Αυτό το λήμμα αφορά την ταινία Η Επιστροφή του βασιλιά.  Για το λήμμα του βιβλίου, δείτε: Η Επιστροφή του Βασιλιά.  

**Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά** (αγγλικά: *The Lord of the Rings: The Return of the King*) είναι αμερικανική, επική, περιπετειώδης ταινία φαντασίας παραγωγής 2003. Βασίζεται στο τρίτο βιβλίο της τριλογίας Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν και αποτελεί το τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας μετά από τις ταινίες *Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού* (The Fellowship of the Ring, 2001) και *Οι Δύο Πύργοι* (The Two Towers, 2002). Την ταινία σκηνοθέτησε ο Πίτερ Τζάκσον και το σενάριο έγραψε ο ίδιος μαζί με τις Φραν Γουόλς και Φιλίπα Μπόγιενς. Πρωταγωνιστούν οι Ελάιτζα Γουντ, Ίαν ΜακΚέλεν, Βίγκο Μόρτενσεν, Σον Άστιν, Άντι Σέρκις, Τζον Ρις-Ντέιβις, Λιβ Τάιλερ, Ορλάντο Μπλουμ, Μπίλι Μπόιντ, Ντόμινικ Μόναχαν, Κέιτ Μπλάνσετ, Χιούγκο Γουίβινγκ, Μπέρναρντ Χιλ, Μιράντα Ότο, Ντέιβιντ Γουένχαμ, Καρλ Ούρμπαν, Ίαν Χολμ, Σον Μπιν και Κρίστοφερ Λι. 

Καθώς ο Σάουρον κάνει την υπέρτατη προσπάθεια να κατακτήσει τη Μέση Γη, ο Γκάνταλφ με τον Βασιλιά του Ρόχαν, Θέοντεν, επιστρατεύουν τις δυνάμεις τους για να υπερασπιστούν την πρωτεύουσα της Γκόντορ, Μίνας Τίριθ. Ο Άραγκορν διεκδικεί τον θρόνο της Γκόντορ και καλεί έναν στρατό από φαντάσματα να τον βοηθήσουν να νικήσει στη μάχη. Έτσι, μένει ο Φρόντο και ο Σαμ να κουβαλήσουν το βαρύ φορτίο του Δαχτυλιδιού και να αντιμετωπίσουν το Γκόλουμ. Μετά από ένα μεγάλο ταξίδι φτάνουν στη Μόρντορ και προσπαθούν να καταστρέψουν το Δαχτυλίδι στο μόνο μέρος που μπορεί να καταστραφεί, στο Βουνό του Χαμού.

Η ταινία έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις 17 Δεκεμβρίου 2003, κέρδισε εξαιρετικές κριτικές από την πλειοψηφία των κριτικών, και μέχρι σήμερα καταλαμβάνει την 24η θέση στη λίστα με τις μεγαλύτερες εισπρακτικές επιτυχίες όλων των εποχών. Είναι η δεύτερη ταινία στην ιστορία του κινηματογράφου που καταφέρνει να φτάσει το 1 δισεκατομμύριο δολάρια παγκοσμίως.

Σάρωσε και τα 11 βραβεία Όσκαρ για τα οποία ήταν υποψήφια, συμπεριλαμβανομένων του Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας, ισοφαρίζοντας το ρεκόρ των ταινιών *Μπεν Χουρ* (Ben-Hur, 1959) και *Τιτανικός* (Titanic, 1997). Είναι η πρώτη ταινία φαντασίας που κερδίζει Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας καθώς και η πρώτη που το κερδίζει με το τρίτο μέρος. Επίσης, στην αμερικάνικη ιστοσελίδα IMDb (Διαδικτυακή βάση δεδομένων ταινιών) βρίσκεται στην έβδομη (7η) θέση των 250 καλύτερων ταινιών έχοντας βαθμολογία 8,9.

Πλοκή
-----

Ο Γκόλουμ, οδηγεί τους Φρόντο και Σαμ προς τη Μίνας Μόργκουλ (πόλη των Νάζγκουλ), με σκοπό να ακολουθήσουν ένα πέρασμα που περνάει από την άκρη της πόλης και οδηγεί στη χώρα της Μόρντορ. Οι Άραγκορν, Λέγκολας, Γκίμλι, Γκάνταλφ, Θέοντεν και Έομερ ξανασυναντιούνται με τους Μέρι, Πίπιν και Δεντρογένη στο Άιζενγκαρντ. Εκεί, θα βρουν ένα παλαντίρ που χρησιμοποιούσε ο Σάρουμαν για να επικοινωνεί με τον Σάουρον. Η ομάδα επιστρέφει στο Έντορας (πρωτεύουσα του Ρόχαν), όπου ο Θέοντεν γιορτάζει τη νίκη του στο Χελμς Ντιπ (δεύτερη ταινία). Η περιέργεια του Πίπιν για το παλαντίρ θα προκαλέσει προβλήματα. Όταν το αγγίζει, βλέπει ένα όραμα ενός νεκρού λευκού δέντρου και ανακρίνεται από τον Σάουρον, αλλά ο Πίπιν δεν του αποκαλύπτει τίποτα, σχετικά με την αποστολή του Φρόντο. Από το όραμα αυτό, ο Γκάνταλφ αντιλαμβάνεται ότι ο Σάουρον έχει σκοπό να επιτεθεί στη Μίνας Τίριθ και πηγαίνει εκεί μαζί με τον Πίπιν. Εν τω μεταξύ, στο δρόμο της για τους Αθάνατους Τόπους, η Άργουεν έχει ένα όραμα που της δείχνει τον γιο της με τον Άραγκορν. Αποφασισμένη να μην εγκαταλείψει τον Άραγκορν, γυρνάει πίσω στο Σχιστό Λαγκάδι και πείθει τον πατέρα της, τον Έλροντ, να σφυρηλατήσει τα κομμάτια από το ξίφος Νάρσιλ, το ξίφος που κρατούσε ο Ισίλντουρ και με το οποίο έκοψε το Δαχτυλίδι από το δάχτυλο του Σάουρον. Ο Σαμ κρυφακούει τον Γκόλουμ και αντιλαμβάνεται ότι έχει σκοπό να τους δολοφονήσει, αλλά ο Φρόντο αρνείται να τον πιστέψει. Ο Γκόλουμ έπειτα, προσπαθεί να στρέψει τον Φρόντο εναντίον του Σαμ.

Οι Γκάνταλφ και Πίπιν φτάνουν στη Μίνας Τίριθ για να βρουν τον Κυβερνήτη Ντένεθορ καθώς θρηνεί τον γιο του, Μπόρομιρ, ενώ ο Πίπιν του ορκίζεται πίστη, αφού ο Μπόρομιρ του έσωσε τη ζωή. Ο Γκάνταλφ προειδοποιεί τον Ντένεθορ για το σχέδιο του Σάουρον και τον παροτρύνει να ζητήσει βοήθεια από το Ρόχαν. Ο Ντένεθορ αρνείται, αφού γνωρίζει ήδη, ότι μαζί με τον Θέοντεν, βρίσκεται ο Άραγκορν και φοβάται μήπως διεκδικήσει τον θρόνο της Γκόντορ και ο ίδιος εκπέσει από το αξίωμά του. Την ίδια νύχτα, ο Σάουρον δίνει εντολή στον Μάγο-Βασιλιά (αρχηγό των Νάζγκουλ), μαζί με το στρατό του, να εξορμήσουν από τη Μίνας Μόργκουλ, ξεκινώντας έτσι τον πόλεμο. Οι Φρόντο, Σαμ και Γκόλουμ καταφέρνουν μετά βίας να αποφύγουν την εξόρμηση του στρατού και βρίσκουν το πέρασμα, που έχει όνομα Κίριθ Ούνγκολ και αρχίζουν να το ανεβαίνουν. Πρώτος στόχος του στρατού του Μάγου-Βασιλιά είναι η Οσγκίλιαθ, της οποίας το δυτικό τμήμα είναι στην κατοχή της Γκόντορ, που έχει για αρχηγό τον Φάραμιρ. Η μάχη για την κατεστραμμένη πόλη διαρκεί μία ημέρα, μέχρι που ο στρατός της Γκόντορ αναγκάζεται να υποχωρήσει, ενώ οι Νάζγκουλ καταφτάνουν και προκαλούν μεγαλύτερη καταστροφή. Ο Ντένεθορ, θυμωμένος, διατάζει τον γιο του, Φάραμιρ, να ανακαταλάβει την Οσγκίλιαθ. Ο Πίπιν κρυφά, προσπαθεί να ανάψει την φρυκτωρία της Μίνας Τίριθ και να δώσει σήμα στο Έντορας, κάτι που τελικά καταφέρνει. Το Ρόχαν λαμβάνει το μήνυμα και έτσι οι Θέοντεν και Άραγκορν οδηγούν τους Ροχίρριμ στο Ντανχάροου (στρατόπεδο στα βουνά) για να προετοιμαστούν για τη μάχη. Ο Έλροντ συναντά τον Άραγκορν και τον ενημερώνει ότι η Άργουεν αργοπεθαίνει και η μοίρα της είναι τώρα δεμένη με τη μοίρα του Δαχτυλιδιού. Τον προειδοποιεί ότι είναι λιγότεροι σε αριθμό από τον στρατό του Σάουρον και του δίνει το σφυρηλατημένο Αντούριλ, που προήλθε από τα κομμάτια του Νάρσιλ, λέγοντάς του να καλέσει τον καταραμένο Στρατό των Νεκρών, γιατί είναι υποχρεωμένοι να δηλώσουν υποταγή στον Διάδοχο του Ισίλντουρ, διάδοχος που είναι ο Άραγκορν. Μαζί με τον Λέγκολας και τον Γκίμλι θα το επιχειρήσουν και ο Άραγκορν θα κερδίσει την αφοσίωση του Βασιλιά των Νεκρών. Στο Ντανχάροου, ο Θέοντεν μαζί με 6.000 στρατιώτες, που ήρθαν από όλες τις επαρχίες του Ρόχαν, οδεύει προς τη Μίνας Τίριθ, χωρίς να γνωρίζει ότι η Έογουιν και ο Μέρι βρίσκονται κρυφά, ανάμεσα στους στρατιώτες.

Η επίθεση του Φάραμιρ, που είχε σκοπό την ανακατάληψη της Οσγκίλιαθ, αποτυγχάνει και ο ίδιος τραυματίζεται σοβαρά, καταφέρνει όμως να επιστρέψει στη Μίνας Τίριθ. Εκεί, ο Ντένεθορ, φανερά λυπημένος και μετανιωμένος για την απόφασή του να στείλει τον Φάραμιρ σε αυτήν την αποστολή και βλέποντας και τον δεύτερο γιο του στα πρόθυρα του θανάτου, αρχίζει και τρελαίνεται. Στο μεταξύ, ο στρατός της Μόργκουλ ξεκινά την επίθεση στη Μίνας Τίριθ. Τους οδηγεί ο Gothmog, υπαρχηγός του Μάγου-Βασιλιά. Τη νύχτα, καταφέρνουν να διαλύσουν την πύλη και να εισέλθουν μέσα στην πόλη, όπου βρίσκουν αντίσταση από τον Γκάνταλφ και τους στρατιώτες της Γκόντορ. Εν τω μεταξύ, ο Γκόλουμ, αφού έπεισε τον Φρόντο να διώξει τον Σαμ, τον προδίδει και τον στέλνει κυριολεκτικά στα δίχτυα της αράχνης. Καταφτάνει όμως ο Σαμ, που αρνήθηκε να εγκαταλείψει τον κύριό του και διώχνει τη γιγάντια αράχνη Σέλομπ, η οποία όμως έχει προλάβει να τσιμπήσει τον Φρόντο. Ο Σαμ, πιστεύοντας ότι ο Φρόντο είναι νεκρός, από το δηλητήριο της αράχνης, παίρνει το Δαχτυλίδι με σκοπό να συνεχίσει μόνος του την αποστολή. Όταν όμως έρχονται Ορκ από το κοντινό φυλάκιο και ανακαλύπτουν τον Φρόντο, τους ακούει να λένε ότι είναι ακόμα ζωντανός. Ενώ ο Γκάνταλφ πολεμάει τους Ορκ, μαθαίνει από τον Πίπιν ότι ο Ντένεθορ έχει σκοπό να καεί μαζί με τον ζωντανό, αλλά βαριά τραυματισμένο Φάραμιρ. Σπεύδει γρήγορα προς βοήθεια και καταφέρνει να σώσει τον Φάραμιρ, όχι όμως και τον Ντένεθορ, ο οποίος καίγεται. Όμως, η Μίνας Τίριθ φαίνεται καταδικασμένη, αφού οι Ορκ κατέχουν μεγάλο μέρος της πόλης. Τότε, καταφτάνει ο Θέοντεν με τον στρατό του και το ηθικό αναπτερώνεται. Η επίθεση των Ροχίριμ αιφνιδιάζει τους Ορκ και τους αναγκάζει σε υποχώρηση. Η δύναμη του Σάουρον όμως, είναι μεγάλη και αμέτρητα Μούμακιλ (γιγαντιαίοι ελέφαντες) και Άνθρωποι από τη μακρινή ανατολή, έρχονται να ενδυναμώσουν τους Ορκ. Οι Ροχίρριμ μάχονται γενναία. Ο Μάγος-Βασιλιάς επιτίθεται στον Θέοντεν και τον ρίχνει από το άλογο, τραυματίζοντάς τον σοβαρά. Εν τω μεταξύ, οι Ροχίρριμ αντιμετωπίζουν σοβαρές απώλειες από τα Μούμακιλ όταν οι Άραγκορν, Λέγκολας και Γκίμλι μαζί με τον καταρανένο Στρατό των Νεκρών καταφτάνουν, ισοπεδώνοντας τους Ορκ και τα Μούμακιλ, ενώ η Έογουιν, που αρνείται να εγκαταλείψει τον θείο και Βασιλιά της (Θέοντεν) σκοτώνει, με τη βοήθεια του Μέρι, τον Μάγο-Βασιλιά και ο Άραγκορν με τον Γκίμλι σκοτώνουν τον Gothmog. Ο Θέοντεν πεθαίνει και ο Άραγκορν απελευθερώνει τον Στρατό των Νεκρών από την κατάρα τους, ενώ αργότερα χρησιμοποιεί τη θεραπευτική του ικανότητα για να θεραπεύσει τους τραυματίες, ανάμεσα σε αυτούς και τον Φάραμιρ.

Στο φυλάκιο των Ορκ όπου βρίσκεται ο Φρόντο, οι Ορκ βρίσκουν τον αλυσιδωτό θώρακα από Μίθριλ που φορούσε ο Φρόντο (πρώτη ταινία). Επειδή ο καθένας τον ήθελε για τον εαυτό του, ξεκινάει μία εμφύλια σύγκρουση με αποτέλεσμα όλοι οι Ορκ να κείτονται νεκροί. Έτσι, ο Σαμ σώζει τον Φρόντο και μαζί οδεύουν για το Βουνό του Χαμού. Ο Γκάνταλφ συνειδητοποιεί ότι ανάμεσα στο πέρασμα της Κίριθ Ούνγκολ και το Βουνό του Χαμού βρίσκονται 10.000 Ορκ, κάνοντας το ταξίδι του Φρόντο αδύνατο. Ο Άραγκορν τότε, μαζί με τους εναπομείναντες στρατιώτες επιτίθενται στη Μαύρη Πύλη, για να τραβήξουν την προσοχή του Σάουρον και να καλέσει τους Ορκ να πολεμήσουν, αδειάζοντας κυριολεκτικά τη Μόρντορ. Οι Σαμ και Φρόντο, βρίσκουν τώρα ελεύθερο έδαφος και κινούνται γρήγορα προς το Βουνό του Χαμού. Ο στρατός του Άραγκορν, φτάνει στη Μαύρη Πύλη και έρχεται αντιμέτωπος με τα Ορκ. Την ίδια στιγμή, ο Σαμ κουβαλά τον εξαντλημένο Φρόντο μέχρι το Βουνό, αλλά εκεί, δέχονται επίθεση από τον Γκόλουμ. Ο Φρόντο υποκύπτει στη δύναμη του Δαχτυλιδιού και το φοράει, ενώ ο Γκόλουμ του δαγκώνει και του κόβει το δάχτυλο, για να αποκτήσει το "πολύτιμό του". Ο Φρόντο αντεπιτίθεται και οι δυο μαζί πέφτουν μέσα στη λάβα μαζί με το Δαχτυλίδι, αλλά ο Φρόντο καταφέρνει τελευταία στιγμή να κρατηθεί και στη συνέχεια σώζεται από τον Σαμ. Με την καταστροφή του Δαχτυλιδιού ο πύργος του Μπάραντ-Ντουρ γκρεμίζεται και ο Σάουρον εξαφανίζεται. Η καταστροφή του δημιουργεί ένα τεράστιο κύμα που σκοτώνει πολλούς από τους Ορκ, ενώ και οι Νάζγκουλ χάνονται.

Ο Φρόντο και ο Σαμ προσπαθούν να γλιτώσουν από τη λάβα του ηφαιστείου, όταν ο Γκάνταλφ με τους γιγάντιους Αετούς, που ήρθαν για να βοηθήσουν στη μάχη της Μαύρης Πύλης, καταφθάνουν και τους σώζουν. Ο Άραγκορν γίνεται Βασιλιάς, διακηρύσσοντας τη Νέα Εποχή Ειρήνης και παντρεύεται την Άργουεν. Όταν ο Άραγκορν συναντά τα Χόμπιτ (Φρόντο, Σαμ, Μέρι, Πίπιν), αυτά ετοιμάζονται να υποκλιθούν στον Βασιλιά, αλλά ο Άραγκορν τους σταματά. Αυτός και όλη η Μίνας Τίριθ υποκλίνονται μπροστά στα Χόμπιτ, προς τιμήν του ηρωισμού τους. Τα τέσσερα Χόμπιτ επιστρέφουν στο Σάιρ και λίγο καιρό αργότερα, ο Σαμ παντρεύεται την αγαπημένη του Ρόζι. Τέσσερα χρόνια μετά, ο Φρόντο αποφασίζει να ακολουθήσει τους Γκάνταλφ, Μπίλμπο, Έλροντ, Κέλεμπορν και Γκαλάντριελ που αναχωρούν από τα Γκρίζα Λιμάνια για τους Αθάνατους Τόπους. Ο Φρόντο αποχαιρετά τους φίλους του, Σαμ, Μέρι, Πίπιν και σαλπάρει μακριά.

Ηθοποιοί και Χαρακτήρες
-----------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Ελάιτζα Γουντ στο ρόλο του *Φρόντο Μπάγκινς*
* Ίαν ΜακΚέλεν στο ρόλο του *Γκάνταλφ*
* Σον Άστιν στο ρόλο του *Σαμ*
* Βίγκο Μόρτενσεν στο ρόλο του *Άραγκορν*
* Ορλάντο Μπλουμ στο ρόλο του *Λέγκολας*
* Μπίλι Μπόιντ στο ρόλο του *Πίπιν*
* Ντόμινικ Μόναχαν στο ρόλο του *Μέρι*
* Τζον Ρις-Ντέιβις στο ρόλο του *Γκίμλι* και ως φωνή του *Δεντρογένη*
* Χιούγκο Γουίβινγκ στο ρόλο του *Έλροντ*
* Κέιτ Μπλάνσετ στο ρόλο της *Γκαλάντριελ*
* Λιβ Τάιλερ στο ρόλο της *Άργουεν*
* Άντι Σέρκις στο ρόλο του *Γκόλουμ*
* Μπέρναρντ Χιλ στο ρόλο του *Θέοντεν*
 | * Μιράντα Ότο στο ρόλο της *Έογουιν*
* Καρλ Ούρμπαν στο ρόλο του *Έομερ*
* Ντέιβιντ Γουένχαμ στο ρόλο του *Φάραμιρ*
* Τζον Νομπλ στο ρόλο του *Ντένεθορ*
* Λόρενς Μακόαρ στο ρόλο του *Μάγου-Βασιλιά* και στο ρόλο του *Γκόθμογκ*
* Μπρους Χόπκινς στο ρόλο του *Γκάμλινγκ*
* Πωλ Νόρελ στο ρόλο του *Βασιλιά των Νεκρών*
* Μάρτιν Τσόκας στο ρόλο του *Κέλεμπορν*
* Σον Μπιν στο ρόλο του *Μπόρομιρ*
* Κρίστοφερ Λι στο ρόλο του *Σάρουμαν* **μόνο στην εκτεταμένη έκδοση**
* Μπραντ Ντούριφ στο ρόλο του *Γκρίμα Φιδόγλωσσου* **μόνο στην εκτεταμένη έκδοση**
 |

Παραγωγή
--------

### Ανάπτυξη

Πάνω από δύο εκατομμύρια μέτρα φιλμ χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων. 48.000 σπαθιά, τσεκούρια, ασπίδες και προσθετικά μακιγιάζ δημιουργήθηκαν. Τους πρωταγωνιστές πλαισίωναν 20.602 κομπάρσοι. Σχεδιάστηκαν και φτιάχτηκαν 19.000 κοστούμια. Δημιουργήθηκαν 1.600 κομμάτια από προσθετικά πόδια Χόμπιτ, και 250 άλογα χρησιμοποιήθηκαν για τις ανάγκες της ταινίας. Στα οπτικά εφέ εργάστηκαν 180 ειδικοί. Τα γυρίσματα έγιναν σε 100 διαφορετικές τοποθεσίες στη Νέα Ζηλανδία και συνολικά χρειάστηκαν επτά χρόνια για τον σχεδιασμό και την παραγωγή και των τριών ταινιών.

### Γυρίσματα

Οι σκηνές με τον Μάγο-Βασιλιά (αρχηγό των Νάζγκουλ) ξαναγυρίστηκαν, επειδή το κράνος του ήταν παρόμοιο με αυτό του Σάουρον και ο Τζάκσον φοβόταν ότι το κοινό θα τους μπερδέψει. Για τις σκηνές μάχης της ταινίας, η Weta Digital αναγκάστηκε να χτίσει ένα ακόμη χώρο στα γραφεία της, στον οποίο θα έμπαιναν όλοι οι υπολογιστές που ήταν απαραίτητοι για τον σχεδιασμό των εν λόγω σκηνών. Η σκηνή όπου οι Ροχίρριμ εφορμούν στο Πέλενορ γυρίστηκε 52 φορές. Η σκηνή όπου ο Ορλάντο Μπλουμ (Λέγκολας) παλεύει με το Μούμακιλ γυρίστηκε μέσα σε μία μόνο ημέρα. Ο Μπλουμ γύρισε τη σκηνή πάνω σε ένα σωρό από σάκους γεμάτους άμμο. Το ουρλιαχτό της αράχνης Σέλομπ είναι ο ήχος του Διαβόλου της Τασμανίας. Ο Πίτερ Τζάκσον έχει αραχνοφοβία και βάσισε τον σχεδιασμό της Σέλομπ στις αράχνες που φοβάται περισσότερο.

### Σενάριο

Η εναρκτήρια σκηνή, στην οποία ο Σμίγκολ ανακαλύπτει το Δαχτυλίδι και ξεκινά η αλλαγή του σε Γκόλουμ, σκηνοθετήθηκε από τη Φραν Γουόλς και ήταν αρχικά μέρος της δεύτερης ταινίας της τριλογίας. Ενώ και η σκηνή με την αράχνη Σέλομπ, που κανονικά περιέχεται στο δεύτερο βιβλίο, ο Τζάκσον θεώρησε ότι θα είναι καλύτερο να την προσθέσουν στην τρίτη ταινία και να αφήσουν για κρεσέντο τη μάχη στο Φαράγγι του Χελμ στο δεύτερο μέρος. Το αρχικό φινάλε που είχε σχεδιαστεί για την ταινία περιελάμβανε έναν επίλογο με αφήγηση του χαρακτήρα της Κέιτ Μπλάνσετ (Γκαλάντριελ) στον οποίο θα μιλούσε για τη μοίρα της Συντροφιάς του Δαχτυλιδιού μετά τα γεγονότα της ταινίας. Η τελευταία ατάκα της ταινίας ("Well, I'm back") είναι επίσης και η τελευταία ατάκα του βιβλίου.

### Οπτικά Εφέ

Η Επιστροφή του Βασιλιά περιέχει 1.488 σκηνές με οπτικά εφέ, σχεδόν τρεις φορές περισσότερες από την πρώτη ταινία και σχεδόν δύο φορές περισσότερες από τη δεύτερη. Η δουλειά με τα οπτικά εφέ ξεκίνησε από τους Άλαν Λι και Μαρκ Λιούις, οι οποίοι βγάζοντας κάποιες φωτογραφίες από τοπία της Νέας Ζηλανδίας προσπάθησαν να δημιουργήσουν ψηφιακά τα χωράφια του Πέλενορ (Pelennor Fields) τον Νοέμβριο του 2002. Ο Γκάρι Χόρσφιλντ δημιούργησε επίσης μία ψηφιακή εκδοχή του Μπάραντ-Ντουρ (Barad-dûr) στη διάρκεια των Χριστουγεννιάτικων διακοπών μόνος του, για την αποκορύφωση της ταινίας. Εν τω μεταξύ, ο Πίτερ Τζάκσον και ο Κρίστιαν Ρίβερς χρησιμοποίησαν υπολογιστές για να σχεδιάσουν την τεράστια μάχη του Πέλενορ, τον Φεβρουάριο του 2003 και οι σκηνές δόθηκαν στην Weta Digital. Προς μεγάλη τους έκπληξη, τα 60 προγραμματισμένα πλάνα ξεπέρασαν τα 250 και οι 50.000 χαρακτήρες έγιναν 200.000 τελικώς.

Ο χαρακτήρας Γκόλουμ, όπως παρουσιάζεται στην ταινία
Για τη σκηνή της μάχης στη Μίνας Τίριθ, κατέγραψαν 450 κινήσεις για τα ψηφιακά άλογα και έπρεπε επίσης να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις που προστέθηκαν στην ταινία, όπως τα τρολ που κάνουν επίθεση στη Μίνας Τίριθ και να ξαναφτιάξουν ένα πλάνο με τα δύο Μούμακιλ που σκότωσε ο Έομερ. Σχετικά με τα ψηφιακά πλάσματα, το κεφάλι της αράχνης Σέλομπ τροποποιήθηκε από μία καναδέζικη εταιρία για δέκα φορές περισσότερες λεπτομέρειες από αυτές της Weta.

Όπως και στις προηγούμενες ταινίες, υπήρχαν ψηφιακά εφέ που πλαισίωναν ή και αντικαθιστούσαν τους ηθοποιούς. Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι σκηνές όπου ο Σαμ πέφτει από την πλάτη της Σέλομπ και η σκηνή όπου ο Λέγκολας παλεύει με το Μούμακιλ. Επιπλέον, η σκηνή με τον Γκόλουμ να παίρνει στα χέρια του το Δαχτυλίδι και να πέφτει στο Βουνό του Χαμού ήταν 100% ψηφιακή. Ο Βασιλιάς των Νεκρών παίζεται από τον Πωλ Νόρελ με προσθετικό μακιγιάζ και το κεφάλι του αλλάζει μορφή σε πιο "σκελετώδεις" ψηφιακές εκδοχές, ανάλογα με τη διάθεση του χαρακτήρα.

Λόγω της επιμονής του Πίτερ Τζάκσον στον ρεαλισμό του φανταστικού κόσμου, δημιουργήθηκαν πολλές μινιατούρες, όπως η σε κλίμακα 1:72, μινιατούρα της Μίνας Τίριθ, η οποία έφτανε τα επτά μέτρα σε ύψος και τα 6,5 μέτρα σε διάμετρο. Η ομάδα που ήταν υπεύθυνη για τις μινιατούρες ολοκλήρωσε το έργο της τον Νοέμβριο με τη μινιατούρα της Μαύρης Πύλης, έπειτα από εκατό ημέρες δουλειάς, ενώ τα τελευταία οπτικά εφέ που προστέθηκαν στην ταινία ήταν αυτά της καταστροφής του Δαχτυλιδιού, στις 25 Νοεμβρίου.

Box Office
----------

Με προϋπολογισμό 94.000.000 δολάρια, η ταινία έκανε άνοιγμα στην 1η θέση με 72,6 εκατομμύρια δολάρια στο πρώτο τριήμερο. Στην Αμερική οι συνολικές εισπράξεις έφτασαν τα 378,2 εκατομμύρια και στον υπόλοιπο κόσμο συγκέντρωσε 768,2 εκατομμύρια δολάρια. Παγκοσμίως απέφερε πάνω από 1,1 δισεκατομμύριο δολάρια. *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά* έγινε η δεύτερη κατά σειρά ταινία στην ιστορία που έσπασε το φράγμα του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων μετά τον *Τιτανικό*. Ήταν η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία τόσο στην Αμερική όσο και παγκοσμίως το 2003. Μέχρι σήμερα παραμένει η 24η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία όλων των εποχών.

Βραβεία/Υποψηφιότητες
---------------------

| Οργάνωση | Κατηγορία | Υποψήφιος | Αποτέλεσμα |
| --- | --- | --- | --- |
| Όσκαρ | Καλύτερη Ταινία |  | Νίκη |
| Σκηνοθεσία | Πίτερ Τζάκσον | Νίκη |
| Διασκευασμένο Σενάριο | Πίτερ Τζάκσον, Φραν Γουόλς & Φιλίπα Μπόγιενς | Νίκη |
| Μοντάζ | Τζέιμι Σέλκιρκ | Νίκη |
| Τραγούδι (Into the West)  | Άννι Λένοξ | Νίκη |
| Μουσική | Χάουαρντ Σορ | Νίκη |
| Καλλιτεχνική Διεύθυνση | Γκράντ Μέιτζορ, Νταν Χένα & Άλαν Λι | Νίκη |
| Κουστούμια | Νγκίλα Ντίκσον & Ρίτσαρντ Τέιλορ | Νίκη |
| Μακιγιάζ | Πίτερ Κινγκ & Ρίτσαρντ Τέιλορ | Νίκη |
| Ήχος | Κρίστοφερ Μπόις, Μάικλ Σίμανικ, Μάικλ Χέτζες & Χάμοντ Πικ | Νίκη |
| Οπτικά Εφέ | Τζιμ Ράιγκιελ, Τζο Λέτερι, Ράνταλ Γουίλιαμ & Άλεξ Φουνκ | Νίκη |
| Χρυσές Σφαίρες | Καλύτερη Ταινία - Δράμα |  | Νίκη |
| Σκηνοθεσία | Πίτερ Τζάκσον | Νίκη |
| Μουσική | Χάουαρντ Σορ | Νίκη |
| Τραγούδι | Άννι Λένοξ | Νίκη |
| Screen Actors Guild Awards | Καλύτερη Ερμηνεία από Καστ |  | Νίκη |
| BAFTA | Καλύτερη Ταινία |  | Νίκη |
| Βραβείο Κοινού |  | Νίκη |
| Διασκευασμένο Σενάριο | Πίτερ Τζάκσον, Φραν Γουόλς & Φιλίπα Μπόγιενς | Νίκη |
| Φωτογραφία | Άντριου Λέσνι | Νίκη |
| Οπτικά Εφέ | Τζιμ Ράιγκιελ, Τζο Λέτερι, Ράνταλ Γουίλιαμ & Άλεξ Φουνκ | Νίκη |
| Σκηνοθεσία | Πίτερ Τζάκσον | Υποψηφιότητα |
| Μουσική | Χάουαρντ Σορ | Υποψηφιότητα |
| Μοντάζ | Τζέιμι Σέλκιρκ | Υποψηφιότητα |
| Καλλιτεχνική Διεύθυνση | Γκραντ Μέιτζορ | Υποψηφιότητα |
| Κοστούμια | Νγκίλα Ντίκσον & Ρίτσαρντ Τέιλορ | Υποψηφιότητα |
| Ήχος | Κρίστοφερ Μπόις, Μάικλ Σίμανικ, Μάικλ Χέτζες & Χάμοντ Πικ | Υποψηφιότητα |
| Μακιγιάζ | Πίτερ Κινγκ, Ρίτσαρντ Τέιλορ & Πίτερ Όουεν | Υποψηφιότητα |
| Β' Ανδρικού Ρόλου | Ίαν ΜακΚέλεν | Υποψηφιότητα |

Η τριλογία του *Άρχοντα των Δακτυλιδιών* είναι η τριλογία με τις περισσότερες υποψηφιότητες για Όσκαρ. Με το σύνολο των 30 υποψηφιοτήτων, ξεπέρασε την τριλογία του *Νονού* με 28 υποψηφιότητες και του *Πολέμου των Άστρων* με 21 υποψηφιότητες. Μαζί με τις ταινίες *Ζιζί* (Gigi, 1958) και *Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας* (The Last Emperor, 1987) είναι οι μόνες ταινίες που έχουν κερδίσει όλα τα βραβεία Όσκαρ για τα οποία ήταν υποψήφιες. Επίσης, στην αμερικάνικη ιστοσελίδα IMDb (Διαδικτυακή βάση δεδομένων ταινιών) βρίσκεται στην έβδομη (7η) θέση των 250 καλύτερων ταινιών έχοντας βαθμολογία 8,9.

Δείτε επίσης
------------

* *Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν*
* *Μέση Γη*

Παραπομπές
----------

1. ↑  stopklatka.pl/film/wladca-pierscieni-powrot-krola. Ανακτήθηκε στις 6  Ιουλίου 2016.
2. ↑  «The Lord of the Rings: The Return of the King». *Rotten Tomatoes*. Rotten Tomatoes. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2013.
3. 1 2 3 4 5 6 7  «The Lord of the Rings: The Return of the King». *Box Office Mojo*. Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2010.
4. 1 2  «'Rings' hits $1 billion box office mark». *CNN*. 24 Φεβρουαρίου 2004. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2013.
5. 1 2  «The 76th Academy Awards (2004) Nominees and Winners». oscars.org. 29 Φεβρουαρίου 2004. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2013.
6. 1 2 3  «Trivia για το *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά*». *IMDb*. Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2010.
7. ↑  «The 61st Annual Golden Globe Awards (2004)». goldenglobes.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2013.
8. ↑  «The 10th Annual Screen Actors Guild Awards». sagawards.org. 22 Φεβρουαρίου 2004. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2013.
9. ↑  «BAFTA 2004». bafta.org. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2013.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Επίσημη ιστοσελίδα της τριλογίας
* Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά στο IMDb

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά** |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πίτερ Τζάκσον |
| --- |
|  |
| Ταινίες που σκηνοθέτησε | 
* Bad Taste (1987)
* Meet the Feebles (1989)
* Εγκεφαλικά Νεκρός (1992)
* Ουράνια Πλάσματα (1994)
* Forgotten Silver (1995)
* Κυνηγός φαντασμάτων (1996)
* Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού (2001)
* Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Οι Δύο Πύργοι (2002)
* Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά (2003)
* Κινγκ Κονγκ (2005)
* Παραδεισένια Οστά (2009)
* Χόμπιτ: Ένα Αναπάντεχο Ταξίδι (2012)
* Χόμπιτ: Η Ερημιά του Νοσφιστή (2013)
* Χόμπιτ: Η Μάχη των Πέντε Στρατών (2014)
 |
|  |
| Ταινίες ντοκιμαντέρ | 
* They Shall Not Grow Old (2018)
* The Beatles: Get Back (2021)
 |
|  |
| Ταινίες μικρού μήκους | 
* The Valley (1976)
* Crossing the Line (2008)
 |
|  |
| Ταινίες που παρήγαγε μόνο | 
* Valley of the Stereos (1992)
* Jack Brown Genius (1997, επίσης και σεναριογράφος)
* District 9 (2009)
* Οι περιπέτειες του Τεν Τεν (2011)
* West of Memphis (2012)
* Φονικές Μηχανές (2018, επίσης και σεναριογράφος)
 |
|  |
| Σχετιζόμενα άρθρα | 
* Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών (σειρά ταινιών)
* Χόμπιτ (σειρά ταινιών)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Σειρά ταινιών Μέση Γη της Warner Bros. και της New Line Cinema |
| --- |
|  |
| 
* Πίτερ Τζάκσον
 |
|  |
| *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών* | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ζωντανή δράση | 
* *Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού* (2001)
* *Οι Δύο Πύργοι* (2002)
* *Η Επιστροφή του Βασιλιά* (2003)
 |
|  |
| Κινούμενα σχέδια | 
* *The War of the Rohirrim* (2024)
 |

 |
|  |
| *Χόμπιτ* | 
* *Ένα Αναπάντεχο Ταξίδι* (2012)
* *Η Ερημιά του Νοσφιστή* (2013)
* *Η Μάχη των Πέντε Στρατών* (2014)
 |
|  |
| 
* Κατηγορία **Κατηγορία**
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Η Μέση Γη στην οθόνη |
| --- |
|  |
| 

* Middle-earth Enterprises

 |
|  |
| Έργα κινουμένων σχεδίων | 
* *Χόμπιτ* (1977)
* *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών* (1978)
* *Η Επιστροφή του Βασιλιά* (1980)
* *The War of the Rohirrim* (2024)
 |
|  |
| Έργα ζωντανής δράσης | 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Σειρές ταινιώντου Πίτερ Τζάκσον | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών* | 
* Ταινίες
	+ *Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού* (2001)
	+ *Οι Δύο Πύργοι* (2002)
	+ *Η Επιστροφή του Βασιλιά* (2003)
* Στοιχεία
	+ Accolades
	+ Original characters
	+ Film vs book
	+ Μουσική
	+ Παραγωγή
 |
|  |
| *Το Χόμπιτ* | 
* Ταινίες
	+ *Ένα Αναπάντεχο Ταξίδι* (2012)
	+ *Η Ερημιά του Νοσφιστή* (2013)
	+ *Η Μάχη των Πέντε Στρατών* (2014)
* Στοιχεία
	+ Accolades
	+ Original characters
	+ Μουσική
 |

 |
|  |
| Άλλα έργα | 
* *Sagan om ringen* (1971)
* *The Hobbit* (1985)
* *Khraniteli* (1991)
* *Hobitit* (1993)
* *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Τα Δαχτυλίδια της Δύναμης* (2022-σήμερα)
 |
|  |
| Ταινίες απο Φαν | 
* *The Hunt for Gollum* (2009)
* *Born of Hope* (2009)
 |

 |
|  |
| 
* Wikipedia book Book
* Κατηγορία
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας |
| --- |
|  |
| 1927/28–1940 | 
* *Wings / Τα Φτερά* (1927/28)
* *The Broadway Melody / Η Μελωδία του Μπρόντγουεϊ* (1928/29)
* *All Quiet on the Western Front / Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο* (1929/30)
* *Cimarron / Σίμαρον* (1930/31)
* *Grand Hotel / Γκραντ Οτέλ* (1931/32)
* *Cavalcade / Καβαλκάντι* (1932/33)
* *It Happened One Night / Συνέβη μια Νύχτα* (1934)
* *Mutiny on the Bounty / Ναυτική Ανταρσία* (1935)
* *The Great Ziegfeld / Ο μέγας Ζίγκφελντ* (1936)
* *The Life of Emile Zola / Η Ζωή του Εμίλ Ζολά* (1937)
* *You Can't Take It With You / Δε θα τα πάρεις μαζί σου* (1938)
* *Gone with the Wind / Όσα παίρνει ο Άνεμος* (1939)
* *Rebecca / Ρεβέκκα* (1940)
 |
|  |
| 1941–1960 | 
* *How Green Was My Valley / Η κοιλάδα της κατάρας* (1941)
* *Mrs. Miniver / Κυρία Μίνιβερ* (1942)
* *Casablanca / Καζαμπλάνκα* (1943)
* *Going My Way / Ο Δρόμος της Αγάπης* (1944)
* *The Lost Weekend / Το Χαμένο Σαββατοκύριακο* (1945)
* *The Best Years of Our Lives / Τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας* (1946)
* *Gentleman's Agreement / Συμφωνία Κυρίων* (1947)
* *Hamlet / Άμλετ* (1948)
* *All the King's Men / Όλοι οι Άνθρωποι του Βασιλιά* (1949)
* *All About Eve / Όλα για την Εύα* (1950)
* *An American in Paris / Ένας Αμερικανός στο Παρίσι* (1951)
* *The Greatest Show on Earth / Το Όγδοο Θαύμα* (1952)
* *From Here to Eternity / Όσο υπάρχουν άνθρωποι* (1953)
* *On the Waterfront / Το λιμάνι της αγωνίας* (1954)
* *Marty / Μάρτι* (1955)
* *Around the World in 80 Days / Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες* (1956)
* *The Bridge on the River Kwai / Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι* (1957)
* *Gigi / Ζιζί* (1958)
* *Ben-Hur / Μπεν Χουρ* (1959)
* *The Apartment / Η Γκαρσονιέρα* (1960)
 |
|  |
| 1961–1980 | 
* *West Side Story / Γουέστ Σάιντ Στόρι* (1961)
* *Lawrence of Arabia / Ο Λόρενς της Αραβίας* (1962)
* *Tom Jones / Τομ Τζόουνς* (1963)
* *My Fair Lady / Ωραία μου Κυρία* (1964)
* *The Sound of Music / Η Μελωδία της Ευτυχίας* (1965)
* *A Man for All Seasons / Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές* (1966)
* *In the Heat of the Night / Η Ιστορία ενός Εγκλήματος* (1967)
* *Oliver! / Όλιβερ!* (1968)
* *Midnight Cowboy / Ο Καουμπόι του Μεσονυχτίου* (1969)
* *Patton / Πάττον, ο θρύλος της Νορμανδίας* (1970)
* *The French Connection / Ο Άνθρωπος από τη Γαλλία* (1971)
* *The Godfather / Ο Νονός* (1972)
* *The Sting / Το Κεντρί* (1973)
* *The Godfather Part II / Ο Νονός ΙΙ* (1974)
* *One Flew Over the Cuckoo's Nest / Στη Φωλιά του Κούκου* (1975)
* *Rocky / Ρόκυ: Τα Χρυσά Γάντια* (1976)
* *Annie Hall / Ο Νευρικός Εραστής* (1977)
* *The Deer Hunter / Ο Ελαφοκυνηγός* (1978)
* *Kramer vs. Kramer / Κράμερ εναντίον Κράμερ* (1979)
* *Ordinary People / Συνηθισμένοι Άνθρωποι* (1980)
 |
|  |
| 1981–2000 | 
* *Chariots of Fire / Οι Δρόμοι της Φωτιάς* (1981)
* *Gandhi / Γκάντι* (1982)
* *Terms of Endearment / Σχέσεις Στοργής* (1983)
* *Amadeus / Αμαντέους* (1984)
* *Out of Africa / Πέρα από την Αφρική* (1985)
* *Platoon / Πλατούν* (1986)
* *The Last Emperor / Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας* (1987)
* *Rain Man / Ο Άνθρωπος της Βροχής* (1988)
* *Driving Miss Daisy / Ο σοφέρ της κυρίας Ντέιζι* (1989)
* *Dances with Wolves / Χορεύοντας με τους Λύκους* (1990)
* *The Silence of the Lambs / Η Σιωπή των Αμνών* (1991)
* *Unforgiven / Οι Ασυγχώρητοι* (1992)
* *Schindler's List / Η Λίστα του Σίντλερ* (1993)
* *Forrest Gump / Φόρεστ Γκαμπ* (1994)
* *Braveheart* (1995)
* *The English Patient / Ο Άγγλος ασθενής* (1996)
* *Titanic / Τιτανικός* (1997)
* *Shakespeare in Love / Ερωτευμένος Σαίξπηρ* (1998)
* *American Beauty* (1999)
* *Gladiator / Μονομάχος* (2000)
 |
|  |
| 2001–σήμερα | 
* *A Beautiful Mind / Ένας Υπέροχος Άνθρωπος* (2001)
* *Chicago / Σικάγο* (2002)
* *The Lord of the Rings: The Return of the King / Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά* (2003)
* *Million Dollar Baby* (2004)
* *Crash* (2005)
* *The Departed / Ο Πληροφοριοδότης* (2006)
* *No Country for Old Men / Καμιά Πατρίδα για τους Μελλοθάνατους* (2007)
* *Slumdog Millionaire* (2008)
* *The Hurt Locker* (2009)
* *The King's Speech / Ο Λόγος του Βασιλιά* (2010)
* *The Artist* (2011)
* *Argo / Επιχείρηση: Argo* (2012)
* *12 Years a Slave / 12 χρόνια σκλάβος* (2013)
* *Birdman / Birdman ή Η Απρόσμενη Αρετή της Αφέλειας* (2014)
* *Spotlight / Spotlight: Όλα στο Φως* (2015)
* *Moonlight* (2016)
* *The Shape of Water / Η Μορφή του Νερού* (2017)
* *Green Book / Το Πράσινο Βιβλίο* (2018)
* *Parasite / Παράσιτα* (2019)
* *Nomadland / Η Χώρα των Νομάδων* (2020)
* *CODA / CODA: Στον Ρυθμό της Καρδιάς* (2021)
* *Everything Everywhere All at Once / Τα Πάντα Όλα* (2022)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ταινίας (Δράμα) |
| --- |
|  |
| 
* *Ουράνια Οπτασία* (1943)
* *Ο Δρόμος της Αγάπης* (1944)
* *Το Χαμένο Σαββατοκύριακο* (1945)
* *Τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας* (1946)
* *Συμφωνία Κυρίων* (1947)
* *Σιωπηλή τραγωδία* / *Ο Θησαυρός της Σιέρα Μάντρε* (1948)
* *Όλοι οι Άνθρωποι του Βασιλιά* (1949)
* *Η Λεωφόρος της Δύσης* (1950)
* *Μια θέση στον ήλιο* (1951)
* *Το Όγδοο Θαύμα* (1952)
* *Ο Χιτών* (1953)
* *Το λιμάνι της αγωνίας* (1954)
* *Ανατολικά της Εδέμ* (1955)
* *Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες* (1956)
* *Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι* (1957)
* *Όταν σπάσαμε τις αλυσίδες* (1958)
* *Μπεν Χουρ* (1959)
* *Σπάρτακος* (1960)
* *Τα Κανόνια του Ναβαρόνε* (1961)
* *Ο Λόρενς της Αραβίας* (1962)
* *Ο Καρδινάλιος* (1963)
* *Μπέκετ* (1964)
* *Δόκτωρ Ζιβάγκο* (1965)
* *Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές* (1966)
* *Ιστορία ενός Εγκλήματος* (1967)
* *Το Λιοντάρι το Χειμώνα* (1968)
* *Η Άννα των Χιλίων Ημερών* (1969)
* *Ιστορία Αγάπης* (1970)
* *Ο Άνθρωπος από τη Γαλλία* (1971)
* *Ο Νονός* (1972)
* *Ο Εξορκιστής* (1973)
* *Chinatown* (1974)
* *Στη Φωλιά του Κούκου* (1975)
* *Ρόκυ: Τα Χρυσά Γάντια* (1976)
* *Η Κρίσιμη Καμπή* (1977)
* *Το Εξπρές του Μεσονυχτίου* (1978)
* *Κράμερ εναντίον Κράμερ* (1979)
* *Συνηθισμένοι Άνθρωποι* (1980)
* *Στη Χρυσή Λίμνη* (1981)
* *Ε.Τ. ο Εξωγήινος* (1982)
* *Σχέσεις Στοργής* (1983)
* *Αμαντέους* (1984)
* *Πέρα από την Αφρική* (1985)
* *Πλατούν* (1986)
* *Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας* (1987)
* *Ο Άνθρωπος της Βροχής* (1988)
* *Γεννημένος την 4η Ιουλίου* (1989)
* *Χορεύοντας με τους Λύκους* (1990)
* *Μπάγκσι* (1991)
* *Άρωμα Γυναίκας* (1992)
* *Η Λίστα του Σίντλερ* (1993)
* *Φόρεστ Γκαμπ* (1994)
* *Λογική και Ευαισθησία* (1995)
* *Ο Άγγλος Ασθενής* (1996)
* *Τιτανικός* (1997)
* *Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν* (1998)
* *American Beauty* (1999)
* *Μονομάχος* (2000)
* *Ένας Υπέροχος Άνθρωπος* (2001)
* *Οι Ώρες* (2002)
* *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά*  (2003)
* *Ιπτάμενος Κροίσος* (2004)
* *Το μυστικό του Brokeback Mountain* (2005)
* *Βαβέλ* (2006)
* *Εξιλέωση* (2007)
* *Slumdog Millionaire* (2008)
* *Avatar* (2009)
* *The Social Network* (2010)
* *Οι Απόγονοι* (2011)
* *Επιχείρηση: Argo* (2012)
* *12 χρόνια σκλάβος* (2013)
* *Μεγαλώνοντας* (2014)
* *Η Επιστροφή* (2015)
* *Moonlight* (2016)
* *Οι Τρεις Πινακίδες Έξω από το Έμπινγκ, στο Μιζούρι* (2017)
* *Bohemian Rhapsody* (2018)
* *1917* (2019)
* *Η Χώρα των Νομάδων* (2020)
* *Η Εξουσία του Σκύλου* (2021)
* *The Fabelmans* (2022)
* *Οπενχάιμερ* (2023)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βραβείο BAFTA Καλύτερης Ταινίας |
| --- |
|  |
| Καλύτερη Ταινία απόΟποιαδήποτε Πηγή1947–1967 | 
* (1947) Τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας
* (1948) Άμλετ
* (1949) Κλέφτης ποδηλάτων
* (1950) Όλα για την Εύα
* (1951) Ο Κύκλος του έρωτα
* (1952) Πυρπολιταί του ουρανού
* (1953) Απαγορευμένα παιχνίδια
* (1954) Το μεροκάματο του τρόμου
* (1955) Ριχάρδος ο Γ'
* (1956) Η ταβέρνα
* (1957) Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι
* (1958) Στον ανεμοστρόβιλο των παθών
* (1959) Μπεν Χουρ
* (1960) Η Γκαρσονιέρα
* (1961) Η μπαλάντα ενός στρατιώτη
* (1961) Ο κόσμος είναι δικός μου
* (1962) Ο Λόρενς της Αραβίας
* (1963) Τομ Τζόουνς
* (1964) S.O.S Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα
* (1965) Ωραία μου Κυρία
* (1966) Ποιος Φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;
* (1967) Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές
 |
|  |
| Καλύτερη Ταινία1968–σήμερα | 
* (1968) Ο Πρωτάρης
* (1969) Ο Καουμπόι του Μεσονυχτίου
* (1970) Οι Δύο Ληστές
* (1971) Καταραμένη Κυριακή
* (1972) Καμπαρέ
* (1973) Αμερικανική νύχτα
* (1974) Επώνυμο: Λακόμπ, Όνομα: Λουσιέν
* (1975) Η Αλίκη δε μένει πια εδώ
* (1976) Στη Φωλιά του Κούκου
* (1977) Ο Νευρικός Εραστής
* (1978) Τζούλια
* (1979) Μανχάταν
* (1980) Ο άνθρωπος ελέφαντας
* (1981) Οι Δρόμοι της Φωτιάς
* (1982) Γκάντι
* (1983) Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα
* (1984) Κραυγές στη σιωπή
* (1985) Το πορφυρό ρόδο του Καΐρου
* (1986) Δωμάτιο με Θέα
* (1987) Ζαν ντε Φλορέτ
* (1988) Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας
* (1989) Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών
* (1990) Τα Καλά Παιδιά
* (1991) The Commitments: Οι ροκάδες του Δουβλίνου
* (1992) Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ
* (1993) Η Λίστα του Σίντλερ
* (1994) Τέσσερις γάμοι και μία κηδεία
* (1995) Λογική και ευαισθησία
* (1996) Ο Άγγλος ασθενής
* (1997) Άντρες με τα όλα τους
* (1998) Ερωτευμένος Σαίξπηρ
* (1999) American Beauty
* (2000) Μονομάχος
* (2001) Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού
* (2002) Ο Πιανίστας
* (2003) Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά
* (2004) Ιπτάμενος Κροίσος
* (2005) Το μυστικό του Brokeback Mountain
* (2006) Η βασίλισσα
* (2007) Εξιλέωση
* (2008) Slumdog Millionaire
* (2009) The Hurt Locker
* (2010) Ο Λόγος του Βασιλιά
* (2011) The Artist
* (2012) Επιχείρηση: Argo
* (2013) 12 χρόνια σκλάβος
* (2014) Μεγαλώνοντας
* (2015) Η Επιστροφή
* (2016) La La Land
* (2017) Οι Τρεις Πινακίδες Έξω από το Έμπινγκ, στο Μιζούρι
* (2018) Roma
* (2019) 1917
* (2020) Η Χώρα των Νομάδων
* (2021) Η Εξουσία του Σκύλου
* (2022) Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βραβείο Καλύτερης Ταινίας της Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου Νέας Υόρκης |
| --- |
|  |
| Δεκαετία 1930 | 
* Ο Καταδότης (1935)
* Ο Πρίγκηψ των Δολλαρίων (1936)
* Η Ζωή του Εμίλ Ζολά (1937)
* Γκρεμισμένα Είδωλα (1938)
* Ο Πύργος των Καταιγίδων (1939)
 |
|  |
| Δεκαετία 1940 | 
* Τα Σταφύλια της Οργής (1940)
* Πολίτης Κέιν (1941)
* Ναυάγιο στα Νερά της Κρήτης (1942)
* Φρουρά στο Ρήνο (1943)
* Ο Δρόμος της Αγάπης (1944)
* Το Χαμένο Σαββατοκύριακο (1945)
* Τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας (1946)
* Συμφωνία Κυρίων (1947)
* Ο Θησαυρός της Σιέρα Μάντρε (1948)
* Όλοι οι Άνθρωποι του Βασιλιά (1949)
 |
|  |
| Δεκαετία 1950 | 
* Όλα για την Εύα (1950)
* Λεωφορείον ο Πόθος (1951)
* Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (1952)
* Όσο υπάρχουν άνθρωποι (1953)
* Το λιμάνι της αγωνίας (1954)
* Μάρτι (1955)
* Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες (1956)
* Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι (1957)
* Όταν σπάσαμε τις αλυσίδες (1958)
* Μπεν Χουρ (1959)
 |
|  |
| Δεκαετία 1960 | 
* Η Γκαρσονιέρα (1960)
* Γουέστ Σάιντ Στόρι (1961)
* Δεν δόθηκε (1962)
* Τομ Τζόουνς (1963)
* Ωραία μου Κυρία (1964)
* Ντάρλινγκ (1965)
* Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές (1966)
* Ιστορία ενός Εγκλήματος (1967)
* Το Λιοντάρι το Χειμώνα (1968)
* Z (1969)
 |
|  |
| Δεκαετία 1970 | 
* Πέντε Εύκολα Κομμάτια (1970)
* Το κουρδιστό πορτοκάλι (1971)
* Κραυγές και Ψίθυροι (1972)
* Αμερικανική Νύχτα (1973)
* Amarcord (1974)
* Νάσβιλ, η πόλη των εκπλήξεων (1975)
* Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου (1976)
* Ο Νευρικός Εραστής (1977)
* Ο Ελαφοκυνηγός (1978)
* Κράμερ εναντίον Κράμερ (1979)
 |
|  |
| Δεκαετία 1980 | 
* Συνηθισμένοι Άνθρωποι (1980)
* Οι Κόκκινοι (1981)
* Γκάντι (1982)
* Σχέσεις Στοργής (1983)
* Το πέρασμα στην Ινδία (1984)
* Η Τιμή των Πρίτζι (1985)
* Η Χάνα και οι αδελφές της (1986)
* Το κύκλωμα (1987)
* Αταίριαστοι εραστές (1988)
* Το αριστερό μου πόδι (1989)
 |
|  |
| Δεκαετία 1990 | 
* Τα Καλά Παιδιά (1990)
* Η Σιωπή των Αμνών (1991)
* Ο Παίκτης (1992)
* Η Λίστα του Σίντλερ (1993)
* Quiz Show (1994)
* Αφήνοντας το Λας Βέγκας (1995)
* Φάργκο (1996)
* Λος Άντζελες: Εμπιστευτικό (1997)
* Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν (1998)
* Η Παράσταση μιας Ζωής (1999)
 |
|  |
| Δεκαετία 2000 | 
* Traffic (2000)
* Οδός Μαλχόλαντ (2001)
* Ο Παράδεισος Είναι Μακριά (2002)
* Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά (2003)
* Πλαγίως (2004)
* Το μυστικό του Brokeback Mountain (2005)
* Πτήση 93 (2006)
* Καμιά Πατρίδα για τους Μελλοθάνατους (2007)
* Milk (2008)
* The Hurt Locker (2009)
 |
|  |
| Δεκαετία 2010 | 
* The Social Network (2010)
* The Artist (2011)
* Zero Dark Thirty (2012)
* Οδηγός Διαπλοκής (2013)
* Μεγαλώνοντας (2014)
* Κάρολ (2015)
* La La Land (2016)
* Πασχαλίτσα (2017)
* Roma (2018)
* Ο Ιρλανδός (2019)
 |
|  |
| Δεκαετία 2020 | 
* First Cow (2020)
* Οδήγα το Αμάξι μου (2021)
* Tár (2022)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βραβείο Καλύτερης Ταινίας της Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου Σικάγου |
| --- |
|  |
| 
* *Ο Μισισίπης καίγεται* (1988)
* *Κάνε το σωστό* (1989)
* *Τα Καλά Παιδιά* (1990)
* *Η Σιωπή των Αμνών* (1991)
* *Malcolm X* (1992)
* *Η Λίστα του Σίντλερ* (1993)
* *Hoop Dreams* (1994)
* *Απόλλων 13* (1995)
* *Φάργκο* (1996)
* *Λος Άντζελες: Εμπιστευτικό* (1997)
* *Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν* (1998)
* *American Beauty* (1999)
* *Σχεδόν Διάσημοι* (2000)
* *Οδός Μαλχόλαντ* (2001)
* *Ο Παράδεισος Είναι Μακριά* (2002)
* *Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά* (2003)
* *Πλαγίως* (2004)
* *Crash* (2005)
* *Ο Πληροφοριοδότης* (2006)
* *Καμιά Πατρίδα για τους Μελλοθάνατους* (2007)
* *WALL-E* (2008)
* *The Hurt Locker* (2009)
* *The Social Network* (2010)
* *Το Δέντρο της Ζωής* (2011)
* *Zero Dark Thirty* (2012)
* *12 Χρόνια Σκλάβος* (2013)
* *Μεγαλώνοντας* (2014)
* *Mad Max: Ο δρόμος της οργής* (2015)
* *Moonlight* (2016)
* *Πασχαλίτσα* (2017)
* *Roma* (2018)
* *Παράσιτα* (2019)
* *Η Χώρα των Νομάδων* (2020)
* *Η Εξουσία του Σκύλου* (2021)
* *Τα πνεύματα του Ινισέριν* (2022)
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 316752205
* LCCN: n2003042570
* GND: 4770274-6
* NKC: unn2006375059

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Τέχνη
* Πύλη:Κινηματογράφος
 |

 |