Πορεία Θανάτου, γλυπτό στο Νταχάου.

|  |
| --- |
| **Το Ολοκαύτωμα** (Φάσεις) |
| 

| Αρχικά στοιχεία |
| --- |
| Φυλετική πολιτική · Ευθανασία Στρατόπεδα συγκέντρωσης (Κατάλογος) |

 |
| 

| Εβραίοι |
| --- |
| **Ναζιστική Γερμανία, από το 1933 έως το 1939** |
| **Τα Πογκρόμ:**Η Νύχτα των Κρυστάλλων (Kristallnacht) · Πογκρόμ του Γιασί ·Πογκρόμ του Λβιφ·Πογκρόμ του Γιεντβάμπνε... |
| **Τα Γκέτο:** Βαρσοβία, ΛουτζΚρακοβία, Τερέζιενσταντ... |
| **Einsatzgruppen (Μονάδες Ειδικής Δράσης):**Μπαμπί Γιάρ, Σφαγή του Ρούμπουλα  Σφαγή του Πανέριαϊ, Σφαγή της Οδησσού... |
| **Τελική Λύση:** Διάσκεψη της Βάνζεε Επιχείρηση Ράινχαρντ |
| **Στρατόπεδα θανάτου:** Κέλμνο, Μπέλζεκ Σομπιμπόρ, Τρεμπλίνκα, Μαϊντάνεκ, Άουσβιτς |
| **Αντίσταση:** ZOB · ZZW  Εξέγερση των Γκέτο (Βαρσοβία) |
| **Τέλος του Πολέμου:** Πορείες θανάτου Μπερίχα· Σέριτ χα-Πλετά |

 |
| 

| Άλλα θύματα |
| --- |
| Αθίγγανοι · ΟμοφυλόφιλοιΑνάπηρα άτομα · Σλάβοι της Ανατολικής ΕυρώπηςΠολωνοί · Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμουΜάρτυρες του Ιεχωβά |

 |
| 

| Τα μέρη που φέρουν ευθύνη |
| --- |
| **Ναζιστική Γερμανία**: Χίτλερ · Άιχμαν  Χίμλερ · SS (Ες-Ες) · Γκεστάπο |
| **Συνεργάτες:** Ρουμανία · Κροατία  Ουγγαρία · Κυβέρνηση του Βισύ · Σλοβακία Ιταλία· Ουκρανικά/Λετονικά/Λιθουανικά στοιχεία |
| Δίκες της Νυρεμβέργης · Άλλες δίκες |

 |

**Πορείες θανάτου** ονομάζονται οι βίαιες μετακινήσεις από τους Ναζιστές χιλιάδων κρατουμένων, κυρίως Εβραίων, από τα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης που βρίσκονταν κοντά στα μέτωπα του πολέμου προς τα στρατόπεδα στο εσωτερικό της Γερμανίας.

Κατά τα τέλη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το 1944, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, η Βρετανία και ο Καναδάς έφτασαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης από τα δυτικά, η Σοβιετική Ένωση προέλαυνε από τα ανατολικά. Οι Γερμανοί αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τα στρατόπεδα, μεταφέροντας ή καταστρέφοντας τις αποδείξεις των κτηνωδιών που είχαν διαπράξει εκεί.

Οι κρατούμενοι, ήδη άρρωστοι μετά από μήνες ή έτη κακομεταχείρισης και ασιτίας, σχημάτιζαν πορείες για δεκάδες χιλιόμετρα μέσα στα χιόνια κατευθυνόμενοι στους σιδηροδρομικούς σταθμούς· στη συνέχεια μεταφέρονταν για μέρες -κάποιες φορές χωρίς φαγητό και στέγη- με εμπορικές αμαξοστοιχίες που είχαν ανοιχτά βαγόνια· όταν έφταναν στον προορισμό τους εξαναγκάζονταν και πάλι σε πεζοπορία προς τα νέα στρατόπεδα. Όσοι κρατούμενοι επιβράδυναν ή κατέρρεαν, εκτελούνταν επιτόπου.

Η μεγαλύτερη και γνωστότερη πορεία θανάτου έλαβε χώρα τον Ιανουάριο του 1945, όταν ο σοβιετικός στρατός προέλαυνε στην Πολωνία. Εννιά ημέρες πριν φτάσουν οι Σοβιετικοί στο στρατόπεδο θανάτου στο Άουσβιτς, οι Γερμανοί εξανάγκασαν σε πορεία 60.000 κρατούμενους από το στρατόπεδο εκείνο προς το Βότσισλαβ, το οποίο απείχε 55 και πλέον χιλιόμετρα, όπου τους φόρτωσαν σε εμπορικές αμαξοστοιχίες με κατεύθυνση άλλα στρατόπεδα. Περίπου 15.000 πέθαναν καθοδόν.

Οι Γερμανοί σκότωσαν μεγάλο αριθμό κρατουμένων πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από τις πορείες θανάτου. Εφτακόσιοι κρατούμενοι θανατώθηκαν κατά τη διάρκεια μιας δεκαήμερης πορείας 7.000 Εβραίων, στους οποίους περιλαμβάνονταν 6.000 γυναίκες, οι οποίοι μεταφέρονταν από στρατόπεδα της περιοχής του Γκντανσκ, κοντά στη Βαλτική Θάλασσα. Όσοι παρέμεναν ζωντανοί όταν έφτασε η πορεία στις ακτές εξαναγκάστηκαν να πέσουν στη θάλασσα και τους πυροβόλησαν.

Ο Έλι Βίζελ (Elie Wiesel), επιζών του Ολοκαυτώματος και βραβευμένος με Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1986, είχε εξαναγκαστεί σε πορεία θανάτου μαζί με τον πατέρα του, τον Σλόμο από το Άουσβιτς στο Μπούχενβαλντ, την οποία περιγράφει στην νουβέλα που έγραψε το 1958 με τίτλο *Νύχτα*.

Πηγές
-----

* «Πορείες Θανάτου», Εγκυκλοπαίδεια του Ολοκαυτώματος και άλλο άρθρο Αρχειοθετήθηκε 2009-08-25 στο Wayback Machine. Αναμνηστικό Μουσείο του Ολοκαυτώματος των Η.Π.Α. (στην αγγλική).
* Ελί Βίζελ (Wiesel, Elie). *Night*, New York: Hill & Wang, 1960. Αρχική έκδοση με τον τίτλο *La Nuit* από τις εκδόσεις Les Editions de Minuit, 1958.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Εγκυκλοπαίδεια Ολοκαυτώματος του Μουσείου του Ολοκαυτώματος.
* Αναμνηστικό Μουσείο του Ολοκαυτώματος των Η.Π.Α.