**Eskom** είναι η δημόσια επιχείρηση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Νότιας Αφρικής. Ιδρύθηκε το 1923 υπό την ονομασία **Επιτροπή Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας** (ή στα αγγλικά, Electricity Supply Commission - ESCOM). Είναι γνωστή και με το ακρωνύμιο **EVKOM** από το Elektrisiteitsvoorsieningskommissie που σημαίνει Επιτροπή Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας στα αφρικάανς.

Η επιχείρηση ιδρύθηκε σύμφωνα με τον Νόμο Ηλεκτρικής Ενέργειας του 1922. Η Eskom εκπροσωπεί τη Νότια Αφρική στο Δίκτυο Ηλεκτρικής Ενέργειας της Νότιας Αφρικής. Η επιχείρηση είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας στην Αφρική. Είναι η μεγαλύτερη νοτιοαφρικάνικη κρατική εταιρεία. Είναι μια από τις δέκα μεγαλύτερες επιχειρήσεις ηλεκτρικής ενέργειας του κόσμου όσον αφορά τη χωρητικότητα παραγωγής και τις πωλήσεις. Η Eskom διαχειρίζεται γνωστούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, όπως ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Μεντούπι στο Λεφαλάλε, ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Κουσίλε στο Βίτμπανκ, ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας Κένταλ και ο σταθμός παραγωγής πυρηνικής ενέργειας Κέμπεργκ στην επαρχία Δυτικού Ακρωτηρίου. Ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος Κέμπεργκ είναι το μόνο εργοστάσιο παραγωγής πυρηνικής ενέργειας της Αφρικής. Η εταιρεία χωρίζεται σε τμήματα παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικού ρεύματος. Η Eskom παράγει περίπου το 95% of του ηλεκτρικού ρεύματος της Νότιας Αφρικής, το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 45% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει η Αφρική, και παράγει το 42% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της Νότιας Αφρικής.

Το 2019 ανακοινώθηκε ότι η Eskom θα διασπαστεί σε τρεις κρατικές εταιρείες λόγω των τεράστιων χρεών της και της χαμηλής αξιοπιστίας της προμήθειας ηλεκτρικού ρεύματος.

Ιστορία
-------

Πριν από την ίδρυση της Eskom, η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος κυριαρχούσε από δήμους και ιδιωτικές εταιρείες. Η πόλη του Κίμπερλυ ήταν ένας από τους πρώτους χρήστες δημόσιας ηλεκτρικής ενέργειας όταν εγκατέστησε ηλεκτρικούς φωτεινούς σηματοδότες το 1882 για τη μείωση της εγκληματικότητας τη νύχτα. Ακολούθησε το Κέιπ Τάουν το 1895 με την κατασκευή των Graaff Electric Lighting Works για την τροφοδοσία 775 φώτων δρόμου.

Η Eskom ιδρύθηκε με μια κοινοβουλευτική πράξη, συγκεκριμένα τον νόμο περί ηλεκτρικής ενέργειας του 1922, ο οποίος επέτρεψε στο συμβούλιο ελέγχου ηλεκτρικής ενέργειας να διορίσει τον Hendrik Johannes van der Bijl ως πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου. Η εταιρεία άλλαξε το όνομά της συνδυάζοντας τα δύο ακρωνύμια στο προηγούμενο όνομά της (ESCOM και EVKOM) το 1987 για να γίνουν γνωστά ως Eskom.

Ο νόμος για την ηλεκτρική ενέργεια ανέφερε ότι η Eskom μπορούσε να πουλήσει ηλεκτρική ενέργεια μόνο στο κόστος και εξαιρέθηκε από το φόρο με την εταιρεία να αντλεί αρχικά κεφάλαια μέσω της έκδοσης ομολόγων, εκδίδοντας αργότερα δάνεια με εγγύηση. Ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Congella με καύση άνθρακα στο Ντέρμπαν και ο σταθμός παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος Salt River στο Κέιπ Τάουν ήταν οι πρώτοι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που κατασκευάστηκαν από την Eskom, οι οποίοι ολοκληρώθηκαν στα μέσα του 1928 

Ένας από τους πρώτους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Eskom ήταν ένας σταθμός 128 MW με καύση άνθρακα στη Witbank που ολοκληρώθηκε το 1935 για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στη μεταλλευτική βιομηχανία. Το εργοστάσιο κατασκευάστηκε και λειτουργεί σε συνεργασία με τους ιδιόκτητους Victoria Falls και Transvaal Power Company, οι οποίοι κατείχαν έναν αριθμό άλλων σταθμών παραγωγής ενέργειας σε ολόκληρη τη χώρα. Χάρη στην κρατική υποστήριξη, η Eskom κατάφερε να εξαγοράσει το Victoria Falls και την Transvaal Power Company το 1948 έναντι 14,5 εκατομμυρίων £ (περίπου ισοδύναμο με 2,55 δισεκατομμύρια £ το 2017). Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Νότια Αφρική αντιμετώπισε ελλείψεις ηλεκτρικού ρεύματος που οδήγησαν στην Eskom να διαπραγματευτεί συμφωνίες εξοικονόμησης ενέργειας με την εξορυκτική βιομηχανία τον Ιούνιο του 1948.

Πρώτη περίοδος επέκτασης: 1960-1994
-----------------------------------

```
Από το 1960 έως το 1990, η Eskom αύξησε την εγκατεστημένη παραγωγική της ισχύ από 4.000 MW σε 40.000 MW, ώστε να συμβαδίσει με την ταχεία οικονομική ανάπτυξη της δεκαετίας του 1960 και του 70. [9] : 4 Κατά την ίδια περίοδο, η Eskom δημιούργησε ένα εθνικό δίκτυο ισχύος 400 kV. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου η εταιρεία δημιούργησε έναν αριθμό μεγάλων τυποποιημένων σταθμών παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα που θα μπορούσαν να παράγουν ενέργεια με πολύ χαμηλό κόστος λόγω των μεγάλων οικονομιών κλίμακας. Αυτά τα εργοστάσια ήταν γνωστά ως "έξι πακέτα" για τις 6 μεγάλες μονάδες γεννήτριας που είχαν σχεδιαστεί για να φιλοξενήσουν. 
```

Το 1974 δόθηκε εντολή στην εταιρεία να ξεκινήσει τις εργασίες για τον πυρηνικό σταθμό Koeberg για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στο Κέιπ Τάουν και τη διευκόλυνση της διευκόλυνσης του πυρηνικού προγράμματος της κυβέρνησης της Νότιας Αφρικής.

Το 1981 η Eskom συμμετείχε σε ένα από τα πρώτα μεγάλα οικονομικά της σκάνδαλα όταν ο Βοηθός Αρχηγός Λογιστής κατασχέθηκε κατάχρηση 8 εκατομμυρίων RR από την εταιρεία (ισοδύναμο με περίπου 164,37 εκατομμύρια R 2018 το 2018).

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, η εταιρεία προσπάθησε να αυξήσει τα ηλεκτρικά τιμολόγια για να πληρώσει για τα μεγάλα σχέδια επέκτασής της. Λόγω της οικονομικής της κατάστασης, η κυβέρνηση διόρισε τον Δρ WJ de Villiers να προεδρεύει μιας επιτροπής που συνέστησε ορισμένες οικονομικές και οργανωτικές αλλαγές για την εταιρεία να υιοθετήσει. Αυτό οδήγησε την εταιρεία να εγκαταλείψει τον μη κερδοσκοπικό της στόχο και να συγκεντρώσει κεφάλαια με τη λήψη διεθνών δανείων. Ο αριθμός των εργαζομένων της Eskom μειώθηκε επίσης από 66.000 σε 60.000 στα τέλη της δεκαετίας του 1980. 

Εκλογική περίοδος μετά το 1994: 1994-2007 
Μετά τις δημοκρατικές εκλογές το 1994 και την έναρξη της κυβέρνησης Μαντέλα, η εταιρεία άλλαξε την εστίαση στην ηλεκτροδότηση προηγουμένως παραμελημένων κατοικιών και στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλού κόστους για οικονομική ανάπτυξη. Μετά την έγκριση του τροποποιητικού νόμου Eskom του 1998, οι εξουσίες της κυβέρνησης να επηρεάσουν την εταιρική πολιτική και οι επενδυτικές αποφάσεις επεκτάθηκαν σε μεγάλο βαθμό. [9] : 8–9 Λόγω της απόπειρας ιδιωτικοποίησης της Eskom από την κυβέρνηση της Νοτίου Αφρικής στα τέλη της δεκαετίας του 1990 κατά τη διάρκεια της διοίκησης του προέδρου Thabo Mbeki, Τα αιτήματα της Eskom για προϋπολογισμό για την κατασκευή νέων σταθμών απορρίφθηκαν. Αφού αποχώρησε από την προεδρία, ο Μμπέκι θα δηλώσει αργότερα τον Δεκέμβριο του 2007 ότι πρόκειται για σφάλμα που είχε αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία της Νοτίου Αφρικής.

Οικονομικά προβλήματα
---------------------

Τον Ιανουάριο του 2008, η Eskom εισήγαγε αμφιλεγόμενα την "απόρριψη φορτίου", την προγραμματισμένη διακοπή ρεύματος βάσει ενός εναλλασσόμενου χρονοδιαγράμματος, σε περιόδους όπου η μικρή τροφοδοσία απειλεί την ακεραιότητα του δικτύου. Η διαχείριση από την πλευρά της ζήτησης επικεντρώθηκε στην ενθάρρυνση των καταναλωτών να εξοικονομούν ενέργεια κατά τις περιόδους αιχμής, προκειμένου να μειωθεί η επίπτωση της απόρριψης φορτίου. Μετά την εθνική έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας το 2007, η Eskom ξεκίνησε ένα επιθετικό πρόγραμμα επέκτασης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας κατά τη διοίκηση του προέδρου Jacob Zuma. Η διοίκηση Zuma αποφάσισε να επικεντρώσει τις προσπάθειες επέκτασης στην κατασκευή επιπλέον μεγάλης κλίμακας μονάδων παραγωγής ενέργειας με έξι άνθρακα. [14]

Το 2016, η Eskom δήλωσε ότι προτίθεται να επιδιώξει μια πυρηνική λύση για την έλλειψη ενέργειας της χώρας. Σύμφωνα με προβλέψεις από τα τέλη του 2016, η χρήση πυρηνικής ενέργειας θα παρείχε πάνω από 1000GW ισχύος έως το 2050. Κατά την προετοιμασία, η εταιρεία ξεκίνησε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για 100 τεχνικούς, μηχανικούς και τεχνίτες που θα τους πιστοποιήσουν ως πυρηνικούς φορείς. [15] Τον Ιανουάριο του 2018, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Eskom δήλωσε ότι η εταιρεία δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά νέα, μετά από πτώση 34% στα ενδιάμεσα κέρδη λόγω της μείωσης των πωλήσεων και της αύξησης του κόστους χρηματοδότησης. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα συνεχίσει το σχέδιο αλλά πιο αργά. [16]

Το 2017, το Eskom ήταν το επίκεντρο ενός μεγάλου σκάνδαλου διαφθοράς που αφορούσε την οικογένεια Gupta και τη διοίκηση του τότε Προέδρου Jacob Zuma.

Ο Εθνικός Ρυθμιστής Ενέργειας της Νότιας Αφρικής απέρριψε αίτηση της Eskom για αύξηση των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας κατά 19,9% στο μέλλον για το οικονομικό έτος 2018/19. Αντίθετα, η ρυθμιστική αρχή χορήγησε αύξηση 5,2% και έδωσε μια λίστα με τους λόγους για τους οποίους αρνήθηκε να χορηγήσει υψηλότερα τιμολόγια, όπως δήλωσε η εφημερίδα της Νοτιοαφρικανικής εφημερίδας Business Day ζωγράφισε "μια εικόνα αναποτελεσματικότητας, ανακριβούς πρόβλεψης και υπέρβασης κόστους" στο ηλεκτρικό δίκτυο. Μέρος της άρνησης ήταν η διαπίστωση ότι η Eskom είχε επιπλέον 6.000 υπαλλήλους που δεν χρειάζονταν, με κόστος την εταιρεία 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. [17]

Τον Φεβρουάριο του 2019, λίγο μετά την ανακοίνωση της κυβέρνησης ότι η εταιρεία θα διαλυθεί, η Eskom ξεκίνησε έναν άλλο γύρο έκτακτης ανάγκης απόρριψης φορτίου. Η Eskom δήλωσε ότι η μείωση του φορτίου το 2019 ξεκίνησε λόγω βλάβης στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας καθώς και της εξάντλησης των πόρων νερού και ντίζελ. Άλλοι λόγοι που αναφέρθηκαν περιελάμβαναν ζητήματα κληρονομιάς από κρατική διαφθορά, διαθεσιμότητα άνθρακα και ότι οι νέοι σταθμοί παραγωγής ενέργειας όπως η Medupi και η Kusile δεν λειτουργούσαν ακόμη. [18] [19] Η διαφθορά κατά τη διάρκεια της διοίκησης του Zuma έχει σημειωθεί ως σημαντικός παράγοντας στην υπέρβαση του κόστους και τις μεγάλες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των μονάδων παραγωγής ενέργειας της Medupi και της Kusile που είχαν αντίκτυπο στις επιπτώσεις που οδήγησαν στις ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας του 2019. [19] Η έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας και τα σχετικά προβλήματα στην Eskom κατηγορήθηκαν ως σημαντικός παράγοντας για μείωση 3,2% της αύξησης του ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2019, [20] προκαλώντας φόβους για ύφεση το 2019.

Λογότυπα
--------

Το λογότυπο της Eskom αποτελεί αναπόσπαστο σύμβολο της εταιρείας από την ίδρυσή της. Για μια σύντομη περίοδο το 1986, η Eskom δεν είχε λογότυπο όταν απομακρύνθηκε από το αρχικό λογότυπο της εταιρείας με στυλιζαρισμένα γράμματα που γράφουν "ESC" μέσα σε έναν κύκλο στην πιο σύγχρονη έκδοση με μπλε ασπίδα με στυλιζαρισμένο κεραυνό στο κέντρο της. Το λογότυπο του 1987 αντικαταστάθηκε το 2002 με το τρέχον λογότυπό του που αντικατέστησε την ασπίδα με έναν κύκλο, αλλά διαφορετικά διατηρούσε το λογότυπο ως έχει.

* 19231923

Παραπομπές
----------

1. ↑  Sanchez, Dana. «Which Countries Produce And Consume Most Electricity In Africa?». Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2014.
2. ↑  «Electricity - production - Country Comparison - TOP 100». *indexmundi.com*.
3. ↑  «Company information overview». *eskom.co.za*.
4. ↑  «Eskom, Sasol Emit Over Half of South Africa's Greenhouse Gas». *news.bloombergenvironment.com* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2019.
5. ↑  «Eskom and Sasol fingered over 'world's second-worst sulphur dioxide hot-spot'». *BusinessLIVE* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2019.
6. ↑  McKay, David (19 Αυγούστου 2019). «Greenpeace blames Eskom, Sasol for world sulphur hot-spot in SA's Mpumalanga province». *Miningmx* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2019.
7. ↑  Bloomberg. «South Africa is second-largest hotspot of sulfur dioxide emissions». *businesstech.co.za* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2019.