Ο **Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς** (πολωνικά: *Stanisław Witkiewicz*, λιθουανικά: *Stanislovas Vitkevičius*) (8 Μαΐου 1851 – 5 Σεπτεμβρίου 1915) ήταν Πολωνός ζωγράφος, θεωρητικός τέχνης και ερασιτέχνης αρχιτέκτονας, γνωστός για τη δημιουργία του «στυλ του Ζακοπάνε».

Βιογραφία
---------

Ο Βιτκιέβιτς γεννήθηκε στο Ποσάφσε της Σαμογιτίας, στη σημερινή Λιθουανία, στα εδάφη της διαμελισμένης Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, που κυβερνούνταν εκείνη την περίοδο από τη Ρωσική Αυτοκρατορία.

Ως έφηβος, πέρασε αρκετά χρόνια στο Σιβηρικό Τομσκ, όπου οι γονείς του και τα δύο μεγαλύτερα αδέρφια του εξορίστηκαν για την υποστήριξή τους στην Ιανουαριανή Εξέγερση. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Αγίας Πετρούπολης (1868–1871) και συνέχισε τις σπουδές του στο Μόναχο (1872–1875). Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Μόναχο, έγινε φίλος με τους ζωγράφους Αλεξάντερ Γκιερίμσκι, Γιούζεφ Χεουμόνσκι και Χένρυκ Σιεμιράντζκι.

Το 1875, μετακόμισε στη Βαρσοβία και δημιούργησε ένα εργαστήριο ζωγραφικής στο πλυσταριό του Hotel Europejski. Το 1884 παντρεύτηκε τη Μάρια Πιετσκιέβιτς. Το ζευγάρι είχε έναν γιο, τον Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς. Νονά του γιου ήταν η διεθνούς φήμης ηθοποιός Χελένα Μοντιέσκα, την οποία ο μεγαλύτερος Βιτκιέβιτς το 1876 είχε σχεδόν συνοδεύσει στην Καλιφόρνια των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το 1884–1887, ο Βιτκιέβιτς εργάστηκε ως καλλιτεχνικός διευθυντής της εβδομαδιαίας εφημερίδας "Wędrowiec" («*Περιπλανώμενος*»), για την οποία έγραψε μια σειρά άρθρων σχετικά με τις αξίες ενός έργου τέχνης και τον ρόλο των κριτικών τέχνης (που δημοσιεύτηκε σε μορφή βιβλίου με τίτλο «Ζωγραφική και κριτική ανάμεσά μας», *Sztuka i krytyka u nas*, το 1891 και το 1899). Το 1887 κατείχε την ίδια θέση στο περιοδικό «Kłosy».

 Βίλα Κονσταντινούφκα στο Ζακοπάνε. Ο Τζόζεφ Κόνραντ έμεινε εκεί το 1914
Το 1886 επισκέφτηκε για πρώτη φορά το Ζακοπάνε. Ανέπτυξε μια γοητεία με τα βουνά, τους Γκουράλους του Ποντχάλε και τις παραδόσεις τους. Η φιλοδοξία του έγινε να δημιουργήσει ένα πολωνικό εθνικό στυλ μέσω της εξαγωγής αποκλειστικά πολωνικών μορφών από την αρχιτεκτονική και διακοσμητική τέχνη των ορεσίβιων.

Δημιούργησε το στυλ του Ζακοπάνε (*styl zakopiański*), επίσης γνωστό ως στυλ του Βιτκιέβιτς (*style witkiewiczowski*), στην αρχιτεκτονική, στο οποίο σχεδίασε σπίτια και εσωτερικούς χώρους για εύπορους Πολωνούς με καλλιτεχνική κλίση. Συνδέθηκε έντονα με το Ζακοπάνε και το προώθησε στην καλλιτεχνική κοινότητα.

Ο Βιτκιέβιτς είχε έντονες απόψεις κατά της επίσημης εκπαίδευσης: «*το σχολείο έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ψυχολογική σύνθεση των ανθρώπων"*». Εφάρμοσε αυτήν την αρχή στην ανατροφή του γιου του και απογοητεύτηκε όταν ο 20χρονος Ιγκνάτσι επέλεξε να εγγραφεί στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στην Κρακοβία.

Το 1908, πάσχοντας από φυματίωση, ο Βιτκιέβιτς άφησε την οικογένειά του στο Ζακοπένε και μετακόμισε στο Λόβραν, ένα μοντέρνο θέρετρο στην τότε Αυστροουγγαρία, που σήμερα βρίσκεται στην Κροατία. Εκεί πέθανε το 1915.

Η πρώτη του μονογραφική έκθεση τέχνης πραγματοποιήθηκε στην Κοινωνία Καλών Τεχνών Ζαχέντα το 1927. Ο γιος του, Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς, έγινε διάσημος ζωγράφος, θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και φιλόσοφος, επίσης γνωστός (από τη συνένωση του επωνύμου και του δεύτερου ονόματος του) με το ψευδώνυμο «Βιτκάτσι».

Επιλεγμένες δημοσιεύσεις
------------------------

* "Policja a sztuka" [«Αστυνομία και τέχνη»] (1902),
* "Chrześcijaństwo i katechizm. O nauce religii w szkołach galicyjskich" [«Χριστιανισμός και κατήχηση. Περί της διδασκαλίας της θρησκείας στα σχολεία της Γαλικίας»] (1904),
* "Wallenrodyzm czy znikczemnienie" (δημοσιεύτηκε στο "Kultura Polski" το 1917, απόσπασμα του έργου "Studium o duszy polskiej po 1863 roku" [«Μια μελέτη της πολωνικής ψυχής μετά το 1863»],
* "Przełom" [«Σημείο καμπής»],
* "Życie, etyka i rewolucja" [«Ζωή, ηθική και επανάσταση»],
* «Na przełęczy. Wrażenia i obrazy z Tatr» [«Στο ορεινό πέρασμα. Εντυπώσεις και εικόνες από τα Όρη Τάτρα»] (1891, πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Tygodnik Illustrowany» 1889–1890),
* "Po latach" [«Χρόνια αργότερα»] (1905),
* "Z Tatr" [«Από τα Όρη Τάτρα»] (1907),
* Μονογραφίες: «Juliusz Kossak» (1900), «Aleksander Gierymski» (1903), «Matejko» (1908).

Επιλεγμένοι πίνακες ζωγραφικής
------------------------------

* Στη Βαλτική στη Παλάνγκα, Εθνικό Μουσείο της Βαρσοβίας*Στη Βαλτική στη Παλάνγκα*, Εθνικό Μουσείο της Βαρσοβίας
* Πρόβατα στην ομίχλη*Πρόβατα στην ομίχλη*
* Σιβηρική τρόικα*Σιβηρική τρόικα*
* Μαύρη λίμνη, Εθνικό Μουσείο της Κρακοβίας*Μαύρη λίμνη*, Εθνικό Μουσείο της Κρακοβίας

Παραπομπές
----------

1. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 3  Μαΐου 2014.
2. ↑  (Πολωνικά) *Internetowy Polski Słownik Biograficzny*. stanislaw-witkiewicz-senior-1851-1915-wiesz.
3. 1 2  ομάδα συγγραφέων: (Πολωνικά) *Διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια PWN*. encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3996890. Ανακτήθηκε στις 7  Απριλίου 2023.
4. 1 2 3 4 5  *The Fine Art Archive*. cs.isabart.org/person/148476. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
5. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 25  Ιουνίου 2015.
6. ↑  Ανακτήθηκε στις 14  Ιουνίου 2019.
7. ↑  (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 16  Ιουνίου 2009. 500028677. Ανακτήθηκε στις 21  Μαΐου 2021.
8. 1 2 3 4 5 6 7 8  Κοσόφσκα, Ιρένα. «Stanisław Witkiewicz». *culture.pl*. Ινστιτούτο Άνταμ Μιτσκιέβιτς. Ανακτήθηκε στις 23 Απριλίου 2019.
9. ↑  Guile, Carolyn C. (2015). «Circulations: Early Modern Architecture in the Polish-Lithuanian Borderland». Στο: DaCosta Kaufmann, Thomas. *Circulations in the Global History of Art*. Routledge. σελ. 89. ISBN 978-1472454560.
10. 1 2  Crowley, David (Spring 1995). «The Uses of Peasant Design in Austria-Hungary in the Late Nineteenth and Early Twentieth Centuries». *Studies in the Decorative Arts* (University of Chicago Press) **2** (2): 9–11, 19. doi:10.1086/studdecoarts.2.2.40662538.
11. ↑  Εντίτα Μπαρούτσκα (2010). «Redefining Polishness: The Revival of Crafts in Galicia around 1900». *Acta Slavica Iaponica* **28**: 83, 86.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς** |

* Έργα της/του ή για την/τον Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς στο Internet Archive
* [[:openlibrary:authors/{{{id}}}|Έργα Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς]] στην Open Library μέσω του Internet Archive
* Stanisław Witkiewicz στο Culture.pl

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Βιογραφίες
* Πύλη:Ζωγραφική
* Πύλη:Λογοτεχνία
* Πύλη:Πολωνία
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 76326984
* **Europeana**: agent/base/54220
* LCCN: n81003959
* ISNI: 0000 0000 8155 9885
* GND: 121917231
* SUDOC: 029434955
* BNF: cb12010478p (data)
* ULAN: 500028677
* NLA: 35799820
* NKC: js2006345217
* CiNii: DA06494107
* RKD: 85153

 |

 |