Ο **Πιερ Σιμόν Λαπλάς** FRS (*Pierre-Simon Laplace*, 23 Μαρτίου 1749 – 5 Μαρτίου 1827) ήταν Γάλλος μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος. Οι μελέτες του πάνω στη μηχανική του αστρονομικού συστήματος έδωσαν τεράστια ώθηση στην έρευνα του διαστήματος.

Βιογραφία
---------

Γεννήθηκε το 1749 στο Μπωμόν-αν-Ωζ (*Beaumont-en-Auge*), στη στρατιωτική σχολή του οποίου σπούδασε με τη βοήθεια των συμπατριωτών του, επειδή προερχόταν από φτωχή οικογένεια. Σε ηλικία 18 ετών (1767) διορίστηκε καθηγητής των μαθηματικών στη στρατιωτική σχολή του Παρισιού. Άρχισε από τότε να ασχολείται πολύ σοβαρά με την έρευνα και το 1773 παρουσίασε πρότυπη μαθηματική εργασία επί διαφορικού λογισμού. Τότε έγινε μέλος της Ακαδημίας Επιστημών της Γαλλίας και πρόεδρος της επιτροπής οργάνωσης του Πολυτεχνείου. Εκλέχθηκε γερουσιαστής και αργότερα έφτασε μέχρι το αξίωμα του υπουργού Εσωτερικών. Το 1804 έλαβε τον τίτλο του κόμητα και το 1817 τον τίτλο του μαρκήσιου, μετά από την αποκατάσταση των Βουρβόνων. Πέθανε το 1827.

Συνέγραψε σειρά έργων που εξέδωσε αργότερα η γαλλική κυβέρνηση σε επτά τόμους και στη συνέχεια και η Ακαδημία των Επιστημών.

Έργο
----

Εξέτασε πολλά θέματα που προβλημάτιζαν την εποχή του πάνω στην Ουράνια μηχανική. Την ελλειπτική κίνηση των πλανητών, τις κινήσεις της Σελήνης, το σχήμα της Γης, τη μέθοδο για να βρεθεί η απόσταση του Ήλιου, τις τροχιές των πλανητών Δία και Κρόνου κλπ. Η θεωρία του για την κοσμογονία εκτίθεται μέσα από το έργο του «Έκθεση του συστήματος του κόσμου» που εξέδωσε το 1796. Σημειώνεται πως το έργο αυτό επανεκδόθηκε το 1824 μαζί με την «Ιστορία της Αστρονομίας».

Είναι επίσης αυτός που επινόησε την περίφημη εξίσωση Λαπλάς. Αν και ο μετασχηματισμός Λαπλάς ονομάζεται προς τιμή του Λαπλάς (διότι χρησιμοποίησε το μετασχηματισμό στην εργασία του για τη θεωρία πιθανοτήτων), ο μετασχηματισμός αυτός ανακαλύφθηκε αρχικά από τον Ελβετό μαθηματικό Λέοναρντ Όιλερ. Ο μετασχηματισμός Λαπλάς εμφανίζεται σε όλους τους κλάδους της μαθηματικής φυσικής. Επίσης μεγάλη ήταν η συνεισφορά του στην αναλυτική θεωρία των πιθανοτήτων.

Ακόμη, μια άλλη συνεισφορά του Λαπλάς, αγγίζοντας τον τομέα της Στατιστικής Φυσικής, ήταν ο «Δαίμονα του Λαπλάς». Η βασική ιδέα ήταν πως αφορούσε έναν υποθετικό δαίμονα που, αν γνώριζε την ακριβή θέση του κάθε ατόμου στο Σύμπαν, τότε θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τους νόμους του Νεύτωνα για να αποκαλύψει όλη την πορεία των κοσμικών γεγονότων, του παρελθόντος και του παρόντος: Αν θεωρηθεί για μια στιγμή ότι υπάρχει μια νοημοσύνη ικανή να κατανοήσει όλες τις δυνάμεις που κινητοποιούν τη φύση, καθώς και την αντίστοιχη κατάσταση των όντων που τη συνθέτουν, θα περιέκλειε στον ίδιο μαθηματικό τύπο τις κινήσεις των μεγαλύτερων ατόμων. Αφού γι αυτήν τίποτα δε θα ήταν αβέβαιο, το μέλλον, όπως ακριβώς και το παρελθόν, θα φάνταζε στα μάτια της ως παρόν.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb119110516. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
2. 1 2  *MacTutor History of Mathematics archive*. Ανακτήθηκε στις 22  Αυγούστου 2017.
3. ↑  (Γαλλικά) *Βάση δεδομένων Léonore*. Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας. LH//1477/83. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. ↑  Arthur Berry: «A Short History of Astronomy» (Βρετανικά αγγλικά) John Murray. Λονδίνο. 1898.
5. 1 2  (Ιταλικά) *www.accademiadellescienze.it*. Pierre-Simon-Laplace. Ανακτήθηκε στις 1  Δεκεμβρίου 2020.
6. ↑  (Αγγλικά) *SNAC*. w6bz69tb. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
7. ↑  «Fellow of the Royal Society». *Maths History* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Ιουνίου 2023.
8. 1 2 3  «Pierre-Simon Laplace - Biography». *Maths History* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Ιουνίου 2023.
9. ↑  Mécanique céleste by Laplace, Pierre Simon, marquis de, 1749-1827
10. ↑  Σχετικό μαθηματικό μυθιστόρημα: «Ο δαίμονας του Λαπλάς», Άνταμ Φάουερ, Μίνωας 2007

Πηγές
-----

* Ο μετασχηματισμός Λαπλάς, Wolfram Mathworld (Αγγλικά)
* Η εξίσωση του Λαπλάς, Wolfram Mathworld (Αγγλικά)
* Περισσότερα για την εξίσωση του Λαπλάς και η σχέση της με την εξίσωση του Πουασόν, HyperPhysics (Αγγλικά)
* Ο τελεστής του Λαπλάς, Wolfram Mathworld (Αγγλικά)

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Πιερ-Σιμόν ντε Λαπλάς** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 4932158
* **ΕΒΕ**: 138921
* **AA**: 153460
* LCCN: n81077094
* ISNI: 0000 0001 2275 8822
* GND: 118726536
* SELIBR: 205973
* SUDOC: 026965704
* BNF: cb119110516 (data)
* BIBSYS: 90325609
* MGP: 108295
* NLA: 35803805
* NDL: 00446884
* NKC: mzk2003202328
* Léonore: 212280
* ICCU: CFIV073747
* BNE: XX961601
* CiNii: DA00541168

 |

 |