Ο **Τόνι Αϊόμι** (αγγλ. πλήρες όνομα *Frank Anthony Iommi*) είναι Άγγλος κιθαρίστας και συνθέτης της χαρντ ροκ και χέβι μέταλ μουσικής σκηνής. Έγινε γνωστός ως ιδρυτικό στέλεχος των Black Sabbath, στους οποίους υπήρξε το μόνο σταθερό μέλος από τη δημιουργία του συγκροτήματος στα τέλη της δεκαετίας του '60 μέχρι σήμερα.

Ο Αϊόμι κατατάχθηκε στην 25η θέση της λίστας με τους εκατό καλύτερους κιθαρίστες όλων των εποχών, του περιοδικού "Rolling Stone".

Βιογραφία και Καριέρα
---------------------

### Τα πρώτα χρόνια

Ο Τόνι Αϊόμι γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1948 στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας. Ο πατέρας του έπαιζε ακορντεόν επηρεάζοντας τον να ασχοληθεί ενεργά με τη μουσική, έχοντας ως αρχική επιθυμία να παίξει τύμπανα. Τελικά, αποφάσισε να παίξει ηλεκτρική κιθάρα, με τους γονείς του να του κάνουν δώρο μία "Watkins Rapier" για αριστερόχειρες. Αρχική του επιρροή ήταν οι The Shadows του Κλιφ Ρίτσαρντ, των οποίων ο κιθαρίστας Χανκ Μάρβιν αποτέλεσε το πρώτο του πρότυπο, με τον Αϊόμι να τον αντιγράφει και να μαθαίνει όλα τα κομμάτια του συγκροτήματος. Άλλες μεγάλες επιρροές του κιθαρίστα αποτέλεσαν οι Έρικ Κλάπτον, Τζίμι Χέντριξ, Γουές Μοντγκόμερι, κ.α..

Το πρώτο του συγκρότημα ήταν οι Pursuers, παράλληλα με τους οποίους βρήκε δουλειά σε εργοστάσιο της γενέτειρας του. Σε αυτή τη δουλειά έχασε τις άκρες του μεσαίου δαχτύλου και του παράμεσου του δεξιού του χεριού, την τελευταία ημέρα πριν ξεκινήσει περιοδεία σε κλαμπ της Αγγλίας με τους Pursuers. Το ατύχημα αυτό τον οδήγησε σε κατάθλιψη, αλλά όντας ιδιαίτερα επίμονος αποφάσισε να συνεχίσει να παίζει, καλύπτοντας τις κομμένες άκρες με δακτυλήθρες, αρχικά και τελικά οδηγήθηκε σε τεχνικό ιατρικής σιλικόνης για να του δημιουργήσει τις κατάλληλες άκρες για τα δάχτυλα του. Το πείραμα δούλεψε, αλλά ο Αϊόμι χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα λεπτές και ελαφριές χορδές, ρυθμίζοντας τις χαμηλά για να ελαχιστοποιήσει την πίεση. Η αλλαγή αυτή οδήγησε στη γέννηση του χέβι μέταλ, με έναν ιδιαίτερα χαμηλό και ζοφερό ήχο, με τον μουσικό να τοποθετεί όσο πιο δυνατά γινόταν τον ενισχυτή του.

Ο Τόνι Αϊόμι σε συναυλία το 1973
Μετά τους Pursuers, ο Αϊόμι έπαιξε με τους The Rockin’ Chevrolets, τους The Birds και τους The Bees, ενώ στα τέλη του 1965 έγινε μέλος των The Rest όπου γνώρισε το ντράμερ Μπιλ Γουόρντ. Τον Ιανουάριο του 1968 εντάχθηκε στους Mythology με τον Γουόρντ να ακολουθεί, ένα μήνα αργότερα. Το συγκρότημα διαλύθηκε το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς και οι Αϊόμι και Γουόρντ σχημάτισαν τους The Polka Tulk Blues Company μαζί με τον παλιό συμμαθητή του Αϊόμι, τραγουδιστή Όζι Όσμπορν, τον ρυθμικό κιθαρίστα Γκίζερ Μπάτλερ, τον κιθαρίστα Τζίμι Φίλιπς και τον σαξοφωνίστα Άλαν Κλαρκ. Το συγκρότημα άλλαξε το όνομα του σε Polka Tulk, πριν οι Φίλιπς και Κλαρκ αποχωρήσουν αφήνοντας το συγκρότημα ως τετραμελές σχήμα.

Στα τέλη του 1968, ο Αϊόμι δέχθηκε πρόταση να γίνει μέλος των Jethro Tull αντικαθιστώντας τον Μικ Άμπρααμς, παίζοντας μαζί τους το κομμάτι "*Song for Jeffrey*" στο "Rock And Roll Circus" των Rolling Stones, τον Δεκέμβριο του 1968. Κατά τη μικρή συνεργασία του με το συγκεκριμένο συγκρότημα η οποία διήρκεσε μόλις δύο εβδομάδες, πρόλαβε να συγγράψει το τραγούδι "*Nothing Is Easy*", το οποίο συμπεριλήφθηκε στο άλμπουμ "*Stand Up*" του 1969. Ο Αϊόμι αποχώρησε λόγω του ότι δεν μπορούσε να συνεργαστεί με το μάνατζμεντ των Jethro Tull.

Ο κιθαρίστας επέστρεψε στους Polka Tulk, οι οποίοι μετονομάστηκαν σε Earth και ξεκίνησαν πρόβες σε έντονους ρυθμούς. Στις αρχές του 1970, είχαν δημιουργήσει τα κομμάτια "*Black Sabbath*" και "*Wicked World*". Εκείνο το διάστημα άλλαξαν το όνομα τους σε Black Sabbath, λόγω του ότι υπήρχε ένα άλλο συγκρότημα με το όνομα Earth, το οποίο είχε ήδη γνωρίσει μικρή εμπορική επιτυχία.

### Black Sabbath

Κύριο λήμμα: Black Sabbath
Στις 13 Φεβρουαρίου 1970, κυκλοφόρησε το ομώνυμο άλμπουμ του συγκροτήματος μέσω της "Vertigo Records", ηχογραφημένο μέσα σε δύο μόλις ημέρες. Τα σόλο κιθάρας του δίσκου ήταν βασισμένα σε πεντατονικά μινόρε και μπλουζ κλίμακες, με τα ριφ να είναι βαριά και σκοτεινά. Το ταλέντο του Αϊόμι στο να δημιουργεί ριφ κιθάρας ήταν εμφανές, με το ομώνυμο κομμάτι να αποτελεί την επιτομή της δημιουργικότητας του.

Ο δίσκος ανέβηκε στο βρετανικό Top-10, με τη δεύτερη κυκλοφορία τους με τίτλο "*Paranoid*" να φθάνει στην κορυφή των τσαρτ της πατρίδας τους και να έχει βραβευθεί πλέον ως τετραπλά πλατινένιο. Ακολούθησε το "*Master of Reality*" στις αρχές του 1971, οδηγώντας το συγκρότημα για πρώτη φορά στο Top-10 του Billboard. Στο συγκεκριμένο άλμπουμ, ο Αϊόμι έπαιξε εκτός από κιθάρα, φλάουτο, πλήκτρα και πιάνο. Επόμενη στούντιο ηχογράφηση των Black Sabbath ήταν το "*Volume 4*", με το συγκρότημα να πειραματίζεται για πρώτη φορά με τον ήχο του.

Ο Τόνι Αϊόμι το 1978
Το πέμπτο τους άλμπουμ με τίτλο "*Sabbath Bloody Sabbath*" ηχογραφήθηκε σε ένα κάστρο του 18ου αιώνα στο Γκλάουστερ, όπου έκαναν πρόβες σε κελιά με σκοπό να εμπνευστούν από την ατμόσφαιρα. Στο άλμπουμ συμμετείχε ο κιμπορντίστας των Yes, Ρικ Γουέικμαν, ενώ ο Αϊόμι έπαιξε ηλεκτρική και ακουστική κιθάρα, συνθεσάιζερ, πιάνο, φλάουτο και γκάιντα. Το άλμπουμ ανέβηκε στο # 4 των βρετανικών τσαρτ και έγινε πλατινένιο στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο επόμενος δίσκος τους ήταν το "*Sabotage*" του 1975, στου οποίου την παραγωγή συμμετείχε και ο Τόνι Αϊόμι, ο οποίος βραβεύθηκε ως καλύτερος κιθαρίστας της χαρντ ροκ μουσικής, εκείνη τη χρονιά. Στον επόμενο δίσκο τους, αποφάσισαν να επεκτείνουν τον ήχο τους προσθέτοντας τον κιμπορντίστα Τζέρι Γούντρουφ, αλλά το "*Technical Ecstasy*" ήταν το πρώτο τους στούντιο άλμπουμ το οποίο δεν κατάφερε να μπει στο Top-10 της πατρίδας τους. Τον Οκτώβριο του 1978 κυκλοφόρησαν το "*Never Say Die*", το τελευταίο τους πριν αποχωρήσει ο Όζι Όσμπορν από το συγκρότημα λόγω προσωπικών προβλημάτων που αντιμετώπισε.

Το 1979, εντάχθηκε στο σχήμα ο πρώην τραγουδιστής των Rainbow, Ρόνι Τζέιμς Ντίο, με τους Black Sabbath να κυκλοφορούν το "*Heaven and Hell*" τον Απρίλιο του 1980 και το "*Mob Rules*" το Νοέμβριο του 1981. Η νέα σύνθεση βοήθησε το συγκρότημα να εκσυγχρονίσει τον ήχο του και να κερδίσει μία νεότερη γενιά οπαδών, με τον Αϊόμι να διευρύνει τον ήχο του συνεργαζόμενος με την ιδιαίτερη φωνή και τους επικούς στίχους του Ντίο.

Στη συνέχεια της δεκαετίας του '80 και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '90, ο Αϊόμι ανασχημάτισε το συγκρότημα με σπουδαίους μουσικούς όπως ο πρώην τραγουδιστής των Gillan και των Deep Purple, Ίαν Γκίλαν, ο μπασίστας και τραγουδιστής των Trapeze και των Deep Purple, Γκλεν Χιουζ, ο ιδιαίτερα επιτυχημένος ντράμερ, Κόζι Πάουελ, ο Βίνι Άπις, ο Μπόμπι Ροντινέλι, ο Μπομπ Ντέισλι, ο Νιλ Μάρεϊ, κ.α.. Οι διάφορες συνθέσεις που ακολούθησαν ηχογράφησαν τα "*Born Again*" το 1983, "*The Seventh Star*" το 1986, "*The Eternal Idol*" το 1987, "*Headless Cross*" το 1989, "*TYR*" το 1990, "*Dehumanizer*" το 1992, "*Cross Purposes*" το 1994 και "*Forbidden*" το 1995.

Από αυτούς τους δίσκους, το "*The Seventh Star*" προοριζόταν να είναι προσωπικός δίσκος του Αϊόμι, αλλά ενώ οι στίχοι και η μουσική ήταν αποκλειστική δημιουργία του κιθαρίστα, η δισκογραφική εταιρεία απαίτησε να κυκλοφορήσει υπό την επωνυμία των Black Sabbath, ονομαζόμενο "Black Sabbath featuring Tony Iommi".

Οι Black Sabbath το 1999
Το 1996, φήμες ανέφεραν ότι η αρχική σύνθεση των Black Sabbath θα ένωνε τις δυνάμεις της και πάλι, κάτι που πραγματοποιήθηκε τον επόμενο χρόνο με το συγκρότημα να περιοδεύει και να ηχογραφεί το ζωντανό άλμπουμ "*Reunion*", κερδίζοντας βραβείο "Grammy" για την εκτέλεση του τραγουδιού "*Iron Man*".

Το 2006 έγιναν μέλη του "Rock and Roll Hall of Fame" και δύο χρόνια αργότερα απονεμήθηκε στον Αϊόμι αστέρι στο "Walk of Stars" του Μπέρμιγχαμ.

Στις 11 Νοεμβρίου 2011, η κλασική σύνθεση των Black Sabbath ανακοίνωσε την επανένωση της για δεύτερη φορά με μία συνέντευξη Τύπου στο κλαμπ "Whisky A Go Go" του Λος Άντζελες. Δύο μήνες αργότερα, ο Αϊόμι διαγνώστηκε με λέμφωμα και αναγκάστηκε να κάνει χημειοθεραπεία ενώ ταυτόχρονα το συγκρότημα δούλευε πάνω στον επόμενο του δίσκο. Ο Μπιλ Γουόρντ αποχώρησε αφήνοντας τα υπόλοιπα μέλη του σχήματος να ολοκληρώσουν τις ηχογραφήσεις με τον πρώην ντράμερ των Rage Against the Machine, Μπραντ Γουίλκ.

Τον Μάιο του 2012, έπαιξαν στη συναυλία για φιλανθρωπικούς σκοπούς στην "02 Academy" του Μπέρμιγχαμ για την κίνηση "Help For Heroes".

Το άλμπουμ "*13*" κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2013, ανεβαίνοντας στην κορυφή των τσαρτ και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

### Heaven and Hell

Κύριο λήμμα: Heaven and Hell (συγκρότημα)
Το 2007, μία άλλη επιτυχημένη σύνθεση των Black Sabbath, αυτή με τον Ρόνι Τζέιμς Ντίο στα φωνητικά επανενώθηκε με το όνομα Heaven and Hell. Το συγκρότημα περιόδευσε και ηχογράφησε το άλμπουμ "*The Devil You Know*" το 2009, όπως και το ζωντανά ηχογραφημένο "*Live from Radio City Music Hall*" δύο χρόνια νωρίτερα.

Παρ' όλα αυτά, η προσπάθεια τους διακόπηκε λόγω του θανάτου του Ντίο τον Μάιο του 2010 από καρκίνο του στομάχου.

### Προσωπικές κυκλοφορίες και άλλες συμμετοχές

Το 1992, ο Αϊόμι συμμετείχε σε συναυλία η οποία έγινε στη μνήμη του τραγουδιστή των Queen, Φρέντι Μέρκιουρι, παίζοντας τέσσερα τραγούδια μαζί με τον φίλο του και επίσης κιθαρίστα, Μπράιαν Μέι.

Ο πρώτος επίσημος, προσωπικός δίσκος του Τόνι Αϊόμι κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000, με τίτλο "*Iommi*". Μεταξύ των μουσικών οι οποίοι συμμετείχαν στο άλμπουμ ήταν οι Όζι Όσμπορν, Μπιλ Γουόρντ, Μπράιαν Μέι, Χένρι Ρόλινς, Φιλ Άνσελμο, Ντέιβ Γκρολ, Μπίλι Άιντολ, Πίτερ Στιλ, κ.α..

Το 2002, συμμετείχε στο "Χρυσό Ιωβηλαίο" της βασίλισσας Ελισάβετ, όπου μαζί με τον Όζι Όσμπορν έπαιξαν το τραγούδι "*Paranoid*".

Ακολούθησε το δεύτερο προσωπικό του άλμπουμ με τίτλο "*The 1996 DEP Sessions*" με τη συμμετοχή των Γκλεν Χιουζ στα φωνητικά, Ντον Έρεϊ, Τζεφ Νίκολς στα πλήκτρα, κ.α.. Οι ηχογραφήσεις του άλμπουμ είχαν πραγματοποιηθεί οκτώ χρόνια νωρίτερα. Την επόμενη χρονιά κυκλοφόρησε το "*Fused*" με τον Χιουζ να αναλαμβάνει και πάλι τα φωνητικά.

Το 2011, ο Αϊόμι μαζί με τον τραγουδιστή των Deep Purple, Ίαν Γκίλαν δημιούργησαν το super group WhoCares, με τη συμμετοχή των Νίκο Μακ Μπρέιν των Iron Maiden, Τζον Λορντ των Deep Purple, Τζέισον Νιούστεντ των Metallica, κ.α. με σκοπό να μαζέψουν χρήματα για την ανέγερση σχολείου στην Αρμενία, το οποίο είχε καταστραφεί από σεισμό το 1988.

Την ίδια χρονιά έγραψε την αυτοβιογραφία του με τίτλο "*Iron Man: My Journey Through Heaven And Hell With Black Sabbath*", ενώ ξεκίνησε να παρουσιάζει τη ραδιοφωνική εκπομπή "Black Sunday" στο σταθμό Planet Rock.

### Προσωπική ζωή

Στις αρχές της δεκαετίας του '70, ο Αϊόμι ήταν παντρεμένος με την Σούζαν Σνόουντεν, με το ντράμερ των Led Zeppelin, Τζον Μπόναμ να να είναι κουμπάρος στο γάμο του. Ο γάμος κράτησε για οκτώ χρόνια, με τον κιθαρίστα να παντρεύεται μία αμερικανίδα που εργαζόταν σαν φωτομοντέλο, τη Μελίντα, το 1980. Το 1983 γέννησε την κόρη του Τόνι-Μαρί Αϊόμι και πήραν διαζύγιο στα μέσα της δεκαετίας του '80. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 παντρεύτηκε την Βάλερι Αϊόμι με την οποία χώρισαν λίγα χρόνια αργότερα.

Το 2005 παντρεύτηκε την Μαρία Σγιέχολμ, πρώην τραγουδίστρια του σουηδικού χέβι μέταλ συγκροτήματος Drain STH.

Το 2015, έγινε γνωστό ότι ο Αϊόμι η περιοδεία των Black Sabbath με τίτλο "The End" θα ήταν η τελευταία τους λόγω του καρκίνου του Αϊόμι που έκανε την εμφάνιση του. Στις 11 Αυγούστου, ανακοινώθηκε ότι ο καρκίνος βρίσκεται σε ύφεση και η κατάσταση του γίνεται καλύτερη.

Δισκογραφία
-----------

|  |  |
| --- | --- |
| με τους Black Sabbath
* *Black Sabbath* (1970)
* *Paranoid* (1970)
* *Master of Reality* (1971)
* *Volume 4* (1972)
* *Sabbath Bloody Sabbath* (1973)
* *Sabotage* (1975)
* *Technical Ecstasy* (1976)
* *Never Say Die* (1978)
* *Heaven and Hell* (1980)
* *Mob Rules* (1981)
* *Born Again* (1983)
* *The Seventh Star* (1986)
* *The Eternal Idol* (1987)
* *Headless Cross* (1989)
* *TYR* (1990)
* *Dehumanizer* (1992)
* *Cross Purposes* (1994)
* *Forbidden* (1995)
* *13* (2013)
 | Προσωπική καριέρα
* *Iommi* (2000)
* *The 1996 DEP Sessions* (2004)
* *Fused (2005)*

με τους Heaven and Hell
* *Live from Radio City Music Hall* (2007)
* *The Devil You Know* (2009)
* *Neon Nights: 30 Years of Heaven & Hell* (2010)

Άλλες συνεργασίες
* Various Artists – Heavy Metal Soundtrack (1981)
* Various Artists – *Rock Aid Armenia* (1989)
* Queen & Various Artists – *The Freddie Mercury Tribute Concert* (1992)
* Diamond Head – *Death and Progress* (1993)
* Ozzy Osbourne – *Live & Loud* (1993)
* Cathedral – *The Carnival Bizarre* (1995)
* Various Artists - *Twang! – A Tribute to Hank Marvin & The Shadows* (1996)
* Ozzy Osbourne – *The Ozzman Cometh* (1997)
* Necromandus – *Orexis of Death* (1999)
* Various Artists – *Party at the Palace: The Queen’s Concerts, Buckingham Palace* (2002)
* Ian Gillan – *Gillan's Inn* (2006)
* Ian Gillan & Tony Iommi (WhoCares) – *Ian Gillan & Tony Iommi: WhoCares* (2012)
 |

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Αγγλικά) *Internet Movie Database*. nm0409546. Ανακτήθηκε στις 13  Οκτωβρίου 2015.
2. ↑  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. ola2002151393. Ανακτήθηκε στις 23  Νοεμβρίου 2019.
3. ↑  «100 Greatest Guitarists: Tony Iommi | Rolling Stone». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
4. ↑  «Tony Iommi's fingertips». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2013.
5. ↑  «My early influences were the Shadows, who were an English instrumental band». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Σεπτεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
6. ↑  «10 Things You May Not Know About Tony Iommi». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Σεπτεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
7. ↑  «Tony Iommi: The Eternal Idol». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
8. ↑  Tony Iommi: I'll try anything to sound heavier
9. ↑  Black Sabbath - Brumbeat
10. ↑  «Famous Bands' Awful Original Names». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Αυγούστου 2013. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
11. ↑  Jethro Tull - A Song for Jeffrey - YouTube
12. ↑  Jethro Tull, Stand Up
13. ↑  Black Sabbath - The Lost Acetates and Early Recordings
14. ↑  Black Sabbath Black Sabbath
15. ↑  Black Sabbath, Paranoid
16. ↑  Black Sabbath - Master of Reality
17. ↑  Black Sabbath, Vol. 4
18. ↑  Sabbath: The 'sunny' side of darkness
19. ↑  Black Sabbath – Sabotage
20. ↑  Technical Ecstasy, Black Sabbath
21. ↑  Black Sabbath, Never Say Die!
22. ↑  Ozzy kicked out of Black Sabbath
23. ↑  Black Sabbath, Heaven & Hell
24. ↑  Black Sabbath, Mob Rules
25. ↑  Black Sabbath Born Again
26. ↑  Black Sabbath, The Eternal Idol
27. ↑  Headless Cross, Black Sabbath
28. ↑  Tyr, Black Sabbath
29. ↑  Black Sabbath, Dehumanizer
30. ↑  Cross Purposes, Black Sabbath
31. ↑  Forbidden, Black Sabbath
32. ↑  Seventh Star, Black Sabbath
33. ↑  «BLACK SABBATH REUNION ALBUM». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
34. ↑  BLACK SABBATH WINS GRAMMY AWARD FOR IRON MAN
35. ↑  Black Sabbath: inducted in 2006 | The Rock and Roll Hall of Fame
36. ↑  Walk of Stars
37. ↑  «Black Sabbath Holding L.A. Press Conference on 11/11/11». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Δεκεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
38. ↑  Tony Iommi to undergo treatment for lymphoma
39. ↑  «Black Sabbath Announce New Album Produced by Rick Rubin». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Νοεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2013.
40. ↑  Black Sabbath Birmingham O2 Academy Review: Five Reasons Black Sabbath Ruled (Setlist Included)
41. ↑  BLACK SABBATH’S NEW ALBUM ‘13’ DEBUTS AT NO. 1 ON BILLBOARD 200 CHART
42. ↑  Heaven & Hell Feeling Devilish On New Album
43. ↑  Heaven And Hell Live Radio City Music Hall
44. ↑  Ronnie James Dio Dead At 67
45. ↑  The Freddie Mercury Tribute Concert: The Definitive Edition
46. ↑  Tony Iommi – Iommi
47. ↑  Black Sabbath - Ozzy Osbourne - Phil Collins - Paranoid (Live Queen Golden Jubilee) video
48. ↑  The 1996 DEP Sessions, Iommi
49. ↑  Fused, Iommi
50. ↑  Ian Gillan talks exclusively about WhoCares charity project with Tony Iommi
51. ↑  TONY IOMMI, ‘IRON MAN’ – BOOK REVIEW
52. ↑  BLACK SABBATH's TONY IOMMI: Playlist For Inaugural 'Black Sunday' Show Available
53. ↑  HIM Guitarist Engaged To TONY IOMMI's Daughter
54. ↑  OZZY OSBOURNE: 'It's The End Of BLACK SABBATH, Believe Me'
55. ↑  Black Sabbath guitarist Tony Iommi wins battle with cancer

Πηγές
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Τόνι Αϊόμι** |

* Βιογραφικό στην επίσημη ιστοσελίδα
* Biography of heavy metal guitarist Tony Iommi of Black Sabbath
* Βιογραφικό από το επίσημο fan club

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

Επίσημη ιστοσελίδα του Τόνι Αϊόμι

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Black Sabbath |
| --- |
|  |
| 
* **Όζι Όσμπορν**
* **Τόνι Αϊόμι**
* **Γκίζερ Μπάτλερ**

* Μπιλ Γουόρντ
* Ντέηβ Γουόκερ
* Ρόνι Τζέιμς Ντίο
* Τζεφ Νίκολς
* Βίνι Άπις
* Γκλεν Χιούζ
* Ίαν Γκίλαν
* Μπεβ Μπέβαν
* Ντέηβ Ντονάτο
* Έρικ Σίνγκερ
* Ντέηβ Σπιτζ
* Ρέι Γκίλεν
* Μπομπ Ντέισλι
* Τόνι Μάρτιν
* Τέρι Τσάιμς
* Τζο Μπαρτ
* Κόζι Πάουελ
* Νιλ Μάρεϊ
* Μπόμπι Ροντινέλι
* Μάικ Μπόρντιν
* Τόμι Κλούφετος
* Άνταμ Γουέικμαν
 |
|  |
| Ηχογραφήσεις σε στούντιο | 
* *Black Sabbath* (1970)
* *Paranoid* (1970)
* *Master of Reality* (1971)
* *Volume 4* (1972)
* *Sabbath Bloody Sabbath* (1973)
* *Sabotage* (1975)
* *Technical Ecstasy* (1976)
* *Never Say Die* (1978)
* *Heaven and Hell* (1980)
* *Mob Rules* (1981)
* *Born Again* (1983)
* *Seventh Star* (1986)
* *The Eternal Idol* (1987)
* *Headless Cross* (1989)
* *TYR* (1990)
* *Dehumanizer* (1992)
* *Cross Purposes* (1994)
* *Forbidden* (1995)
* *13* (2013)
 |
|  |
| Ζωντανές ηχογραφήσεις | 
* *Live Evil*
* *Cross Purposes Live*
* *Reunion*
* *Past Lives*
* *Live at Hammersmith Odeon*
 |
|  |
| Συλλογές | 
* *We Sold Our Soul for Rock 'n' Roll*
* *The Sabbath Stones*
* *Symptom of the Universe: The Original Black Sabbath 1970-1978*
* *Black Box: The Complete Original Black Sabbath (1970-1978)*
* *Greatest Hits 1970-1978*
* *Black Sabbath: The Dio Years*
* *The Rules of Hell*
 |
|  |
| Τραγούδια | 
* *Black Sabbath*
* *War Pigs*
* *Paranoid*
* *Iron Man*
* *Children of the Grave*
* *Heaven and Hell*
 |
|  |
| Σχετικά άρθρα | 
* Deep Purple
* Rainbow
* Whitesnake
* Trapeze
* Dio
* WhoCares
* Heaven and Hell
* Μάρτιν Μπερτς
* Quartz
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Heaven and Hell |
| --- |
|  |
| 
* **Ρόνι Τζέιμς Ντίο**
* **Τόνι Αϊόμι**
* **Γκίζερ Μπάτλερ**
* **Βίνι Άπις**
 |
|  |
| Ηχογραφήσεις σε στούντιο | 
*The Devil You Know* (2009) |
|  |
| Ζωντανές ηχογραφήσεις | 
* *Live from Radio City Music Hall* (2007)
* *Neon Nights: 30 Years of Heaven & Hell* (2010)
 |
|  |
| Σχετικά άρθρα | 
* Black Sabbath
* Dio
* Μπιλ Γουόρντ
* Γκλεν Χιουζ
* *Heaven and Hell (άλμπουμ)*
* *Black Sabbath: The Dio Years*
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 54335469
* **Europeana**: agent/base/63944
* LCCN: n96015940
* ISNI: 0000 0000 8133 3157
* GND: 130337749
* SUDOC: 079460909
* BNF: cb139310887 (data)
* BIBSYS: 6088057
* MusicBrainz: e5fa0175-2e93-4ca7-90c3-33f239381252
* NDL: 001117366
* NKC: ola2002151393
* ICCU: MODV263618

 |

 |