Οι **εκδόσεις επί πληρωμή** (γαλλικά: *éditions à compte d'auteur*‎‎· ιταλικά: *editori a pagamento*‎‎), ή **εκδόσεις ματαιοδοξίας** (αγγλικά: *vanity press*‎‎), μερικές φορές και **εκδότες επιδοτήσεων** (αγγλικά: *subsidy publishers*‎‎), είναι εκδοτικοί οίκοι - εκδοτικές εταιρίες τις οποίες οι συγγραφείς πληρώνουν για να εκδοθούν τα βιβλία τους. Την στιγμή που οι κύριοι εκδότες στοχεύουν να πουλήσουν αρκετά αντίγραφα ενός βιβλίου για να καλύψουν τα δικά τους έξοδα και τυπικά απορρίπτουν την πλειοψηφία των βιβλίων που τους υποβάλλονται, ένας εκδότης επί πληρωμή θα δημοσιεύει συνήθως οποιοδήποτε βιβλίο για το οποίο πληρώνει ένας συγγραφέας. Οι επαγγελματίες που εργάζονται στον εκδοτικό κλάδο κάνουν μια σαφή διάκριση μεταξύ έκδοσης ματαιοδοξίας και αυτοέκδοσης, η οποία έχει μακρά και διακεκριμένη ιστορία.

Επειδή οι εκδόσεις επί πληρωμή είναι συνήθως μη επιλεκτικές, η δημοσίευση από έναν εκδότη επί πληρωμή συνήθως δεν θεωρείται ότι αποδίδει την ίδια αναγνώριση ή κύρος με την εμπορική δημοσίευση. Οι εκδότες επί πληρωμή προσφέρουν περισσότερη ανεξαρτησία για τον συγγραφέα από ό, τι η βασική εκδοτική βιομηχανία. Ωστόσο, τα τέλη τους μπορεί να είναι υψηλότερα από τα τέλη που χρεώνονται συνήθως για παρόμοιες υπηρεσίες εκτύπωσης και μερικές φορές απαιτούνται περιοριστικά συμβόλαια.

Ενώ η αγορά στην οποία στοχεύει ένας εμπορικός εκδότης είναι το ευρύ κοινό, η αγορά στην οποία στοχεύουν οι εκδόσεις επί πληρωμή είναι ο συγγραφέας και ένας πολύ μικρός αριθμός ενδιαφερόμενων μελών του ευρύτερου κοινού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συγγραφείς ενός βιβλίου που έχει εκδοθεί επί πληρωμή θα αγοράσουν έναν σημαντικό αριθμό αντιγράφων του βιβλίου τους, ώστε να μπορούν να το δώσουν ως διαφημιστικό εργαλείο.

Διαφορές από τους κύριους και τους αυτοεκδότες
----------------------------------------------

Ο όρος «εκδόσεις ματαιοδοξίας» θεωρείται υποτιμητικός, υπονοώντας ότι ένας συγγραφέας που χρησιμοποιεί μια τέτοια υπηρεσία δημοσιεύει από ματαιοδοξία και ότι το έργο του διαφορετικά δεν θα ήταν εμπορικά επιτυχημένο. Ένας εκδότης επί πληρωμή μπορεί να διεκδικήσει τον έλεγχο των δικαιωμάτων στο δημοσιευμένο έργο και να παρέχει περιορισμένες ή καθόλου υπηρεσίες επεξεργασίας, εξώφυλλου ή μάρκετινγκ έναντι της αμοιβής τους. Οι εκδότες επί πληρωμή ενδέχεται να εμπλακούν σε παραπλανητικές πρακτικές ή δαπανηρές υπηρεσίες με περιορισμένη προσφορά στη διάθεση του συγγραφέα. Στις ΗΠΑ, αυτές οι πρακτικές μπορεί να αναφέρονται από το Better Business Bureau ως δυσμενείς αναφορές από τους καταναλωτές. 

Στο παραδοσιακό μοντέλο εκδόσεων, ο εκδότης αναλαμβάνει τον κίνδυνο δημοσίευσης και κόστους παραγωγής, επιλέγει τα έργα που πρόκειται να δημοσιευτούν, επιμελείται το κείμενο του συγγραφέα και προβλέπει μάρκετινγκ και διανομή, παρέχει το ISBN και ικανοποιεί οποιαδήποτε νόμιμη κατάθεση και διατυπώσεις εγγραφής πνευματικών δικαιωμάτων αν απαιτείται. Ένας τέτοιος εκδότης καταβάλλει συνήθως στον συγγραφέα ένα τέλος, που ονομάζεται προκαταβολή, για το δικαίωμα δημοσίευσης του έργου του συγγραφέα. και περαιτέρω πληρωμές, που ονομάζονται δικαιώματα, με βάση τις πωλήσεις του έργου. Αυτό οδήγησε στο ρητό του James D. Macdonald, «Τα χρήματα πρέπει πάντα να ρέουν προς τον συγγραφέα» (μερικές φορές ονομάζεται Νόμος του Γιόγκ ).

Σε μια παραλλαγή του νόμου του Γιογκ για αυτοέκδοση, ο συγγραφέας Τζον Σκάλζι πρότεινε αυτό το εναλλακτικό, για να διακρίνει την αυτοέκδοση από τη δημοσίευση επί πληρωμή, «Στη διαδικασία της αυτοέκδοσης, τα χρήματα και τα δικαιώματα ελέγχονται από τον συγγραφέα».  Η αυτοέκδοση διακρίνεται από την έκδοση επί πληρωμή από τον συγγραφέα που διατηρεί τον έλεγχο των πνευματικών δικαιωμάτων καθώς και τη διαδικασία σύνταξης και έκδοσης, συμπεριλαμβανομένου του μάρκετινγκ και της διανομής.

Επιχειρηματικό μοντέλο
----------------------

Με τη έκδοση επί πληρωμή, οι συγγραφείς πληρώνουν για τη δημοσίευση των βιβλίων τους. Επειδή ο συγγραφέας πληρώνει για να εκδώσει το βιβλίο, το βιβλίο δεν περνά από διαδικασία έγκρισης ή σύνταξης όπως θα γινόταν σε ένα παραδοσιακό περιβάλλον όπου ο εκδότης αναλαμβάνει οικονομικό κίνδυνο για την ικανότητα του συγγραφέα να γράφει επιτυχώς. Ενδέχεται να προσφέρονται υπηρεσίες επεξεργασίας και μορφοποίησης.

Οι αυτοεκδότες αναλαμβάνουν τις λειτουργίες ενός εκδότη για τα δικά τους βιβλία. Μερικοί «αυτοεκδότες» γράφουν, επεξεργάζονται, σχεδιάζουν, εκδίδουν, προωθούν και προωθούν τα βιβλία τους οι ίδιοι, στηριζόμενοι σε έναν τυπογράφο μόνο για πραγματική εκτύπωση και δέσιμο. Άλλοι γράφουν το χειρόγραφο μόνοι τους, αλλά προσλαμβάνουν ελεύθερους επαγγελματίες για να παρέχουν υπηρεσίες επιμέλειας και παραγωγής.

Πιο πρόσφατα, εταιρείες έχουν προσφέρει τις υπηρεσίες τους για να λειτουργήσουν ως ένα είδος πράκτορα μεταξύ του συγγραφέα και μιας μικρής εκτυπωτικής επιχείρησης.

Ένα ελαφρώς πιο εξελιγμένο μοντέλο έκδοσης επί πληρωμή περιγράφεται από τον Ουμπέρτο Έκο στο *Εκκρεμές του Φουκώ*. Η εταιρεία που παρέχει το αρχικό σκηνικό για το μυθιστόρημα λειτουργεί ως εκ των προτέρων έναν μικρό αλλά αξιοσέβαστο εκδοτικό οίκο τεχνών και ανθρωπιστικών επιστημών. Δεν αποφέρει κέρδος αλλά φέρνει μια σταθερή ροή κατώτερων συγγραφέων. Απορρίπτονται ευγενικά και στη συνέχεια παραπέμπονται σε μια άλλη εκδοτική εταιρεία στο ίδιο γραφείο - τον εκδότη επί πληρωμή που θα τυπώσει οτιδήποτε.

Ορισμένες εταιρείες χρησιμοποιούν τεχνολογίες εκτύπωσης κατά παραγγελία που βασίζονται σε σύγχρονες ψηφιακές εκτυπώσεις. Αυτές οι εταιρείες είναι συχνά σε θέση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους με μικρό ή καθόλου προκαταρκτικό κόστος στον συγγραφέα, αλλά εξακολουθούν να θεωρούνται εκδότες ματαιοδοξίας από τους υποστηρικτές των συγγραφέων. Οι εκδότες ματαιοδοξίας κερδίζουν τα χρήματά τους όχι από πωλήσεις βιβλίων σε αναγνώστες, όπως κάνουν άλλοι εκδότες, αλλά από πωλήσεις και υπηρεσίες στους συγγραφείς των βιβλίων. Ο συγγραφέας λαμβάνει την αποστολή των βιβλίων του/της και μπορεί να επιχειρήσει να τα μεταπωλήσει μέσω οποιωνδήποτε διαθέσιμων καναλιών.

Παραλλαγές έκδοσης
------------------

Οι συγγραφείς που σκέφτονται την αυτοέκδοση συχνά εξετάζουν επίσης την άμεση πρόσληψη τυπογράφου. Σύμφωνα με τον αυτοεκδότη και ποιητή Πίτερ Φιντς οι εκδότες επί πληρωμή χρεώνουν υψηλότερα για υψηλότερες υπηρεσίες και δημιουργούν τον κίνδυνο ένας συγγραφέας που έχει δημοσιεύσει μέσω εκδότη ματαιοδοξίας να έχει περισσότερες δυσκολίες να συνεργαστεί με έναν αξιόλογο εκδότη στο μέλλον.

Ορισμένοι εκδότες επί πληρωμή που χρησιμοποιούν τεχνολογία εκτύπωσης κατά παραγγελία λειτουργούν ως τυπογράφοι, καθώς και πωλητές υπηρεσιών υποστήριξης για συγγραφείς που ενδιαφέρονται για αυτοέκδοση. Οι αξιόπιστες επιχειρήσεις αυτού του τύπου χαρακτηρίζονται συνήθως από σαφείς όρους συμβολαίου, έλλειψη υπερβολικών τελών, τιμές λιανικής συγκρίσιμες με αυτές των εμπορικών τυπογράφων, έλλειψη πίεσης για την αγορά «επιπλέον» υπηρεσιών, συμβάσεις που δεν διεκδικούν αποκλειστικά δικαιώματα για το έργο που δημοσιεύεται (αν και κάποιος θα ήταν πολύ πιεσμένος να βρει έναν νόμιμο εκδότη πρόθυμο να βγάλει μια ανταγωνιστική έκδοση, καθιστώντας τη μη αποκλειστικότητα χωρίς νόημα), και ειλικρινείς ενδείξεις για τις υπηρεσίες που θα παρέχουν και δεν θα παρέχουν και ποια αποτελέσματα εύλογα μπορεί να αναμένει ο συγγραφέας. Ωστόσο, η διάκριση μεταξύ των χειρότερων αυτών των εταιρειών και των εκδοτών ματαιοδοξίας είναι ουσιαστικά ασήμαντη, αν και μια πηγή μεγάλης σύγχυσης, καθώς τα χαμηλά τέλη έχουν προσελκύσει δεκάδες χιλιάδες συγγραφείς που θέλουν να αποφύγουν το στίγμα της ματαιοδοξίας, ενώ κάνουν αυτό ακριβώς.

Ματαιόδοξη δημοσίευση σε άλλα μέσα
----------------------------------

Το μοντέλο ματαιοδοξικής έκδοσης έχει επεκταθεί και σε άλλα μέσα. Ορισμένες εταιρείες παράγουν βίντεο, μουσική, και άλλα έργα με λιγότερο αντιληπτές εμπορικές δυνατότητες έναντι αμοιβής από τους δημιουργούς αυτών των έργων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εταιρεία μπορεί να συνεισφέρει πρωτότυπο περιεχόμενο στα έργα (π.χ. παροχή στίχων για μια μελωδία). Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα είναι το ARK Music Factory, το οποίο παρήγαγε και κυκλοφόρησε το 2011 το δημοφιλές βίντεο της Rebecca Black «Friday».

Αυτές οι παραλλαγές στο θέμα των ματαιοδοξικών εκδόσεων εξακολουθούν να είναι πολύ λιγότερο συχνές από την παραδοσιακή έκδοση ματαιοδοξίας που βασίζεται σε βιβλία.

Υπάρχουν επίσης ακαδημαϊκά περιοδικά ματαιοδοξίας, τα οποία συχνά ονομάζονται ψεύτικα περιοδικά, τα οποία δημοσιεύονται με μικρή ή καθόλου εκδοτική εποπτεία (αν και μπορεί να ισχυριστούν ότι αξιολογούνται από ομοτίμους). Για παράδειγμα, ένα τέτοιο ψεύτικο περιοδικό ( *International Journal of Advanced Computer Technology*) δέχτηκε για δημοσίευση ένα έγγραφο με το όνομα *Get me off Your Fucking Mailing List*  οποία, εκτός από δύο επικεφαλίδες και αναφορές, αποτελείται από την πρόταση «Βγάλτε με από τη γαμημένη λίστα αλληλογραφίας σας» επαναλαμβανόμενο πολλές φορές.

Ιστορία
-------

Τον δέκατο ένατο και στις αρχές του εικοστού αιώνα ήταν σύνηθες για τους συγγραφείς, αν είχαν την οικονομική δυνατότητα, να πληρώνουν τα έξοδα έκδοσης των βιβλίων τους. Τέτοιοι συγγραφείς θα μπορούσαν να περιμένουν περισσότερο έλεγχο της δουλειάς τους, μεγαλύτερα κέρδη ή και τα δύο. Μεταξύ αυτών των συγγραφέων ήταν ο Λιούις Κάρολ, ο οποίος πλήρωσε τα έξοδα έκδοσης της *Οι Περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων* και τα περισσότερα από τα επακόλουθα έργα του. Οι Μαρκ Τουαίην, Ε Λιν Χάρις, Ζέιν Γκρέι, Άπτον Σίνκλερ, Καρλ Σάντμπεργκ, Έντγκαρ Ράις Μπάροουζ, Τζορτζ Μπέρναρντ Σω, Έντγκαρ Άλλαν Πόε, Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, Χένρι Ντέιβιντ Θόρω, Ουώλτ Ουίτμαν και Αναΐς Νιν επίσης αυτοδημοσίευσαν μερικά ή όλα τους τα έργα. Δεν ήταν όλοι αυτοί οι συγγραφείς επιτυχημένοι στις προσπάθειές τους. Η εκδοτική επιχείρηση του Μαρκ Τουέιν, για παράδειγμα, χρεοκόπησε.

Ο ίδιος ο όρος *vanity press* εμφανίστηκε στις γενικές εκδόσεις των ΗΠΑ ήδη από το 1941. Ήταν η χρονιά που ο CM Flumiani καταδικάστηκε σε 18 μήνες σε φυλακή στις ΗΠΑ για απάτη μέσω ταχυδρομείου, που προέκυψε από το σχέδιό του που υποσχόταν προώθηση βιβλίων (μια γραμμή σε κατάλογο), επιμέλεια από ειδικούς (δέχονταν όλα τα βιβλία) και ενεργώντας ως πράκτορας που έφερνε βιβλία στους δικούς του εκδοτικούς οίκους.

Μέχρι το 1956, οι τρεις κορυφαίοι αμερικανικοί εκδότες ματαιοδοξίας (Vantage Press, Exposition Press και Pageant Press) δημοσίευαν ο καθένας πάνω από 100 τίτλους το χρόνο. 

Ο Ernest Vincent Wright, συγγραφέας του μυθιστορήματος *Gadsby* του 1939, γραμμένο εξ ολοκλήρου σε λειπόγραμμα, δεν μπόρεσε να βρει εκδότη για το έργο του και τελικά επέλεξε να το δημοσιεύσει μέσω ενός εκδότη ματαιοδοξίας.

Παραδείγματα
------------

* American Biographical Institute
* Austin Macauley Publishers (προηγουμένως Austin & Macauley)
* Dorrance Publishing
* Famous Poets Society
* iUniverse
* Poetry.com, The International Library of Poetry
* Tate Publishing &amp; Enterprises (υπάρχουν τουλάχιστον τρεις εταιρίες που λέγονται ate Publishing. Οι άλλες περιλαμβάνουν ένα σεβαστό εκδότη τέχνης και ένα κλεισμένο εκδότη βιβλίων λογισμικού)
* Vantage Press
* Xlibris

Παραπομπές
----------

1. ↑  Bernstein, Leonard S. (1986). *Getting published : the writer in the combat zone*. New York: W. Morrow. ISBN 978-0-688-06423-5.
2. ↑  «Definition of VANITY PRESS». *www.merriam-webster.com* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Αυγούστου 2021.
3. ↑  Glatthorn, Alan A. (15 Ιουνίου 2002). «9. Publishing (Vanity Press)». *Publish or Perish – The Educator's Imperative: Strategies for Writing Effectively for Your Profession and Your School*. Corwin Press. σελ. 84. ISBN 9780761978671.
4. ↑  «Self-publishing vs vanity publishing. Confused?». *Writers & Artists*. Bloomsbury. 27 Ιουλίου 2012.
5. 1 2  «VANITY/SUBSIDY PUBLISHERS – SFWA». *SFWA*. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2016.
6. ↑  «America Star Books, LLLP». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Ιουνίου 2015. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2016.
7. 1 2  Lundin, Leigh (3 Μαΐου 2009). «Crossfire of the Vanities». *Self-Publishing*. New York: Criminal Brief. Vanity publishing is like T-ball: Everyone gets a chance at bat, gets a hit, and takes home a trophy. But don’t expect anyone other than your mom to applaud.
8. ↑  «Yog's Law and Self-Publishing – Whatever». 20 Ιουνίου 2014. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2016.
9. ↑  Hundley, Jessica (30 March 2011). «Patrice Wilson of Ark Music: 'Friday' is on his mind». *Los Angeles Times*.. Ανακτήθηκε στις 2011-03-30.
10. ↑  David Mazieres and Eddie Kohler (2005). *Get me off Your Fucking Mailing List*. .
11. ↑  «Bogus Journal Accepts Profanity-Laced Anti-Spam Paper». *Scholarly Open Access*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Νοεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2016.
12. ↑  Caroline Valetkevitch (18 March 2007). «Mark Twain's tries at financial greatness». Reuters / The Boston Globe.. Ανακτήθηκε στις 2007-06-01.
13. 1 2  Sullivan, Howard A. (1958). «Vanity Press Publishing». *Library Trends* **7** (1): 105–111. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2021-08-09.. Ανακτήθηκε στις September 17, 2020.
14. ↑  «THUMBS DOWN PUBLISHERS LIST». SFWA. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαρτίου 2019. Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2019.
15. 1 2 3 4  
Span, Paula (23 January 2005). «Making Books». *The Washington Post*.. Ανακτήθηκε στις 2013-08-22.
16. ↑  Ron Pramschufer (2 Νοεμβρίου 2004). «POD Superstar or Vanity Press Deception?». Publishers Newswire/Neotrope.
17. 1 2  D. T. Max (16 July 2000). «No More Rejections». *New York Times*. .

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Writer Beware on Vanity Presses
* Vanity Publishing Information Advice and Warning
* Self-Publishers Flourish as Writers Pay the Tab