Συντεταγμένες: 35°18′55″N 24°56′48″E﻿ / ﻿35.31528°N 24.94667°E﻿ / 35.31528; 24.94667

Το **Αστυράκι** (επίσημο: **Αστυράκιον**) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Μαλεβιζίου στην Περιφεριακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Μαλεβιζίου. Η απόστασή του από το Ηράκλειο είναι 27 χιλιόμετρα. Το Αστυράκι είναι ορεινό χωριό και είναι κτισμένο στους πρόποδες του Ψηλορείτη σε υψόμετρο 610 μέτρα. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, τη μελισσοκομία και τη γεωργία. το λάδι το κρασί το γάλα το κρέας το μέλι και τα τυροκομικά προϊόντα φημίζονται για την ποιότητα και την νοστιμιά τους λογο του ότι στην περιοχή υπάρχει άφθονη βλάστηση λογο των συχνών βροχοπτώσεων και των πολλών ειδών από βότανα. Τη δεκαετία του ' 70 πολλοί Αστυρακιανοί μετανάστευσαν σε Γερμανία Αυστραλία αμερική και άλλες χώρες του κόσμου όπου και διαπρέπουν ο κάθε ενας στο τομέα του κάνοντας υπερήφανους όλους τους συγχωριανούς τους. Το Αστυράκι έχει προσφέρει επίσης πολλά και στην μουσική παράδοση του τόπου μας αφού έχει βγάλει πολλούς και γνωστούς καλλιτέχνες, οπως ακόμα γιατρους δικηγόρους πολιτικούς επιχειρηματίες κτλ. Στον οικισμό λειτουργεί Δημοτικό σχολείο χώροι αναψυχής για τα παιδιά με Ίντερνετ υπολογιστές και παιδική χαρά, υπάρχουν επίσης παραδοσιακοί ξενώνες γήπεδο ποδοσφαίρου και ένα πολύ όμορφο πάρκο στην είσοδο του χωριού. Μέσα στο χωριό βρίσκεται ο ναός του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης. Στις 21 Μαΐου τελείται το πανηγύρι στο Αστυράκι. Ενώ στο ψηλότερο σημείο του χωριού δεσπόζει η καινούργια εκκλησία των Αρχαγγέλου Μιχάηλ Αγίου Γεωργίου και Αγίου Ματθαίου.

Πληθυσμός
---------

Μόνιμος | Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1991 | 301 (335) |
| 2001 | 223 (236) |
| 2011 | 278 (318) |

Πραγματικός (de facto) | Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1961 | 372 (503) |
| 1971 | 299 (351) |
| 1981 | 370 (429) |
| 1991 | 306 (341) |
| 2001 | 241 (250) |
| 2011 | 282 (316) |

(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Το Αστυράκι αναφέρεται (*Astirachi*) στον κατάλογο του Καστροφύλακα (Κ 174) το 1583, με 81 κατοίκους, υπαγόμενο τότε στην επαρχία Μυλοποτάμου. Στο Κ 175 της ίδιας πηγής αναφέρεται και ο οικισμός Καμαράκι (*Camarachi*), με 110 κατοίκους. Στην επαρχία Μυλοποτάμου υπαγόταν έως και τις αρχές του 20ου αιώνα.

Στην περιοχή του χωριού Αστυράκι βρίσκεται σπήλαιο, που φέρει το όνομα σπηλιάρα στο όρος Σαλές ή Αγρανίτας που Κατά τις κρητικές επαναστάσεις, το εν λόγω μέρος αποτέλεσε καταφύγιο για τους κατοίκους Όταν το χωριό βομβαρδίστηκε δυο φορές από τους Γερμανούς, εκεί κρύφτηκαν τα γυναικόπαιδα για να γλιτώσουν ενώ η άντρες του χωριού βγήκαν στα βουνά μαζί με άλλους Αντάρτες για να πολεμήσουν. Στην πλατιά του χωριού υπάρχει μνημείο πεσόντων με τα ονόματα τον Αστυρακιανών που έδωσαν τη ζωή τους κατά την περίοδο των απελευθερωτικών αγώνων. Κοντά στον οικισμό Καμαράκι είναι ο Μαρμαρόσπηλιος ή Χαϊνόσπηλιος, ο οποίος πολλές φορές λέγεται από τους κατοίκους "Λαβύρινθος". Εκεί είχε το καταφύγιό του ο διάσημος χαΐνης Παλμέτης (1790-1834), από όπου και το όνομα.

Το 1867 έλαβε χώρα μεταξύ των χωριών Αστυράκι και Καμαριώτη μεγάλη μάχη κατά την οποία σκοτώθηκαν 500 Τούρκοι.

Διοικητικά στοιχεία
-------------------

Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1925 με το ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Δαμάστας και το 1926 με το ΦΕΚ 111Α - 31/03/1926 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι μαζί με τον οικισμό Καμαράκι, αποτελούν την κοινότητα Αστυρακίου που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Γαζίου του Δήμου Μαλεβιζίου και σύμφωνα την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 278 κατοίκους.

Δείτε ***Κοινότητα Αστυρακίου***

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Αστυράκι από το αποθετήριο «Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας» της Ακαδημίας Αθηνών

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Ελληνικά) *Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής*.
2. ↑  «Όλο το Μαλεβίζι στο Αστυράκι για τους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη». *Μαλεβιζιώτης*. 20 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2019.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  ΠΛ 3:805
7. ↑  ΠΛΜ 12:100
8. ↑
9. ↑  «Σπηλιάρα Αστυρακίου - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης». *www.cretanbeaches.com*. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2019.
10. ↑  «Τάφκος Παλμέτη - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης». *www.cretanbeaches.com*. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2019.
11. ↑  «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2023.
12. ↑  «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10866 (σελ. 392 του pdf)

Πηγές
-----

* *Το Ηράκλειον και ο νομός του*. Ηράκλειο: Νομαρχία Ηρακλείου. 1971.
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1996, 2006 (ΠΛΜ)
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μαλεβιζίου (ανά δημοτική ενότητα) |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Γαζίου | 
* Αγία Πελαγία
* Άγιοι Θεόδωροι
* Άγιος Γεώργιος ο Μεθυστής
* Άγιος Δημήτριος
* Αμμούδι
* Άνω Καλέσια
* Αχλάδα
* Γάζι
* Καβροχώρι
* Κάτω Καλέσια
* Καπετανάκι Μετόχι
* Κολλυβάς
* Λινοπεράματα
* Λυγαριά
* Μαδές
* Μονή Αγίου Παντελεήμονος
* Μονή Σαββαθιανών
* Μονοναύτης
* Ξηρόκαμπος
* Παλαιόκαστρο
* Παντάνασσα
* Παραλία Φόδελε
* Πλαϊτης
* Ροδιά
* Σκαφιδαράς
* Τίμιος Σταυρός
* Φόδελε
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κρουσώνα | 
* Αγία Ειρήνη
* Κιθαρίδα
* Κρουσώνας
* Κορφές
* Κάτω Λουτράκι
* Λουτράκι
* Σάρχος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυλίσου | 
* Αηδονοχώρι
* Αστρινό
* Αστυράκι
* Γωνίες
* Δαμάστα
* Καμαράκι
* Καμάρι
* Καμαριώτης
* Κεραμούτσι
* Μάραθος
* Μονή
* Τύλισος
 |
|  |
| 
* Έδρα: Γάζι
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μαλεβιζίου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Γαζίου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Γαζίου | 
* Άγιοι Θεόδωροι
* Άγιος Γεώργιος ο Μεθυστής
* Γάζι
* Καβροχώρι
* Κολλυβάς
* Σκαφιδαράς
* Τίμιος Σταυρός
 |
|  |
| Κοινότητα Αχλάδας | 
* Αγία Πελαγία
* Αμμούδι
* Αχλάδα
* Λυγαριά
* Μαδές
* Μονοναύτης
* Ξηρόκαμπος
 |
|  |
| Κοινότητα Καλεσιών | 
* Άνω Καλέσια
* Κάτω Καλέσια
 |
|  |
| Κοινότητα Ροδιάς | 
* Άγιος Δημήτριος
* Καπετανάκι Μετόχι
* Λινοπεράματα
* Μονή Σαββαθιανών
* Παλαιόκαστρο
* Παντάνασσα
* Πλαϊτης
* Ροδιά
 |
|  |
| Κοινότητα Φόδελε | 
* Μονή Αγίου Παντελεήμονος
* Παραλία Φόδελε
* Φόδελε
 |

 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κρουσώνος | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Κρουσώνος | 
* Αγία Ειρήνη
* Κιθαρίδα
* Κρουσώνας
 |
|  |
| Κοινότητα Κορφών | 
* Κορφές
 |
|  |
| Κοινότητα Λουτρακίου | 
* Κάτω Λουτράκι
* Λουτράκι
 |
|  |
| Κοινότητα Σάρχου | 
* Σάρχος
 |

 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυλίσου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Αηδονοχωρίου | 
* Αηδονοχώρι
 |
|  |
| Κοινότητα Αστυρακίου | 
* Αστυράκι
* Καμαράκι
 |
|  |
| Κοινότητα Γωνιών Μαλεβιζίου | 
* Γωνίες
 |
|  |
| Κοινότητα Δαμάστας | 
* Αστρινό
* Δαμάστα
 |
|  |
| Κοινότητα Καμαρίου | 
* Καμάρι
 |
|  |
| Κοινότητα Καμαριώτου | 
* Καμαριώτης
 |
|  |
| Κοινότητα Κεραμουτσίου | 
* Κεραμούτσι
 |
|  |
| Κοινότητα Μαράθου | 
* Μάραθος
 |
|  |
| Κοινότητα Μονής | 
* Μονή
 |
|  |
| Κοινότητα Τυλίσου | 
* Τύλισος
 |

 |
|  |
| 
* Έδρα: Γάζι
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Τυλίσου |
| --- |
|  |
| 
* Τύλισος
* Αηδονοχώρι
* Αστυράκι
* Γωνιές
* Δαμάστα
* Καμάρι
* Καμαριώτης
* Κεραμούτσι
* Μάραθος
* Μονή
 |

 |