Ο **Φρανς Φράνκεν ο πρεσβύτερος** (φλαμανδικά: **Frans Francken (I)**, 1542, Χέρενταλς – 1616, Αμβέρσα) ήταν Φλαμανδός ζωγράφος, μια από τις ηγετικές μορφές στη ζωγραφική της Αμβέρσας κατά την Αντιμεταρρύθμιση]. Είναι κυρίως γνωστός για τους μεγάλους πίνακες για Αγία Τράπεζα και τους αλληγορικούς του πίνακες. Ήταν μέλος της δυναστείας ζωγράφων Φράνκεν, που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην καλλιτεχνική ζωή της Αμβέρσας κατά τον 17ο αιώνα.

Βιογραφία
---------

Η μάχη του Χρόνου ενάντια στον Θάνατο
Ο Φράνκεν γεννήθηκε στο Χέρενταλς, γιος του Νίκολας Φράνκεν, ενός αφανούς ζωγράφου της πόλης. Αργότερα ο πατέρας του εγκαταστάθηκε στην Αμβέρσα και, πιθανότατα, υπήρξε ο πρώτος δάσκαλός του. Έγινε "Δάσκαλος" στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά της Αμβέρσας το 1567 και "διάκονος" σε αυτήν το 1587. Οι νεότεροι αδελφοί του Χιερόνυμους Φράνκεν ΙΙ και Αμπρόσιους Φράνκεν Ι έγιναν επίσης επιτυχημένοι ζωγράφοι. Ο πρώιμος βιογράφος Κάρελ φαν Μάντερ αναφέρει ότι ο Φρανς Φράνκεν ο πρεσβύτερος ήταν μαθητής του διακεκριμένου μανιεριστή ζωγράφου Φρανς Φλόρις.

Ο Φρανς Φράνκεν νυμφεύτηκε την Ελίζαμπετ Μέρτενς. Όταν απεβίωσε, το 1619, τα τέκνα τους που είχαν επιβιώσει ήταν ο Τόμας, ο Φρανς Φράνκεν ο νεότερος, ο Χιερόνυμους Φράνκεν ΙΙ, ο Αμπρόσιους Φράνκεν ΙΙ, η Μαγκνταλένα και η Ελίζαμπετ.

Ανάμεσα στους μαθητές του συγκαταλέγονται οι Φρανς Φράνκεν ο νεότερος, Χόρτζιους Χέλντορπ, Χέρμαν φαν ντερ Μαστ και Γιαν ντε Βελ Ι.

Έργο
----

Αλληγορικός πίνακας
Ο Φρανς Φράνκεν ο πρεσβύτερος εργάστηκε κυρίως φιλοτεχνώντας εικόνες για Αγία Τράπεζα, για τις οποίες υπήρχε τότε μεγάλη ζήτηση, ως αποτέλεσμα της εικονοκλασίας των Καλβινιστών. Το αριστούργημά του είναι ένα τρίπτυχο που ονομάστηκε *Ο Χριστός ανάμεσα στις Γραφές*, το οποίο δημιούργησε για τον καθεδρικό ναό της Αμβέρσας το 1587. Οι μορφές είναι μάλλον "ξύλινες" και στο ύφος του ύστερου μανιερισμού. Εν τούτοις, οι κεφαλές τους αναδεικνύουν την ικανότητα του καλλιτέχνη στις προσωπογραφίες. Ο Φρανς Φράνκεν ήταν επίσης προσωπογράφος και ορισμένα πορτρέτα Αυλικών αποδίδονται σε αυτόν.

Τα πρώτα του έργα είχαν το ύφος του Φρανς Φλόρις, αλλά μετά το 1600 ανέπτυξε το δικό του ύφος, στο οποίο εμφάνιζε κλασικιστικά χαρακτηριστικά, σχετικά όμοια με αυτά στα έργα του Όττο φαν Φέιν.

Ο Φρανς Φράνκεν ζωγράφισε, επίσης, μικρής κλίμακας πίνακες (αποκαλούνται "πίνακες του μπουφέ", cabinet pictures), ένα είδος ζωγραφικής στο οποίο οι γιοι του Φρανς και Χιερόνυμους ΙΙ θα διέπρεπαν. Ήταν, επιπλέον, γνωστός για τους αλληγορικούς του πίνακες και ο γιος του Φρανς θα συνέχιζε αυτή την παράδοση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου πίνακα είναι *Η μάχη του Χρόνου απέναντι στον Θάνατο* (σήμερα στην Bayerische Staatsgemäldesammlungen)

Οικογενειακό δένδρο
-------------------

| Οικογενειακό δένδρο της οικογένειας Φράνκεν |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Νικολάες Φράνκεν 1515–1596 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Χιερόνυμους Φράνκεν Ι 1540–1610 |   | Φρανς Φράνκεν I 1542–1616 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Αμπρόσιους Φράνκεν Ι 1544–1618 |   | (Κορνέλιους Φράνκεν) |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Ιζαμπέλλα Φράνκεν |   | Τόμας Φράνκεν 1574–1625 |   | Χιερόνυμους Φράνκεν II 1578–1623 |   | Φρανς Φράνκεν II 1581–1642 |   | Αμπρόσιους Φράνκεν II 1590–1632 |   |   |   |   |   | Χανς Φράνκεν 1581–μετά το1610 |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Φρανς Φράνκεν III 1607–1667 |   | Χιερόνυμους Φράνκεν III 1611–after 1661 |   | Αμπρόσιους Φράνκεν III 1614–1662 |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   | Κονσταντάιν Φράνκεν 1661–1717 |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|

 |
|  |

Παραπομπές
----------

1. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. 128849150. Ανακτήθηκε στις 17  Οκτωβρίου 2015.
2. ↑  «Frans, I Francken». (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 500115220.
3. ↑  «Frans Francken I». *British Museum person-institution thesaurus*. 27789.
4. ↑  (Ολλανδικά) *RKDartists*. rkd.nl/explore/artists/29001. Ανακτήθηκε στις 27  Αυγούστου 2017.
5. ↑  *Biografisch Portaal*. 10055117. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
6. ↑  *The Fine Art Archive*. cs.isabart.org/person/58937. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
7. ↑  (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 16  Νοεμβρίου 2017. 500115220. Ανακτήθηκε στις 25  Οκτωβρίου 2018.
8. 1 2 3 4  (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 16  Νοεμβρίου 2017. 500115220. Ανακτήθηκε στις 22  Μαΐου 2021.
9. 1 2  (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 16  Νοεμβρίου 2017. 500115220. Ανακτήθηκε στις 21  Μαΐου 2021.
10. 1 2 3 4  Ursula Härting. "Francken." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 10 May. 2014
11. ↑  Christa Grössinger, *North-European panel paintings: catalogue of Netherlandish & German paintings before 1600 in English churches & colleges*, Harvey Miller, 1992, p. 263
12. ↑  Frans Francken in Karel van Mander's *Schilder-boeck*, 1604 (Ολλανδικά)
13. 1 2  Frans Francken (I)[*νεκρός σύνδεσμος*] στο Ολλανδικό Ίδρυμα Ιστορίας της Τέχνης
(Ολλανδικά)
14. ↑  Franks Francken I, in: Walter A. Liedtke, *Flemish Paintings in the Metropolitan Museum of Art*, Metropolitan Museum of Art, New York, 1984, p. 224

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Frans Francken I στο Artnet

Δείτε επίσης
------------

* Μανιερισμός της Αμβέρσας
* Κατάλογος Φλαμανδών ζωγράφων

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Liedtke , Walter A. (1984). Flemish paintings in the Metropolitan Museum of ArtΑπαιτείται δωρεάν εγγραφή. New York: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 0870993569.  (see index).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 67529594
* LCCN: no2014105863
* ISNI: 0000 0000 6637 2094
* GND: 128849150
* SUDOC: 182896226
* BNF: cb17010394b (data)
* BPN: 10055117
* ULAN: 500115220
* BNE: XX1534788
* KulturNav: id
* RKD: 29001

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Βιογραφίες
* Πύλη:Τέχνη
* Πύλη:Ζωγραφική
 |

 |