***Πρόσκληση σε γεύμα επό έναν υποψήφιο δολοφόνο*** (αγγλικά: *Murder by Death*) είναι αμερικανική κωμωδία μυστηρίου παραγωγής 1976 σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Μουρ και σε σενάριο Νιλ Σάιμον. Η ταινία αποτελείται από ένα all-star καστ Βρετανών και Αμερικανών ηθοποιών: Αϊλίν Μπρέναν, Τρούμαν Καπότε, Τζέιμς Κόκο, Πίτερ Φολκ, Άλεκ Γκίνες, Έλσα Λαντσέστερ, Ντέιβιντ Νίβεν, Πίτερ Σέλερς, Μάγκι Σμιθ, Νάνσι Γουόκερ και Εστέλ Γουίνγουντ. Πέντε διάσημοι ντετέκτιβ και οι βοηθοί τους προσκαλούνται σε μια μυστηριώδη έπαυλη για δείπνο. Εκεί καλούνται να βρουν τη λύση ενός άκρως παράξενου μυστηρίου.

Η ταινία είναι μια παρωδία των παραδοσιακών φιλμ και βιβλίων μυστηρίου στη λογική του "ποιος έκανε το φόνο" και αρκετοί από τους πρωταγωνιστές υποδύονται ρόλους οι οποίοι είναι βασισμένοι σε γνωστούς ντετέκτιβ όπως Ηρακλής Πουαρό, Μις Μαρπλ, Τσάρλι Τσαν, Νικ και Νόρα Τσαρλς και Σαμ Σπέιντ. Επίσης η ταινία αποτελεί μια από τις σπάνιες κινηματογραφικές εμφανίσεις του διάσημου συγγραφέα Τρούμαν Καπότε. Κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους στις 23 Ιουνίου 1976. Απέσπασε θετικά σχόλια από τους κριτικούς, απέφερε 32,5 εκατομμύρια δολάρια και έλαβε μία υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα.

Η επιτυχία της ταινίας οδήγησε στη δημιουργία μιας άτυπης συνέχειας με τον τίτλο *Ντετέκτιβ της Πεντάρας* (The Cheap Detective) το 1978. Τη σκηνοθεσία και το σενάριο ανέλαβαν και πάλι οι Μουρ και Σάιμον αντίστοιχα. Οι Φολκ, Μπρέναν και Κόκο εμφανίζονταν, ερμηνεύοντας όμως διαφορετικούς ρόλους.

Πλοκή
-----

Οι καλύτεροι ντετέκτιβ του κόσμου, προσκαλούνται σε ένα δείπνο και σε ένα φόνο από τον μυστηριώδη Λάιονελ Τουέιν. Όταν καταφτάνουν ένας ένας στην έπαυλη του Τουέιν, γνωρίζουν τον τυφλό μπάτλερ και την κωφάλαλη μαγείρισσα. Όταν το δείπνο σερβιριστεί, ο Τουέιν θα τους ανακοινώσει ότι ο καλύτερος ντετέκτιβ είναι αυτός και για να το αποδείξει προκαλεί τους καλεσμένους του στην επίλυση ενός φόνου, που θα συμβεί μέσα στο σπίτι τα μεσάνυχτα. Η αμοιβή του νικητή θα είναι 1 εκατομμύριο δολάρια. Πριν το ρολόι χτυπήσει 12, ο μπάτλερ βρίσκεται νεκρός και στις 12 ακριβώς ο Τουέιν, βρίσκεται επίσης νεκρός.

Οι πόρτες είναι κλειδωμένες. Τα παράθυρα είναι σφραγισμένα. Κανένας δεν μπορεί να βγει από το σπίτι πριν από το ξημέρωμα της Κυριακής. Δωμάτια εμφανίζονται και εξαφανίζονται. Το ίδιο και ένα πτώμα! Οι ονομαστοί ντετέκτιβ επιστρατεύουν το μυαλό και τις δυνάμεις τους, τόσο ο ένας κατά του άλλου, όσο και όλοι μαζί απέναντι στον Τουέιν.

Μετά από μια θυελλώδη βραδιά, κατά τη διάρκεια της οποίας, κάποιοι παραλίγο να δηλητηριαστούν από ένα φίδι και άλλοι από σκορπιό, άλλος να πεθάνει από μία οροφή που πέφτει και ένας τέταρτος από βόμβα, μαζεύονται όλοι μαζί στο γραφείο και βρίσκουν τον υποτιθέμενα νεκρό μπάτλερ να κάθεται στην καρέκλα ολοζώντανο και καθόλου τυφλό. Όμως, κάθε ντετέκτιβ έχει τη δική του θεωρία για το ποιος πέθανε και ποιος τον σκότωσε. Η έκπληξη όμως έρχεται όταν ο μπάτλερ, αφού έχει ακούσει όλες τις θεωρίες, βγάζει τη μάσκα του και αποκαλύπτεται ότι είναι ο Λάιονελ Τουέιν. Κανένας ντετέκτιβ δεν κέρδισε. Στο τέλος, αφού όλοι έχουν αναχωρήσει, ο Τουέιν βγάζει πάλι τη μάσκα του, αποκαλύπτοντας ότι στην πραγματικότητα είναι η κωφάλαλη μαγείρισσα.

Ηθοποιοί και Χαρακτήρες
-----------------------

### Προσωπικό

* Τρούμαν Καπότε στο ρόλο του *Λάιονελ Τουέιν*
* Άλεκ Γκίνες στο ρόλο του *Μπάτλερ*
* Νάνσι Γουόκερ στο ρόλο της *Μαγείρισας*

### Ντετέκτιβ

* Πίτερ Σέλερς στο ρόλο του *Σίντνεϊ Γουάνγκ*. Ο χαρακτήρας του Γουάνγκ βασίζεται στο ντετέκτιβ Τσάρλι Τσαν από τα μυθιστορήματα μυστηρίου του Ερλ Ντερ Μπίγκερς. Μαζί του ο Γουάνγκ έχει τον υιοθετημένο γιο του Γουίλι που υποδύεται ο Ρίτσαρντ Ναρίτα. Ο Γουάνγκ φοράει παραδοσιακά κινέζικα κοστούμια ενώ κάνει συχνά γραμματικά λάθη όταν μιλάει.
* Ντέιβιντ Νίβεν και Μάγκι Σμιθ στους ρόλους των *Ντικ και Ντόρα Τσάρλεστον*. Το ζεύγος Τσάρλεστον βασίζεται στους χαρακτήρες Νικ και Νόρα Τσαρλς του Ντάσιελ Χάμετ από το μυθιστόρημά του "The Thin Man". Στην ταινία οι Τσάρλεστον είναι ένα αριστοκρατικό, σοφιστικέ ζευγάρι.
* Τζέιμς Κόκο στο ρόλο του *Μιλό Περιέ*. Ο χαρακτήρας βασίζεται στον Ηρακλή Πουαρό της Αγκάθα Κρίστι. Ο Περιέ φτάνει στην έπαυλη μαζί με τον σοφέρ του, τον Μαρσέλ που τον υποδύεται ο Τζέιμς Κρόμγουελ. Ο Περιέ είναι λάτρης του φαγητού και εκνευρίζεται όταν τον περνάνε για Γάλλο ενώ στην πραγματικότητα είναι Βέλγος.
* Πίτερ Φολκ στο ρόλο του *Σαμ Ντάϊαμοντ*. Και αυτός ο χαρακτήρας βασίζεται σε ντετέκτιβ του Ντάσιελ Χάμετ από τη νουβέλα του "The Maltese Falcon". Ο Σαμ Ντάϊαμοντ παρουσιάζεται σαν τον σκληροπυρηνικό, Αμερικανό ντετέκτιβ.
* Έλσα Λαντσέστερ στο ρόλο της *Τζέσικα Μαρμπλς*. Ο χαρακτήρας βασίζεται και αυτός σε δημιουργία της Αγκάθα Κρίστι, "Μiss Marple". Στην ταινία παρουσιάζεται σαν μια ευαίσθητη, καλόκαρδη Αγγλίδα, συνοδευόμενη από την ηλικιωμένη νοσοκόμα της, που τώρα τη φροντίζει αυτή.
* Εστέλ Γουίνγουντ στο ρόλο της *Νοσοκόμας*.
* Αϊλίν Μπρέναν στο ρόλο της *Τες Σκέφινγκτον*. Είναι η ερωμένη του Σαμ Ντάϊαμοντ.

Κάστινγκ
--------

Ο ρόλος της Ντόρα Τσάρλεστον προτάθηκε στη Μίρνα Λόι, η οποία ενσάρκωνε τη Νόρα Τσαρλς στη σειρά ταινιών *Ο Άνθρωπος Σκιά* (Τhe Thin Man, 1934) (όπου βασίστηκε ο ρόλος της Ντόρα Τσάρλεστον). Η Λόι αρνήθηκε. Ο ρόλος του Επιθεωρητή Γουάνγκ είχε αρχικά προταθεί στον Όρσον Γουέλς, αλλά δεν ήταν διαθέσιμος καθώς εμφανιζόταν σε θεατρικό έργο στην Ιταλία. Αρχικά η Κάθριν Χέπμπορν θα έπαιζε ένα ρόλο με το όνομα Αμπιγκέιλ Κρίστιαν. Η Χέπμπορν αποχώρησε μετά την άρνηση της Μίρνα Λόι να εμφανιστεί στην ταινία. Ο χαρακτήρας άλλαξε σε Αμπιγκέιλ Κρίστμας και δόθηκε στην Εστέλ Γουίνγουντ. Μετά από αλλαγές στο σενάριο ο ρόλος κατέληξε να ονομάζεται Νοσοκόμα Γουίδερς. Η ταινία αποτελεί την τελευταία κινηματογραφική εμφάνιση της Νάνσι Γουόκερ και της Εστέλ Γουίνγουντ. Η Γουόκερ, στο ρόλο της μαγείρισας, δεν λέει ούτε μία λέξη σε ολόκληρο το φιλμ, καθώς ο ρόλος της είναι κωφάλαλος. Απεβίωσε 69 ετών, στις 25 Μαρτίου 1992 από καρκίνο στον πνεύμονα ενώ η Γουνίγουντ στο ρόλο της νοσοκόμας, πέθανε 101 ετών στις 20 Ιουνίου 1984 από φυσικά αίτια.

Box office
----------

* Εισπράξεις στην Αμερική: 32.500.000 δολάρια

Βραβεία & Υποψηφιότητες
-----------------------

| Οργάνωση | Κατηγορία | Υποψήφιος | Αποτέλεσμα |
| --- | --- | --- | --- |
| Χρυσές Σφαίρες | Καλύτερο Ντεμπούτο | Τρούμαν Καπότε | υποψηφιότητα |

Παραλειπόμενα
-------------

* Ο σεναριογράφος της ταινίας Νιλ Σάιμον, παρέμεινε καθ' όλη τη διάρκεια των γυρισμάτων στο πλατό, για να κάνει μικροαλλαγές στο σενάριο. Είχε εντυπωσιαστεί τόσο πολύ που ο Άλεκ Γκίνες δέχτηκε να παίξει, που του είπε ότι αν κάτι δεν του αρέσει στην ταινία θα το αλλάξει αμέσως. Ο Γκίνες όμως τον καθησύχασε λέγοντας ότι διασκεδάζει πολύ με το ρόλο του.
* Ενώ γύριζε την ταινία, ο Άλεκ Γκίνες, έλαβε το σενάριο για τη ταινία *Ο Πόλεμος των Άστρων* (Star Wars).
* Μετά το τέλος των γυρισμάτων, ο Πίτερ Σέλερς, σίγουρος για την εισπρακτική αποτυχία της ταινίας, έπεισε τους παραγωγούς να αγοράσουν πίσω το ποσοστό του από τις εισπράξεις της ταινίας. Έτσι ο Σέλερς, στερήθηκε ένα σεβαστό ποσό, όταν η ταινία αποδείχτηκε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία.
* Η γυναίκα που ουρλιάζει όταν κάποιος πάταγε το κουδούνι, είναι η φωνή της Φέι Ρέι από την ταινία *Κινγκ Κονγκ* (King Kong).
* Στην πραγματικότητα οι Έλσα Λαντσέστερ και Εστέλ Γουίνγουντ που υποδύονται την Τζέσικα Μαρμπλς και τη νοσοκόμα της αντίστοιχα, αντιπαθούσαν πολύ η μία την άλλη και κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων αντάλλαζαν συχνά πυκνά προσβλητικά λόγια.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Πρόσκληση Σε Γεύμα Από Έναν Υποψήφιο Δολοφόνο στο Rotten Tomatoes». *Rotten Tomatoes*. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2015.
2. 1 2  «Πρόσκληση Σε Γεύμα Από Έναν Υποψήφιο Δολοφόνο στο The Numbers». *The Numbers*. Ανακτήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2010.
3. 1 2  «The 34th Annual Golden Globe Awards (1977)». hfpa.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2015.
4. ↑  Steinberg, Jay. «The Cheap Detective». *Turner Classic Movies*.. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2015.
5. 1 2  «Murder by Death στο Internet Movie Database». *IMDb*. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2010.
6. ↑  «Nancy Walker 1922 - 1992». findadeath.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιουνίου 2011. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2011.
7. ↑  «Estelle Winwood 1883-1984». findagrave.com. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2011.

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
--------------------

* Πρόσκληση Σε Γεύμα Από Έναν Υποψήφιο Δολοφόνο στο IMDb