Αφίσα των Ηνωμένων Πολιτειών από την εποχή του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου που χρησιμοποιήθηκε για να ενημερώσει τους ανθρώπους σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν εάν υποψιάζονται δολιοφθορά
Η **δολιοφθορά** ή **σαμποτάζ** (γαλλικά: Sabotage‎‎) είναι σκόπιμη ενέργεια που στοχεύει στην αποδυνάμωση μιας πολιτικής, προσπάθειας ή οργάνωσης μέσω ανατροπής, παρεμπόδισης, διαταραχής ή καταστροφής. Αυτός που κάνει δολιοφθορά αποκαλείται *δολιοφθορέας* ή *σαμποτέρ*. Οι σαμποτέρ συνήθως προσπαθούν να αποκρύψουν την ταυτότητά τους λόγω των συνεπειών των πράξεών τους και να αποφύγουν την επίκληση νομικών και οργανωτικών απαιτήσεων για την αντιμετώπιση της δολιοφθοράς.

Ετυμολογία
----------

Μια δημοφιλής αλλά εσφαλμένη περιγραφή της προέλευσης της σημερινής σημασίας του όρου είναι η ιστορία ότι φτωχοί εργάτες στη βελγική πόλη της Λιέγης θα πετούσαν τα ξύλινα sabot παπούτσια τους στα μηχανήματα για να διαταραχθεί η παραγωγή. 

Ο αναρχοσυνδικαλιστής Εμίλ Πουζέ (Pouget) στο έργο του «Σαμποτάζ» (1911) γράφει: Le mot «sabotage» n’était, il y a encore une quinzaine d’années qu’un terme argotique, signifiant non l’acte de fabriquer des sabots, mais celui, imagé et expressif, de travail exécuté «comme à coups de sabots».

Λέει δηλαδή ότι η λέξη sabotage είχε στην αργκό τη σημασία της τσαπατσούλικης δουλειάς, που γίνεται σαν ο εργάτης να παράτησε τα εργαλεία του και να άρχισε να κοπανάει με τα ξυλοπάπουτσά του το αντικείμενο που κατεργαζόταν. Από κει και πέρα η διαδρομή από τη σημασία «τσαπατσούλικη δουλειά» στη σημασία «δολιοφθορά» είναι μικρή και εύκολη. Ο εργάτης-σαμποτέρ δεν πετούσε τα τσόκαρά του μέσα στη μηχανή, αλλά έκανε δόλια-επίτηδες τσαπατσούλικη δουλειά και στη συνέχεια η λέξη καθιερώθηκε για κάθε είδους δολιοφθορά, όχι μόνο στα εργοστάσια.

Πότε μπήκε η λέξη στα ελληνικά; Ο Κουμανούδης δεν την έχει, ενώ στις εφημερίδες για τις οποίες υπάρχει δυνατότητα αναζήτησης στην Εθνική Βιβλιοθήκη οι πρώτες ανευρέσεις αφορούν πρόσωπα και πράγματα της Γαλλίας -ας πούμε στο Εμπρός, στις 18.7.1910, γίνεται λόγος για μισθολογικές διεκδικήσεις του προσωπικού του χρηματιστηρίου του Παρισιού όπου «μέθοδος σαμποτάζ υπεδείχθη» σε περίπτωση αδιαλλαξίας της εργοδοσίας. Αλλά βρίσκω και στο Σκριπ (24.11.1911) κάποιον αρθρογράφο να αγανακτεί επειδή «το ανοητότερον και ασκοπώτερον σαμποτάζ πιθανόν να το έχωμεν ημείς» -μιλώντας για βανδαλισμούς σε κάποιο αθηναϊκό θέατρο.

Ως βιομηχανική δράση
--------------------

 Μη εξουσιοδοτημένο στένσιλ που προτρέπει σε δολιοφθορές και πικετοφορίες
Στην αρχή της Βιομηχανικής Επανάστασης, ειδικευμένοι εργάτες όπως οι Λουδίτες (1811–1812) χρησιμοποίησαν το σαμποτάζ ως μέσο διαπραγμάτευσης στις εργατικές διαφορές. Εργατικά συνδικάτα όπως οι Βιομηχανικοί ερΜπίλ γάτες του κόσμου έχουν υποστηρίξει το σαμποτάζ ως μέσο αυτοάμυνας και άμεσης δράσης ενάντια στις άδικες συνθήκες εργασίας.

Για τους βιομηχανικούς εργάτες, το νόημα του σαμποτάζ επεκτάθηκε για να συμπεριλάβει την αρχική χρήση του όρου: οποιαδήποτε απόσυρση της αποτελεσματικότητας, συμπεριλαμβανομένης της επιβράδυνσης, της απεργίας, της εργασίας για να κυβερνήσει ή της δημιουργικής σύγχυσης των αναθέσεων εργασίας. 

 Βιομηχανικοί εργάτες του κόσμου "αυτοκόλλητο" ή "σιωπηλός αναδευτήρας"
Ένα από τα πιο σοβαρά παραδείγματα ήταν στο εργοτάξιο του σταθμού παραγωγής Robert-Bourassa το 1974, στο Κεμπέκ του Καναδά, όταν εργάτες χρησιμοποίησαν μπουλντόζες για να ανατρέψουν ηλεκτρικές γεννήτριες, κατέστρεψαν τις δεξαμενές καυσίμων και έβαλαν φωτιά σε κτίρια. Το έργο καθυστέρησε ένα χρόνο και το άμεσο κόστος της ζημιάς εκτιμήθηκε σε 2 εκατομμύρια δολάρια Καναδά. Τα αίτια δεν ήταν ξεκάθαρα, αλλά έχουν αναφερθεί τρεις πιθανοί παράγοντες: ο ανταγωνισμός μεταξύ των συνδικάτων, οι κακές συνθήκες εργασίας και η αντιληπτή αλαζονεία των Αμερικανών στελεχών της εργολάβου Bechtel Corporation.

Ως περιβαλλοντική δράση
-----------------------

Ορισμένες ομάδες στρέφονται στην καταστροφή περιουσίας για να σταματήσουν την καταστροφή του περιβάλλοντος ή για να προβάλουν ορατά επιχειρήματα ενάντια σε μορφές σύγχρονης τεχνολογίας που θεωρούν επιβλαβείς για το περιβάλλον. Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών των ΗΠΑ (FBI) και άλλες υπηρεσίες επιβολής του νόμου χρησιμοποιούν τον όρο οικοτρομοκράτης όταν χρησιμοποιείται για ζημιές περιουσίας. Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι εφόσον η ιδιοκτησία δεν μπορεί να αισθάνεται τρόμο, η ζημιά στην ιδιοκτησία περιγράφεται με μεγαλύτερη ακρίβεια ως δολιοφθορά. Οι αντίπαλοι, αντίθετα, επισημαίνουν ότι οι ιδιοκτήτες και οι διαχειριστές ακινήτων μπορεί πράγματι να αισθάνονται τρόμο. Η εικόνα του κλειδιού μαϊμού που πετάχτηκε στα κινούμενα μέρη μιας μηχανής για να σταματήσει να λειτουργεί διαδόθηκε από τον Edward Abbey στο μυθιστόρημα *The Monkey Wrench Gang* και υιοθετήθηκε από οικολογικούς ακτιβιστές για να περιγράψει την καταστροφή μηχανημάτων που καταστρέφουν τη γη.

Από το 1992 έως τα τέλη του 2007 ένα ριζοσπαστικό περιβαλλοντικό κίνημα γνωστό ως ELF ή Earth Liberation Front συμμετείχε σε μια σχεδόν συνεχή εκστρατεία αποκεντρωμένης δολιοφθοράς οποιωνδήποτε κατασκευαστικών έργων κοντά σε άγριες εκτάσεις και εξορυκτικές βιομηχανίες, όπως η υλοτομία και ακόμη και η πυρπόληση ενός χιονοδρομικού κέντρου του Κολοράντο.   ] Το ELF χρησιμοποιούσε τακτικές δολιοφθοράς συχνά σε χαλαρό συντονισμό με άλλα κινήματα περιβαλλοντικών ακτιβιστών για να καθυστερήσει ή να καταστρέψει φυσικές απειλές για τις άγριες περιοχές καθώς αναπτύχθηκε η πολιτική βούληση για την προστασία των στοχευμένων άγριων περιοχών που δεσμεύτηκε το ELF.

Ως πολεμική τακτική
-------------------

 Αφίσα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου από τις Ηνωμένες Πολιτείες
Στον πόλεμο, η λέξη χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη δραστηριότητα ενός ατόμου ή μιας ομάδας που δεν σχετίζεται με τον στρατό των εμπλεκόμενων μερών, όπως ένας ξένος πράκτορας ή ένας αυτόχθονος υποστηρικτής, ιδίως όταν οι ενέργειες έχουν ως αποτέλεσμα την καταστροφή ή την καταστροφή ενός παραγωγικού ή ζωτικής σημασίας εγκαταστάσεις, όπως εξοπλισμός, εργοστάσια, φράγματα, δημόσιες υπηρεσίες, εγκαταστάσεις αποθήκευσης ή διαδρομές υλικοτεχνικής υποστήριξης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων σαμποτάζ είναι τα γεγονότα του Black Tom και της έκρηξης του Kingsland. Όπως οι κατάσκοποι, οι σαμποτέρ που διεξάγουν στρατιωτική επιχείρηση με πολιτικά ρούχα ή εχθρικές στολές πίσω από τις εχθρικές γραμμές υπόκεινται σε δίωξη και ποινικές κυρώσεις αντί να κρατούνται ως αιχμάλωτοι πολέμου.   Είναι σύνηθες για μια κυβέρνηση στην εξουσία κατά τη διάρκεια του πολέμου ή υποστηρικτές της πολεμικής πολιτικής να χρησιμοποιούν χαλαρά τον όρο εναντίον των αντιπάλων του πολέμου. Ομοίως, οι Γερμανοί εθνικιστές μίλησαν για ένα μαχαίρι στην πλάτη που τους κόστισε την απώλεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. 

Μια σύγχρονη μορφή δολιοφθοράς είναι η διανομή λογισμικού που προορίζεται να βλάψει συγκεκριμένα βιομηχανικά συστήματα. Για παράδειγμα, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ (CIA) φέρεται να έχει σαμποτάρει έναν αγωγό της Σιβηρίας κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, χρησιμοποιώντας πληροφορίες από τον Φάκελο Αποχαιρετισμού. Μια πιο πρόσφατη περίπτωση μπορεί να είναι το σκουλήκι υπολογιστή Stuxnet, το οποίο σχεδιάστηκε για να μολύνει και να βλάπτει διακριτικά συγκεκριμένους τύπους βιομηχανικού εξοπλισμού. Με βάση τον στοχευόμενο εξοπλισμό και τη θέση των μολυσμένων μηχανημάτων, οι ειδικοί ασφαλείας πιστεύουν ότι επρόκειτο για επίθεση στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ ή, σύμφωνα με τα τελευταία νέα, ακόμη και τη Ρωσία. 

Το σαμποτάζ, όταν γίνεται καλά, είναι εγγενώς δύσκολο να εντοπιστεί και δύσκολο να εντοπιστεί η προέλευσή του. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών των ΗΠΑ (FBI) ερεύνησε 19.649 περιπτώσεις δολιοφθοράς και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο εχθρός δεν είχε προκαλέσει καμία από αυτές. 

Η δολιοφθορά στον πόλεμο, σύμφωνα με το εγχειρίδιο του Γραφείου Στρατηγικών Υπηρεσιών (OSS), ποικίλλει από εξαιρετικά τεχνικά *πραξικοπήματα* που απαιτούν λεπτομερή σχεδιασμό και ειδικά εκπαιδευμένους χειριστές, έως αναρίθμητες απλές πράξεις που μπορούν να πραγματοποιήσουν οι απλοί πολίτες-δολιοφθορείς. Η απλή δολιοφθορά πραγματοποιείται με τέτοιο τρόπο ώστε να ενέχει έναν ελάχιστο κίνδυνο τραυματισμού, εντοπισμού και αντιποίνων. Υπάρχουν δύο βασικές μέθοδοι δολιοφθοράς. φυσική καταστροφή και το «ανθρώπινο στοιχείο». Ενώ η φυσική καταστροφή ως μέθοδος είναι αυτονόητη, οι στόχοι της είναι διαφορετικοί, αντανακλώντας αντικείμενα στα οποία ο σαμποτέρ έχει κανονική και δυσδιάκριτη πρόσβαση στην καθημερινή ζωή. Το «ανθρώπινο στοιχείο» βασίζεται σε καθολικές ευκαιρίες για τη λήψη λανθασμένων αποφάσεων, για την υιοθέτηση μιας μη συνεργατικής στάσης και για να παρακινήσουμε τους άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. 

Από την ενότητα με τίτλο, «Γενικές συσκευές για τη μείωση του ηθικού και τη δημιουργία σύγχυσης» προέρχεται η ακόλουθη απλή συμβουλή δολιοφθοράς: «Φέρσου ανόητα». 

### Αξία της απλής δολιοφθοράς σε καιρό πολέμου

Το Γραφείο Στρατηγικών Υπηρεσιών των Ηνωμένων Πολιτειών, που αργότερα μετονομάστηκε σε CIA, σημείωσε τη συγκεκριμένη αξία στη διάπραξη απλών σαμποτάζ κατά του εχθρού κατά τη διάρκεια του πολέμου: «... Το κόψιμο των ελαστικών, η αποστράγγιση δεξαμενών καυσίμων, η έναρξη πυρκαγιών, η έναρξη λογομαχιών, η ανόητη συμπεριφορά, το βραχυκύκλωμα των ηλεκτρικών συστημάτων θα σπαταλήσουν υλικά, ανθρώπινο δυναμικό και χρόνο». Για να υπογραμμίσουν τη σημασία της απλής δολιοφθοράς σε ευρεία κλίμακα, έγραψαν: «Η ευρεία πρακτική της απλής δολιοφθοράς θα παρενοχλήσει και θα αποθαρρύνει τους διαχειριστές και την αστυνομία του εχθρού». Το OSS επικεντρώθηκε επίσης στη μάχη για τις καρδιές και τα μυαλά κατά τη διάρκεια του πολέμου. «Η ίδια η πρακτική της απλής δολιοφθοράς από ντόπιους σε εχθρικά ή κατεχόμενα εδάφη μπορεί να κάνει αυτά τα άτομα να ταυτιστούν ενεργά με την πολεμική προσπάθεια των Ηνωμένων Εθνών και να τα ενθαρρύνουν να βοηθήσουν ανοιχτά σε περιόδους εισβολής και κατοχής των Συμμάχων». 

### Στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο

Στις 30 Ιουλίου 1916, η έκρηξη του Black Tom συνέβη όταν Γερμανοί πράκτορες πυρπόλησαν ένα συγκρότημα αποθηκών και πλοίων στο Τζέρσεϊ Σίτι του Νιου Τζέρσεϊ που περιείχε πυρομαχικά, καύσιμα και εκρηκτικά για να βοηθήσουν τους Συμμάχους στον αγώνα τους.

Στις 11 Ιανουαρίου 1917, ο Φιόντορ Βόζνιακ, χρησιμοποιώντας ένα πανί που περιείχε φώσφορο ή ένα εμπρηστικό μολύβι που προμήθευαν Γερμανοί πράκτορες σαμποτάζ, έβαλε φωτιά στον πάγκο εργασίας του σε ένα εργοστάσιο συναρμολόγησης πυρομαχικών κοντά στο Lyndhurst του Νιου Τζέρσεϊ, προκαλώντας πυρκαγιά τεσσάρων ωρών που κατέστρεψε μισό εκατομμύρια εκρηκτικά βλήματα 3 ιντσών και κατέστρεψε το εργοστάσιο για ζημιές που υπολογίζονται στα 17 εκατομμύρια δολάρια. Η εμπλοκή του Βόζνιακ ανακαλύφθηκε μόλις το 1927. 

Στις 12 Φεβρουαρίου 1917, οι Βεδουίνοι συμμάχησαν με τους Βρετανούς κατέστρεψαν έναν τουρκικό σιδηρόδρομο κοντά στο λιμάνι Wajh, εκτροχιάζοντας μια τουρκική ατμομηχανή. Οι Βεδουίνοι ταξίδευαν με καμήλα και χρησιμοποίησαν εκρηκτικά για να γκρεμίσουν ένα τμήμα της γραμμής. 

### Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ιάπωνες ειδικοί επιθεωρούν τον τόπο της «δολιοφθοράς σιδηροδρόμων» στον σιδηρόδρομο της Νότιας Μαντζουρίας το 1931. Η «δολιοφθορά των σιδηροδρόμων» ήταν ένα από τα γεγονότα που οδήγησαν στο περιστατικό του Μούκντεν και στην ιαπωνική κατοχή της Μαντζουρίας.
Στην Ιρλανδία, ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός (IRA) χρησιμοποίησε δολιοφθορά κατά των Βρετανών μετά την εξέγερση του Πάσχα του 1916. Ο IRA έθεσε σε κίνδυνο τις γραμμές επικοινωνίας και τις γραμμές μεταφοράς και τις προμήθειες καυσίμων. Ο IRA χρησιμοποίησε επίσης παθητική δολιοφθορά, με τους λιμενεργάτες και τους σιδηροδρομικούς να αρνούνται να εργαστούν σε πλοία και σιδηροδρομικά βαγόνια που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση. Το 1920, πράκτορες του IRA διέπραξαν εμπρησμό σε τουλάχιστον δεκαπέντε βρετανικές αποθήκες στο Λίβερπουλ. Τον επόμενο χρόνο, ο IRA πυρπόλησε ξανά πολλούς βρετανικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένου του Τελωνείου του Δουβλίνου, σαμποτάροντας αυτή τη φορά τα περισσότερα πυροσβεστικά οχήματα του Λίβερπουλ. 

### Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ο Αντισυνταγματάρχης George T. Rheam ήταν Βρετανός στρατιώτης, ο οποίος διηύθυνε το Brickendonbury Manor από τον Οκτώβριο του 1941 έως τον Ιούνιο του 1945 κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που ήταν ο σταθμός XVII του Executive Special Operations (SOE), το οποίο εκπαίδευε ειδικούς για το SOE. Ο Rheam καινοτόμησε πολλές τεχνικές σαμποτάζ και θεωρείται από τον MRD Foot ο «ιδρυτής του σύγχρονου βιομηχανικού σαμποτάζ».  

Η εκπαίδευση δολιοφθοράς για τους Συμμάχους συνίστατο στη διδασκαλία των επίδοξων σαμποτέρ βασικών εξαρτημάτων των μηχανημάτων εργασίας που έπρεπε να καταστρέψουν. "Οι σαμποτέρ έμαθαν εκατοντάδες μικρά κόλπα για να προκαλέσουν μεγάλο πρόβλημα στους Γερμανούς. Τα καλώδια σε ένα τηλεφωνικό κουτί διασταύρωσης ... θα μπορούσε να μπερδευτεί για να κάνει λάθος συνδέσεις κατά την κλήση αριθμών. Λίγες ουγγιές πλαστικής, σωστά τοποθετημένες, θα μπορούσαν να καταρρίψουν μια γέφυρα, μια σπηλιά σε ένα φρεάτιο ορυχείου ή να καταρρεύσουν την οροφή μιας σιδηροδρομικής σήραγγας." 

Ο Πολωνικός Εσωτερικός Στρατός, που διοικούσε την πλειοψηφία των αντιστασιακών οργανώσεων στην Πολωνία (ακόμη και τις Εθνικές Δυνάμεις, εκτός από τη Στρατιωτική Οργάνωση Lizard Union, ο Στρατός Εσωτερικού περιλάμβανε επίσης το Πολωνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα – Ελευθερία, Ισότητα, Ανεξαρτησία ) και συντόνιζε και βοήθησε την Η Εβραϊκή Στρατιωτική Ένωση, καθώς και πιο απρόθυμα βοήθησε την Εβραϊκή Οργάνωση Μάχης, ήταν υπεύθυνη για τον μεγαλύτερο αριθμό πράξεων δολιοφθοράς στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Ευρώπη. Οι επιχειρήσεις δολιοφθοράς του Εσωτερικού Στρατού Επιχείρηση Γκάρλαντ και Επιχείρηση Κορδέλα είναι μόνο δύο παραδείγματα. Συνολικά, ο Εσωτερικός Στρατός κατέστρεψε 6.930 ατμομηχανές, πυρπόλησε 443 σιδηροδρομικά μέσα μεταφοράς, κατέστρεψε πάνω από 19.000 σιδηροδρομικά βαγόνια και ανατίναξε 38 σιδηροδρομικές γέφυρες, για να μην αναφέρουμε τις επιθέσεις κατά των σιδηροδρόμων. Ο Στρατός Εσωτερικών ήταν επίσης υπεύθυνος για 4.710 ενσωματωμένες ατέλειες σε εξαρτήματα για κινητήρες αεροσκαφών και 92.000 ενσωματωμένες ατέλειες σε βλήματα πυροβολικού, μεταξύ άλλων παραδειγμάτων σημαντικών δολιοφθορών. Επιπλέον, διαπράχθηκαν περισσότερες από 25.000 πράξεις μικρότερων δολιοφθορών. Συνέχισε να πολεμά και εναντίον των Γερμανών και των Σοβιετικών. Ωστόσο, βοήθησε τους Δυτικούς Συμμάχους συλλέγοντας συνεχείς και λεπτομερείς πληροφορίες για τις γερμανικές σιδηροδρομικές, τροχοφόρα και άλογες μεταφορές.  Όσο για τους πληρεξούσιους του Στάλιν, οι ενέργειές τους οδήγησαν στη δολοφονία μεγάλου αριθμού Πολωνών και Εβραίων ομήρων, κυρίως αμάχων, ως αντίποινα από τους Γερμανούς. Η Guardia Ludowa κατέστρεψε περίπου 200 γερμανικά τρένα κατά τη διάρκεια του πολέμου και πέταξε αδιάκριτα χειροβομβίδες σε μέρη όπου συχνάζαν Γερμανοί.

Η Γαλλική Αντίσταση διεξήγαγε μια εξαιρετικά αποτελεσματική εκστρατεία δολιοφθοράς κατά των Γερμανών κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Λαμβάνοντας τις εντολές τους για δολιοφθορά μέσω μηνυμάτων μέσω του ραδιοφώνου του BBC ή με αεροσκάφη, οι Γάλλοι χρησιμοποίησαν τόσο παθητικές όσο και ενεργητικές μορφές δολιοφθοράς. Οι παθητικές φόρμες περιελάμβαναν απώλεια γερμανικών αποστολών και επιτρέποντας σε υλικά κακής ποιότητας να περάσουν από επιθεωρήσεις εργοστασίων. Πολλές ενεργές απόπειρες δολιοφθοράς ήταν ενάντια σε κρίσιμες σιδηροδρομικές γραμμές μεταφοράς. Τα γερμανικά αρχεία μετρούν 1.429 περιπτώσεις δολιοφθοράς από τις γαλλικές δυνάμεις της Αντίστασης μεταξύ Ιανουαρίου 1942 και Φεβρουαρίου 1943. Από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 1944, οι δολιοφθορές αντιπροσώπευαν τρεις φορές τον αριθμό των ατμομηχανών που υπέστησαν ζημιές από τη συμμαχική αεροπορία. 

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Σύμμαχοι διέπραξαν δολιοφθορές κατά του εργοστασίου φορτηγών Peugeot. Μετά από επανειλημμένες αποτυχίες σε προσπάθειες βομβαρδισμού των Συμμάχων να χτυπήσουν το εργοστάσιο, μια ομάδα μαχητών της Γαλλικής Αντίστασης και πρακτόρων του Ειδικού Επιχειρησιακού Εκτελεστικού (SOE) αποσπούσαν την προσοχή των Γερμανών φρουρών με ένα παιχνίδι ποδοσφαίρου, ενώ μέρος της ομάδας τους μπήκε στο εργοστάσιο και κατέστρεψε μηχανήματα. 

Τον Δεκέμβριο του 1944, οι Γερμανοί διεξήγαγαν μια διείσδυση δολιοφθοράς με ψευδή σημαία, την Επιχείρηση Greif, την οποία διοικούσε ο καταδρομέας των Waffen-SS Ότο Σκορτσένυ κατά τη διάρκεια της Μάχης των Αρδεννών. Γερμανοί καταδρομείς, φορώντας στολές του αμερικανικού στρατού, κουβαλώντας όπλα του αμερικανικού στρατού και χρησιμοποιώντας οχήματα του αμερικανικού στρατού, διείσδυσαν στις γραμμές των ΗΠΑ για να σκορπίσουν πανικό και σύγχυση μεταξύ των αμερικανικών στρατευμάτων και να ανατινάξουν γέφυρες, χωματερές πυρομαχικών και αποθήκες καυσίμων και να διαταράξουν τις γραμμές επικοινωνίας. Πολλοί από τους καταδρομείς συνελήφθησαν από τους Αμερικανούς. Επειδή φορούσαν στολές των ΗΠΑ, ορισμένοι Γερμανοί εκτελέστηκαν ως κατάσκοποι, είτε συνοπτικά είτε μετά από στρατιωτικές επιτροπές. 

### Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ατμομηχανή 2-8-4Τ κλάσης Κ και βαγόνια του Palestine Railway στη γραμμή Jaffa και Jerusalem μετά από δολιοφθορά από εβραϊκές παραστρατιωτικές δυνάμεις το 1946.
Από το 1948 έως το 1960, οι κομμουνιστές της Μαλαισίας διέπραξαν πολυάριθμες αποτελεσματικές πράξεις δολιοφθοράς κατά των βρετανικών αποικιακών αρχών, στοχεύοντας πρώτα σε σιδηροδρομικές γέφυρες και στη συνέχεια χτυπώντας μεγαλύτερους στόχους όπως στρατιωτικά στρατόπεδα. Οι περισσότερες από τις προσπάθειές τους είχαν σκοπό να αποδυναμώσουν την αποικιακή οικονομία της Μαλαισίας και περιλάμβαναν δολιοφθορές εναντίον τρένων, σωλήνων νερού και ηλεκτρικές γραμμές. Οι προσπάθειες δολιοφθοράς των κομμουνιστών ήταν τόσο επιτυχημένες που προκάλεσαν αντιδράσεις στον πληθυσμό της Μαλαισίας, ο οποίος σταδιακά απέσυρε την υποστήριξη για το κομμουνιστικό κίνημα καθώς απειλούνταν τα προς το ζην. 

Στην Παλαιστίνη υπό Βρετανική Εντολή από το 1945 έως το 1948, οι εβραϊκές ομάδες αντιτάχθηκαν στον βρετανικό έλεγχο. Αν και αυτός ο έλεγχος επρόκειτο να τελειώσει σύμφωνα με το Σχέδιο Διχοτόμησης των Ηνωμένων Εθνών για την Παλαιστίνη το 1948, οι ομάδες χρησιμοποίησαν το σαμποτάζ ως τακτική της αντιπολίτευσης. Η Χαγκανά εστίασε τις προσπάθειές της σε στρατόπεδα που χρησιμοποιούσαν οι Βρετανοί για να κρατούν πρόσφυγες και σε εγκαταστάσεις ραντάρ που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό πλοίων παράνομων μεταναστών. Η συμμορία Stern και η Ιργκούν χρησιμοποίησαν τρομοκρατία και δολιοφθορά κατά της βρετανικής κυβέρνησης και κατά των γραμμών επικοινωνίας. Τον Νοέμβριο του 1946, οι συμμορίες Ιργκούν και Στερν επιτέθηκαν σε έναν σιδηρόδρομο είκοσι μία φορές σε διάστημα τριών εβδομάδων, προκαλώντας τελικά τους σοκαρισμένους Άραβες σιδηροδρομικούς εργάτες να απεργήσουν. Η 6η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία κλήθηκε να παράσχει ασφάλεια ως μέσο τερματισμού της απεργίας. 

### Στο Βιετνάμ

Οι Βιετκόνγκ χρησιμοποιούσαν κολυμβητές σαμποτέρ συχνά και αποτελεσματικά κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ. Μεταξύ 1969 και 1970, κολυμβητές σαμποτέρ βύθισαν, κατέστρεψαν ή κατέστρεψαν 77 περιουσιακά στοιχεία των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Οι κολυμβητές του Βιετκόνγκ ήταν ανεπαρκώς εξοπλισμένοι, αλλά καλά εκπαιδευμένοι και πολυμήχανοι. Οι κολυμβητές παρείχαν μια επιλογή χαμηλού κόστους/χαμηλού κινδύνου με υψηλή απόδοση. Η πιθανή απώλεια για τη χώρα λόγω αποτυχίας σε σύγκριση με τα πιθανά κέρδη από μια επιτυχημένη αποστολή οδήγησε στο προφανές συμπέρασμα ότι οι σαμποτέρ κολυμβητές ήταν μια καλή ιδέα. 

### Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου

Την 1η Ιανουαρίου 1984, η γέφυρα Cuscatlan πάνω από τον ποταμό Lempa στο Ελ Σαλβαδόρ, κρίσιμη για τη ροή της εμπορικής και στρατιωτικής κυκλοφορίας, καταστράφηκε από δυνάμεις ανταρτών χρησιμοποιώντας εκρηκτικά μετά από πυρά όλμων για να «σκορπίσουν» τους φρουρούς της γέφυρας, προκαλώντας περίπου 3,7 εκατομμύρια δολάρια στις απαιτούμενες επισκευές, η οποία επηρεάσε σημαντικά τις επιχειρήσεις και την ασφάλεια του Ελ Σαλβαδόρ. 

Το 1982 στην Ονδούρα, μια ομάδα εννέα Σαλβαδοριανών και Νικαραγουανών κατέστρεψε έναν κεντρικό σταθμό ηλεκτρικής ενέργειας, αφήνοντας την πρωτεύουσα Tegucigalpa χωρίς ρεύμα για τρεις ημέρες.

Ως έγκλημα
----------

Ορισμένοι εγκληματίες έχουν εμπλακεί σε πράξεις δολιοφθοράς για λόγους εκβιασμού. Για παράδειγμα, ο Klaus-Peter Sabotta σαμποτάρει τις γερμανικές σιδηροδρομικές γραμμές στα τέλη της δεκαετίας του 1990 σε μια προσπάθεια να εκβιάσει 10 εκατομμύρια DM από τη γερμανική σιδηροδρομική εταιρεία Deutsche Bahn. Τώρα εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης. Το 1989, ο πρώην ντετέκτιβ της Scotland Yard, Rodney Whitchelo, καταδικάστηκε σε 17 χρόνια φυλάκιση για την προσθήκη βρεφικών τροφών Heinz σε σούπερ μάρκετ, σε μια απόπειρα εκβίασης στον κατασκευαστή τροφίμων.

Ως πολιτική δράση
-----------------

Ο όρος πολιτικό σαμποτάζ χρησιμοποιείται μερικές φορές για να ορίσει τις πράξεις ενός πολιτικού στρατοπέδου για να διαταράξει, να παρενοχλήσει ή να βλάψει τη φήμη ενός πολιτικού αντιπάλου, συνήθως κατά τη διάρκεια μιας προεκλογικής εκστρατείας, όπως κατά τη διάρκεια του Watergate. Οι καμπάνιες δυσφήμησης είναι μια τακτική που χρησιμοποιείται συνήθως. Ο όρος θα μπορούσε επίσης να περιγράψει τις ενέργειες και τις δαπάνες ιδιωτικών οργανισμών και εταιρειών ενάντια στους δημοκρατικά εγκεκριμένους ή θεσπισμένους νόμους, πολιτικές και προγράμματα.

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, τα Αρχεία Mitrokhin αποχαρακτηρίστηκαν, τα οποία περιελάμβαναν λεπτομερή σχέδια ενεργών μέτρων της KGB για την ανατροπή της πολιτικής στα αντίπαλα έθνη.

### Σε πραξικόπημα

Το σαμποτάζ είναι ένα κρίσιμο εργαλείο του επιτυχημένου πραξικοπήματος, το οποίο απαιτεί έλεγχο των επικοινωνιών πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πραγματοποίηση του πραξικοπήματος. Η απλή δολιοφθορά ενάντια σε πλατφόρμες φυσικών επικοινωνιών χρησιμοποιώντας ημιειδίκευτους τεχνικούς, ή ακόμα και αυτούς που είναι εκπαιδευμένοι μόνο για αυτό το έργο, θα μπορούσε ουσιαστικά να φιμώσει την κυβέρνηση-στόχο του πραξικοπήματος, αφήνοντας τον χώρο μάχης πληροφοριών ανοιχτό στην κυριαρχία των ηγετών του πραξικοπήματος. Για να υπογραμμιστεί η αποτελεσματικότητα της δολιοφθοράς, "Ένας και μόνο συνεργάτης τεχνικός θα είναι σε θέση να θέσει προσωρινά εκτός δράσης έναν ραδιοφωνικό σταθμό που διαφορετικά θα απαιτούσε μια επίθεση πλήρους κλίμακας." 

Οι σιδηρόδρομοι, όπου είναι στρατηγικά σημαντικοί για το καθεστώς ενάντια στο πραξικόπημα, είναι πρωταρχικοί στόχοι για δολιοφθορά - εάν ένα τμήμα της γραμμής καταστραφεί, ή ολόκληρα τμήματα του δικτύου μεταφορών μπορούν να σταματήσουν μέχρι να διορθωθούν

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Sabotage». *Online Etymology Dictionary*.
2. ↑  Roughneck, The Life and Times of Big Bill Haywood, Peter Carlson, 1983, pages 196–197.
3. ↑  Rinehart, J.W. *The Tyranny of Work*, Canadian Social Problems Series. Academic Press Canada (1975), pp. 78–79. (ISBN 0-7747-3029-3).
4. ↑  Earth Liberation Front
5. ↑  «Earth Liberation Front». *targetofopportunity.com*.
6. ↑  «The Secret History of Tree Spiking – Part 1». *iww.org*.
7. ↑  Wilbur Redington Miller (29 Ιουνίου 2012). *The Social History of Crime and Punishment in America: An Encyclopedia*. SAGE Publications. σελ. 186. ISBN 978-0-7618-6137-9.
8. ↑  David Churchman (9 Μαΐου 2013). *Why We Fight: The Origins, Nature, and Management of Human Conflict*. University Press of America. σελ. 186. ISBN 978-0-7618-6137-9.
9. ↑  Markoff, John, "Malware Aimed at Iran Hit Five Sites, Report Says", *New York Times*, 13 February 2011, p. 15.
10. ↑  Marrin, Albert (1985). *The Secret Armies : Spies, Counterspies, and Saboteurs in World War II*. New York: Atheneum. σελ. 37. ISBN 0-689-31165-6.
11. ↑  «Office of Strategic Services Simple Sabotage Manuel» (PDF). 17 Ιανουαρίου 1944. σελίδες 1–2. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2012.
12. ↑  «Office of Strategic Services Simple Sabotage Manuel» (PDF). 17 Ιανουαρίου 1944. σελίδες 28–31. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2012.
13. ↑  «Office of Strategic Services» (PDF). 17 Ιανουαρίου 1944. σελ. 2. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2012.
14. ↑  McGeorge II, Harvey J.; Christine C. Ketchem (1983–1984). «Sabotage: A Strategic Tool for Guerilla Forces». *World Affairs* (World Affairs Institute) **146** (3): 249–256 [250].
15. 1 2  Condit, D. N.; Cooper, Bert H.; Jr (1967-03-01). *Challenge and Response in Internal Conflict. Volume 2. The Experience in Europe and the Middle East*. Fort Belvoir, VA: Defense Technical Information Center. doi:10.21236/ad0649609.
16. 1 2  Howard L. Douthit III, Captain, USAF (1988). *The Use and Effectiveness of Sabotage as a Means of Unconventional Warfare- An Historical Perspective from World War I Through Vietnam*. Wright-Patterson Air Force Base, Ohio: Air Force Institute of Technology.
17. ↑  Sale, Jonathan (2001-08-28). «Espionage for dummies» (στα αγγλικά). *The Guardian*. ISSN 0261-3077.. Ανακτήθηκε στις 2020-01-01.
18. ↑  *the-wwii-soe-training-manual-rigden* (στα Αγγλικά). σελίδες 8.
19. ↑  Marrin, Albert (1985). *The Secret Armies : Spies, Counterspies, and Saboteurs in World War II*. New York: Atheneum. σελ. 77. ISBN 0-689-31165-6.
20. ↑  Home Army#Major operations
21. ↑  Marrin, Albert (1985). *The Secret Armies : Spies, Counterspies, and Saboteurs in World War II*. New York: Atheneum. σελ. 83. ISBN 0-689-31165-6.
22. ↑  Jean-Paul Pallud (28 Μαΐου 1987). *Ardennes, 1944: Peiper and Skorzeny*. Osprey Publishing. σελ. 15. ISBN 0-85045-740-8.
23. ↑  Report prepared by the Historical Evaluation and Research Organization under contract for the Army Research Office (1966). *Isolating the Guerrilla: Classic and Basic Case Studies (Volume II)*. Washington: Historical Evaluation and Research Organization.
24. ↑  Babyak, E.E. Jr. LtJG, USNM (1971). *Swimmer Sabotage or The Most Dangerous Mine*. Charleston: Naval Mine Warfare School.
25. ↑  McGeorge II, Harvey J.; Christine C. Ketchem (1983–1984). «Sabotage: A Strategic Tool for Guerilla Forces». *World Affairs* (World Affairs Institute) **146** (3): 249–256.
26. ↑  McGeorge II, Harvey J.; Christine C. Ketchem (1983–1984). «Sabotage: A Strategic Tool for Guerilla Forces». *World Affairs* (World Affairs Institute) **146** (3): 249–256 [253].
27. ↑  «Food Scare Scandals». *The Independent*. 1999-06-16. .
28. ↑  Luttwak, Edward (1968). *Coup d'Etat, a Practical Handbook*. London: The Penguin Press. σελ. 119. ISBN 0-674-17547-6.
29. ↑  Luttwak, Edward (1968). *Coup d'Etat, a Practical Handbook*. London: The Penguin Press. σελ. 128. ISBN 0-674-17547-6.