Συντεταγμένες: 35°12′6″N 24°18′43″E﻿ / ﻿35.20167°N 24.31194°E﻿ / 35.20167; 24.31194

Το **Άνω Ροδάκινο** (επίσημο: ***Άνω Ροδάκινον***) είναι χωριό και έδρα της Κοινότητας Ροδακίνου του Δήμου Αγίου Βασιλείου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Απέχει 43 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένο σε υψόμετρο 220 μέτρα.

Ετυμολογία
----------

Δεν είναι γνωστό από που πήρε το όνομά του το χωριό. Η πρώτη εκδοχή αναφέρει ότι η περιοχή ήταν ξηρή και το γεγονός ότι σε αυτή φύτρωσε μια ροδακινιά προκάλεσε μεγάλη εντύπωση και αποτυπώθηκε στο τοπωνύμιο. Η δεύτερη εκδοχή αναφέρει ότι ο ορίζοντας του χωριού έχει σχήμα ροδάκινου. Μια τρίτη εκδοχή αναφέρει ότι προέρχεται από ροδοκόκκινο χρώμα του δέρματος των κατοίκων λόγω του Ήλιο. Μια ακόμη εκδοχή αναφέρει ότι το όνομα προέρχεται από το αρχαίο τοπωνύμιο Ρίκινθος, το οποίο αφορούσε τον χείμαρρο που σχηματίζει το φαράγγι ανάμεσα στο Άνω και Κάτω Ροδάκινο. Ο Στέργιος Σπανάκης επισημαίνει ότι έχει καταγραφεί το επίθετο Ροδάκινος σε συμβόλαια του 14ου αιώνα στην Κρήτη και έτσι ενδέχεται το όνομα του χωριού προέρχεται από το επίθετο των πρώτων οικιστών.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Στη θέση Κάστελλος έχουν ανασκαφεί κατάλοιπα μινωικού οικισμού. Τα δύο χωριά δεν είναι γνωστό πότε κτίστηκαν. Στη θέση τους υπήρχαν παλαιότερα τα χωριά Κουρκουλός, το Παλιό Χωριό, η θέση Παναγιά και ο Αη-Λιας τα οποία πιθανόν καταστράφηκαν στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας ή από πειρατές. Σύμφωνα με την παράδοση το Ροδάκινο συνοικίστηκε από ένα παλιό κάτοικο της περιοχής ο οποίος είχε καταφύγει στη Μάνη περί το 1600 και γύρισε με τα παιδιά του και έκτισε το χωριό. Το χωριό αναφέρεται στην οθωμανική απογραφή του 1659 ως Ροδάκινο, με 26 σπίτια.

Στην απογραφή του 1834, η οποία οργανώθηκε από τους Αιγυπτίους, το χωριό αναφέρεται ως Ροδάκινο (εννοώντας το Άνω και το Κάτω μαζί) είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό και κατοικούσαν σε αυτό 45 οικογένειες. Στην απογραφή του 1881 το Ροδάκινο υπάγονταν στον δήμο Φοίνικος και είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 376 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 468 κατοίκους. Στην απογραφή του 1920 το Άνω και Κάτω Ροδάκινο απογράφονται για πρώτη φορά χωριστά, με το Άνω Ροδάκινο να αποτελεί ως έδρα του αγροτικού δήμου Ροδακίνου. Το 1925, το Άνω Ροδάκινο ορίστηκε έδρα της κοινότητας Ροδακίνου. Το 1940 τα δύο χωριά αναφέρονται στην απογραφή ως ένα, με την ονομασία Ροδάκινο, αλλά από το 1951 αποτελούν πάλι ξεχωριστούς οικισμούς. Η κοινότητα Ροδάκινου διατηρήθηκε μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, όταν το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Φοίνικα.

*Δείτε: **Κοινότητα Ροδακίνου***

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στον όρμο νότια του χωριού έδεναν συμμαχικά πλοία και υποβρύχια τα οποία μετέφεραν πολεμοφόδια στους αντάρτες. Μετά τη δολοφονία ενός Γερμανού οι Γερμανοί προχώρησαν στις 20 Αυγούστου 1943 στην πυρπόληση του Ροδάκινου και στην εκτέλεση Ροδακινιωτών.

### Απογραφές πληθυσμού

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

| Απογραφή | 1900 | 1920 | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Πληθυσμός | 468 | 282 | 305 | 431 | 246 | 267 | 203 | 176 |  | 157 | 106 |

Σημεία ενδιαφέροντος
--------------------

Ο κεντρικός ναός του χωριού είναι ο δίκλιτος ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου και της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Στο χωριό βρίσκεται επίσης ο ναός του Αγίου Παντελεήμονα. Οι εκκλησίες χρονολογούνται από τις αρχές του 19ού αιώνα. Ανάμεσα στο Άνω και στο Κάτω Ροδάκινο βρίσκεται πέτρινη γέφυρα. Η γέφυρα κατασκευάστηκε το 1908 και το κόστος της υπολογίστηκε στις 5.900 δραχμές. Η γέφυρα σχεδιάστηκε να έχει πλάτος 4 μέτρα και άνοιγμα 6 μέτρα. Η γέφυρα έφερε την κυκλοφορία προς Σφακιά μέχρι το 2013, οπότε και δόθηκε στην κυκλοφορία νέα γέφυρα.

Στον δρόμο ανάμεσα στο Άνω και Κάτω Ροδάκινο βρίσκεται διασταύρωση προς τις παραλίες της περιοχής, όπως η παραλία του Κόρακα, η παραλία της Πολύριζου και παραλία της Αγίας Μαρίνας, η οποία είναι και η μακρύτερη.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Ελληνικά) *Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής*.
2. 1 2 3 4 5 6  Σπανάκης, Στέργιος (1993). *Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β΄*. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 684.
3. 1 2 3 4 5  «Ροδάκινο». *www.agios-vasilios.gr*. Δήμος Αγίου Βασιλείου. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2019.
4. ↑  «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ25/65153/2867/21-12-1993 - ΦΕΚ 86/Β/10-2-1994». *listedmonuments.culture.gr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Δεκεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2019.
5. ↑  «Κ. Ροδακίνου (Ρεθύμνης)». *Διοικητικές Μεταβολές Δήμων και Κοινοτήτων - Αναλυτικά*. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2019.
6. ↑  «Γέφυρα-μνημείο έτους 1908 στο Ροδάκινο». *madeincreta.gr*. 27 Απριλίου 2013. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2019.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αγίου Βασιλείου (ανά δημοτική ενότητα) |
| --- |
|  |
| Δημοτική ενότητα Λάμπης | 
* Αγαλιανός
* Αγία Γαλήνη
* Αγία Παρασκευή
* Αγία Πελαγία
* Αγία Φωτεινή
* Άγιος Γεώργιος
* Άγιος Παύλος
* Ακούμια
* Ακτούντα
* Άνω Μυξόρρουμα
* Άρδακτος
* Βάτος
* Βρύσες
* Δαριβιανά
* Δρίμισκος
* Καρίνες
* Κάτω Σακτούρια
* Κεντροχώρι
* Κεραμές
* Κισσός
* Κισσού Κάμπος
* Κρύα Βρύση
* Λαμπινή
* Μέλαμπες
* Μουρνέ
* Μυξόρρουμα
* Νέα Κρύα Βρύση
* Ξηρόκαμπος
* Ορνέ
* Παξιμάδια ένα (νησίδα)
* Παξιμάδια δύο (νησίδα)
* Πλατανές
* Σακτούρια
* Σπήλι
* Τριόπετρα
* Φρατί
 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Φοίνικα | 
* Άγιος Βασίλειος
* Άγιος Ιωάννης
* Αγκουσελιανά
* Αμμούδι
* Ασώματος
* Ατσιπάδες
* Άνω Ροδάκινο
* Γιαννιού
* Δαμνόνι
* Καλή Συκιά
* Καλυψώ
* Κάμπος
* Κάνεβος
* Κατσογρίδα
* Κάτω Μονή Πρέβελη
* Κάτω Ροδάκινο
* Κόκκινα Χωράφια
* Κοξαρέ
* Κόρακας
* Λευκόγεια
* Μαριού
* Μυρθιανός Πλακιάς
* Μύρθιος
* Παλαιά Ταβέρνα
* Παλαιόλουτρα
* Παλέ
* Πίσω Μονή Πρέβελη
* Πολύριζος
* Πλακιάς
* Σελλιά
* Σούδα
* Σχοινάρια
* Φοίνικας
 |
|  |
| 
* Έδρα: Σπήλι
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
* Ιστότοπος:
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Αγίου Βασιλείου |
| --- |
|  |
| Δημοτική ενότητα Λάμπης | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Αγίας Γαλήνης | 
* Αγία Γαλήνη
* Ξηρόκαμπος
 |
|  |
| Κοινότητα Ακουμίων | 
* Ακούμια
* Βρύσες
* Τριόπετρα
 |
|  |
| Κοινότητα Αρδάκτου | 
* Αγία Παρασκευή
* Ακτούντα
* Άρδακτος
* Βάτος
 |
|  |
| Κοινότητα Δριμίσκου | 
* Δρίμισκος
 |
|  |
| Κοινότητα Καρινών | 
* Καρίνες
 |
|  |
| Κοινότητα Κεντροχωρίου | 
* Κεντροχώρι
* Πλατανές
 |
|  |
| Κοινότητα Κεραμέ | 
* Αγαλιανός
* Αγία Φωτεινή
* Κεραμές
 |
|  |
| Κοινότητα Κισσού | 
* Κισσός
* Κισσού Κάμπος
 |
|  |
| Κοινότητα Κρύας Βρύσης | 
* Κρύα Βρύση
* Νέα Κρύα Βρύση
 |
|  |
| Κοινότητα Λαμπινής | 
* Λαμπινή
 |
|  |
| Κοινότητα Μελάμπων | 
* Άγιος Γεώργιος
* Μέλαμπες
 |
|  |
| Κοινότητα Μουρνές | 
* Μουρνέ
 |
|  |
| Κοινότητα Μυξόρρουμα | 
* Αγία Πελαγία
* Άνω Μυξόρρουμα
* Μυξόρρουμα
* Φρατί
 |
|  |
| Κοινότητα Ορνές | 
* Ορνέ
 |
|  |
| Κοινότητα Σακτουρίων | 
* Άγιος Παύλος
* Κάτω Σακτούρια
* Παξιμάδια ένα (νησίδα)
* Παξιμάδια δύο (νησίδα)
* Σακτούρια
 |
|  |
| Κοινότητα Σπηλίου | 
* Δαριβιανά
* Σπήλι
 |

 |
|  |
| Δημοτική ενότητα Φοίνικα | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Αγίου Βασιλείου | 
* Άγιος Βασίλειος
 |
|  |
| Κοινότητα Αγίου Ιωάννου Αγίου Βασιλείου | 
* Άγιος Ιωάννης
* Καλή Συκιά
* Κάνεβος
 |
|  |
| Κοινότητα Αγκουσελιανών | 
* Αγκουσελιανά
* Παλαιόλουτρα
 |
|  |
| Κοινότητα Ασωμάτου | 
* Ασώματος
* Κάτω Μονή Πρέβελη
* Πίσω Μονή Πρέβελη
 |
|  |
| Κοινότητα Κοξαρές | 
* Ατσιπάδες
* Κατσογρίδα
* Κοξαρέ
* Παλέ
 |
|  |
| Κοινότητα Λευκογείων | 
* Αμμούδι
* Γιαννιού
* Λευκόγεια
* Σχοινάρια
 |
|  |
| Κοινότητα Μαριού | 
* Δαμνόνι
* Μαριού
* Παλαιά Ταβέρνα
 |
|  |
| Κοινότητα Μύρθιου | 
* Καλυψώ
* Κάμπος
* Κόκκινα Χωράφια
* Μυρθιανός Πλακιάς
* Μύρθιος
* Φοίνικας
 |
|  |
| Κοινότητα Ροδακίνου | 
* Άνω Ροδάκινο
* Κάτω Ροδάκινο
* Κόρακας
* Πολύριζος
 |
|  |
| Κοινότητα Σελλίων | 
* Πλακιάς
* Σελλιά
* Σούδα
 |

 |
|  |
| 
* Έδρα: Σπήλι
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
* Ιστότοπος:
 |

 |