Ο **Λέμπιους Γουντς** (αγγλικά: Lebbeus Woods) (31 Μαΐου 1940 – 30 Οκτωβρίου 2012) ήταν Αμερικανός αρχιτέκτονας και καλλιτέχνης, γνωστός για τα αντισυμβατικά και πειραματικά του σχέδια. Γνωστός για το πλούσιο, αλλά κυρίως άκτιστο έργο του και ωστόσο το σημαντικό αντίκτυπό του στην αρχιτεκτονική σφαίρα, ο Γουντς και το έργο του θεωρούνται οραματιστικά, περιγράφοντας έναν ριζικά πειραματικό κόσμο που βασίζεται στις αρχές της ετερογένειας και της πολλαπλότηταςγεφυρώνοντας έτσι το χάσμα μεταξύ πολλών πεδίων συμπεραλαμβανομένου της αρχιτεκτονικής, φιλοσοφίας και μαθηματικών. Αναδιαμορφώνοντας τον αρχιτεκτονικό χώρο σε περιβάλλοντα κρίσης, είτε είναι φυσικό, κοινωνικό, πολιτικό ή οικονομικό, ο Γουντς δήλωσε: «Δεν με ενδιαφέρει να ζω σε έναν κόσμο φαντασίας. Όλη μου η δουλειά εξακολουθεί να προορίζεται για πραγματικούς αρχιτεκτονικούς χώρους. Αυτό όμως που με ενδιαφέρει είναι πώς θα ήταν ο κόσμος αν ήμασταν ελεύθεροι από τα συμβατικά όρια. Ίσως μπορώ να δείξω τι θα μπορούσε να συμβεί αν ζούσαμε με διαφορετικό σύνολο κανόνων».

Καριέρα
-------

Ο Γουντς σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις και μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Purdue. Ενώ ο Γουντς αποκαλούσε τον εαυτό του αρχιτέκτονα, δεν έλαβε ποτέ πτυχίο αρχιτεκτονικής ούτε είχε ποτέ άδεια να ασκήσει την αρχιτεκτονική. Εργάστηκε για πρώτη φορά στα γραφεία του Έερο Σάαρινεν ως εκπρόσωπος πεδίου στο κτίριο του Ιδρύματος Ford που σχεδίασε ο Saarinen στη Νέα Υόρκη. Μετά την αποχώρησή του από το γραφείο του Saarinen εργάστηκε για μια σύντομη περίοδο για την εταιρεία Champaign, Richardson στο Ιλινόις, Severns Scheeler & Associates. Έκανε επίσης έργα ζωγραφικής για το Μουσείο Τέχνης της Ινδιανάπολης εκείνη την περίοδο. Το 1976 στράφηκε αποκλειστικά στη θεωρία και στα πειραματικά έργα. Σχεδίασε ένα περίπτερο στο Sliced Porosity Block στην Τσενγκτού της Κίνας με τον Στίβεν Χολλ, και κτίρια στην Αβάνα της Κούβας. Το 1988, ο Γουντς συνίδρυσε το Ινστιτούτο Ερευνών για την Πειραματική Αρχιτεκτονική, ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα αφιερωμένο στην πρόοδο της πειραματικής αρχιτεκτονικής σκέψης και πρακτικής, προωθώντας παράλληλα την έννοια και την αντίληψη της ίδιας της αρχιτεκτονικής.

Συγγραφέας εννέα βιβλίων, κέρδισε το 1994 το Chrysler Design Award. Ήταν καθηγητής αρχιτεκτονικής στο Cooper Union στη Νέα Υόρκη και στο European Graduate School στο Ζας-Φι της Ελβετίας.

Φιλοσοφία
---------

Ενώ ο σκοπός των περισσότερων αρχιτεκτόνων είναι η κατασκευή του σχεδιασμένου έργου τους, για τον Γουντς, η ουσία της αρχιτεκτονικής ξεπέρασε αυτά τα όρια αναζητώντας κάτι διαφορετικό από μια ιδέα που εκφράζεται ως δομημένη μορφή. Ενδιαφερόμενος για το τι θα συνέβαινε εάν ο αρχιτέκτονας απελευθερωνόταν από τους συμβατικούς περιορισμούς, δεν σκόπευε να δημιουργήσει και να κατασκευάσει μια σχεδιαστική πρόταση συγκεκριμένης γεωμετρικής μορφής ώστε να προσεγγίσει ένα υπάρχον αρχιτεκτονικό πρόβλημα. Αντίθετα, το έργο του αποτελείται από περίπλοκα σκίτσα και σχέδια, που οραματίζεται και εξερευνεί νέους τύπους χώρου. Ωστόσο, θεωρούσε την αρχιτεκτονική του ούτε ουτοπική ούτε οραματική, αλλά μια προσπάθεια προσέγγισης της πραγματικότητας κάτω από ένα ριζοσπαστικό σύνολο ιδεών και συνθηκών.

 Πυραμίδες στη Γκίζα
Στον οραματικό του κόσμο, η αρχιτεκτονική εργαλειοποιεί τη συνεχή μεταμόρφωση του ανθρώπου ως χρήστη του, που γίνεται ο δημιουργός του, δίνοντάς του νόημα και περιεχόμενο μέσω του τρόπου δράσης του στο χώρο. Όλα τα άτομα, είτε έχουν αρχιτεκτονικό υπόβαθρο είτε όχι, θα πρέπει να γίνουν δημιουργοί αυτού του νέου κόσμου. Ένα άτομο που στερείται αρχιτεκτονικής εκπαίδευσης καλείται να ενεργήσει ως αρχιτέκτονας και παράλληλα ο αρχιτέκτονας πρέπει να ενεργήσει ως άτομο χωρίς αρχιτεκτονικό υπόβαθρο. Για το σκοπό αυτό, ο Γουντς είδε έναν παραλληλισμό μεταξύ του σχεδιαστή ενός κτιρίου και του δημιουργού μιας πυραμίδας που ακολουθεί μορφές που επιβάλλονται από εκείνους που αντιπροσωπεύουν, εκφράζουν, κυριαρχούν και εκμεταλλεύονται την υπακοή των άλλων στους ρυθμιστικούς κανόνες. Αυτή η πυραμίδα, που βασίζεται σε μια τριγωνική δομή, είναι από τη φύση της το πιο σταθερό στερεό. Από τη μια πλευρά, στο χαμηλότερο επίπεδο της δομής, ο Γουντς τοποθετεί τον κάτοικο της πυραμίδας ως φορέα του πλήρους φορτίου της. Από την άλλη, ο αρχιτέκτονας που σχεδιάζει κτίρια δίχως τύπο, ή αλλιώς τον ελεύθερο χώρο αγνώστου σκοπού και νοήματος, αντιστρέφει την πυραμίδα και δημιουργεί νέους τύπους κτιρίων. Κάθε κάτοικος αυτής της ανεστραμμένης δομής γίνεται κορυφαίος. Η πυραμίδα εκτείνεται στο διάστημα του χρόνου αναζητώντας μια βάση ή ένα τερματικό σημείο για να ολοκληρώσει τη μορφή της. Ωστόσο, η βάση υποχωρεί πριν ο όγκος της εμπειρίας αυξηθεί. Στο απροσδιόριστο σκοτάδι του κενού όπου βρίσκεται αυτή η δομή, πολλές πυραμίδες αλληλοδιαπερνούν και διαλύονται, η μία στην άλλη. Δημιουργούν μια ροή· μια μορφή απροσδιοριστίας? ένα αντιφατικό σχέδιο· μια πόλη άγνωστης προέλευσης και προορισμού· κατάσταση συνεχούς μετασχηματισμού. Αυτό φαίνεται επίσης στο έργο του Γουντς με όνομα Horizon Houses για το οποίο δηλώνει:

 Lebbeus Woods: Horizon Houses (2000)
«Είναι δομές που πειραματίζονται με την αντίληψή μας για τους χωρικούς μετασχηματισμούς, που επιτυγχάνονται χωρίς υλικές αλλαγές στις ίδιες τις δομές. Σε αυτά τα έργα, η ανησυχία μου ήταν το ζήτημα του χώρου. Τα ερωτήματα μηχανικής για το πώς να στρίψετε τα σπίτια θα μπορούσαν να απαντηθούν με συμβατικά μηχανικά μέσα—γερανούς και παρόμοια—αλλά αυτά φαίνονται αδέξια και άκομψα. Η μηχανική λύση μπορεί να βρίσκεται στην ιδέα των αυτοκινούμενων κατασκευών, με χρήση υδραυλικών. Αλλά μία πιο άμεση ανησυχία: πώς θα επηρεάσουν οι μεταβαλλόμενοι χώροι τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαμε να τους κατοικήσουμε;»

Η πλειονότητα των εξερευνήσεών του ασχολείται με το σχεδιασμό συστημάτων σε κρίση: την τάξη του υπάρχοντος να αντιμετωπίζει την τάξη του νέου. Τα σχέδιά του είναι πολιτικά φορτισμένα και προκλητικά οράματα μιας πιθανής πραγματικότητας· προσωρινές, τοπικές και επιφορτισμένες με την επένδυση των δημιουργών τους. Είναι περισσότερο γνωστός για τις προτάσεις του για το Σαν Φρανσίσκο, την Αβάνα και το Σαράγεβο που συμπεριλήφθηκαν στη δημοσίευση του Radical Reconstruction το 1997 (Σαράγεβο μετά τον πόλεμο, Αβάνα στα χέρια του συνεχιζόμενου εμπορικού εμπάργκο και Σαν Φρανσίσκο μετά τον σεισμό της Λόμα Πριέτα ).

> Η αρχιτεκτονική και ο πόλεμος δεν είναι ασυμβίβαστα. Η αρχιτεκτονική είναι πόλεμος. Ο πόλεμος είναι αρχιτεκτονική. Είμαι σε πόλεμο με την εποχή μου, με την ιστορία, με κάθε εξουσία που κατοικεί σε σταθερές και φοβισμένες μορφές. Είμαι ένας από τα εκατομμύριους που δεν ταιριάζουν, που δεν έχουν σπίτι, οικογένεια, δόγμα, σταθερό μέρος που να μπορώ να αποκαλώ δικό μου, καμία γνωστή αρχή ή τέλος, κανένα «ιερό και αρχέγονο τόπο». Κηρύσσω πόλεμο σε όλα τα εικονίδια και τις τελεσιδικίες, σε όλες τις ιστορίες που θα με αλυσόδευαν με το δικό μου ψέμα, τους δικούς μου αξιοθρήνητους φόβους. Ξέρω μόνο στιγμές, και ζωές που είναι σαν στιγμές, και μορφές που εμφανίζονται με άπειρη δύναμη και μετά «λιώνουν στον αέρα». Είμαι ένας αρχιτέκτονας, ένας κατασκευαστής κόσμων, ένας αισθησιολόγος που λατρεύει τη σάρκα, τη μελωδία, μια σιλουέτα ενάντια στον σκοτεινό ουρανό. Δεν μπορώ να ξέρω το όνομά σου. Ούτε μπορείς να ξέρεις το δικό μου. Αύριο, ξεκινάμε μαζί την οικοδόμηση μιας πόλης.
> 
> 

Ο Γουντς, ο οποίος οραματίστηκε πειραματικές κατασκευές και περιβάλλοντα, δήλωσε ότι «η αλληλεπίδραση μετρικών συστημάτων που καθορίζουν τα όρια των υλικών και των ενεργειακών μορφών είναι το θεμέλιο μιας καθολικής επιστήμης (universcience) της οποίας οι εργαζόμενοι περιλαμβάνουν όλα τα άτομα». 

Συνειδητοποιώντας την ανάγκη να επαναπροσδιοριστεί το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης μέσω της αρχιτεκτονικής, ο Γουντς οραματίστηκε τη δημιουργία χώρων που θα προστατεύουν τις ποικίλες υλικές και άυλες ανάγκες κάθε κατοίκου τους. Στα έργα του, όροι ενός συμβατικού αρχιτεκτονικού λεξιλογίου, όπως το κενό, ο τοίχος, ο όγκος και η επιφάνεια, δίνουν τη θέση τους σε συνδυασμούς ετερογενών και ριζοσπαστικών ερμηνειών του περιεχομένου τους, συμπεριλαμβανομένου του «ελεύθερου χώρου», «πολλαπλότητας» και «ετεραρχίας».

Με παρόμοιο τρόπο, ο Μισέλ Φουκώ προσδιόρισε μεταβατικούς χώρους που φιλοξενούν την ποικιλομορφία ή αλλιώς το *άλλο* που αφορά κάθε κάτοικο σε αντίθεση με ολόκληρη την κοινότητα. Για αυτόν, αυτές οι ετεροτοπίες είναι πραγματικοί και θεσμοθετημένοι χώροι χαμένοι μέσα στο πλέγμα του αστικού ιστού. Ωστόσο, αποτελούν «ένα είδος εξάρθρωσης ή μια πραγματοποιημένη ουτοπία, στην οποία όλες οι πραγματικές χωρικές ρυθμίσεις, όλες οι άλλες χωρικές διευθετήσεις που συναντώνται μέσα στην κοινωνία, αναπαρίστανται, αμφισβητούνται και ανατρέπονται ταυτόχρονα».

### Ελεύθερος χώρος

Ο Γουντς εισήγαγε τον όρο *ελεύθερος* *χώρος* για να προτείνει μια αρχιτεκτονική προσέγγιση απαλλαγμένη από τον συμβατικό, προκαθορισμένο και ντετερμινιστικό χαρακτήρα του, ή αλλιώς μια αρχιτεκτονική που εργαλειοποιεί το συνεχώς μεταβαλλόμενο τοπίο της σύγχρονης εποχής που εκτίθεται σε φυσικές και ανθρωπογενείς αλλαγές. Σε αντίθεση με το μοντέλο οργάνωσης και ανάπτυξης της σύγχρονης πόλης, ο *ελεύθερος* *χώρος* ήταν για τον Γουντς ένα πεδίο απρόβλεπτων δυνάμεων και συνεχών μετασχηματισμών τόσο του χρήστη όσο και της κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από την μορφολογική ρευστότητα και την ιδεολογική απελευθέρωση. Η έννοια του *ελεύθερου χώρου* απευθυνόταν στον υπόλοιπο κενό χώρο του οποίου η σημασία διαφέρει από αυτή του αόριστου κενού είτε είναι αντιληπτικό, φυσικό, πολιτικό, κοινωνικό ή πολιτισμικό. Μια κτιριακή μάζα δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη χώρου. Η πράξη της αφαίρεσης είναι μια εντελώς δημιουργική λογική που οδηγεί στην κάλυψη του εναπομείναντος κενού χώρου με την ανθρώπινη ενέργεια και κίνηση. Η αφαιρεθείσα μάζα δεν μπορεί να αντικατασταθεί με τίποτα άλλο καθώς η ενέργεια που χάνεται στην πράξη της αφαίρεσης μπορεί να προσφερθεί στο σύστημα μόνο μέσω της ανθρώπινης ενέργειας, διασφαλίζοντας έτσι την ισορροπία του συστήματος. Στον *ελεύθερο χώρο* του Γουντς, ο χρήστης του κτιρίου παίζει το ρόλο του δημιουργού και ο χώρος υπάρχει μόνο όταν κατοικείται. Δεν προορίζεται για μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα, αλλά για όσους επιθυμούν να μετατρέψουν την καθημερινότητά τους από στατική σε ρευστή και από ντετερμινιστική σε υπαρξιακή. Δεν έχει προκαθορισμένο σχέδιο χρήσης και δεν εντάσσεται σε συγκεκριμένο τύπο κτιρίου. Σκοπός της δημιουργίας ενός τέτοιου χώρου είναι η μετατροπή του χρήστη μέσω της ύπαρξής του σε μια πρωτόγνωρη και εντελώς απροσδιόριστη χωρική πραγματικότητα. Η κοινωνία του Γουντς μπορεί να θεμελιωθεί μόνο στην ευφυΐα, την επινοητικότητα και την ευαισθητοποίηση του ατόμου που καλείται να ταυτιστεί και να εναρμονιστεί με την πολυπλοκότητα της αυτάρκειας του σε χώρο και χρόνο. Για να γίνει αυτό, πρέπει να επινοήσουν νέους και πιο πειραματικούς τρόπους χρήσης του *ελεύθερου χώρου*.

### Τείχος

Ο Γουντς ανέπτυξε μια ολοκληρωμένη θεωρία σχετικά με τον *τοίχο* ως δομικό στοιχείο, δίνοντάς του μια πολυδιάστατη και εντελώς διαφορετική αξία από αυτή του ορίου. Για αυτόν, τα τείχη σχηματίζονται ως αποτέλεσμα της εφήμερης κουλτούρας που αναπτύσσεται εν μέσω μιας κρίσης που εκδηλώνεται όχι στον πυρήνα της, όπου εκφράζονται τα πιο καταστροφικά αποτελέσματα, αλλά σε ζώνες στην περιφέρειά της. Οι ζώνες κρίσης διαμορφώνονται από τη σύγκρουση ανόμοιων καταστάσεων, πραγμάτων και ιδεολογιών και αποτελούν τα μόνα μέρη όπου μπορούν να αναδυθούν νέες και ζωτικές ιδέες για την ανάπτυξη ενός νέου πολιτισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, ο *τοίχος* είναι ένα στοιχείο που ορίζει αντί να διαιρεί χώρους που βρίσκονται μεταξύ διαφορετικών χωρικών συνθηκών και ο χρήστης του είναι αυτός που σκοπίμως πήγε εκεί χωρίς να ταιριάζει σε κανέναν από τους συμβατικά σχεδιασμένους χώρους. Ο ρόλος του τοίχου δεν είναι ούτε να οικοδομήσει μια εντελώς νέα λογική, ούτε να εγκαταλείψει τα υπάρχοντα συστήματα και ιδέες, αλλά να πυροδοτήσει έναν νέο τρόπο σκέψης για το διάστημα.

### Πολλαπλότητα

Στη φιλοσοφία του Γουντς, ο χώρος και η δομή συνιστούν μια μορφή θορύβου ή χάους που είναι γνωστή ως πολλαπλότητα. Στο έργο του, η *πολλαπλότητα* ορίζεται ως πηγή αλλαγής που αποτελείται από απροσδιόριστες συνθέσεις στοιχείων με δυσδιάκριτες τροχιές. Τα στοιχεία σχηματίζουν ένα άθροισμα αλλά όχι ένα σύνολο. Έτσι, η *πολλαπλότητα* μπορεί να περιγραφεί αλλά όχι με σαφήνεια. Περιέχει μια αίσθηση απροσδιόριστης κίνησης που μπορεί να επηρεάσει και να δημιουργήσει σύνολα στοιχείων παρά μια μετάβαση από το ένα σημείο στο άλλο. *Η πολλαπλότητα*, για τον Γουντς, συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία, αλλά εμπεριέχει την πιθανότητα χάους και βίας. Η *πολλαπλότητα* του χάους πυροδοτεί μια ατελείωτη σειρά αλλαγών, μερικές από τις οποίες είναι βίαιες. Κάτω από τέτοιες συνθήκες, ο Γουντς οραματίστηκε έναν κόσμο που αναγεννιέται και μεταμορφώνεται συνεχώς, ανταποκρινόμενος έτσι στο διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον αλλά και στις ανάγκες του κάθε ατόμου.

### Ετεραρχία

Σε μια κοινωνία όπου η ετερογένεια καθιερώνεται ως μια μορφή ομοιογένειας, ο Γουντς οραματίστηκε το θεμέλιο της ετεραρχίας, ως μια κοινωνική δομή που βασίζεται στον διάλογο και τη συνεργασία. Σε αυτό το πλαίσιο, το άτομο υπάρχει ως μια μοναδική οντότητα που ονομάζεται ε*τερός.* Σε αυτή την κοινωνία, ο Γουντς πιστεύει ότι ο αρχιτέκτονας πρέπει πρώτα να σέβεται και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε μέλους του *ετέρου* για να ικανοποιήσει τελικά αυτές της μεγαλύτερης ομάδας.

Έργα
----

### Terra Nova - Κορεατική Αποστρατιωτικοποιημένη Ζώνη

Το 1988, ως μέρος της έκθεσης Kyong Park στο Storefront for Art and Architecture στη Νέα Υόρκη, ο Γουντς πρότεινε μια λύση αρχιτεκτονικής και πολιτικής φύσης για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Κορεατική Αποστρατιωτικοποιημένη Ζώνη (DMZ), μια λωρίδα γης που διασχίζει την Κορεατική Χερσόνησο και σχεδόν την διχοτομεί, σχηματίζοντας μια ουδέτερη ζώνη μεταξύ του βόρειου και του νότιου τμήματος. Δημιουργήθηκε το 1953 στο πλαίσιο της Κορεατικής Συμφωνίας Συμφιλίωσης μεταξύ της Βόρειας Κορέας (Λαϊκή Δημοκρατία της Κορέας) και των Ηνωμένων Εθνών, απαιτώντας από τα στρατεύματα κάθε πλευράς να κατέβουν από τη γραμμή του μετώπου κατά 2 χιλιόμετρα, αφήνοντας έτσι μία λωρίδα πλάτους 4 χιλιομέτρων μεταξύ τους.

Το έργο Terra Nova-DMZ του Γουντς είχε διπλό σκοπό: πρώτον, να σχολιάσει τις στρατιωτικές και κοινωνικές επιπτώσεις της πολιτικής διαίρεσης της Κορεατικής Χερσονήσου από συμβολική και αισθητική αρχιτεκτονική προοπτική και δεύτερον, να αναλογιστούμε την άκαμπτη σχέση μεταξύ αρχιτεκτονικής και τοπίου. Για το σκοπό αυτό, διχοτόμησε κάθετα την κορεατική χερσόνησο και οραματίστηκε μια δομή από χάλυβα και αλουμίνιο, σαν θόλο γιγαντιαίων διαστάσεων για να κάνει τον στρατιωτικό εξοπλισμό που είχε συσσωρευτεί στην περιοχή μη ανιχνεύσιμο από δορυφορική ή αεροφωτογραφία. Με αυτόν τον τρόπο, σχεδίασε έναν *ελεύθερο χώρο* που κάλυπτε όλο το μήκος της χερσονήσου και αποτελούταν από κινητά αρχιτεκτονικά στοιχεία, καλύπτοντας τους ποταμούς Χαν και Nakdong προς το Νότο με επέκταση μέχρι την ακτή του Στενού της Κορέας. Στα βόρεια, μια μικρότερη δομή υψώθηκε στο Imjin και κάλυψε τη δεξαμενή Changjin φτάνοντας στους πρόποδες του όρους Hamgyong. Η λειτουργία των αρχιτεκτονικών μελών του θόλου έθεσε τα θεμέλια για μια *δεύτερη φύση*, ή στο λεξιλόγιο του Γουντς, μια *νέα γη*. Σε αυτή τη νέα φύση, καθιερώθηκε μια διαλεκτική σχέση μεταξύ των άκρων του στρατιωτικού διπόλου, χωρίς αυτό να σημαίνει συγχώνευση των χαρακτηριστικών και των ιδεολογιών κάθε πόλου.

### Αβάνα

Το 1995, ο Woods ασχολήθηκε με τον αστικό ιστό της Αβάνας, σε μια περίοδο που η Κούβα δεχόταν τις συνέπειες μιας κοινωνικοπολιτικής επανάστασης που μετατρεπόταν σε κομμουνισμό, εκ των οποίων το σημαντικότερο ήταν το εμπορικό εμπάργκο από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με αυτούς τους όρους, η κουβανική κυβέρνηση ενθάρρυνε την κατασκευή δημόσιων κτιρίων και κοινωνικών κατοικιών ως μορφή οικονομικής και τεχνικής υποστήριξης. Ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα προκατασκευασμένα στη Γιουγκοσλαβία μεταφέρθηκαν στην Αβάνα έτοιμα για συναρμολόγηση, πυροδοτώντας την ανάπτυξη ενός τύπου αρχιτεκτονικής παρόμοιου με αυτόν που εφαρμόζεται στην Ανατολική Ευρώπη. Το έργο του Γουντς στόχευε να ενεργοποιήσει κάθε πολίτη στην Αβάνα προτείνοντας την πρακτική μιας ριζοσπαστικής αρχιτεκτονικής που ο ίδιος την θεωρούσε ως επέκταση της επανάστασης, παρά μια προσαρμογή σε παλιές συνήθειες και συνθήκες. Για το σκοπό αυτό ανέπτυξε τρεις αρχιτεκτονικές προτάσεις.

Η πρώτη ασχολήθηκε με τη λεωφόρο Malecon μήκους 6 χιλιομέτρων, που αποτελεί το βόρειο σύνορο μεταξύ της Αβάνας και της Καραϊβικής Θάλασσας. Εδώ, ο Γουντς οραματίστηκε να δημιουργήσει έναν τεχνητό κυματοθραύστη που θα προστατεύει τον αστικό ιστό από τις παλίρροιες που προκαλούν οι τροπικές καταιγίδες και οι τυφώνες που πλημμυρίζουν μεγάλο μέρος της πόλης κάθε τρία έως τέσσερα χρόνια. Θα μπορεί χρησιμοποιηθεί και ως μπαλκόνι στη θάλασσα για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Χρησιμοποιώντας την ενέργεια της παλίρροιας, ο κυματοθραύστης θα γέρνει αυξανόμενος σε ύψος και αντοχή (Woods, 2010). Ο Γουντς είχε ως στόχο να χρησιμοποιήσει τα όρια με διττό τρόπο: αφενός, να προστατεύσει και να διαχωρίσει τον αστικό ιστό από τις δυνάμεις της φύσης και αφετέρου, να δημιουργηθεί ένας νέος χώρος στην επέκταση του παλιού ορίου μεταξύ ξηράς και θάλασσας σε μια προσπάθεια να συμφιλιωθούν ένα τεχνητό και ένα φυσικό στοιχείο.

Η δεύτερη πρόταση επικεντρώθηκε στο ιστορικό κέντρο της πόλης γνωστό ως Παλιά Αβάνα, το οποίο οδηγεί στο λιμάνι και βρίσκεται σε κατάσταση αποσύνθεσης καθώς δεν απαιτούνται κονδύλια για τη διατήρηση των ιστορικών του κτιρίων. Ο Γουντς εισήγαγε την έννοια του *τείχους* για να προτείνει την κατασκευή ενός αστικού τείχους κατά μήκος των ορίων της παλιάς πόλης, προκειμένου να συγκεντρωθούν οι δραστηριότητες αποσύνθεσης και ανάπλασης της Παλιάς Αβάνας. Ήταν μια τεράστια κατασκευή που περιείχε βοηθητικές εγκαταστάσεις που φιλοξενούσαν νέους τύπους χρήσης και κατοίκησης εντός της παλιάς πόλης (Woods, 2010). Κατασκευάστηκε από φθηνά και ελαφριά υλικά, αλλά βασίστηκε στα τεχνολογικά μέσα αιχμής της εποχής. Το τείχος σε αυτό το έργο δεν λειτούργησε ως όριο που απομονώνει το παλιό από το νέο τμήμα της πόλης της Αβάνας αλλά ως μια μορφή *ελεύθερου χώρου* που επαναπροσδιορίζει τη μεταξύ τους σχέση.

Η τρίτη πρόταση του Γουντς δεν υπαγόρευε το αποτέλεσμα, αλλά παρείχε ακριβή μοντέλα και κανόνες που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε ενσωματωμένες φόρμες. Χάρη στη ζωντανή κουλτούρα της και την ασταθή πολιτική της ιστορία, η Αβάνα ήταν γι' αυτόν μια θερμοκοιτίδα για τη μελέτη της λειτουργίας των ιδρυμάτων κάθε τύπου. Στόχος του ήταν να σχεδιάσει κανόνες και πρακτικές μέσω των οποίων τα ινστιτούτα θα μπορούσαν να αναδιοργανωθούν και να μεταρρυθμιστούν. Στην Αβάνα, αυτό το κέντρο επρόκειτο να αφιερωθεί στη μελέτη και ανάλυση ολιστικών μοντέλων τόσο σταθερών όσο και ρευστών επιφανειών που αντιπροσωπεύουν τα παράδοξα τοπία των σύγχρονων πόλεων της εποχής που περιλάμβαναν τις ανθρώπινες και φυσικές δυνάμεις της αλλαγής.

### Υπόγειο Βερολίνο

Στη δεκαετία του 1990 το Βερολίνο, προκειμένου να μειώσει τη σημασία του Τείχους που χώριζε την πόλη σε ανατολικό και δυτικό τμήμα, ο Λέμπιους Γουντς οραματίστηκε την κατασκευή μιας υπόγειας κοινότητας κατά μήκος των γραμμών U-Bahn, ένα έργο που έμεινε και πάλι στα χαρτιά. Στόχος του ήταν να ενθαρρύνει τους πολίτες του Βερολίνου να επανασυνδέσουν τη δική τους πόλη και τον κατακερματισμένο πολιτισμό τους. Αυτό θα απαιτούσε την ανατροπή του τρέχοντος συστήματος αξιών και κοινωνικού ελέγχου που ο Γουντς ήθελε να επιτύχει με αρχιτεκτονικά μέσα. Ξεκινώντας με την καταστροφή του παραμελημένου και εγκαταλειμμένου από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς αστικού χώρου ( *ελεύθερος* χώρος), πρότεινε την κατασκευή χώρων ακραίων συνθηκών διαβίωσης και κατοικίας για αυτούς που καταργούν τις συμβατικές αρχές της αρχιτεκτονικής. Αυτοί οι ελεύθεροι χώροι θα συνθέτουν ένα γραμμικό δίκτυο αυτόνομων οικοτόπων και δομών εργασίας, όπως τους περιέγραψε, οι κάτοικοι των οποίων θα ήταν υπεύθυνοι για την κατασκευή της υπόγειας πόλης τους.

Στην υπόγεια πόλη, οι ανεστραμμένοι ελαφρύ μεταλλικοί πύργοι και οι γέφυρες συνδέονται ηλεκτρονικά με μεγάλους δημόσιους επίγειους χώρους καθώς και μεταξύ τους. Οι δομές βρίσκονται σε συνεχή μεταμόρφωση που δονούνται από τις δυνάμεις της γης. Θεωρήθηκαν ως αλληλένδετα τοπία διαλόγου όπου υπάρχει απεριόριστη ελευθερία πρόσβασης στα συστήματα επικοινωνίας. Αυτές είναι οι «ελεύθερες ζώνες», που εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στη φιλοσοφία και το λεξιλόγιο του Γουντς ως *«Berlin Freezones»*. Σε αυτόν τον *ελεύθερο* *χώρο*, οι σταθμοί οργάνων διασφαλίζουν την αλληλεπίδραση με άλλους *ελεύθερους* *χώρους*, τοποθεσίες και χρήστες. Παίζουν το ρόλο ηλεκτρονικών κόμβων που συνδέονται με υπολογιστές και άλλες τηλεπικοινωνιακές συσκευές, θέτοντας έτσι τα θεμέλια για τη δημιουργία μιας δυναμικής σχέσης μεταξύ της φυσικής πραγματικότητας της αρχιτεκτονικής και του μη υλικού κόσμου της τεχνολογίας. Η υπόγεια κοινωνία μπορεί να επιβιώσει όσο παραμένει μυστική και μόνο εφόσον οι κάτοικοι χρησιμοποιούν τη νοημοσύνη τους για να φτάσουν σε μια κατάσταση αυτοοργάνωσης.

Στην επίγεια πόλη το έδαφος λειτουργεί ως επιφάνεια τριβής που αντιστέκεται στην ενέργεια της πόλης. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει ο Γουντ, η επίγεια ζωή περιορίζεται μόνο σε δύο διαστάσεις και η έννοια της επιφάνειας είναι ισχυρότερη από αυτή του βάθους. Υπό αυτή την έννοια, το έδαφος στέκεται ως όριο. Αντίθετα, στην υπόγεια πόλη, την πόλη του βάθους, η επιφάνεια δεν λειτουργεί ως σημείο αναφοράς. Οι υπόγειοι κάτοικοι δεν επιδιώκουν να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες με τυποποιημένο τρόπο και η αρχιτεκτονική του υπόγειου κόσμου στοχεύει να θέσει τα θεμέλια για μια νέα πλαστικότητα στον τρόπο σκέψης και εμπειρίας του χώρου ή αλλιώς, έναν πειραματικό τρόπο ζωής.

Επιρροές σε ταινίες
-------------------

Ο Γουντς μήνυσε τους παραγωγούς της ταινίας *Οι Δώδεκα Πίθηκοι*, ισχυριζόμενος ότι αντέγραψαν το έργο του με όνομα "Neomechanical Tower (Upper) Chamber". Ο Γουντς κέρδισε ένα «εξαψήφιο ποσό» και επέτρεψε στην ταινία να συνεχίσει να προβάλλεται. Οι τίτλοι τέλους αναφέρουν ότι τα σκηνικά της "Αίθουσας Ανακρίσεων" είναι εμπνευσμένα από τα έργα του. 

Ο Γουντς είναι αναγνωρισμένος ως ο «εννοιολογικός αρχιτέκτονας» για το *Alien 3*, καθιερώνοντας την εμφάνιση και την αίσθηση της ταινίας, ειδικά της εναρκτήριας σεκάνς

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 6  Μαΐου 2014.
2. 1 2  «Lebbeus Woods». (Ολλανδικά) *RKDartists*. 133745.
3. ↑  (Αγγλικά) *SNAC*. w6br8wvh. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 20  Δεκεμβρίου 2014.
5. ↑  «Lebbeus Woods, Experimental Architect, Dies». Ανακτήθηκε στις 30  Οκτωβρίου 2012.
6. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 1  Ιανουαρίου 2015.
7. ↑  www.sfmoma.org/explore/collection/artwork/17328.
8. ↑  (Αγγλικά) *Museum of Modern Art online collection*. 26299. Ανακτήθηκε στις 4  Δεκεμβρίου 2019.
9. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb150457851. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
10. ↑  Ανακτήθηκε στις 4  Μαρτίου 2021.
11. ↑  88500. Ανακτήθηκε στις 4  Δεκεμβρίου 2019.
12. ↑  Jean-Pierre Delarge: (Γαλλικά) *Le Delarge*. Gründ, Jean-Pierre Delarge. Παρίσι. 2001. 8635\_artiste\_WOODS\_Lebbeus. Ανακτήθηκε στις 22  Απριλίου 2022. ISBN-13 978-2-7000-3055-6. ISBN-10 2-7000-3055-9.
13. ↑  Ανακτήθηκε στις 14  Ιουνίου 2019.
14. ↑  Ανακτήθηκε στις 14  Ιουνίου 2019.
15. 1 2  (Ολλανδικά) *RKDartists*. rkd.nl/explore/artists/133745. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2022.
16. 1 2  «Lebbeus Woods Faculty Page at European Graduate School (Biography, bibliography and video lectures)». European Graduate School. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2010.
17. 1 2 3  «1994 Chrysler Design Award to Lebbeus Woods». *Chrysler Design Awards*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Σεπτεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2015.
18. 1 2  Yardley, William (31 Οκτωβρίου 2012). «Lebbeus Woods, Architect Who Bucked Convention, Dies at 72». *The New York Times*. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2019.
19. ↑  «Two Short Films Capture the Essence of Steven Holl Architects' Sliced Porosity Block» (στα αγγλικά). *ArchDaily*. 2013-02-20. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις October 14, 2018.. Ανακτήθηκε στις 2018-10-14.
20. ↑  Ouroussoff, Nicolai (August 25, 2008). «An Architect Unshackled by Limits of the Real World». *The New York Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις April 17, 2009.. Ανακτήθηκε στις May 7, 2010.
21. ↑  Domus Magazine March 2013
22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Woods, Lebbeus (1997). *Radical Reconstruction*. New York: Princeton Architectural Press. ISBN 1568982860.
23. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Woods, Lebbeus (1992). *ANARCHITECTURE: Architecture is a Political Act*. London: Academy Editions. σελίδες 8, 11, 46, 50. ISBN 1854901486.
24. ↑  Manaugh, Author Geoff (2 Μαρτίου 2012). «Star Wheel Horizon». *BLDGBLOG* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2019.
25. ↑  Woods, Lebbeus (2002). *War and Architecture*. New York: Princeton Architectural Press. σελ. 1. ISBN 1-56898-011-6.
26. ↑  Woods, Lebbeus. (2014). *Lebbeus Woods : architect*. The Drawing Center. ISBN 9780942324846.
27. ↑  Foucault, Michel (1993). *Οf Οther Spaces: Utopias and Heterotopias Architecture Culture 1943¬1968 - Α document anthology* (J. Ockman έκδοση). New York: Columbia University Graduate School of Architecture, Planning and Preservation, Rizzoli. ISBN 0847815110.
28. ↑  «LEBBEUS WOODS». *LEBBEUS WOODS* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2019.
29. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιουλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2014.
30. ↑  «Film credits for "Alien 3"». *IMDb*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Αυγούστου 2017. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2018.

Βιβλιογραφία
------------

* *Slow Manifesto: Lebbeus Woods Blog* by Clare Jacobson (2015), Princeton Architectural Press, (ISBN 978-1616893347)
* *OneFiveFour* (2011), Princeton Architectural Press, (ISBN 978-0-910-41380-0)
* *The Storm and the Fall* (2004), Princeton Architectural Press, (ISBN 978-1-568-98421-6)
* *Radical Reconstruction* (2001), Princeton Architectural Press, (ISBN 978-1-568-98286-1)
* *Pamphlet Architecture 15: War and Architecture* (1993), Princeton Architectural Press, (ISBN 978-1-568-98011-9)
* *The New City* (1992), Touchstone Books, (ISBN 978-0-671-78117-0) (hardcover), (ISBN 978-0-671-76812-6) (paperback)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Επίσημος ιστότοπος
* Ιστότοπος
* Lebbeus Woods Faculty Page at Cooper Union School of Architecture
* Lebbeus Woods Faculty Page at European Graduate School. (Biography, bibliography and video lectures)
* Research Institute for Experimental Architecture (RIEA)
* Carnegie Museum of Arts
* Cold Bacon
* 1994 Chrysler Design Award for Lebbeus Woods citation
* Lebbeus Woods-The Reality Of Theory
* BLDGBLOG: Without Walls: An Interview with Lebbeus Woods

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 112843370
* LCCN: n87905084
* ISNI: 0000 0001 1463 3253
* GND: 119129140
* SUDOC: 094510210
* BNF: cb150457851 (data)
* ULAN: 500020306
* BNE: XX1679384
* RKD: 133745

 |

 |