Ο **Ελάιας Μ. Στάιν** (13 Ιανουαρίου 1931 - 23 Δεκεμβρίου 2018) ήταν Αμερικανός μαθηματικός και κορυφαία φυσιογνωμία στην αρμονική ανάλυση. Ήταν ομότιμος καθηγητής Μαθηματικών Albert Baldwin Dod στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, όπου δίδασκε από το 1963 έως τον θάνατό του το 2018.

Βιογραφία
---------

Ο Στάιν γεννήθηκε στην Αμβέρσα του Βελγίου, από τον Ελκάν Στάιν και τη Χάνα Γκόλντμαν, Ασκενάζι Εβραίους από το Βέλγιο. Μετά τη γερμανική εισβολή το 1940, η οικογένεια Στάιν κατέφυγε στις Ηνωμένες Πολιτείες, φτάνοντας πρώτα στη Νέα Υόρκη. Αποφοίτησε από το Λύκειο Στούιβσαντ το 1949, όπου ήταν συμμαθητής του μελλοντικού νικητή των Φιλντς Πολ Κοέν, πριν γραφτεί στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο για τις μεταπτυχιακές του σπουδές. Το 1955, ο Στάιν έλαβε διδακτορικό δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο υπό την καθοδήγηση του Άντονι Ζίγκμουντ. Άρχισε να διδάσκει στο MIT το 1955, μετακόμισε στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο το 1958 ως βοηθός καθηγητή και έγινε τακτικός καθηγητής στο Πρίνστον το 1963.

Ο Στάιν εργάστηκε κυρίως στον τομέα της αρμονικής ανάλυσης και συνέβαλε στην επέκταση και αποσαφήνιση της θεωρίας Calderón-Zygmund. Αυτές οι συνεισφορές περιλαμβάνουν την παρεμβολή του Στάιν (μια εκδοχή της μιγαδικής παρεμβολής με μεταβλητές παραμέτρους), την αρχή της μέγιστης τιμής του Στάιν (που δείχνει ότι σε πολλές περιπτώσεις η σύγκλιση σχεδόν παντού ισοδυναμεί με την οριοθέτηση μιας μέγιστης συνάρτησης), τις παραστάσεις συμπληρωματικών σειρών του Στάιν, την παραγοντοποίηση Νικισίν-Πισιέ-Στάιν στη θεωρία τελεστών, θεώρημα περιορισμού των Τόμας - Στάιν στην ανάλυση Φουριέ, θεώρημα περιορισμού των Κούνζε - Στάιν στην ανάλυση Φουριέ, θεώρημα περιορισμού των Τόμας - Στάιν στην ανάλυση Φουριέ, φαινόμενο Κούνζε - Στάιν στη συνέλιξη σε ημιευθείς ομάδες, το λήμμα του Κότλαρ-Στάιν σχετικά με το άθροισμα σχεδόν ορθογώνιων τελεστών, και η θεωρία του Φέφερμαν-Στάιν για τον χώρο Χάρντι {\displaystyle H^{1}} και τον χώρο {\displaystyle BMO} των συναρτήσεων περιορισμένης μέσης ταλάντωσης.

Έγραψε πολλά βιβλία για την αρμονική ανάλυση (βλ. για παράδειγμα [1,3,5]), τα οποία συχνά αναφέρονται ως αναφορές στον τομέα αυτό. Η σειρά διαλέξεών του για την ανάλυση στο Πρίνστον [6,7,8,9] γράφτηκε για την ακολουθία προπτυχιακών μαθημάτων ανάλυσης στο Πρίνστον. Ο Στάιν είναι επίσης γνωστός για την εκπαίδευση μεγάλου αριθμού μεταπτυχιακών φοιτητών (είχε τουλάχιστον 52 φοιτητές, σύμφωνα με το Πρόγραμμα Γενεαλογίας των Μαθηματικών), οι οποίοι διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ανάλυση Φουριέ κατά τη διαδικασία αυτή. Ανάμεσά τους είναι δύο μεταλλίστες του Φιλντς, ο Τσαρλς Φέφερμαν και ο Τέρενς Τάο.

Στις τιμητικές του διακρίσεις περιλαμβάνονται το Βραβείο Στιλ (1984 και 2002), το Βραβείο Schock στα Μαθηματικά (1993), το Βραβείο Βολφ στα Μαθηματικά (1999) και το Εθνικό Μετάλλιο της Επιστήμης (2001). Έλαβε επίσης υποτροφίες από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών, το Ίδρυμα Sloan, το Ίδρυμα Γκουγκενχάιμ και την Εθνική Ακαδημία Επιστημών. Ο Στάιν εξελέγη μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών το 1982. Το 2005, ο Στάιν τιμήθηκε με το Βραβείο Στέφαν Μπέργκμαν σε αναγνώριση της συνεισφοράς του στον τομέα της πραγματικής, μιγαδικής και αρμονικής ανάλυσης. Το 2012, έγινε μέλος της Αμερικανικής Μαθηματικής Εταιρείας.

Προσωπική ζωή
-------------

Το 1959, παντρεύτηκε την Έλλυ Ίντρατορ, που υπήρξε Εβραία πρόσφυγας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Απέκτησαν δύο παιδιά, την Κάρεν Στάιν και τον Τζέρεμι Στάιν, και εγγόνια ονόματι Άλισον, Τζέισον και Καρολίν. Ο γιος του Τζέρεμι είναι καθηγητής χρηματοοικονομικών οικονομικών στο Χάρβαρντ, πρώην σύμβουλος του Τιμ Γκάιτνερ και του Λόρενς Σάμερς, και υπηρέτησε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ από το 2012 έως το 2014. Ο Ελάιας Στάιν πέθανε από επιπλοκές λεμφώματος το 2018, σε ηλικία 87 ετών.

Παραπομπές
----------

1. ↑  *MacTutor History of Mathematics archive*. Ανακτήθηκε στις 22  Αυγούστου 2017.
2. ↑  (Αγγλικά) *SNAC*. w6cg071d. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. 1 2  *Μουσείο Γκούγκενχαϊμ*. elias-m-stein. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. 1 2 3 4  www.math.princeton.edu/news/elias-m-stein-1931-2018.
5. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12385192k. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
6. ↑  *Czech National Authority Database*. xx0145805. Ανακτήθηκε στις 1  Μαρτίου 2022.
7. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 25  Ιουνίου 2015.
8. ↑  (Αγγλικά) *Guggenheim Fellows database*. elias-m-stein.
9. ↑  (Κινεζικά) Ministry of Education of the People's Republic of China. www.moe.gov.cn/s78/A22/xwb\_left/moe\_829/tnull\_44386.html. Ανακτήθηκε στις 11  Απριλίου 2019.
10. ↑  www.ams.org/prizes-awards/pabrowse.cgi?parent\_id=36.
11. ↑  www.ams.org/fellows\_by\_year.cgi?year=2013. Ανακτήθηκε στις 24  Νοεμβρίου 2022.
12. ↑  www.ams.org/news?news\_id=1680. Ανακτήθηκε στις 24  Νοεμβρίου 2022.
13. 1 2 3 4 5  University of St Andrews, Scotland - School of Mathematics and Statistics: "Elias Menachem Stein" by J.J. O'Connor and E F Robertson February 2010
14. ↑  «Stuyvesant High School Endowment Fund». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Ιανουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουλίου 2013.
15. ↑  «Elias Menachem Stein». *American Academy of Arts & Sciences* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2020.
16. ↑  List of Fellows of the American Mathematical Society, retrieved 2013-08-05.
17. ↑  Center for Jewish History: "AHC interview with Elly Stein"[*νεκρός σύνδεσμος*] 2012
18. ↑  Chang, Kenneth (2019-01-14). «Elias M. Stein, Mathematician of Fluctuations, is Dead at 87». *The New York Times*. .

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Νικητές του Βραβείο Βολφ Μαθηματικών |
| --- |
|  |
| 1970s | 
* Ιζράηλ Γκελφάντ / Καρλ Λούντβιχ Ζήγκελ (1978)
* Ζαν Λερέ / Αντρέ Βέιλ (1979)
 |
|  |
| 1980s | 
* Ανρί Καρτάν / Αντρέι Κολμογκόροφ (1980)
* Λαρς Άλφορς / Όσκαρ Ζαρίτσκι (1981)
* Χάσλερ Χουίτνεϋ / Μαρκ Κρέιν (1982)
* Σίινγκ-Σεν Τσερν / Πολ Έρντος (1983/84)
* Κουνιχίκο Κοντάιρα / Χανς Λέβυ  (1984/85)
* Σάμουελ Άιλενμπεργκ / Ατλ Σέλμπεργκ (1986)
* Κιγιόσι Ίτο / Πίτερ Λαξ (1987)
* Φρήντριχ Χίρτσεμπρουχ / Λαρς Χέρμαντερ (1988)
* Αλμπέρτο Καλδερόν / Τζον Μίλνορ (1989)
 |
|  |
| 1990s | 
* Έννιο ντε Τζόρτζι / Ιλιά Πιατέτσκι-Σαπίρο (1990)
* Λέναρτ Κάρλεσον / Τζον Γκριγκς Τόμσον (1992)
* Μιχαήλ Γκρόμοφ / Ζακ Τιτς (1993)
* Γιούργκεν Μόζερ (1994/95)
* Ρόμπερτ Λάνγκλαντς / Άντριου Γουάιλς (1995/96)
* Τζόζεφ Κέλερ / Γιακόβ Σινάι (1996/97)
* Λάσλο Λοβάς / Ελάιας Μ. Στάιν (1999)
 |
|  |
| 2000s | 
* Ράουλ Μποτ / Ζαν-Πιερ Σερ (2000)
* Βλαντίμιρ Αρνόλντ / Σαχαρόν Σελάχ (2001)
* Μίκιο Σάτο / Τζον Τέιτ (2002/03)
* Γκριγκόρι Μαργκούλις / Σεργκέι Νόνικοφ (2005)
* Στίβεν Σμέιλ / Χιλέλ Φούρστενμπεργκ (2006/07)
* Πιερ Ντελίν / Φίλιπ Γκρίφιθς / Ντέιβιντ Μάμφορντ (2008)
 |
|  |
| 2010s | 
* Ντένις Σάλιβαν / Σινγκ-Τουνγκ Γιάου (2010)
* Μάικλ Ασμπάχερ / Λουίς Καφαρέλι (2012)
* Τζωρτζ Μόστοου / Μίκαελ Άρτιν (2013)
* Πέτερ Σάρνακ (2014)
* Τζέιμς Άρθουρ (2015)
* Ρίτσαρντ Σεν / Τσαρλς Φέφερμαν (2017)
* Αλεξάντερ Μπίλινσον / Βλαντίμιρ Ντρίνφελντ (2018)
* Ζαν-Φρανσουά Λε Γκαλ / Γκρέγκορι Λώλερ (2019)
 |
|  |
| 2020s | 
* Σάιμον Ντόναλντσον / Γιάκοβ Ελίασμπεργκ (2020)
* Τζορτζ Λούστιγκ (2022)
* Ίνγκριντ Ντωμπέσις (2023)
 |
|  |
| 
**Πύλη:Μαθηματικά** |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 108640679
* LCCN: n79090040
* ISNI: 0000 0001 2147 0747
* GND: 119278596
* SELIBR: 255643
* SUDOC: 032914644
* BNF: cb12385192k (data)
* BIBSYS: 90111212
* MGP: 6454
* NDL: 01080380
* NKC: xx0145805

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Βιογραφίες
* Πύλη:Μαθηματικά
 |

 |