Το τμήμα στίβου της **Παναχαϊκής** είναι από τα πιο ιστορικά της Ελλάδας.

Ιστορία
-------

### Ίδρυση και πρώτα χρόνια

Κύριο λήμμα: Παναχαϊκή Γ.Ε.
Η Παναχαϊκή Γυμναστική Ένωση ιδρύθηκε το 1891 με την ονομασία *Παναχαϊκός Γυμναστικός Σύλλογος'* από τον Ιωάννη Κρητικό Αμέσως με την ανακοίνωση ίδρυσης αθλητικού συλλόγου πολλοί νέοι της πόλης έσπευσαν να εγγραφούν σε αυτόν, αναφέρονται 500 τα πρώτα μέλη. Ο Παναχαϊκός καλλιέργησε όλα τα τότε γνωστά αθλήματα και διοργάνωσε του πρώτους αγώνες ποδοσφαίρου, κλασικού αθλητισμού, σκοποβολής, ποδηλασίας, κολύμβησης, άρσης βαρών, πάλης, αντισφαίρισης, κωπηλασίας, λεμβοδρομίες, και γυμναστικής. Από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του είχε ιδιόκτητο γυμναστήριο. Στις 20 Νοεμβρίου του 1894, μέλη του Παναχαϊκού που διαφώνησαν και έφυγαν από τον σύλλογο και δημιούργησαν την *Γυμναστική Εταιρεία Πατρών*. Η Γ.Ε.Π. ακολούθησε ανάλογη πορεία με τον Παναχαϊκό αναδεικνύοντας πανελληνιονίκες και Ολυμπιονίκες, ενώ απέκτησε με την σειρά της ιδιόκτητο γυμναστήριο. 

### Π.Γ.Ε. & αθλητική παράδοση

Το 1923 τα δύο σωματεία αποφάσισαν να συγχωνευτούν και πάλι σε έναν ενιαίο σύλλογο, έτσι την Κυριακή 12 Φεβρουαρίου του 1923 η συγχώνευση του Παναχαϊκού Γυμναστικού Συλλόγου και της Γυμναστικής Εταιρείας ήταν γεγονός μετά από πολύχρονες προσπάθειες και συζητήσεις που είχαν ξεκινήσει ήδη από το 1900. Η ονομασία του συλλόγου αποφασίστηκε να είναι *Παναχαϊκή Γυμναστική Ένωσις*, Παναχαϊκή από το όνομα του Παναχαϊκού και Γυμναστική Ένωση από το όνομα της Γ.Ε.Π. Πρώτος πρόεδρος και πρωτεργάτης της συγχώνευσης ήταν ο επιφανής πατρινός Χρήστος Κορύλλος.

Ο Παναχαϊκός Γ.Σ. και η Γ.Ε. Πατρών υπήρξαν εκ των σωματείων που πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια για την ίδρυση του ΣΕΓΑΣ, η ιδέα δημιουργήθηκε κατά την διάρκεια των προκριματικών αγώνων των δύο συλλόγων για την επιλογή των αθλητών που θα συμμετάσχουν στους Ολυμπιακούς αγώνες. Παράλληλα είχαν μεγάλη παράδοση στην διοργάνωση αγώνων καθώς και στην ανάδειξη Ολυμπιονικών όπως οι Δήμήτριος Τόφαλος, Αντώνιος Πεπανός, Νικόλαος Ανδριακόπουλος και Στέφανος Χρηστόπουλος μεταξύ άλλων. Κατά συνέπειαν η Παναχαϊκή Γ.Ε. δε θα μπορούσε να αμελήσει ούτε κατά διάνυαν το τμήμα στίβου.

### 1923 ως σήμερα

Mε την αναγγελία της συγχώνευσης έσπευσαν να εγγραφούν πολλοί επιπλέον έφηβοι και νέοι. Έπειτα από ένα εξάμηνο στις 26 Απριλίου 1923 αθλητές της Π.Γ.Ε. συμμετέχουν για πρώτη φορά σε αγώνες στην Αμαλιάδα στους Πανηλειακούς αγώνες. Εκεί διακρίθηκαν οι Α. Αθανασόπουλος στα 100 μέτρα, Γ. Παπασταθόπουλος στην δισκοβολία και ο Α. Καλαφάτης στον ελεύθερο ακοντισμό. Στην Αθήνα αθλητές της ΠΓΕ πρώτη φορά πήγαν το 1925 στα Α΄ Αβερώφεια, το 1926 στα Β΄ Αβερώφεια , ενώ το 1927 η Παναχαϊκή διοργάνωσε αθλητική συνάντηση στο γήπεδο της με τον Γ.Σ. Αμαρουσίου. Το 1928 συμμετέχει στο πανελλήνιο πρωτάθλημα εφήβων με πολλές επιτυχίες και το 1929 στα 19α Πανκύπρια. 

Από τότε η Π.Γ.Ε. συμμετέχει ανελλιπώς σε όλες τις πανελλήνιες διοργανώσεις και σε όλες τις κατηγορίες. Έχει αναδείξει πολλούς Πανελληνιονίκες, Βαλκανιονίκες και Μεσογειονίκες.
Μεγάλοι μεταγενέστεροι αθλητές στίβου της Παναχαϊκής και πρωταθλητές Ελλάδος οι Γιώργος Παναγιωτόπουλος, Φάνης Τσιμιγκάτος, Όλγα Τσομπανίδη. Προπονήτρια του τμήματος από το 1988 έως και το 2015 όπου πέθανε αιφνίδια ήταν η Σιούλη Αλεξάνδρα. 

Κατά την αξιολόγηση των ελληνικών συλλόγων που εξέδωσε το Νοέμβριο του 2010 ο Σ.Ε.Γ.Α.Σ. η Παναχαϊκή Γ.Ε. βρίσκεται στην 52η θέση (σε σύνολο 321 συλλόγων).

Ολυμπιονίκες της Παναχαϊκής Γ.Ε.
--------------------------------

|
|  |
|  Νικόλαος Ανδριακόπουλος |
|  Στέφανος Χρηστόπουλος |
|  Αντώνιος Πέπανος |
|  Αριστόβουλος Πετιμεζάς |
|  Παντελής Καρασεβδάς |
|  Λουδοβίκος Σούτερ |
|  Δημήτριος Τόφαλος |
|  Θεμιστοκλής Διακίδης |
|  Κωνσταντίνος Κοζανιτάς |
|  Ανδρέας Πολλάκης |
|  Θεόδωρος Μακρής |
|  Βασίλειος Ψάχος |
|  Γεώργιος Ψάχος |
|  Κωνσταντίνος Λάζαρος |
|  Κωνσταντίνος Παρνασσάς |
|  Ζοέλ Επαλέ |
|

Τίτλοι
------

* 2 **Πανελλήνια Πρωταθλήματα Ανώμαλου δρόμου Ανδρών**: 1981, 1982
* 1 **Πανελλήνιο Πρωταθλήματα Ανώμαλου δρόμου Γυναικών**: 1959

Αξιολόγηση
----------

Κατά την αξιολόγηση των ελληνικών συλλόγων που εξέδωσε το Νοέμβριο του 2011 ο Σ.Ε.Γ.Α.Σ. η Παναχαϊκή Γ.Ε. βρίσκεται στην 41η θέση (σε σύνολο 299 συλλόγων).

Παραπομπές και υποσημειώσεις
----------------------------

1. ↑  Στις 14 Ιουνίου του 1891 η εφημερίδα Φορολογούμενος (φύλλο 14 Ιουνίου 1891, σελ. 4.) ανακοινώνει την ίδρυση του συλλόγου: *Κάλλιστοι νέοι της ημετέρας πόλεως έθεντο κατ' αυτάς τας βάσεις λαμπρού σωματείου, Γυμναστικού, δηλονότι Συλλόγου εις ον έδωσαν τον τίτλον «Παναχαϊκός Γυμναστικός Σύλλογος» και τον τύπον παρομοίων σωματείων. Του Συλλόγου τούτου, υπέρ ου ευχόμεθα τα βέλτιστα Πρόεδρος εξελέχθη, ο συμπολίτης ημών κ. Γεώργιος Τζίνης.*
2. ↑  *Το Φως των Πατρών*, φύλλο 13 Φεβρουαρίου 1923.
3. ↑  Το πρακτικό ίδρυσης του ΣΕΓΑΣ. Υπογράφεται από τους προέδρους των συλλόγων Πανελλήνιος Γ.Σ. Παναχαϊκός Γ.Σ. Γ.Ε. Πατρών, Παναιτωλικός Μεσολογγίου και Εθνικός Γ.Σ. Αθηνών.
4. ↑  Χριστίνα Κουλούρη, *Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας. Γυμναστικά και αθλητικά σωματεία 1870-1922*, Αθήνα 1997. Ηλεκτρονική μορφή του βιβλίου από το Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Αρχειοθετήθηκε 2011-01-13 στο Wayback Machine..
5. ↑  «Αξιολόγηση Σωματείων Στίβου 2010» Αρχειοθετήθηκε 2011-08-24 στο Wayback Machine. επίσημος ιστότοπος Σ.Ε.Γ.Α.Σ. (pdf).
6. ↑  «Αξιολόγηση Σωματείων Στίβου 2011»[*νεκρός σύνδεσμος*], επίσημος ιστότοπος Σ.Ε.Γ.Α.Σ. (pdf)