Το χειρόγραφο *Περί τού βίου των Καισάρων* της Κρατικής Βιβλιοθήκης τού Βερολίνου, Ms. lat. fol. 28, fol. 73v.)
Το έργο **Περί των βίων των Καισάρων**, λατιν.: *De vita Caesarum*, κοινώς γνωστό ως *Οι Δώδεκα (πρώτοι) Καίσαρες*, είναι ένα σύνολο δώδεκα βιογραφιών τού Ιουλίου Καίσαρα και των επόμενων 11 Αυτοκρατόρων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας γραμμένο από τον Γάιο Σουητώνιο Τρανκουίλλο. Οι βίοι είναι οι εξής: Ιούλιος Καίσαρας (π. 44 π.Χ.), Αύγουστος, Τιβέριος, Καλιγούλας, Κλαύδιος, Νέρων, Γάλβας, Όθων, Βιτέλλιος, Βεσπασιανός, Τίτος, Δομιτιανός (π. 96 μ.Χ.).

Το έργο, που γράφτηκε το 121 μ.Χ. κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αυτοκράτορα Αδριανού, ήταν το πιο δημοφιλές έργο του Σουητώνιου, τού προσωπικού γραμματέα τού Αδριανού εκείνη την εποχή, και είναι το μεγαλύτερο μεταξύ των σωζόμενων γραπτών του. Ήταν αφιερωμένο σε έναν φίλο, τον πραιτοριανό έπαρχο Γάιο Σεπτίκιο Κλάρο.

*Οι Δώδεκα Καίσαρες* θεωρούνταν πολύ σημαντικοί στην αρχαιότητα και παραμένουν η κύρια πηγή της ρωμαϊκής ιστορίας. Το βιβλίο πραγματεύεται τη σημαντική και κρίσιμη περίοδο τής Ηγεμονίας από το τέλος της Δημοκρατίας έως τη βασιλεία του Δομιτιανού. Συχνά γίνονται συγκρίσεις με τον Τάκιτο, τού οποίου τα σωζόμενα έργα τεκμηριώνουν μία παρόμοια περίοδο.

Οι *Δώδεκα Καίσαρες*, ως μία ομάδα, ήταν ένα δημοφιλές θέμα στην τέχνη σε πολλά διαφορετικά μέσα από την Αναγέννηση και μετά.

Αξιοπιστία
----------

Το βιβλίο μπορεί να περιγραφεί ως ρατσιστικό, υπερβολικά εντυπωσιακό, γεμάτο κουτσομπολιά, δράμα και μερικές φορές χιούμορ. Το βιβλίο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε φήμες και διαδόσεις, και μερικές φορές ο συγγραφέας εκφράζει υποκειμενικά τη γνώμη και τις γνώσεις του. Αρκετά σημαντικά γεγονότα παραλείπονται. 

Αν και δεν ήταν ποτέ ο ίδιος συγκλητικός, ο Σουητώνιος πήρε το μέρος της Συγκλήτου στις περισσότερες συγκρούσεις με τους *πρίγκιπες*, καθώς και στις απόψεις των συγκλητικών για τον Αυτοκράτορα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα προκαταλήψεις, τόσο συνειδητές όσο και ασυνείδητες. Ο Σουητώνιος έχασε την πρόσβαση στα επίσημα αρχεία λίγο μετά την έναρξη της εργασίας του. Αναγκάστηκε να βασιστεί σε δευτερεύουσες μαρτυρίες, όταν επρόκειτο για τον Κλαύδιο (με εξαίρεση τις επιστολές τού Αυγούστου, που είχαν συγκεντρωθεί νωρίτερα) και δεν αναφέρει τον Αυτοκράτορα. 

Το βιβλίο εξακολουθεί να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την κληρονομιά, τις προσωπικές συνήθειες, τη φυσική εμφάνιση, τη ζωή και την πολιτική σταδιοδρομία των αυτοκρατόρων των δύο πρώτων Ρωμαϊκών δυναστειών. Αναφέρει λεπτομέρειες, που άλλες πηγές δεν το κάνουν. Για παράδειγμα ο Σουητόνιος είναι η κύρια πηγή για τη ζωή τού Καλιγούλα, τού θείου του Κλαύδιου και της κληρονομιάς τού Βεσπασιανού (οι σχετικές ενότητες των *Χρονικών* τού συγχρόνου του Τάκιτου έχουν χαθεί). Ο Σουητώνιος έκανε αναφορά σε αυτό το έργο στον «Chrestus», που θα μπορούσε να αναφέρεται στον Χριστό, και στο βιβλίο για τον Νέρωνα αναφέρει Χριστιανούς (βλ. Ιστορία του Ιησού). Όπως πολλοί από τους συγχρόνους του, ο Σουητώνιος λάμβανε σοβαρά υπόψη τους οιωνούς και περιλαμβάνει προσεκτικά αναφορές για οιωνούς, που προμηνύουν αυτοκρατορικές γεννήσεις, αναρρήσεις και θανάτους. 

Μαρμάρινη προτομή τού Κλαύδιου, Ανάκτορο των Βερσαλιών.

Χειρόγραφη παράδοση
-------------------

Το παλαιότερο σωζόμενο αντίγραφο των *Δώδεκα Καίσαρων* γράφτηκε στην πόλη Τουρ στα τέλη του 8ου ή στις αρχές του 9ου αι. και σήμερα φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας. Λείπει ο πρόλογος και το πρώτο μέρος της ζωής τού Ιουλίου Καίσαρα, όπως και σε όλα τα άλλα σωζόμενα αντίτυπα του βιβλίου. Συμπεριλαμβανομένου τού χειρογράφου της Tours, υπάρχουν 19 σωζόμενα αντίγραφα των *Δώδεκα Καίσαρων* από τον 13ο αι. ή νωρίτερα. Η παρουσία ορισμένων σφαλμάτων σε ορισμένα αντίγραφα, αλλά όχι σε άλλα, υποδηλώνει ότι τα 19 βιβλία μπορούν να χωριστούν σε δύο κλάδους αντιγραφής περίπου ίσου μεγέθους.  

Αναφορές στο βιβλίο εμφανίζονται σε παλαιότερα έργα. Ο Ιωάννης Λυδός, στο βιβλίο του τού 6ου αι. *De magistratibus populi Romani*, παραθέτει την αφιέρωση των *Δώδεκα Καισάρων* (από τον πλέον χαμένο πρόλογο) στον Septicius Clarus, τότε έπαρχο της πραιτωριανής κοόρτης. Αυτό επιτρέπει στο βιβλίο να χρονολογηθεί στο 119–121 μ.Χ. όταν ο Σεπτίκιος ήταν έπαρχος του Πραιτωρίου. 

### Σωζόμενα χειρόγραφα (9ου έως 13ου αι.)

#### Α΄ κλάδος αντιγράφων

| Τωρινή τοποθεσία | Αιώνας | Τοποθεσία που αντιγράφηκε |
| --- | --- | --- |
| Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας lat. 6115 | IX 1/2 | Περιηγήσεις |
| Βόλφενμπυτελ, Βιβλιοθήκη δούκα Αυγούστου 4573 Gud. lat. 268 | XI 3/4 | Άιχστατ |
| Βατικανό, Αποστολική Βιβλιοθήκη Βατικανού lat. 1904 | XI 1/2 | Φλαβινύ; |
| Φλωρεντία, Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη Μεδίκων Plut. 68.7 | XII 2/2 | Γαλλία; |
| Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας lat. 5801 | XI/XII | Σαρτρ ή Λε Μαν; |
| Φλωρεντία, Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη Μεδίκων Plut. 66.39 | XII μεσ. | Γαλλία |
| Βατικανό, Αποστολική Βιβλιοθήκη Βατικανού Reg. lat. 833 | XII 2/2 | Γαλλία |
| Moνπελιέ, Τομέας Ιατρικής 117 | XII μεσ. | Κλαιρβώ; |

#### Β' κλάδος αντιγράφων

| Τωρινή τοποθεσία | Αιώνας | Τοποθεσία που αντιγράφηκε |
| --- | --- | --- |
| Λονδίνο, Βρετανική Βιβλιοθήκη royal 15 C. iii | XII αρχ. | Λονδίνο, Άγ. Παύλος |
| Oξφόρδη, Βολδιανή Βιβλιοθήκη Lat. class. d. 39 | XII 3/4 | Αγγλία |
| Λονδίνο, Βρετανική Βιβλιοθήκη royal 15 C. iv | XIII | Αγγλία |
| Σουασόν, Δημοτική Βιβλιοθήκη 19 | XIII | Πιθανώς γαλλικής καταγωγής |
| Κέιμπριτζ, Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη Kk.5.24 | XII 2/2 | Αγγλία; |
| Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας lat. 5802 | XII μεσ. | Σαρτρ; |
| Ντάραμ, Καθεδρική Βιβλιοθήκη C.III.18 | XI τελ. | Αγγλία; Γαλλία; |
| Φλωρεντία, Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη Μεδίκων Plut. 64.8 | XII 2/2 | Γαλλία; |
| Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας lat. 6116 | XII μεσ. | Νορμανδία; |
| Σαν Μαρίνο, Βιβλιοθήκη Χάντινγκτον HM 45717 | XII τελ. | Κοιμητήριο τού Αγ. Έντμουντς |

Έτσι προσδιορίστηκαν και αναφέρονται στον Kaster. 
Το "αρχ." υποδηλώνει ότι το χειρόγραφο πιστεύεται ότι προέρχεται από τις αρχές τού αιώνα αυτού, το "μεσ." μέσα τού αιώνα και το "τελ." τέλη τού αιώνα. Διαφορετικά ο αριθμός δηλώνει πρώτο ή δεύτερο μισό (1-2/2) τού αιώνα ή ένα από τα τέταρτα τού αιώνα (1-4/4).

Επιρροή
-------

*Οι Δώδεκα Καίσαρες* χρησίμευσαν ως πρότυπο για τις βιογραφίες των Αυτοκρατόρων του 2ου και των αρχών του 3ου αι. που συνέταξε ο Μάριος Μάξιμος. Αυτή η συλλογή, προφανώς με τον τίτλο *Caesares*, δεν σώζεται, αλλά αποτέλεσε πηγή για μία μεταγενέστερη βιογραφική συλλογή, γνωστή ως *Ιστορία των Αυγούστων*, η οποία τώρα αποτελεί ένα είδος συνέχειας τού έργου τού Σουητόνιου. Η *Ιστορία των Αυγούστων* είναι μία συλλογική βιογραφία, εν μέρει μυθιστορηματική, των Ρωμαίων Αυτοκρατόρων και σφετεριστών του 2ου και 3ου αι.

Τον 9ο αι. ο Άινχαρντ έγραψε στο πρότυπο του Σουητώνιου τον *Βίο τού Καρλομάγνου*, δανειζόμενος ακόμη και φράσεις, από τη φυσική περιγραφή τού Αυγούστου από τον Σουητώνιο, στη δική του περιγραφή τού χαρακτήρα και της εμφάνισης τού Καρλομάγνου.

Ο Ρόμπερτ Γκρέιβς, διάσημος για τα ιστορικά του μυθιστορήματα *Εγώ ο Κλαύδιος* and *Κλαύδιος ο θεός* (που αργότερα δραματοποιήθηκε από το BBC), έκανε μία ευρέως διαδεδομένη μετάφραση τού *Οι Δώδεκα Καίσαρες*, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις ε κδόσεις Penguin Classics το 1957.

Το έργο του Σουητόνιου είχε σημαντικό αντίκτυπο στη συλλογή νομισμάτων. Για αιώνες, η συλλογή ενός νομίσματος από καθέναν από τους δώδεκα καίσαρες ήταν μία πρόκληση για τους συλλέκτες ρωμαϊκών νομισμάτων. 

Πολλοί καλλιτέχνες δημιούργησαν σειρές από πίνακες ή γλυπτά με βάση τη ζωή των Δώδεκα Καίσαρων, συμπεριλαμβανομένων των *Έντεκα Καισάρων* τού Τιτσιάνο και των Κυπέλλων (tazze) Aλντομπραντίνι, μία συλλογή από δώδεκα ασημένια κύπελλα με πόδι του 16ου αι.

Πλήρεις εκδόσεις και μεταφράσεις
--------------------------------

* Gaius Suetonius Tranquillus, *The Twelve Caesars*, tr. Ρόμπερτ Γκρέιβς. Harmondsworth: Penguin, 1957, αναθεωρημένο από τον James B. Rives, 2007
* *C. Suetoni Tranquilli όπερα, τόμ.* *I: De vita Caesarum libri VIII* , εκδ. Μαξιμιλιανός Ιχμ. Λειψία: Teubner, 1908.
* *Suetonius, με αγγλική μετάφραση* από τον JC Rolfe. Λονδίνο: Heinemann, 1913–4.

Βιβλιογραφία
------------

* C. Suetoni Tranquilli *Divus Vespasianus* ed. AW Braithwaite. Οξφόρδη: Clarendon Press, 1927.
* C. Suetoni Tranquilli *Divus Iulius* [Life of Julius Caesar] ed. HE Butler, M. Cary. Οξφόρδη: Clarendon Press, 1927. Επανεκδίδεται με νέα εισαγωγή, βιβλιογραφία και πρόσθετες σημειώσεις από τον GB Townend. Bristol: Bristol Classical Press, 1982.
* Suetonius, *Divus Augustus* ed. Τζον Μ. Κάρτερ. Bristol: Bristol Classical Press, 1982.
* A. Dalby, 'Dining with the Caesars' in *Food and the memory: papers of the Oxford Symposium on Food and Cookery 2000* ed. Harlan Walker (Totnes: Prospect Books, 2001) σελ. 62–88.
* Suetonius, *Domitian* ed. Brian W. Jones. Bristol: Bristol Classical Press, 1996.
* Suetonius, *Tiberius* ed. Χιου Λίντσεϊ. Λονδίνο: Bristol Classical Press, 1995.
* Suetonius, *Caligula* ed. Χιου Λίντσεϊ. Λονδίνο: Bristol Classical Press, 1993.
* Hans Martinet, *C. Suetonius Tranquillus, Divus Titus: Commentar*. Königstein am Taunus: Hain, 1981.
* Suetonius, *Claudius* ed. J. Mottershead. Bristol: Bristol Classical Press, 1986.
* Suetonius, *Galba, Otho, Vitellius* ed. Charles L. Murison. Λονδίνο: Bristol Classical Press, 1992.
* Scramuzza, Vincent. *The Emperor Claudius* Harvard University Press. Κέιμπριτζ, 1940.
* A. Wallace-Hadrill, *Suetonius: ο λόγιος και οι Καίσαρες του*. Λονδίνο: Duckworth, 1983.
* D. Wardle, *Suetonius' Life of Caligula: ένα σχόλιο*. Βρυξέλλες: Latomus, 1994.
* Suetonius, *Nero* ed. BH Warmington. Λονδίνο: Bristol Classical Press, 1999.
* Ο Σουετώνιος. *Οι Δώδεκα Καίσαρες (Τίτος)*. (Λονδίνο: Penguin, 1979), σσ. 296–302.

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

1. ↑  Smith, Clement Lawrence (1901). «A Preliminary Study of Certain Manuscripts of Suetonius' Lives of the Caesars». *Harvard Studies in Classical Philology* **12**: 19–58. doi:10.2307/310421.
2. ↑  Kaster, Robert A (Spring 2014). «The Transmission of Suetonius's Caesars in the Middle Ages». *Transactions of the American Philological Association* **144** (1): 133–186. doi:10.1353/apa.2014.0000. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2022-09-18.. Ανακτήθηκε στις 2022-10-15.
3. ↑  Henderson, John (2014). «"Was Suetonius' Julius a Caesar?"». Στο: Power, Tristan. *Suetonius the Biographer: Studies in Roman Lives*. Oxford Scholarship Online. σελ. 81. ISBN 978-0-19-969710-6.
4. ↑  Kaster, Robert A (Spring 2014). «The Transmission of Suetonius's Caesars in the Middle Ages». *Transactions of the American Philological Association* **144** (1): 133–186. doi:10.1353/apa.2014.0000. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2022-09-18.. Ανακτήθηκε στις 2022-10-15.
5. ↑  Markowitz, Mike (15 Μαρτίου 2016). «Coins of the Twelve Caesars». *CoinWeek*. Ανακτήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2016.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* The Lives of the Caesars at Standard Ebooks
* *The Lives of the Twelve Caesars* at LacusCurtius (Latin and translation from Loeb Classical Library (1914) by John Carew Rolfe)
* Suetonius' works at Latin Library (in Latin)
* Works by Suetonius at Project Gutenberg
	+ *The Lives of the Twelve Caesars* at Project Gutenberg (English translation of Alexander Thomson, M.D. Revised and corrected by T. Forester, Esq. A.M. – includes *Lives Of The Grammarians, Rhetoricians, And Poets*. 1796)
* The Lives of the Twelve Caesars public domain audiobook at LibriVox
* Gai Suetoni Tranquilli *De vita Caesarum libri III–VI* Cornell University Library Historical Monographs Collection.
* *The Twelve Caesars* at Poetry in Translation (New English translation with in-depth name index (2010) by A. S. Kline)