Η **Τζιν Άιρις Μέρντοκ** (αγγλικά: Jean Iris Murdoch, 15 Ιουλίου 1919 - 8 Φεβρουαρίου 1999) ήταν Ιρλανδή και Βρετανίδα μυθιστοριογράφος και φιλόσοφος. Η Μέρντοκ είναι γνωστή για τα μυθιστορήματά της για το καλό και το κακό, τις σεξουαλικές σχέσεις, την ηθική και τη δύναμη του ασυνείδητου. Το πρώτο της δημοσιευμένο μυθιστόρημα, *Μέσα στο δίχτυ* (Under the Net, 1954), επιλέχθηκε το 1998 ως ένα από τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα της Αγγλικής Βιβλιοθήκης του 20ού αιώνα. Το μυθιστόρημά της *Θάλασσα, Θάλασσα* (The Sea, the Sea) του 1978 κέρδισε το Βραβείο Μπούκερ. Το 1987, της δόθηκε ο τίτλος της ντάμας από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ για τη συνεισφορά της στη λογοτεχνία. Το 2008, οι The Times κατέταξαν τη Μέρντοκ δωδέκατη στη λίστα με τους «50 μεγαλύτερους Βρετανούς συγγραφείς από το 1945».

Άλλα βιβλία της είναι τα The Bell (1958), «Ένα κομμένο κεφάλι» (A Severed Head, 1961), The Red and the Green (1965), The Nice and the Good (1968), «Ο Μαύρος Πρίγκιπας» (The Black Prince (1973), «Ερρίκος και Κάτωνας» (Henry και Cato, 1976), The Philosopher's Pupil (1983), The Good Apprentice (1985), The Book and the Brotherhood (1987), The Message to the Planet (1989) και «Ο Πράσινος Ιππότης» (The Green Knight, 1993).

Βιογραφία
---------

Η Μέρντοκ γεννήθηκε στο Phibsborough του Δουβλίνου της Ιρλανδίας, ήταν κόρη της Άιριν Άλις (το γένος Ρίτσαρντσον, 1899–1985) και του Wills John Hughes Murdoch. Ο πατέρας της ήταν δημόσιος υπάλληλος, από μια πρεσβυτεριανή οικογένεια κτηνοτρόφων από το Hillhall, County Down. Το 1915, στρατολογήθηκε ως στρατιώτης στο King Edward's Horse και υπηρέτησε στη Γαλλία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η μητέρα της είχε εκπαιδευτεί ως τραγουδίστρια προτού γεννηθεί η Άιρις και η οικογένεια της, μία μεσοαστική οικογένεια του Δουβλίνου, ανήκε στην Εκκλησία της Ιρλανδίας. Οι γονείς της Άιρις Μέρντοκ συναντήθηκαν για πρώτη φορά στο Δουβλίνο όταν ο πατέρας της ήταν σε άδεια και παντρεύτηκαν το 1918. Η Άιρις ήταν το μόνο παιδί του ζευγαριού. Όταν ήταν λίγων εβδομάδων, η οικογένεια μετακόμισε στο Λονδίνο, όπου ο πατέρας της είχε προσχωρήσει στο Υπουργείο Υγείας ως υπάλληλος δεύτερης κατηγορίας. Ο πατέρας της ήταν δεύτερος ξάδερφος του Ιρλανδού μαθηματικού Μπράιαν Μέρντοκ.

Η Μέρντοκ μορφώθηκε σε προοδευτικά ανεξάρτητα σχολεία, μπήκε στο σχολείο Froebel Demonstration το 1925 και φοίτησε στο σχολείο Badminton στο Μπρίστολ ως οικότροφος από το 1932 έως το 1938. Το 1938 πήγε στο κολέγιο Somerville της Οξφόρδης, με την πρόθεση να σπουδάσει αγγλικά, αλλά άλλαξε με ένα μάθημα που συνδυάζει κλασική ιστορία, αρχαία ιστορία και φιλοσοφία. Στην Οξφόρδη σπούδασε φιλοσοφία με τον Donald M. MacKinnon και παρακολούθησε τα σεμινάρια του Έντουαρντ Φραίνκελ για την Ορέστεια. Το 1942 της απονεμήθηκαν τιμητικά πτυχία πρώτης κατηγορίας. Αφού έφυγε από την Οξφόρδη, πήγε να εργαστεί στο Λονδίνο για το HM Treasury. Τον Ιούνιο του 1944 εγκατέλειψε το HM Treasury και πήγε να εργαστεί για την UNRRA. Αρχικά τοποθετήθηκε στο Λονδίνο στο Ευρωπαϊκό Περιφερειακό Γραφείο. Το 1945 μεταφέρθηκε πρώτα στις Βρυξέλλες, μετά στο Ίνσμπρουκ και τέλος στο Γκρατς της Αυστρίας, όπου εργάστηκε σε ένα στρατόπεδο προσφύγων. Έφυγε από την UNRRA το 1946.

Από το 1947 έως το 1948, η Άιρις Μέρντοκ σπούδασε φιλοσοφία ως μεταπτυχιακό στο κολέγιο Newnham του Κέιμπριτζ. Συναντήθηκε με τον Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν στο Κέιμπριτζ αλλά δεν τον παρακολούθησε να δίνει διάλεξη, καθώς είχε εγκαταλείψει τη θέση του πριν την Μέρντοκ.:262–263 Το 1948 έγινε μέλος του κολεγίου St Anne's της Οξφόρδης, όπου δίδαξε φιλοσοφία έως το 1963. Από το 1963 έως το 1967 δίδασκε μια μέρα την εβδομάδα στο τμήμα Γενικών Σπουδών του Royal College of Art.

Το 1956 η Μέρντοκ παντρεύτηκε τον Τζον Μπέιλι, έναν κριτικό λογοτεχνίας, μυθιστοριογράφο, και από το 1974 έως το 1992 καθηγητή Αγγλικών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, τον οποίο είχε συναντήσει στην Οξφόρδη το 1954. Η ασυνήθιστη ρομαντική συνεργασία διήρκεσε περισσότερα από σαράντα χρόνια μέχρι το θάνατο της Μέρντοκ. Ο Μπέιλι πίστευε ότι το σεξ ήταν «αναπόφευκτα γελοίο». Η Μέρντοκ, αντιθέτως, είχε «πολλές σχέσεις τόσο με άντρες όσο και με γυναίκες και, σε μερικές περιπτώσεις, ο [Μπέιλι] ήταν μάρτυρας αυτών».

Το πρώτο μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοκ, *Μέσα στο δίχτυ*, κυκλοφόρησε το 1954. Στο παρελθόν είχε δημοσιεύσει δοκίμια για τη φιλοσοφία και την πρώτη μονογραφία για τον Ζαν-Πωλ Σαρτρ που δημοσιεύτηκε στα αγγλικά. Έγραψε 25 ακόμη μυθιστορήματα και επιπλέον έργα φιλοσοφίας, καθώς και ποίηση και δράμα. Το 1976 ορίστηκε Διοικητής του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και το 1987 ορίστηκε Ντάμα Διοικητής του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Της έχουν απονεμηθεί τιμητικά πτυχία από το Πανεπιστήμιο του Μπαθ (DLitt, 1983), από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ (1993) και από το Πανεπιστήμιο του Κίνγκστον (1994), μεταξύ άλλων. Εκλέχθηκε Επίτιμο Μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών το 1982.

Το τελευταίο της μυθιστόρημα, «Το δίλημμα του Τζάκσον» (Jackson's Dilemma), δημοσιεύθηκε το 1995. Η Άιρις Μέρντοκ διαγνώστηκε με τη νόσο Αλτσχάιμερ το 1997 και πέθανε το 1999 στην Οξφόρδη. Υπάρχει ένα παγκάκι αφιερωμένο σε αυτήν στους χώρους του Lady Margaret Hall της Οξφόρδης, όπου απολάμβανε να περπατάει.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
2. ↑  «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Η Μεγάλη Ρωσική Εγκυκλοπαίδεια. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 27  Σεπτεμβρίου 2015.
3. 1 2  (Αγγλικά) *Internet Movie Database*. nm0613755. Ανακτήθηκε στις 14  Οκτωβρίου 2015.
4. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
5. ↑  «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Η Μεγάλη Ρωσική Εγκυκλοπαίδεια. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
6. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11917259z. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
7. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
8. ↑  www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-dame-iris-murdoch-1069841.html. Ανακτήθηκε στις 14  Οκτωβρίου 2023.
9. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb11917259z. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
10. ↑  *CONOR.SI*. 9439843.
11. 1 2 3  «Oxford Dictionary of National Biography» (Αγγλικά) Oxford University Press. Οξφόρδη. 2004.
12. 1 2 3  *The Fine Art Archive*. cs.isabart.org/person/158563. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
13. 1 2 3  «Oxford Dictionary of National Biography» (Αγγλικά) Oxford University Press. Οξφόρδη. 2004. 71228.
14. ↑  thebookerprizes.com/fiction/backlist/1978.
15. ↑  (5 January 2008). «The 50 greatest British writers since 1945». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Απριλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 1 Φεβρουαρίου 2010. CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link). *The Times*. Archived on 25 April 2011. Retrieved on 18 June 2012.
16. ↑  Meyers, Jeffrey (2013). *Remembering Iris Murdoch: Letters and Interviews*. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 9781137352415. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Φεβρουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουνίου 2015.
17. 1 2 3 4 5 6 7  Conradi, Peter J. (2001). *Iris Murdoch : A Life*. New York: Norton. ISBN 0393048756.
18. ↑  Wilson, A. N. (2003). *Iris Murdoch as I knew her*. London: Hutchinson. ISBN 9780091742461.
19. ↑  Susan, Brown· Patricia, Clements· Isobel, Grundy. «Iris Murdoch». *Orlando: Women's Writing in the British Isles from the Beginnings to the Present*. Cambridge University Press. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2018.
20. ↑  Somerville College. «Iris Murdoch». *Somerville Stories*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουνίου 2012.
21. 1 2  Conradi, Peter J. (2004). «Murdoch, Dame (Jean) Iris (1919–1999)» ((subscription or UK public library membership required)). *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/71228. .
22. ↑  Ann Wroe (31 Ιανουαρίου 2015). «Of literature and love». *The Economist*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Φεβρουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 2015. Sex did not feature much...
23. ↑  Archer, Graeme (23 Ιανουαρίου 2015). «The secrets of Iris Murdoch and John Bayley's unconventional marriage». *The Telegraph*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Απριλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 3 Μαρτίου 2015.
24. ↑  «Honorary Graduates 1989 to present | University of Bath». Bath.ac.uk. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Ιουλίου 2010. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2013.
25. ↑   Αρχειοθετήθηκε 1 February 2013 στο Wayback Machine.
26. ↑  «Book of Members, 1780–2010: Chapter M» (PDF). American Academy of Arts and Sciences. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 9 Νοεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2014.
27. ↑  «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Αυγούστου 2017. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2017.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 89499452
* **Europeana**: agent/base/60598
* **ΕΒΕ**: 62134
* **BiblioNet**: **30231**
* LCCN: n80013587
* ISNI: 0000 0001 1507 1934
* GND: 118585835
* SELIBR: 208750
* SUDOC: 027511898
* BNF: cb11917259z (data)
* BIBSYS: 90057894
* MusicBrainz: f4958f9e-2ec7-41a9-b6d7-db6f2d4ef22f
* NLA: 35416349
* NDL: 00450833
* NKC: jn19981001872
* ICCU: CFIV023576
* BNE: XX1062858
* CiNii: DA00415196

 |

 |