Εξάγραμμο του γενειοφόρου Κώνστα Β΄ Αυτοκράτορα με τον γιο του Κωνσταντίνο (Δ΄) διάδοχο. Επιγρ.: DN CONSTANTINUS C' CONSTANS / DEUS ADIUTA ROMANIS (O Θεός βοηθεί του Ρωμαίους).
Το **εξάγραμμο** υπήρξε μεγαλόσχημο αργυρό νόμισμα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, σε κυκλοφορία κυρίως κατά τον 7ο μ.Χ. αιώνα. Το προηγούμενο αργυρό νόμισμα ήταν η σίλικα.

Με εξαίρεση ορισμένες ειδικές εκδόσεις του 6ου αιώνα, στο νομισματικό σύστημα της πρώιμης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας τα αργυρά νομίσματα δεν χρησιμοποιούνταν, κυρίως λόγω της εξαιρετικά κυμαινόμενης τιμής του πολύτιμου μετάλλου. Μόνο υπό τον Αυτοκράτορα Ηράκλειο (βασ. 610-641) κόπηκαν κάποια νέα αργυρά νομίσματα, για τις ανάγκες που προέκυψαν από τον πόλεμο μεταξύ Βυζαντινών και Σασσανιδών (602-628)· η δε πρώτη ύλη γι' αυτά αντλήθηκε από την κατάσχεση αργυρών εκκλησιαστικών σκευών. Τα εξαγράμματα έλαβαν την ονομασία τους κατ' αντιστοιχία του βάρους τους, ήτοι έξι *γράμματα* (υπολογίζεται σε 6,84 γραμμάρια), ενώ η συναλλαγματική τους αντιστοιχία ήταν 12 προς 1 χρυσό σόλιδο. Η χρήση του συνεχίστηκε και μετά τη βασιλεία του Ηρακλείου, υπό τον Κώνστα Β΄ (βασ. 641-668), περίοδο από την οποία και προέρχονται τα περισσότερα σωζόμενα δείγματα. Υπό τον Κωνσταντίνο Δ΄ (βασ. 668-685) η χρήση των εξαγράμμων σταδιακά εξασθενεί και περιορίζεται μόνο σε ειδικές εκδόσεις, έως την πλήρη κατάργησή τους υπό τον Αυτοκράτορα Αναστάσιο Β΄ (βασ. 713-715). Το έτος 720 ένα νέο αργυρό νόμισμα κάνει την εμφάνισή του, με το όνομα μιλιαρήσιο, υπό τον νέο Αυτοκράτορα Λεοντα Γ΄ τον Ίσαυρο (βασ. 717-741).

Παραπομπές
----------

1. ↑  Grierson 1999, σελίδες 12–13.
2. 1 2  Grierson 1999, σελ. 13.
3. 1 2  Kazhdan 1991, σελ. 927.

Πηγές
-----

* Grierson, Philip (1999). *Byzantine Coinage* (PDF). Washington, District of Columbia: Dumbarton Oaks. ISBN 978-0-88402-274-9. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 13 Ιουνίου 2010. Ανακτήθηκε στις 14 Μαρτίου 2012.
* Kazhdan, Alexander Petrovich, επιμ. (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. New York, New York and Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6.

Βιβλιογραφία
------------

* Grierson, Philip (1982). *Byzantine Coins*. London, United Kingdom: Methuen. ISBN 978-0-416713602.
* Hendy, Michael F. (1985). *Studies in the Byzantine Monetary Economy c. 300–1450*. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24715-2.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Εξάγραμμο (νόμισμα)** |

* 

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Νομίσματα της Ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζαντίου) |
| --- |
|  |
| 498 – π. 700 | 
Χρυσά
*Σόλιδος*
*Σήμισις*
*Τριτημόριον*
Αργυρά
Εξάγραμμο (νόμισμα) (from 615)
Χάλκινα
*Φόλλις*
Μισός φόλλις
*Δεκανούμιον*
*Πεντανούμμιον*
*Νούμμος* |
|  |
| π. 700 – 1092 | 
Χρυσά
*Σόλιδος* ή *Νόμισμα* (μετέπειτα *Ιστάμενον*)
*Τεταρτηρόν* (από τη δεκαετία του 960)
Αργυρά
*Μιλιαρήσιον* (από το 720)
Χάλκινα
*Φόλλις* |
|  |
| 1092 – π. 1300 | 
Χρυσά
*Υπέρπυρον*
Εξ ηλέκτρου
*Νόμισμα Άσπρον τραχύ* (*Τρικέφαλον/Μανουηλάτον*)
Εκ κράματος
*Άσπρον τραχύ* (*Στάμενον*)
Χάλκινα
*Τεταρτηρό*
Μισό τεταρτηρό |
|  |
| π. 1300 – δεκαετία του 1350 | 
Χρυσά
*Υπέρπυρον*
Αργυρά
*Βασιλικόν*
Εκ κράματος
*Τουρνέζιον* (*Πολιτικόν*)
Χάλκινα
*Τραχύ*
*Ασσάριο* |
|  |
| 1367 – 1453 | 
Αγυρά
*Σταυράτον*
μισό σταυράτο
*Δουκατόπουλον* (*Άσπρον*)
Χάλκινα
*Τορνέζιον*
*Φόλαρο* |
|  |
| Σχετικά θέματα | 
* Βυζαντινή οικονομία
* Βυζαντινά νομισματοκοπεία
* Σκυφάτο
 |
|  |
| 
* **Πύλη:Βυζαντινή Αυτοκρατορία**
* **Πύλη:Νομισματολογία**
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* LCCN: sh85060579

 |

 |