Αυτοπροσωπογραφία του Λέσερ.
Ο **Αλεξάντερ Λέσερ** (πολωνικά: Aleksander Lesser, 13 Μαΐου 1814 – 13 Μαρτίου 1884) ήταν Πολωνός ζωγράφος, εικονογράφος, σκιτσογράφος, κριτικός τέχνης και ερασιτέχνης ερευνητής αρχαιοτήτων. Ο Λέσερ ήταν Εβραίος και έγινε ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που απεικόνισαν σκηνές από τη σύγχρονη ιστορία των Εβραίων στην Πολωνία. Ειδικεύτηκε στα πολωνικά ιστορικά και σύγχρονα θέματα και ήταν γνωστός και σεβαστός στους καλλιτεχνικούς και ακαδημαϊκούς κύκλους. Ήταν μέλος της Ακαδημίας Μάθησης της Κρακοβίας και συνιδρυτής της Ζαχέντα της Βαρσοβίας*,* της Εταιρείας για την Ενθάρρυνση των Καλών Τεχνών.

Πρώτα χρόνια
------------

Ο Αλεξάντερ Λέσερ γεννήθηκε στη Βαρσοβία το 1814. Οι γονείς του ήταν ο Λέβι Λέσερ (1791 – 1870), διάσημος έμπορος και τραπεζίτης και η Ρόζα Λύβενσταϊν (1790 – 1840). Η επίσημη μελέτη του Λέσερ για τη ζωγραφική ξεκίνησε στο Λύκειο της Βαρσοβίας υπό τον Αλεξάντερ Κοκούλαρ, πριν συνεχίσει στη Σχολή Καλών Τεχνών στο Βασιλικό Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας το 1830–1831 υπό τον Αντόνι Μπροντόφσκι, τον Πολωνό ρομαντικό ζωγράφο. Αυτό το πανεπιστήμιο έκλεισε από τις αυτοκρατορικές ρωσικές αρχές μετά τη Νοεμβριανή Εξέγερση του 1831. Έτσι, μεταξύ 1832 και 1835, ο Λέσερ συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Δρέσδης, όπου σπούδασε με τους Μόριτς Ρετς και Καρλ Κρίστιαν Φόγκελ φον Φόγκελσταϊν. Μεταξύ 1836 και 1846, ο Λέσερ σπούδασε στο Μόναχο υπό τους Πέτερ Κορνέλιους, Χάινριχ Μαρία φον Χες και Γιούλιους Σνορ φον Καρόλσφελτ, οι οποίοι ήταν εξέχοντες εκπρόσωποι του γερμανικού ρομαντισμού, που αυτοαποκαλούνταν Ναζωραίοι. Το 1843, ο Λέσερ έγινε φίλος με έναν εξέχοντα Πολωνό ποιητή που ονομαζόταν Τσίπριαν Νόρβιντ (ο Νόρβιντ αργότερα μετανάστευσε).

Καριέρα
-------

Ο Λέσερ επέστρεψε στη Βαρσοβία το 1846, όπου εγκωμιάστηκε ευρέως για την επεξεργασία ιστορικών και θρησκευτικών (κυρίως χριστιανικών) θεμάτων, καθώς και για τα πορτρέτα και τις σκηνές του είδους. Πολλοί από τους πίνακές του, συμπεριλαμβανομένου του *Obrona Trembowli* (Άμυνα της Τρεμπόβλα, 1840), ερμηνεύτηκαν τόσο από τους κριτικούς όσο και από το κοινό ως αλληγορίες του πολωνικού αγώνα για ανεξαρτησία.

Ο Λέσερ άρχισε να δίνει σημαντικότερο ρόλο στα εβραϊκά θέματα στο έργο του τη δεκαετία του 1860, και έγινε ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που ζωγράφισε σκηνές από τη σύγχρονη πολωνοεβραϊκή ιστορία. Επιπλέον, ο Λέσερ άρχισε να ζωγραφίζει και να σκιαγραφεί σκηνές από την πολωνοεβραϊκή ιστορία με την ενθάρρυνση του Γιόαχιμ Λελέβελ, ενός ιστορικού και υπερασπιστή της πολωνικής ανεξαρτησίας που ζούσε στην εξορία. Το 1860, ο Λέσερ ήταν συνιδρυτής της Εταιρείας για την Ενθάρρυνση των Καλών Τεχνών, μιας οργάνωσης που είχε ως στόχο την προώθηση της τέχνης προς αμοιβαίο όφελος τόσο των καλλιτεχνών όσο και της κοινωνίας γενικότερα (και η οποία εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι σήμερα). Ο Λέσερ ήταν μέλος της εκτελεστικής επιτροπής αυτής της οργάνωσης από το 1864 έως το 1883, και υπηρέτησε στην Επιτροπή για την Ιστορία της Τέχνης στην Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών στην Κρακοβία από το 1878. Ο Λέσερ πέθανε το 1884, σε ηλικία 69 ετών. Σήμερα, τα έργα του βρίσκονται κυρίως στο Εθνικό Μουσείο της Βαρσοβίας (πάνω από 436 ζωγραφιές και σκίτσα), στο Εθνικό Μουσείο της Κρακοβίας και σε συλλογές στο Πόζναν και στο Λβιβ.

Έργα
----

 *Οι Τελευταίες Στιγμές του Κοπέρνικου.*
 *Μπολέσλαφ Α΄ ο Γενναίος.*
Οι πιο διάσημοι πίνακές του περιλαμβάνουν:

* *Άμυνα της Τρεμπόβλα κατά των Τούρκων* (1841)
* *Η κηδεία των πέντε πεσόντων το 1861* (1861), που απεικονίζει την κηδεία Πολωνών καθολικής και εβραϊκής καταγωγής, που είχαν δολοφονηθεί από Ρώσους Κοζάκους. Ο πίνακας περιλαμβάνει Ρωμαιοκαθολικούς, Ανατολικούς Ορθόδοξους και Εβραίους κληρικούς.
* Πορτρέτα Πολωνών Βασιλέων – 40 πορτρέτα Πολωνών μοναρχών. Οι πίνακες μαζί με τα σχόλια δημοσιεύτηκαν στη Βαρσοβία το 1860.

 *Η κηδεία των πέντε πεσόντων το 1861* (1861).
Αξιοσημείωτα είναι επίσης:

* *Η Ανάκτηση του Σώματος της Βάντα από τον ποταμό Βιστούλα*
* *Ο Καντουούμπεκ Γράφει το Χρονικό του σε ένα Μοναστήρι*
* *Ο νεαρός Μπολέσλαφ ο Στραβόστομος αναχωρεί από τη Μοραβία*
* *Η στέψη του Λέσεκ Α΄ του Λευκού*
* *Πρωσικό Αφιέρωμα*
* *Οι Τελευταίες Στιγμές του Κοπέρνικου*
* Πίνακες ζωγραφικής με χριστιανικά θέματα, π.χ. *Η Μεταμόρφωση του Ιησού*, *Μαρία Μαγδαληνή*.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  «YIVO | Lesser, Aleksander». Yivoencyclopedia.org. 9 Μαρτίου 2008. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2014.
2. 1 2 3  "Lesser, Aleksander," *Encyklopedia powszechna PWN* (PWN Universal Encyclopedia), vol. 2, p. 705.
3. 1 2  «Aleksander Lesser – People – Virtual Shtetl Mobile». Sztetl.org.pl. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Σεπτεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2014.

Πηγές
-----

* "Lesser, Aleksander," *Encyklopedia powszechna PWN* (PWN Universal Encyclopedia), τομ. 2, Βαρσοβία, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, σελ. 705.