Η **μηχανική κλίματος**, ή αλλιώς **γεωμηχανική** ή **κλιματική μηχανική**, είναι η σκόπιμη και μεγάλης κλίμακας επέμβαση στο κλιματικό σύστημα της Γης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Οι κύριες κατηγορίες μηχανικής κλίματος είναι η ηλιακή γεωμηχανική και η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα. Η ηλιακή γεωμηχανική, ή η τροποποίηση της ηλιακής ακτινοβολίας, θα ανακλά το φως του ήλιου (ηλιακή ακτινοβολία) πίσω στο διάστημα για να περιορίσει ή να αντιστρέψει την ανθρώπινη κλιματική αλλαγή. Η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα αναφέρεται στην απομάκρυνση του αερίου διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και τη δέσμευση του για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Οι προσεγγίσεις της κλιματικής μηχανικής θεωρούνται μερικές φορές ως πιθανές συμπληρωματικές επιλογές για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής ή των επιπτώσεών της, παράλληλα με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την προσαρμογή. Υπάρχει ουσιαστική ομοφωνία μεταξύ των επιστημόνων ότι η ηλιακή γεωμηχανική και η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη μείωση των εκπομπών. Δεδομένου ότι όλοι οι τύποι μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έχουν οικονομικούς, πολιτικούς ή φυσικούς περιορισμούς, ορισμένες προσεγγίσεις μηχανικής του κλίματος θα μπορούσαν τελικά να χρησιμοποιηθούν ως μέρος ενός συνόλου απαντήσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν στόχο την αποκατάσταση του κλίματος.

Αν και υπάρχουν μεγάλες αβεβαιότητες σχετικά με την αποτελεσματικότητα, τις παρενέργειες και τις απρόβλεπτες συνέπειες, οι περισσότεροι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι κίνδυνοι τέτοιων παρεμβάσεων πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο των κινδύνων από επικίνδυνες κλιματικές αλλαγές. Οι παρεμβάσεις σε μεγάλη κλίμακα ενδέχεται να εμπεριέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο διατάραξης των φυσικών συστημάτων με αποτέλεσμα ένα δίλημμα ότι αυτές οι προσεγγίσεις που θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολύ (οικονομικά) αποτελεσματικές στην αντιμετώπιση ακραίων κλιματικών κινδύνων, θα μπορούσαν οι ίδιες να προκαλέσουν σημαντικό κίνδυνο. Ορισμένοι έχουν προτείνει ότι η έννοια της μηχανικής του κλίματος θα μπορούσε να μειώσει την πολιτική και δημόσια πίεση για μείωση των εκπομπών, γεγονός που θα μπορούσε να επιδεινώσει τους συνολικούς κινδύνους για το κλίμα. Άλλοι ισχυρίζονται ότι η απειλή της μηχανικής του κλίματος θα μπορούσε να προκαλέσει μείωση των εκπομπών.

Ηλιακή γεωμηχανική
------------------

refer to caption and image descriptionΗ προτεινόμενη ηλιακή γεωμηχανική με τη χρήση ενός συνδεδεμένου μπαλονιού για την έγχυση θειικών αερολυμάτων στη στρατόσφαιρα.
Η ηλιακή γεωμηχανική θα εκτρέψει το φως του ήλιου μακριά από τη Γη, ή αυξάνοντας τη λευκαύγεια (albedo) της ατμόσφαιρας ή της επιφάνειας της Γης. Αυτές οι μέθοδοι δεν υποκαθιστούν τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, διότι δεν μειώνουν τις συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα και επομένως δεν αντιμετωπίζουν την οξίνιση των ωκεανών που προκαλείται από το διοξείδιο του άνθρακα. Σε γενικές γραμμές, τα ηλιακά έργα γεωμηχανικής φαίνεται ότι μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα και είναι αναστρέψιμα στα άμεσα κλιματολογικά τους αποτελέσματα. Η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ αναφέρει σε μια έκθεση του 2021: "Η διαθέσιμη έρευνα δείχνει ότι η ηλιακή γεωμηχανική θα μπορούσε να μειώσει τις επιφανειακές θερμοκρασίες και ενδεχομένως να αμβλύνει ορισμένους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής (π.χ. να αποφευχθεί η διέλευση κρίσιμων κλιματικών σημείων καμπής και να μειωθούν οι επιβλαβείς επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων)."

Η ηλιακή γεωμηχανική απαιτεί εφαρμογή σε σχετικά μεγάλη κλίμακα για να επηρεάσει το κλίμα της Γης. Ακόμα και οι οικονομικότερες προτάσεις υπολογίζονται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως. Παράλληλα, η ηλιακή γεωμηχανική μπορεί να δημιουργήσει νέους σημαντικούς κινδύνους, όπως περιφερειακές κλιματικές διαταραχές.

Οι ηλιακές γεωμηχανικές μέθοδοι περιλαμβάνουν:

* την έγχυση αερολυμάτων στη στρατόσφαιρα
* τη λεύκανση νεφών με θαλασσινό νερό
* την αραίωση νεφών cirrus (θύσανοι)
* την τροποποίηση της λευκαύγειας του εδάφους
* την αποστολή ενός γιγάντιου καθρέφτη σε τροχιά
* την έγχυση μικροφυσαλίδων στους ωκεανούς

### Έγχυση αερολυμάτων στη στρατόσφαιρα

Η έγχυση θα εισαγάγει τα αερολύματα στη στρατόσφαιρα για να δημιουργήσει ένα φαινόμενο ψύξης μέσω της μείωσης της εισερχόμενης ηλιακής ακτινοβολίας, κάτι που συμβαίνει φυσικά κατά τις ηφαιστειακές εκρήξεις.  Φαίνεται ότι η έγχυση αερολύματος στη στρατόσφαιρα, σε μέτρια ένταση, μπορεί να αντισταθμίσει τις περισσότερες αλλαγές στη θερμοκρασία και τη βροχόπτωση, να εφαρμοστεί γρήγορα, να έχει χαμηλό κόστος άμεσης εφαρμογής και να είναι αναστρέψιμη στις άμεσες κλιματολογικές επιδράσεις της. Η Διακυβερνητική Ομάδα για την Κλιματική Αλλαγή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι "είναι η πιο διερευνηθείσα μέθοδος [ηλιακής γεωμηχανικής], με μεγάλη συμφωνία ότι θα μπορούσε να περιορίσει τη αύξηση θερμοκρασίας κάτω από 1,5 °C." Ωστόσο, όπως και άλλες ηλιακές γεωμηχανικές προσεγγίσεις, η στρατοσφαιρική έγχυση μπορεί να είναι αναποτελεσματική και μπορεί να δημιουργήσει άλλες επιπτώσεις, ειδικά εάν χρησιμοποιηθεί με μη βέλτιστο τρόπο.

Για την ουσία που θα χρησιμοποιηθεί έχουν προταθεί διάφορες μορφές θείου, κυρίως επειδή με αυτόν τον τρόπο οι ηφαιστειακές εκρήξεις δροσίζουν τον πλανήτη. Εξετάζονται όμως και άλλες ουσίες, όπως ο ασβεστίτης. Η κορυφαία προτεινόμενη μέθοδος υλοποίησης είναι ψεκασμός από κατάλληλα διαμορφωμένα αεροσκάφη.

### Λεύκανση νεφών με θαλασσινό νερό

Η λεύκανση νεφών με θαλασσινό νερό θα κάνει τα σύννεφα πιο φωτεινά, έτσι ώστε να αντανακλούν ένα μικρό κλάσμα του εισερχόμενου ηλιακού φωτός πίσω στο διάστημα, προκειμένου να αντισταθμιστεί η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη. Μαζί με την έγχυση στρατοσφαιρικού αερολύματος, είναι μία από τις δύο μεθόδους διαχείρισης της ηλιακής ακτινοβολίας που μπορεί κατά πάσα πιθανότητα να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο κλίμα. Η πρόθεση είναι ότι η αύξηση της λευκαύγειας της Γης, σε συνδυασμό με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα και την προσαρμογή, θα μειώσει την κλιματική αλλαγή και τους κινδύνους της για τους ανθρώπους και το περιβάλλον. Εάν εφαρμοστεί, το φαινόμενο ψύξης αναμένεται να γίνει αισθητό γρήγορα και να είναι αναστρέψιμο σε σχετικά σύντομες χρονικές κλίμακες. Ωστόσο, τα τεχνικά εμπόδια παραμένουν στη μεγάλης κλίμακας λεύκανση των νεφών. Υπάρχουν επίσης κίνδυνοι με μια τέτοια τροποποίηση για τα σύνθετα κλιματικά συστήματα.

### Αραίωση νεφών cirrus

Η αραίωση νεφών cirrus είναι μια προτεινόμενη μορφή μηχανικής κλίματος. Τα νέφη cirrus (θύσανοι) είναι υψηλός κρύος πάγος που, όπως και άλλα νέφη, αντανακλούν το φως του ήλιου και απορροφούν την υπερθέρμανση. Ωστόσο, διαφέρουν από άλλους τύπους νεφών στο ότι, κατά μέσο όρο, η απορρόφηση υπέρυθρων αντισταθμίζει την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός, με αποτέλεσμα την καθαρή θέρμανση στο κλίμα. Επομένως, η αραίωση ή η αφαίρεση αυτών των νεφών θα μείωνε την ικανότητα παγίδευσης θερμότητας, με αποτέλεσμα μια ψυκτική επίδραση στο κλίμα της Γης. Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα πιθανό εργαλείο για τη μείωση της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης του πλανήτη.

### Τροποποίηση της λευκαύγειας του εδάφους

Η τροποποίηση της λευκαύγειας του εδάφους είναι μια θεωρητική τεχνική ηλιακής μηχανικής η οποία αποσκοπεί στην ανάκλαση περισσότερου ηλιακού φωτός πίσω στο διάστημα, ενισχύοντας τη λευκαύγεια της γης - το ηλιακό φως που αντανακλάται από την επιφάνεια της Γης. Οι προτάσεις εκτείνονται σε ένα ευρύ φάσμα - από την καλλιέργεια καλλιεργειών που αντανακλούν περισσότερο φως, έως την εκκαθάριση της τάιγκας σε χιονισμένες περιοχές και από την κάλυψη μεγάλων περιοχών ερήμου ή πάγου με ανακλαστικά υλικά έως τη λεύκανση των βουνοκορφών και των οροφών με λευκή βαφή - όλα με κοινό στόχο: την αύξηση της επιφανειακής λευκαύγειας της γης.

Η δημιουργία μεγάλων επιφανειών με υψηλότερο albedo θα μπορούσε να αυξήσει την ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που ανακλάται από την επιφάνεια της Γης και θα μπορούσε θεωρητικά να μειώσει τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας, επειδή οι επιφάνειες απορροφούν λιγότερη ηλιακή ενέργεια. Ωστόσο, η πρόταση δεν θα μειώσει τη συγκέντρωση των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, η οποία θα συνεχίσει να αυξάνεται. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ανεπιθύμητες παρενέργειες στα οικοσυστήματα, την πανίδα και τη χλωρίδα, καθώς και τις ανθρώπινες κοινότητες που εξαρτώνται από αυτά τα οικοσυστήματα θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές.

### Αποστολή γιγάντιου καθρέφτη σε τροχιά

Ένα διαστημικό σκίαστρο ή καθρέφτης είναι μια ομπρέλα που εκτρέπει ή μειώνει με άλλο τρόπο μέρος της ακτινοβολίας του ήλιου. Το φως μπορεί να εκτραπεί με διαφορετικές μεθόδους. Για πρώτη φορά το 1989, η αρχική ιδέα διαστημικής σκίασης περιλαμβάνει την τοποθέτηση ενός γιγάντιου καθρέφτη, ή τεχνολογίας ισοδύναμου σκοπού, μεταξύ της Γης και του Ήλιου. Ο σχεδιασμός του περιελάμβανε την κατασκευή ενός μεγάλου σκίαστρου (2.000 χλμ.) από σεληνιακό υλικό και τοποθέτηση στο σημείο L1 μεταξύ Γης και ήλιου. Τα ζητήματα περιελάμβαναν τη μεγάλη ποσότητα υλικού που απαιτείται για τη δημιουργία του δίσκου, καθώς και την ενέργεια για την εκτόξευσή του σε τροχιά.

### Έγχυση μικροφυσαλίδων στους ωκεανούς

Οι μικροφυσαλίδες που εγχύονται σε υδάτινα σώματα ή αφρός θάλασσας που ψεκάζεται στην επιφάνεια του ωκεανού είναι θεωρητικές προτάσεις ηλιακής γεωμηχανικής που αποσκοπούν στην ανάκλαση περισσότερου ηλιακού φωτός πίσω στο διάστημα αλλάζοντας την ανακλαστικότητα των επιφανειών του νερού. Όσο πιο φωτεινή είναι η επιφάνεια του νερού, τόσο υψηλότερο είναι η ανακλαστικότητά της και τόσο χαμηλότερη είναι η απορρόφηση και ο μετασχηματισμός της ενέργειας του ήλιου σε θερμότητα.

Εάν εφαρμοστούν σε μεγάλη κλίμακα, οι τεχνικές μικροφυσαλίδων θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις τροφικές αλυσίδες των ωκεανών και να μειώσουν τα επίπεδα οξυγόνου: Ένα μακράς διαρκείας στρώμα φυσαλίδων ή αφρού μειώνει τη φωτοσυνθετικά ενεργή ακτινοβολία, μειώνοντας έτσι τη φωτοσυνθετική δραστηριότητα και την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτόν. Το επιφανειακό στρώμα μπορεί επίσης να αναστέλλει την ανταλλαγή αερίων και συνεπώς να μειώνει την οξυγόνωση του θαλασσινού νερού. Αυτές οι επιπτώσεις θα επηρέαζαν αρνητικά τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και την παραγωγικότητα. Επιπλέον, τα τασιενεργά μπορεί να είναι τοξικά για τη θαλάσσια ζωή.

Απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα
----------------------------------

Η φύτευση δέντρων είναι ένα μέσο απομάκρυνσης του διοξειδίου του άνθρακα.
Η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα (μερικές φορές αναφέρεται ως τεχνολογίες αρνητικών εκπομπών ή αφαίρεση αερίων θερμοκηπίου) περιλαμβάνει μεθόδους που απομακρύνουν άμεσα τέτοια αέρια από την ατμόσφαιρα και προωθούν φυσικές διεργασίες που αποσύρουν ή δεσμεύουν το διοξείδιο του άνθρακα. Ορισμένες μέθοδοι αλληλεπικαλύπτονται με τις μεθόδους δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα. Η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να μην θεωρείται μηχανική κλίματος από όλους τους ειδικούς, επειδή δεν είναι απαραίτητα μεγάλης κλίμακας.

Πολλές από τις προβλέψεις του μοντέλου IPCC για να διατηρήσουν την παγκόσμια μέση αύξηση θερμοκρασίας κάτω από 1,5 και 2 °C βασίζονται στην υπόθεση μεγάλης κλίμακας ανάπτυξης αφαίρεσης διοξειδίου του άνθρακα. Οι περισσότερες μέθοδοι απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα είναι επί του παρόντος κοστοβόρες. Οι τεχνικές απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα είναι συνήθως αργές, ακριβές και συνεπάγονται κινδύνους που είναι σχετικά προφανείς, όπως ο κίνδυνος διαρροής διοξειδίου του άνθρακα από υπόγειους σχηματισμούς αποθήκευσης. Η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα, όπως η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, έχει επιπτώσεις ανάλογες με την κλίμακα τους. Με άλλα λόγια, αυτές οι τεχνικές δεν θα «εφαρμόζονταν» όπως αυτές της ηλιακής γεωμηχανικής.

### Δάσωση, αναδάσωση και διαχείριση δασών

Σύμφωνα με τη International Union for Conservation of Nature: "Η αναστολή της απώλειας και της υποβάθμισης των φυσικών συστημάτων και η προώθηση της αποκατάστασής τους έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν πάνω από το ένα τρίτο του συνολικού μετριασμού της κλιματικής αλλαγής που λένε οι επιστήμονες ότι απαιτείται έως το 2030."

Τα δάση είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη κοινωνία, τα ζώα και τα είδη φυτών. Αυτό συμβαίνει επειδή τα δέντρα διατηρούν τον αέρα καθαρό, ρυθμίζουν το τοπικό κλίμα και παρέχουν βιότοπο για πολλά είδη. Τα δέντρα και τα φυτά μετατρέπουν το διοξείδιο του άνθρακα σε οξυγόνο μέσω της φωτοσύνθεσης. Είναι σημαντικά για τη ρύθμιση των επιπέδων CO2 στον αέρα, καθώς αφαιρούν και αποθηκεύουν άνθρακα από τον αέρα. Χωρίς τα δάση, η ατμόσφαιρα θα θερμαινόταν γρήγορα και θα αποσταθεροποιούσε το κλίμα.

### Βιοδέσμευση

Η βιοδέσμευση είναι η δέσμευση και αποθήκευση του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα με συνεχείς ή βελτιωμένες βιολογικές διεργασίες. Αυτή η μορφή δέσμευσης άνθρακα μπορεί να γίνει μέσω αυξημένων ποσοστών φωτοσύνθεσης, μέσω πρακτικών χρήσης γης, όπως η αναδάσωση, η βιώσιμη διαχείριση των δασών και η γενετική μηχανική. Η πρωτοβουλία SALK Harnessing Plants με επικεφαλής την Joanne Chory είναι ένα παράδειγμα μιας βελτιωμένης φωτοσύνθεσης. Η δέσμευση άνθρακα μέσω βιολογικών διαδικασιών επηρεάζει τον παγκόσμιο κύκλο άνθρακα.

### Γεωργικές πρακτικές

Η καλλιέργεια άνθρακα είναι ένα όνομα για μια ποικιλία γεωργικών μεθόδων που στοχεύουν στη δέσμευση του ατμοσφαιρικού άνθρακα στο έδαφος και στις ρίζες, το ξύλο και τα φύλλα των καλλιεργειών. Ο στόχος της καλλιέργειας άνθρακα είναι να αυξήσει τον ρυθμό με τον οποίο ο άνθρακας δεσμεύεται σε χώμα και φυτικό υλικό με στόχο τη δημιουργία καθαρής απώλειας άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Η αύξηση της περιεκτικότητας σε οργανικές ύλες ενός εδάφους μπορεί να βοηθήσει την ανάπτυξη των φυτών, την αύξηση της συνολικής περιεκτικότητας σε άνθρακα, τη βελτίωση της ικανότητας κατακράτησης του εδάφους και τη μείωση της χρήσης λιπασμάτων. Από το 2016, οι παραλλαγές της καλλιέργειας άνθρακα έφτασαν σε δεκάδες εκατομμύρια στρέμματα παγκοσμίως, από τα σχεδόν 1,2 δισεκατομμύρια στρέμματα της παγκόσμιας γεωργικής γης.  Εκτός από τις γεωργικές δραστηριότητες, η διαχείριση των δασών είναι επίσης ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται στην καλλιέργεια άνθρακα. Η πρακτική της καλλιέργειας άνθρακα πραγματοποιείται συχνά από μεμονωμένους ιδιοκτήτες γης στους οποίους δίνεται κίνητρο να χρησιμοποιήσουν και να ενσωματώσουν μεθόδους που θα δεσμεύσουν τον άνθρακα μέσω πολιτικών που έχουν δημιουργήσει οι κυβερνήσεις. Οι μέθοδοι καλλιέργειας άνθρακα έχουν συνήθως ένα κόστος, πράγμα που σημαίνει ότι οι αγρότες και οι ιδιοκτήτες γης χρειάζονται συνήθως έναν τρόπο με τον οποίο μπορούν να επωφεληθούν από τη χρήση της καλλιέργειας άνθρακα και διαφορετικές κυβερνήσεις θα έχουν διαφορετικά προγράμματα.

### Αποκατάσταση υγροτόπων

Ο μπλε άνθρακας αναφέρεται στο διοξείδιο του άνθρακα που απομακρύνεται από την ατμόσφαιρα από τα ωκεάνια οικοσυστήματα του κόσμου, κυρίως φύκια, αγγειόσπερμα, μαγκρόβια δάση, αλμυρά έλη, υποθαλάσσια λιβάδια και μακροφύκια, μέσω της ανάπτυξης των φυτών και της συσσώρευσης και ταφής οργανικής ύλης στο έδαφος. Οι ωκεανοί καλύπτουν το 70% του πλανήτη, κατά συνέπεια η αποκατάσταση του οικοσυστήματος των ωκεανών έχει το μεγαλύτερο δυναμικό ανάπτυξης μπλε άνθρακα. Τα μαγκρόβια δάση, τα αλμυρά έλη και τα υποθαλάσσια λιβάδια αποτελούν την πλειοψηφία των βλαστημένων οικοτόπων του ωκεανού, αλλά μόνο το 0,05% της βιομάζας των φυτών στην ξηρά. Παρά το μικρό τους αποτύπωμα, μπορούν να αποθηκεύσουν συγκρίσιμη ποσότητα άνθρακα ετησίως και είναι πολύ αποδοτικές καταβόθρες άνθρακα.

### Βιοενέργεια με δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα

Η βιοενέργεια με δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (BECCS) είναι η διαδικασία εξαγωγής βιοενέργειας από βιομάζα και δέσμευσης και αποθήκευσης του άνθρακα, απομακρύνοντάς τον έτσι από την ατμόσφαιρα. Ο άνθρακας στη βιομάζα προέρχεται από το διοξείδιο του άνθρακα αερίου του θερμοκηπίου (CO2) που εξάγεται από την ατμόσφαιρα από τη βιομάζα όταν μεγαλώνει. Η ενέργεια εξάγεται σε χρήσιμες μορφές (ηλεκτρισμός, θερμότητα, βιοκαύσιμα κ.λπ.) καθώς η βιομάζα χρησιμοποιείται μέσω καύσης, ζύμωσης, πυρόλυσης ή άλλων μεθόδων μετατροπής. Μέρος του άνθρακα της βιομάζας μετατρέπεται σε CO2 ή βιολογικό φορτίο που μπορεί στη συνέχεια να αποθηκευτεί με γεωλογική δέσμευση ή εφαρμογή γης, αντίστοιχα, επιτρέποντας την αφαίρεση διοξειδίου του άνθρακα και καθιστώντας την BECCS μια τεχνολογία αρνητικών εκπομπών.

Η Πέμπτη Έκθεση Αξιολόγησης της IPCC από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), προτείνει ένα πιθανό εύρος αρνητικών εκπομπών από BECCS από 0 έως 22 gigatonnes ετησίως. Από το 2019, πέντε εγκαταστάσεις σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούσαν ενεργά τεχνολογίες BECCS και αντλούσαν περίπου 1,5 εκατομμύρια τόνους CO2 ετησίως. Η ευρεία ανάπτυξη του BECCS περιορίζεται από το κόστος και τη διαθεσιμότητα της βιομάζας.

### Βιοάνθρακας

Ο βιοάνθρακας δημιουργείται από την πυρόλυση της βιομάζας και βρίσκεται υπό έρευνα ως μέθοδος δέσμευσης άνθρακα. Είναι ένας ξυλάνθρακας που χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς, ο οποίος επίσης βοηθά στη δέσμευση ή τη συγκράτηση του άνθρακα. Δημιουργείται χρησιμοποιώντας μια διαδικασία που ονομάζεται πυρόλυση, η οποία είναι βασικά η θέρμανση της βιομάζας υψηλής θερμοκρασίας σε ένα περιβάλλον με χαμηλά επίπεδα οξυγόνου. Αυτό που απομένει είναι ένα υλικό, παρόμοιο με τον άνθρακα, που παράγεται όμως μέσω μιας βιώσιμης διαδικασίας, της χρήση βιομάζας.  Η βιομάζα είναι οργανική ύλη που παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς ή πρόσφατα ζωντανούς οργανισμούς, συνήθως φυτά ή φυτικά υλικά. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Βρετανικό Κέντρο Έρευνας Βιοάνθρακα ανέφερε ότι, σε συντηρητικό επίπεδο, ο βιοάνθρακας μπορεί να αποθηκεύει 1 gigaton άνθρακα ετησίως. Με μεγαλύτερη προσπάθεια στο μάρκετινγκ και την αποδοχή του βιολογικού φορτίου, το όφελος θα μπορούσε να είναι η αποθήκευση 5-9 gigatons ανά έτος άνθρακα σε εδάφη βιοάνθρακα.

### Επιταχυνόμενη αποσάθρωση

Η επιταχυνόμενη αποσάθρωση αναφέρεται σε προσεγγίσεις γεωμηχανικής που αποσκοπούν στην απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα φυσικά ή τεχνητά δημιουργημένα ορυκτά που απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα και το μεταμορφώνουν σε άλλες ουσίες μέσω χημικών αντιδράσεων που εμφανίζονται παρουσία νερού (για παράδειγμα με τη μορφή βροχής, υπογείων υδάτων ή θαλασσινού νερού). Η σχετική έρευνα εξετάζει πώς οι φυσικές διεργασίες αποσάθρωσης των πετρωμάτων και των ορυκτών μπορούν να βελτιωθούν ώστε να δεσμευτεί το CO2 από την ατμόσφαιρα που θα αποθηκευτεί με τη μορφή μιας άλλης ουσίας σε στερεά ανθρακικά ορυκτά ή αλκαλικότητα στον ωκεανό. Δεδομένου ότι το διοξείδιο του άνθρακα συνήθως απομακρύνεται πρώτα από το νερό των ωκεανών, αυτές οι προσπάθειες θα προσεγγίσουν στο πρόβλημα μειώνοντας πρώτα την οξίνιση των ωκεανών.

### Άμεση δέσμευση αέρα

Η άμεση δέσμευση αέρα είναι η χρήση χημικών ή φυσικών διεργασιών για την εξαγωγή CO2 απευθείας από τον ατμοσφαιρικό αέρα. Εάν το εκχυλισμένο CO2 στη συνέχεια δεσμευτεί σε ασφαλή μακροχρόνια αποθήκευση, η συνολική διαδικασία θα επιτύχει την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα. Η άμεση δέσμευση αέρα που βασίζεται στην απορρόφηση με βάση την αμίνη απαιτεί σημαντική είσοδο νερού. Εκτιμήθηκε, ότι για τη συγκέντρωση 3,3 Gigatonnes CO2 ετησίως απαιτούνται 300 km3 νερού, ή 4% του νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση. Από την άλλη πλευρά, η χρήση υδροξειδίου του νατρίου χρειάζεται πολύ λιγότερο νερό, αλλά η ίδια η ουσία είναι πολύ καυστική και επικίνδυνη.

Ζητήματα
--------

### Ηθική και ευθύνη

Η κλιματική μηχανική θα αποτελέσει μια σκόπιμη προσπάθεια μεγάλης κλίμακας για την τροποποίηση του κλίματος. Θα διαφέρει από δραστηριότητες όπως η καύση ορυκτών καυσίμων, καθώς αυτές αλλάζουν ακούσια το κλίμα. Η σκόπιμη αλλαγή του κλίματος αντιμετωπίζεται συχνά διαφορετικά από ηθική άποψη. Θέτει ερωτήματα σχετικά με το εάν οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να αλλάξουν σκόπιμα το κλίμα και υπό ποιες συνθήκες. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει ηθική διάκριση μεταξύ μιας μεθόδου για την ελαχιστοποίηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και μιας μεθόδου για τη βελτιστοποίηση του κλίματος. Επιπλέον, τα ηθικά επιχειρήματα συχνά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες εκτιμήσεις κοσμοθεωρίας, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών και κοινωνικών-θρησκευτικών δεσμεύσεων. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι συζητήσεις για την μηχανική του κλίματος θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν το πώς οι θρησκευτικές δεσμεύσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη συζήτηση. Για πολλούς ανθρώπους, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις είναι καθοριστικής σημασίας για τον καθορισμό του ρόλου των ανθρώπων στον ευρύτερο κόσμο. Ορισμένες θρησκευτικές κοινότητες μπορεί να πιστεύουν ότι οι άνθρωποι δεν έχουν καμία σχέση με τη διαχείριση του κλίματος, και να θεωρούν τέτοια παγκόσμια συστήματα ως τον αποκλειστικό τομέα ενός Δημιουργού. Αντίθετα, άλλες θρησκευτικές κοινότητες μπορεί να δουν τον ανθρώπινο ρόλο ως καλοπροαίρετο διαχειριστή του κόσμου. Το ζήτημα της ηθικής σχετίζεται επίσης με θέματα λήψης αποφάσεων πολιτικής. Για παράδειγμα, η επιλογή μιας παγκόσμιας συμφωνημένης θερμοκρασίας-στόχου είναι ένα σημαντικό πρόβλημα σε οποιοδήποτε καθεστώς διακυβέρνησης της κλιματικής μηχανικής, καθώς διαφορετικές χώρες ή ομάδες συμφερόντων μπορούν να αναζητήσουν διαφορετικές παγκόσμιες θερμοκρασίες.

Μία από τις λιγότερο φωτισμένες πτυχές της μηχανικής του κλίματος είναι ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει στην παγκόσμια ανισότητα (περιβαλλοντική δικαιοσύνη). Οι εκπομπές συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό σε σχετικά λίγες εταιρείες.  Όσο δεν αντιμετωπίζουν το ζήτημα ή δεν αλλάζουν πρακτικές ώστε να εκπέμπουν λιγότερα, λαμβάνουν άμεσα όφελος από τη ζημία που προκαλούν στο κλίμα. Με παρόμοιο τρόπο, τα πλουσιότερα έθνη έχουν πολύ μεγαλύτερες εκπομπές από τα φτωχότερα. Ωστόσο, είναι τα φτωχότερα έθνη που δεν θα μπορούν να πληρώσουν τα δαπανηρά τέλη για την προσαρμογή και τον μετριασμό που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής. Με απλά λόγια, τα πλούσια έθνη έχουν τα περισσότερα να δώσουν και τα φτωχότερα έθνη έχουν τα περισσότερα να χάσουν. Η κλιματική μηχανική έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει την ανισότητα βάζοντας το βάρος σε όσους επωφελούνται από τις εκπομπές αντί να μοιράζεται το βάρος με εκείνους που έχουν μικρή ευθύνη και είναι καταδικασμένοι να υποφέρουν περισσότερο.

### Πολιτική

Ορισμένες περιβαλλοντικές οργανώσεις ήταν απρόθυμες να υποστηρίξουν ή αντιτάχθηκαν (όπως οι Φίλοι της Γης και η Greenpeace) στην ηλιακή γεωμηχανική, αλλά συχνά υποστηρίζουν κάποια έργα αφαίρεσης διοξειδίου του άνθρακα με βάση τη φύση, όπως η αναδάσωση και η αποκατάσταση των τυρφώνων. Ορισμένοι ειδικοί φαίνονται θεμελιωδώς αντίθετοι. Η ομάδα ETC έχει ζητήσει ένα μορατόριουμ για τις τεχνικές κλιματικής μηχανικής.

Υπάρχει η άποψη ότι ανεξάρτητα από τις οικονομικές, επιστημονικές και τεχνικές πτυχές, η δυσκολία επίτευξης συντονισμένης πολιτικής δράσης για την υπερθέρμανση του πλανήτη απαιτεί άλλες προσεγγίσεις. Αυτοί που υποστηρίζουν την πολιτική σκοπιμότητα λένε ότι η δυσκολία επίτευξης σημαντικών μειώσεων εκπομπών και η ουσιαστική αποτυχία του Πρωτοκόλλου του Κιότο καταδεικνύουν τις πρακτικές δυσκολίες επίτευξης μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα με τη συμφωνία της διεθνούς κοινότητας. Ωστόσο, άλλοι επισημαίνουν ότι υποστηρίζουν προτάσεις για την κλιματική μηχανική μεταξύ δεξαμενών σκέψης με ιστορικό αντίθεσης στις μειώσεις εκπομπών ως απόδειξη ότι, αντί η μηχανική κλίματος να είναι λύση στις δυσκολίες μείωσης των εκπομπών, η προοπτική της μηχανικής κλίματος χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για να σταματήσει η μείωση των εκπομπών.

### Ηθικός κίνδυνος ή αντιστάθμιση κινδύνου

Η ύπαρξη τέτοιων τεχνικών μπορεί να μειώσει την πολιτική και κοινωνική ώθηση για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Αυτό ονομάστηκε γενικά πιθανός ηθικός κίνδυνος, αν και η αντιστάθμιση κινδύνου μπορεί να είναι πιο ακριβής όρος. Αυτή η ανησυχία αναγκάζει πολλές περιβαλλοντικές ομάδες και αγωνιστές να διστάζουν να υποστηρίξουν ή να συζητήσουν την κλιματική μηχανική για το φόβο ότι θα μειώσουν την επιτακτική ανάγκη μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Ωστόσο, αρκετές έρευνες της κοινής γνώμης και ομάδες δράσης έχουν βρει στοιχεία είτε ισχυρισμών σχετικά με την επιθυμία αύξησης των μειώσεων εκπομπών έναντι της μηχανικής του κλίματος, είτε χωρίς επίδραση. Άλλες εργασίες μοντελοποίησης υποδηλώνουν ότι η απειλή της κλιματικής μηχανικής μπορεί στην πραγματικότητα να αυξήσει την πιθανότητα μείωσης των εκπομπών.

### Διακυβέρνηση

Η κλιματική μηχανική ανοίγει διάφορα πολιτικά και οικονομικά ζητήματα. Τα ζητήματα διακυβέρνησης που χαρακτηρίζουν την αφαίρεση διοξειδίου του άνθρακα σε σύγκριση με την ηλιακή γεωμηχανική είναι σε μεγάλο βαθμό διακριτά. Ως αποτέλεσμα αυτών των διαφορετικών χαρακτηριστικών, το βασικό πρόβλημα διακυβέρνησης για την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα (όπως και για τη μείωση των εκπομπών) είναι να διασφαλίσουμε ότι οι παράγοντες θα το κάνουν αρκετά (το λεγόμενο "πρόβλημα του λαθρεπιβάτη"), ενώ το βασικό ζήτημα διακυβέρνησης για την ηλιακή γεωμηχανική διασφαλίζει ότι οι δρώντες δεν το κάνουν πολύ νωρίς ή πάρα πολύ (μερικές φορές ονομάζεται πρόβλημα "free driver").

Η εγχώρια και η διεθνής διακυβέρνηση ποικίλλουν ανάλογα με την προτεινόμενη μέθοδο μηχανικής κλίματος. Επί του παρόντος υπάρχει έλλειψη ενός καθολικά συμφωνημένου πλαισίου για τη ρύθμιση της δραστηριότητας ή της έρευνας της κλιματικής μηχανικής. Οι μελετητές στο Oxford Martin School στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης πρότειναν ένα σύνολο εθελοντικών αρχών, οι οποίες μπορούν να καθοδηγήσουν την έρευνα και τη χρήση της μηχανικής κλίματος. Η σύντομη έκδοση των «Αρχών της Οξφόρδης» είναι:

* Αρχή 1: Η γεωμηχανική να ρυθμίζεται ως δημόσιο αγαθό.
* Αρχή 2: Συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων γεωμηχανικής
* Αρχή 3: Διαφάνεια έρευνας γεωμηχανικής και ανοιχτή δημοσίευση αποτελεσμάτων
* Αρχή 4: Ανεξάρτητη εκτίμηση των επιπτώσεων
* Αρχή 5: Διακυβέρνηση πριν από την ανάπτυξη

Αυτές οι αρχές έχουν υιοθετηθεί από την επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων του Ηνωμένου Βασιλείου για τον «Κανονισμό της γεωμηχανικής» και έχουν αναφερθεί από συγγραφείς που συζητούν το θέμα της διακυβέρνησης.

Το Διεθνές Συνέδριο Asilomar για τις Τεχνολογίες Παρέμβασης του Κλίματος συγκλήθηκε για τον προσδιορισμό και την ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για τη μείωση του κινδύνου για τον πειραματισμό της κλιματικής παρέμβασης.

Τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα (Convention on Biological Diversity) έχουν λάβει τρεις αποφάσεις σχετικά με αυτό που αποκαλούν «γεωμηχανική που σχετίζεται με το κλίμα». Το 2010 κάλεσε τις χώρες να απέχουν από "δραστηριότητες γεωμηχανικής που σχετίζονται με το κλίμα και ενδέχεται να επηρεάσουν τη βιοποικιλότητα" έως ότου αυτές διέπονται, είναι επιστημονικά αιτιολογημένες και έχουν ληφθεί υπόψη οι σχετικοί κίνδυνοι. Ορισμένοι επικριτές της μηχανικής του κλίματος το αποκαλούν "de facto μορατόριουμ", αλλά η Γραμματεία της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα την αποκαλεί "μη δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο" και πολλοί νομικοί μελετητές απορρίπτουν αυτόν τον χαρακτηρισμό. Η απόφαση του 2016 ζητούσε «περισσότερη διεπιστημονική έρευνα και ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ των κατάλληλων ιδρυμάτων για να κατανοήσουμε καλύτερα τις επιπτώσεις».

Δημόσια αντίληψη
----------------

Μια μεγάλη μελέτη του 2018 διερεύνησε τις αντιλήψεις του κοινού για έξι μεθόδους μηχανικής κλίματος, με μια διαδικτυακή έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Τα ευρήματα συγκρίθηκαν επίσης με παρόμοια έρευνα του 2012 στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Η ευαισθητοποίηση του κοινού για την κλιματική μηχανική ήταν χαμηλή με λιγότερο από το ένα πέμπτο των ερωτηθέντων να αναφέρουν προηγούμενες γνώσεις. Οι αντιλήψεις για τις έξι μεθόδους μηχανικής κλίματος ήταν σε μεγάλο βαθμό αρνητικές και συχνά συνδέονταν με χαρακτηριστικά όπως «επικίνδυνο», «τεχνητό» και «άγνωστο αποτέλεσμα». Οι μέθοδοι απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα προτιμήθηκαν έναντι της ηλιακής γεωμηχανικής. Οι αντιλήψεις του κοινού ήταν εξαιρετικά σταθερές με μόνο μικρές διαφορές μεταξύ των διαφόρων χωρών στις έρευνες του 2018 και του 2012.

Σε μια μελέτη του 2017 που διεξήχθη από το Cooperative Institute for Research in Environmental Sciences (CIRES) στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Σουηδία, οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν για τις επιλογές δέσμευσης άνθρακα, προτάσεις ανάκλασης όπως οι καθρέφτες διαστήματος ή η λεύκανση των νεφών, και οι απαντήσεις της πλειοψηφίας τους θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής:

* Τι θα συμβεί αν οι τεχνολογίες αποτύχουν με ακούσιες συνέπειες;
* Αντιμετωπίζουν αυτές οι λύσεις τα συμπτώματα της κλιματικής αλλαγής αντί να αντιμετωπίσουν την αιτία;
* Δεν πρέπει απλώς να αλλάξουμε τον τρόπο ζωής και την κατανάλωσή μας για να καταπολεμήσουμε την κλιματική αλλαγή, καθιστώντας την κλιματική μηχανική την τελευταία λύση;
* Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη πολιτικών λύσεων για τη μείωση των εκπομπών μας;

Οι συντονιστές ακολούθησαν την ιδέα μιας μελλοντικής «κλιματικής έκτακτης ανάγκης» όπως η ταχεία περιβαλλοντική αλλαγή. Οι συμμετέχοντες θεώρησαν ότι ο μετριασμός και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή ήταν ιδιαίτερα προτιμώμενες επιλογές σε μια τέτοια κατάσταση και η κλιματική μηχανική θεωρήθηκε ως έσχατη λύση. Ορισμένοι εξτρεμιστές έχουν προτείνει ότι υπάρχουν μυστικές κυβερνητικές ενέργειες που εκτελούν γεωμηχανική σε μεγάλη κλίμακα, επηρεάζοντας τον καιρό για να παράγει χειμώνα, ή ψύξη, ή μεγάλες πυρκαγιές ή άλλα επιβλαβή αποτελέσματα. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν αυτούς τους ανορθόδοξους ισχυρισμούς.

Αξιολόγηση της κλιματικής μηχανικής
-----------------------------------

Τα περισσότερα που είναι γνωστά για τις προτεινόμενες τεχνικές βασίζονται σε εργαστηριακά πειράματα, παρατηρήσεις φυσικών φαινομένων και τεχνικές μοντελοποίησης υπολογιστών. Μερικές προτεινόμενες μέθοδοι μηχανικής κλίματος χρησιμοποιούν μεθόδους που έχουν ανάλογα σε φυσικά φαινόμενα, όπως τα αερολύματα στρατοσφαιρικού θείου και οι πυρήνες συμπύκνωσης νέφους. Ως εκ τούτου, μελέτες σχετικά με την αποτελεσματικότητα αυτών των μεθόδων μπορούν να αντλήσουν πληροφορίες που είναι ήδη διαθέσιμες από άλλες έρευνες, όπως αυτές μετά την έκρηξη του όρους Πινατούμπο το 1991. Ωστόσο, η συγκριτική αξιολόγηση των σχετικών πλεονεκτημάτων κάθε τεχνολογίας είναι περίπλοκη, ιδίως δεδομένης της αβεβαιότητας μοντελοποίησης και του πρώιμου σταδίου της μηχανικής ανάπτυξης πολλών προτεινόμενων μεθόδων μηχανικής κλίματος.

Αρκετοί οργανισμοί έχουν διερευνήσει την κλιματική μηχανική με σκοπό να αξιολογήσουν τις δυνατότητές της, συμπεριλαμβανομένου του Κογκρέσου των ΗΠΑ, της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, η Royal Society του Ηνωμένου Βασιλείου, το Κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου, το Ίδρυμα Μηχανολόγων Μηχανικών, και η Διακυβερνητική Ομάδα για την Κλιματική Αλλαγή. 

Η ανασκόπηση της Royal Society εξέτασε ένα ευρύ φάσμα προτεινόμενων μεθόδων μηχανικής κλίματος και τις αξιολόγησε ως προς την αποτελεσματικότητα, την προσιτότητα, την επικαιρότητα και την ασφάλεια (εκπονώντας ποιοτικές εκτιμήσεις σε κάθε αξιολόγηση). Η βασική έκθεση συστάσεων ήταν ότι "Τα συμβαλλόμενα μέρη της UNFCCC θα πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για τον μετριασμό και την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος, και ιδίως για τη συμφωνία για τη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών", και ότι "[τίποτα] τώρα γνωστό για τις επιλογές γεωμηχανικής δεν έχει κανένα λόγο να περιορίσει αυτές οι προσπάθειες". Παρ 'όλα αυτά, η έκθεση συνέστησε επίσης ότι "η έρευνα και η ανάπτυξη επιλογών μηχανικής κλίματος θα πρέπει να αναληφθούν για να διερευνηθεί κατά πόσον μπορούν να διατεθούν μέθοδοι χαμηλού κινδύνου εάν είναι απαραίτητο να μειωθεί ο ρυθμός αύξησης της θερμοκρασίας αυτόν τον αιώνα".

Σε μια μελέτη επισκόπησης του 2009, οι Lenton και Vaughan αξιολόγησαν μια σειρά προτεινόμενων τεχνικών κλιματικής μηχανικής. Προκειμένου να συγκρίνουν τις διαφορετικές τεχνικές, χρησιμοποίησαν μια κοινή αξιολόγηση για κάθε τεχνική με βάση την επίδρασή της στην καθαρή ακτινοβολιτική δύναμη. Ως εκ τούτου, η ανασκόπηση εξέτασε την επιστημονική λογική των προτεινόμενων μεθόδων και όχι τις πρακτικές εκτιμήσεις όπως η σκοπιμότητα μηχανικής ή το οικονομικό κόστος. Οι Lenton και Vaughan διαπίστωσαν ότι "η δέσμευση και η αποθήκευση [αερίων] δείχνουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες, σε συνδυασμό με τη δάσωση, την αναδάσωση και την παραγωγή βιο-άνθρακα", και σημείωσαν ότι "άλλες προτάσεις που έχουν λάβει μεγάλη προσοχή στα μέσα ενημέρωσης, ειδικά οι "σωλήνες ωκεανών" φαίνεται να είναι αναποτελεσματικές". Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι "η γεωμηχανική θεωρείται καλύτερα ως πιθανό συμπλήρωμα για τον μετριασμό των εκπομπών και όχι ως εναλλακτική λύση σε αυτό".

Τον Οκτώβριο του 2011, μια επιτροπή του Bipartisan Policy Center εξέδωσε μια έκθεση που προτρέπει την άμεση έρευνα και δοκιμή σε περίπτωση που "το κλιματικό σύστημα φτάσει σε ένα σημείο καμπής και απαιτείται ταχεία διορθωτική δράση."

Η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ διεξήγαγε ένα έργο 21 μηνών για να μελετήσει τις πιθανές επιπτώσεις, τα οφέλη και το κόστος της μηχανικής του κλίματος. Οι διαφορές μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών μηχανικής κλίματος "οδήγησαν την επιτροπή να αξιολογήσει χωριστά τους δύο τύπους προσεγγίσεων σε συνοδευτικές εκθέσεις, μια διάκριση που ελπίζει να μεταφέρει σε μελλοντικές επιστημονικές και πολιτικές συζητήσεις." Η μελέτη με τίτλο "Climate Intervention" κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2015 και αποτελείται από δύο τόμους. Σύμφωνα με το σκεπτικό τους για τη μελέτη:

> Η κλιματική παρέμβαση δεν υποκαθιστά τις μειώσεις των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και τις προσπάθειες προσαρμογής που αποσκοπούν στη μείωση των αρνητικών συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, καθώς ο πλανήτης μας μπαίνει σε μια περίοδο μεταβαλλόμενου κλίματος που δεν είχε προηγουμένως βιώσει στην καταγεγραμμένη ανθρώπινη ιστορία, αυξάνεται το ενδιαφέρον για τη δυνατότητα σκόπιμης παρέμβασης στο κλιματικό σύστημα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά απαιτείται έρευνα για να εκτιμηθεί πλήρως εάν κάποια από αυτές τις τεχνολογίες θα μπορούσε να είναι κατάλληλη για ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας. Οι στρατηγικές τροποποίησης της λευκαύγειας θα μπορούσαν να δροσίσουν γρήγορα την επιφάνεια του πλανήτη, αλλά θέτουν περιβαλλοντικούς και άλλους κινδύνους που δεν είναι καλά κατανοητοί και επομένως δεν πρέπει να αναπτυχθούν σε κλίμακες που αλλάζουν το κλίμα. Απαιτείται περισσότερη έρευνα για να καθοριστεί εάν οι προσεγγίσεις τροποποίησης λευκαύγειας θα μπορούσαν να είναι βιώσιμες στο μέλλον.
> 
>

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4  Working group (2009). ﻿Geoengineering the Climate: Science, Governance and Uncertainty﻿ (Report). London: The Royal Society, p. 1. RS1636. ISBN 978-0-85403-773-5.. Ανακτήθηκε στις 2011-12-01.
2. 1 2 3 4  Lenton, T.M.; Vaughan, N.E. (2009). «The radiative forcing potential of different climate geoengineering options». *Atmospheric Chemistry and Physics* **9** (15): 5539–5561. doi:10.5194/acp-9-5539-2009. Bibcode: 2009ACP.....9.5539L. .
3. 1 2  «Geo-engineering –  Giving us the time to act?». I Mech E. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 12 Μαρτίου 2011.
4. 1 2  Matthias Honegger· Axel Michaelowa· Sonja Butzengeiger-Geyer (2012). *Climate Engineering –  Avoiding Pandora's Box through Research and Governance* (PDF). FNI Climate Policy Perspectives. Fridtjof Nansen Institute (FNI), Perspectives. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 6 Σεπτεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2018.
5. ↑  Zahra Hirji (6 Οκτωβρίου 2016). «Removing CO2 From the Air Only Hope for Fixing Climate Change, New Study Says; Without 'negative emissions' to help return atmospheric CO2 to 350 ppm, future generations could face costs that 'may become too heavy to bear,' paper says». *insideclimatenews.org*. InsideClimate News. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2016.
6. ↑  «Geoengineering». International Risk Governance Council. 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Δεκεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2009.
7. ↑  Reynolds, Jesse (2015-08-01). «A critical examination of the climate engineering moral hazard and risk compensation concern» (στα αγγλικά). *The Anthropocene Review* **2** (2): 174–191. doi:10.1177/2053019614554304. ISSN 2053-0196. .
8. ↑  Morrow, David R. (2014-12-28). «Ethical aspects of the mitigation obstruction argument against climate engineering research». *Philosophical Transactions of the Royal Society of London A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences* **372** (2031): 20140062. doi:10.1098/rsta.2014.0062. ISSN 1364-503X. PMID 25404676. Bibcode: 2014RSPTA.37240062M.
9. 1 2 3  NASEM (2015). *Climate Intervention: Reflecting Sunlight to Cool Earth* (στα Αγγλικά). National Academies Press. doi:10.17226/18988. ISBN 978-0-309-31482-4.
10. ↑  National Academies of Sciences, Engineering (25 Μαρτίου 2021). *Reflecting Sunlight: Recommendations for Solar Geoengineering Research and Research Governance* (στα Αγγλικά). doi:10.17226/25762. ISBN 978-0-309-67605-2.
11. 1 2 3  National Academies of Sciences, Engineering (25 Μαρτίου 2021). *Reflecting Sunlight: Recommendations for Solar Geoengineering Research and Research Governance*. ISBN 978-0-309-67605-2.
12. 1 2  Daisy, Dunne (11 Μαρτίου 2019). «Halving global warming with solar geoengineering could 'offset tropical storm risk'». *Carbon Brief*.
13. ↑  Crutzen, Paul J. (2006-07-25). «Albedo Enhancement by Stratospheric Sulfur Injections: A Contribution to Resolve a Policy Dilemma?» (στα αγγλικά). *Climatic Change* **77** (3): 211. doi:10.1007/s10584-006-9101-y. ISSN 1573-1480. .
14. ↑  Intergovernmental Panel on Climate Change (2018). *Global warming of 1.5°C*. σελ. 350. 1056192590.
15. ↑  Rasch, Philip J; Tilmes, Simone; Turco, Richard P; Robock, Alan; Oman, Luke; Chen, Chih-Chieh (Jack); Stenchikov, Georgiy L; Garcia, Rolando R (2008-11-13). «An overview of geoengineering of climate using stratospheric sulphate aerosols». *Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences* **366** (1882): 4007–4037. doi:10.1098/rsta.2008.0131. .
16. ↑  Keith, David W.; Weisenstein, Debra K.; Dykema, John A.; Keutsch, Frank N. (2016-12-27). «Stratospheric solar geoengineering without ozone loss» (στα αγγλικά). *Proceedings of the National Academy of Sciences* **113** (52): 14910–14914. doi:10.1073/pnas.1615572113. ISSN 0027-8424. PMID 27956628. PMC PMC5206531. .
17. ↑  Pierce, Jeffrey R.; Weisenstein, Debra K.; Heckendorn, Patricia; Peter, Thomas; Keith, David W. (2010). «Efficient formation of stratospheric aerosol for climate engineering by emission of condensible vapor from aircraft» (στα αγγλικά). *Geophysical Research Letters* **37** (18). doi:10.1029/2010GL043975. ISSN 1944-8007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2021-06-14.. Ανακτήθηκε στις 2021-06-14.
18. ↑  Lee, Joonsuk; Yang, Ping; Dessler, Andrew E.; Gao, Bo-Cai; Platnick, Steven (December 2009). «Distribution and Radiative Forcing of Tropical Thin Cirrus Clouds». *Journal of the Atmospheric Sciences* **66** (12): 3721–3731. doi:10.1175/2009JAS3183.1.
19. ↑  Mitchell, David L.; Finnegan, William (2009). «Modification of cirrus clouds to reduce global warming». *Environmental Research Letters* **4** (4): 045102. doi:10.1088/1748-9326/4/4/045102.
20. 1 2  «Surface Albedo Modification (Technology Brief)». *GeoEngineering Monitor*. Ιανουάριος 2021.
21. ↑  Hickman, John (2018). «The Political Economy of a Planetary Sunshade». *Astropolitics* **16** (1): 49–58. doi:10.1080/14777622.2018.1436360. Bibcode: 2018AstPo..16...49H.
22. ↑  Gorvett, Zaria (26 Απριλίου 2016). «How a giant space umbrella could stop global warming». *BBC*.
23. 1 2  «Microbubbles / Sea Foam (Technology Briefing)». *GeoEngineering Monitor*. 11 Απριλίου 2021.
24. ↑  National Academies of Sciences, Engineering (24 Οκτωβρίου 2018). *Negative Emissions Technologies and Reliable Sequestration: A Research Agenda*. ISBN 978-0-309-48452-7.
25. ↑  «Forests and climate change». *IUCN* (στα Αγγλικά). 11 Νοεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2020.
26. ↑  «Forest Protection & Climate Change: Why Is It Important?». *Climate Transform* (στα Αγγλικά). 13 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 31 Μαΐου 2021.
27. ↑  Beerling, David (2008). *The Emerald Planet: How Plants Changed Earth's History*. Oxford University Press. σελίδες 194–5. ISBN 978-0-19-954814-9.
28. ↑  National Academies Of Sciences, Engineering (2019). *Negative Emissions Technologies and Reliable Sequestration: A Research Agenda* (στα Αγγλικά). Washington, D.C.: National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. σελίδες 45–136. doi:10.17226/25259. ISBN 978-0-309-48452-7. PMID 31120708.
29. ↑  Nath, Arun Jyoti; Lal, Rattan; Das, Ashesh Kumar (2015-01-01). «Managing woody bamboos for carbon farming and carbon trading» (στα αγγλικά). *Global Ecology and Conservation* **3**: 654–663. doi:10.1016/j.gecco.2015.03.002. ISSN 2351-9894. .
30. ↑  «Carbon Farming | Carbon Cycle Institute». *www.carboncycle.org* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2018.
31. ↑  «Carbon Farming: Hope for a Hot Planet – Modern Farmer» (στα αγγλικά). *Modern Farmer*. 2016-03-25.. Ανακτήθηκε στις 2018-04-25.
32. ↑  Velasquez-Manoff, Moises (2018-04-18). «Can Dirt Save the Earth?» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 2018-04-28.
33. ↑  «Excerpt | The Carbon Farming Solution». *carbonfarmingsolution.com* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2018.
34. ↑  Burton, David. «How carbon farming can help solve climate change» (στα αγγλικά). *The Conversation*.. Ανακτήθηκε στις 2018-04-27.
35. ↑  Jindal, Rohit; Swallow, Brent; Kerr, John (2008). «Forestry-based carbon sequestration projects in Africa: Potential benefits and challenges» (στα αγγλικά). *Natural Resources Forum* **32** (2): 116–130. doi:10.1111/j.1477-8947.2008.00176.x. ISSN 1477-8947. .
36. 1 2  Tang, Kai; Kragt, Marit E.; Hailu, Atakelty; Ma, Chunbo (2016-05-01). «Carbon farming economics: What have we learned?» (στα αγγλικά). *Journal of Environmental Management* **172**: 49–57. doi:10.1016/j.jenvman.2016.02.008. ISSN 0301-4797. PMID 26921565. .
37. ↑  Nellemann, Christian et al. (2009): Blue Carbon. The Role of Healthy Oceans in Binding Carbon. A Rapid Response Assessment. Arendal, Norway: UNEP/GRID-Arendal
38. ↑  Ortega, Alejandra; Geraldi, N.R.; Alam, I.; Kamau, A.A.; Acinas, S.; Logares, R.; Gasol, J.; Massana, R. *και άλλοι*. (2019). «Important contribution of macroalgae to oceanic carbon sequestration» (στα αγγλικά). *Nature Geoscience* **12** (9): 748–754. doi:10.1038/s41561-019-0421-8. .
39. ↑  National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2019). «Coastal Blue Carbon». *Negative Emissions Technologies and Reliable Sequestration: A Research Agenda* (στα Αγγλικά). σελίδες 45–48. doi:10.17226/25259. ISBN 978-0-309-48452-7. PMID 31120708. CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: authors list (link)
40. ↑  McLeod, E. «A blueprint for blue carbon: toward an improved understanding of the role of vegetated coastal habitats in sequestering CO2» (PDF).
41. ↑  Obersteiner, M. (2001). «Managing Climate Risk». *Science* **294** (5543): 786–7. doi:10.1126/science.294.5543.786b. PMID 11681318.
42. ↑  National Academies of Sciences, Engineering (24 Οκτωβρίου 2018). *Negative Emissions Technologies and Reliable Sequestration: A Research Agenda* (στα Αγγλικά). doi:10.17226/25259. ISBN 978-0-309-48452-7. PMID 31120708.
43. ↑  Smith, Pete; Porter, John R. (July 2018). «Bioenergy in the IPCC Assessments». *GCB Bioenergy* **10** (7): 428–431. doi:10.1111/gcbb.12514.
44. ↑  «BECCS 2019 perspective» (PDF).
45. ↑  Rhodes, James S.; Keith, David W. (2008). «Biomass with capture: Negative emissions within social and environmental constraints: An editorial comment». *Climatic Change* **87** (3–4): 321–8. doi:10.1007/s10584-007-9387-4.
46. ↑  Grantham 2019, σελ. 10
47. ↑  «What is biochar?». *UK Biochar research center*. University of Edinburgh Kings Buildings Edinburgh. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2016.
48. ↑  «What is Biomass?». *Biomass Energy Center*. Direct.gov.uk. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Οκτωβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2016.
49. ↑  «Biochar reducing and removing CO2 while improving soils: A significant sustainable response to climate change» (PDF). *UKBRC*. UK Biochar research Center. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2016.
50. ↑  Schuiling, R. D.; Krijgsman, P. (2006-01-01). «Enhanced Weathering: An Effective and Cheap Tool to Sequester Co2» (στα αγγλικά). *Climatic Change* **74** (1): 349–354. doi:10.1007/s10584-005-3485-y. ISSN 1573-1480. .
51. ↑  «The potential of enhanced weathering in the UK» (στα αγγλικά). *International Journal of Greenhouse Gas Control* **10**: 229–243. 2012-09-01. doi:10.1016/j.ijggc.2012.06.011. ISSN 1750-5836. .
52. ↑  «Maps show rocks ideal for sequestering carbon». *The New York Times*. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2018.
53. ↑  U.S. Department of the Interior. «Mapping the Mineral Resource Base for Mineral Carbon-Dioxide Sequestration in the Conterminous United States». *U.S. Geological Survey* **Data Series 414**. .
54. ↑   *SAPEA, Science Advice for Policy by European Academies. (2018). Novel carbon capture and utilisation technologies: research and climate aspects Berlin*. SAPEA. 2018. doi:10.26356/carboncapture. .
55. ↑  «Direct Air Capture (Technology Factsheet)» (στα αγγλικά). *Geoengineering Monitor*. 2018-05-24. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2019-08-26.. Ανακτήθηκε στις 2019-08-27.
56. ↑  Bodansky, Daniel (1996-07-01). «May we engineer the climate?» (στα αγγλικά). *Climatic Change* **33** (3): 309–321. doi:10.1007/BF00142579. ISSN 1573-1480. .
57. ↑  Clingerman, Forrest; O’Brien, Kevin J. (2014-05-01). «Playing God: Why religion belongs in the climate engineering debate». *Bulletin of the Atomic Scientists* **70** (3): 27–37. doi:10.1177/0096340214531181. ISSN 0096-3402. .
58. ↑  Clingerman, F. (2012) "Between Babel and Pelagius: Religion, Theology and Geoengineering," in Preston, C. (ed.), *Engineering the Climate: The Ethics of Solar Radiation Management*. Lantham, MD: Lexington, pp. 201–219.
59. ↑  Victor, D. G. M. G. Morgan, J. Apt, J. Steinbruner, K. Ricke (2009) "The Geoengineering Option: A last resort against global warming?" *Foreign Affairs*, March/April 2009
60. ↑  Riley, Tess (2017-07-10). «Just 100 companies responsible for 71% of global emissions, study says» (στα αγγλικά). *The Guardian*. ISSN 0261-3077.. Ανακτήθηκε στις 2021-02-12.
61. ↑  Harding, Anthony R.; Ricke, Katharine; Heyen, Daniel; MacMartin, Douglas G.; Moreno-Cruz, Juan (2020-01-13). «Climate econometric models indicate solar geoengineering would reduce inter-country income inequality» (στα αγγλικά). *Nature Communications* **11** (1): 227. doi:10.1038/s41467-019-13957-x. ISSN 2041-1723. PMID 31932612.
62. 1 2 3  Adam, David (1 September 2008). «Extreme and risky action the only way to tackle global warming, say scientists». *The Guardian*.. Ανακτήθηκε στις 2009-05-23.
63. ↑  Parr, Doug (1 September 2008). «Geo-engineering is no solution to climate change». *Guardian Newspaper* (London).. Ανακτήθηκε στις 2009-05-23.
64. ↑  «Climate & Geoengineering». *ETC Group*.
65. ↑  Appell, David (2008-12-12). «Let's get real on the environment». *The Guardian* (London).. Ανακτήθηκε στις 2010-03-30.
66. ↑  Caldeira, Ken (2007-10-24). «How to Cool the Globe». *The New York Times*.. Ανακτήθηκε στις 2010-03-30.
67. ↑  «Evaluation + Tools + Best Practices: Geoengineering and the New Climate Denialism». Worldchanging. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Αυγούστου 2012. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2012.
68. ↑  «Geo-Engineering –  a Moral Hazard». celsias.com. 14 Νοεμβρίου 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιανουαρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2010.
69. ↑  Ipsos MORI (August 2010). ﻿Experiment Earth? Report on a Public Dialogue on Geoengineering﻿ (Report). .
70. ↑  Mercer, A M; Keith, D W; Sharp, J D (2011-12-01). «Public understanding of solar radiation management –  IOPscience». *Environmental Research Letters* **6** (4): 044006. doi:10.1088/1748-9326/6/4/044006. Bibcode: 2011ERL.....6d4006M. .
71. ↑  Kahan, Dan M.; Jenkins-Smith, Hank; Tarantola, Tor; Silva, Carol L.; Braman, Donald (2015-03-01). «Geoengineering and Climate Change Polarization Testing a Two-Channel Model of Science Communication». *The Annals of the American Academy of Political and Social Science* **658** (1): 192–222. doi:10.1177/0002716214559002. ISSN 0002-7162.
72. ↑   ﻿Views about geoengineering: Key findings from public discussion groups﻿ (Report). Integrated Assessment of Geoengineering Proposals. 2014-07-31. .
73. ↑  Wibeck, Victoria; Hansson, Anders; Anshelm, Jonas (2015-05-01). «Questioning the technological fix to climate change –  Lay sense-making of geoengineering in Sweden». *Energy Research & Social Science* **7**: 23–30. doi:10.1016/j.erss.2015.03.001. .
74. ↑  Merk, Christine; Pönitzsch, Gert; Kniebes, Carola; Rehdanz, Katrin; Schmidt, Ulrich (2015-02-10). «Exploring public perceptions of stratospheric sulfate injection». *Climatic Change* **130** (2): 299–312. doi:10.1007/s10584-014-1317-7. ISSN 0165-0009. Bibcode: 2015ClCh..130..299M.
75. ↑  Millard-Ball, A. (2011). «The Tuvalu Syndrome». *Climatic Change* **110** (3–4): 1047–1066. doi:10.1007/s10584-011-0102-0.
76. ↑  Urpelainen, Johannes (2012-02-10). «Geoengineering and global warming: a strategic perspective». *International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics* **12** (4): 375–389. doi:10.1007/s10784-012-9167-0. ISSN 1567-9764.
77. ↑  Goeschl, Timo; Heyen, Daniel; Moreno-Cruz, Juan (2013-03-20). «The Intergenerational Transfer of Solar Radiation Management Capabilities and Atmospheric Carbon Stocks». *Environmental and Resource Economics* **56** (1): 85–104. doi:10.1007/s10640-013-9647-x. ISSN 0924-6460. .
78. ↑  Moreno-Cruz, Juan B. (2015-08-01). «Mitigation and the geoengineering threat». *Resource and Energy Economics* **41**: 248–263. doi:10.1016/j.reseneeco.2015.06.001.
79. ↑  Weitzman, Martin L. (2015). «A Voting Architecture for the Governance of Free-Driver Externalities, with Application to Geoengineering». *The Scandinavian Journal of Economics* **117** (4): 1049–1068. doi:10.1111/sjoe.12120. .
80. ↑  Rayner, S.; Heyward, C.; Kruger, T.; Pidgeon, N.; Redgwell, C.; Savulescu, J. (2013). «The Oxford Principles». *Climatic Change* **121** (3): 499–512. doi:10.1007/s10584-012-0675-2. Bibcode: 2013ClCh..121..499R.
81. ↑  Oxford Geoengineering Programme. «Oxford Geoengineering Programme // History of the Oxford Principles». *www.geoengineering.ox.ac.uk*. Ανακτήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2016.
82. ↑  «We all want to change the world». *The Economist*. March 31, 2010. .
83. ↑  «Conference Home». Climateresponsefund.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2012.
84. ↑  Unit, Biosafety. «COP Decision». *www.cbd.int* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2021.
85. ↑  Herkenrath, Peter; Harrison, Jeremy (January 2011). «The 10th meeting of the Conference of the Parties to the Convention on Biological Diversity—a breakthrough for biodiversity?» (στα αγγλικά). *Oryx* **45** (1): 1–2. doi:10.1017/S0030605310001663. ISSN 0030-6053. .
86. ↑  *Geoengineering in relation to the Convention on biological diversity : technical and regulatory matters*. Phillip Williamson, Ralph Bodle, Secretariat of the Convention on Biological Diversity. Montréal, Québec. 2012. ISBN 9292254294. OCLC 889257942.
87. ↑  Scott, Karen (2013-01-01). «International Law in the Anthropocene: Responding to the Geoengineering Challenge». *Michigan Journal of International Law* **34** (2): 309–358. ISSN 1052-2867. .
88. ↑  Reynolds, Jesse L.; Parker, Andy; Irvine, Peter (December 2016). «Five solar geoengineering tropes that have outstayed their welcome: Five solar geoengineering tropes» (στα αγγλικά). *Earth's Future* **4** (12): 562–568. doi:10.1002/2016EF000416. .
89. ↑  «Convention on Biological Diversity». *Convention on Biological Diversity* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Ιουνίου 2021.
90. 1 2  Carlisle, Daniel P.; Feetham, Pamela M.; Wright, Malcolm J.; Teagle, Damon A. H. (2020-04-12). «The public remain uninformed and wary of climate engineering» (στα αγγλικά). *Climatic Change* **160** (2): 303–322. doi:10.1007/s10584-020-02706-5. ISSN 1573-1480. Bibcode: 2020ClCh..160..303C. .
91. 1 2  Wright, Malcolm J.; Teagle, Damon A. H.; Feetham, Pamela M. (February 2014). «A quantitative evaluation of the public response to climate engineering» (στα αγγλικά). *Nature Climate Change* **4** (2): 106–110. doi:10.1038/nclimate2087. ISSN 1758-6798. Bibcode: 2014NatCC...4..106W. .
92. ↑  «Study Illuminates Public Perceptions of Climate Engineering». *CIRES*. 9 Οκτωβρίου 2017.
93. ↑  «Geo-Engineering Inquiry». *Institution of Mechanical Engineers*. 17 Νοεμβρίου 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Δεκεμβρίου 2008.
94. ↑  Bullis, Kevin. «U.S. Congress Considers Geoengineering». *MIT Technology Review*. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2012.
95. ↑  «Climate Intervention Reports » Climate Change at the National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine». *nas-sites.org*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιουλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2015.
96. 1 2 3  The Royal Society (28 August 2009). *Stop emitting CO2 or geoengineering could be our only hope*. Δελτίο τύπου.
97. ↑  «Geo-engineering research» (PDF). *Postnote*. Parliamentary Office of Science and Technology. Μαρτίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 18 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2009.
98. ↑  "Group Urges Research Into Aggressive Efforts to Fight Climate Change", October 4, 2011
99. ↑   (Feb 10, 2015). *Climate Intervention Is Not a Replacement for Reducing Carbon Emissions; Proposed Intervention Techniques Not Ready for Wide-Scale Deployment*. Δελτίο τύπου.
100. 1 2  Council, National Research (2015). *Climate Intervention: Carbon Dioxide Removal and Reliable Sequestration* (στα Αγγλικά). doi:10.17226/18805. ISBN 978-0-309-30529-7.