Το χειρόγραφο του Ντοστογιέφσκι - Πρίγκιπας Μίσκιν. Πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος, 1867Ο πρίγκιπας Λεβ Νικολάεβιτς Μίσκιν (ρωσ.: Лев Никола́евич Мы́шкин) είναι ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος του Φιοντόρ Μιχαήλοβιτς Ντοστογιέφσκι "Ο Ηλίθιος".

> *«Η κύρια ιδέα του μυθιστορήματος είναι να απεικονίσει ένα θετικό όμορφο άτομο. Δεν υπάρχει τίποτα πιο δύσκολο από αυτό στον κόσμο, και ειδικά τώρα. Όλοι οι συγγραφείς, όχι μόνο οι δικοί μας, αλλά και όλοι οι Ευρωπαίοι, όποιος αναλάμβανε να αποτυπώσει το θετικά όμορφο, πάντα υποχωρούσε. Γιατί αυτό το έργο είναι αμέτρητο. Το όμορφο είναι ιδανικό, και το ιδανικό, ούτε το δικό μας, ούτε αυτό της πολιτισμένης Ευρώπης, δεν έχει ακόμη δημιουργηθεί.»*
> 
>

Η περιγραφή του
---------------

Ο πρίγκιπας Μίσκιν είναι ένας νεαρός άνδρας περίπου 26 ετών, ο οποίος μετά από μακροχρόνια θεραπεία στην Ελβετία για την επιληψία, επιστρέφει στην Αγία Πετρούπολη για να μάθει «*Πώς λαχταρούν οι άνθρωποι και γιατί λαχταρούν οι άνθρωποι*». Για αυτήν την αποκάλυψη, ήδη στις πρώτες σελίδες του μυθιστορήματος, αναγνωρίζεται ως μακάριος και παράξενος.

Ο Λεβ Νικολάεβιτς είναι ένας πράος, ήσυχος, σεμνός και ήρεμος άνθρωπος. Ο λόγος του μετρημένος, ομαλός, στοχαστικός. Στην εμφάνιση του ήρωα, ο Ντοστογιέφσκι σημειώνει τα «μεγάλα, μπλε και προσηλωμένα» μάτια του, ένα βαρύ βλέμμα και επίσης ένα ευχάριστο, αλλά άχρωμο πρόσωπο.

Ο χαρακτήρας και η κοσμοθεωρία του Μίσκιν εκπλήσσουν όλους τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος. Από τη μία πλευρά, ο πρίγκιπας συμπεριφέρεται σαν μεγάλο παιδί, επειδή κατά τη διάρκεια της θεραπείας μακριά από τους ανθρώπους, ο ήρωας διατήρησε μια παιδική κοσμοθεωρία: δεν γνωρίζει καλά τον κόσμο, ανοίγει την ψυχή του σε όλους όσους συναντά, δεν περιμένει κακία από κανέναν, έχει μεγάλη συμπόνια.

Από την άλλη πλευρά, ο Μίσκιν είναι ένα έξυπνο, λογικό και στοχαστικό άτομο που είναι σε θέση να συλλογιστεί με σύνεση για σοβαρά θέματα, συμπεριλαμβανομένου του θέματος της εκτέλεσης.

Ο Λεβ Νικολάεβιτς βλέπει τις δυνάμεις και τις αδυναμίες των ανθρώπων, μπορεί να προβλέψει τις πράξεις τους και ακόμη και τη μοίρα τους. Είναι ο μόνος που αποκάλυψε την πονεμένη ψυχή της Ναστάσια Φιλίπποβνα και ο μόνος που βλέπει στην Αγκλάγια Επάντσινα ένα παιδί, και όχι μια κακομαθημένη, αλαζονική και ψυχρή αρχόντισσα.

Ο Μίσκιν νιώθει άνετα, αλλά ταυτόχρονα και άβολα στη κοινωνία. Στερείται την εκκοσμίκευση, αλλά του είναι δύσκολο να μείνει μόνος με τον εαυτό του. Αυτός είναι ο λόγος που μπορεί να κάνει γρήγορες γνωριμίες, όπως, για παράδειγμα, με τον Παρφέν Ρογκόζιν στο τρένο. Αυτό αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι ο Λεβ Νικολάεβιτς σε αυτήν την κοινωνία, αν όχι περιττός, τότε ένας ξένος.

Ο συμβολισμός του
-----------------

Ο πρίγκιπας Μίσκιν είναι μια από τις βασικές εικόνες στο έργο του συγγραφέα. Ο Ντοστογιέφσκι επεξεργάστηκε προσεκτικά αυτόν τον χαρακτήρα. Έγραψε ότι δημιούργησε τον Μίσκιν για να «απεικονίσει ένα θετικό, όμορφο πρόσωπο» όπως ο Ιησούς Χριστός. Η εικόνα του παράξενου, εκκεντρικού πρίγκιπα Λεβ Νικολάγιεβιτς είναι η προσωποποίηση όλων των χριστιανικών αρετών.

Γιατί η άφιξη του Μίσκιν οδηγεί στην καταστροφή; Ο συγγραφέας φέρνει τον αναγνώστη σε αυτό στο τέλος του μυθιστορήματος: και όλα αυτά επειδή βρίσκεται σε μια κοινωνία διχόνοιας. Οι άνθρωποι εδώ μόνο υποφέρουν, δεν ξέρουν πώς να συμπάσχουν. Η καλή φύση, η απλότητα, η ειλικρίνεια του πρίγκιπα και η επιθυμία του προκαλούν γέλιο στην κοινωνία. Τον χαρακτηρίζουν «ηλίθιο» επειδή προσπαθεί να επανενώσει τους ανθρώπους, τους μαθαίνει να καταλαβαίνουν και να αγαπούν ο ένας τον άλλον.

Γκριγκόρι Μουσάτοφ, Πορτρέτο του Πρίγκιπα Μίσκιν από το μυθιστόρημα του Φ. Μ. Ντοστογιέφσκι, "Ο Ηλίθιος".
Ο Ντοστογιέφσκι παραδέχτηκε ότι ο πρίγκιπας στο έργο του έχει έναν στόχο - «να αποκαταστήσει και να αναστήσει τον άνθρωπο». Και αυτό δεν ισχύει πλέον για τις ηρωίδες (στην νεκρή Ναστάσια Φιλίπποβνα και την Αγκλάγια Επάντσινα, που έφυγε από το σπίτι και παντρεύτηκε έναν ανέραστο), αλλά για τον αναγνώστη, που πρέπει να μάθει να συμπάσχει.

Ο τίτλος του μυθιστορήματος
---------------------------

Η ιστορική σημασία της λέξης «ηλίθιος» είναι ένας άνθρωπος που ζει μέσα του, μακριά από την κοινωνία.

Το μυθιστόρημα παίζει με διάφορες αποχρώσεις της σημασίας αυτής της λέξης προκειμένου να τονίσει την πολυπλοκότητα της εικόνας του χαρακτήρα. Ο Μίσκιν θεωρείται παράξενος, είτε αναγνωρίζεται ως παράλογος και αστείος, είτε πιστεύουν ότι μπορεί να «διαβάσει» ένα άλλο άτομο. Η ειλικρίνειά του, δεν ταιριάζει στους γενικά αποδεκτούς κανόνες συμπεριφοράς. Μόνο στο τέλος του μυθιστορήματος, γίνεται πραγματικότητα ένα άλλο νόημα - "ψυχικά άρρωστος".

Μια άλλη απόχρωση της σημασίας της λέξης "ηλίθιος" είναι ο ιερός ανόητος. Στη θρησκευτική παράδοση, οι μακάριοι είναι οι αγωγοί της Θείας σοφίας για τους απλούς ανθρώπους.

Επίσης, υπάρχει ένα είδος εξαπάτησης στον τίτλο. Ο αναγνώστης περιμένει να δει στο έργο την εικόνα ενός ανόητου και ενός πραγματικού ηλίθιου, αλλά σε έναν τέτοιο ήρωα ενσωματώνεται η ιδέα της δημιουργίας ενός ιδανικού και όμορφου ατόμου.

Η σχέση του συγγραφέα με τον χαρακτήρα
--------------------------------------

Μερικές αυτοβιογραφικές στιγμές συνδέονται με την εικόνα του πρίγκιπα Μίσκιν, ενός από τους αγαπημένους χαρακτήρες του συγγραφέα. Για παράδειγμα, ο Ντοστογιέφσκι του "έδωσε" την κύρια ασθένειά του - την επιληψία, του "μεταβίβασε" την εντύπωσή του από τον πίνακα του Χανς Χόλμπαϊν "Ο νεκρός Χριστός", που συγκλόνισε τον Ντοστογιέφσκι 

> ***«Ναι, από αυτήν την εικόνα, η πίστη κάποιου άλλου μπορεί ακόμα να χαθεί!»***
> 
> 

,αλλά το πιο σημαντικό, του «εμπιστεύτηκε» όλες τις ψυχολογικές λεπτομέρειες για να πει για τα συναισθήματα ενός ατόμου πριν από τη θανατική ποινή, που ο ίδιος βίωσε στις 22 Δεκεμβρίου 1849.

Η ασθένεια του
--------------

Ο ίδιος ο πρίγκιπας Μίσκιν, όπως και ο συγγραφέας του μυθιστορήματος, πάσχουν απο επιληψία.

Ως διάγνωση, η ηλιθιότητα είναι η πιο σοβαρή μορφή ολιγοφρένειας ⁠, η οποία χαρακτηρίζεται από την απουσία ψυχικών αντιδράσεων και ομιλίας. Υπό αυτή την έννοια, ο Μίσκιν γίνεται ηλίθιος μόνο στο τέλος, μετά τη δολοφονία της Ναστάσια Φιλίπποβνα. Αυστηρά μιλώντας, ο Ντοστογιέφσκι χρησιμοποιεί τον όρο λανθασμένα: σε κάθε περίπτωση, στην ιατρική, η ολιγοφρένεια και η επιληψία δεν συνδέονται. Επιπλέον, είναι σχεδόν αδύνατο να θεραπεύτει η ηλιθιότητα σε τέτοιο βαθμό που ο ασθενής να μπορέσει να ανακτήσει πλήρως όλες τις χαμένες δεξιότητες.

Διαβάστε επίσης
---------------

* Φιόντορ Ντοστογιέφσκι
* Ο ηλίθιος
* Επιληψία

Πηγές
-----

1. 
2. 
3. 
4. 
5. Αρχειοθετήθηκε 2022-06-20 στο Wayback Machine.
6. 
7. 
8. 
9.