Συντεταγμένες: 37°21′37.00″N 22°38′9.06″E﻿ / ﻿37.3602778°N 22.6358500°E﻿ / 37.3602778; 22.6358500

Ο **Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) Αρκαδίας** είναι ορεινό χωριό χτισμένο σε υψόμετρο 725 μ, 17 χιλιόμετρα δυτικά του Άστρους Κυνουρίας. Διοικητικά υπάγεται στο Δήμο Βόρειας Κυνουρίας και έχει 71 κατοίκους.

Ιστορία
-------

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου στην κεντρική πλατεία
Ο Άγιος Ιωάννης Αρκαδίας αναφέρεται για πρώτη φορά το 1435 στο Χρονικό της Αλώσεως του Γεωργίου Σφραντζή και πιθανόν πήρε το όνομά του από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, που βρίσκεται στο κάτω μέρος του χωριού. Το 1638, το χωριό ανακηρύχθηκε *Σταυροπηγιακό*, δηλαδή Πατριαρχική Εξαρχία, με έδρα τον ναό του Αγίου Βασιλείου. Το 1765, ιδρύθηκε σχολείο στον ναό του Αγίου Δημητρίου, μετόχι της Μονής Λουκούς Αρκαδίας. Το 1798 στη θέση "Κουτρί" στον Αγιάννη ο Δημήτριος Καρυτσιώτης (1741 - 1819) έχτισε την καλλιμάρμαρο Σχολή Καρυτσιώτη Καρυτσιώτη και το 1805 έχτισε το παράρτημα της σχολής του Αγιάννη στο Άστρος, η οποία σήμερα αποτελεί το Αρχαιολογικό Μουσείο. Η σχολή αυτή, λειτούργησε κατά τα έτη 1798 - 1826 και απέκτησε μεγάλη φήμη, καθώς στη Σχολή Καρυτσιώτη, συνέρρεαν μαθητές από διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Η συνεισφορά του Αγίου Ιωάννη στην επανάσταση του 1821, ήταν σημαντική, καθώς ανέδειξε σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Πάνος Σαρηγιάννης και τους οικιστές του Παραλίου Άστρους, αδερφούς Ζαφειροπουλαίους (Ιωάννης Ζαφειρόπουλος, Κωνσταντίνος Ζαφειρόπουλος και Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος), που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην προετοιμασία και κατά τη διάρκεια της επανάστασης. Με την έναρξη της επανάστασης, οργανώνονται πάνω πάνω από 100 Αγιαννίτες, με σημαντικότερο τον πεσόντα Γεωργάκη Διγενή, οι οποίοι υπό την αρχηγία των Ζαφειροπουλαίων, ενώθηκαν με τα διάφορα στρατιωτικά σώματα της Κυνουρίας. Σημαντική ήταν και η συμμετοχή τους σε διάφορες μάχες, όπως των Δολιανών-Βερβένων, Τριπολιτσάς κ.α.

Το καλοκαίρι του 1822, ο Άγιος Ιωάννης έγινε πρωτεύουσα της Προσωρινής Κυβέρνησης της Επανάστασης, από τις 15 Αυγούστου μέχρι την 1 Οκτωβρίου. Το 1826 το χωριό καταστράφηκε ολοσχερώς από τις ορδές του Ιμπραήμ Πασά, ενώ την ίδια τύχη είχαν και άλλα χωριά της περιοχής. Ο Ιμπραήμ Πασάς, κατέστρεψε επίσης πολλές εκκλησίες, όπως του Άγιου Βασιλείου, του Αγίου Ευστρατίου, του Αγίου Πέτρου και πολλές άλλες, όπως επίσης και την Σχολή του Καρυτσιώτη. Το 1845, το χωριό έγινε έδρα της Επαρχίας Κυνουρίας. Από το 1834 έως το 1912, αποτέλεσε θερινή έδρα του Δήμου Θυρέας. *.*

Το χωριό
--------

Ο ναός του Προδρόμου στο κάτω μέρος του χωριού
Ο Άγιος Ιωάννης, βρίσκεται χτισμένος αμφιθεατρικά στις πλαγιές του όρους *Σαραντάψυχου*. Το χωριό, έχει πολλές εκκλησίες όπως ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου στην πλατεία (15ος αι.), η Αγία Παρασκευή με το νεκροταφείο, ο βυζαντινός ναός του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου (15ος αι.), η Παναγία, ο Προφήτης Ηλίας, ο Άγιος Δημήτριος λίγο πιο έξω απ'το χωριό και ο Άγιος Ιωάννης Θεολόγος, πρώην μονή και επίσης εξωκκλήσι. Υπήρχαν επίσης και άλλες εκκλησίες, οι οποίες καταστράφηκαν από τον Ιμπραήμ πασά. Τα σημάδια της επιδρομής του, είναι ακόμη ορατά, καθώς στο εσωτερικό του Αγίου Γεωργίου, σώζονται ακόμα οι ξιφισμοί στις αγιογραφίες από τους Οθωμανούς, καθώς και σημάδια πυρκαγιάς.

Το χωριό έχει πολλές παραδοσιακές βρύσες, όπως το Σουληνάρι, το Περδικονέρι, το Πηγαδάκι, η Μούσγα, του Προδρόμου κ.α. Λίγο χαμηλότερα από τον ναό του Προδρόμου, σώζονται 4 νερόμυλοι, οι οποίοι λειτουργούσαν μέχρι πρόσφατα και άλεθαν με το νερό του Προδρόμου. Λίγα χιλιόμετρα έξω από το χωριό βρίσκεται το Κάστρο της Ωριάς,που χτίστηκε το 1256 από τον Φράγκο ηγεμόνα Γουλιέλμο Β΄ Βιλλεαρδουίνο, προκειμένου να υποτάξει τους Τσάκωνες της περιοχής. Πολύ κοντά στο χωριό βρίσκονται και οι περίφημοι καταρράκτες της Λεπίδας. Το χωριό έχει παραδοσιακά οικοδομήματα, ξενώνες, ταβέρνες και είναι κατάφυτο με πλατάνια. Το καλοκαίρι και στις γιορτές, το χωριό έχει πολύ κόσμο και ιδιαίτερα στα πανηγύρια της Αγίας Παρασκευής, του Προφήτη Ηλία, τον Δεκαπενταύγουστο, του Αγίου Παντελεήμονα και του Προδρόμου. Επίσης κάθε χρόνο του Αγίου Γεωργίου γίνεται αναπαράσταση παλιού εθίμου και πανηγύρι. Το χειμώνα οι κάτοικοι του χωριού κατεβαίνουν στο Άστρος, αφήνοντας το χωριό με λίγους ανθρώπους.

Ιστορικό πληθυσμού
------------------

| Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1920 | 96 |
| 2001 | 108 |
| 2011 | 71 |

Δείτε επίσης
------------

* Φαράγγι Λεπίδας

Παραπομπές
----------

1. ↑  Ελληνική Στατιστική Αρχή. www.statistics.gr/documents/20181/1210503/resident\_population\_census2011rev.xls.
2. ↑  «Αγιάννης». *Κοινότητα Άστρους*. 12 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2022.
3. ↑  «Σχολή Καρυτσιώτη ( Αγιάννης και Άστρος)». *Κοινότητα Άστρους*. 12 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2022.
4. ↑  Κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ο Άγιος Ιωάννης διέθετε 13 εκκλησίες και 2 μονές, πράγμα που αποδείκνυε τον πολυπληθή χαρακτήρα του
5. ↑  «Ο ιστορικός Αγιάννης». *Κοινότητα Άστρους*. 12 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2022.
6. ↑  «Εστέλλα, κάστρο - mobileContent». *ecastles.culture.gr*. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2022.
7. ↑  Παπαθανασίου, Μανώλης. «Κάστρο Εστέλλα». *Καστρολόγος*. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2022.

Πηγές
-----

* Ι. Κουσκουνά, Κ. Χασαπογιάννη, Ι. Κακαβούλια - *Θυρεάτις Γη*, Αθήνα 1981, Ίδρυμα Μνήμης Αγγελικής & Λεωνίδα Ζαφείρη
* Νικολάου Φλούδα - *Θυρεατικά*, τόμος Γ': Άγιος Ιωάννης, μητρόπολις οικισμών Θυρέας, Αθήνα 1983
* Αγιάννης (koinotita-astrous.gr)
* Άστρος Κυνουρίας : Ιστορική αναδρομή – astrosgr.com

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

```
Κοινότητα Άστρους
```

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Κοινότητες του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |
| --- |
|  |
| Δήμος Βόρειας Κυνουρίας | 
* Αγία Σοφία
* Άγιος Ανδρέας
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Πέτρος
* Άστρος
* Βέρβενα
* Δολιανά
* Έλατος
* Του Καράτουλα
* Καστάνιτσα
* Καστρί
* Κορακοβούνι
* Κούτρουφα
* Μελιγού
* Μεσορράχη
* Νέα Χώρα
* Ξηροπήγαδο
* Παράλιο Άστρος
* Περδικόβρυση
* Πλατάνα
* Πλάτανος
* Πραστός
* Σίταινα
* Στόλος
* Χάραδρος
* Ωριά
 | Χάρτης του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |
| --- |
|  |
| 
* Αγία Αναστασία
* Αγία Σοφία
* Άγιοι Ασώματοι
* Άγιος Ανδρέας
* Άγιος Γεώργιος (Αγίου Ανδρέου)
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Ιωάννης
* Άγιος Παντελεήμονας
* Άγιος Πέτρος
* Άγιος Στέφανος
* Αετοχώρι
* Άνω Δολιανά
* Αρκαδικό Χωριό
* Άστρος
* Βάθηα
* Βέρβενα
* Βάρβογλη
* Δραγούμι
* Έλατος
* Ιερά Μονή Λουκούς
* Κάτω Βέρβενα
* Κάτω Δολιανά
* Κάτω Κούτρουφα
* Καμινάρι\*
* Καστάνιτσα
* Καστρί
* Κορακοβούνι
* Κούβλης
* Κούτρουφα
* Λιλέικα
* Λιμανάκια
* Λουλούδια\*
* Μελιγού
* Μεσορράχη
* Μεταμόρφωση
* Μελίσσι\*
* Μονή Εορτακουστής
* Μονή Μαλεβής
* Μονή Προδρόμου\*
* Νέα Χώρα
* Ξηροκάμπι
* Ξηροπήγαδο
* Ορεινή Μελιγού
* Ορεινό Κορακοβούνι
* Παραλία Αγίου Ανδρέα
* Παράλιο Άστρος
* Παυλέικα
* Περδικόβρυση
* Πλάκα
* Πλατάνα
* Πλάτανος
* Πόρτες
* Πραστός
* Προσήλια
* Ρουναίικα
* Σίταινα
* Στόλος
* Του Καράτουλα
* Φούντωμα
* Χάραδρος
* Χάνι Γκρίγκου
* Χαντάκια
* Χειμερινή Μελιγού
* Ωριά
 | Χάρτης του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας |
|  |
| 
* Έδρα: Άστρος
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του όρους Πάρνωνας |
| --- |
|  |
| Νομός Αρκαδίας (41) | 
**Δήμος Βόρειας Κυνουρίας (22)**
* Άγιος Ιωάννης
* Άγιος Πέτρος
* Αετοχώρι
* Άνω Δολιανά
* Βέρβενα
* Δραγούμι
* Έλατος
* Καστάνιτσα
* Καστρί (Άγιος Νικόλαος)
* Κούτρουφα
* Κούβλης
* Μεσορράχη
* Νέα Χώρα
* Ορεινή Μελιγού
* Ορεινό Κορακοβούνι
* Περδικόβρυση
* Πλάτανος
* Πραστός
* Σίταινα
* Του Καράτουλα
* Χάραδρος
* Ωριά

**Δήμος Νότιας Κυνουρίας (16)**
* Άγιος Βασίλειος
* Αμυγδαλιά
* Βασκίνα
* Βίγλα
* Βλησιδιά
* Κουνουπιά
* Κοσμάς
* Μαρί
* Παλαιοχώρι
* Πηγάδι
* Πελετά
* Πλατανάκι
* Πυργούδι
* Τσιτάλια
* Φυλάτικα
* Χούνη

**Δήμος Τρίπολης (3)**
* Αλεποχώρι
* Βούρβουρα
* Μαυρίκι
 |
|  |
| Νομός Λακωνίας (11) | 
**Δήμος Σπάρτης (9)**
* Βαμβακού
* Βαρβίτσα
* Βασσαράς
* Βέρια
* Βρέσθενα
* Καρυές
* Μεγάλη Βρύση
* Πολύδροσο (Τσίντζινα)
* Χρύσαφα

**Δήμος Ευρώτα (2)**
* Καρίτσα
* Κρεμαστή
 |

 |