Ίνγκριντ Μπέργκμαν και Γκρέγκορι Πεκ σε σκηνή της ταινίας
Το ***Νύχτα αγωνίας*** (πρωτότυπος τίτλος ***Spellbound***), γνωστό και ως ***Έκστασις*** και ***Νύχτες αγωνίας στο Σπέλμπουντ***, είναι αμερικανική θρίλερ - ψυχολογική ταινία, παραγωγής 1945, σε σκηνοθεσία Άλφρεντ Χίτσκοκ. Το σενάριο της ταινίας, το οποίο έγραψαν οι Μπεν Χεκτ και Άνγκους ΜακΦέιλ, είναι βασισμένο στο μυθιστόρημα του 1927 *The House of Dr. Edwardes* των Χίλαρι Σέιντ Τζορτζ Σόντερς και Τζον Πάλμερ. Στην ταινία πρωταγωνιστούν ο Γκρέγκορι Πεκ και η Ίνγκριντ Μπέργκμαν.

Πλοκή
-----

Ο διευθυντής της ψυχιατρικής κλινικής *The Green Manors*, γιατρός Μέρτσισον (Λίο Τ. Κάρολ) ετοιμάζεται να εγκαταλείψει τη θέση του και περιμένει τον αντικαταστάτη του, τον γιατρό Έντουαρντς (Γκρέγκορι Πεκ). Ο Έντουαρντς φτάνει στην κλινική και γοητεύεται από την όμορφη αλλά ψυχρή γιατρό Κοντσάνς Πίτερσεν (Ίνγκριντ Μπέργκμαν). Οι δυο τους ερωτεύονται, αλλά σύντομα γίνεται γνωστό ότι ο άνδρας που παρουσιάστηκε ως γιατρός Έντουαρντς είναι στην πραγματικότητα απατεώνας. 

Ο άνδρας που έχει χάσει τη μνήμη του το σκάει από την κλινική κι η Κονστάνς, ακόμα ερωτευμένη μαζί του, τρέχει ξωπίσω του και τον συναντά σε ένα ξενοδοχείο. Η Κονστάνς υπόσχεται στον άνδρα ότι πρόκειται να τον βοηθήσει να βρει τη μνήμη του κι οι δυο τους ξεκινούν τις έρευνες προκειμένου να εξιχνιάσουν το μυστήριο της εξαφάνισης του πραγματικού γιατρού Έντουαρντς.

Παραγωγή
--------

Η ταινία δημιούργησε μεγάλη ρήξη στις σχέσεις μεταξύ του Άλφρεντ Χίτσκοκ και του παραγωγού Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ. Ο Χίτσκοκ είχε υπογράψει συμβόλαιο με την εταιρία του Σέλζνικ το 1939, αλλά από το 1939 μέχρι και το 1945 είχε γυρίσει μόνο τρεις ταινίες (εκτός του *Νύχτα αγωνίας* οι άλλες δυο ήταν το *Ρεβέκκα (Rebecca, 1940)* και το *Υπόθεση Παραντάιν (The Paradine Case, 1947)*) για τον παραγωγό. Στο μεταξύ ο Σέλζνικ τον δάνειζε όποτε έκρινε σωστό σε άλλα κινηματογραφικά στούντιο. Ο Σέλζνικ είχε θετική εμπειρία από την ψυχανάλυση και ζήτησε από το Χίτσκοκ να σκηνοθετήσει μια ταινία πάνω στο θέμα. Έφερε επίσης τον ψυχαναλυτή του στα γυρίσματα ως τεχνικό σύμβουλο κάτι που προκάλεσε την οργή του σκηνοθέτη. 

Η διένεξη συνεχίστηκε όταν ο Σέλζνικ προσέλαβε το σουρεαλιστή Ισπανό ζωγράφο Σαλβαδόρ Νταλί για να οραματιστεί τις σκηνές που σχετίζονταν με την ψυχολογική ψευδαίσθηση. Ο ζωγράφος δημιούργησε τη σκηνή του ονείρου του Γκρέγκορι Πεκ, στην οποία ο Χίτσκοκ είχε ελάχιστη ανάμειξη. Η δουλειά του Νταλί ξεπέρασε τις προσδοκίες του Σέλζνικ και παρά το γεγονός ότι χρησιμοποιήθηκε το μεγαλύτερο μέρος της, ένα κομμάτι της σκηνής του ονείρου στο οποία η Ίνγκριντ Μπέργκμαν μεταμορφωνόταν σε άγαλμα της θεάς Αρτέμιδος αφαιρέθηκε από την ταινία. Ο Ντόναλντ Σπότο αναφέρει στη βιογραφία του Άλφρεντ Χίτσκοκ με τίτλο *The Dark Side of Genius* ότι η Ίνγκριντ Μπέργκμαν υποστήριξε ότι η σεκάνς του ονείρου, πριν την επεξεργαστεί ο Σέλζνικ, είχε διάρκεια 20 περίπου λεπτών. Το υλικό που αφαιρέθηκε από την ταινία έχει πλέον χαθεί, ενώ σώζονται μόνο φωτογραφίες από τα γυρίσματα στο αρχείο του Σέλζνικ. Ο Σέλζνικ προσέλαβε τον Γουίλιαμ Κάμερον Μένζις με τον οποίο είχε συνεργαστεί και στο *Όσα παίρνει ο άνεμος (Gone With the Wind, 1939)* για τη δημιουργία των σκηνικών της ταινίας. 

Η μουσική επένδυση της ταινίας έγινε από τον Μίκλος Ρόζα, ο οποίος βραβεύτηκε με όσκαρ για τη δουλειά του. Ο Σέλζνικ ήθελε αρχικά να προσλάβει τον Μπέρναρντ Χέρμαν, ο οποίος εκείνη την περίοδο δεν ήταν διαθέσιμος. Παρά το γεγονός ότι η μουσική επιμέλεια του Ρόζα για την ταινία θεωρείται ως μια από τις καλύτερες που έκανε ποτέ ο συνθέτης, ο Χίτσκοκ είχε αντίθετη άποψη. Ο σκηνοθέτης θεωρούσε ότι το μουσικό θέμα της ταινίας παρεμπόδιζε τη δική του δουλειά. Ο Ρόζα δήλωσε ότι μετά από εκείνη τους τη συνεργασία δεν ξαναείδε ποτέ τον σκηνοθέτη.

Η ταινία γυρίστηκε σε ασπρόμαυρη φωτογραφία. Έντονο κόκκινο χρώμα όμως εμφανίζεται σε δυο καρέ, στη σκηνή στην οποία το όπλο εκπυρσοκροτεί. Αυτή η λεπτομέρεια αφαιρέθηκε όμως όταν η ταινία κυκλοφόρησε σε βιντεοκασέτα και ξαναπροστέθηκε με την κυκλοφορία της ταινίας σε DVD.

Υποδοχή
-------

Μετά την κυκλοφορία της, η ταινία έσπασε όλα τα ρεκόρ στο Λονδίνο. Γέμισε τα δυο μεγαλύτερα σινεμά της πρωτεύουσας της Αγγλίας, κάνοντας υψηλές πωλήσεις που δίηρκεσαν περίπου έναν μήνα.

Βραβεία
-------

Η ταινία προτάθηκε για 6 βραβεία Όσκαρ το 1946. Τη βραδιά των όσκαρ όμως έλαβε τελικά μονάχα ένα βραβείο για τη μουσική επένδυση του Μίκλος Ρόζα. Η Ίνγκριντ Μπέργκμαν παρά το γεγονός ότι έλαβε το βραβείο των κριτικών της Νέας Υόρκης για την ερμηνεία της στην ταινία δεν προτάθηκε για Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου καθώς η ακαδημία προτίμησε την ερμηνεία της στην ταινία *Οι καμπάνες της Αγίας Μαρίας (The Bells of St. Mary's)* της ίδιας χρονιάς. Η ταινία που ήταν υποψήφια και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας έχασε το βραβείο από *Το χαμένο Σαββατοκύριακο (The Lost Weekend, 1945)* του Μπίλι Γουάιλντερ. Ο Χίτσκοκ έλαβε την τρίτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ Σκηνοθεσίας κι έχασε από τον Γουάιλντερ.

Βραβεία Ακαδημίας Κινηματογράφου (Όσκαρ)
**Βράβευση:**

* Μουσικής Επιμέλειας - Μίκλος Ρόζα

**Υποψηφιότητα:**

* Καλύτερης Ταινίας - Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ
* Σκηνοθεσίας - Άλφρεντ Χίτσκοκ
* Β’ Ανδρικού Ρόλου – Μάικλ Τσέχωφ
* Ασπρόμαυρης Φωτογραφίας – Τζορτζ Μπαρνς
* Ειδικών Εφέ - Τζακ Κόσγκροβ

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Indies $70,000,000 Pix Output». *Variety*: 3. 3 November 1944.. Ανακτήθηκε στις 26 July 2016.
2. ↑  David Thomson, *Showman: The Life of David O. Selznick*, Abacus, 1993 p 445
3. 1 2  Spoto, Donald (1999). *The Dark Side of Genius: The Life of Alfred Hitchcock*. Da Capo. σελίδες 277. ISBN 0-306-80932-X.
4. ↑  «Miklós Rózsa - Biography». Ανακτήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2009.
5. ↑

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Νύχτα Αγωνίας** |

* Η ταινία στο cine.gr
* *Spellbound*   στην IMDb
* *Spellbound* στην TCM Movie Database
* *Spellbound* στο Rotten Tomatoes
* *Spellbound* Criterion Collection essay by Leonard Leff
* *Spellbound* Criterion Collection essay by Lesley Brill
* *Spellbound* Concerto by Miklós Rózsa στο YouTube Music to the film arranged by Rózsa
* *Spellbound* on Lux Radio Theater: March 8, 1948
* Photos of Ingrid Bergman in Spellbound Αρχειοθετήθηκε 2022-10-12 στο Wayback Machine. by Ned Scott
* Photos of Rhonda Fleming in Spellbound Αρχειοθετήθηκε 2013-12-13 στο Wayback Machine. by Ned Scott

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Άλφρεντ Χίτσκοκ |
| --- |
|  |
| 
* Φιλμογραφία
* Cameos
* Βραβεύσεις και υποψηφιότητες
 |
|  |
| Ταινίες | 

|  |  |
| --- | --- |
| Βωβές ταινίες | 
* *Ο Κήπος των Ηδονών* (1925)
* *Ο Αετός του Βουνού* (1927)
* *Ο Ενοικιαστής* (1927)
* *Το Ρινγκ* (1927)
* *Κατήφορος* (1927)
* *Η γυναίκα του αγρότη* (1928)
* *Εύκολη αρετή* (1928)
* *Η Πριγκίπισσα της Σαμπάνιας* (1928)
* *Εξιλέωσις Δικαίου* (1929)
 |
|  |
| Βρετανικές ομιλούσες ταινίες | 
* *Σκότωσα για την Τιμή μου* (1929)
* *Η Ήρα και το παγόνι*  (1930)
* *Έγκλημα* (1930)
* *Elstree Calling* (1930, συν-σκηνοθεσία)
* *Το παιχνίδι της σάρκας* (1931)
* *Mary* (1931)
* *Περιπέτειες Νεόπλουτων* (1931)
* *Νούμερο δεκαεπτά*  (1932)
* *Lord Camber's Ladies* (1932, μόνο παραγωγή)
* *Βιεννέζικα βαλς* (1934)
* *Ο άνθρωπος που ήξερε πολλά* (1934)
* *Τα 39 σκαλοπάτια* (1935)
* *Μυστικός πράκτωρ* (1936)
* *Σαμποτάζ* (1936)
* *Νέος και αθώος* (1937)
* *Η Κυρία Εξαφανίζεται* (1938)
* *Η Ταβέρνα της Τζαμάικα* (1939)
 |
|  |
| Χόλλυγουντ και κατοπινές | 
* *Ρεβέκκα* (1940)
* *Πριν από τη Θύελλα* (1940)
* *Δε σε Θέλω πια* (1941)
* *Υποψίες* (1941)
* *Σαμποτέρ* (1942)
* *Η Σκιά της Αμφιβολίας* (1943)
* *Στον ίσκιο του θανάτου* (1944)
* *Νύχτα Αγωνίας* (1945)
* *Υπόθεση Νοτόριους* (1946)
* *Υπόθεση Παραντάιν* (1947)
* *Ο Βρόχος* (1948)
* *Στον Αστερισμό του Αιγόκερω* (1949)
* *Πονεμένο Ρομάντζο* (1950)
* *Ο άγνωστος του εξπρές* (1951)
* *Η Εξομολόγηση* (1953)
* *Τηλεφωνήσατε Ασφάλεια Αμέσου Δράσεως* (1954)
* *Σιωπηλός Μάρτυς* (1954)
* *Το Κυνήγι του Κλέφτη* (1955)
* *Ποιος σκότωσε το Χάρι;* (1955)
* *Ο άνθρωπος που γνώριζε πολλά* (1956)
* *13 εγκλήματα ζητούν ένοχο* (1956)
* *Δεσμώτης του Ιλίγγου* (1958)
* *Στη σκιά των τεσσάρων γιγάντων*  (1959)
* *Ψυχώ* (1960)
* *Τα Πουλιά* (1963)
* *Μάρνι*  (1964)
* *Το σχισμένο παραπέτασμα* (1966)
* *Τοπάζ* (1969)
* *Φρενίτις* (1972)
* *Οικογενειακή συνωμοσία* (1976)
 |

 |
|  |
| Μικρού Μήκους | 
* *Always Tell Your Wife*
* *An Elastic Affair*
* *Περιπέτεια στη Μαδαγασκάρη*
* *Καλό ταξίδι*
* *The Fighting Generation*
 |
|  |
| Ντοκιμαντέρ | 
* *German Concentration Camps Factual Survey*
 |
|  |
| Σχετικά με τον Χίτσκοκ | 
* Hitchcockian
* *Alfred Hitchcock Presents*
	+ 1985 αναβίωση
* *Alfred Hitchcock Edition Clue*
* *Alfred Hitchcock's Mystery Magazine*
* *Alfred Hitchcock's Anthology*
* Transatlantic Pictures
* *High Anxiety*
* *Αριθμός 13*
* *The Blackguard*
* *Alfred Hitchcock and the Making of Psycho*
* *Χίτσκοκ*
* *The Girl*
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Τέχνη
* Πύλη:Κινηματογράφος
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 179246132
* LCCN: no98057320
* SUDOC: 178570451
* BNF: cb146625434 (data)

 |

 |