Συντεταγμένες: 35°20′49″N 24°58′18″E﻿ / ﻿35.34694°N 24.97167°E﻿ / 35.34694; 24.97167

Το **Μάραθος** είναι ορεινό χωριό στις βορειοανατολικές ρίζες του Ψηλορείτη και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Μαλεβιζίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Μαλεβιζίου του νομού Ηρακλείου και παλαιότερα στην Επαρχία Μυλοποτάμου.

Γεωγραφία
---------

Το Μάραθος βρίσκεται στο 20,3 χλμ. της παλιάς οδικής αρτηρίας προς Χανιά σε πετρώδη βουνό στις ρίζες του Ψηλορείτη και σε υψόμετρο 406 μέτρα. Στα βορειοανατολικά στο ύψωμα Βασιλικός υπάρχει πηγή. Στην τοποθεσία Άσπρο Μασχάλι βρίσκεται βιότοπος. Αξιοθέατο είναι και ο Μαραθιανός ποταμός. Εντυπωσιακά είναι και τα σπήλαια Δόξα και Αρκαλόσπηλιος.Επισης μπορείτε να βρείτε πριν την είσοδο σας στο Μάραθος το όρος του Στρούμπουλα που θεωρείται η βορειοανατολική επέκταση του όρους Ίδη (Ψηλορείτης) .

Οικονομία
---------

Οι κάτοικοι απασχολούνται με την αμπελοκαλλιέργεια, την ελαιοκομία και με τη μελισσοκομία. Παράγει λάδι και την περίφημη σταφιδολιά.

Πολιτισμός
----------

Ενεργός είναι ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού, ενώ υπάρχει και σύλλογος Γυναικών, με το όνομα «Το ξομπλιαστό κουλουράκι». Το όνομα του τελευταίου παραπέμπει στο έθιμο των κουμπαροκούλουρων, τα οποία χαρίζονται στον κουμπάρο ή στο νονό. Κάθε χειμώνα γίνεται η γιορτή της σταφιδολιάς, οπότε οι παριστάμενοι γεύονται νοστιμιές της παραδοσιακής κουζίνας.. Στο Μάραθο επίσης λειτουργούν περιφερειακό ιατρείο, νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο και αστυνομικός σταθμός.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Το 1583 αναφέρεται από τον Καστροφύλακα με το όνομα *Maratto* με 54 κατοίκους στην επαρχία Μυλοποτάμου. Στην επαρχία Μυλοποτάμου υπαγόταν έως και τις αρχες του 20ου αιώνα. Διαθέτει αστυνομικό σταθμό και αγροτικό ιατρείο. Η ονομασία του οικισμού είναι προελληνική και προέρχεται από το φυτό μάραθος. Στον οικισμό βρίσκονται οι ναοί του Αγίου Χαραλάμπους και του Αγίου Γεωργίου το εκκλησάκι της Παναγίας και τέλος Η μεγαλύτερη εκκλησία του χωριού Άγιοι Πάντες. Επίσης, εντός του χωριού βρίσκεται το μνημείο για τους πεσόντες από τους Γερμανούς, το μνημείο του καταδρομέα Ηλία Τούλη που έπεσε -άδικα- τον Ιούλιο του 1974 στην Κύπρο, και στο δρόμο προς το Φόδελε το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα, που χρονολογείται από τον 16ο αιώνα.

Διοικητικά στοιχεία
-------------------

Ως οικισμός αναφέρεται το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Φόδελε και το 1927 στο ΦΕΚ 39Α - 12/03/1927 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, αποτελεί κοινότητα που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Τυλίσου του Δήμου Μαλεβιζίου. Σύμφωνα την απογραφή του 2011 απογράφησαν 351 κάτοικοι.

Δείτε: ***Κοινότητα Μαράθου***

Μαραθιανοί
----------

* Δημήτρης Βλαντάς: υπουργός

Βιβλιογραφία
------------

* *Το Ηράκλειον και ο νομός του*. Ηράκλειο: Νομαρχία Ηρακλείου. 1971.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Ιστοσελίδα Δήμου Τυλίσου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Δεκεμβρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 11 Μαρτίου 2008.
2. ↑  Καστροφύλακας, Κ 172, 1583
3. ↑  «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 28 Μαΐου 2023.
4. ↑  «e-nomothesia: Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας».
5. ↑  «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10866 (σελ. 392 του pdf)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μαλεβιζίου (ανά δημοτική ενότητα) |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Γαζίου | 
* Αγία Πελαγία
* Άγιοι Θεόδωροι
* Άγιος Γεώργιος ο Μεθυστής
* Άγιος Δημήτριος
* Αμμούδι
* Άνω Καλέσια
* Αχλάδα
* Γάζι
* Καβροχώρι
* Κάτω Καλέσια
* Καπετανάκι Μετόχι
* Κολλυβάς
* Λινοπεράματα
* Λυγαριά
* Μαδές
* Μονή Αγίου Παντελεήμονος
* Μονή Σαββαθιανών
* Μονοναύτης
* Ξηρόκαμπος
* Παλαιόκαστρο
* Παντάνασσα
* Παραλία Φόδελε
* Πλαϊτης
* Ροδιά
* Σκαφιδαράς
* Τίμιος Σταυρός
* Φόδελε
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κρουσώνα | 
* Αγία Ειρήνη
* Κιθαρίδα
* Κρουσώνας
* Κορφές
* Κάτω Λουτράκι
* Λουτράκι
* Σάρχος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυλίσου | 
* Αηδονοχώρι
* Αστρινό
* Αστυράκι
* Γωνίες
* Δαμάστα
* Καμαράκι
* Καμάρι
* Καμαριώτης
* Κεραμούτσι
* Μάραθος
* Μονή
* Τύλισος
 |
|  |
| 
* Έδρα: Γάζι
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μαλεβιζίου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Γαζίου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Γαζίου | 
* Άγιοι Θεόδωροι
* Άγιος Γεώργιος ο Μεθυστής
* Γάζι
* Καβροχώρι
* Κολλυβάς
* Σκαφιδαράς
* Τίμιος Σταυρός
 |
|  |
| Κοινότητα Αχλάδας | 
* Αγία Πελαγία
* Αμμούδι
* Αχλάδα
* Λυγαριά
* Μαδές
* Μονοναύτης
* Ξηρόκαμπος
 |
|  |
| Κοινότητα Καλεσιών | 
* Άνω Καλέσια
* Κάτω Καλέσια
 |
|  |
| Κοινότητα Ροδιάς | 
* Άγιος Δημήτριος
* Καπετανάκι Μετόχι
* Λινοπεράματα
* Μονή Σαββαθιανών
* Παλαιόκαστρο
* Παντάνασσα
* Πλαϊτης
* Ροδιά
 |
|  |
| Κοινότητα Φόδελε | 
* Μονή Αγίου Παντελεήμονος
* Παραλία Φόδελε
* Φόδελε
 |

 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κρουσώνος | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Κρουσώνος | 
* Αγία Ειρήνη
* Κιθαρίδα
* Κρουσώνας
 |
|  |
| Κοινότητα Κορφών | 
* Κορφές
 |
|  |
| Κοινότητα Λουτρακίου | 
* Κάτω Λουτράκι
* Λουτράκι
 |
|  |
| Κοινότητα Σάρχου | 
* Σάρχος
 |

 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυλίσου | 

|  |  |
| --- | --- |
| Κοινότητα Αηδονοχωρίου | 
* Αηδονοχώρι
 |
|  |
| Κοινότητα Αστυρακίου | 
* Αστυράκι
* Καμαράκι
 |
|  |
| Κοινότητα Γωνιών Μαλεβιζίου | 
* Γωνίες
 |
|  |
| Κοινότητα Δαμάστας | 
* Αστρινό
* Δαμάστα
 |
|  |
| Κοινότητα Καμαρίου | 
* Καμάρι
 |
|  |
| Κοινότητα Καμαριώτου | 
* Καμαριώτης
 |
|  |
| Κοινότητα Κεραμουτσίου | 
* Κεραμούτσι
 |
|  |
| Κοινότητα Μαράθου | 
* Μάραθος
 |
|  |
| Κοινότητα Μονής | 
* Μονή
 |
|  |
| Κοινότητα Τυλίσου | 
* Τύλισος
 |

 |
|  |
| 
* Έδρα: Γάζι
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Τυλίσου |
| --- |
|  |
| 
* Τύλισος
* Αηδονοχώρι
* Αστυράκι
* Γωνιές
* Δαμάστα
* Καμάρι
* Καμαριώτης
* Κεραμούτσι
* Μάραθος
* Μονή
 |

 |