Το δημοψήφισμα προκηρύχθηκε στις 10 Οκτωβρίου 1935 (ΦΕΚ Α΄ 456) και διενεργήθηκε στις 3 Νοεμβρίου του ίδιου έτους. Έμεινε στην ιστορία ως *Νόθο* δημοψήφισμα. Διενεργήθηκε από την δικτατορική κυβέρνηση του Γεωργίου Κονδύλη (που είχε καταλάβει με πραξικόπημα την εξουσία στις 10 Οκτωβρίου 1935) που συγκάλεσε την Ε΄ Εθνική Συνέλευση για να καταργήσει το πολίτευμα της Αβασίλευτης δημοκρατίας. Τα βενιζελογενή κόμματα με την αποχή τους συνέβαλαν στην προώθηση της καθεστωτικής αλλαγής.

Τα δύο ψηφοδέλτια του δημοψηφίσματος σε χρώμα κυανό για τη βασιλεύομενη δημοκρατία και κόκκινο για την αβασίλευτη

Διεξαγωγή
---------

Στο Δημοψήφισμα καλείτο ο λαός να εγκρίνει ή να απορρίψει την αλλαγή του πολιτεύματος. Εξελίχθηκε όμως σε τραγική φάρσα. Αν και από την πολιτική κατάσταση της εποχής έβγαινε το συμπέρασμα ότι το εκλογικό σώμα θα επικύρωνε με ισχυρή πλειοψηφία την απόφαση της Εθνοσυνέλευσης, η κυβέρνηση Κονδύλη φοβόταν ότι η πλειοψηφία δεν θα ήταν αρκετά ισχυρή και επεδόθη σε μεγάλης έκτασης νοθεία. Σκοπός των κινηματιών ήταν η παγίωση του καθεστώτος τους, και τους συνέφερε μια αμφισβητήσιμη εκλογική διαδικασία, ούτως ώστε αργότερα να τους έχει απόλυτη ανάγκη ο - υπό αμφισβήτηση - Βασιλιάς. Την παγίωση αυτού του καθεστώτος προσπάθησε να αποτρέψει ο αυτοεξόριστος Ελευθέριος Βενιζέλος, επιχειρώντας να εξαγοράσει την αναγνώριση της Παλινόρθωσης με ορισμένες εγγυήσεις και παραχωρήσεις του επανερχόμενου Βασιλιά (αμνηστία των κινηματιών του βενιζελικού κινήματος της 1 Μαρτίου 1935, ελεύθερες εκλογές).

Ο στρατιωτικός νόμος είχε αρθεί μια εβδομάδα μόνο πριν από το δημοψήφισμα, η λογοκρισία εμπόδιζε τη δημοσίευση των απόψεων υπέρ της αβασίλευτης. Μάλιστα, λίγες μέρες πριν από το δημοψήφισμα, εκτοπίστηκαν στη Μύκονο ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου και ο Γεώργιος Παπανδρέου.

Αποτέλεσμα αυτής της τακτικής ήταν να ψηφίσουν στο δημοψήφισμα 350.000 περισσότεροι εκλογείς συγκριτικά με εκείνους που ψήφισαν στις βουλευτικές εκλογές του 1932, όταν είχε σημειωθεί η μικρότερη αποχή. Σε σχέση με τις ελεύθερες βουλευτικές εκλογές του Ιανουαρίου του 1936 που ακολούθησαν, εκείνοι που ψήφισαν στο δημοψήφισμα ξεπερνούσαν τους ψηφοφόρους του 1936 κατά 250.000. Από τους αριθμούς προκύπτει καθαρά η μεγάλη νοθεία που έγινε αλλά και από πολλούς "Ηρακλείς του Στέμματος" που για πολλές εβδομάδες μετά το δημοψήφισμα καμάρωναν που είχαν ψηφίσει από τρεις και τέσσερις φορές ο καθένας.

Αποτελέσματα (απόλυτοι αριθμοί)
-------------------------------

Σύμφωνα με το επίσημο ανακοινωθέν του Υπουγείο Εσωτερικών, στις κάλπες προσήλθαν συνολικά 1.527.714 ψηφοφόροι. Η Βασιλευόμενη Δημοκρατία έλαβε 1.491.992 ψήφους και η Αβασίλευτη 32.454 ψήφους, ενώ βρέθηκαν και 3.268 άκυρα ψηφοδέλτια.

Αποτελέσματα
------------

| Δημοψήφισμα 1935 | Ψήφοι (%) |
| --- | --- |
| (**Βασιλευόμενη Δημοκρατία**) **ΝΑΙ** | 97,88 |
| (**Αβασίλευτη Δημοκρατία**) **ΟΧΙ** | 2,12 |
| **Σύνολο** | 100,00 |

Ο Γεώργιος Β΄ ξαναγύρισε την Ελλάδα στις 25 Νοεμβρίου 1935 και έδειξε φανερά ότι δεν ήταν διατεθειμένος να ανεχθεί στην εξουσία τον Γεώργιο Κονδύλη, τον οποίο και φρόντισε να απομακρύνει. Χορήγησε γενική αμνηστία και ανάθεσε το σχηματισμό κυβέρνησης στον Κ. Δεμερτζή, καθηγητή του αστικού δικαίου, που σχημάτισε την Κυβέρνηση Δεμερτζή, ορκίστηκε στις 30 Νοεμβρίου 1935 και έκανε τις βουλευτικές εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936. Αυτές έγιναν με το σύστημα της απλής αναλογικής και συμμετείχαν όλα τα κόμματα.

Πηγές
-----

* *Κοιτάζοντας πίσω*, Γεώργιος Ράλλης, Εκδόσεις Ερμείας, Αθήνα 1993, ISBN 960-216-088-8
* Νίκος Οικονόμου, «Εκλογές-Δημοψηφίσματα Α.Πολιτικές συμπεριφορές στην περίοδο 1923-1936», Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000,τομ 7 Ο Μεσοπόλεμος 1922-1940. Από την Αβασίλευτη Δημοκρατία στη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου,εκδ.Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2003, σελ.33-40

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Εκλογές και Δημοψηφίσματα στην Ελλάδα |
| --- |
|  |
| Βουλευτικές | 
* 1843
* 1844
* 1847
* 1850
* 1853
* 1856
* 1859
* 1861
* 1862
* 1865
* 1868
* 1869
* 1872
* 1873
* 1874
* 1875
* 1879
* 1881
* 1885
* 1887
* 1890
* 1892
* 1895
* 1899
* 1902
* 1905
* 1906
* 1910 Α
* 1910 Β
* 1912
* 1915 Α
* 1915 Β
* 1920
* 1923
* 1926
* 1928
* 1932
* 1933
* 1935
* 1936
* 19441
* 1946
* 1950
* 1951
* 1952
* 1956
* 1958
* 1961
* 1963
* 1964
* 19672
* 1974 Α3
* 1974 Β
* 1977
* 1981
* 1985
* 1989 Α
* 1989 Β
* 1990
* 1993
* 1996
* 2000
* 2004
* 2007
* 2009
* 2012 Α
* 2012 Β
* 2015 Α
* 2015 Β
* 2019
* 2023 Α
* 2023 Β
 |  |
|  |
| Γερουσιαστικές | 
* 1929
 |
|  |
| Ευρωεκλογές | 
* 1981
* 1984
* 1989
* 1994
* 1999
* 2004
* 2009
* 2014
* 2019
* *2024*
 |
|  |
| Δημοψηφίσματα | 
* 1862
* 1920
* 1924
* 1935
* 1946
* 1968
* 1973
* 1974
* ~~2011~~4
* 2015
 |
|  |
| Αυτοδιοικητικές | 
* 1834
* 1835
* 1837
* 1841
* 1847
* 1850
* 1866
* 1870
* 1874
* 1879
* 1883
* 1887
* 1891
* 1895
* 1899
* 1903
* 1907
* 1914
* 1925
* 1929
* 1934
* 1951
* 1954
* 1959
* 1964
* 1975
* 1978
* 1982
* 1986
* 1990
* 1994
* 1998
* 2002
* 2006
* 2010
* 2014
* 2019
* *2023*
 |
|  |
| 
1 Εκλογές της ΠΕΕΑ την περίοδο της κατοχής σε περιορισμένο τμήμα της επικράτειας 2 Δεν έγιναν λόγω της Χούντας 3 Ματαιώθηκαν λόγω του κινήματος του Δημητρίου Ιωαννίδη 4 Εξαγγέλθηκε αλλά ματαιώθηκε |

 |

Παραπομπές
----------

1. ↑  Φύλλο εφημερίδας 'Έθνος' της 4 Νοεμβρίου 1935, σελ. 6: "*Τ' ανακοινωθέντα τελικά και τα κατά νομούς αποτελέσματα*"