Ο Αυτοκράτορας Νικηφόρος Γ΄ πλαισιώνεται από ανώτερους αξιωματούχους της Αυλής του, όλοι τους *πρόεδροι*, σε ένα χειρόγραφο της δεκαετίας του 1070. Από αριστερά: ο *πρόεδρος επί του κανικλείου*, ο *πρωτοπρόεδρος προτοβεστιάριος* (ευνούχος, αφού δεν είναι γενειοφόρος), ο Αυτοκράτορας με εκατέρωθεν τις αλληγορίες της Αλήθειας και της Δικαιοσύνης, ο *πρόεδρος δεκανός* και ο *πρόεδρος μέγας πριμικήριος*. 
Ο **πρόεδρος** ήταν ανώτερος Βυζαντινός αυλικός και εκκλησιαστικός τίτλος από τον 10ο έως τα μέσα του 12ου αι.

Δικαστική αξιοπρέπεια
---------------------

Ο τίτλος δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 960 από τον Νικηφόρο Β΄ Φωκά και απονεμήθηκε για πρώτη φορά στον Βασίλειο Λεκαπηνό, τον ευνούχο *παρακοιμούμενο*. Τοποθετήθηκε πολύ υψηλά στην ιεραρχία της αυλής, ερχόμενος αμέσως κάτω από τη θέση της *ζωστής πατρίκιας* και πριν από τον *μάγιστρο*, που σημαίνει ότι ήταν ο ανώτερος μη αυτοκρατορικός τίτλος ανοικτός στους άνδρες. Ο τίτλος προφανώς συνέχισε να περιορίζεται στους ευνούχους μέχρι τα μέσα του 11ου αι. όταν άνοιξε στην ευρύτερη αριστοκρατία και απονεμήθηκε εκτενώς.  Κάτοχος αυτής της διάκρισης ήταν και ο πρόεδρος της Συγκλήτου και ο όρος πρόεδρος χρησιμοποιήθηκε συχνά για να δηλώσει την προτεραιότητα σε άλλα αξιώματα, π.χ. *πρόεδρος των νοταρίων* για τον *πρωτονοτάριο.* Ο τίτλος απονεμήθηκε ευρέως τον 11ο αι. αφότου άνοιξε σε μη ευνούχους, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ο ***πρωτοπρόεδρος*** (πρώτος *πρόεδρος*), για να διακρίνει τον πιο ανώτερο από τους κατόχους του τίτλου. Ο τίτλος, μαζί με το μεγαλύτερο μέρος της ονοματολογίας της μεσοβυζαντινής αυλής, έπεσε σταδιακά σε αχρηστία την περίοδο των Κομνηνών και εξαφανίστηκε τον τελευταίο 12ο αι.  Σύμφωνα με το *Περί βασιλείου τάξεως* (I.97) του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ Πορφυρογέννητου (βασ. 913–959), τα ρούχα και τα διακριτικά των *προέδρων* τη δεκαετία του 960 ήταν: «ένας ροζ χρώματος και χρυσοκέντητος χιτώνας [τουνίκα], μία ζώνη επικαλυμμένη με πολύτιμους λίθους και μια λευκή *χλαμύδα* [μανδύας] στολισμένη με χρυσές ταινίες και με δύο χρυσές *τάβλες* [τετράγωνα κεντήματα] και διακόσμηση από φύλλα κισσού».

Εκκλησιαστικό αξίωμα
--------------------

Ο όρος *πρόεδρος* χρησιμοποιήθηκε συχνά για έναν επίσκοπο, ο οποίος ήταν φυσικά ο πρόεδρος του τοπικού κλήρου, και σε μερικές σπάνιες περιπτώσεις για τους μητροπολίτες επισκόπους. Τον 13ο αι. όμως απέκτησε μια πιο συγκεκριμένη σημασία: δόθηκε σε επισκόπους, που είχαν ταυτόχρονα τη δικαιοδοσία σε μια κενή επισκοπική έδρα. Ως *πρόεδρος* της κενής επισκοπικής έδρας, αυτός ο επίσκοπος διηύθυνε τη διοίκησή του, αλλά διαφοροποιείτο από τον κανονικό επίσκοπο, αφού ποτέ δεν είχε εγκατασταθείε επίσημα σε αυτή την επισκοπική έδρα. Όπως και στην Αυλή, ο όρος *πρόεδρος* χρησιμοποιήθηκε επίσης για να δηλώσει την προτεραιότητα μεταξύ μιας ομάδας αξιωματούχων.

Δείτε επίσης
------------

* Προκαθήμενος
* Praeses (κυβερνήτης)
* Πριμικήριος

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

1. ↑  Spatharakis 1976.
2. 1 2 3  ODB.

Πηγές
-----

* (Αγγλικά) Kazhdan, Alexander, επιμ. (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Οξφόρδη και Νέα Υόρκη: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Spatharakis, Ioannis (1976). *The Portrait in Byzantine Illuminated Manuscripts*. Leiden: E. J. Brill. ISBN 978-90-04-04783-9.