Η **Σίρλεϊ Τεμπλ** (γεννημένη ως *Shirley Jane Temple* και μεταγενέστερα *Shirley Temple Black*, ορθή προφορά **Σέρλι Τεμπλ**, 23 Απριλίου 1928 – 10 Φεβρουαρίου 2014) ήταν Αμερικανίδα ηθοποιός, τραγουδίστρια και χορεύτρια. Ήταν ένα από τα πιο επιτυχημένα παιδιά ηθοποιούς στην ιστορία του κινηματογράφου και ένα από τα αστέρια με τις υψηλότερες εισπράξεις στο Χόλυγουντ τη δεκαετία του 1930. Μερικές από τις πιο γνωστές ταινίες της στην παιδική ηλικία, περιλαμβάνουν το *Η μασκότ των λογχοφόρων (Wee Willie Winkie)* του 1937, *Το αγριοκόριτσο (Heidi)* του 1937 και το *Η μικρή πριγκίπισσα (The Little Princess)* του 1939, ενώ μεταγενέστερα, ως έφηβη πλέον, και η επική ταινία του 1944 *Απ' όταν έφυγες (Since You Went Away)*.

Ήταν επίσης επιτυχημένη ως χορεύτρια και τραγουδίστρια. Το 1935, σε ηλικία σχεδόν 7 ετών, κέρδισε ένα βραβείο Όσκαρ για παιδιά ηθοποιούς. Καθώς όμως η εφηβεία της προχωρούσε, η δημοτικότητά της μειωνόταν. Τελικώς, έπαιξε στις τελευταίες της ταινίες το 1949 και αποσύρθηκε από τον κινηματογράφο το 1950, σε ηλικία μόλις 22 ετών, με επίσημη ανακοίνωσή της. Μεγαλώνοντας είχε αρχίσει να χάνει τη δημοτικότητά της, καθώς το κοινό είχε ταυτιστεί με το μικρό ξανθό κοριτσάκι και όχι με την έφηβη πλέον Σίρλεϊ. Μεταγενέστερα υπηρέτησε ως πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Γκάνα και την Τσεχοσλοβακία. Το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου κατέταξε τη Σίρλεϊ Τεμπλ στον αριθμό 18 στη λίστα με τις μεγαλύτερες γυναίκες του κινηματογράφου.

Πρώτα χρόνια
------------

Η Σίρλεϊ Τεμπλ το 1938, σε ηλικία 10 ετών.
Γεννήθηκε στις 23 Απριλίου 1928 στην Καλιφόρνια από πατέρα τραπεζικό υπάλληλο και μητέρα νοικοκυρά. Η οικογένεια ήταν ολλανδικής, αγγλικής και γερμανικής καταγωγής. Ιστορικά ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια ανατράφηκε ως Πρεσβυτεριανή και Αγγλικανή (εδώ ειδικότερα το Αγγλικανικό παρακλάδι που είναι γνωστό ως Επισκοπική Εκκλησία στις ΗΠΑ) ταυτόχρονα. Η μητέρα της, την έγραψε σε ηλικία 3 ετών σε μαθήματα χορού και την προώθησε στην υποκριτική τέχνη από μικρή ηλικία.

Σταδιοδρομία ως ηθοποιός
------------------------

Η Σίρλεϊ Τεμπλ στην ταινία του 1939 *The Little Princess*.
Η σταδιοδρομία της ξεκίνησε ως πρωταγωνίστρια σε εκπαιδευτικά βίντεο.

Το 1932, σε ηλικία μόλις 4 ετών, έπαιξε τον πρώτο της κινηματογραφικό ρόλο σε ταινία μεγάλου μήκους στο έργο *The Red-Haired Alibi* («Το άλλοθι με τα κόκκινα μαλλιά»). Για πρώτη φορά έγινε διάσημη με την ταινία του 1934 *Stand up and cheer!* της εταιρείας Fox, σε ηλικία μόλις 6 ετών, και η επιτυχία που σημείωσε ήταν τέτοια που μετά ακολούθησε μεγάλος αριθμός ταινιών με την ίδια, η οποία μάλιστα έγινε εξαιρετικά κερδοφόρα ως όνομα. Οι ταινίες της Τεμπλ, που κόστιζαν (με την τότε ισοτιμία) μεταξύ 400.000 και 700.000 δολαρίων η καθεμία, κέρδισαν εκατομμύρια δολάρια σε ακαθάριστα έσοδα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Οι ταινίες της, κατέλαβαν την πρώτη θέση στο box office το 1935, το 1936, το 1937 και το 1938. Η επιτυχία των ταινιών της, πιστώθηκε επίσης με τη διάσωση του στούντιο όπου ανήκε, της 20th Century Fox, από τη χρεωκοπία κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης.

Παράλληλα, οι γονείς της, είχαν εξ αρχής εισάγει όρους για την προστασία της ιδιωτικής ζωής της κόρης τους, ενώ η 20th Century Fox διατήρησε τον έλεγχο όλων των δημόσιων εμφανίσεών της.

Η Σίρλεϊ Τεμπλ ενώ αφήνει τον Λευκό Οίκο μαζί με τη μητέρα της και τον σεκιουριτά ασφαλείας John Griffith, στις 24 Ιουνίου 1938, σε ηλικία 10 ετών, μετά από συνάντησή της με τον Πρόεδρο Ρούζβελτ.
Στις ταινίες που πρωταγωνιστούσε, χόρευε και τραγουδούσε με άνεση, ακόμα και δύσκολα είδη χορών. Αρκετά από τα τραγούδια που ερμήνευε στις ταινίες έγιναν επιτυχίες, όπως το «On the Good Ship Lollipop» από την ταινία *Bright Eyes* του 1934 (ταινία που γράφτηκε ειδικά για αυτήν), το «Αnimal Crackers in My Soup» από την ταινία *Curly Top* του 1935 και το «Goodnight My Love» από την ταινία Stowawayτου 1936, ήταν δημοφιλείς ραδιοφωνικές επιτυχίες. Η Σίρλεϊ Τεμπλ έγινε σύμβολο όλης της Αμερικής την εποχή της προσπάθειας ανάκαμψης μετά την οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 1929. Χαρακτηρίστηκε ως παιδί-θαύμα και για την Τεμπλ είχε μιλήσει δημόσια ακόμα και ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούζβελτ.

Ενδεικτικό της ραγδαίας της ανόδου, είναι επίσης το γεγονός ότι ο συμβατικός μισθός της στις 18 Ιουλίου 1934 αυξήθηκε από τα αρχικά 150 στα 1.000 δολάρια την εβδομάδα, μαζί και με μπόνους 15.000 δολαρίων ανά ταινία, και έως τα τέλη του 1935 ο συμβατικός μισθός της είχε φτάσει τα 2.500 δολάρια την εβδομάδα (με την τότε ισοτιμία).

Η πρώτη της έγχρωμη ταινία (γυρίστηκε σε Technicolor, τεχνικόλορ) και ταυτόχρονα η τελευταία μεγάλη της επιτυχία ως παιδική ηθοποιός, ήταν η δραματική ταινία του 1939 *The Little Princess*, καθώς στις επόμενες επιτυχίες της ήταν πλέον έφηβη.

Επίσημη φωτογραφία της Σίρλεϊ Τεμπλ στον Τύπο, από την ταινία *Miss Annie Rooney* του 1942.
Μεγαλώνοντας, όμως, άρχισε για πρώτη φορά να δυσκολεύεται να πείσει τον Τύπο και το κοινό, καθώς το 1942 έπαιξε τον ηγετικό ρόλο στην ταινία *Miss Annie Rooney*, αλλά για πρώτη φορά σε εφηβικό ρόλο, καθώς ήταν 14 ετών πλέον, και η ταινία αυτή θεωρήθηκε ανεπιτυχής, καθώς η ίδια δεν κατάφερε να πείσει σε ρόλο εφηβικής κουλτούρας. Μάλιστα στην ταινία αυτή έλαβε το πρώτο της φιλί επί της οθόνης από τον Ντίκι Μουρ (Dickie Moore) και έτσι έκανε το άλμα στην ενηλικίωση, χωρίς όμως επιτυχία τότε. Λόγω της πίκρας της, σταμάτησε προσωρινά κάθε συμμετοχή, για 2 έτη. Τότε όμως, ο τιτάνας της Χρυσής Εποχής του Χόλιγουντ παραγωγός Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ, την έπεισε να παίξει στην επική ταινία του 1944 *Απ' όταν έφυγες (Since You Went Away)*, η οποία έκανε πρεμιέρα στις 20 Ιουλίου 1944, γνώρισε τεράστια εισπρακτική επιτυχία και μάλιστα όλοι οι κριτικοί συμφώνησαν ότι οι ερμηνείες όλων των ηθοποιών ήταν εξαιρετικές. Η ταινία αυτή σηματοδότησε μια δυναμική επάνοδο στη μεγάλη οθόνη για την Τεμπλ σε ηλικία 16 ετών. Αντίστοιχα μεγάλη εμπορική επιτυχία γνώρισε και η επόμενη ταινία της, το δράμα *Θα σε ξαναδώ* ή *Θα σε δω ξανά (I'll Be Seeing You)* του 1944, που έκανε πρεμιέρα 6 μήνες μετά την προηγούμενη, ενώ μετά ακολούθησε η κωμωδία του 1945 *Χαρίζω τα φιλιά μου (Kiss and Tell)*, όπου η ηθοποιός απέσπασε εγκωμιαστικά σχόλια.

Η Σίρλεϊ Τεμπλ σε φωτογραφία του 1943, σε ηλικία 15 ετών.
Ωστόσο, στη συνέχεια τα πράγματα άλλαξαν, καθώς οι επόμενες ταινίες της, τρεις το 1947, μία το 1948 και τέσσερις το 1949, συνήθως ή ήταν αδιάφορες ή εμπορικώς δυσκολεύονταν εμφανώς. Με εξαίρεση την *Ο εργένης και το αγριοκόριτσο (The Bachelor and the Bobby-Soxer)* του 1947 και το γουέστερν *Επέλαση την αυγή* ή *Το οχυρό αμύνεται (Fort Apache)* του 1948, που ήταν κερδοφόρες, συχνότερα σημείωναν εισπρακτική αποτυχία, με αποτέλεσμα η ίδια, πικραμένη από την πορεία αυτή που είχε πάρει η καριέρα της, να αποφασίσει τελικώς να σταματήσει. Η τελευταία ταινία της, ήταν η κωμωδία *A Kiss for Corliss*, που έκανε πρεμιέρα στις ΗΠΑ στις 25 Νοεμβρίου 1949.

### Λήξη σταδιοδρομίας

Αποσύρθηκε από τον κινηματογράφο το 1950, σε ηλικία μόλις 22 ετών, με επίσημη ανακοίνωσή της. Μεγαλώνοντας, είχε αρχίσει να χάνει ραγδαία τη δημοτικότητά της, καθώς το κοινό είχε ταυτιστεί με το μικρό ξανθό κοριτσάκι και όχι με την έφηβη πλέον Σίρλεϊ. Η έντονα νεανική της εμφάνιση και το χαμηλό της ανάστημα, που τελικώς έφτασε τα 1,57 μέτρα όταν ενηλικιώθηκε, δεν στάθηκαν αρκετά για να αλλάξουν την αρνητική εξέλιξη στο σκηνικό για αυτήν.

### Ραδιοφωνική καριέρα

Η Σίρλεϊ Τεμπλ σε φωτογραφία στις 6 Σεπτεμβρίου 1963.
Προηγουμένως, σε ηλικία 14 ετών, η Σίρλεϊ Τεμπλ είχε, για μόλις λίγους μήνες, δική της ραδιοφωνική σειρά, την *Junior Miss*, στο CBS, που έκανε πρεμιέρα στις 4 Μαρτίου 1942. Στη σειρά αυτή, που βασίστηκε σε ιστορίες της Sally Benson, έπαιξε τον ρόλο του τίτλου. Χρηματοδότης ήταν η αμερικανική πολυεθνική εταιρεία Procter & Gamble, μουσικός διευθυντής της σειράς ήταν ο David Rose και σκηνοθέτης ο Gordon Hughes. Η σειρά έληξε στις 26 Αυγούστου 1942.

### Τηλεοπτική καριέρα

Η Σίρλεϊ Τεμπλ σε φωτογραφία στις 25 Μαρτίου 1965.
Το 1958, σε ηλικία 30 ετών, δημιούργησε το τηλεοπτικό πρόγραμμα *The Shirley Temple Storybook*, το οποίο προβλήθηκε στην αμερικανική τηλεόραση για πάνω από δύο χρόνια και διασκεύασε κλασικά παραμύθια και παιδικές ιστορίες. Μετά τη λήξη της σειράς, αποσύρθηκε οριστικά από τον χώρο του θεάματος.

Στις 15 Ιουνίου 1999, σε ηλικία 71 ετών, παρουσίασε την εκπομπή *AFI 100 Χρόνια... 100 Αστέρια*, στο CBS, και το 2001 υπηρέτησε ως σύμβουλος σε μια παραγωγή του ABC-TV της αυτοβιογραφίας της, *Child Star: The Shirley Temple Story*.

### Βραβεύσεις

Το 1935, σε ηλικία σχεδόν 7 ετών, της απονεμήθηκε το παιδικό βραβείο Όσκαρ στην 7η απονομή βραβείων Όσκαρ. Έγινε έτσι η πρώτη, χρονολογικά, ηθοποιός που το κέρδισε και παραμένει ο μικρότερος σε ηλικία άνθρωπος που έχει κερδίσει ποτέ Όσκαρ, αν και είναι απαραίτητο να τονιστεί ιστορικά ότι το παιδικό βραβείο Όσκαρ διήρκησε από το 1935 έως το 1961 και μετά καταργήθηκε οριστικά. 

Εκτός από τις ταινίες της, πολλά διαφημιστικά προϊόντα της Σίρλεϊ Τεμπλ διατέθηκαν στην αγορά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930. Πολλές παιδικές κούκλες Σίρλεϊ Τεμπλ, ντυμένες με κοστούμια από τις ταινίες της, έγιναν best seller, σημειώνοντας ρεκόρ πωλήσεων. Άλλα επιτυχημένα προϊόντα που πήραν την έμπνευσή τους από τις συμμετοχές της Τεμπλ περιελάμβαναν μια σειρά από φορέματα κοριτσιών, φιόγκους μαλλιών και άλλα αξεσουάρ. Όπως είπε σχετικά ο John Kasson σε συνέντευξή του:

> «Η Σίρλεϊ ήταν η πιο δημοφιλής διασημότητα για την προώθηση προϊόντων για παιδιά και ενήλικες, με αντίπαλο μόνο τον Μίκυ Μάους. Μεταμόρφωσε την παιδική μόδα, διαδίδοντας την εμφάνιση μικρών κοριτσιών για κορίτσια ηλικίας δώδεκα ετών και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1930 η σειρά κούκλων Σίρλεϊ Τεμπλ από την Ideal Novelty και την Toy Company αντιπροσώπευε σχεδόν το ένα τρίτο όλων των κούκλων που πωλήθηκαν στη χώρα.»
> 
> 

Αν και από το 1950 είχε πλέον αποσυρθεί από τον κινηματογράφο, για την τεράστια προσφορά της όμως, ήδη από τις 8 Φεβρουαρίου 1960, η Σίρλεϊ Τεμπλ απέκτησε το δικό της αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας στο Χόλυγουντ και υπήρξε από τους πρώτους ηθοποιούς που το απέκτησαν, καθώς τα πρώτα αστέρια τοποθετήθηκαν την ίδια ημερομηνία.

Το 2000, για την προσφορά της στον κινηματογράφο, της απονεμήθηκε το βραβείο Guild.

Ενασχόληση με τα κοινά
----------------------

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον, η Σίρλεϊ Τεμπλ Μπλακ και ο Brent Scowcroft σε φωτογραφία στις 28 Φεβρουαρίου 1974.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρήγκαν σε χειραψία με τη Σίρλεϊ Τεμπλ Μπλακ σε φωτογραφία στις 8 Οκτωβρίου 1985.
Ως ενήλικη, η Τεμπλ ασχολήθηκε με τα κοινά και ιδίως με την πολιτική. Ξεκινώντας από το 1950, ζήτησε δωρεές για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Την ίδια χρονιά, ανακάλυψε επίσης ότι αρκετές χιλιάδες δολάρια από τα κέρδη της, των εκατομμυρίων δολαρίων, είχαν εξαφανιστεί, λόγω της δαπανηρής ζωής της οικογένειάς της και κάποιων λανθασμένων υπολογισμών του πατέρα της. Το 1966, έβαλε ανεπιτυχώς υποψηφιότητα για μια θέση στη Βουλή των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Με 22,4% των ψήφων, ήρθε τρίτη στις εκλογές, και τελικώς κέρδισε τη θέση ο Πιτ ΜακΚλόσκι (Pete McCloskey) ένας άλλος Ρεπουμπλικανός που εκπροσωπούσε φιλελεύθερες θέσεις. 

Επί προεδρίας Τζέραλντ Φορντ, ονομάστηκε πρέσβειρα επί τιμής των ΗΠΑ στην Γκάνα από τις 6 Δεκεμβρίου 1974 έως τις 13 Ιουλίου 1976. Μεταγενέστερα, υπήρξε επίτιμη πρέσβειρα στην Τσεχοσλοβακία από τις 23 Αυγούστου 1989 έως τις 12 Ιουλίου 1992 (μόλις λίγους μήνες πριν τη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας την 1η Ιανουαρίου 1993) επί προεδρίας Τζορτζ Μπους. Δραστηριοποιήθηκε για την αντιμετώπιση της πολλαπλής σκλήρυνσης, από την οποία έπασχε ο αδελφός της.

Σε ηλικία 44 ετών, το 1972, η Σίρλεϊ Τεμπλ διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού. Εκείνη την εποχή, ο καρκίνος συζητιόταν συνήθως «με σιγανούς ψιθύρους» και η δημόσια αποκάλυψη του Τεμπλ για την ασθένειά της και, τελικώς, την επιβίωσή της, ήταν ένα σημαντικό ορόσημο για τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού και τη μείωση του κοινωνικού στίγματος γύρω από την ασθένεια.

Προσωπική Ζωή
-------------

Η Σίρλεϊ Τεμπλ μαζί με την πρώτη της κόρη, Linda Susan Agar, το 1948.
Το 1943, σε ηλικία 15 ετών, η Σίρλεϊ Τεμπλ συνάντησε για πρώτη φορά τον ηθοποιό Τζων Άγκαρ και στις 19 Σεπτεμβρίου 1945 τον παντρεύτηκε σε ηλικία μόλις 17 ετών, και απέκτησαν μαζί μία κόρη το 1948. Σύντομα όμως, εμφανίστηκαν τα πρώτα σύννεφα, καθώς σύμφωνα με επίσημες αναφορές ο Άγκαρ ήταν αλκοολικός και είχε εξωσυζυγικές σχέσεις. Ως αποτέλεσμα, η Τεμπλ πήρε διαζύγιο το 1950, με βάση του σχετικού της αιτήματος ότι της ασκούσε ψυχολογική σκληρότητα. Στις 16 Δεκεμβρίου 1950, μόλις έναν μήνα μετά το διαζύγιο, έκανε τον δεύτερο γάμο της, με τον επιχειρηματία Τσαρλς Άλντεν Μπλακ (Charles Alden Black), και απέκτησαν μαζί έναν γιο, τον Charles Alden Black Jr. και μία κόρη, την Lori Black. Το ζευγάρι μεγάλωσε και τα τρία παιδιά και έμεινε μαζί έως τον θάνατο του Μπλακ στις 4 Αυγούστου 2005. Λόγω του δεύτερου γάμου της, στο διάστημα αυτό η ίδια αναφερόταν ως Σίρλεϊ Τεμπλ Μπλακ (Shirley Temple Black).

Στις 10 Φεβρουαρίου του 2014, σε ηλικία 85 ετών, η Σίρλεϊ Τεμπλ απεβίωσε στο σπίτι της, στο Woodside, κοντά στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια. Η αιτία θανάτου, σύμφωνα με την επίσημη βεβαίωση που εκδόθηκε στις 3 Μαρτίου 2014, ήταν χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Θεωρείται ιστορικά ότι η κατάληξη αυτή συνέβη διότι η Τεμπλ ήταν βαριά καπνίστρια τσιγάρων συνέχεια σε όλη της τη ζωή, μα απέφευγε να το δείξει αυτό δημόσια, καθώς δεν ήθελε να δώσει ποτέ κακό παράδειγμα στα εκατομμύρια των θαυμαστών της. Τάφηκε στο *Alta Mesa Memorial Park* στην Καλιφόρνια.

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Shirley Temple». (Γερμανικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
2. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12297893c. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
3. 1 2  (Αγγλικά) *SNAC*. w6p85kcn. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
5. ↑  www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-26135627.
6. ↑  books.google.com/books?id=5bY3DwAAQBAJ&pg=PP17&lpg=PP17&dq=shirley+temple+black+death+certificate#v=onepage.
7. ↑  «Evidence zájmových osob StB». *Records of persons of interest*.
8. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12297893c. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
9. ↑  Ανακτήθηκε στις 4  Μαρτίου 2021.
10. 1 2  *The Fine Art Archive*. cs.isabart.org/person/117380. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
11. ↑  www.acmi.net.au/creators/76518.
12. ↑  Ανακτήθηκε στις 14  Ιουνίου 2019.
13. ↑  (Αγγλικά) *Academy Awards Database*. Ανακτήθηκε στις 21  Σεπτεμβρίου 2022.
14. ↑  www.plzen.eu/obcan/o-meste/informace-o-meste/oceneni-mesta/chap\_342/oceneni-mesta.aspx.
15. ↑  walkoffame.com/shirley-temple/. Ανακτήθηκε στις 21  Σεπτεμβρίου 2022.
16. ↑  Robinson, George (March 1994), Wee Willie Winkie: Hollywood's version of a Highland Regiment on the NW Frontier, Soldiers of the Queen (Journal of the Victorian Military Society).
17. ↑  Windeler, Robert (1992) [1978], The Films of Shirley Temple, New York: Carol Publishing Group.
18. ↑  Maslin, Janet (November 13, 1983). «The Little Princess». The New York Times.
19. ↑  [ «Shirley Temple Black is relieved. Shirley Temple Black died yesterday at the age of 85. She was the rare kind of celebrity who understood the fleeting nature of fame.» February 11, 2014.
By Laura Turner.]
20. 1 2 3  «Σίρλεϊ Τεμπλ η πιτσιρίκα που έγινε κούκλα και πούλησε 6 εκατομμύρια κομμάτια! Πήρε Όσκαρ σε ηλικία 7 ετών και «σύνταξη» στα 22. Το «παιδί θαύμα» που μίλησε για τη μαστεκτομή της το 1972 - ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ». *ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ*. Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2015.
21. ↑  Solomon, Aubrey (2002). *Twentieth Century-Fox: A Corporate and Financial History*. Rowman & Littlefield. σελ. 29. ISBN 9780810842441.
22. 1 2  Hjelmgaard, Kim· Strauss, Gary (11 Φεβρουαρίου 2014). «Shirley Temple, a Hollywood superstar as a child, dies at 85». *USA Today*. Ανακτήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 2020.
23. ↑  «Top Ten Stars». *Motion Picture Herald* (Quigley Publishing Company) **235**: 10. 1966.. *«...and tied only by Shirley Temple, 1935-6-7-8.»*.
24. ↑  Shirley Temple Black, *Child Star: An Autobiography*, New York: McGraw-Hill Publishing Company, 1988, 130.
25. ↑  «The Little Princess». Variety. December 31, 1938.
26. ↑  Landazuri, Margarita. «The Little Princess». Turner Classic Movies.
27. ↑  «Shirley Temple in Title Role Of 'Junior Miss' Radio Drama». *Harrisburg Telegraph*: σελ. 22. February 28, 1942. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις April 2, 2015.. Ανακτήθηκε στις March 28, 2015.  open access
28. ↑   "Radio News and Programs." *Atlantic City Press-Union*, August 15, 1942, p. 14.
29. ↑  «Child Star: The Shirley Temple Story (2001)». *Rotten Tomatoes*. 5 Ιουνίου 2005. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιουλίου 2013. Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2012.
30. ↑  «11th Academy Awards». *Oscars.org*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις Ιουλίου 6, 2011. Ανακτήθηκε στις Ιουλίου 6, 2011.
31. ↑  «Shirley Temple». *Hollywood Walk of Fame*. 25 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 8 Νοεμβρίου 2020.
32. ↑  «Η Σίρλεϊ Τεμπλ, το άλλοτε παιδί-θαύμα του Χόλιγουντ, πέθανε σε ηλικία 85 ετών | Kathimerini». *www.kathimerini.gr*. Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2015.
33. ↑  Aljean Harmetz: *Shirley Temple Black, Screen Darling, Dies at 85.* nytimes.com, 11. Februar 2014, abgerufen am 11. Februar 2014.
34. ↑  Valerie J. Nelson: *Shirley Temple Black, iconic child star, dies at 85.* Αρχειοθετήθηκε 2014-04-22 στο Wayback Machine. latimes.com, 11. Februar 2014, abgerufen am 11. Februar 2014.
35. ↑  «ΒΙΝΤΕΟ-«Έφυγε» η Σίρλεϊ Τεμπλ». *www.enikos.gr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2015.
36. ↑  «Τι θα ήταν το Χόλιγουντ χωρίς τη Σίρλεϊ Τεμπλ». *flix.gr*. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2015.
37. ↑  Olson, James Stuart (2002). *Bathsheba's Breast: Women, Cancer and History*. Baltimore: Johns Hopkins University Press. σελίδες 124–144. ISBN 978-0-8018-6936-5. OCLC 186453370. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2019.
38. ↑  Levy, Claudia (February 11, 2014). «Shirley Temple Black, actress and diplomat, dies at 85». *The Washington Post*.. Ανακτήθηκε στις 15 December 2021.
39. ↑  «Though She Suffered Abuse, Shirley Temple's Story Is A Model Of Child Star Resilience». *Ranker*.
40. ↑  ΜΑΓΟΥΛΙΩΤΗ, ΣΟΦΙΑ. «ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΙΡΛΕΪ ΤΕΜΠΛ». *eoellas.org*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2015.
41. ↑  «Hollywood star Shirley Temple dies». *BBC News*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις February 11, 2014.. Ανακτήθηκε στις February 11, 2014.
42. ↑  «Shirley Temple, former Hollywood child star, dies at 85». *Reuters*. February 11, 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις April 11, 2019.. Ανακτήθηκε στις February 11, 2014.
43. ↑  Dicker, Chris. *Shirley Temple Biography: The 'Perfect Life' of the Child Star Shirley Temple During the Great Depression* (στα Αγγλικά). Chris Dicker. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2020.
44. ↑  «Obituary: Shirley Temple». *BBC News*. February 11, 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις January 21, 2015.. Ανακτήθηκε στις December 24, 2014.

Βιβλιογραφία
------------

* Balio, Tino (1995) [1993]. *Grand Design: Hollywood as a Modern Business Enterprise, 1930–1939*. University of California Press. ISBN 978-0-520-20334-1.
* Barrios, Richard (1995). *A Song in the Dark: The Birth of the Musical Film*Απαιτείται δωρεάν εγγραφή. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-508810-6.
* Black, Shirley Temple (1989) [1988]. *Child Star: An Autobiography*. Warner Books, Inc. ISBN 978-0-446-35792-0. , primary source
* Burdick, Loraine (2003). *The Shirley Temple Scrapbook*. Jonathan David Publishers, Inc. ISBN 978-0-8246-0449-3.
* Dawicki, Shelley (10 Αυγούστου 2005). «In Memoriam: Charles A. Black». Woods Hole Oceanographic Institution. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2011.
* Edwards, Anne (1988). *Shirley Temple: American Princess*. William Morrow and Company, Inc. ISBN 978-0-688-06051-0.
* Kasson, John F. (2015) "Black, Shirley Temple" *American National Biography* (2015) online Αρχειοθετήθηκε May 14, 2020, στο Wayback Machine.
* Hatch, Kristen. (2015) *Shirley Temple and the Performance of Girlhood* (Rutgers University Press, 2015) x, 173 pp.
* «Tempest Over Temple: Shirley sips liquor and the W.C.T.U. protests». *Life* **21** (12): 140. September 16, 1946.
* Thomas, Andy· Scheftel, Jeff (1996). *Shirley Temple: The Biggest Little Star*. Biography. A&E Television Networks. ISBN 978-0-7670-8495-6.
* Windeler, Robert (1992) [1978]. *The Films of Shirley Temple*. Carol Publishing Group. ISBN 978-0-8065-0725-5.
* Zipes, Jack, επιμ. (2000). *The Oxford Companion to Fairy Tales*Απαιτείται δωρεάν εγγραφή. Oxford University Press. ISBN 978-0-9653635-7-0.

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Basinger, Jeanine (1993). *A Woman's View: How Hollywood Spoke to Women, 1930–1960*Απαιτείται δωρεάν εγγραφή. Wesleyan University Press. σελίδες 262ff. ISBN 978-0-394-56351-0.
* Best, Marc (1971). *Those Endearing Young Charms: Child Performers of the Screen*. South Brunswick and New York: Barnes & Co. pp. 251–255.
* Bogle, Donald (2001) [1974]. *Toms, Coons, Mulattoes, Mammies, and Bucks: An Interpretive History of Blacks in American Films*Απαιτείται δωρεάν εγγραφή. The Continuum International Publishing Group Inc. σελίδες 45–52. ISBN 978-0-8264-1267-6.
* Cook, James W.· Glickman, Lawrence B.· O'Malley, Michael (2008). *The Cultural Turn in U.S. History: Past, Present, and Future*. University of Chicago Press. σελίδες 186ff. ISBN 978-0-226-11506-1.
* Dye, David (1988). *Child and Youth Actors: Filmography of Their Entire Careers, 1914–1985*. Jefferson, NC: McFarland & Co. pp. 227–228.
* Everett, Charles (2004). «Shirley Temple and the House of Rockefeller». *Jump Cut: A Review of Contemporary Media* (2): 1, 17–20.. Ανακτήθηκε στις November 18, 2009.
* Kasson, John F. *The Little Girl Who Fought the Great Depression: Shirley Temple and 1930s America* (2014) Excerpt Αρχειοθετήθηκε March 16, 2016, στο Wayback Machine.
* Minott, Rodney G. *The Sinking of the Lollipop: Shirley Temple vs. Pete McCloskey* (1968).
* Thomson, Rosemarie Garland, επιμ. (1996). *Freakery: Cultural Spectacles of the Extraordinary Body*. New York University Press. σελίδες 185–203. ISBN 978-0-8147-8217-0.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Σίρλεϊ Τεμπλ** |

* Επίσημος ιστότοπος
* Σίρλεϊ Τεμπλ στην IMDb
* 124923538 Σίρλεϊ Τεμπλ στο *Find a Grave* (Αγγλικά)
* *Wee Willie Winkie* at the Iverson Movie Ranch
* Norwood, Arlisha. "Shirley Temple". National Women's History Museum. 2017.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
AFI 100 Χρόνια... 100 Αστέρια |
| --- |
|  |
| Αρσενικοί θρύλοι | 
* Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ
* Κάρι Γκραντ
* Τζέιμς Στιούαρτ
* Μάρλον Μπράντο
* Φρεντ Ασταίρ
* Χένρι Φόντα
* Κλαρκ Γκέιμπλ
* Τζέιμς Κάγκνεϊ
* Σπένσερ Τρέισι
* Τσάρλι Τσάπλιν
* Γκάρι Κούπερ
* Γκρέγκορι Πεκ
* Τζον Γουέιν
* Λόρενς Ολίβιε
* Τζιν Κέλι
* Όρσον Ουέλς
* Κερκ Ντάγκλας
* Τζέιμς Ντιν
* Μπαρτ Λάνκαστερ
* Αδελφοί Μαρξ
* Μπάστερ Κίτον
* Σίντνεϊ Πουατιέ
* Ρόμπερτ Μίτσαμ
* Έντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον
* Ουίλλιαμ Χόλντεν
 |
|  |
| Θηλυκοί θρύλοι | 
* Κάθριν Χέπμπορν
* Μπέτι Ντέιβις
* Όντρεϊ Χέπμπορν
* Ίνγκριντ Μπέργκμαν
* Γκρέτα Γκάρμπο
* Μέριλιν Μονρόε
* Ελίζαμπεθ Τέιλορ
* Τζούντι Γκάρλαντ
* Μάρλεν Ντίτριχ
* Τζόαν Κρόφορντ
* Μπάρμπαρα Στάνγουικ
* Κλοντέτ Κολμπέρ
* Γκρέις Κέλι
* Τζίντζερ Ρότζερς
* Μέι Γουέστ
* Βίβιαν Λι
* Λίλιαν Γκις
* Σίρλεϊ Τεμπλ
* Ρίτα Χέιγουορθ
* Λορίν Μπακόλ
* Σοφία Λόρεν
* Τζιν Χάρλοου
* Κάρολ Λόμπαρντ
* Μαίρη Πίκφορντ
* Άβα Γκάρντνερ
 |
|  |
| 
AFI 100 Years... |

 |