Το **πανελλήνιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου του 1912** διοργάνωσε η *Τεχνική Επιτροπή Ποδοσφαιρίσεως* ΤΕΠ του Συνδέσμου Ελληνικών Αθλητικών & Γυμναστικών Σωματείων ΣΕΑΓΣ, όπως ονομαζόταν τότε ο ΣΕΓΑΣ. Διεξήχθη κατά το χειμώνα και την άνοιξη του έτους, με το **Σύλλογο Ποδοσφαιρίσεως Γουδή** να αναδεικνύεται πρωταθλητής .

Σε αντίθεση με τις πρόσφατες διοργανώσεις, σημειώθηκε αυξημένη συμμετοχή και συγκεκριμένα ομάδων από τους εξής πέντε (5): ΣΠ Γουδή, Εθνικός Γυμναστικός Σύλλογος Αθηνών, Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Όμιλος (κάτοχος του τελευταίου τίτλου και μετέπειτα Παναθηναϊκός), Ποδοσφαιρικός Όμιλος Αθηνών (από τον οποίο είχε προκύψει ο προηγούμενος) και Σχολή Ευελπίδων. Δεν εκπροσωπήθηκε η περιοχή του Πειραιά με το σχεδόν μόνιμα μετέχοντα Πειραϊκό Σύνδεσμο.

Το σύστημα διεξαγωγής προέβλεπε, κατά τα συνήθη, μονές συναντήσεις και πιθανότατα όλες πραγματοποιήθηκαν στο *Ποδηλατοδρόμιον* του Νέου Φαλήρου στη θέση του σημερινού σταδίου Καραϊσκάκης. Ο περιμετρικός του στίβος ποδηλασίας, αφενός όριζε το χώρο με τις μεγαλύτερες διαστάσεις για τέλεση ποδοσφαιρικών αναμετρήσεων στην Αθήνα και τον Πειραιά της εποχής, αφετέρου επέτρεπε την παρακολούθηση από περισσότερους θεατές λόγω της επικλινούς του διαμόρφωσης.

Πρωταθλητής: Σύλλογος Ποδοσφαιρίσεως Γουδή
------------------------------------------

### Αποτελέσματα

*"Αύριον αρχίζουν οι αγώνες μεταξύ πρώτων ομάδων Συλλόγων, θα παίξη δε η του Εθνικού εναντίον της ομάδος "Γουδή". Ο αγών θα γίνη εις τας 3 μ.μ. εις το Ποδηλατοδρόμιον Φαλήρου."*
Έχουν εξακριβωθεί μόνον τα αποτελέσματα του πρωταθλητή:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **ΣΠ Γουδή** | Σχολή Ευελπίδων | 4-0 |
| **ΣΠ Γουδή** | Εθνικός ΓΣ Αθηνών | 3-2 |
| **ΣΠ Γουδή** | Πανελλήνιος ΠΟ | 9-1 |
| **ΣΠ Γουδή** | Ποδοσφαιρικός ΟΑ | 4-0 |

Η τέταρτη συνάντηση αναφέρεται ως η τελευταία των ηττημένων πριν τη συγχώνευση, κατ' άλλους απορρόφηση εξαιτίας διάλυσης, από τους πρωταθλητές για ίδρυση του βραχύβιου Αθηναϊκού Συλλόγου Ποδοσφαιρίσεως τον ερχόμενο Απρίλιο  (με τη λήξη φυσικά της διοργάνωσης). Επομένως, δεν είναι βέβαιο κατά πόσον ο ΠΟΑ ολοκλήρωσε τις υποχρεώσεις του στο πρωτάθλημα και εάν τελικά τέθηκε αντίπαλος (ίσως για μοναδική φορά) με τον ΠΠΟ, το σωματείο που σχηματίστηκε όταν τα περισσότερα μέλη του ίδιου είχαν πρόσφατα αποχωρήσει διαμαρτυρόμενα. Είναι γνωστό, αντίθετα, πως η ήττα του Πανελλήνιου από τον ΣΠ Γουδή με 1-9 πρόκειται για τη βαρύτερη σε επίσημο, ανεπίσημο ή φιλικό επίπεδο επί ένα και πλέον αιώνα έως σήμερα και ολόκληρης της ιστορίας του σημερινού Παναθηναϊκού ΑΟ, όπως δηλαδή θα μετονομαστεί το 1922.

### Κατάταξη

*αλφαβητικά εκτός του πρώτου*

| # | Ομάδα | Αποτελέσματα(Νίκες-Ισοπ.-Ήττες) | Τέρματα |
| --- | --- | --- | --- |
| **1** | **Σύλλογος Ποδοσφαιρίσεως Γουδή**  | **4 - 0 - 0**  | **20-03**  |
|  | Εθνικός Γυμναστικός Σύλλογος Αθηνών |  |  |
| Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός Όμιλος |  |  |
| Ποδοσφαιρικός Όμιλος Αθηνών |  |  |
| ποδοσφαιρική ομάδα Σχολής Ευελπίδων |  |  |

Αναστολή αθλητικών εκδηλώσεων από το φθινόπωρο
----------------------------------------------

**ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΑΠΡΟΟΠΤΟΝ**  

... Έτσι από τα μέσα Σεπτεμβρίου 1912 όλη η ελληνική νεότης, με επικεφαλής τους πλέον επίλεκτους εκπροσώπους, τους «αθλούντας», ευρέθη υπό τα όπλα, ενώ ο αθλητισμός έλαβε προσωρινόν απολυτήριον.

Πριν τους δύο Παγκόσμιους του 20ού αι. ο Α' Βαλκανικός Πόλεμος υπήρξε η πρώτη εμπόλεμη κατάσταση η οποία προκαλεί ολική ματαίωση των διοργανώσεων και γενική απονέκρωση της αθλητικής δραστηριότητας στη χώρα. Παρότι το 1912 πρόκειται για *ολυμπιακό* έτος και στους Αγώνες της Στοκχόλμης μετείχαν τα 3 από τα 5 εμπλεκόμενα κράτη (Ελλάδα και με ολιγομελείς αποστολές Σερβία και Οθωμανική Αυτοκρατορία μέσω δύο Αρμένιων αθλητών στίβου, ενώ απείχαν Βουλγαρία και Μαυροβούνιο), δεν θα τιθόταν ζήτημα ολυμπιακής εκεχειρίας, καθώς άλλωστε ούτε μέχρι σήμερα δεν έχει επίσημα καθιερωθεί στα πρότυπα της αρχαίας περιόδου. Οι στρατιωτικές δυνάμεις, πάντως, επιστρατεύονται το Σεπτέμβριο (οι ελληνικές στις 18) και οι διμερείς κηρύξεις του πολέμου πραγματοποιούνται την 4η και 5η Οκτωβρίου, δηλαδή 2,5 μήνες αργότερα από την τελετή λήξης.

**Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΤΣΙΚΛΗΤΗΡΑ**  

000000Διά την επίτευξι των τόσων ευτυχών αυτών διά το έθνος αποτελεσμάτων απαιτήθηκαν φυσικά μέγιστες και πάσης φύσεως θυσίες, ιδιαιτέρως δε βαρύς ήταν ο φόρος του αίματος. Σε πολλές χιλιάδες ανήλθαν οι νέοι οι πεσόντες στο πεδίον της τιμής, αρκετές δε εκατοντάδες εξ αυτών ανήκον στην αθλούσα μας νεότητα.  

000000Και δυστυχώς, πρώτος μεταξύ αυτών, αυτός ούτος ο πρόσφατος Ολυμπιονίκης μας, ο Κωνσταντίνος Τσικλητήρας.  

000000Ο διαπρεπής πρωταθλητής, στρατευθείς ευθύς εξ αρχής, απαξίωσε να προβάλη τις περγαμηνές του και να μείνη στην Αθήνα, σαν ένας από τους περίφημους «κουραμπιέδες»,... Κατά κακήν όμως τύχην, προσεβλήθη και αυτός από επιδημία μηνυγγίτιδος, που είχε εκδηλωθή στον τομέα του,... δεν κατέστη δυνατή η διάσωσι του ενδόξου ασθενούς και την 10ην Φεβρουαρίου επήλθε το μοιραίο.

Ο συγγραφέας και αθλητικογράφος Πέτρος Λινάρδος συμπληρώνει:

*"Πολλές εκατοντάδες αθλητές πολέμησαν στο μέτωπο και μεγάλες ήσαν οι απώλειες ζωής αλλά και οι βαρύτατοι τραυματισμοί. Ολοι οι σύλλογοι της εποχής έδωσαν το «παρών» στα μέτωπα Ηπείρου και Μακεδονίας και στη δεύτερη νικηφόρα εκστρατεία του 1913.*
*ΕΥΝΟΗΤΑ το πολυπληθέστερο βαρύ τίμημα προήλθε από τους συλλόγους με το μεγαλύτερο ανθρώπινο δυναμικό όπως ήσαν ο Πανελλήνιος ΓΣ και ο Εθνικός ΓΣ και όχι μόνο."*
Στο αρχείο του πρώτου  έχουν βρεθεί τα ονόματα έξι (6) νεκρών αθλητών στο μέτωπο: Η. Γεωργίου, Α. Εδιπίδης, Θ. Καρακώστας, Λ. Κοσκούρας, Α. Μπούκας, Κ. Πετροπουλάκης και από τον δεύτερο μνημονεύονται οι εξής πέντε (5): Χρ. Αντωνόπουλος, Αδ. Δανουράκης, Απ. Μήττας, Α. Ρωσσέτης, Σ. Σκαρλάτος. Στις τότε απώλειες της οικογένειας του αθλητισμού, συγκαταλέγεται ο 44χρονος εθνικός αγωνιστής, λογοτέχνης και πολιτικός Κωνσταντίνος Μάνος, εκ των πρωτεργατών του στην Ελλάδα, υπέρμαχος του εκσυγχρονισμού του, οργανωτικό μέλος της Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων ΕΟΑ για τους εναρκτήριους της σύγχρονης εποχής Ολυμπιακούς των Αθηνών το 1896 και από τους βασικότερους συντελεστές της επιτυχίας τους.

**1913**  

**ΣΥΝΕΧΙΣΙΣ ΚΑΙ ΛΗΞΙΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΠΟΛΕΜΩΝ**  

000000Και κατά το έτος αυτό συνεχίσθηκε έντονη η πολεμική μας προσπάθεια, με ευρύτατη πάντα επιστράτευσι, οι συνθήκες δε αυτές καθιστούσαν φυσικά αδύνατη κάθε σοβαρά αθλητική απασχόλησι της νεολαίας και αγωνιστική κίνησι.  

000000Και αυτός ακόμη ο ΣΕΑΓΣ διατελούσε περίπου εν διαλύσει, λόγω στρατεύσεως ή κατ' άλλον τινά τρόπον απασχολήσεως των μελών της Διοικήσεώς του διά τον πόλεμον.

Η έναρξη της Συνδιάσκεψης Ειρήνης στο Λονδίνο το Δεκέμβριο και της οπισθοχώρησης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τον Ιανουάριο του 1913, οδηγεί σε περιορισμό των εχθροπραξιών περί τις αρχές Μαρτίου. Η χώρα στα μέσα του μήνα εισέρχεται όμως σε νέα κρίση, εξαιτίας της δολοφονίας του βασιλιά Γεωργίου του Α' στη Θεσσαλονίκη. Τελικά ο αθλητισμός αρχίζει να επανακτά κάποιο ρυθμό στην Ελλάδα κατά το διάστημα από την ανακωχή για την ολοκλήρωση της Βαλκανο-τουρκικής Συνθήκης έως την κήρυξη του Β' Βαλκανικού Πολέμου τον Ιούνιο (μεταξύ των συμμάχων-νικητών του προηγούμενου). Σε μία από τις πρώτες διοργανώσεις, ο Εθνικός Γυμναστικός Σύλλογος Αθηνών τιμά το Μάιο τα πεσόντα μέλη του, με αθλητικό 3ήμερο παίδων/εφήβων από γυμνάσια και άλλα σχολεία σε πρόγραμμα σκυταλοδρομίας και τριαγμού (το αρχαιοελληνικό τρίαθλο στίβου: από ένα αγώνισμα δρόμου, άλματος και ρίψης).

**ΕΠΑΝΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑΛΟΤΗΤΑ**  

000000Την 15ην Σεπτεμβρίου *(σημ. του 1913)* μία εγκύκλιος του ΣΕΑΓΣ προς τα Σωματεία ήλθε να κηρύξει την αρχή της επανόδου της ομαλότητος στα αθλητικά πράγματα, με την αναγγελίαν ότι η Διοίκησις αυτού απαλλαγείσα των διά τους πολέμους απασχολήσεών της, επανήρχιζε το έργον του Συνδέσμου...  

...00000Τελευταίο του έτους γεγονός, θετικό και επίσημο τεκμήριο και αυτό ομαλότητος, ήταν η στας 27 Δεκεμβρίου αναγγελία της αποφάσεως του ΣΕΑΓΣ όπως από του 1914 επαναλάβη τακτικά την τέλεσι των Πανελληνίων Αγώνων.

*"100 Χρόνια Νεοελληνικού Αθλητισμού 1830-1930", Παύλος Ν. Μανιτάκης,* *ιδιωτική έκδοσις, Αθήναι 1962, σελ. 317-320*

Παραπομπές-σημειώσεις
---------------------

1. 1 2 3  *Greece - Final Tables 1906-1959*, Αλέξανδρος Μαστρογιαννόπουλος, *Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation RSSSF*
2. 1 2 3  *"1908-1998 Παναθηναϊκός - Ποδοσφαιρική Εποποιία"*, Β. Μελέκογλου-Άγγ. Μενδρινός-Θ. Ντάβελος, *έκδοση Τριφύλλι ΑΕΒΕ*, Αθήνα 1999, ISBN 960-8625-31-0, σελ. 31.  

Ίδιες καταγραφές εμφανίζονται στη σελ. 8 της επετειακής έκδοσης "100 χρόνια Παναθηναϊκός" (εφημ. «Goal News»), μη καθορισμένη ως ανεξάρτητη ή όχι πηγή λόγω έλλειψης παραπομπών ή έστω χρησιμοποιούμενης βιβλιογραφίας (άρα ενδεχόμενη άντληση στοιχείων από την προαναφερόμενη).
3. ↑  εφημ. «η ΠΡΑΣΙΝΗ» 29 Μαρτίου 2012, σελ. 6 (ανάρτηση στον ιστότοπο του Συλλόγου Παλαιμάχων Παναθηναϊκού)
4. ↑  εφημ. «ΕΜΠΡΟΣ» 11 Φεβρουαρίου 1912, σελ. 2
5. ↑  Αθηναϊκός Σύλλογος Ποδοσφαιρίσεως, εφημ. «ΕΜΠΡΟΣ» 28 Απριλίου 1912, σελ. 5
6. ↑  η επόμενη θα σημειωθεί σε μία 20ετία, από τον επίσης πρωταθλητή Άρη Θεσσαλονίκης με 0-7 στα πλαίσια του εθνικού πρωταθλήματος 1931-32
7. ↑  ο Πανελλήνιος ΓΣ δεν διαθέτει πλέον ποδοσφαιρικό τμήμα από το 1908 (σύμφωνα με άλλους 1910), με το οποίο μετείχε τελευταία φορά σε ανάλογη διοργάνωση το Νοέμβριο του 1907
8. ↑  Ελληνικός Αθλητισμός μέσα από τους Πρωταγωνιστές του • Πρόσωπα Αρχειοθετήθηκε 2014-12-28 στο Wayback Machine. Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού ΙΜΕ
9. ↑  Αντιπρόεδρος 1948-1950 και 1956-1958, σύμβουλος, ελλανοδίκης και αφέτης του ΣΕΓΑΣ από τα μέσα της δεκαετίας του '20

|  |  |
| --- | --- |
| εικονίδιο Ποδόσφαιρο | Πύλη Ποδόσφαιρο |

Πηγές
-----

* *Βαρύ τίμημα ζωής από τους αθλητές (1912-13)*, Λινάρδος Πέτρος Ν. *εφημ. «ΤΟ ΒΗΜΑ» 25 Νοεμβρίου 2012*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πρωτάθλημα Ελλάδας ποδοσφαίρου ανδρών |
| --- |
|  |
| Πρωτάθλημα ΣΕΓΑΣ ή/και ΕΟΑ | 
* 1905–06
* 1906–07
* 1907–08
* 1908–09
* 1909–10
* 1910–11
* 1911–12
* 1912
* 1913
* 1914
 |  |
|  |
| Πρωτάθλημα ΕΠΣΑΠ | 
* 1921–22
 |
|  |
| Πρωτάθλημα ΕΠΣΕ | 
* 1922–23
 |
|  |
| Πανελλήνιο πρωτάθλημα ΕΠΟ | 
* 1927–28
* 1928–29
* 1929–30
* 1930–31
* 1931–32
* 1932–33
* 1933–34
* 1934–35
* 1935–36
* 1936–37
* 1937–38
* 1938–39
* 1939–40
* 1940–41
* 1941–42
* 1942–43
* 1943–44
* 1944–45
* 1945–46
* 1946–47
* 1947–48
* 1948–49
* 1949–50
* 1950–51
* 1951–52
* 1952–53
* 1953–54
* 1954–55
* 1955–56
* 1956–57
* 1957–58
* 1958–59
 |
|  |
| Α΄ Εθνική κατηγορία ΕΠΟ | 
* 1959–60
* 1960–61
* 1961–62
* 1962–63
* 1963–64
* 1964–65
* 1965–66
* 1966–67
* 1967–68
* 1968–69
* 1969–70
* 1970–71
* 1971–72
* 1972–73
* 1973–74
* 1974–75
* 1975–76
* 1976–77
* 1977–78
* 1978–79
 |
|  |
| Α΄ Εθνική Επαγγελματική κατηγορία ΕΠΟ | 
* 1979–80
* 1980–81
* 1981–82
* 1982–83
* 1983–84
* 1984–85
* 1985–86
* 1986–87
* 1987–88
* 1988–89
* 1989–90
* 1990–91
* 1991–92
* 1992–93
* 1993–94
* 1994–95
* 1995–96
* 1996–97
* 1997–98
* 1998–99
* 1999–00
 |
|  |
| Ανώτερη κατηγορία ΕΠΑΕ | 
* 2000–01
 |
|  |
| Α΄ Εθνική επαγγελματική κατηγορία ΕΠΑΕ | 
* 2001–02
* 2002–03
* 2003–04
* 2004–05
* 2005–06
 |
|  |
| Super League Σούπερλιγκ Ελλάδα | 
* 2006–07
* 2007–08
* 2008–09
* 2009–10
* 2010–11
* 2011–12
* 2012–13
* 2013–14
* 2014–15
* 2015–16
* 2016–17
* 2017–18
* 2018–19
 |
|  |
| Super League 1 Σούπερλιγκ Ένα Ελλάδα | 
* 2019–20
* 2020–21
* 2021–22
* 2022–23
* 2023–24
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ελληνικό ποδόσφαιρο 1912-13 |
| --- |
|  |
| 
 ⇦ 1911-12  1913-14 ⇨  |
|  |
| Πρωταθλήματα | 
* Πανελλήνιο πρωτάθλημα
 |
|  |
| Σχετικά με τις εθνικές ομάδες | 
 |

 |