Ο **Τίμαιος** είναι φιλοσοφικός διάλογος του Πλάτωνα, που εμφανίζεται ως συνέχεια κατά κάποιο τρόπο της Πολιτείας του Πλάτωνα. Ο Σωκράτης ανοίγει τη συζήτηση με αναφορά στα βασικά σημεία που εξέθεσε στην ίδια συντροφιά προσώπων την προηγούμενη ημέρα [17b-19b] και η ανακεφαλαίωση που γίνεται συμπίπτει απολύτως με τα περιεχόμενα των πρώτων πέντε βιβλίων (A-E) της "Πολιτείας". Ο Κικέρων μετέφρασε ή (διασκεύασε) τον *Τίμαιο*, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του έργου του έχει χαθεί.

Δομή του διαλόγου
-----------------

Το έργο χωρίζεται σε τρία ευδιάκριτα μέρη:  

α) την εισαγωγική ανακεφαλαίωση των περιεχομένων των πρώτων πέντε βιβλίων της "Πολιτείας" [172-19b] από τον Σωκράτη με έκφραση της έντονης επιθυμίας υλοποίησης της θεωρίας σε συγκεκριμένα επιτεύγματα [19b-20c].  

β) την αφήγηση του Κριτία με τη φημολογούμενη αντίσταση και νίκη της Αθήνας κατά των βασιλέων της Ατλαντίδας (20c-26d) και   
 
γ) την κοσμολογική ομιλία του Τίμαιου χωρίς παρεμβολές προσώπων του ακροατηρίου του εκτός από κάποιες σποραδικές παρεμβολές του Σωκράτη με λόγια συγκατάθεσης [27c-92c].

Προκαταρτικός μύθος
-------------------

Σε ένα προκαταρκτικό μύθο, ο Κριτίας αφηγείται την κατάκτηση από τους Αθηναίους της αυτοκρατορίας της Ατλαντίδας, μιας Ηπείρου που, σύμφωνα με τον μύθο, βρισκόταν δυτικά από τις Ηράκλειες στήλες (Γιβραλτάρ) και η οποία βυθίστηκε στη θάλασσα. Ο μύθος συνεχίζεται στο διάλογο Κριτίας.

Η ομιλία του Τίμαιου
--------------------

Στην τοιχογραφία της Σχολής των Αθηνών, ο Ραφαήλ απεικόνισε τον Πλάτωνα να κρατά στο χέρι του το κείμενο του Τίμαιου, που θεωρείται το σημαντικότερο έργο του
Η αφήγηση του Τίμαιου εισάγει δύο αρχές:

Τα αισθητά ανήκουν στον κόσμο της *γενέσεως*, είναι δημιουργημένα. Επίσης, κάθε δημιουργημένη υπόσταση, κάθε γιγνόμενον, έχει κάποια αιτία. Η αιτία του αισθητού κόσμου είναι *δημιουργός*, που, όπως κάθε τεχνίτης, εργάζεται με βάση κάποιο υπόδειγμα. Ο δημιουργός, ως άριστος, επέλεξε το υπόδειγμα, το οποίο, επειδή συγκεντρώνει κάθε είδους ωραιότητητα και τελειότητα, είναι ποιοτικώς υπέρτερο και συνεπώς αιώνιο και αμετάβλητο. Δημιουργήθηκε, λοιπόν, ο αισθητός κόσμος ως εικόνα του αιώνιου και άριστου υποδείγματος.

Επιδράσεις στους μεταγενέστερους
--------------------------------

Ο Τίμαιος αποτελεί απόπειρα για ερμηνεία της φύσης, υπό την ευρύτερη έννοιά της, με βάση την αριθμητική και τη γεωμετρία. Η επίδρασή του ήταν ισχυρή από την αρχαιότητα και παρέμεινε μέχρι τους νεότερους χρόνους. Οι διατυπώσεις της Πλατωνικής κοσμογονίας, η διερεύνηση των οντολογικών περιοχών σε σχέση με τον αισθητό κόσμο, έργο και εικόνα της θεότητας, η κίνηση της κοσμικής ψυχής, η αναγωγή της φυσικής επιστήμης στα μαθηματικά κλπ. είναι αντικείμενα που άσκησαν σημαντική επίδραση στο έργο των Καρτέσιου, Λάιμπνιτς, Σπινόζα κ.ά.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Πλάτων, Τίμαιος και Κριτίας, σ. 24 έκδ. Κάκτος ISBN 960-352-194-9

Βιβλιογραφία
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Wikisource logoWikisource logo | Στη Βικιθήκη υπάρχει υλικό που έχει σχέση με το θέμα:  **Τίμαιος** |

* Πλούταρχος, Ηθικά, Περί της εν Τιμαίω ψυχογονίας, εκδ. Κάκτος
* Κ.Δ. Γεωργούλης, Τίμαιος, Κριτίας, άρθρα για τους διαλόγους στο Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου».
* Taylor A.E. Πλάτων. Ο άνθρωπος και το έργο του, μετ. Ιορδ. Αρζόγλου, Αθήνα 1990
* Πλάτων, Τίμαιος ή Περί φύσεως, φυσικός, εκδ. Ζήτρος, 2010 ISBN 978-960-463-086-8

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Έργα του Πλάτωνα |
| --- |
|  |
| Χωρίς διάλογο | 
* Απολογία
* Επιστολές
 |
|  |
| Σχετικά με τη θανάτωση του Σωκράτη | 
* Ευθύφρων
* Απολογία
* Κρίτων
* Φαίδων
 |
|  |
| Με διάλογο | 
* Γοργίας
* Ευθύφρων
* Ευθύδημος
* Θεαίτητος
* Ιππίας ελάσσων
* Ίων
* Κρατύλος
* Κριτίας
* Κρίτων
* Λάχης
* Λύσις
* Μενέξενος
* Μένων
* Νόμοι
* Παρμενίδης
* Πολιτεία
* Πρωταγόρας
* Πολιτικός
* Σοφιστής
* Συμπόσιον
* Τίμαιος
* Φαίδων
* Φαίδρος
* Φίληβος
* Χαρμίδης
 |
|  |
| Αμφισβητούμενα | 
* Θεάγης
* Ίππαρχος
* Όροι
 |
|  |
| Μη γνήσια | 
* Αλκιβιάδης Α´
* Αλκιβιάδης Β´
* Ιππίας μείζων
* Επινομίς
* Ερασταί
* Κλειτοφών
* Μίνως
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πλάτωνος Μύθοι |
| --- |
|  |
| Πρώτη κατάσταση του ανθρώπου | 
* Ο επί κρόνου βίος
* Μύθος του Πρωταγόρα
 |
|  |
| Ερωτικός | 
* Ο μύθος της Διοτίμας
* Ο μύθος του Αριστοφάνη
 |
|  |
| Ο μύθος της Ατλαντίδας | 
Ο μύθος της Ατλαντίδας |
|  |
| Ο αστερισμός των επτά μύθων | 
* Το μαγικό δαχτυλίδι του Γύγη
* Τα τρία ανθρώπινα γένη
* Ο κριματισμένος τύραννος
* Οι κύκνοι και το τελευταίο άσμα τους
* Βορέας και Ωρύθεια
* Ο μύθος των τζιτζικιών
* Ο Θευθ ανακαλύπτει το αλφάβητο
 |
|  |
| Οι ψυχές στη Άδη | 
* Ο μύθος του Ηρός
* Το φτερωτό άρμα της ψυχής
 |
|  |
| Η εικόνα του σπηλαίου | 
Η εικόνα του σπηλαίου |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 178970449
* LCCN: n83135110
* GND: 4126337-6
* SELIBR: 260408
* SUDOC: 027422240
* BNF: cb12010394n (data)

 |

 |