Ο **Τζακ Γουόρντεν** (πραγματικό όνομα **Τζον Γουόρντεν Λέμπζελτερ Τζούνιορ**, αγγλικά: **John Warden Lebzelter Jr.**   18 Σεπτεμβρίου 1920 – 19 Ιουλίου 2006) ήταν Αμερικανός ηθοποιός του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Ήταν υποψήφιος για Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου για τις ταινίες *Shampoo* (1975) και *Ας περιμένει ο Παράδεισος* (1978). Έλαβε μια υποψηφιότητα για βραβείο BAFTA για την πρώτη ταινία και κέρδισε βραβείο Emmy για την ερμηνεία του στο *Brian's Song* (1971).

Τα πρώτα χρόνια
---------------

Ο Γουόρντεν γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ.  Ήταν γιος της Λόρας Μ. (το γένος Κοστέλο) και του Τζον Γουόρντεν Λέμπζελτερ, ο οποίος ήταν μηχανικός και τεχνικός. 

Ήταν ολλανδικής (γερμανικής) και ιρλανδικής καταγωγής.  Μεγάλωσε στο Λούισβιλ του Κεντάκι, αποβλήθηκε από το γυμνάσιο επειδή έμπλεκε σε καβγάδες και τελικά αγωνίστηκε ως επαγγελματίας πυγμάχος με το όνομα Τζόνι Κοστέλο. Αγωνίστηκε σε 13 αγώνες, αλλά κέρδισε ελάχιστα χρήματα.

Β' Παγκόσμιος Πόλεμος
---------------------

Ο Γουόρντεν εργάστηκε ως μπράβος σε νυχτερινό κέντρο διασκέδασης, μέλος πληρώματος ρυμουλκών και ναυαγοσώστης, πριν ενταχθεί στο Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών το 1938. Μετατέθηκε στην Κίνα, όπου έμεινε τρία χρόνια. 

Το 1941, εντάχθηκε στον Εμπορικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά γρήγορα κουράστηκε από τις μεγάλες διαδρομές και το 1942 και μεταπήδησε στον Στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου υπηρέτησε ως αλεξιπτωτιστής στο 501ο Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1944, την παραμονή της απόβασης στη Νορμανδία (στην οποία σκοτώθηκανπολλοί από τους φίλους του), ο Γουόρντεν, λοχίας τότε, έσπασε το πόδι του όταν προσγειώθηκε πάνω σε ένα δέντρο κατά τη διάρκεια δοκιμαστικού νυχτερινού άλματος στην Αγγλία. Πέρασε σχεδόν οκτώ μήνες στο νοσοκομείο μέχρι να αναρρώσει, κατά τη διάρκεια των οποίων διάβασε ένα έργο του Κλίφορντ Όντετς και αποφάσισε να γίνει ηθοποιός. Συγκεκριμένα, ο Γουόρντεν ερμήνευσε αργότερα έναν αλεξιπτωτιστή στην ταινία *Μια γυναίκα σαν κι αυτή* (That Kind of Woman).  

Αφού άφησε τις ένοπλες δυνάμεις, μετακόμισε στη Νέα Υόρκη και σπούδασε υποκριτική. Εντάχθηκε στον θίασο του θεάτρου Dallas Alley όπου έπαιζε επί πέντε χρόνια. Το 1948, έκανε το τηλεοπτικό του ντεμπούτο στη σειρά *The Philco Television Playhouse*, ενώ εμφανίστηκε και στη σειρά *Studio One*. Ο πρώτος του κινηματογραφικός ρόλος, χωρίς αναφορά του ονόματός του, ήταν στην ταινία του 1951 *Τορπιλάκατος 1168* (You're in the Navy Now), όπου έκαναν επίσης το ντεμπούτο τους οι Λι Μάρβιν και Τσαρλς Μπρόνσον.

Καριέρα
-------

 Ο Γουόρντεν (αριστερά) ως Μάικ Χάινς με τον Φρανκ Κόρβερς ως επιθεωρητή Τζόνι Κόρσο στο *NYPD του* ABC (1968)
Ο Γουόρντεν εμφανίστηκε στον πρώτο του ρόλο στον κινηματογράφο το 1951 στο *The Man with My Face*. Από το 1952 έως το 1955, εμφανιζόταν στην τηλεοπτική σειρά *Mister Peepers* με τον Γουόλι Κοξ. Το 1953, ερμήνευσε τον συμπονετικό δεκανέα στο *Όσο υπάρχουν άνθρωποι* (From Here to Eternity). Ο κινηματογραφικός ρόλος που έκανε γνωστό τον Γουόρντεν ήταν ο ένορκος Νο. 7, ένας πωλητής που θέλει μια γρήγορη απόφαση σε μια υπόθεση δολοφονίας, στο *Οι 12 ένορκοι* (12 Angry Men, 1957).

Ο Γουόρντεν συμμετείχε σε πολλές τηλεοπτικές σειρές, όπως το *Στάση λεωφορείου* της Μέριλιν Μάξγουελ στο ABCκαι *Ο φυγάς* του Ντέιβιντ Τζάνσεν στο ίδιο κανάλι. Έλαβε βραβείο Emmy Β' ανδρικού ρόλου για την ερμηνεία του στον ρόλο του προπονητή των Chicago Bears Τζορτζ Χάλας στην τηλεταινία, *Brian's Song* (1971), και ήταν δύο φορές υποψήφιος για τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στη σειράτης δεκαετία του 1980 *Crazy Like a Fox*.

Ο Γουόρντεν προτάθηκε για Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου για τις ερμηνείες του στα *Shampoo* και *Ας περιμένει ο Παράδεισος*. Είχε, επίσης, αξιοσημείωτο ρόλο στα *Bye Bye Braverman* (1968), *Η γάτα που χόρευε (*The Man Who Loved Cat Dancing, 1973*)*, *Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου*(All the President's Men, 1976), *Ο σκληροτράχηλος* (The White Buffalo, 1977), *Δικαιοσύνη για όλους* (..and justice for all, 1979), *Να είσαι εκεί, κύριε Τσανς* (Being There, 1979), *Τα Σαραβαλάκια* (Used Cars, 1980, στο οποίο έπαιξε διπλό ρόλο), *Η ετυμηγορία* (The Verdict, 1982), *To τρομερό παιδί* (Problem Child, 1990) και το σίκουελ του, *Ενώ Εσύ Κοιμόσουν* (While You Were Sleeping, 1995), *Ένοχος σαν αμαρτία* (Guilty as Sin, 1993) και *Βρόμικη δουλειά* (Dirty Work, 1998).  Η τελευταία του ταινία ήταν *Οι αντικαταστάτες* (The Replacements) το 2000, με τον Τζιν Χάκμαν και τον Κιάνου Ριβς.

Προσωπική ζωή
-------------

Ο Γουόρντεν παντρεύτηκε τη Γαλλίδα ηθοποιό Βάντα Ντιπρ στις 10 Οκτωβρίου 1958. Απέκτησαν έναν γιο, τον Κρίστοφερ. Αν και χώρισαν στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το ζευγάρι δεν πήρε ποτέ διαζύγιο. 

Ο Γουόρντεν είχε προβλήματα υγείας τα τελευταία χρόνια, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα την αποχώρησή του από την υποκριτική το 2000. Έζησε το υπόλοιπο της ζωής του στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, με τη σύντροφό του, Μαρούσα Χιντς. Πέθανε από καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια σε νοσοκομείο της Νέας Υόρκης στις 19 Ιουλίου 2006, σε ηλικία 85 ετών.

Φιλμογραφία
-----------

| Έτος | Τίτλος | Ελληνική απόδοση | Ρόλος |
| --- | --- | --- | --- |
| 1950 | *The Asphalt Jungle* | *Η ζούγκλα της ασφάλτου* | κομπάρσος |
| 1951 | *You're in the Navy Now* | *Τορπιλάκατος 1168* | Τόμι Μορς |
| *The Frogmen* | *Οι κομάντος επιτίθενται* | μέλος του πληρώματος |
| *The Man with My Face* |  | Γουόλτ Ντέιβις |
| 1952 | *Red Ball Express* | *Το κόκκινο εξπρές* | κομπάρσος |
| 1953 | *From Here to Eternity* | Όσο υπάρχουν άνθρωποι | δεκανέας Μπάκλεϊ |
| 1957 | *Edge of the City* | *Έσπασα τα δεσμά μου* | Τσαρλς Μάλικ |
| *The Bachelor Party* | *Η γυναίκα μου κι εγώ* | Έντι Γουότκινς, ο εργένης |
| *12 Angry Men* | *Οι 12 ένορκοι* | ένορκος #7 |
| 1958 | *Darby's Rangers* | *Κομάντος του θανάτου* | αρχιλογίας Σολ Ρόουζεν |
| *Run Silent, Run Deep* | *Οι εκδικηταί του Περλ Χάρμπορ* | Κράουτ Μιούλερ |
| 1959 | *The Sound and the Fury* | *Η μανία της σάρκας* | Μπεν Κόμπσον |
| *That Kind of Woman* | *Μια γυναίκα σαν κι αυτή* | Τζορτζ Κέλι |
| 1960 | *Wake Me When It's Over* | *Το χαρέμι του συντάγματος* | Ντέιβ (Ντοκ) Φάρινγκτον |
| 1961 | *The Lawbreakers* |  | Μάθιου Γκάουερ |
| 1962 | *Escape from Zahrain* | *Δραπέται του Ζαχρέιν* | Χιούστον |
| 1963 | *Donovan's Reef* | *Γροθιά και Γοητεία* | δρ Ουίλιαμ Ντένταμ |
| 1964 | *The Thin Red Line* |  | αρχισμηνίας Γουέλς |
| 1966 | *Blindfold* | *Το εξπρές των κατασκόπων* | στρατηγός Πρατ |
| 1968 | *Bye Bye Braverman* |  | Μπαρνέτ Γουάινσταϊν |
| 1971 | *The Sporting Club* |  | Ερλ Όλιβ |
| *Summertree* |  | Χερμπ |
| *Who Is Harry Kellerman and Why Is He Saying Those Terrible Things About Me?* | *Ποιος είναι αυτός ο Χάρι Κέλερμαν και γιατί με κουτσομπολεύει;* | δρ Σόλομον Φ. Μόουζες |
| *Welcome to the Club* |  | στρατηγός Στραπ |
| 1973 | *The Man Who Loved Cat Dancing* | *Η γάτα που χόρευε* | Ντόους |
| 1974 | *Billy Two Hats* | *Οι παράνομοι* | σερίφης Χένρι Γκίφορντ |
| *The Apprenticeship of Duddy Kravitz* | *Ο καταφερτζής* | Μαξ |
| 1975 | *Shampoo* |  | Λέστερ Καρπφ |
| 1976 | *All the President's Men* | *Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου* | Χάρι Μ. Ρόζενφελντ |
| 1977 | *Raid on Entebbe* | *Επιδρομή στο Έντεμπε* | Μόρντεχαϊ Γκουρ |
| *The White Buffalo* | *Ο σκληροτράχηλος* | Tσάρλι Ζέιν |
| 1978 | *Heaven Can Wait* | *Ας περιμένει ο Παράδεισος* | Μαξ Κορκλ |
| *Death on the Nile* | *Έγκλημα στο Νείλο* | δρ Λούντβιχ Μπέσνερ |
| 1979 | *The Champ* | *Ο πρωταθλητής* | Τζάκι |
| *Dreamer* |  | Xάρι |
| *Beyond the Poseidon Adventure* | *Κόλαση στο ναυάγιο του Ποσειδώνα* | Xάρολντ Μέρεντιθ |
| *...And Justice for All* | *Δικαιοσύνη για όλους* | δικαστής Φράνσις Ρέιφορντ |
| *Being There* | *Να είσαι εκεί, κύριε Τσανς* | πρόεδρος "Μπόμπι" των ΗΠΑ |
| 1980 | *Used Cars* | *Τα σαραβαλάκια* | Ρόι Λ. Φουκς / Λουκ Φουκς |
| 1981 | *The Great Muppet Caper* |  | Mάικ Ταρκάνιαν |
| *Carbon Copy* | *Λευκός γάμος, μαύρο παιδί* | Νέλσον Λόνγχερστ |
| *Chu Chu and the Philly Flash* |  | αρχηγός |
| *So Fine* | *Μέσα από το τζιν μου δεν φοράω τίποτα* | Τζακ Φάιν |
| 1982 | *The Verdict* | *Η ετυμηγορία* | Mίκι Μόρισεϊ |
| 1984 | *Crackers* | *Οι διαρρήκτες* | Garvey |
| 1985 | *The Aviator* | *Ιπτάμενος κροίσος* | Μοράβια |
| *Alice in Wonderland* |  | κουκουβάγια |
| 1986 | *The Cosmic Eye* |  | Ρόκο |
| 1987 | *September* | *Σεπτέμβρης* | Λόιντ |
| 1988 | *Dead Solid Perfect* |  | Χιούμπερτ Γουίμπερλι |
| *The Presidio* | *Πρεζίντιο, ο τόπος του εγκλήματος* | αρχιλοχίας Ρος Μακλιούρ |
| 1990 | *Everybody Wins* | *Η σκοτεινή πλευρά της* | δικαστής Χάρι Μέρντοχ |
| *Problem Child* | *To τρομερό παιδί* | "Μπιγκ" Μπεν Χίλι |
| 1991 | *Problem Child 2* | *To τρομερό παιδί 2* | "Μπιγκ" Μπεν Χίλι |
| 1992 | *Passed Away* | *Κηδεία για Γέλια* | Tζακ Σκάνλαν |
| *Night and the City* | *Η νύχτα και η πόλη* | Αλ Γκρόσμαν |
| *Toys* | *Παιχνίδια* | Zίβο |
| 1993 | *Guilty as Sin* | *Ένοχος σαν αμαρτία* | Μο |
| 1994 | *Bullets over Broadway* | *Σφαίρες πάνω από το Μπρόντγουεϊ* | Τζούλιαν Μαρξ |
| 1995 | *While You Were Sleeping* | *Ενώ Εσύ Κοιμόσουν* | Σολ |
| *Things to Do in Denver When You're Dead* | *Oι ωραiοι δεν πεθαίνουν στο Ντένβερ* | Τζο Χεφ |
| *Mighty Aphrodite* | *Ακαταμάχητη Αφροδίτη* | Τειρεσίας |
| 1996 | *Ed* | *Πρωταθλητής μαϊμού* | Τσαμπ |
| 1997 | *The Island on Bird Street* | *Το νησί της σωτηρίας* | Μπορούχ |
| 1998 | *Chairman of the Board* | *Ο κύριος γενικός* | Αρμάν Μακμίλαν |
| *Bulworth* | *Μπούλγουορθ* | Έντι Ντέιβερς |
| *Dirty Work* | *Βρόμικη δουλειά* | παππούς Μακένα |
| 1999 | *A Dog of Flanders* | *Ο σκύλος της Φλάνδρας* | Τζέχαν |
| 2000 | *The Replacements* | *Οι αντικαταστάτες* | Έντουαρντ Ονίλ |

Παραπομπές
----------

1. ↑  U.S. World War II Navy Muster Rolls, 1938-1949, November 12, 1942; Army Serial Number:12165797 1, giving his name as "John W. Lebzelter Junior"; accessed May 3, 2014.
2. ↑  «Jack Warden, Emmy Winning Actor, Dies at 85». *People.com*. July 27, 2006. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-08-16.. Ανακτήθηκε στις May 3, 2014.
3. 1 2  «Jack Warden, 85, Actor Known for Tough-Guy Roles, Is Dead». *The New York Times*. July 22, 2006.. Ανακτήθηκε στις October 12, 2008.
4. ↑  «Jack Warden profile at». filmreference.com. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2008.
5. ↑  Stinson, Charles (December 28, 1958). «Warden: the Face Is Familiar». *Los Angeles Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2012-11-03.. Ανακτήθηκε στις August 29, 2010.
6. 1 2  Vallance, Tom (July 24, 2006). «Jack Warden: Intense actor with comic flair». *The Independent*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις October 24, 2012.. Ανακτήθηκε στις October 12, 2008.
7. 1 2  «'Shampoo' star Jack Warden dies at 85». Today.com. 21 Ιουλίου 2006.
8. ↑  Nelson, Valerie J. (July 22, 2006). «Jack Warden, 85; Prolific Film, TV Actor». *The Los Angeles Times*.. Ανακτήθηκε στις October 12, 2008.
9. ↑  Jack Warden obituary, TimesOnline.co.uk; accessed May 3, 2014.
10. ↑  «Veteran US actor Jack Warden dies». news.bbc.co.uk. 23 Ιουλίου 2006.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Τζακ Γουόρντεν** |

* Τζακ Γουόρντεν στην IMDb
* Τζακ Γουόρντεν στο Internet Broadway Database (Αγγλικά)

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 64193394
* LCCN: n85327123
* ISNI: 0000 0000 6302 5783
* GND: 129250430
* SUDOC: 068917465
* BNF: cb13901003d (data)
* BIBSYS: 1036527
* NKC: xx0183329
* BNE: XX1295379

 |

 |