Τα Πάμφιλα από ύψωμα
Πύργος του Σάλτα, Έτος κατασκευής 1842, Πάμφιλα, Λέσβος
Τα **Πάμφιλα Λέσβου,** (παλαιότερη ονομασία **Πάμφυλλα),** είναι χωριό στην δημοτική ενότητα Μυτιλήνης, στον δήμο Λέσβου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα. Βρίσκεται κοντά στην θάλασσα, στη βορειοανατολική Λέσβο. Είναι το βορειότερο χωριό του διευρυμένου Δήμου της Μυτιλήνης. Είναι 270 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Αθήνας και 7 χιλιόμετρα βόρεια της Μυτιλήνης.

Περιγραφή του χωριού
--------------------

Βοστάνειο Δημοτικό Σχολείο Παμφίλων
Τα Πάμφιλα γειτονεύουν με τα χωριά Παναγιούδα και τον Αφάλωνας.

Το χωριό απλώνεται σε δύο λόφους, τον *«Ατήγανο»* και το *«Βουνάρι»*. Στην είσοδο του χωριού βρίσκεται το *«Βοστάνειο»* δημοτικό σχολείο, χτισμένο στα 1928 με χορηγία των Παναγιώτη και Γεωργίου Βοστάνη, ταυτοποιημένο σήμερα ως διατηρητέο. Ακριβώς απέναντι, βρίσκεται το Γυμνάσιο Παμφίλων και το Λύκειο Παμφίλων, κατασκευασμένα το 1976 και 1986 αντίστοιχα. Υπάρχουν πολλές κρύμνες, οι οποίες χρονολογούνται από την εποχή τηςΤουρκοκρατίας.

### Αγία Βαρβάρα

Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται ο Ι.Ν της Αγίας Βαρβάρας, η κυριότερη εκκλησία του χωριού, όπου γίνονται συχνά λειτουργίες. Άρχισε να χτίζεται το 1859 σε θέση παλαιότερου ναού, και ολοκληρώθηκε το 1881. Το μαρμάρινο τέμπλο του ναού είναι έργο του Ιωάννη Χαλεπά.

### Σκάλα Παμφίλων

Παραθαλάσσια, υπάρχει η Σκάλα Παμφίλων, με ένα πάρκο στο οποίο γίνονται μερικές φορές εκδηλώσεις, τον Ι.Ν του Αγίου Νικολάου, καθώς και τη παραλία Πλαζ Βίγλα. Είναι ορατά τα ερείπια παλιών ελαιοτριβείων και αποθηκών. Ακριβώς απέναντι, είναι ορατή μία βραχονησίδα, γνωστή ως «Πάμφυλλο».

Ιστορία
-------

Η παλαιότερη χρονολογική καταγραφή των Παμφίλων έγινε το 1566/7, στον κώδικα της Μητροπόλεως Μυτιλήνης. Ιστορικά, κατοικούνταν αμιγώς από Χριστιανούς. Στο χωριό κτίστηκαν πολλά πυργόσπιτα, όμως τα μόνα που μας σώζονται σήμερα είναι του Σάλτα, του Χατζησάββα, των Βοστάνηδων και του Χονδρού. Τα πυργόσπιτα κάλυπταν την ανάγκη των χωριανών για άμυνα ενάντια της πειρατίας. Η Σκάλα Παμφίλων ιδρύθηκε αφού η πειρατεία σταμάτησε να πλήττει τη περιοχή, και κατ'επέκταση επέτρεψε στους κατοίκους να ζουν με ασφάλεια παραθαλάσσια. Στη Σκάλα Παμφίλων υπήρξε, μεταξύ άλλων, έντονη εμπορική δραστηριότητα, αποθήκες εμπορευμάτων, καθώς και διάφορα βιομηχανικά κτήρια όπως ελαιοτριβία. Η περιοχή ήταν σημαντικότατη τον 19ο αιώνα, με πολλές τεχνολογικές καινοτομίες να υιοθετούνται πρώτα εκεί.

Μικρό αλιευτικό λιμανάκι στη Σκάλα Παμφίλων

Δημογραφία
----------

Η αρχαιότερη δημογραφική πληροφορία που διαθέτουμε είναι μία φορολογική δήλωση του 1840, καταγράφοντας 186 οικογένειες. Το 1849, το χωριό αποτελούταν από 300 σπίτια, ενώ το 1908 είχε 550 σπίτια. Το 1928 είχε πληθυσμό 2.198 κατοίκων, αριθμός αρκετά φουσκομένος λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής και της επακόλουθης στεγαστικής κρίσης. Το 1971 ο πληθυσμός μειώθηκε στους 1.482 κατοίκους. Το 1981 και το 1991 υποχώρησε περαιτέρω στους 1.342 και 1.224 κατοίκους. Το 2001, το χωριό είχε μία μειωστή αύξηση, αριθμώντας στους 1.247 κάτοικους, με περαιτέρω αύξηση το 2011 στους 1.413 κατοίκους.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Ελληνικά) *Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής*.
2. ↑  «Πάμφιλα». *lyk-pamfil.les.sch.gr*. Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2022.
3. 1 2 3 4 5  Αναγνώστου. *Η Παλιά Μυτιλήνη*. σελ. 399-400. ISBN 978-960-99290-4-2.
4. 1 2  Αναγνώστου, Στρατής Ι. (2011). «1». *Τοπική Ιστορία: Αναφορές στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία της Λέσβου*. Μυτιλήνη: Εκδ. ΕΝΤΕΛΕΧΕΙΑ. σελ. 28-32. ISBN 978-960-7886-17-0. 900601037.
5. ↑  «Τα «πυργόσπιτα» της ΝΑ Λέσβου - emprosnet.gr». *web.archive.org*. 25 Ιανουαρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2022. CS1 maint: Unfit url (link)
6. ↑  Πασκώνη, Χριστίνα; Συκά, Μαρία (2015-11-17). Παπαγεωργίου, Δημήτρης, επιμ. *ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ*, σελ. 50.. Ανακτήθηκε στις 2022-12-23. *«Σύμφωνα με πληροφορίες πρόσφυγες υπήρξαν και στα Πάμφιλα [...]»*.
7. ↑  «ΠΑΜΦΙΛΑ (Κωμόπολη) ΜΥΤΙΛΗΝΗ - GTP». *gtp.gr*. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουνίου 2019.
8. ↑  «Ο Πληθυσμός της Λέσβου (Πίνακας)». *lesvosnews.net*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Απριλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2022. CS1 maint: Unfit url (link)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μυτιλήνης |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αγιάσου | 
* Αγιάσος
* Καρήνη
* Μεγάλη Λίμνη
* Σανατόριο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Γέρας | 
* Άγιος Βασίλειος (νησίδα)\*
* Αγλέφυρος
* Απηδιάς Λάκκος
* Αύλωνας
* Ευρειακή
* Καριώνας
* Λαγκάδα
* Λιγονάρι
* Μάρμαρο
* Μεσαγρός
* Παλαιόκηπος
* Παππάδος
* Πέραμα
* Πλακάδος
* Πύργοι
* Σκόπελος
* Τάρτι
* Τσάφι
* Τσίλια
* Φαρά
* Φτέλι
* Χαλατσές
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ευεργέτουλα | 
* Άγιος Γεώργιος
* Ασώματος
* Γεράνια
* Γιαλού Πηγάδι
* Ίππειο
* Καγιάνι
* Κάτω Τρίτος
* Κουφό Βουνό
* Κεραμεία
* Λάμπου Μύλοι
* Λάρσος
* Μυχός
* Πηγαδάκια
* Σκάλα Συκούντος
* Συκούντα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Λουτροπόλεως - Θερμής | 
* Άγιος Γεώργιος
* Κώμη
* Λουτρόπολη Θερμής
* Μιστεγνά
* Μονή Αγίου Ραφαήλ
* Νέες Κυδωνιές
* Ξαμπέλια
* Παναγία
* Παραλία Θερμής
* Πηγή
* Πύργοι Θερμής
* Σκάλα Μιστεγνών
* Σκάλα Νέων Κυδωνιών
* Τούμπες
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Μυτιλήνης | 
* Αγία Μαρίνα
* Αγία Παρασκευή
* Αγριλιά Κρατήγου
* Αλυφαντά
* Άνω Χαραμίδα
* Αφάλωνας
* Αχλιά
* Βαρειά
* Κέδρο
* Λάρισος
* Λουτρά
* Μάρμαρο\*
* Μόρια
* Μυτιλήνη
* Νεάπολη
* Νησέλια
* Ουτζά
* Παραλία
* Πάμφιλα
* Παναγιούδα
* Πλιγόνι
* Πυργί
* Σκάλα Λουτρών
* Ταξιάρχες
* Χαραμίδα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Πλωμαρίου | 
* Αγία Βαρβάρα
* Άγιος Ισίδωρος
* Ακράσι
* Αμπελικό
* Άνω Χωριό
* Δρότα
* Ευαγγελίστρια
* Κάτω Χωριό
* Κολυμβάτερα\*
* Κουρνέλα
* Μεγαλοχώρι
* Μελίντα
* Μέσουνα\*
* Μηλιές
* Νεοχώρι
* Παλαιοχώρι
* Παραλία Δρότας
* Πλαγιά
* Πλωμάρι
* Ραχίδι
* Σπίδες
* Τρύγονας
 |
|  |
| 
* Έδρα: Μυτιλήνη
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)]
 |

 |