Η Ναυμαχία των Πατρών 
Η **Ναυμαχία της Πάτρας** (20 Φεβρουαρίου 1822), ήταν μία από τις πολεμικές συμπλοκές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες. 

Δεν θα πρέπει να συγχέεται με τη σύγκρουση ελληνικών πλοίων και τουρκοαιγυπτιακού στόλου τον Ιούλιο του 1825 όταν ο Μιαούλης ανεφοδίασε επιτυχώς το πολιορκημένο Μεσολόγγι. 

Η Πάτρα από παλιά ήταν ένα σημείο ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας, διότι ελέγχει τις θαλάσσιες οδούς προς και από το Ιόνιο, την Αδριατική και την κεντρική Μεσόγειο αλλά και τις οδούς προς τη βορειοδυτική Ελλάδα και τη δυτική Πελοπόννησο. Τη σπουδαιότητα της περιοχής μαρτυρεί και η συσσώρευση των παραθαλάσσιων οχυρών και φρουρίων που βλέπουμε και σήμερα στην περιοχή του Πατραϊκού κόλπου και εγγύς, όπως των Πατρών, του Αράξου, του Ρίου, του Αντιρρίου, της Ναυπάκτου, του Μεσολογγίου - την κατάκτηση του οποίου με τόση μανία επεδίωξε ο Οθωμανός - μέχρι και του Κάστρου της Κυλλήνης".

Κατάλογος ελληνικών πλοίων που συμμετείχαν στη Ναυμαχία των Πατρών
------------------------------------------------------------------

ΥΔΡΑΙΙΚΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ|  | Καράβι | Καραβοκύρης | Καπετάνιος |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Άρης | Α. Μιαούλης | Α.Α. Μιαούλης |
| 2. | Τιμολέων | Ι. Ορλανδός | Λαζ. Πινότσης |
| 3. | Θεμιστοκλής | Δ. Βούλγαρης | Ι. Βούλγαρης |
| 4. | Αγαμέμνων | Δ. Τσαμαδός | Α. Τσαμαδός |
| 5. | Αθηνά | Γ. Σαχτούρης | Γ. Σαχτούρης |
| 6. | Επαμεινώνδας | Αντ. Κριεζής | Αντ. Κριεζής |
| 7. | Τερψιχόρη | Ε. - Ι. Τομπάζης | Εμμ. Τομπάζης |
| 8. | Θεμιστοκλής | Ε. - Ι. Τομπάζης | Αντ. Ραφαλιάς |
| 9. | Μιλτιάδης | Α. Θεοδωράκης | Παν. Λαλεχός |
| 10. | Κίμων | Α. Μιαούλης | Δ. Α. Μιαούλης |
| 11. | Λεωνίδας | Ε. - Ι. Τομπάζης | Ελ. Ραφαλιάς |
| 12. | Αριστείδης | Γ. Γκιώνης | Θ. Γκιώνης |
| 13. | Ιαάσων | Στ. - Β. Βουδούρης | Βασ. Στ. Βουδούρης |
| 14. | Κίμων | Αν. Κριεμάδης | Δημ. Κριεμάδης |
| 15. | Θεμιστοκλής | Θ. Γκίκας | Ι. Γκίκας |
| 16. | Αίολος | Ι. Ορλανδός | Ι. Δόκος |
| 17. | Αλέξανδρος | Δ. Τσαμαδός | Ι. Ζάκας |
| 18. | Αχιλλεύς | Δ. Βούλγαρης | Δ. Κιοσσές |
| 19. | Ηρακλής | Νικ. Βόκου | Χρ. Δημητρίου |
| 20. | Ηρακλής | Α. Μιαούλης | Ανδ. Κοσμάς |
| 21. | Ηρακλής | Α. Τσαμαδός | Ι. Μπασαξής |
| 22. | Κίμων | Ε. - Ι. Τομπάζης | Ι. Γκέλης |
| 23. | Λυκομήδης | Στ. - Β. Βουδούρης | Κοσμ. Μπαρμπαρής |
| 24. | Τηλέμαχος | Λ. - Γ. Κουντουριώτης | Σταμ. Φωκάς |
| 25. | Οδυσσεύς | Λ. - Γ. Κουντουριώτης | Σάββας Ανδρέου |
| 26. | Τηλέμαχος | Στ. - Β. Βουδούρης | Ν. Ρεβίδης |
| 27. | Σκιπιών | Μ. Νέγκας | Η. Τσόρτσης |

ΣΠΕΤΣΙΩΤΙΚΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΩΝ ΠΑΤΡΩΝ|  | Καράβι | Καραβοκύρης | Καπετάνιος |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | ΚΟΝΤΕ ΜΠΕΝΙΞ | ΓΚΙΚΑΣ ΤΣΟΥΠΑΣ | ΓΚΙΚΑΣ ΤΣΟΥΠΑΣ |
| 2. | ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ | ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑ | Α. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ |
| 3. | ΑΘΗΝΑ | ΔΗΜ. ΟΡΛΩΦ | ΔΗΜ. ΟΡΛΩΦ |
| 4. | ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Α΄ | ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΚΛΙΑΣ | ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΚΛΙΑΣ |
| 5. | ΑΧΙΛΛΕΥΣ | Η. ΘΕΡΜΗΣΙΩΤΗΣ | Η. ΘΕΡΜΗΣΙΩΤΗΣ |
| 6. | ΑΧΙΛΛΕΥΣ | Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ | Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ |
| 7. | ΑΧΙΛΛΕΥΣ | ΓΚΙΚΑΣ ΜΠΟΤΑΣΗΣ | ΓΚΙΚΑΣ ΜΠΟΤΑΣΗΣ |
| 8. | ΔΙΟΜΗΔΗΣ | ΓΚΙΚΑΣ ΜΠΟΤΑΣΗΣ | ΓΚΙΚΑΣ ΜΠΟΤΑΣΗΣ |
| 9. | ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑΣ | ΧΑΤΖΗ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΕΞΗΣ |  |
| 10. | ΗΡΑΚΛΗΣ | ΧΡ. ΚΟΥΤΣΗΣ | ΧΡ. ΚΟΥΤΣΗΣ |
| 11. | ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΙΠΠΟΣ | Ι. ΜΠΟΥΚΟΥΡΗΣ | Ι. ΜΠΟΥΚΟΥΡΗΣ |
| 12. | ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ | ΓΕΩΡΓ. ΚΟΥΤΣΗΣ | Ι. ΚΟΥΤΣΗΣ |
| 13. | ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ | ΧΑΤΖΗ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΕΞΗΣ |  |
| 14. | ΙΕΡΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ | Ν. ΛΑΖΑΡΟΥ | Ν. ΛΑΖΑΡΟΥ |
| 15. | ΛΕΩΝΙΔΑΣ | ΧΑΤΖΗ-ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΕΞΗΣ | ΔΗΜ. ΛΑΜΠΡΟΣ |
| 16. | ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ | ΒΑΣ. Ν. ΛΑΖ. ΟΡΛΩΦ | ΒΑΣ. Ν. ΛΑΖ. ΟΡΛΩΦ |
| 17. | ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ | Θ. ΣΑΝΤΟΣ | Θ. ΣΑΝΤΟΣ |
| 18. | ΠΑΓΚΡΑΤΙΩΝ | ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ | Γ. ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ |
| 19. | ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ | ΝΙΚ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ | ΝΙΚ. ΚΥΡΙΑΚΟΥ |
| 20. | ΣΟΛΩΝ | Γ. ΠΑΝΟΥ | Γ. ΠΑΝΟΥ |
| 21. | Πυρπολικό | ΔΗΜ. ΠΟΡΙΩΤΗΣ | ΔΗΜ. ΠΟΡΙΩΤΗΣ |

ΨΑΡΙΑΝΑ ΚΑΡΑΒΙΑ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ|  | ΚΑΡΑΒΙ | ΚΑΡΑΒΟΚΥΡΗΣ | ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | ΛΕΩΝΙΔΑΣ | ΝΙΚ. ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ | ΝΙΚ. ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ |
| 2. | ΗΡΑΚΛΗΣ | ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΗΣ | ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΗΣ |
| 3. | ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ | ΝΙΚ. ΚΟΤΖΙΑΣ | ΝΙΚ. Χ.Δ. ΚΟΤΣΙΑΣ |
| 4. | ΑΧΙΛΛΕΥΣ | Δ.Γ. ΠΑΠΑΜΙΚΕΣ | Γ. ΠΑΓΚΑΡΑΣ |
| 5. | ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ | ΑΝΑΓΝ. ΚΑΛΗΜΕΡΗΣ | ΑΝΑΓΝ. ΚΑΛΗΜΕΡΗΣ |
| 6. | ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ | ΔΗΜ. Ν. ΚΟΤΖΙΑΣ | ΔΗΜ. Ν. ΚΟΤΖΙΑΣ |
| 7. | ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ | Γ. ΧΑΤΖΗ-ΚΟΤΖΙΑΣ | ΧΡ. ΓΕΩΡΓ. ΚΟΤΖΙΑΣ |
| 8. | ΛΕΩΝΙΔΑΣ | ΝΙΚ. ΑΡΓΥΡΗΣ | ΝΙΚ. ΑΡΓΥΡΗΣ |
| 9. | ΛΕΩΝΙΔΑΣ | ΝΙΚ. ΓΙΑΝΝΑΡΟΣ | ΝΙΚ. ΓΙΑΝΝΑΡΗΣ |
| 10. | ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ | ΓΕΩΡΓ. ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ | ΓΕΩΡΓ. ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ |
| 11. | ΝΕΑ ΚΑΡΧΗΔΩΝ | ΓΕΩΡΓ. ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ | ΓΕΩΡΓ. ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ |
| 12. | ΠΗΝΕΛΟΠΗ | ΑΝΑΓΝ. ΚΟΝΤΟΣ | ΑΝΑΓΝ. ΚΟΝΤΟΣ |
| 13. | ΣΩΚΡΑΤΗΣ | ΓΕΩΡΓ. ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ | Ν. ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΝΤΗΣ |
| 14 | ΦΙΛΟΚΤΗΣΗΣ | ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΚΑΝΔΑΛΗΣ | ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΚΑΝΔΑΛΗΣ |
| 15. | Πυρπολικό | Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ | Κ. ΚΑΝΑΡΗΣ |
| 16. | Μίστικο | ΑΝΑΓΝ. ΣΑΡΙΓΙΑΝΝΗΣ | ΑΝΑΓΝ. ΣΑΡΙΓΙΑΝΝΗΣ |

Σύνθεση του τουρκικού στόλου
----------------------------

Στις αρχές του 1822, «Συγκροτήθηκε στην Κωνσταντινούπολη δύναμη από Τούρκικα, Αιγυπτιακά, Τυνησιακά και Αλγερινά πλοία ανερχόμενα σε συνολικά 70 περίπου πλοία κρούσεως (Δίκροτα, Φρεγάτες, Κορβέτες) και μεταφορικά έμφορτα με 4000 στρατιώτες από τη Μικρά Ασία». Τα τουρκικά πλοία υπερτερούσαν σε αριθμό κανονιών σε σχέση με τα ελληνικά. «Επικεφαλής του Τουρκικού στόλου ετέθη ο Καπουδάν – Πασάς Καρά – Πέπε – Αλή, ενώ ως Καπουδάν- Μπέης (διοικητής πρωτοπορίας) ετέθη ο ναύαρχος της Αιγυπτιακής μοίρας Ισμαήλ Γιβραλτάρ».

Οι αντιμαχόμενοι στόλοι
-----------------------

Όπως φαίνεται παραπάνω, από άποψη υλικού οι Οθωμανοί είχαν μια πολύ σεβαστή ναυτική δύναμη αλλά χωρίς οργάνωση και ποιότητα προσωπικού, αφού "από τα μέσα του 18ου και αρχές του 19ου αιώνα απογυμνωνόταν σταδιακά από ικανά στελέχη και πληρώματα Ελλήνων". Και έτσι φάνηκαν "απροετοίμαστοι στην αντιμετώπιση των καινοφανών και κάποτε ιδιότυπων συνθηκών διεξαγωγής των ναυτικών συγκρούσεων" που κατάφεραν να επιβάλλουν οι επαναστατημένοι Έλληνες στον αγώνα στη θάλασσα. Από την άλλη πλευρά οι Έλληνες, μετά τη Ρωσοτουρκική Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζί του 1774, είχαν δημιουργήσει έναν ιδιόμορφο εμπορικό στόλο "που με πρόσχημα την ασφάλεια κατά των πειρατών διέθετε και αριθμό μικρών πυροβόλων. Επιπλέον, ο στόλος διέθετε πληρώματα με πολεμική εμπειρία, είτε λόγω συμμετοχής τους στα τουρκικά πλοία, είτε λόγω της πειρατικής ή και αντιπειρατικής δραστηριότητάς τους". Ηγετική θέση στον στόλο αυτό είχαν τα νησιά Ύδρα, Σπέτσες και Ψαρά. 

"Ο Jurien de la Graviere, σημειώνει με θαυμασμό την ταχύτητα προσαρμογής του προσωπικού και της οργάνωσης των πρώην εμπορικών πλοίων στις απαιτήσεις ενός πολεμικού στόλου που δημιουργήθηκε και μετεξελίχτηκε με γρήγορους ρυθμούς από το μηδέν." Η ναυμαχία των Πατρών είναι κλασσικό δείγμα της επιτυχίας αυτής αφού η ναυτική δύναμη των Ελλήνων αιφνιδίασε τον τουρκικό στόλο με τη συγκρότηση, την ταχύτητα ελιγμών των πλοίων, αλλά και τη δυνατότητα να εμπλακεί με "εκ παρατάξεως συμπλοκή ενάντια σε ένα ισχυρό αντίπαλο".

Έξοδος του τουρκικού στόλου στο Αιγαίο και δράση του στην Πελοπόννησο (Ιανουάριος 1822)
---------------------------------------------------------------------------------------

Στις 24 Ιανουαρίου 1822, αρμάδα αποτελούμενη από 72 τουρκικά και αιγυπτιακά πολεμικά, υπό τον ναύαρχο Καρά Πεπέ Αλή, και τον Αιγύπτιο υποναύαρχο Ισμαήλ Γιβραλτάρ, πέρασε τον Ελλήσποντο, κατευθυνόμενη προς την επαναστατημένη Πελοπόννησο. Είχαν προηγηθεί δύο ανεπιτυχείς προσπάθειες των Ψαριανών να τη σταματήσουν, χρησιμοποιώντας πυρπολικά.

Το τουρκικό σχέδιο υπαγόρευε πρώτα την κατάληψη της Μονεμβασιάς, η οποία θα επιτυγχανόταν με δωροδοκία του φρουράρχου της, Τζαννετάκη. Καθώς τα σχέδιο δεν ευοδώθηκε, ο στόλος παρέκαμψε το κάστρο και προσπάθησε να ανεφοδιάσει την πολιορκημένη Κορώνη. Εκεί όμως τους εμπόδισε η κακοκαιρία. Η προσπάθειά τους, όμως, την 29η Ιανουαρίου, να ανεφοδιάσουν το επίσης πολιορκημένο φρούριο της Μεθώνης με τρόφιμα και πολεμοφόδια, στέφθηκε αυτή τη φορά με επιτυχία.

Στις 30 Ιανουαρίου, οι Τούρκοι αποβίβασαν 800 περίπου άνδρες έξω από το Νεόκαστρο, με σκοπό να το καταλάβουν. Η ελληνική φρουρά ήταν ολιγάριθμη και χωρίς εφόδια. Ορισμένα μέλη της λιποτάκτησαν και οι υπόλοιποι βρέθηκαν σε εξαιρετικά κρίσιμη θέση, ζητώντας απελπισμένα βοήθεια. Η δυσάρεστη αυτή κατάσταση ανατράπηκε σε λίγες μόλις ώρες, όταν κατέφθασε στο κάστρο ο Γερμανός στρατηγός, Καρλ φον Νόρμαν-Έρενφελς, με πενήντα το πολύ Ευρωπαίους φιλέλληνες. Ο Νόρμαν χρησιμοποίησε επιτυχημένα τα λίγα κανόνια του φρουρίου, χτυπώντας με αυτά τα τουρκικά πλοία και αναγκάζοντάς τα να καταφύγουν στη Ζάκυνθο. Εκεί, η βρετανική διοίκηση επέτρεψε στους Τούρκους να παραμείνουν για επισκευές και ανεφοδιασμό, παρά τη στάση ουδετερότητας που είχε διακηρύξει πιο πριν.

Στη συνέχεια, οι Τούρκοι κατέπλευσαν στην, πολιορκημένη από τους Έλληνες, Πάτρα, όπου αποβίβασαν 4.000 πολεμιστές. Κατόπιν ο στόλος τους αγκυροβόλησε στη Ναύπακτο.

Οι Ψαριανοί εν τω μεταξύ είχαν ειδοποιήσει τους Υδραίους. Έτσι, μετά από μεγάλη προσπάθεια των νησιωτών, χωρίς καμμία οικονομική υποστήριξη από την επαναστατική κυβέρνηση, η οποία ήταν αδύναμη να συνδράμει οικονομικά, αλλά με δαπάνες των πλοιοκτητών και των κοινοτήτων των νησιών, τα τρία νησιά, Ύδρα, Σπέτσες και Ψαρά, σχημάτισαν, στις 8 Φεβρουαρίου, στόλο εξήντα τριών πλοίων (27 υδραίικα, 20 σπετσιώτικα, 16 ψαριανά) προκειμένου να αντιμετωπίσουν τους Τούρκους. Τον στόλο διοικούσε ο κοινά αποδεκτός αρχηγός Ανδρέας Μιαούλης, οι Υδραίοι Λάζαρος Πινότσης, Ιωάννης Βούλγαρης, ο Ψαριανός Νικολής Αποστόλης και ο Σπετσιώτης Γκίκας Τσούπας. Σύμφωνα με μαρτυρίες, όχι απόλυτα εξακριβωμένες, τα "υπό αναχώρηση πλοία προμηθεύτηκαν και σήκωσαν στους ιστούς τους μαζί με τις σημαίες των νησιών τους και το νέο εθνικό μας σύμβολο", ίσως μια αρχική μορφή της γαλανόλευκης, (άσπρο σταυρό σε μπλε φόντο), όπως είχε καθοριστεί προ ολίγων ημερών στην 1η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου (Ιανουάριος 1822).

Η σύγκρουση
-----------

Τα πλοία του ελληνικού στόλου συναντήθηκαν πρώτα στο νησάκι Πρώτη, όπου ο Γκίκας πληροφόρησε τους άλλους Έλληνες αρχηγούς πως οι Τούρκοι βρίσκονταν στον Κορινθιακό κόλπο. Έτσι τα ελληνικά πλοία απέπλευσαν, με επόμενο σημείο συνάντησής τους την περιοχή μεταξύ Ζακύνθου και Ηλείας, στις 15 Φεβρουαρίου. Εκεί ο Μιαούλης πρότεινε να επιτεθούν κατά του τουρκικού στόλου ενώ αυτός ήταν προσορμισμένος στη Ναύπακτο. Το σχέδιο του Μιαούλη έγινε αποδεκτό από όλους. Ήταν η πρώτη φορά που τόσα πολλά ελληνικά πλοία θα αντιμετώπιζαν τον εχθρό κατά παράταξη. Επειδή όμως είχε ξεσπάσει τρικυμία, τα ελληνικά πλοία αναγκάστηκαν να καταφύγουν στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου, στις 16 Φεβρουαρίου 1822. 

Στις 20 Φεβρουαρίου, και παρόλο που συνεχιζόταν η τρικυμία, ο Μιαούλης, ο οποίος εν τω μεταξύ αναγνωριζόταν από όλους ως γενικός αρχηγός της επιχείρησης, διέταξε επίθεση κατά του λιμανιού της Πάτρας, στο οποίο είχαν καταφύγει 36 τουρκικά πλοία. Τα ελληνικά πλοία, με πρώτα αυτά του Μιαούλη, άρχισαν να κανονιοβολούν εναντίον του τουρκικού στόλου. Οι Οθωμανοί αιφνιδιάστηκαν, καθώς δεν περίμεναν πως οι Έλληνες θα έκαναν επίθεση με τα μικρά τους πλοία, με τέτοια κακοκαιρία. Προσπάθησαν, πανικοβλημένοι, να εκπλεύσουν αλλά κατέφθασαν και άλλα ελληνικά πλοία, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει λυσσαλέα ναυμαχία, για πεντέμισι ώρες. Τελικά οι Έλληνες κατάφεραν να καταστρέψουν σχεδόν ολοκληρωτικά μία φρεγάτα, άλλα πλοία του εχθρού υπέστησαν σημαντικές ζημιές και αρκετοί Τούρκοι τραυματίστηκαν ή σκοτώθηκαν. Όσον αφορά τα ελληνικά πλοία, οι ζημιές που υπέστησαν ήταν πολύ μικρές και γρήγορα αποκαταστάθηκαν. Επίσης οι Έλληνες "είχαν ένα μόνο νεκρό, στο πλοίο του Μιαούλη, τον Ποριώτη ναύτη Νικόλα Γερακίτη και 20 τραυματίες."

Το αποτέλεσμα της μάχης δεν ικανοποίησε απόλυτα τους Έλληνες αρχηγούς, καθώς λόγω της τρικυμίας δεν μπόρεσαν να λάβουν μέρος όλα τα πλοία ενώ απέτυχαν περισσότερες από μία απόπειρες να χρησιμοποιηθούν πυρπολικά. Σε ένα από αυτά τα πυρπολικά, διακρίθηκε ο Ψαριανός Ιωάννης Θεοφιλόπουλος,  ή "Τσάκαλος ή Καραβόγιαννος ο οποίος και έκανε προσπάθεια για επίθεση σε εχθρικό πλοίο με παραλίγο επιτυχία, καταφέρνοντας τουλάχιστον να σώσει το πυρπολικό και το πλήρωμά του".

Ο τουρκικός στόλος καταδιωκόμενος από τους Έλληνες αναγκάστηκε να καταφύγει στην Αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο, ενώ τα ελληνικά πλοία κατέπλευσαν στο Κατάκολο, το πρωί της 21ης Φεβρουαρίου, για "ανεφοδιασμό, συμμαζέματα μετά τη μάχη και παρακολούθηση του εχθρού". Στην είσοδο του λιμανιού τους περίμενε Αγγλικό πλοίο το οποίο "εκδήλωσε τη μη πρόθεση να δεχτούν εμπόλεμους στα λιμάνια, παρά μόνο για πλοία που είχαν "*φυσικήν τινά δυστυχίαν",* όπως είχαν τα τούρκικα."

Λεπτομέρειες για αυτά τα γεγονότα παρέχονται από την αλληλογραφία των Ελλήνων ναυάρχων με τη Βουλή και τα νησιά τους, καθώς και από το ημερολόγιο του Αναστάσιου Τσαμαδού, ο οποίος συμμετείχε με το πλοίο του, *Αγαμέμνων*.

Σημασία της ναυμαχίας
---------------------

Αν και οι ζημιές στον τουρκικό στόλο δεν ήταν εντυπωσιακές και δημιουργήθηκε "αθυμία στις κοινότητες των νήσων και τη κεντρική διοίκηση, αφού δεν είδαν την αντίπαλη δύναμη συρρικνούμενη", το αποτέλεσμα της ναυμαχίας ήταν τεράστιας σημασίας για το ηθικό των Ελλήνων, οι οποίοι κατάλαβαν τότε ότι μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τον εχθρό όχι μόνο με επιθέσεις πυρπολικών αλλά και κατά παράταξη.Συγχρόνως αποτιμήθηκε η ηττοπαθής συμπεριφορά και το χαμηλό ηθικό ηγεσίας των Τούρκων να υποχωρήσουν αμέσως και να μην επιδιώξουν νέα αναμέτρηση, αλλά και "η αυτοπεποίθηση και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους που ενστερνίστηκαν οι Έλληνες ναύαρχοι, καπεταναίοι και πληρώματα των πλοίων των νησιών".

Επίσης στη Ναυμαχία των Πατρών αναδείχθηκε η στρατηγική ευφυΐα του Ανδρέα Μιαούλη, ο οποίος από την πρώτη του αναμέτρηση άλλαξε την τακτική της επίθεσης και επιχείρησε την "εκ παρατάξεως συμπλοκή" ενώ "τελειοποίησε και την τακτική χρήσης του πυρπολικού με επιθέσεις, όχι μόνο τη νύχτα αλλά και την ημέρα, με τη συνοδεία φίλιων πλοίων και την κάλυψη από το πυροβολικό τους".

Στη ναυμαχία της Πάτρας ήταν η πρώτη φορά που εμφανίστηκε συγκροτημένος ο Ελληνικός στόλος με "ενιαία ψυχή, ενιαίο αρχηγό και ενιαία οντότητα, έτοιμος για τη μάχη, όπως όλοι οι στόλοι των οργανωμένων τότε ναυτικών εθνών".

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4  *Ιστορία του Ελληνικού Έθνους*, τόμος ΙΒ΄, σελ. 243.
2. ↑  Γιάννης Μανιάτης, Ναύαρχος ΠΝ ε.α. (2021). Μούλιας, Χρήστος Αθ. επιμ. *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*. Πάτρα: Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία Πελοποννήσου. σελ. 282. ISBN 978-618-85790-0-2.
3. 1 2 3  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 288.
4. 1 2  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 298.
5. 1 2 3  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 299.
6. 1 2  Ψηφίδες Παλιγγενεσίας, σελ. 294.
7. ↑  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 284.
8. ↑  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 286.
9. ↑  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 285.
10. 1 2 3  *Ιστορία του Ελληνικού Έθνους*, τόμος ΙΒ΄, σελ. 241.
11. 1 2  *Ιστορία του Ελληνικού Έθνους*, τόμος ΙΒ΄, σσ. 241-242.
12. 1 2  *Ιστορία του Ελληνικού Έθνους*, τόμος ΙΒ΄, σελ. 242.
13. ↑  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 295.
14. ↑  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 300.
15. 1 2 3  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 302.
16. 1 2  *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*, σελ. 293.

Βιβλιογραφία
------------

* *Ιστορία του Ελληνικού Έθνους*. **ΙΒ΄**. Εκδοτική Αθηνών. 1975. σελ. 241-243.
* Γιάννης Μανιάτης, Ναύαρχος ΠΝ ε.α. (2021). Μούλιας, Χρήστος Αθ. επιμ. *Ψηφίδες Παλιγγενεσίας*. Πάτρα: Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία Πελοποννήσου. σελ. 200-350. ISBN 978-618-85790-0-2.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Χρονολόγιο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 (1821 - 1829) |
| --- |
|  |
| 1821 | 
* Εξέγερση στην Μολδοβλαχία
* Συνέλευση της Βοστίτσας
* Επανάσταση της Μάνης
* Απελευθέρωση της Καλαμάτας
* Ξεσηκωμός της Πάτρας
* Πολιορκία του Χλεμουτσίου
* Πολιορκία των Σαλώνων
* Πολιορκία του Λιδωρικίου
* Μάχη του Μαλανδρίνου
* Πολιορκία της Λιβαδειάς
* Μάχη του Λεβιδίου
* Μάχη της Αθήνας
* Μάχη της Βλαχοκερασιάς
* Ναυμαχία της Ερεσού
* Μάχη του Κατσαρού
* Πολιορκία και άλωση του Λάλα
* Μάχη του Μακρυνόρους
* Μάχη των Ρουστίκων
* Σφαγές στην Κωνσταντινούπολη (1821)
* Σφαγή στον Σκοπό Ανατολικής Θράκης
* Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης
* Πολιορκία του Νεοκάστρου
* Πολιορκία της Μονεμβασίας
* Πολιορκία του Μπεκίου
* Μάχη του Δερβέν Φούρκα
* Μάχη του Πατρατζικίου
* Μάχη της Αλαμάνας
* Μάχη του Γαλατσίου
* Μάχη της Βογόρτσας
* Μάχη στα Δερβίζιανα
* Μάχη του Βαλτετσίου
* Μάχη των Δολιανών και Βερβένων
* Μάχη του Αγίου Αθανασίου Καρύταινας
* Πολιορκία της Αταλάντης
* Πολιορκία της Μενδενίτσας
* Πολιορκία των Αθηνών
* Συνέλευση των Καλτεζών
* Μάχη του Βραχωρίου
* Μάχη του Καβοφονιά
* Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς
* Μάχη των Βρυσακίων
* Μάχη του Δραγατσανίου
* Μάχη της Θεσσαλονίκης
* Μάχη της Ρεντίνας
* Μάχη των Βασιλικών Θεσσαλονίκης
* Μάχη του Σκουλενίου
* Μάχη των Βαριάδων
* Μάχη του Σταυρού
* Μάχη της Γράνας
* Μάχη των Βασιλικών Φθιώτιδας
* Μάχη των Κομψάδων
* Μάχη των Πέντε Πηγαδιών
* Καταστροφή της Βοστίτσας
* Καταστροφή του Γαλαξειδίου
* Άλωση της Τριπολιτσάς
* Μάχη της Μονής Σέκκου
* Μάχη της Κασσάνδρας
* Πολιορκία της Άρτας
* Α΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
* Συνέλευση των Σαλώνων
 |
|  |
| 1822 | 
* Πολιορκία του Ακροκορίνθου
* Μάχη του Ρεθύμνου
* Ναυμαχία της Πάτρας
* Μάχη της Χαλανδρίτσας
* Μάχη του Σαραβαλίου
* Μάχη του Γηροκομείου
* Πολιορκία της Πάτρας
* Μάχη των Στύρων
* Πολιορκία της Καρύστου
* Μάχη στα Δυο Βουνά Ευβοίας
* Σφαγή της Χίου
* Καταστροφή της Νάουσας
* Μάχη του Καστέλλου Ρεθύμνης
* Α΄ Γενική συνέλευση των Κρητών
* Πυρπόληση Τουρκικής Ναυαρχίδας στη Χίο
* Άλωση της Ακρόπολης
* Μάχη της Μαλάξας
* Μάχη στο Κομπότι
* Μάχη της Πλάκας
* Μάχη του Πέτα
* Μάχη της Σπλάντζας
* Μάχη των Δερβενακίων
* Μάχη του Αγιονορίου
* Μάχη στο Ναβαρίκο, Χώνια και Κιάφα
* Μάχη στον Άγιο Σώστη
* Μάχη του Αετού
* Ναυμαχία των Σπετσών
* Ναυμαχία της Τενέδου
* Μάχη του Δαδίου
* Κατάληψη του Παλαμηδίου
* Πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου
 |
|  |
| 1823 | 
* Μάχη της Ακράτας
* Μάχη του Αγίου Βλασίου (Αιτωλοακαρνανία)
* Μάχη του Λέχαιου
* Μάχη του Κεφαλόβρυσου
* Μάχη της Καλιακούδας
* Καταστροφή του Μελιδονίου
* Δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου
* Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος
* Β΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
 |
|  |
| 1824 | 
* Καταστροφή της Κάσου
* Καταστροφή των Ψαρών
* Μάχη της Άμπλιανης
* Ναυμαχία της Σάμου
* Μάχη της Πανάσαρης
* Μάχη στον Μαραθώνα (1824)
* Μάχη του Βουργαρελίου
* Ναυμαχία του Γέροντα
* Γ΄ Συνέλευση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος
 |
|  |
| 1825 | 
* Μάχη της Σχοινόλακκας
* Μάχη του Κρεμμυδίου
* Πτώση της Σφακτηρίας
* Πτώση του Νεοκάστρου
* Ναυμαχία της Μεθώνης
* Ναυμαχία της Άνδρου
* Τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου
* Μάχη στο Μανιάκι
* Μάχη του Βαρυπέτρου
* Ναυμαχία του Καφηρέα
* Μάχη της Τραμπάλας
* Μάχη των Μύλων
* Μάχη στα Τρίκορφα
* Ναυμαχία της Αλεξάνδρειας
* Μάχη του Κακοσάλεσι
* Εκστρατεία στο Λίβανο
* Καταστροφή της Βυτίνας
 |
|  |
| 1826 | 
* Μάχη της Κλείσοβας
* Έξοδος του Μεσολογγίου
* Μάχη στο Καστράκι
* Μάχη του Θριάσιου Πεδίου
* Μάχη της Βέργας
* Μάχη του Πολυάραβου
* Μάχη του Διρού
* Μάχη του Μεχμέταγα
* Πολιορκία της Βαρνάκοβας
* Μάχη του Χαϊδαρίου
* Μάχη της Δόμβραινας
* Πολιορκία της Ακροπόλεως
* Μάχη της Αράχωβας
* Μάχη στο Τουρκοχώρι
 |
|  |
| 1827 | 
* Μάχη στο Δίστομο
* Μάχη του Καματερού
* Μάχη της Καστέλλας
* Μάχη των Τριών Πύργων
* Μάχη στο Κερατσίνι
* Μάχη του Αναλάτου
* Πτώση της Ακρόπολης
* Μάχη στο Μέγα Σπήλαιο
* Μάχη της Καυκαριάς
* Ναυμαχία του Ναυαρίνου
* Ναυμαχία της Αγκάλης
* Εκστρατεία της Χίου
 |
|  |
| 1828 | 
* Πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο
* Ναυμαχία του κάβο Μπαμπά
* Μάχη του Φραγκοκάστελλου
* Εκστρατεία του Μοριά
* Απελευθέρωση των Πατρών
 |
|  |
| 1829 | 
* Μάχη του Μαρτίνου
* Μάχη του Ανηφορήτου
* Μάχη της Κορωνησίας
* Μάχη της Πέτρας
 |

 |