Η **Τζιν Γκάρντνερ Μπάτεν** (*Jean Gardner Batten*, 15 Σεπτεμβρίου 1909 – 22 Νοεμβρίου 1982) ήταν Νεοζηλανδή αεροπόρος.

Βιογραφία
---------

Γεννημένη στη Ροτορούα, έγινε η πιο γνωστή διεθνώς Νεοζηλανδή της δεκαετίας του 1930, πραγματοποιώντας έναν πλήθος σόλο πτήσεων σε όλο τον κόσμο που έσπασαν ρεκόρ. Έκανε την πρώτη στην ιστορία σόλο πτήση από την Αγγλία στη Νέα Ζηλανδία το 1936.

Η Τζέιν Μπάτεν (που ονομάστηκε "Jane" κατά τη γέννησή της, όμως το όνομά της έγινε σύντομα σε "Jean") ήταν κόρη του χειρουργού οδοντιάτρου Φρέντερι Μπάτεν και της Έλεν Μπάτεν (η μητέρα της έγινε ένθερμη υποστηρικτής της στην επιλογή της να ακολουθήσει την καριέρα του αεροπόρου). Είχε δύο μεγαλύτερα αδέλφια. Το 1913 η οικογένεια μετακόμισε στο Όκλαντ. Το 1924 η Μπάτεν γράφτηκε σε Κολέγιο θηλέων στη Ρεμουέρα στο Όκλαντ, όπου σπούδασε μπαλέτο και πιάνο. Αν και ήταν ταλαντούχα πιανίστας, σε ηλικία 18 ετών αποφάσισε να γίνει πιλότος όταν ο Αυστραλιανός πιλότος Charles Kingsford Smith την πήρε μαζί του σε μια πτήση στο Southern Cross αεροπλάνο του. Το 1929 η ίδια και η μητέρα της μετακόμισαν στην Αγγλία, για να ενταχθούν στη λέσχη London Aeroplane Club. Έκανε την πρώτη σόλο πτήση της το 1930 και είχε αποκτήσει την ιδιωτική και επαγγελματική άδειά της μέχρι το 1932, αφού δανείστηκε 500 £ για να πληρώσει τις 100 ώρες χρόνου πτήσης που απαιτούνταν από τον Φρεντ Τρούμαν, έναν Νεοζηλανδό πιλότο που υπηρετούσε στη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία και που ήθελε να την παντρευτεί. Μετά την ολοκλήρωση της "Β" άδειάς της το Δεκέμβριο του 1932, άφησε τον Τρούμαν και στράφηκε προς τον *Victor Dorée*, ο οποίος δανείστηκε 400 £ από τη μητέρα του για να αγοράσει στην Μπάτεν ένα διπλάνο *Gipsy Moth*. Σύμφωνα με το *NZ History Online* «το να μαζεύει χρήματα εκμεταλλευόμενη τις σχέσεις της με τους άνδρες, ήταν ένα θέμα που συνεχίστηκε σε όλη την καριέρα της.»

Η Μπάτεν έκανε δύο ανεπιτυχείς προσπάθειες να νικήσει το χρόνο της Έιμι Τζόνσον στην Αυστραλία. Τον Απρίλιο του 1933 χτύπησε δύο αμμοθύελλες πριν ο κινητήρας σταματήσει και καταστραφεί το αεροσκάφος της. Εκείνη προσγειώθηκε κοντά στο Καράτσι. Επιστρέφοντας στο Λονδίνο δεν θα μπορέσει να πείσει τον *Dorée* για να της αγοράσει άλλο αεροσκάφος, έτσι στράφηκε στην πετρελαϊκή εταιρεία *Castrol*, η οποία της αγόρασε ένα μεταχειρισμένο *Gipsy Moth* για 240 £. Έκανε ακόμα μια προσπάθεια τον Απρίλιο του 1934, αλλά ξέμεινε νύχτα από καύσιμα στα περίχωρα της Ρώμης. Συνετρίβη σε ένα λαβύρινθο ραδιοφωνικών κεραιών, κόβοντας σχεδόν το χείλος της. Το αεροπλάνο επισκευάστηκε και αυτή πέταξε πίσω στο Λονδίνο, όπου δανείστηκε τα κάτω φτερά από το αεροσκάφος του αρραβωνιαστικού της χρηματιστή *Edward Walter*, για μια τρίτη απόπειρα.

Τον Μάιο του 1934, η Μπάτεν πέταξε σόλο με επιτυχία από την Αγγλία στην Αυστραλία με το *Gipsy Moth*. Το ταξίδι της, των 14 ημερών και 22 ωρών, έσπασε το υπάρχον μέχρι τότε ρεκόρ της πτήσης Αγγλία-Αυστραλία της Αγγλίδας αεροπόρου Έιμι Τζόνσον με διαφορά πάνω από τέσσερις ημέρες.  Για αυτό της το επίτευγμα και για τις επόμενες πτήσεις ρεκόρ, της απονεμήθηκε το Harmon Trophy τρεις φορές (1935, 1936, 1937). Επίσης έλαβε ένα συμβόλαιο χορηγίας από την πετρελαϊκή εταιρεία *Castrol*. Το βιβλίο της Μπάτεν σχετικά με το σόλο ταξίδι της, εκδόθηκε από τους Jackson and O'Sullivan Ltd το 1934. Η Μπάτεν ταξίδεψε με πλοίο προς τη Νέα Ζηλανδία μαζί με το αεροσκάφος της Gipsy Moth (το οποίο δεν μπορούσε να πετάξει καταμήκος της θάλασσας της Τασμανίας και έκανε μια εναέρια περιοδεία έξι εβδομάδων εκεί πριν επιστρέψει στην Αγγλία.

Το αεροσκάφος *Percival Gull Six* με το οποίο η Μπάτεν έκανε ρεκόρ, μετονομάστηκε σε *Jean* και το νέο του όνομα αναγραφόταν στο κάλυμμα του κινητήρα σε αεροπορική επίδειξη στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1954.
Μετά την πρώτη πτήση της στην Αυστραλία, αγόρασε ένα Percival Gull Six μονοπλάνο *G-ADPR*, το οποίο ονομάστηκε *Jean*. Το 1935 έκανε παγκόσμιο ρεκόρ πετώντας από την Αγγλία στη Βραζιλία με το *Percival Gull*, για το οποίο της απονεμήθηκε το μετάλλιο του Τάγματος του Σταυρού του Νότου, κάνοντάς της το πρώτο πρόσωπο εκτός Βασιλείας να έχει τιμηθεί με αυτόν τον τρόπο. Το 1936 έκανε ακόμα ένα παγκόσμιο ρεκόρ με τη σόλο πτήση της από την Αγγλία προς τη Νέα Ζηλανδία. Στη γενέτειρα της τη Ροτορούα τιμήθηκε από τους ντόπιους Μαορί, όπως είχε γίνει και μετά το ταξίδι της το 1934. Της δόθηκε ένας μανδύας με φτερό αρχηγού και ο τίτλος της *Hine-o-te-Rangi* (Κόρη των ουρανών). Στην Μπάτεν έγινε Διοικητής του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (*CBE*) το 1936 και της απονεμήθηκε επίσης ο Σταυρός του Ιππότη της Γαλλικής Λεγεώνας της Τιμής το ίδιο έτος. Επίσης το 1936, για δεύτερη συνεχή χρονιά, η Μπάτεν τιμήθηκε και πάλι με το βραβείο *Britannia Trophy* της *Royal Aero Club Britannia* για τις περισσότερες αξιέπαινες επιδόσεις στον τομέα της αεροπορίας κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους.

Το 1938 τιμήθηκε με το μετάλλιο του *Fédération Aéronautique Internationale* την υψηλότερη τιμή της αεροπορίας. Ήταν η πρώτη γυναίκα που λάμβανε αυτό το μετάλλιο. Καθ 'όλη τη δεκαετία του 1930 ήταν πολύ κοινωνική και έγινε φίλη με πολλούς άλλους διεθνείς αεροπόρους, όπως αυτή περιγράφει στην αυτοβιογραφία της.

Με το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο έληξαν οι ιπτάμενες περιπέτειες της Μπάτεν. Το αεροσκάφος της Gull επιστρατεύτηκε και δεν της επιτρεπόταν να το πιλοτάρει. Κατά τη διάρκεια του πολέμου απασχολήθηκε δίνοντας διαλέξεις στην Αγγλία για να συγκεντρώσει χρήματα για όπλα και αεροπλάνα, αλλά οι ημέρες της ως πιλότος είχαν τελειώσει. Μετά τον πόλεμο αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή, εκτός από λίγες επετειακές εμφανίσεις.

Η Μπάτεν απομονώθηκε και έζησε σε διάφορα μέρη του κόσμου με τη μητέρα της μέχρι το θάνατο της μητέρας της το 1965. Το 1977 ήταν το τιμώμενο πρόσωπο κατά την έναρξη του *Aviation Pioneers Pavilion* στο Μουσείο Μεταφορών και Τεχνολογίας του Ώκλαντ, επιστρέφοντας μετά στο σπίτι της στην Ισπανία. Το 1982 δαγκώθηκε από ένα σκυλί στη Μαγιόρκα. Αρνήθηκε θεραπεία και η πληγή μολύνθηκε. Πέθανε μόνη της σε ένα ξενοδοχείο στη Μαγιόρκα από επιπλοκές από το δάγκωμα του σκύλου και θάφτηκε στις 22 Ιανουαρίου 1983. Θάφτηκε με το μεσαίο όνομά της Γκάρντνερ, ως άπορη, στη Μαγιόρκα το 1983 (ήταν στο νησί μόνο για μια εβδομάδα και δεν ήξεραν ποια ήταν). Την ανακάλυψαν πέντε χρόνια αργότερα. Έτσι ο κόσμος και οι συγγενείς της, δεν γνώριζαν για τον θάνατό της μέχρι το Σεπτέμβριο του 1987.

Η αυτοβιογραφία της Μπάτεν, *My Life*, δόθηκε στη δημοσιότητα από τον *George G. Harrap* το 1938 και είναι διαθέσιμη στο ίντερνετ από το τμήμα *New Zealand Electronic Text Centre* της βιβλιοθήκης του πανεπιστημίου *Victoria University of Wellington*. Μια εκτενής έκδοση εκδόθηκε με τον τίτλο *Alone in the Sky' από τον* N.Z. Technical books *το 1979.*

Λόγω της εντυπωσιακής και λαμπερής εμφάνισής της σε δεξιώσεις (πάντα είχε μαζί της ένα λευκό φόρεμα από μετάξι στις ρεκόρ-πτήσεις της και πάντα διόρθωνε το κραγιόν της πριν να βγει από το αεροσκάφος της) και της μετέπειτα μοναχικής ζωής της, η Μπάτεν έγινε γνωστή ως η "Γκρέτα Γκάρμπο των αιθέρων". Τον Οκτώβριο του 2008, γράφτηκε ένα μιούζικαλ με τίτλο *Γκάρμπο των Ουρανών* από τον *Paul Andersen-Gardiner* και τη *Ρεβέκκα Hornblow* και έκανε την πρεμιέρα του στο *Opunake* από τους *Opunake Players* στο *Lakeside Playhouse*. Βασίστηκε στη βιογραφία του *Ian Mackersey*.

Κληρονομιά
----------

Το αεροσκάφος *Percival Gull* της Μπάτεν εκτίθεται στον τερματικό σταθμό *Jean Batten* του Αεροδρομίου του Ώκλαντ
Αναμνηστικά πάνελ για την Μπάτεν στο Αεροδρόμιο του Ροτορούα
Άγαλμα της Τζιν Μπάτεν στο Αεροδρόμιο του Ώκλαντ
Τα κτήρια των κοιτώνων στο *Macleans College*, στο *Howick Intermediate*, στο *Pukekohe Intermediate School*, στο *Westlake Girls High School*, στο *Southland Girls' High School*, στο *Forrest Hill School*, στο *Tauranga Girls' College* και στο *Wellington Girls' College* έχουν πάρει το όνομά τους από αυτήν, καθώς και το *Μπάτεν (Μπλε) Κτήριο* στο *Orewa College* και το σύστημα *whanau* του *Aorere College* στο Νότιο Ώκλαντ. Ένα δημοτικό σχολείο στο *Mangere* έχει πάρει το όνομά της όπως και δρόμοι στο Ώκλαντ, στο *Κράιστσερτς*, στο *Mount Maunganui*, στο Ουέλλινγκτον, στο *Ουέλλινγκτον* του Λονδίνου και στη γενέτειρά της Ροτορούα. Το ιστορικό κτίριο *Jean Batten* στη γωνία των δρόμων *Fort και Shortland* στο Ώκλαντ έχει ενσωματωθεί στο νέο κτήριο της έδρας της Τράπεζας της Νέας Ζηλανδίας και το *International Terminal* του Αεροδρομίου του Ώκλαντ επίσης φέρει το όνομά της. Το αεροσκάφος *Percival Gull G-ADPR* με το οποίο έκανε το πρώτο της σόλο ταξίδι από την Αγγλία στη Νέα Ζηλανδία το 1936 καθώς και πολλά άλλα ταξίδια που έσπασαν ρεκόρ τώρα βρίσκεται κρεμασμένο στο *Jean Batten International Terminal*.

Ένα χάλκινο γλυπτό της Μπάτεν βρίσκεται στο κεντρικό τερματικό σταθμό του *Regional Airport Rotorua* και αναμνηστικά πάνελ έχουν τοποθετηθεί στο κτίριο. Ένα μικρό πάρκο στο κέντρο της πόλης Ροτορούα έχει το όνομά της.

Τον Σεπτέμβριο του 2009, ένα *Qantas Boeing 737 ZK-ZQA*, το πρώτο Διεθνής κατάταξης αεροσκάφους του είδους του και ένα *Qantas 75ου 737* ονομάστηκαν Μπάτεν.

Επίσης, το Σεπτέμβριο του 2009, ένας δρόμος στην περιοχή της Πάλμα, όπου πέθανε η Μπάρτεν μετονομάστηκε σε *Carrer de Jean Batten*, ή οδός *Jean Batten*.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 η *Britannia* λειτούργησε ένα 737-200 G-BGYL, ονόματι *Jean Batten*. Αργότερα συνετρίβη στον Παναμά, αφού είχε πουληθεί στη COPA.

Το 2016, η *Google Doodle* τιμά τα 107α γενέθλιά της.

Μεγάλες πτήσεις
---------------

* 1934 – Αγγλία – Αυστραλία (ρεκόρ γυναικών): 16.900 χιλιόμετρα σε 14 ημέρες 22 ώρες 30 λεπτά, καταρρίπτοντας το ρεκόρ της Έιμι Τζόνσον με διαφορά τεσσάρων ημερών.
* 1935 – Αυστραλία – Αγγλία σε 17 ημέρες 15 ώρες. Η πρώτη γυναίκα που πραγματοποίησε την πτήση επιστροφής.
* 1935 – Αγγλία – Βραζιλία: 8000 χλμ (5000 μιλ.) σε 61 ώρες 15 λεπτά, κάνοντας νέο παγκόσμιο ρεκόρ για οποιοδήποτε τύπο αεροπλάνου. Επίσης το γρηγορότερο πέρασμα του Νότιου Ατλαντικού Ωκεανού, σε 13 1⁄4 ώρες και η πρώτη γυναίκα που πραγματοποίησε την πτήση Αγγλία-Νότια Αμερική.
* 1936 – Αγγλία-Νέα Ζηλανδία. Παγκόσμιο ρεκόρ για κάθε τύπο: 22,891 χλμ. σε 11 ημέρες 45 λεπτά σε συνολικό χρόνο, συμπεριλαμβανομένου 2 1⁄2 ημέρες στο Σίδνεϊ.

Λίστα διακρίσεων
----------------

* Τάγμα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (Μεγάλη Βρετανία)
* Τάγμα του Σταυρού του Νότου (Βραζιλία)
* Σταυρός του Ιππότη της Γαλλικής Λεγεώνας της Τιμής (Γαλλία)
* King George VI Coronation Medal

Παραπομπές
----------

1. 1 2  (Αγγλικά) *SNAC*. w67h2z66. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
2. 1 2  (Αγγλικά) *Discogs*. 4701410. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  (Γερμανικά, Αγγλικά) *FemBio database*. 2212. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. ↑  www.ctie.monash.edu.au/hargrave/jean\_batten\_bio.html.
5. ↑  «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Jean-Batten. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
6. ↑  www.fai.org/awards/fai-general-awards.
7. ↑  www.royalautomobileclub.co.uk/motoring/trophies-and-awards/the-segrave-trophy/jean-batten-cbe/.
8. 1 2 3   *New Zealand History* - Jean Batten (with photograph)
9. 1 2 3  Mackersey, Ian. «Batten, Jean Gardner (1909–1982)». *Dictionary of New Zealand Biography*. Ministry for Culture and Heritage. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2010.
10. ↑  *My Life*, by Jean Batten, George G. Harrap & Co. Ltd. 1938
11. ↑  «Jean Batten Bio (compilation)». Monash University Centre for Telecommunications and Information Engineering. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2012.
12. ↑  «Jean Batten Hine-o-te-Rangi: Daughter of the skies». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Σεπτεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2016.
13. ↑  «Jean Batten – A Female Pilot». New-zealand-vacations-in-west-auckland.com (Beate Cisse). Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2012.
14. ↑   *The flying ace known as the 'Greta Garbo of the skies' who ended in a pauper's grave,* Belfast Telegraph (23 June 2016)
15. ↑  Mackersey, Ian. «Batten, Jean Gardner 1909–1982». *Dictionary of New Zealand Biography. Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand*. Ministry for Culture and Heritage. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2013.
16. ↑  «Jetconnect's New Build Boeing 737-838s». 14 Σεπτεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2009.
17. ↑  Welch, Denis (2009-09-12). «Hero who flew out of our affection» (στα en-NZ). *New Zealand Herald*. ISSN 1170-0777.. Ανακτήθηκε στις 2016-03-19.
18. ↑  «Jean Batten's 107th birthday». Google.com. Ανακτήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2016.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* *My Life,* η αυτοβιογραφία της διαθέσημη ολόκληρη
* NZEDGE.COM Τζιν Μπάτεν Hine-o-te-Rangi: Κόρη των Αιθέρων
* Auckland International Airport NZ Aviators Τζιν Μπάτεν Αρχειοθετήθηκε 2008-10-17 στο Wayback Machine.
* Hargrave: Οι Πρωτοπόροι της αεροπορίας και του αερομοντελισμού - αλληλοεξαρτώμενες εξελίξεις και ιστορίες Αρχειοθετήθηκε 2018-09-15 στο Wayback Machine.
* Η σελίδα της Monash με αποσπάσματα, φωτογραφίες και συνδέσμους σχετικά με την Τζιν Μπάτεν Αρχειοθετήθηκε 2018-09-15 στο Wayback Machine.
* "Jean Batten – The Garbo of the Skies" ντοκιμαντέρ σχετικά με τη ζωή της
* Τζιν Μπάτεν, άρθρο για το μέρος που είναι θαμμένη

Βιβλιογραφία
------------

* Batten, Jean, *Solo Flight*, Jackson and O'Sullivan Ltd, 1934.
* Batten, Jean, *Alone In The Sky*, N.Z. Technical books, 1979 (an extended version of her book *My Life*, originally published in 1938).
* Batten Jean, *My Life*, 1938, George G. Harrap and Company Limited
* Mackersey, Ian, *Jean Batten: The Garbo of the Skies*, Warner Books, 1999, 466pp, ISBN 0-7515-3019-0

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 51552872
* LCCN: nr92016245
* ISNI: 0000 0000 6416 8196
* GND: 1074834887
* BNF: cb15586756c (data)
* NLA: 36145339

 |

 |