Συντεταγμένες: 49°45′N 18°38′E﻿ / ﻿49.750°N 18.633°E﻿ / 49.750; 18.633

Το **Τσιέσιν** (πολωνικά: Cieszyn, τσεχικά: Těšín‎, γερμανικά: Teschen‎, λατινικά: Tessin‎) είναι συνοριακή πόλη και έδρα του Πόβιατ Τσιέσιν, στο Βοεβοδάτο Σιλεσίας της νότιας Πολωνίας. Βρίσκεται στη Σιλεσία, στην ανατολική όχθη του ποταμού Όλζα. Η πόλη έχει 33.757 κατοίκους (2020) και βρίσκεται απέναντι από την πόλη Τσέσκι Τσέσιν της Τσεχίας. Και οι δύο πόλεις ανήκουν στην ιστορική περιοχή Σιλεσία του Τσιέσιν, και παλαιότερα ως μία πόλη αποτελούσαν την πρωτεύουσα του Δουκάτου του Τέσεν.

Γεωγραφία
---------

 Πανόραμα του Τσιέσιν
Η πόλη βρίσκεται στον ποταμό Όλζα, παραπόταμο του ποταμού Όντερ, ο οποίος αποτελεί τα σύνορα με την Τσεχία. Βρίσκεται στους δυτικούς σιλεσιανούς πρόποδες, βόρεια των Σιλεσικών Μπεσκίντι και του Όρους Τσαντόρια Βιέλκα, ένα δημοφιλές θέρετρο για σκι. Το Τσιέσιν είναι η καρδιά της ιστορικής περιοχής Σιλεσία του Τσιέσιν, το νοτιοανατολικότερο τμήμα της Άνω Σιλεσίας. Μέχρι το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1918 ήταν έδρα του Δουκάτου του Τέσεν.

Το 1920, η Σιλεσία του Τσιέσιν χωρίστηκε μεταξύ των δύο νεοσύστατων κρατών, της Πολωνίας και της Τσεχοσλοβακίας, με τα μικρότερα δυτικά προάστια του Τέσεν να γίνονται μέρος της Τσεχοσλοβακίας ως μια νέα πόλη που ονομάστηκε Τσέσκι Τσέσιν. Το μεγαλύτερο μέρος της πόλης ενώθηκε με την Πολωνία ως Τσιέσιν. Τρεις γέφυρες συνδέουν τις δίδυμες πόλεις. Μετά την ένταξη της Πολωνίας και της Τσεχίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Περιοχή Σένγκεν χωρίς διαβατήρια, οι συνοριακοί έλεγχοι καταργήθηκαν και οι κάτοικοι τόσο του πολωνικού όσο και του τσεχικού τμήματος μπορούσαν να μετακινούνται ελεύθερα πέρα από τα σύνορα. Ο συνδυασμένος πληθυσμός των πολωνικών και τσεχικών περιοχών της πόλης είναι 61.201 κάτοικοι. Το Τσιέσιν είναι το νότιο τέρμα της πολωνικής Εθνικής Οδού 1, η οποία οδηγεί στο Γκντανσκ στις ακτές της Βαλτικής Θάλασσας.

Η πόλη συνδυάζει τόσο τις πολωνικές όσο και τις παλαιοαυστριακές ιδιαιτερότητες στο στυλ των κτιρίων της. Λόγω πολλών μεγάλων πυρκαγιών και επακόλουθων ανακατασκευών (η τελευταία στα τέλη του 18ου αιώνα), η γραφική παλιά πόλη μερικές φορές ονομάζεται *Μικρή Βιέννη*. Το μόνο κειμήλιο του αρχαίου κάστρου είναι ένας τετράγωνος πύργος, που χρονολογείται από το ρομανικό παρεκκλήσι του 14ου αιώνα και του 11ου αιώνα.

Ιστορία
-------

 Χαλκογραφία από περ. το 1640 που απεικονίζει την πόλη
Η περιοχή κατοικείται από δυτικοσλαβικούς λαούς τουλάχιστον από τον 7ο αιώνα. Σύμφωνα με τον μύθο, το 810, τρεις γιοι ενός πρίγκιπα - ο Μπόλκο, ο Λέσκο και ο Τσιέσκο, συναντήθηκαν εδώ μετά από ένα μακρύ προσκύνημα, βρήκαν μια πηγή και αποφάσισαν να ιδρύσουν έναν νέο οικισμό. Το ονόμασαν Τσιέσιν, από τις λέξεις *cieszym się* («Είμαι χαρούμενος»). Αυτό το πηγάδι βρίσκεται στην *ulica Trzech Braci* («Οδός Τριών Αδελφών»), ακριβώς δυτικά της πλατείας της πόλης.

 Το Περιφερειακό Δικαστήριο του Τσιέσιν χτίστηκε το 1905, ένα ιδανικό παράδειγμα της μακράς ακμάζουσας ιστορίας της πόλης και των επιπτώσεών της στην αρχιτεκτονική
Η πόλη ήταν η πρωτεύουσα του Δουκάτου του Τέσεν από το 1290, το οποίο κυβερνήθηκε από τη δυναστεία των Πιαστ μέχρι το 1653 και από τη δυναστεία των Αψβούργων της Αυστρίας μέχρι το 1918. Ήταν στο Τέσεν όπου η Μαρία Θηρεσία και ο Φρειδερίκος Β΄ της Πρωσίας τον Μάιο του 1779 υπέγραψαν τη Συνθήκη του Τέσεν, η οποία έβαλε τέλος στον Πόλεμο της Βαυαρικής Διαδοχής. Τον 19ο αιώνα, το Τέσεν ήταν γνωστό για την εθνοτική, θρησκευτική και πολιτιστική του ποικιλομορφία, που περιείχε κυρίως γερμανικές, πολωνικές, εβραϊκές και τσέχικες κοινότητες. Υπήρχε επίσης μια μικρή ουγγρική κοινότητα στην πόλη, που αποτελούνταν κυρίως από αξιωματικούς και υπαλλήλους.

Η πόλη διαιρέθηκε τον Ιούλιο του 1920, από το Συνέδριο του Σπα, ένα σώμα που σχηματίστηκε από τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, αφήνοντας μια πολωνική μειονότητα στην πλευρά της Τσεχοσλοβακίας. Τα μικρότερα δυτικά προάστια του έγιναν αυτό που είναι τώρα η πόλη Τσέσκι Τσέσιν στην Τσεχία. Κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου δύο χωριά συγχωνεύτηκαν στο Τσιέσιν: το Μπουογκοτσίτσε το 1923 και το Μπόμπρεκ το 1932. Μετά το 1920, πολλοί Γερμανοί εγκατέλειψαν την πόλη, ενώ πολλοί Πολωνοί από το τσεχοσλοβακικό τμήμα της περιοχής εγκαταστάθηκαν σε αυτήν. Σύμφωνα με την πολωνική απογραφή του 1921, το Τσιέσιν είχε 15.268 κατοίκους, εκ των οποίων 9.241 (60,5%) ήταν Πολωνοί, 4.777 (31,2%) ήταν Γερμανοί, 1.014 (6,6%) ήταν Εβραίοι και 195 (1,3%) ήταν Τσέχοι. Η απογραφή του 1931 ανέφερε 14.707 κατοίκους, εκ των οποίων οι 12.145 (82,7%) ήταν Πολωνοί, ενώ οι υπόλοιποι αποτελούνταν κυρίως από Γερμανούς και Εβραίους (το 1937 εκτιμάται ότι ήταν 12 και 8% αντίστοιχα).

Το Τσιέσιν και το Τσέσκι Τσέσιν συγχωνεύτηκαν ξανά τον Οκτώβριο του 1938, όταν η Πολωνία προσάρτησε την περιοχή Ζαόλζιε μαζί με το Τσέσκι Τσέσιν. Το 1939, η Σιλεσία του Τσιέσιν καταλήφθηκε από τις γερμανικές δυνάμεις και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν μέρος της Ναζιστικής Γερμανίας. Σχεδόν ολόκληρη η εβραϊκή κοινότητα δολοφονήθηκε από τους Ναζί.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα σύνορα μεταξύ Πολωνίας και Τσεχοσλοβακίας αποκαταστάθηκαν στα σύνορα του 1920. Οι περισσότεροι Γερμανοί τράπηκαν σε φυγή ή εκδιώχθηκαν και αντικαταστάθηκαν με Πολωνούς που εκδιώχθηκαν από τις πολωνικές περιοχές που προσαρτήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση. Τα σημάδια της πρώην γερμανικής παρουσίας στην πόλη αφαιρέθηκαν από ειδική επιτροπή.

Στις 19 Ιουλίου 1970, πέντε πυροσβέστες από το Τσιέσιν έχασαν τη ζωή τους όταν μια γέφυρα στην οποία βρίσκονταν έπεσε στον ποταμό Όλζα, λόγω ισχυρών πλημμυρών.

Πολιτισμός
----------

 Θέατρο Άνταμ Μιτσκιέβιτς στο Τσιέσιν
Από τον 18ο αιώνα, το η Σιλεσία του Τσιέσιν ήταν ένα σημαντικό κέντρο του πολωνικού προτεσταντισμού, όταν η Εκκλησία του Ιησού χτίστηκε ως η μοναδική στην Άνω Σιλεσία. Επί του παρόντος, το Τσιέσιν είναι επίσης ο τόπος του Θερινού Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τσιέσιν, ενός από τα πιο σημαντικά κινηματογραφικά φεστιβάλ στην Πολωνία. Υπάρχει επίσης ένα παλαιότερο φεστιβάλ ταινιών Τσεχίας-Πολωνίας-Σλοβακίας.

Βιομηχανία
----------

Το Τσιέσιν είναι ένα σημαντικό κέντρο της ηλεκτρομηχανολογικής βιομηχανίας. Είναι επίσης η τοποθεσία του εργοστασίου γλυκών *Olza Cieszyn* (όπου κατασκευάζονται οι περίφημες γκοφρέτες Prince Polo) και η Ζυθοποιία Τσιέσιν, όπου παρασκευάζεται η μπύρα Żywiec. Η κύρια πηγή εισοδήματος για πολλούς πολίτες είναι το εμπόριο με την κοντινή Τσεχία και το λιανικό εμπόριο που συνδέεται με τη διαμετακόμιση μέσω των δύο γεφυρών πάνω από τον Όλζα προς το Τσέσκι Τσέσιν. Στο παρελθόν, η πόλη ήταν το σπίτι πολλών εργοστασίων επίπλων.

 Η οδός Πσικόπα (Przykopa), η οποία διατήρησε την όψη του 18ου και 19ου αιώνα

Αδελφοποιημένες πόλεις
----------------------

Το Τσιέσιν είναι αδελφοποιημένο με τις:

* Μπαλτσίκ, Βουλγαρία
* Καμπραί, Γαλλία
* Τσέσκι Τσέσιν, Τσεχία
* Γκενκ, Βέλγιο
* Πουτσκ, Πολωνία
* Ροζνιάβα, Σλοβακία
* Τέουβα, Φινλανδία

Εικόνες
-------

* Δημαρχείο στην Πλατεία Αγοράς του ΤσιέσινΔημαρχείο στην Πλατεία Αγοράς του Τσιέσιν
* Αρχοντικά στο ΤσιέσινΑρχοντικά στο Τσιέσιν
* Ροτόντα από περίπου 1180 (Εκκλησία του Αγίου Νικολάου)Ροτόντα από περίπου 1180 (Εκκλησία του Αγίου Νικολάου)
* Πύργος των Πιαστ του 14ου αιώναΠύργος των Πιαστ του 14ου αιώνα
* Άγαλμα του Αγίου ΦλοριανούΆγαλμα του Αγίου Φλοριανού
* Μοναστήρι, εκκλησία και νοσοκομείο των Αδελφών της Αγίας ΕλισάβετΜοναστήρι, εκκλησία και νοσοκομείο των Αδελφών της Αγίας Ελισάβετ
* Δομινικανή Εκκλησία της Μαρίας Μαγδαληνής, που ιδρύθηκε στα τέλη του 13ου αιώναΔομινικανή Εκκλησία της Μαρίας Μαγδαληνής, που ιδρύθηκε στα τέλη του 13ου αιώνα
* Παλάτι των Αψβούργων και μνημείο για τη μνήμη Σιλεσιανών λεγεωνάριων που έπεσαν για την ΠολωνίαΠαλάτι των Αψβούργων και μνημείο για τη μνήμη Σιλεσιανών λεγεωνάριων που έπεσαν για την Πολωνία
* Ξενοδοχείο στην πλατεία της πόληςΞενοδοχείο στην πλατεία της πόλης
* Ευαγγελική Προτεσταντική Εκκλησία του Ιησού, που ιδρύθηκε το 1710Ευαγγελική Προτεσταντική Εκκλησία του Ιησού, που ιδρύθηκε το 1710
* Κοινοτικό νεκροταφείο στο ΤσιέσινΚοινοτικό νεκροταφείο στο Τσιέσιν
* Μουσείο Σιλεσίας του ΤσιέσινΜουσείο Σιλεσίας του Τσιέσιν

Παραπομπές
----------

1. ↑  encyklopedia.pwn.pl/haslo/Cieszyn;3886623.html.
2. ↑  bdl.stat.gov.pl/api/v1/data/localities/by-unit/012414403011-0924158?var-id=1639616&format=jsonapi. Ανακτήθηκε στις 6  Οκτωβρίου 2022.
3. ↑  «Najwieksze miasta w Polsce pod wzgledem liczby ludnosci» [Οι μεγαλύτερες πόλεις της Πολωνίας από άποψη πληθυσμού]. *polskawliczbach.pl* (στα Πολωνικά).
4. ↑  Edmund Jan Osmańczyk, Anthony Mango (2003). *Encyclopedia of the United Nations and international agreements - Volume 1 A-F* (2003 έκδοση). Taylor & Francis. σελ. 382. ISBN 0-415-93921-6.
5. ↑  «Cieszyn - Tourism | Tourist Information - Cieszyn, Poland». Staypoland.com. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουλίου 2013.
6. ↑  The legend is inscribed on the Well of the Three Brothers[*νεκρός σύνδεσμος*] in Cieszyn.
7. ↑  Wawreczka et al. 1999, 13.
8. ↑  Wawreczka et al. 1999, 10.
9. ↑  Dzieje Cieszyna... 2010, t.
10. ↑  Dzieje Cieszyna... 2010, t.
11. ↑   «Teschen» *Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα* **26** (11η έκδοση) 1911
12. ↑  «Miasta partnerskie». *cieszyn.pl* (στα Πολωνικά). Τσιέσιν. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2020.

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Ντουουγκάιτσικ, Έντβαρντ (1993). *Tajny front na granicy cieszyńskiej. Wywiad i dywersja w latach 1919-1939*. Κατοβίτσε: Śląsk. ISBN 83-85831-03-7.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Τσιέσιν** |

* Επίσημος ιστότοπος
* Μουσείο Σιλεσίας του Τσιέσιν (Muzeum Śląska Cieszyńskiego)
* Εβραϊκή Κοινότητα στο Τσιέσιν στο Virtual Shtetl

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 301665953
* LCCN: n83059199
* GND: 5311974-5
* BNF: cb119351797 (data)
* NKC: ge128458

 |

 |