιγιοφόρα ζωοσπόρια, ανάλογα με το γένος ή τις περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν. Λίγες είναι οι περιπτώσεις εγγενούς αναπαραγωγής, η οποία περιλαμβάνει ισογαμία ή ωογαμία.

### Ποικιλομορφία

Τα ξανθοφύκη εμφανίζουν μεγάλη ποικιλία ως προς τη μορφολογία τους. Τα περισσότερα είναι μαστιγιοφόρα μονήρη κύτταρα, αλλά πολλά σχηματίζουν αποικίες κυττάρων εγκλεισμένες σε βλέννη. Επίσης υπάρχουν νηματοειδείς μορφές, σιφωνοειδή κοινόκυτα (πολυπύρηνοι θαλλοί χωρίς εσωτερικό διαχωρισμό σε κύτταρα, όπως στα γένη *Vaucheria* και *Botrydium*), καθώς και αμοιβαδοειδείς μορφές. Γενικά, λόγω του μικρού μεγέθους των κυτταρικών σωμάτων τους, τα ξανθοφύκη θεωρούνται μικροφύκη (microalgae) και απαιτείται μικροσκοπική παρατήρηση για την προσεκτική μελέτη τους.

Εξάπλωση
--------

Έχουν καταγραφεί πάνω από 600 είδη ξανθοφυκών, τα οποία κατατάσσονται σε περίπου 90 γένη. Εντοπίζονται κυρίως σε βιοτόπους γλυκών υδάτων, αν και μερικά διαβιούν σε θαλασσινά νερά, στο έδαφος ή ακόμα και πάνω σε κορμούς δέντρων. Γενικά δεν συναντώνται σε αφθονία και πολλά είδη έχουν βρεθεί μόλις μία φορά, με αποτέλεσμα πολλές μορφές ξανθοφυκών να θεωρούνται σπάνιες. Ωστόσο, αποτελούν τους κυρίαρχους παραγωγούς σε ορισμένες αλυκές, ενώ άλλα ξανθοφύκη (όπως αυτά του γένους *Tribonema*) είναι κοσμπολιτικά, δηλαδή έχουν παγκόσμια εξάπλωση.

Φυλογένεση
----------

Τα φερόμενα ως αρχαιότερα γνωστά απολιθώματα σταχυομαστιγωτών φαίνεται πως ανήκουν σε ξανθοφύκη (ομοιότητες με είδη του γένους *Vaucheria*) και χρονολογούνται μέχρι και τον Μεσοπροτεροζωικό Αιώνα.

Φυλογενετικά, μελέτες υποδεικνύουν την πιθανή προέλευση των ξανθοφυκών από έναν μονοκύτταρο πρόγονο. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα ξανθοφύκη εμφανίζουν στενή συγγένεια με τα φαιοφύκη (κλάση Phaeophyceae), ενώ σύμφωνα με μοριακές φυλογενετικές αναλύσεις οι δύο αυτές ομάδες είναι με τη σειρά τους στενά συγγενικές με άλλες μικρότερες κλάσεις φωτοσυνθετικών σταχυομαστιγωτών, όπως Chrysomerophyceae, Phaeothamniophyceae και Pinguiophyceae.

Βιβλιογραφία
------------

* J.E.Graham, Lee W. Wilcox, L.E. Graham, (2011). Φύκη. Εκδόσεις ΚΩΣΤΑΡΑΚΗ Π. ΕΥΡΥΔΙΚΗ. ISBN 978-960-87655-9-7

Ηλεκτρονικές πηγές
------------------

* (σελίδα του Πανεπιστήμιου Berkeley σχετική με τα ξανθοφύκη)

Παραπομπές
----------

1. ↑  Allorge, P (1930). «Heterocontées ou Xanthophycées?». *Rev. Alg.* **5**: 230.
2. ↑  Fritsch, F.E. (1935) *The Structure and Reproduction of the Algae. Volume I. Introduction, Chlorophyceae, Xanthophyceae, Chrysophyceae, Bacillariophyceae, Cryptophyceae, Dinophyceae, Chloromonadineae, Euglenineae, Colourless Flagellata*. Cambridge University Press, Cambridge.[]
3. ↑  Lüther, A. (1899). «Über Chlorosaccus eine neue Gattung der Süsswasseralgen». *Bihang til Kongliga Svenska Vetenskaps-Akademiens Handlingar* **24**: 1–22. OCLC 178060545.
4. ↑  Hibberd, D. J. (February 1981). «Notes on the taxonomy and nomenclature of the algal classes Eustigmatophyceae and Tribophyceae (synonym Xanthophyceae)». *Botanical Journal of the Linnean Society* **82** (2): 93–119. doi:10.1111/j.1095-8339.1981.tb00954.x.
5. ↑  Leedale, G.F. (1985). «Order 5, Heteromonadida Leedale, 1983». Στο: Lee, John J.· Hutner, Seymour Herbert· Bovee, Eugene C. *An illustrated Guide to Protozoa*. Lawrence, Kansas: Society of Protozoologists. σελίδες 70–. []
6. ↑  Hiberd, D. J. (1990). «Phylum Xanthophyta». Στο: Margulis, L.· Corliss, J. O.· Melkonian, M.· και άλλοι. *Handbook of Protoctista*. Boston, Massachusetts, USA: Jones and Bartlett Publishers. σελίδες 686–97.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βοτανική |
| --- |
|  |
| Κλάδοι της βοτανικής | 
* Ιστολογία φυτών
* Εικονογραφική βοτανική
* Παλαιοντολογία
* Φαινολογία
* Φυκολογία
* Δενδρολογία
* Φυτογεωγραφία
* Φυτοπαθολογία
* Φυτοκοινωνιολογία
* Εθνοβοτανολογία
* Παλαιοβοτανολογία
* Ανατομία φυτών
* Οικολογία φυτών
* Εξελικτική-αναπτυξιακή βιολογία φυτών
* Μορφολογία φυτών
* Φυσιολογία φυτών
 |
|  |
| Φυτά | 
* Εξελικτική ιστορία των φυτών
* Φύκη
* Βρυόφυτα
* Πτεριδόφυτα
* Γυμνόσπερμα
* Αγγειόσπερμα
 |
|  |
| Μορφολογία και ανατομία φυτών | 
* Άνθος
* Καρπός
* Φύλλο
* Μερίστωμα
* Ρίζα
* Βλαστός
* Στόμα
* Αγγειακός ιστός
* Ξύλο
* Ξύλωμα
* Φλοιός
 |
|  |
| Φυτικά κύτταρα | 
* Κυτταρικό τοίχωμα
* Χλωροφύλλη
* Χλωροπλάστης
* Φωτοσύνθεση
* Φυτοορμόνη
* Κυτταροπλασματικό οργανίδιο
* Πλαστίδιο
* Ταννόσωμα
 |
|  |
| Φυσιολογία φυτών | 
* Διαπνοή
* Λήθαργος σπόρων
 |
|  |
| Αναπαραγωγή φυτών | 
* Εναλλαγή γενεών
* Γαμετόφυτο
* Σεξουαλική μορφολογία φυτών
* Γύρη
* Γονιμοποίηση
* Επικονίαση
* Σπόρος
* Σπόριο
* Σποριόφυτο
 |
|  |
| Ταξινόμηση φυτών | 
* Βοτανικό όνομα
* Βοτανική ονοματολογία
* Φυτοθήκη
* IAPT
* ICN
* *Είδη φυτών (Species Plantarum)*
 |
|  |
| Γλωσσάρια | 
* Γλωσσάρι βοτανικών όρων
* Γλωσσάρι μορφολογίας φυτών
 |
|  |
| 
* **Κατηγορία**
* **Πύλη**
 |

 |