Το **Δικτατορικό Σύνταγμα του 1968** ήταν ένα συνταγματικό κείμενο της Χούντας που ψηφίστηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 1968 με νόθο δημοψήφισμα. Με αυτό διατηρούνταν το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Καταργήθηκε, όπως και αυτό του 1973, από την Καταστατική Συντακτική Πράξη της 1ης Αυγούστου 1974.

Ιστορικό
--------

Η Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Κόλλια 1967 είχε συγκροτήσει επιτροπή για την κατάρτιση του νέου συντάγματος. Πρόεδρος της επιτροπής αυτής ήταν ο Χαρίλαος Μητρέλιας. Η Επιτροπή άρχισε να λειτουργεί τον Μάιο του 1967. Το «Σχέδιο Συντάγματος» παρεδόθη στη δικτατορική νέα κυβέρνηση του Παπαδόπουλου τον Δεκέμβριο του 1967. Όμως το σχέδιο αυτό τελικά αγνοήθηκε από τους στρατιωτικούς, οι οποίοι παρουσίασαν το δικό τους σχέδιο συντάγματος, μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 1968.

Στις 15 Μαρτίου 1968, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος σε συνέντευξή του τόνισε οτι το νέο Σύνταγμα επιδιώκει την *εξυγίανσιν του δημοσίου βίου και την δημιουργίαν μίας δημοκρατικής Πολιτείας*. Επίσης ανακοίνωσε πως θα διεξαχθεί δημοψήφισμα για την έγκρισή του. 

Το δημοψήφισμα διεξήχθη την Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου 1968, σε καθεστώς εκτάκτου ανάγκης, και έδωσε αποτέλεσμα "υπέρ" με ποσοστό 91,87%. Δικαίωμα ψήφου δεν είχαν οι πολιτικοί κρατούμενοι οι οποίοι είχαν συλληφθεί και εκτοπιστεί από τον Απρίλιο του 1967. Κυρίαρχη στη διαφημιστική εκστρατεία της χούντας ήταν η λέξη «ΝΑΙ», η οποία προωθήθηκε από όλα τα μέσα της εποχής, όπως αφίσες, έντυπο υλικό, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές και εφημερίδες. Ίσχυσε από τις 15 Νοεμβρίου 1968 και είναι γνωστό ως *Δικτατορικό Σύνταγμα του 1968*.

Είναι το πρώτο σύνταγμα από τα δύο που κατάρτισε η επταετής Δικτατορία.

Περιεχόμενο
-----------

Το νέο σύνταγμα απέδιδε τη νοοτροπία των δικτατόρων. Το μόνο μέλος της κυβέρνησης με βουλευτική έδρα θα ήταν ο πρωθυπουργός και θα λογοδοτούσε στον βασιλιά. Όμως ο βασιλιάς δεν διατηρούσε τους παλιούς δεσμούς του με τις ένοπλες δυνάμεις. Έτσι ο στρατός διασφάλιζε για τον εαυτό του τις θεμελιώδεις εξουσίες. Γενικά, μαζί με το Συνταγματικό Δικαστήριο, τα άρθρα του Συντάγματος παρείχαν στο στρατό υπερβολικές εξουσίες. Σύμφωνα με το νέο σύνταγμα, πολλές αρμοδιότητες της πολιτικής ηγεσίας των ενόπλων δυνάμεων (δηλαδή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας) μεταβιβάστηκαν στην ηγεσία του στρατού. Έτσι, ο διορισμός της ηγεσίας των ενόπλων δυνάμεων, οι προαγωγές, οι συνταξιοδοτήσεις και οι διορισμοί έγιναν αποκλειστική αρμοδιότητα του στρατού. Τα άρθρα 129-131, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του ΝΔ 58/1968 για το καθεστώς των Ενόπλων Δυνάμεων όριζαν μάλιστα ως πρόσθετη αποστολή τους "την προστασίαν της πολιτικοκοινωνικής τάξεως". Δημιουργούσαν, ακόμη, οι διατάξεις αυτές ένα πολιτικά πανίσχυρο "Συμβούλιο Εθνικής Αμύνης", το μόνο πολιτικά ανεύθυνο και συνταγματικά αμετακίνητο μέλος του οποίου ήταν ο ενισχυμένος με εξαιρετικές προσωπικές αρμοδιότητες Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων.

Βέβαια, περιείχε και κάποιες διατάξεις πολιτικού εκσυγχρονισμού. Την θεσμοθέτηση των βουλευτών Επικρατείας, και την πρόβλεψη, ορθά μόνο γι' αυτούς, της εκλογής τους με απολύτως αναλογικό εκλογικό σύστημα. Σύμφωνα με το άρθρο 60 παρ.1, η θητεία όλων των βουλευτών ήταν πενταετής, απαγορευόταν η τέταρτη συνεχής εκλογή τους και ο αριθμός τους ήταν 150 (άρθρο 57 παρ.1). Το Συμβούλιον του Στέμματος μετονομάστηκε σε Συμβούλιον του Έθνους (άρθρο 54 παρ.2). Επίσης προέβλεπε την ύπαρξη του Εθνικού Συμβουλιού Παιδείας (άρθρο 17 παρ.2) του οποίου προέδρευε ο Αρχιεπίσκοπος. Κατοχύρωνε Συνταγματικό δικαστήριο και προέβλεπε την μη εκλογιμότητα όσων είχαν διατελέσει εκπρόσωποι της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας.

Άλλες διατάξεις περιλάμβαναν τις απεργίες με πολιτικά κίνητρα, οι οποίες κηρύχθηκαν παράνομες. Για το κοινοβούλιο, προβλεπόταν η εκλογή του με με καθολική και μυστική ψηφοφορία και ο χωρισμός του σε δύο τμήματα. Ωστόσο, τα περισσότερα κύρια άρθρα αυτού του συντάγματος έμειναν ανεφάρμοστα.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Κασιμάτης, Γιώργος. «Η μετάβαση στη Δημοκρατία και το Σύνταγμα του 1975». *constitutionalism.gr*.. Ανακτήθηκε στις 2016-11-04.
2. 1 2 3 4  Θάνος Βερέμης. *Αυτοσχέδια ιδεολογήματα*, *Καθημερινή - 7 Ημέρες*, 12-12-1999, σ. 14.
3. ↑  *Καθημερινή - 7 Ημέρες*, 12-12-1999, σ. 5.

Πηγές
-----

* *H EΛΛAΔA TON 20ό AIΩNA 1965-1970*, *Καθημερινή - 7 Ημέρες*, 12-12-1999 (pdf)
* Σύνταγμα του 1968, Εθνικό Τυπογραφείο (pdf)
* ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ (Τόμος ΙΣΤ')

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Παράδοση σχεδίου νέου συντάγματος από τον Πρόεδρο της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος Χαρίλαο Μητρέλια στον Γεώργιο Παπαδόπουλο, στην αίθουσα της Bουλής Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο.
* Συνέντευξη τύπου του Γεώργιου Παπαδόπουλου για το νέο Σύνταγμα, στην αίθουσα της Bουλής Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο.
* Ανακοίνωση του κειμένου του νέου συντάγματος σε δημοσιογράφους από τον Γεώργιο Παπαδόπουλο, στην αίθουσα της Bουλής Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο.
* Ομιλία του Γεωργίου Παπαδόπουλου με αφορμή τη λήξη του έτους 1969, στην αίθουσα της Bουλής Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Σύνταγμα της ΕλλάδαςΣυνταγματική ιστορία της Ελλάδας |
| --- |
|  |
| Συντάγματα της Επανάστασης | 
* Το Σύνταγμα της Επιδαύρου (1822)
* Το Σύνταγμα του Άστρους (1823)
* Το Σύνταγμα της Τροιζήνας (1827)
* Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος 18321
 |
|  |
| Συντάγματα της συνταγματικής μοναρχίας | 
* Το Σύνταγμα του 1844
* Το Σύνταγμα του 1864
* Το Σύνταγμα του 1911
* Το Σύνταγμα του 1952
 |
|  |
| Συντάγματα της αβασίλευτης δημοκρατίας | 
* Το Σύνταγμα του 1927
* Το Σύνταγμα του 1973
* Το Σύνταγμα του 1975
 |
|  |
| Συνταγματικές αναθεωρήσεις | 
* Αναθεώρηση του 1986
* Αναθεώρηση του 2001
* Αναθεώρηση του 2008
* Αναθεώρηση του 2019
 |
|  |
| Πολίτευμα του ελληνικού κράτους | 
* **Α΄ Ελληνική Δημοκρατία** (1822–1832) ( Προσωρινή Διοίκησις (1821-1828)
* Ελληνική Πολιτεία (1828-1832))
* ***Βασίλειον της Ελλάδας*** (1832-1924)
* **Β΄ Ελληνική Δημοκρατία** (1924–1935)
* ***Βασίλειον της Ελλάδας*** (1935-1941)
* Ελληνική Πολιτεία (1941-1944)
* ***Βασίλειον της Ελλάδας*** (1944-1973)
* **Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία** (1974–)
 |
|  |
| Σχετικά θέματα | 
* Συνταγματική ιστορία της Ελλάδας
* Κατάλογος συνταγμάτων της Ελλάδας
* Η απόλυτη μοναρχία (1831-1843)
* Πραξικόπημα της 21ης Απριλίου
* Στρατιωτική δικτατορία (1967-1974)
* Μάγκνα Κάρτα
 |
|  |
| Επί μέρους θέματα | 
* Ατομικά δικαιώματα
* Ατομική ιδιοκτησία
* Η έννοια της Πολιτείας δικαίου
* Αρχή της δεδηλωμένης
* Αμνηστία
* Χάρη
* Προσηλυτισμός
 |
|  |
| Συνταγματικά θέματα | 
* Συντακτική εξουσία
* Συντακτικές πράξεις
* Συντακτική Βουλή
* Βουλή
* Εξουσία
 |
|  |
| Συνταγματολόγοι | 
* Νικόλαος Σαρίπολος
* Νικόλαος Ν. Σαρίπολος
* Αλέξανδρος Σβώλος
* Αριστόβουλος Μάνεσης
 |
|  |
| Συνταγματικά έγγραφα | 
* Το ισχύον Σύνταγμα της Ελλάδος
* Κώδικας ελληνικής ιθαγένειας (Σύνταγμα της Ελλάδας άρθρο 4.1-7)
* Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας
* Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών
 |
|  |
| 
1. Το «Σύνταγμα» του 1832 που επακολούθησε μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια θύμιζε έντονα το αμερικανικό και δεν ίσχυσε ποτέ· χαρακτηρίστηκε δε ως «Ηγεμονικό». |

 |