Το **Τσόι Λι Φατ**, (Choy Lee Fut) (蔡李佛) ή Cai Li Fo (Τσάϊ Λι Φο) (Μανδαρίνικα) - Choy Lee Fut (Τσόι Λι Φατ) (Καντονέζικα)
Ιδρύθηκε από τον Τσαν Χέουνγκ, (陳享) το 1836, ο οποίος συγκέντρωσε γνώσεις, από τρεις φημισμένους δασκάλους, τον Τσαν Γουέν Γου (陳遠護), τον Λι Γίαο Σαν (李友山) και τον Τσόι Φουκ (蔡褔).
Ονόμασε το σύστημα Τσόι Λι Φατ, (蔡李佛): **Τσόι**, προς τιμήν του μοναχού Τσόι Φουκ, Λι, **Λι** από τον Λι Γίαο Σαν (李友山) και Φατ, που σημαίνει Βούδας στην Καντονέζικη διάλεκτο, τιμώντας το ναό των Σαολίν και την καταγωγή του συστήματος.

Κατάταξη του Τσόι Λι Φατ
------------------------

Αν και κατατάσσεται στα νότια συστήματα του Κουνγκ Φου επειδή εδραιώθηκε στην Καντόνα, το σύστημα συνδυάζει τεχνικές του Βορρά και του Νότου. Το Τσόι Λι Φατ έχει ένα σύστημα διδασκαλίας, το οποίο είναι προοδευτικό. Όλες οι φόρμες (κιουνς) είναι διαχωρισμένες σε τρία επίπεδα, από το πρωταρχικό ή βασικό, στο μεσαίο και στο πιο προχωρημένο. Κάθε επίπεδο έχει τις δικές του φόρμες των χεριών, ξύλινων κούκλων, τσι κουνγκ και όπλων. Για παράδειγμα στο πρωταρχικό επίπεδο , η πρώτη φόρμα που διδάσκεται είναι το Νg lun ma, (πέντε κυκλικά άλογα, μια φόρμα που διδάσκει τον αρχάριο μαθητή πως να κινείται γρήγορα πως να χρησιμοποιεί τα πόδια του, τη μέση του και τους ώμους του με μια χαλαρή διεισδυτική δύναμη.

Τα όπλα
-------

Τα όπλα του Τσόι Λι Φατ είναι χωρισμένα σε πέντε κατηγορίες τα μακριά, τα κοντά,τα μεσαία,τα ευλύγιστα, και τα διπλά όπλα. Ανάμεσα στα μακριά όπλα είναι το κοντάρι, το σπαθί, το kwan-do το φτυάρι των μοναχών , η αξίνα των αγροτών και η τρίαινα.
Τα κοντά όπλα περιλαμβάνουν το πλατύ ξίφος , το ξίφος με διπλή κόψη , την ομπρέλα , τη βεντάλια και το μικρό κοντάρι .
Στη κατηγορία με τα ευλύγιστα υπάρχουν, η αλυσίδα το μαστίγιο και το ραβδί με τα τρία μέρη.
Τα διπλά όπλα είναι το διπλό πλατύ ξίφος, οι πεταλούδες, τα τσεκούρια μάχης, το διπλό στιλέτο, οι διπλές αλυσίδες μαστίγια και τα διπλά σπαθιά γάντζοι .
Ένα όπλο μοναδικό στο σύστημα Τσόι Λι Φατ, είναι η τρίαινα των εννέα δράκων. Αυτό είναι ένα μακρύ και βαρύ όπλο με τμήματα από γάντζους σε σχήμα μισοφέγγαρου στο τέλος, που προεξέχουν σε τέσσερις κατευθύνσεις. Η τρίαινα των εννέα δράκων έχει ειπωθεί ότι ήταν το προσωπικό όπλο του ιδρυτή.
Ο χορός του λιονταριού είναι άλλο ένα σημαντικό τμήμα του Τσόι Λι Φατ. Παραδοσιακά, ο χορός του λιονταριού εκτελείται στα φεστιβάλ των κινέζικων διακοπών και στις ανοικτές τελετές επιδείξεων του kung-fu.

Οι κούκλες
----------

Το Τσόι Λι Φατ είναι επίσης γνωστό για την μεγάλη ποικιλία με τις ξύλινες κούκλες. Οι ξύλινες κούκλες του έχουν μία μοναδική ομοιότητα. Όλες αυτές από την πιο βασική έως την πιο προχωρημένη, έχουν τμήματα που μοιάζουν περισσότερο με μηχανικούς άντρες παρά με κούκλες. Μάλιστα μερικές από τις προχωρημένου επιπέδου συσκευές, μπορούν να θεωρηθούν μοντέρνα μηχανικά ρομπότ. Οι τεχνικές που πηγαίνουν πακέτο με αυτά τα εκπαιδευτικά βοηθήματα είναι πολύπλοκες. Εκτός από αυτές που εκπαιδεύουν το σώμα υπάρχουν και αυτές που χρησιμοποιούνται για την εξάσκηση με όπλα, π.χ. ο χάλκινος άντρας «Toong Yen Jong», χρησιμοποιείται για εξάσκηση με τη βεντάλια και η κούκλα «Gwon Jong», χρησιμοποιείται για εξάσκηση με το κοντάρι.

Ανάλυση των φορμών
------------------

Το Choy-lee-Fut έχει αποτυπωμένες 191 φόρμες, (Κιουν) στο διδακτικό πρόγραμμα του:

* 45 φόρμες άδειων χεριών (συμπεριλαμβάνονται και 4 φόρμες εσωτερικά, Chi kung)
* 55 φόρμες όπλων - 18 φόρμες με ξύλινες κούκλες - 12 φόρμες δύο ή περισσοτέρων ανδρών
* 51 φόρμες αγωνιστικών όπλων - 10 ρουτίνες χορού του λιονταριού

Για πρακτικούς λόγους είναι πραγματικά αδύνατον να μάθουμε όλες αυτές τα φόρμες, αλλά ούτε είναι και απαραίτητο να το κάνουμε για να γίνουμε ικανοί εξασκητές του *chοy Ιee fut*. Ο μαθητής ωστόσο θα βρει σε αυτό τον απέραντο κόσμο τεχνικών, αυτές που ταιριάζουν καλύτερα στη συγκεκριμένη του σωματική και διανοητική δομή για να τοποθετήσει το σύστημα στο άτομο του

Ηθικός Κώδικας
--------------

* Είμαι κληρονόμος μιας δοξασμένης και γνήσιας παράδοσης. Θα την τιμήσω και θα την κρατήσω ζωντανή μέσα από τα παραδείγματα μου.
* Πιστεύω ότι το Choy Lee Fut είναι ένα μονοπάτι, αυτοάναπτυξης. Έτσι θα το χρησιμοποιήσω και όχι για να βλάψω.
* Πιστεύω στη ζωή, στη χαρά, και στην καλοσύνη.
* Πιστεύω ότι οι πράξεις αξίζουν περισσότερο από τα λόγια. Θα αφήσω τις πράξεις μου να μιλήσουν για μένα.
* Πιστεύω στην επιμονή και στην αυτοσυγκέντρωση. Θα χρησιμοποιήσω αυτά σαν εργαλεία για να βελτιωθώ.
* Πιστεύω στην ταπεινότητα, υπομονή και τον αυτοέλεγχο. Θα μου δώσουν ευγενική και ειρηνική καρδιά.
* Πιστεύω στην ειλικρίνεια, καλοσύνη και τιμιότητα. Θα οδηγούν τις πράξεις μου.
* Πιστεύω στην πίστη, στον σεβασμό προς τους δασκάλους μου και τους μεγαλύτερούς μου. Με τους κόπους μου θα τους ευχαριστήσω για τη βοήθειά τους.
* Πιστεύω στην ευγένεια και στην αρμονία. Θα τα εφαρμόσω μέσα και έξω από το σχολείο.
* Αν δεν μπορώ να συμμορφωθώ με αυτούς τους κανόνες θα πρέπει να φύγω. Αν τους αθετήσω, ο sifu μου θα αποφασίσει για μένα.

Βόρεια και Νότια Συστήματα
--------------------------

Οι κινέζικες μαχητικές τέχνες Κουνγκ-Φου (功夫) και Γου-Σου (武術), όπως είναι γνωστές στη Δύση, έχουν μια μακρά ιστορία. Το πιο διαδεδομένο στυλ των κινεζικών μαχητικών τεχνών είναι το Σαολίν Κουνγκ Φου (少林功夫) που αναπτύχθηκε στον 5ον αιώνα μ.χ. Η επικράτηση του Σαολίν Κουνγκ Φου οφείλεται στο ότι η διδασκαλία του, είναι σε συμφωνία με τις υψηλές αρχές: ηθική, φιλοσοφία, υγεία, παραδοσιακή κινέζικη ιατρική και τέχνες.
Το Σαολίν Κουνγκ Φου (少林功夫) χωρίζεται σε δυο βασικές κατηγόριες, "Βόρειο στυλ η γροθιά" (Τσανγκ Τσουάν- 長拳) και το "Νότιο στυλ η γροθιά" (Ναν Τσουάν - 南拳). Από αυτές της δυο βασικές κατηγορίες αναπτύχθηκαν τα διάφορα στυλ και τα οικογενειακά συστήματα του "Σαολίν Κουνγκ Φου ". Τα περισσότερα από τα διαπιστευμένα «Συστήματα του Σαολίν Κουνγκ Φου » είναι όμοια στην ουσία της τέχνης, αλλά έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, στρατηγικές, τεχνικές, κ.τ.λ. που διαδοχικά δίνουν τη μοναδικότητα του κάθε στυλ και δημιουργούν την ομορφιά των κινεζικών μαχητικών τεχνών.