```
Η **ρουπία** (rupee, στη γλώσσα Χίντι: रुपया) είναι το νόμισμα της Ινδίας. Ο κωδικός του νομίσματος (ISO 4217 είναι INR. Την αρμοδιότητα για την έκδοση του νομίσματος έχει η Αποθεματική Τράπεζα της Ινδίας. Τα πιο κοινώς χρησιμοποιημένα σύμβολα για τη ρουπία είναι τα Rs, ₨, रू και ₹. Στις 5 Μαρτίου του 2009 η ινδική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη διεξαγωγή διαγωνισμού για τη δημιουργία ενός συμβόλου για τη ρουπία.  Η σύγχρονη ρουπία υποδιαιρείται σε 100 *paise* (στον ενικό *paisa*).
```

Η ρουπία είναι γνωστή στα περισσότερα μέρη της Ινδίας με τις ονομασίες rupee, rupaya (Χίντι), roopayi στην Τελούγκου(రూపాయి) και στην Κανάντα (ರೂಪಾಯಿ), rubai στην Ταμίλ (ரூபாய்), roopa στη Μαλαγιάλαμ(രൂപ) ή ένας από τους άλλους τύπους από το σανσκριτικό *rupyakam*  Ωστόσο στη Δυτική Βεγγάλη, στην Τριπούρα, Ορίσα και στο Άσαμ επίσημα η ρουπία ονομάζεται με ονόματα που προέρχονται από το σανσκριτικό*Tanka*. Γι' αυτό ονομάζεται টাকা *Taka* στη γλώσσα Μπενγκάλι, টকা *tôka* στα ασαμέζικα και ଟଙ୍କା *Tôngka* στη γλώσσα Ορίγια,με το σύμβολο T γράφεται στα ινδικά τραπεζογραμμάτια. .

Στις 25 Μαΐου του 2009 η ισοτιμία ήταν 47,08 ρουπίες προς 1 Δολάριο ΗΠΑ.

Ιστορία
-------

Η Ινδία κυκλοφόρησε κέρματα στα αρχαία χρόνια, γύρω στον 6ο αιώνα π.Χ. Η πρώτη ρουπία θεωρείται ότι εισήχθη από τον Σερ Σαχ Σουρί (Sher Shah Suri, 1486-1545), και βασίστηκε σε 40 τεμάχια χαλκού (paisa) ανά ρουπία. 

Στη διάρκεια της βρετανικής αποικιοκρατίας η υποδιαίρεση ήταν τα 16 άνας (annas). Το κάθε άνα υποδιαιρέθηκεσε 4 πάισε ή 12 πάισε. Ως το 1815, η Προεδρία του Μαδράς εξέδιδε νόμισμα, το φανάμ, με τα 12 φανάμ να ισούνται με 1 ρουπία.

Ιστορικά η ρουπία,που προέρχεται από την σανσκριτική λέξη ραούπγια, που σημαίνει *ασήμι*, ήταν ένα ασημένιο κέρμα. Το γεγονός αυτό είχε επιπτώσεις το 19ο αιώνα, όταν οι ισχυρότερες οικονομίες στον κόσμο χρησιμοποιούσαν τον χρυσό ως μονάδα. Το 1898 η ρουπία προσαρμόστηκε στις μονάδες χρυσού μέσω της βρετανικής λίρας. Έτσι, οι 15 ρουπίες ήταν ίσες σε αξία με 1 λίρα. Ωστόσο, το 1927 η ισοτιμία μειώθηκε, σε 13,5 ρουπίες προς 1 λίρα Αγγλίας. Η ισοτιμία εκείνη διατηρήθηκε ως το 1966, οπότε η αξία του ινδικού νομίσματος υποτιμήθηκε και τέθηκε σε σύγκριση με το δολάριο των ΗΠΑ, ως την υποτίμηση του τελευταίου, το 1971.

Η ινδική ρουπία αντικατέστησε την Δανική ρουπία της Ινδίας το 1845, τη Ρουπία Γαλλικών Ινδιών το 1954 και το Εσκούδο των Πορτογαλικών Ινδιών το 1961. Έπειτα από την ανεξαρτησία, το 1947, η ινδική ρουπία αντικατέστησε τα νομίσματα όλων των κρατών, τα οποία προηγουμένως ήταν αυτόνομα.

Το 1957 πραγματοποιήθηκε η υποδιαίρεση της ρουπίας με βάση το δεκαδικό σύστημα. Έτσι, η ρουπία υποδιαιρέθηκε σε 100 *νάγιε πάισε* (νέα πάισε στη γλώσσα Χίντι). Το 1964 καταργήθηκε το αρχικό "νάγιε".

Χρήση εκτός Ινδίας
------------------

Με τη διαίρεση της Ινδίας, γεννήθηκε η πακιστανική ρουπία και αρχικά χρησιμοποιούνταν εκεί ινδικά κέρματα, με τα χαρτονομίσματα να κυκλοφορούν μαζί με την Ινδία στο Πακιστάν. Τα προηγούμενα χρόνια, η ινδική ρουπία θεωρούνταν επίσημο νόμισμα και άλλων χωρών, όπως Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ και τα σημερινά Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στη Μαλαισία. Το 1959 η Ρουπία του Κόλπου (XPGR) εισήχθη από την ινδική κυβέρνηση σε αντικατάσταση της ινδικής ρουπίας αποκλειστικά εκτός Ινδίας.

Το Νγκούλτρουμ του Μπουτάν έχει ίση αξία με την ινδική ρουπία.Στο βασίλειο αυτό γίνονται δεκτά και τα δύο νομίσματα. Η ρουπία της Ινδίας είναι νόμιμη για τις συναλλαγές επίσης στα σύνορα του Νεπάλ με την Ινδία.

Κέρματα
-------

Οι τρεις προεδρίες που ιδρύθηκαν από την Βρετανική Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών (στη Βεγγάλη, στη Βομβάη και στο Μαδράς, κυκλοφόρησαν τα δικά τους κέρματα ως το 1835. Το 1862 εισήχθησαν κέρματα, που είχαν το πορτρέτο της Βασίλισσας Βικτωρίας και τη λέξη «Ινδία». Από ασημένια τα κέρματα άρχισαν να κατασκευάζονται από μπρούντζο. Τη δεκαετία του 1940 εισήχθησαν και χαλκονικέλινα κέρματα.

Μετά την ανεξαρτησία, εισήχθησαν τα πρώτα κέρματα το 1950. Ήταν σε αξίες του 1 πάισε, ½, 1 και 2 άννας, ¼, ½ και της 1 ρουπίας. Τα πρώτα κέρματα με το δεκαδικό σύστημα ήταν των 1, 2, 5, 10, 25 και των 50 νάγιε πάισε και της 1 ρουπίας. Από το 1964 ως το 1967 κυκλοφόρησαν κέρματα των 1, 2, 3, 5 και 10 πάισε από αλουμίνιο. Το 1968 κυκλοφόρησαν τα 20 πάισε, τα οποία αντικαταστάθηκαν από αλουμινένια κέρματα το 1982. Μεταξύ 1972 και 1975 το νικέλιο αντικαταστάθηκε από χαλκονικέλιο στα κέρματα των 25 και των 50 paise και της 1 ρουπίας. Το 1982 κυκλοφόρησαν κέρματα (2 ρουπίες) από χαλκονικέλιο. Λίγα χρόνια μετά, το 1988 εισήχθησαν κέρματα από ανοξείδωτο χάλυβα σε αξίες των 10, 25 και 50 πάισε, για να ακολουθήσουν εκείνα της μιας ρουπίας και οι 5 ρουπίες το 1992. Το 2005 με 2008 κυκλοφόρησαν νέα και πιο ελαφρά κέρματα των 50 πάισε, 1, 2 και 5 ρουπιών, όλα από ανοξείδωτο ατσάλι.

Σήμερα κυκλοφορούν κέρματα των 50 πάισε και της 1, 2 και των 5 ρουπιών. Παρότι είναι νόμιμη η χρήση τους, τα κέρματα των 5, 10, 20 και 25 πάισε χρησιμοποιούνται όλο και πιο σπάνια

Χαρτονομίσματα
--------------

Τα πρώτα χαρτονομίσματα εισήχθησαν το 1861 και ήταν οι 10 ρουπίες. Ακολούθησαν οι 20 ρουπίες το 1864, 5 ρουπίες το 1872, 10.000 ρουπίες το 1899, 100 ρουπίες το 1900, 50 ρουπίες το 1905, 500 ρουπίες το 1907 και οι 1000 ρουπίες το 1909. Το 1917 εισήχθησαν τα χαρτονομίσματα της 1 και των 2½ ρουπιών.

Η Αποθεματική Τράπεζα της Ινδίας ανέλαβε το έργο της έκδοσης χαρτονομισμάτων το 1938, τυπώνοντας τα χαρτονομίσματα των 2, 5, 10, 100, 1000 και 10.000 ρουπιών, ενώ η κυβέρνηση συνέχισε να εκδίδει τραπεζογραμμάτια της 1 ρουπίας.

Μετά την ανεξαρτησία, κυκλοφόρησαν νέα μοτίβα και το πορτρέτο του Βασιλέα αφαιρέθηκε. Η Αποθεματική Τράπεζα τύπωσε χαρτονομίσματα 5.000 και 10.000 ρουπιών το 1949. Στη δεκαετία του 1970 εισήχθησαν οι 20 και οι 50 ρουπίες, το 1987 οι 500 και το 2000 οι 1000 ρουπίες.

Σήμερα κυκλοφορούν τραπεζογραμμάτια σε αξίες 5, 10, 20, 50, 100, 500 και 1000 ρουπίες. Η τρέχουσα σειρά ξεκίνησε να κυκλοφορεί το 1996 και ονομάζεται σειρά του Μαχάτμα Γκάντι. Η αξία του κάθε χαρτονομίσματος είναι γραμμένη σε 17 διαφορετικές γλώσσες.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «India seeks global symbol for rupee». Hindustan Times. 06-03-2009.. Ανακτήθηκε στις 07-03-2009. [*νεκρός σύνδεσμος*]
2. ↑  Λεξικό της Urdu, κλασικής Hindi και αγγλικής[*νεκρός σύνδεσμος*]
3. ↑  «Reserve Bank of India - Security Features». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Φεβρουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2009.
4. ↑  «Hindu Business Line». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Αυγούστου 2006. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2006.
5. ↑  «Κέρματα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Νοεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2009.
6. ↑  «Χαρτονομίσματα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Οκτωβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2009.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Χαρτονομίσματα της Ινδίας - Ιστορία.
* Problem of the Rupee Βιβλίο του B. R. Ambedkar. Η ιστορία της ρουπίας ως το 1923.
* Ιστορία χαρτονομισμάτων της Ινδίας
* Μια συμμετοχή στο διαγωνισμό για νέο σύμβολο