Ο **Χένρυ Μίλλερ** (*Henry Valentine Miller*, 26 Δεκεμβρίου 1891 - 7 Ιουνίου 1980) ήταν Αμερικανός συγγραφέας του οποίου το έργο άσκησε σημαντική επιρροή στη λογοτεχνία την περίοδο του μεσοπολέμου, ενώ εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους συγγραφείς της γενιάς μπιτ. Ως πεζογράφος διακρίνεται για το άμεσο, ελεύθερο και έντονα αυτοβιογραφικό ύφος του. Ανάμεσα στα κυριότερα έργα του συγκαταλέγονται ο *Τροπικός του Καρκίνου*, ο *Τροπικός του Αιγόκερω*,  *Ο Κολοσσός του Μαρουσιού* και η τριλογία *Η Ρόδινη Σταύρωση*. Εκτός από τη συγγραφή, ασχολήθηκε επίσης με τη ζωγραφική.

Βιογραφία
---------

Ο Χένρυ Μίλλερ γεννήθηκε στην πόλη της Νέας Υόρκης και έζησε τα παιδικά του χρόνια στο Μπρούκλιν. Το 1909 αποφοίτησε από το γυμνάσιο και συνέχισε να φοιτά στο κολέγιο City College της Νέα Υόρκης, όπου όμως παρέμεινε τελικά μόνο για δύο μήνες. Εγκαταλείποντας το κολέγιο, ο Μίλλερ εργάστηκε για ένα μεγάλο διάστημα σε πολλές διαφορετικές δουλειές. Το 1917 παντρεύτηκε την πρώτη του σύζυγο Beatrice Sylvas Wickens, με την οποία απέκτησε και ένα παιδί. Το 1920 προσελήφθη ως διευθυντής απασχόλησης τηλεγραφικής εταιρείας ενώ την ίδια περίπου εποχή θεωρείται πως άρχισε να ασχολείται με την λογοτεχνία, γράφοντας τα πρώτα του βιβλία, τα οποία όμως δεν δημοσιεύτηκαν έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990, μετά το θάνατό του. 

Την περίοδο 1928-1929, έχοντας ήδη εγκαταλείψει την εργασία του από το 1924 και αφοσιωμένος στο λογοτεχνικό του έργο, έζησε για αρκετούς μήνες στην Ευρώπη μαζί με την δεύτερη σύζυγό του Τζουν Μάνσφιλντ, η οποία και τον συντηρούσε οικονομικά. Τον επόμενο χρόνο, εγκαταστάθηκε μόνος στο Παρίσι, όπου έζησε περίπου μέχρι την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, συντηρούμενος κυρίως χάρη στη συνδρομή φίλων του. Το φθινόπωρο του 1931, ο Μίλλερ προσελήφθη ως διορθωτής κειμένων στην εφημερίδα *Chicago Tribune* και ειδικότερα για την έκδοση που κυκλοφορούσε τότε στο Παρίσι. Για την πρόσληψή του σημαντικό ρόλο είχε ο στενός του φίλος Alfred Perlès, δημοσιογράφος της εφημερίδας. Ο ίδιος ο Μίλλερ, χρησιμοποίησε το όνομα του τελευταίου προκειμένου να δημοσιευτούν δικά του άρθρα, καθώς ως διορθωτής δεν είχε το δικαίωματα να δημοσιεύει προσωπικά κείμενα. 

Η είσοδος του Μίλλερ στους λογοτεχνικούς κύκλους σημειώθηκε με την δημοσίευση του μυθιστορήματος του *Τροπικός του Καρκίνου*, βιβλίο που δημοσιεύτηκε στη Γαλλία το 1934 χρηματοδοτούμενο από την Αναΐς Νιν και που αποτυπώνει τα πρώτα χρόνια αυτοεξορίας του Μίλλερ στο Παρίσι. Το πρωτότυπο χειρόγραφο του Μίλλερ είχε ολοκληρωθεί στην πραγματικότητα δύο περίπου χρόνια νωρίτερα. Ο *Τροπικός του Καρκίνου* είχε σημαντική απήχηση, καταγράφοντας συγχρόνως περισσότερες από δύο εκατομμύρια πωλήσεις τα δύο πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας του. 

Ο Μίλλερ εγκατέλειψε το Παρίσι το 1939, μετά τη δημοσίευση του *Τροπικού του Αιγόκερω*, ο οποίος μαζί με τον *Τροπικό του Καρκίνου* παρέμειναν απαγορευμένα και ανέκδοτα βιβλία στις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Το επόμενο διάστημα επισκέφτηκε την Ελλάδα όπου έζησε για περίπου έξι μήνες. Σε αυτή την περίοδο επισκέφτηκε την Αθήνα, την Πελοπόννησο αλλά και αρκετά από τα νησιά της Ελλάδας και γνωρίστηκε με τον Γιώργο Σεφέρη και τον Γιώργο Κατσίμπαλη, από τον οποίο είναι εμπνευσμένος και ο τίτλος του βιβλίου του *Κολοσσός του Μαρουσιού*. Στο έργο αυτό, που δημοσιεύτηκε το 1941, ο Μίλλερ περιέγραψε το σύντομο διάστημα της παραμονής του στην Ελλάδα φροντίζοντας παράλληλα να προβάλλει τις σκέψεις του για την ευρύτερη σημασία της Ελλάδας. 

Επέστρεψε στην Αμερική το 1940 και για ένα διάστημα ταξίδεψε ανά την χώρα, γεγονός που οδήγησε και στην έκδοση του *Κλιματισμένος εφιάλτης* (*Air-conditioned Nightmare*), έργο ταξιδιωτικό αλλά και κριτικό απέναντι στα ήθη της αμερικανικής κοινωνίας. Το 1944 εγκαταστάθηκε στο Μπιγκ Σερ της Καλιφόρνιας, όπου έζησε μέχρι το 1963 και εξακολούθησε να γράφει. Σε αυτό το διάστημα ολοκλήρωσε και δημοσίευσε αρκετά έργα, μεταξύ των οποίων η αυτοβιογραφική τριλογία *Η Ρόδινη Σταύρωση*, αποτελούμενη από τα βιβλία *Sexus* (1949), *Plexus* (1953) και *Nexus* (1960) καθώς και το *Ο καιρός των δολοφόνων* (1956), που αποτυπώνει τη σχέση του Μίλλερ με το έργο του γάλλου ποιητή Ρεμπώ. Το 1961 εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Αμερική o *Τροπικός του Καρκίνου* προκαλώντας δικαστικές διαμάχες περί λογοκρισίας του έργου που κατέληξαν οριστικά στην μη απαγόρευση του το 1964.

Τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια της ζωής του έζησε στο Λος Άντζελες. Μετά το θάνατό του, το 1980, αποτεφρώθηκε και οι στάχτες του σκορπίστηκαν στο Μπιγκ Σερ όπου έζησε και το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του.

Έργο
----

### Λογοτεχνία

* *Τροπικός του Καρκίνου* (1934)
* *Black Spring* (Μαύρη Άνοιξη, (1936) ― ελλην.μετάφρ.Λ.Θεοδωρακόπουλος ("Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος")
* *Τροπικός του Αιγόκερω* (1939)
* *Ο κόσμος του σεξ* (1940)
* *Crazy Cock ή Το Τρελό Πουλί* (1940)
* *Ο Κολοσσός του Μαρουσιού* (1941)
* *Κλιματιζόμενος εφιάλτης* (1945)
* *Sexus* (πρώτο μέρος της τριλογίας *Η Ρόδινη Σταύρωση*) (1949)
* *Plexus* (δεύτερο μέρος της τριλογίας *Η Ρόδινη Σταύρωση*) (1953)
* *Ήρεμες μέρες στο Κλισύ* (1956)
* *Ο Καιρός των Δολοφόνων* (1956)
* *Nexus* (τρίτο μέρος της τριλογίας *Η Ρόδινη Σταύρωση*) (1960)
* *Μολόχ* (ελλ. έκδοση 1996)
* *Πρώτες εντυπώσεις από την Ελλάδα (ελλ. έκδοση 1985)*
* *Ένας Διάβολος στον Παράδεισο*

### Ζωγραφική

Ο Μίλλερ εκτός από τη λογοτεχνία, ασχολήθηκε και με τη ζωγραφική, πραγματοποιώντας και εκθέσεις έργων του, που αποτελούσαν κυρίως υδατογραφίες. Η πρώτη του ατομική έκθεση οργανώθηκε το 1927 ενώ ακολούθησαν και άλλες σε διάφορες χώρες. Εκτιμάται πως συνολικά ολοκλήρωσε περισσότερα από διακόσια έργα, μέρος των οποίων φιλοξενείται στα Μουσείο Τέχνης Χένρυ Μίλλερ στην πόλη Ναγκάνο της Ιαπωνίας και στο Μπιγκ Σερ.

Βιβλιογραφία
------------

* Φρεντερίκ Ζακ Ταμπλ, *Henry Miller, Στον τροπικό του έρωτα και της αναρχίας*, εκδ. Ηλέκτρα
* Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Χένρυ Μίλλερ, *Χρονικό Φιλίας*, εκδ. Καστανιώτης. Αλληλογραφία του Χ. Μίλλερ με τον ζωγράφο Ν. Χατζηκυριάκο-Γκίκα.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
2. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11916130q. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
3. ↑  «Henry Miller». (Ολλανδικά) *RKDartists*. 107775.
4. ↑  Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
5. ↑  (Αγγλικά) *Find A Grave*. 2458. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
6. ↑  «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Henry-Miller. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
7. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
8. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11916130q. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
9. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 25  Ιουνίου 2015.
10. ↑  *The Fine Art Archive*. cs.isabart.org/person/81091. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
11. ↑  (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 12  Δεκεμβρίου 2011. 500338916. Ανακτήθηκε στις 14  Μαΐου 2019.
12. 1 2  Ανακτήθηκε στις 27  Σεπτεμβρίου 2021.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Χένρυ Μίλλερ** |

* Ιστοσελίδα αφιερωμένη στο Χένρυ Μίλλερ (Αγγλικά)
* Henry Miller Memorial Library (Αγγλικά)
* Βιογραφία (Αγγλικά)
* Μουσείο Τέχνης Henry Miller (Αγγλικά)

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 59086729
* **Europeana**: agent/base/60651
* **ΕΒΕ**: 67632
* **AA**: 55531
* **BiblioNet**: **10268**
* LCCN: n79069799
* ISNI: 0000 0001 2134 8039
* GND: 118582518
* SELIBR: 218046
* SUDOC: 027029875
* BNF: cb11916130q (data)
* BIBSYS: 90079788
* ULAN: 500338916
* MusicBrainz: 173f7768-e03b-4d89-8adb-67c75e96e385
* NLA: 35352693
* NDL: 00450064
* NKC: jn19990005728
* ICCU: CFIV011639
* BNE: XX982796
* CiNii: DA00330956
* RKD: 107775

 |

 |