Συντεταγμένες: 35°13′28″N 24°59′52″E﻿ / ﻿35.22444°N 24.99778°E﻿ / 35.22444; 24.99778

Ο **Σάρχος** είναι χωριό και έδρα ομώνυμης Κοινότητος του Δήμου Μαλεβιζίου στην Περιφεριακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Μαλεβιζίου. Βρίσκεται σε υψόμετρο 240 μέτρα. Απέχει περί τα 22 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο, στο νομό του οποίου υπάγεται, και 11 χιλιόμ. νοτιοδυτικά του Αγίου Μύρωνα.

Οι κάτοικοι ασχολούνται με την αμπελοκαλλιέργεια και την ελαιοκομία, καθώς επίσης και με την καλλιέργεια οπωροφόρων δέντρων. Παράγονται σταφίδα, λάδι και επιτραπέζια σταφύλια.

Στα δυτικά του χωριού βρίσκεται το ιστορικό σπήλαιο Σάρχου, σε μια καταπράσινη κοιλάδα. Το εν λόγω σπήλαιο έχει συνολικό μήκος 2χλμ. και βάθος 225μ.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Στον Σάρχο βρίσκονται οι ιεροί ναοί του Τιμίου Σταυρού, της Παναγίας της Θεοτόκου, του Αγίου Νικολάου, Παναγίας της Κεράς και η ερειπωμένη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Στις 14 Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο το χωριό πανηγυρίζει. 

''Άρχος. Θεός ή ήρως τιμώμενος υπό τών Κνωσίων και Τυλισίων εν Κρήτη, ώς μανθάνομεν εξ επιγραφής αναγραφούσης τα όρια των δύο πόλεων περί 450 π.χ. Είχεν ιερόν εν Αχάρνα. Εκ τούτου πιθανώς παρέμεινε και το σημερινον όνομα του χωριου Σάρχος. (εις Άρχο).''

Στέφανος Ξανθουδίδης (αρχαιολόγος-ιστορικός)

Το χωριό αναφέρεται σε αγοροπωλησία κρασιού τον 13 αιώνα.Το 1583 ο Σάρχος αναφέρεται στον Καστροφύλακα με την ονομασία *Sargho* με 82 κατοίκους (Καστροφύλακας, Κ 102). Στο χωριό δεν κατοίκησαν Τούρκοι.

Κατά την Επανάσταση του 1866 στο σπήλαιο Σάρχου ή Χώνος, στην κοίτη παλαιού υπόγειου ποταμού, βρήκαν καταφύγιο τα γυναικόπαιδα του χωριού και κατάφεραν να σωθούν. Στην είσοδο του σπηλαίου φρουρός ήταν ο Σαρχιανός Ζαχαρίας Φιλιππάκης, με δύναμη 50 ανδρών. Ο τελευταίος επέδειξε μεγάλη γενναιότητα και το καλοκαίρι του 1866 αντιμετώπισε με επιτυχία τις τουρκικές επιθέσεις, σε βαθμό που οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν και να λύσουν την πολιορκία.Της 13 Αυγούστου του 1944 οι Γερμανοί εκτέλεσαν 20 Σαρχιανούς μαζί και τον πρόεδρο της κοινότητας Γεώργιο.Ζ.Χριστοδουλάκη, μετά από μερικές ημέρες εκτέλεσαν άλλους 15 στο χωρίο Σείσαρχα όπου είχαν πάρει για αγγαρεία.(**Μαρτυρικά χωριά και πόλεις της Ελλάδας** - Κατάλογος αναγνωρισμένων μαρτυρικών πόλεων και χωριών κατά την Γερμανική Κατοχή)

Πορεία πληθυσμού σύμφωνα με τις απογραφές:

| Απογραφή | 1900 | 1920 | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Πληθυσμός | 287 | 301 | 332 | 308 | 259 | 297 | 243 | 215 | 201 | 282 | 165 |

Διοικητικά στοιχεία
-------------------

Αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Κρουσσώνος και το 1927 στο ΦΕΚ 132Α - 01/07/1927 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα *Καλλικράτης*, αποτελεί κοινότητα που υπάγεται στην Δημοτική Ενότητα Κρουσώνα του Δήμου Μαλεβιζίου και σύμφωνα με την απογραφή 2011 απογράφησαν 165 κάτοικοι.

Δείτε: ***Κοινότητα Σάρχου***

Βιβλιογραφία
------------

* *Το Ηράκλειον και ο Νομός του*, Έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Ιστότοπος Νομαρχίας Ηρακλείου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Δεκεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 12 Ιανουαρίου 2008.
2. ↑  Σπανάκης, Στέργιος (1993). *Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Β*. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 697–8.
3. ↑  «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2023.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μαλεβιζίου (ανά δημοτική ενότητα) |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Γαζίου | 
* Αγία Πελαγία
* Άγιοι Θεόδωροι
* Άγιος Γεώργιος ο Μεθυστής
* Άγιος Δημήτριος
* Αμμούδι
* Άνω Καλέσια
* Αχλάδα
* Γάζι
* Καβροχώρι
* Κάτω Καλέσια
* Καπετανάκι Μετόχι
* Κολλυβάς
* Λινοπεράματα
* Λυγαριά
* Μαδές
* Μονή Αγίου Παντελεήμονος
* Μονή Σαββαθιανών
* Μονοναύτης
* Ξηρόκαμπος
* Παλαιόκαστρο
* Παντάνασσα
* Παραλία Φόδελε
* Πλαϊτης
* Ροδιά
* Σκαφιδαράς
* Τίμιος Σταυρός
* Φόδελε
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κρουσώνα | 
* Αγία Ειρήνη
* Κιθαρίδα
* Κρουσώνας
* Κορφές
* Κάτω Λουτράκι
* Λουτράκι
* Σάρχος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυλίσου | 
* Αηδονοχώρι
* Αστρινό
* Αστυράκι
* Γωνίες
* Δαμάστα
* Καμαράκι
* Καμάρι
* Καμαριώτης
* Κεραμούτσι
* Μάραθος
* Μονή
* Τύλισος
 |
|  |
| 
* Έδρα: Γάζι
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μαλεβιζίου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Γαζίου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Γαζίου | 
* Άγιοι Θεόδωροι
* Άγιος Γεώργιος ο Μεθυστής
* Γάζι
* Καβροχώρι
* Κολλυβάς
* Σκαφιδαράς
* Τίμιος Σταυρός
 |
|  |
| Κοινότητα Αχλάδας | 
* Αγία Πελαγία
* Αμμούδι
* Αχλάδα
* Λυγαριά
* Μαδές
* Μονοναύτης
* Ξηρόκαμπος
 |
|  |
| Κοινότητα Καλεσιών | 
* Άνω Καλέσια
* Κάτω Καλέσια
 |
|  |
| Κοινότητα Ροδιάς | 
* Άγιος Δημήτριος
* Καπετανάκι Μετόχι
* Λινοπεράματα
* Μονή Σαββαθιανών
* Παλαιόκαστρο
* Παντάνασσα
* Πλαϊτης
* Ροδιά
 |
|  |
| Κοινότητα Φόδελε | 
* Μονή Αγίου Παντελεήμονος
* Παραλία Φόδελε
* Φόδελε
 |

 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κρουσώνος | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Κρουσώνος | 
* Αγία Ειρήνη
* Κιθαρίδα
* Κρουσώνας
 |
|  |
| Κοινότητα Κορφών | 
* Κορφές
 |
|  |
| Κοινότητα Λουτρακίου | 
* Κάτω Λουτράκι
* Λουτράκι
 |
|  |
| Κοινότητα Σάρχου | 
* Σάρχος
 |

 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυλίσου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Αηδονοχωρίου | 
* Αηδονοχώρι
 |
|  |
| Κοινότητα Αστυρακίου | 
* Αστυράκι
* Καμαράκι
 |
|  |
| Κοινότητα Γωνιών Μαλεβιζίου | 
* Γωνίες
 |
|  |
| Κοινότητα Δαμάστας | 
* Αστρινό
* Δαμάστα
 |
|  |
| Κοινότητα Καμαρίου | 
* Καμάρι
 |
|  |
| Κοινότητα Καμαριώτου | 
* Καμαριώτης
 |
|  |
| Κοινότητα Κεραμουτσίου | 
* Κεραμούτσι
 |
|  |
| Κοινότητα Μαράθου | 
* Μάραθος
 |
|  |
| Κοινότητα Μονής | 
* Μονή
 |
|  |
| Κοινότητα Τυλίσου | 
* Τύλισος
 |

 |
|  |
| 
* Έδρα: Γάζι
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

  



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Κρουσώνα |
| --- |
|  |
| 
* Κρουσώνας
* Κορφές
* Λουτράκι
* Σάρχος
 |

 |