Συντεταγμένες: 38°23′45″N 21°53′42″E﻿ / ﻿38.39583°N 21.89500°E﻿ / 38.39583; 21.89500

Η **Μανάγουλη** είναι πεδινό χωριό της Δωρίδας στην Περιφερειακή ενότητα Φωκίδας με υψόμετρο 12 μέτρα.

Γεωγραφία - Ιστορία
-------------------

Η Μανάγουλη βρίσκεται στα δυτικά όρια με την Περιφερειακή Ενότητα Αιτωλοακαρνανίας και κοντά στα παράλια του Κορινθιακού κόλπου. Είναι κτισμένη στο κέντρο της πεδιάδας του ποταμού Μόρνου, σε απόσταση 69 χλμ. ΝΔ. από το Λιδωρίκι, μόλις 6 χλμ. Α. από την Ναύπακτο και 6 χλμ. ΝΔ. από το Ευπάλιο. Οι κάτοικοί της ασχολούνται με την γεωργία, την κτηνοτροφία και την αλιεία. Παράγουν καλαμπόκι, τριφύλλι και εσπεριδοειδή. Σύμφωνα με ορισμένους το όνομά της είναι σύνθετο και προέρχεται από τις λέξεις "Μάνα" και "Γούλιασμα" η οποία σημαίνει τη λάσπη που εναποθέτουν τα νερά του ποταμού όταν υπερχειλίουν δημιουργώντας εύφορα και παραγωγικά χωράφια.

Στα νότια της Μανάγουλης βρίσκονται τα Κουτσούκια, θερινός παραθαλάσσιος οικισμός με λιγοστά σπίτια και βορειοδυτικά ο οικισμός Ρούτσος. Νοτιοανατολικά στη Χιλιαδού υπάρχουν ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα καταλύματα, εκτεταμένη πλαζ για θαλασσινά μπάνια και ρεμέτζο σκαφών αναψυχής. Στο χωριό δραστηριοποιείται ο Λαογραφικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Μανάγουλης με σκοπό, μεταξύ των άλλων, την αναζήτηση, μελέτη και προβολή της ιστορίας και των λαογραφικών στοιχείων του χωριού και της ευρύτερης περιοχής.

Ο ενοριακός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Το εξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής (Παναγία Φανερωμένη), που είναι χτισμένο πάνω σε λόφο στον χώρο αρχαίου ναού του Απόλλωνος και που στον περίβολό του υπάρχουν κατάλοιπα αρχαίου άλσους ελαιών, πανηγυρίζει την Παρασκευή του Πάσχα. Ανατολικά της εκκλησίας (στη θέση Γουβός) πιθανολογείται η αρχαία πόλη των Ερυθρών, που την αναφέρει ο Θουκυδίδης.

Διοικητικά
----------

Μετά την απελευθέρωση αναφέρεται επίσημα το 1869 ΦΕΚ 57Α - 31/12/1869 αποσπάται από τον τότε δήμο Ποτιδανείας και να προσαρτάται στον τότε δήμο Οινεώνος. Το 1924 με το ΦΕΚ 135Α - 17/06/1924 ορίστηκε έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 ως κοινότητα έχει πληθυσμό 579 κατοίκους, ενώ ως οικισμός 321 και με την εφαρμογή του προγράμματος Καλλικράτης από το 2011 μαζί με τον Λόγγο και τη Χιλιαδού αποτελούν την Τοπική Κοινότητα Μανάγουλης της Δημοτικής Ενότητας Ευπαλίου του Δήμου Δωρίδος.

##### Απογραφές πληθυσμού

| Απογραφή | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Πληθυσμός | 508 | 495 | 473 | 493 | 344 | 347 | 321 |

Αθλητισμός
----------

Ο προπονητής Νόνι Λίμα και ο στράικερ Πάνος Κυριαζής
Ο **Α.Ο. Δωρικός** είναι αθλητικός σύλλογος της Φωκίδας, με έδρα το χωριό Μανάγουλη της επαρχίας Δωρίδας.
Η μεγαλύτερη διάκριση στην ιστορία του είναι η κατάκτηση του πρωταθλήματος της Α΄Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Φωκίδας και η συμμετοχή του στο Ειδικό πρωτάθλημα της Ε.Π.Ο. για την άνοδο στη Δ΄Εθνική κατηγορία, την περίοδο 1998-99, με προπονητή το Νόνι Λίμα.

Το 2010 ο Δωρικός αναδείχθηκε για 2η φορά στα χρονικά πρωταθλητής Φωκίδας, αλλά δεν δήλωσε συμμετοχή στο Περιφερειακό Πρωτάθλημα, λόγω οικονομικών κυρίως προβλημάτων.

Για τις επόμενες δύο ποδοσφαιρικές περιόδους 2010-2011 και 2011-2012 το σωματείο παρέμεινε ανενεργό. Το 2012 δήλωσε συμμετοχή στο Β' τοπικό Πρωτάθλημα της Ε.Π.Σ. Φωκίδας, όπου αναδείχθηκε πρωταθλητής, και προβιβάστηκε στο Α' τοπικό. Το σωματείο έχει πλέον μετονομαστεί σε Α.Ο. ΔΩΡΙΕΙΣ διατηρώντας την έδρα του καθώς και τη δωρική περικεφαλαία που υπήρχε στο σήμα του μπροστά από μια ασπίδα και ένα ξίφος, πλαισιωμένη με δάφνες. Στις 18 Φεβρουαρίου του 2015 η ομάδα αναδείχθηκε Κυπελλούχος Φωκίδας, επικρατώντας στον Τελικό του γηπέδου της Άμφισσας με σκορ 1-0 του Αστέρα Ιτέας.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Ελληνικά) *Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής*.
2. ↑  *Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή*. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 263, τομ. 26.
3. ↑  «ΜΑΝΑΓΟΥΛΗ (Χωριό) ΕΥΠΑΛΙΟ - GTP». *www.gtp.gr*. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2020.
4. ↑  «Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών». *ΕΕΤΑΑ*. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2020.
5. ↑  «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011», σελ. 10669 (σελ. 195 του pdf)
6. ↑   *Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Μαρτίου 1951*, σελ. 180 του pdf. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-05-14. .
7. ↑   *Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961*, σελ. 173 του pdf. .
8. ↑   *Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971*, σελ. 170 του pdf. .
9. ↑   *Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981*, σελ. 181 του pdf. .
10. ↑   *Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991*, σελ. 226 του pdf. .
11. ↑   *Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001*, σελ. 225 του pdf. .
12. ↑  Φύλλο "Αθλητικής Ηχούς", της 21 Μαΐου 1999, σελ. 14-"*Τα μπαράζ για τη Δ΄Εθνική*"
13. ↑  Τοπικό ιστολόγιο Ναυπακτίας-Δωρίδας
14. ↑  «Ναυπακτία News: "*Στους Δωριείς το Κύπελλο Φωκίδας*"». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Φεβρουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2015.

Πηγές
-----

* Το ηλεκτρονικό αρχείο της εφημερίδας "ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΗΧΩ
* Αρχείο της Ε.Π.Σ. Φωκίδας
* Φωκίδα ΣΠΟΡ
* Εφημερίδα *ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ*

|  |  |
| --- | --- |
| wiktionary logowiktionary logo | Το *Βικιλεξικό* έχει σχετικό λήμμα:  **Μανάγουλη**  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Δωρίδος |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βαρδουσίων | 
* Αλποχώρι
* Αρτοτίνα
* Διχώρι
* Ζωριάνος
* Κερασιές
* Κόκκινο
* Κουπάκι
* Κριάτσι
* Κροκύλειο
* Πενταγιοί
* Περιβόλι
* Τρίστενο
* Υψηλό Χωριό
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ευπαλίου | 
* Άγιος Πολύκαρπος
* Γρηγορίτικα
* Δροσάτο
* Ευπάλιο
* Κάμπος
* Καστράκι
* Κλήμα
* Λόγγος
* Μαγούλα
* Μαλάματα
* Μανάγουλη
* Μαραθιάς
* Μοναστηράκι
* Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Βαρνακόβης
* Παλαιόμυλος
* Παλαιοξάρι
* Παλαιοχώρι
* Παραλία Σεργούλας
* Πευκάκι
* Πηγή
* Ποτιδάνεια
* Πύργος
* Σεργούλα
* Σκάλωμα
* Τείχιο
* Τρίκορφο
* Φιλοθέη
* Χιλιαδού
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Λιδωρικίου | 
* Άβορος
* Αιγίτιο
* Αμυγδαλιά
* Βραΐλα
* Δάφνος
* Διακόπι
* Δωρικό
* Κάλλιο
* Καρούτες
* Κλήμα
* Κονιάκος
* Λεύκα
* Λευκαδίτι
* Λιδωρίκι
* Μαλανδρίνο
* Παλαιόκαστρο
* Πεντάπολις
* Περιθιώτισσα
* Σκαλούλα
* Στίλια
* Συκέα
* Σώταινα
* Τριβίδι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τολοφώνος | 
* Αγία Ειρήνη
* Άγιος Ιωάννης νησίδα\*
* Άγιος Νικόλαος
* Άγιος Νικόλαος νησίδα\*
* Άγιος Σπυρίδων
* Γλυφάδα
* Δαφνοχώρι
* Ελαία
* Ερατεινή
* Καλλιθέα
* Κλοβινός
* Μακρινή
* Μηλέα
* Όρμος Λεμονιάς
* Πάνορμος
* Παραλία Τολοφώνος
* Πρασούδι νησίδα\*
* Σπηλιά
* Τολοφώνα
* Τριζόνια νησίδα
* Φλαμπουράκια
* Χάνια
 |
|  |
| 
* Έδρα: Λιδωρίκι
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |