Ο **Αμβρόσιος Χόλμπαϊν** (γερμ. *Ambrosius Holbein*, περ. 1494 – περ. 1519) ήταν Γερμανός και αργότερα πολιτογραφημένος Ελβετός ζωγράφος, σχεδιαστής και εικονογράφος. Ο Αμβρόσιος ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός (κατά περίπου τρία έτη) του πιο γνωστού ζωγράφου Χανς Χόλμπαϊν του νεότερου, αλλά φαίνεται ότι πέθανε σε ηλικία περίπου 25 ετών, αφήνοντας έτσι πίσω του περιορισμένο αριθμό έργων.

Βιογραφικά στοιχεία
-------------------

«Προσωπογραφία νεαρού άνδρα», 1518, ελαιογραφία σε ξύλο, 43 x 32 cm, Μουσείο Ερμιτάζ, Αγία Πετρούπολη
Ο Αμβρόσιος, όπως και ο νεότερος αδελφός του, γεννήθηκε στο Άουγκσμπουργκ, που ήταν τότε κέντρο των τεχνών, του πολιτισμού και του εμπορίου. Ο πατέρας του, περίφημος και αυτός ζωγράφος, ο Χανς Χόλμπαϊν ο πρεσβύτερος, υπήρξε πρωτοπόρος και ηγετική μορφή στο πέρασμα της γερμανικής εικαστικής τέχνης από το γοτθικό στο Αναγεννησιακό πρότυπο. Στο ατελιέ του οι γιοι του Αμβρόσιος και Χανς πήραν τα πρώτα τους μαθήματα ζωγραφικής, καθώς και μία εισαγωγή στις τεχνικές του χρυσοχόου, του κοσμηματοποιού και του χαράκτη.

Το 1515 φαίνεται ότι ο Αμβρόσιος ζούσε στη μικρή πόλη (κωμόπολη) Στάιν αμ Ράιν της βόρειας Ελβετίας, όπου βοηθούσε έναν ζωγράφο από το Σαφχάουζεν ονόματι Τόμας Σμιντ να τελειώσει τις τοιχογραφίες στην τραπεζαρία της εκεί Μονής του Αγίου Γεωργίου. Το επόμενο έτος ο Αμβρόσιος και ο αδελφός του ο Χανς βρέθηκαν στη Βασιλεία, όπου ο Αμβρόσιος αρχικώς εργάσθηκε ως τεχνίτης στο ατελιέ του Χανς Χέρμπστερ. Το 1517 εγγράφηκε μέλος του σωματείου ζωγράφων της Βασιλείας και στις 6 Ιουνίου 1518 πολιτογραφήθηκε ως πολίτης της Βασιλείας. Ο χρυσοχόος Γιεργκ Σβάιγκερ (*Jörg Schweiger*), του οποίου ο Αμβρόσιος είχε φιλοτεχνήσει το πορτρέτο, εγγυήθηκε για αυτόν προκειμένου να πάρει την υπηκοότητα. Ωστόσο λίγο αργότερα ο Αμβρόσιος εξαφανίζεται από τις κάθε είδους μετέπειτα αναφορές και εκτιμάται ότι πέθανε περί το 1519. Η Βρετανίδα συγγραφέας Φράνυ Μόυλ (*Franny Moyle*) γράφει σχετικώς: *«Δεν υπάρχει καμιά καταγραφή του θανάτου του Αμβροσίου, αλλά η απότομη διακοπή της εργασίας του σε ένα έτος κατά το οποίο τόσο πολλοί άνθρωποι έπεφταν θύματα επιδημίας υποδεικνύει ότι είτε κόλλησε αυτή την ασθένεια που άρχιζε με πονοκέφαλο, είτε την πανώλη που ήρθε αμέσως μετά, και πέθανε. Μια εναλλακτική πιθανότητα ήταν ότι οι ανησυχίες του για τα αβέβαια οικονομικά του ως καλλιτέχνη τον έκαναν να καταταγεί ως μισθοφόρος ... αν και με τους ιταλικούς πολέμους σε προσωρινή ανάπαυλα αυτό φαίνεται ελάχιστα πιθανό.»*

Δύο από τα καλύτερα έργα του Αμβροσίου Χόλμπαϊν είναι η «Προσωπογραφία αγοριού με ξανθά μαλλιά» και το συνοδό έργο του, η «Προσωπογραφία αγοριού με καστανά μαλλιά». Αμφότερα βρίσκονται στο Μουσείο Τέχνης της Βασιλείας.

Ο Αμβρόσιος Χόλμπαϊν κατατάσσεται σήμερα στους σημαντικότερους εικονογράφους της Βασιλείας και στους εξέχοντες δημιουργούς έργων μικρών διαστάσεων.

Δημιουργίες του
---------------

«Προσωπογραφία αγοριού με ξανθά μαλλιά», 1516, Μουσείο Τέχνης της Βασιλείας
* «Παρθένος και Θείο Βρέφος» (1514, Μουσείο Τέχνης της Βασιλείας)
* «Προσωπογραφία αγοριού με ξανθά μαλλιά» (1516, Μουσείο Τέχνης της Βασιλείας)
* «Προσωπογραφία αγοριού με καστανά μαλλιά» (1517, Μουσείο Τέχνης της Βασιλείας)
* «Προσωπογραφία του Γιεργκ Σβάιγκερ» (1518, Μουσείο Τέχνης της Βασιλείας)
* «Προσωπογραφία νεαρού άνδρα» (1515, Κρατικό Μουσείο της Έσσης στο Ντάρμσταντ)
* «Η Γέννηση του Χριστού» (1514, Fürstlich Fürstenbergische Gemäldegalerie, Donaueschingen)
* «Η Γέννηση του Χριστού» (Γεωργιανή Εκκλησιαστική Σχολή, Μόναχο)
* «Η Μαρία αναπαυόμενη» (Γεωργιανή Εκκλησιαστική Σχολή, Μόναχο)
* Η προμετωπίδα στην τρίτη έκδοση της *Ουτοπίας* του Τόμας Μορ, 1518
* «Προσωπογραφία του Johannes Xylotectus (Zimmermann)» (1520, Γερμανικό Εθνικό Μουσείο, Νυρεμβέργη)
* «Προσωπογραφία νεαρού άνδρα» (1518, Μουσείο Ερμιτάζ, Αγία Πετρούπολη)
* «Προσωπογραφία νεαρού άνδρα», συχνά αποδιδόμενη στον Χανς Χόλμπαϊν τον νεότερο (1518, Εθνική Πινακοθήκη Ουάσινγκτον)
* «Η Μαρία αναπαυόμενη» (Πινακοθήκη της Ακαδημίας Εικαστικών Τεχνών της Βιέννης)

Επιπλέον, το Μουσείο Τέχνης Krannert στο Ιλινόι των ΗΠΑ έχει έναν πίνακα με επιγραφή «Προσωπογραφία κοριτσιού» του Αμβροσίου Χόλμπαϊν. Αυτός ανήκε σε αυστριακή αυτοκρατορική συλλογή και, με δεδομένη τη φορεσιά της κοπέλας, που είναι παράδειγμα της ισπανικής μόδας των αρχών του 16ου αιώνα και μοιάζει πολύ με την απεικόνιση στον τάφο της Βασίλισσας Ιωάννας Α΄ της Καστίλλης, μπορεί να παριστάνει την ίδια τη Βασίλισσα αυτή.

Δείτε επίσης
------------

* Χανς Χόλμπαϊν ο πρεσβύτερος
* Χανς Χόλμπαϊν ο νεότερος
* Αναγεννησιακή τέχνη

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Müller, Christian (2006). *Hans Holbein the Younger: The Basel Years, 1515-1532*. Prestel. σελίδες 10–11. ISBN 978-3-7913-3580-3.
2. ↑  Stein, Wilhelm (1920). *Holbein der Jüngere*. Βερολίνο: Julius Bard Verlag. σελ. 28.
3. ↑  Wilson, Derek: *Hans Holbein: Portrait of an Unknown Man*, εκδ. Pimlico, αναθεωρ. έκδοση, Λονδίνο 2000, σσ. 69-70. Ο Wilson συνιστά να είμαστε προσεκτικοί στο να δεχθούμε με υπερβολική ευκολία ότι ο Αμβρόσιος πέθανε, αφού και άλλοι λόγοι για την εξαφάνισή του από την καταγραμμένη ιστορία είναι πιθανοί. Ωστόσο, μόνο ο αδελφός του ο Χανς διεκδίκησε το κτήμα του πατέρα τους όταν εκείνος απεβίωσε το 1524.
4. ↑  Moyle, Franny: *The King's Painter: The Life and Times of Hans Holbein*, Abrams Press, Νέα Υόρκη 2021, σελ. 86

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Ο Αμβρόσιος Χόλμπαϊν στο *freeart.com*
* Ο Αμβρόσιος Χόλμπαϊν στο Βρετανικό Μουσείο