**Νούνκι** (*Nunki*) είναι η ιδιαίτερη ονομασία του αστέρα **σ (σίγμα) Τοξότη** (*Sigma Sagittarii*, *σ Sgr*), που είναι ο δεύτερος φωτεινότερος στον αστερισμό Τοξότη, μετά τον ε Τοξότη. Ως αστέρας δεύτερου μεγέθους είναι εύκολα ορατός με γυμνό μάτι, ακόμα και σε περιοχές με μέτρια φωτορύπανση.

Ονομασίες και ιστορία
---------------------

Το όνομα Nunki ήταν το ασσυριακό ή βαβυλωνιακό όνομα του αστέρα, που διαβάστηκε από αρχαιολόγους και έγινε γνωστό από το έργο του R.H. Allen *Star Names*. Το 2016 η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU) οργάνωσε μια ομάδα εργασίας για να επισημοποιήσει εναλλακτικές ονομασίες αστέρων Η ομάδα ενέκρινε το όνομα *Nunki* για τον σ Τοξότη στις 21 Αυγούστου 2016 και έτσι περιέχεται σήμερα στον «Κατάλογο των Εγκεκριμένων από την IAU Ονομάτων Αστέρων».

Ωστόσο, στον κατάλογο αστέρων στο *Calendarium* του Al Achsasi al Mouakket, ο σ Τοξότη αναφέρεται με το όνομα **Thanih al Sadirah**, δηλαδή «η Δεύτερη Σαντιρά» (στη λατινική μεταγράφηκε ως **Secunda τού al Sadirah**), και για τούτο αναφέρεται κάποτε και ως **Sadira**. Αυτό οφείλεται στο ότι παραδοσιακά οι Άραβες ονόμαζαν τη συστάδα των αστέρων φ, ζ, χ και τ Τοξότη *Al Naʽām al Ṣādirah* (النعم السادرة), δηλαδή «οι επιστρέφουσες στρουθοκάμηλοι».

Μαζί με τους αστέρες γ, δ, ε, ζ, λ, τ και φ Τοξότη, ο σ Τοξότη συναποτελεί το χαρακτηριστικό του αστερισμού σχήμα («συνάστρωση») της τσαγιέρας, με τον σ να βρίσκεται στη θέση του άνω (βόρειου) μέρους του χερουλιού της.

Στην αρχαία Κίνα, η λέξη 斗 (Dǒu), δηλαδή η «κουτάλα», αποδιδόταν στην ομάδα των σ, φ, λ, μ, τ και ζ Τοξότη. Ο ίδιος ο σ ήταν έτσι γνωστός ως 斗宿四 (Dǒu Sù sì), δηλαδή ο «Τέταρτος αστέρας της Κουτάλας».

Αστροφυσικά δεδομένα
--------------------

Ο σ Τοξότη κατατάσσεται στον φασματικό τύπο B2.5 V, δηλαδή των γαλανόλευκων νάνων της Κύριας Ακολουθίας (έχει δείκτη χρώματος B−V = −0,204) Η απόλυτη βολομετρική λαμπρότητά του (φωτιστική ισχύς) είναι 3.300 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου, που αντιστοιχεί σε απόλυτο μέγεθος −2,17, ενώ η επιφανειακή θερμοκρασία του ανέρχεται σε 18.890 K. Επιπλέον, έχει ανιχνευθεί εκπομπή ακτίνων Χ από αυτόν τον αστέρα, με εκτιμώμενη συνολική εκπεμπόμενη ισχύ στις ακτίνες Χ ίση με 1,2 × 1021 βατ. Τα θεωρητικά υπολογιζόμενα απόλυτα δεδομένα του σίγμα Τοξότη είναι μάζα 7,8 φορές η ηλιακή, διάμετρος 4,5 φορές η διάμετρος του Ήλιου και ηλικία 31 ως 32 εκατομμύρια έτη. Ο αστέρας πλησιάζει τη Γη και το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 11,2 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο (40.320 χιλιόμετρα την ώρα).

Ο κυρίως σ έχει έναν συνοδό (αμυδρότερο αστέρα) δεκάτου μεγέθους, σε απόσταση 5,2 λεπτών της μοίρας.

Επειδή κείται μόλις 3,45 μοίρες νότια της εκλειπτικής, ο σίγμα Τοξότη υφίσταται επιπροσθήσεις από τη Σελήνη και σπανίως από κάποιον πλανήτη. Η τελευταία επιπρόσθηση του αστέρα από πλανήτη συνέβη στις 17 Νοεμβρίου 1981, όταν αποκρύβηκε από την Αφροδίτη. Ο σ Τοξότη είναι ο φωτεινότερος (όπως φαίνεται από τη Γη) αστέρας που μπορεί να υποστεί επιπρόσθηση από εξωτερικό πλανήτη μεταξύ του 5000 π.Χ. και του 5000 μ.Χ.. Συγκεκριμένα όμως, μόνο ο Άρης μπορεί να το κάνει, και εξαιρετικά σπάνια: η τελευταία φορά που έγινε ορατή από τη Γη μια τέτοια επιπρόσθηση ήταν στις 3 Σεπτεμβρίου του έτους 423 μ.Χ..

Παραπομπές
----------

1. ↑  Perryman, M.A.C.; Lindegren, L.; Kovalevsky, J.; Hoeg, E.; Bastian, U.; Bernacca, P.L.; Crézé, M.; Donati, F. *και άλλοι*. (Ιούλιος 1997), «The Hipparcos Catalogue», *Astronomy and Astrophysics* **323**: L49–L52
2. ↑  van Leeuwen, F. (Νοέμβριος 2007). «Validation of the new Hipparcos reduction». *Astronomy and Astrophysics* **474** (2): 653–664. doi:10.1051/0004-6361:20078357. Bibcode: 2007A&A...474..653V.
3. 1 2  «Naming Stars». IAU.org. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2017.
4. ↑  Allen, Richard Hinckley, *Star Names, their lore and meaning*, σελ. 359
5. ↑   *IAU Working Group on Star Names (WGSN)*, International Astronomical Union, ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2016
6. ↑  Knobel, E.B. (Ιούνιος 1895). «Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of Mohammad Al Achsasi Al Mouakket». *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **55** (8): 430. doi:10.1093/mnras/55.8.429. Bibcode: 1895MNRAS..55..429K.
7. ↑  Allen, R.H. (1963). *Star Names: Their Lore and Meaning* (Reprint έκδοση). Νέα Υόρκη: Dover Publications Inc. σελ. 355. ISBN 0-486-21079-0. Ανακτήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2012.
8. ↑  
«Teapot». constellation-guide.com. Ανακτήθηκε στις 13 Μαΐου 2017.
9. ↑  «AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網, 2006 年 5 月 11 日». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαΐου 2011. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2018.
10. ↑  Houk, Nancy (1979), «Michigan catalogue of two-dimensional spectral types for the HD stars», *Michigan Catalogue of Two-dimensional Spectral Types for the HD stars. Volume\_3. Declinations -40\_ƒ0 to -26\_ƒ0* (Ann Arbor, Michigan: Dept. of Astronomy, University of Michigan) **3**
11. ↑  James B. Kaler, *NUNKI (Sigma Sagatarii)*, University of Illinois, ανακτήθηκε στις 2012-01-31
12. ↑  Zorec, J.; Cidale, L.; Arias, M.L.; Frémat, Y.; Muratore, M.F.; Torres, A.F.; Martayan, C.; Martayan, C. (Ιούλιος 2009), «Fundamental parameters of B supergiants from the BCD system. I. Calibration of the (λ\_1, D) parameters into Teff», *Astronomy and Astrophysics* **501** (1): 297–320, doi:10.1051/0004-6361/200811147
13. ↑  Cassinelli, J.P.; Cohen, D.H.; Macfarlane, J.J.; Sanders, W.T.; Welsh, B.Y. (Φεβρουάριος 1994), «X-ray emission from near-main-sequence B stars», *Astrophysical Journal, Part 1* **421** (2): 705–717, doi:10.1086/173683
14. ↑  Mason, Brian D.; Wycoff, Gary L.; Hartkopf, William I.; Douglass, Geoffrey G.; Worley, Charles E. (2001). «The 2001 US Naval Observatory Double Star CD-ROM. I. The Washington Double Star Catalog». *The Astronomical Journal* **122** (6): 3466. doi:10.1086/323920. Bibcode: 2001AJ....122.3466M. .
15. ↑  Können, G.P.; Van Maanen, J. (Απρίλιος 1981). «Planetary occultations of bright stars.». *Journal of the British Astronomical Association* **91**: 148–157. Bibcode: 1981JBAA...91..148K.

  



|  |  |
| --- | --- |
| CC-BY-SA Μετάφραση | Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Sigma Sagittarii  της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 4.0. (ιστορικό/συντάκτες). |