Η **αυτοκρατορική βιβλιοθήκη της Κωνσταντινούπολης** ήταν η τελευταία από τις μεγάλες βιβλιοθήκες του αρχαίου κόσμου και σε αυτήν είχαν συσσωρευθεί πολλά από τα διασωθέντα έργα της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας και των άλλων αρχαίων βιβλιοθηκών τα οποία μετέφεραν την γνώση των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων για σχεδόν 1.000 χρόνια. Μια σειρά από πυργκαγιές κατά την πάροδο των αιώνων καθώς και φθορών από πολεμικές συγκρούσεις, κυρίως της άλωσης της Κωνσταντινούπολης το 1204 από τη Δ´ σταυροφορία, έφθειραν σημαντικά τη βιβλιοθήκη και τα περιεχόμενα της. Συνέχισε να υπάρχει έως την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 από τους Οθωμανούς όταν και τα τελευταία έργα της βιβλιοθήκης καταστραφήκαν ή χάθηκαν.

Ιστορία
-------

Απεικόνιση του ιδρυτή της βιβλιοθήκης, αυτοκράτορα Κωνστάντιου Β´, σε χειρόγραφο της εποχής, Χρονογραφία του 354, βιβλιοθήκη του Βατικανού
Η βιβλιοθήκη ιδρύθηκε από τον Κωνστάντιο Β´ (337-361 μ.Χ.) και διέθετε και εγκαταστάσεις αντιγραφείου (*scriptorium*) ώστε τα ελληνικά έργα της κλασικής αρχαιότητας να αντιγράφονται και να διατηρούνται. Υπολογίζεται πως η βιβλιοθήκη διέθετε περίπου 100.000 αρχαία κείμενα. Ο αυτοκράτορας Ουάλης το 372 προσέλαβε 4 καλλιγράφους της ελληνικής γλώσσας και 3 της λατινικής. Η πλειοψηφία των ελληνικών κλασικών κειμένων στη σημερινή εποχή προέρχεται από τα βυζαντινά αντίγραφα τα οποία δημιουργήθηκαν στη βιβλιοθήκη της Κωνσταντινούπολης.Κατά την περίοδο αυτή έγινε επίσης η μετάβαση από τη χρήση παπύρου για τα έγγραφα προς τη χρήση περγαμηνής, κάτι που ενθάρρυνε και ο Θεμίστιος ο οποίος ηγούνταν της ομάδας των καλλιγράφων.

Οι αντιγραφείς έδιναν προτεραιότητα στην αντιγραφή και διατήρηση των παλαιότερων έργων όπως του Ομήρου και αυτά της κλασικής και ελληνιστικής εποχής, με τα λατινικά να έχουν χαμηλότερη προτεραιότητα.

Καταστροφή
----------

Απεικόνιση του 16ου αιώνα με την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 από τους σταυροφόρους της Δ´ σταυροφορίας
Κατά την διάρκεια των αιώνων, η συλλογή της βιβλιοθήκης είχε φθορές λόγω των διαφόρων πυρκαγιών που σημειώθηκαν. Αναφέρεται πως η βιβλιοθήκη κάηκε το 473 και καταστράφηκαν περίπου 120.000 έργα. Ωστόσο μετά από προσπάθειες των βιβλιοθηκάριων μερικά από τα έργα διασώθηκαν και αντιγράφηκαν ή ενσωματώθηκαν σε άλλα κείμενα.

Το 1204, η βιβλιοθήκη μαρτυρείται πως καταστράφηκε από τους Φράγκους και Βενετούς της Δ´ σταυροφορίας κατά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204. Σύγχρονες εκτιμήσεις αναφέρουν πως παρότι είναι πιθανό πως μερικά χειρόγραφα χάθηκαν κατά την διάρκεια 3 πυρκαγιών που ξέσπασαν στην πόλη, δεν υπάρχει ένδειξη μιας επίσημης βιβλιοθήκης κατά την περίοδο εκείνη ούτε και αναφέρεται από κάποια πηγή της εποχής πως χάθηκαν έργα.

Ενώ υπάρχουν πολλές αναφορές για έγγραφα που διασώθηκαν έως και την Οθωμανική περίοδο, δεν έχει ανακαλυφθεί μια σημαντική ποσότητα έργων από την βιβλιοθήκη, πέρα από την σημαντική εξαίρεση της ανακάλυψης του Παλίμψηστου του Αρχιμήδη το οποίο βρέθηκε το 1840, μεταφράστηκε το 1915, και κατόπιν χάθηκε και ανακαλύφθηκε ξανά σε μια ιδιωτική συλλογή το 1998. 

Καθώς οι πληροφορίες που διασώζονται για την βιβλιοθήκη είναι λιγοστές, έχουν εκφραστεί αμφιβολίες για το κατά πόσο υπήρχε μια ή περισσότερες βιβλιοθήκες στην Κωνσταντινούπολη. Ο ιστορικός του 20ού αιώνα Στήβεν Ράνσιμαν ανέφερε πως δεν υπήρχαν δημόσιες βιβλιοθήκες στην πόλη μετά τον 5ο αιώνα μ.Χ. αν και υπήρχε πλήθος ιδιωτικών βιβλιοθηκών καθώς και βιβλιοθηκών στα μοναστήρια.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Wilson, Nigel G. (2003-03-03). «The Libraries of the Byzantine World». *Greek, Roman, and Byzantine Studies* **8** (1): 53–80. ISSN 2159-3159. .
2. ↑  Harris 1999, σελ. 76
3. ↑  Harris 1999, σελ. 75
4. ↑
5. ↑  «Preserving The Intellectual Heritage--Preface — Council on Library and Information Resources». *www.clir.org*. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2016.
6. ↑  , pp 72–73
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑  Donald Queller, *The Fourth Crusade*, n. 19 p. 291
12. ↑
13. ↑  Steven Runciman, page 82 "Byzantine Civilisation", Library of Congress CCN: 56-6570

Πηγές
-----

* Harris, Michael H. (1999). *History of Libraries of the Western World* (1999 έκδοση). Scarecrow Press. ISBN 9780810877153.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Δημόσιοι χώροι της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης |
| --- |
|  |
| Οδοί και πλατείες | 
* Αυγουσταίον
* Μέση οδός
* Τα Αμαστριανού
* Φιλαδελφείον
* Φόρος του Αρκαδίου
* Φόρος του Βοός
* Φόρος του Θεοδοσίου
* Φόρος του Κωνσταντίνου
 |
|  |
| Παλάτια και επαύλεις | 
* Μέγα Παλάτιον
* (Παλάτι του Βουκολέοντα
* Χαλκή πύλη
* Χρυσοτρίκλινος
* Παλάτι της Δάφνης
* Κονσιστόριον)
* Παλάτι του Αντιόχου
* Παλάτι των Βλαχερνών
* Παλάτι των Πηγών
* Παλάτι του Λαύσου
* Μάγγανα
* Παλάτι του Πορφυρογέννητου
* Παλάτι της Πλακιδίας
* Φυλακή του Ανεμά
* Κτήριο Συγκλήτου (Μαγναύρα)
 |
|  |
| Λιμάνια | 
* Λιμένας του Ελευθερίου
* Κοντοσκάλιον
* Λιμένας των Νεωρίων
* Λιμένας του Προσφόριου
 |
|  |
| Δημόσια κτήρια | 
* Βασιλική Κινστέρνα
* Λουτρά Ζευξίππου
* Κιστέρνα του Αετίου
* Κιστέρνα του Άσπαρος
* Κινστέρνα του Βώνου
* Κιστέρνα του Εβδόμου
* Κινστέρνα του Θεοδοσίου
* Κινστέρνα του Μοδέστρου
* Κινστέρνα του Μωκίου
* Κινστέρνα του Παλατίου
* Κινστέρνα του Φιλοξένου
* Κινστέρνα του Φωκά
* Κινστέρνα του Ψυχρόι
* Ιππόδρομος της Κωνσταντινούπολης
* Αυτοκρατορική βιβλιοθήκη
* Στρατηγείο
* Υδραγωγείο του Ουάλεντος
* Θέρμες του Αχιλλέως
* Θέρμες του Ζευξίππου
 |
|  |
| Αγάλματα καιστήλες της πόλης | 
* Στήλη της Αγίας Ελένης
* Στήλη του Αρκαδίου
* Στήλη των Γότθων
* Στήλη της Ευδοξίας
* Στήλη του Θεοδοσίου
* Στήλη του Ιουστινιανού
* Στήλη του Κωνσταντίνου Α´
* Στήλη του Λέοντα Α΄
* Στήλη του Μαρκιανού
* Στήλη του Κωνσταντίνου Ζ´
* Τρικάρηνος Όφις
* Άλογα του Αγίου Μάρκου
* Μίλιον
* Οβελίσκος του Θεοδοσίου
* Σύμπλεγμα της τετραρχίας
 |
|  |
| Ιστορικές περιγραφές | 
* Notitia Urbis Constantinopolitanae
* Περί κτισμάτων
* Επαρχικόν Βιβλίον
* Τυπικόν
* Παραστάσεις Σύντομοι Χρονικαί
* Έκθεσις της βασιλείου τάξεως
* Πάτρια Κωνσταντινουπόλεως
* Χρονική διήγησις
 |
|  |
| Άλλα | 
* Λύκος (ποταμός)
* Συνοικίες της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης
* Επτά λόφοι της Κωνσταντινούπολης
 |
|  |
| 
Για εκκλησίες και μοναστήρια, δείτε Βυζαντινές εκκλησίες στην Κωνσταντινούπολη. |

 |

Συντεταγμένες: 40°59′46″N 28°55′43″E﻿ / ﻿40.9961°N 28.9286°E﻿ / 40.9961; 28.9286