|  |
| --- |
| Τμήμα μιας σειράς λημμάτων |
| Ανατολικός Χριστιανισμός |
| Ο Ιησούς Χριστός με φωτοστέφανο και την Αγία Γραφή |
| ΠαραδόσειςΟρθόδοξη Εκκλησία Ασσυριακή Εκκλησία Ανατολίτικες Ορθόδοξες Εκκλησίες Ανατολικός Καθολικισμός |
| ΙστορίαΟρθόδοξη Εκκλησία Βυζαντινή Αυτοκρατορία Οικουμενική Σύνοδος Χριστιανοί του Αγ. Θωμά Εκχριστιανισμός των Βουλγάρων Εκχριστιανισμός των Ρως του Κιέβου Σχίσμα του 1054 |
| Ανά περιοχή
* Καναδάς
* Κοπτική Αίγυπτος
* Ρωσία
* Ουκρανία
* Ινδία
 |
| Λειτουργία και λατρεία
* Σημάδι του σταυρού
* Θεία Λειτουργία
* Αγιογραφία
* Ασκητισμός
* Ωμοφόριο
 |
| Θεολογία
* Ησυχασμός
* Εικόνα
* Αποφατικισμός
* Filioque
* Νεστοριανισμός
* Θέωση
* Φρόνημα
* Φιλοκαλία
* Θεοτόκος
* Ουσία
 |
| * π
* σ
* ε
 |

| Χριστιανισμός |
| --- |
| Σταυρός |
| 
Σειρά λημμάτων |
| 
* Ιησούς Χριστός

* Ο Ιησούς στον Χριστιανισμό
* Παρθενική γέννηση
* Διακονία
* Σταύρωση
* Ανάσταση
 |
| 
* Αγία Γραφή (Βίβλος)
* Θεμελιώδη

* Παλαιά Διαθήκη
* Καινή Διαθήκη
* Ευαγγέλιο
* Κανόνας
* Βιβλία
* Ναός
* Σύμβολο της Πίστεως
 |
| Θεολογία
* Θεός
	+ Πατήρ
	+ Υιός
	+ Άγιο Πνεύμα

* Απολογητική
* Βάπτισμα
* Καθολικισμός
* Χριστολογία
* Ιστορία της θεολογίας
* Ιεραποστολή
* Σωτηρία
* Αγία Τριάδα
 |
| 
* Ιστορία
* Παράδοση

* Μαρία
* Απόστολοι
* Πέτρος
* Παύλος
* Πατέρες
* Πρωτοχριστιανική περίοδος
* Κωνσταντίνος
* Σύνοδοι
* Αυγουστίνος
* Σχίσμα του 1054
* Σταυροφορίες
* Ακινάτης
* Μεταρρύθμιση
* Λούθηρος
 |
| Σχετικά λήμματα
* Τέχνη
* Κριτική
* Τρομοκρατία
* Οικουμενισμός
* Λειτουργία
* Μουσική
* Αλλες θρησκείες
* Προσευχή
* Κήρυγμα
* Σύμβολα
 |
| 
* Ομολογίες
* Κλάδοι
**Ανατολικός**
* Ορθόδοξη Εκκλησία
* Ασσυριακή Εκκλησία
* Ανατολίτικες Ορθόδοξες Εκκλησίες
* Ανατολικός Καθολικισμός

**Δυτικός**
* Καθολική Εκκλησία
* Προτεσταντισμός
* Λουθηρανισμός
* Αγγλικανική Εκκλησία
* Μεθοδισμός
* Αντβεντισμός
* Αγιαστικό κίνημα
* Πεντηκοστιανισμός
* Καλβινισμός
* Αναβαπτιστές
* Βαπτιστές
* Ευαγγελικοί

**Αντιτριαδικός**
* Μάρτυρες του Ιεχωβά
* Μορμόνοι
* Μονοθεϊστικός Πεντηκοστιανισμός
 |
| ΙΧΘΥΣ |
| * π
* σ
* ε
 |

Οι **Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες** είναι 23 αυτόνομες *(sui iuris)* συγκεκριμένες εκκλησίες που βρίσκονται σε πλήρη κοινωνία με τον Πάπα. Μαζί με τη Λατινική Εκκλησία, συνθέτουν την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Οι λειτουργικές, λατρευτικές και θεολογικές παραδόσεις τους, μοιράζονταν από κοινού με άλλες Ανατολικές Χριστιανικές εκκλησίες με τις οποίες κάποτε συνδέονταν, όπως η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι Προχαλκηδόνιες Εκκλησίες.

Από τις 23 Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες η Μαρωνιτική Εκκλησία θεωρείται ως η μόνη σε διαχρονική, αδιάκοπη και πλήρη κοινωνία με την Αγία Έδρα, ενώ διεκδικούν επίσης αδιάκοπη κοινωνία η Μελχιτική Εκκλησία και η Ιταλοαλβανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία. Οι περισσότερες από τις υπόλοιπες Ανατολικές Εκκλησίες ενώθηκαν με την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία μετά τον 16ο αιώνα.

Το *Ανατολικό Κανονικό Δίκαιο* διέπει την λειτουργία των 23 αυτόνομων Ανατολικών Καθολικών Εκκλησιών οι οποίες βρίσκονται σε κοινωνία με την Αγία Έδρα. Το Ανατολικό Κανονικό Δίκαιο περιλαμβάνει δυο μέρη: (α) την κοινή παράδοση των 23 Εκκλησιών, η οποία είναι κωδικοποιημένη στον *Κώδικα Κανόνων των Ανατολικών Εκκλησιών* (*CCEO*) (1990) (β) το μέρος του Δικαίου το οποίο σχετίζεται αποκλειστικά με τις παραδόσεις της κάθε ξεχωριστής αυτόνομης Ανατολικής Καθολικής Εκκλησίας  και βρίσκεται σε ισχύ μόνο γι’ αυτήν.

Ουνία
-----

Μία από τις Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες είναι η *Ελληνόρρυθμη Καθολική Εκκλησία* που αποτελεί την κοινότητα των Ρωμαιοκαθολικών του βυζαντινού λειτουργικού τύπου (Ritus Graecus), γνωστών ως Ελληνόρρυθμων Καθολικών ή Ουνιτών. Το τελευταίο όνομα προέρχεται από τη λατινική λέξη unitus, δηλαδή «ενωμένος» και εννοεί την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία που επιχειρήθηκε να ενωθεί με τη Δυτική Εκκλησία κατ' εφαρμογή των αποφάσεων της Συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας (1439). Οι Ελληνόρρυθμοι Καθολικοί έχουν πλήρη κοινωνία με την Εκκλησία της Ρώμης και τον Πάπα, αλλά διατηρούν τις λειτουργικές παραδόσεις και το εορτολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αναγνωρίζουν όλα τα δόγματα και τη θεολογία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, ενώ τιμούν όλους τους Ορθοδόξους αγίους, εκτός όσων αναγνωρίστηκαν από τους Ορθοδόξους μετά τη Σύνοδο Φεράρας-Φλωρεντίας (1439).

### Αντιπαράθεση

Με τον όρο *Ουνία*, εννοείται από την πλευρά της Ορθόδοξης Εκκλησίας «*το θρησκευτικό και πολιτικό σχήμα, που δημιουργήθηκε από τους ιθύνοντες της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, από τον Παπισμό, για τον εκδυτικισμό της μη λατινικής Ανατολής, την πνευματικοπολιτική δηλαδή υποταγή της στην εξουσία του πάπα*». Η Ουνία θεωρείται επικίνδυνη και αιρετική για τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό από τους θεματοφύλακές του.

Ο όρος *Ουνιτικές* εφαρμόζεται για εκείνες τις Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες πού υπήρξαν Ορθόδοξες και για τα μέλη τους. Ο όρος θεωρείται εκ μέρους τους σήμερα αρνητικός, ακόμη και εξευτελιστικός προσδιορισμός αν και χρησιμοποιήθηκε ιστορικά, από Λατίνους και Ανατολικούς Καθολικούς, ειδικά πριν από τη Β' Βατικάνεια Σύνοδο. Εκτός αυτού ο όρος *ουνία* περιγράφει σε μερικές περιπτώσεις μία διοικητική ή δογματική ένωση δυο προτεσταντικών εκκλησιών διαφορετικής θεολογικής σχολής.

### Η επίσημη θέση σήμερα

Τα επίσημα ρωμαιοκαθολικά έγγραφα δε χρησιμοποιούν σήμερα τον όρο εξαιτίας της αρνητικής χροιάς του. Σύμφωνα με τον ανατολικό Ορθόδοξο καθ. John Erickson του Θεολογικού Ιεροδιδασκαλείου του Αγ. Βλαδίμηρου, «*Ο όρος 'Ουνιάτης' 'Ουνιτικός' χρησιμοποιείτο κάποτε με υπερηφάνεια στη ρωμαϊκή* κοινωνία*, αλλά εδώ και καιρό θεωρείται αρνητικός. Το 'ανατολικό καθολικό τελετουργικό' δεν ήταν πλέον δημοφιλές καθώς υπονοούσε πιθανώς ότι οι εν λόγω Ρωμαιοκαθολικοί διέφεραν από τους Λατίνους μόνο στο εξωτερικό τυπικό της λατρείας. Η Β' Βατικάνεια Σύνοδος επιβεβαίωσε μάλλον ότι οι Ανατολικοί Καθολικοί ίδρυσαν* εκκλησίες*, με στόχο να παρέχουν μια γέφυρα στις διαχωρισμένες εκκλησίες της ανατολής*».

Οι 23 Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες
------------------------------------

Χώρες που έχουν την έδρα συγκεκριμένων εκκλησιών της Ανατολικής Καθολικής (κόκκινο: βυζαντινή ιεροτελεστία, πράσινο: αλεξανδρινή ιεροτελεστία, κίτρινο: άλλες)
Οι 23 Ανατολικές Εκκλησίες είναι ομαδοποιημένες σε 5 λειτουργικές παραδόσεις:

**I. Αλεξανδρινή λειτουργική παράδοση, με καταγωγή από την Αίγυπτο**:

Κοπτική Καθολική Εκκλησία

Ερυθραϊκή Καθολική Εκκλησία 

Αιθιοπική Καθολική Εκκλησία 

**II. Αντιοχειανή λειτουργική παράδοση, με καταγωγή από την Αντιόχεια και την Δυτική Συρία**:

Μαρωνιτική Εκκλησία

Συριακή Καθολική Εκκλησία 

Συρο- Μαλανκαρινή Καθολική Εκκλησία 

**III. Αρμένικη λειτουργική παράδοση**:

Αρμενική Καθολική Εκκλησία 

**IV. Χαλδαϊκή ή Ανατολική Συριακή λειτουργική παράδοση, με καταγωγή από την Μεσοποταμία**:

Χαλδαϊκή Καθολική Εκκλησία 

Συρο- Μαλαμπαρινή Εκκλησία 

**V. Ελληνόρρυθμες Καθολικές Εκκλησίες - Βυζαντινή ή Ελληνική λειτουργική παράδοση, με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη**:

Αλβανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία 

Λευκορωσική Ελληνοκαθολική Εκκλησία 

Βουλγαρική Ελληνοκαθολική Εκκλησία 

Ελληνοκαθολική Εκκλησία της Κροατίας και Σερβίας 

Ελληνοκαθολική Εξαρχία της Ελλάδας

Ουγγρική Ελληνοκαθολική Εκκλησία 

Ιταλοαλβανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία

Μακεδονική Ελληνοκαθολική Εκκλησία (Δημοκρατία Βόρειας Μακεδονίας)

Μελχιτική Ελληνοκαθολική Εκκλησία

Ρουμανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία 

Ρωσική Ελληνοκαθολική Εκκλησία 

Ρουθηνική Ελληνοκαθολική Εκκλησία 

Σλοβακική Βυζαντινή Καθολική Εκκλησία 

Ουκρανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία

Ιστορική εξέλιξη
----------------

  

Από τον πρώιμο χριστιανισμό αναπτύχθηκαν οι κύριοι κλάδοι της καθολικής εκκλησίας, της ορθόδοξης, οι ανατολίτικες ορθόδοξες εκκλησίες, και μετά τη θρησκευτική μεταρρύθμιση ο κλάδος του προτεσταντισμός με κύρια παρακλάδια τους αναβαπτιστές, τους καλβινιστές, τους αγγλικανούς, και τους λουθηρανούς.
Πρώιμος Χριστιανισμός
Σύνοδος της Εφέσου 431
Ασσυριακή Εκκλησία της Ανατολής
Σύνοδος της Χαλκηδόνας 451
Ανατολίτικες Ορθόδοξες Εκκλησίες
Μεγάλο Σχίσμα
*(11ος αιώνας)*
Ορθόδοξη Εκκλησία
Καθολική Εκκλησία
*(Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες)*
*(Λατινική Εκκλησία)*
Θρησκευτική Μεταρρύθμιση
*(16ος αιώνας)*
Προτεσταντισμός
Kίνημα Αποκατάστασης
Λουθηρανοί
Καλβινιστές
Αγγλικανοί
Αναβαπτιστές

Αναπαράσταση των κυρίων δογμάτων του Χριστιανισμού. Δεν αποτελεί εξαντλητική αναπαράσταση.

Σημειώσεις παραπομπές
---------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες** |

1. ↑  «The beautiful witness of the Eastern Catholic Churches». *Catholic Herald*. 7 Μαρτίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019.
2. ↑  «cen.gr». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουνίου 2015. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2015.
3. ↑  «πρωτ. Γ. Μεταλληνού: «Ουνία: Μια θρησκευτικοπολιτική παπική εξουσία»». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουλίου 2012.
4. ↑  «Ουνία: Η μέθοδος του παποκεντρικού οικουμενισμού (Αρχιμ. Γεώργιος Καψάνης, Καθηγούμενος Ι. Μ. Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Σεπτεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2008.
5. ↑  Βλ. "The Word 'Uniate'" from www.oca.org
6. ↑  Ό όρος χρησιμοποιήθηκε από την Αγία Έδρα, (βλ. Βενέδικτος ΙΔ') διαθέσιμος online στο:  Αρχειοθετήθηκε 2008-06-30 στο Wayback Machine.. Η Καθολική Εγκυκλοπαίδεια του 1909 χρησιμοποιούσε διαρκώς τον όρο «Ουνιτική» αναφερόμενη στους Ανατολικούς Καθολικούς: «Η *Ουνιτική Εκκλησία* είναι για αυτό συνώνυμη ιστορικά με τις *Ανατολικές Εκκλησίες που ενώθηκαν με τη Ρώμη*, και η λέξη *Ουνίτες* είναι συνώνυμη με τους *Ανατολικούς Χριστιανούς που ενώθηκαν με τη Ρώμη*». Διαθέσιμο online στο:
7. ↑  «Θα πρέπει να αναφερθεί ότι στο παρελθόν οι Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες θεωρούντο συχνά 'Ουνιτικές' εκκλησίες. Εφόσον, όμως, ο όρος θεωρείται σήμερα υποτιμητικός δε χρησιμοποιείται πλέον». "The Catholic Eastern Churches"[*νεκρός σύνδεσμος*] από το δικτυακό τόπο της CNEWA: A Papal Agency for Humanitarian and Pastoral Support
8. ↑  Αναφορά στο Richard John Neuhaus, *Orthodoxy and "Parallel Monologues"*, τεύχος Μαρτίου 2002 *First Things*
9. ↑  «Religion Flow Chart: Christianity». *Faiths and Freedoms: Religious Diversity in New York City*. Macaulay Honors College at CUNY. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2015.
10. ↑  «Branches of Chrisitianity». Waupun, WI: Waupun Area School District. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2015.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία
-------------------------

* Σπύρος Καρύδης, «Οι απαρχές της ελληνικής Ουνίας (Η αλληλογραφία του Αθηνών Χρυσοστόμου και του Γρατιανουπόλεως Γεωργίου Χαλαβαζή)», *Παράδοση*, 7 (Β.3), Ιούλ.-Σεπτ.1993, σελ. 281-294

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

Στατιστικά Στοιχεία για τις Ανατολικές Καθολικές Εκκλησιες (2017), (αγγλικά)