**Οκτάβα** λέγεται η στροφή που αποτελείται από οκτώ στίχους, με ποικίλη ομοιοκαταληξία .

Ιστορία
-------

Η οκτάβα εμφανίστηκε στη θρησκευτική και την ηρωική σικελική και ιταλική ποίηση του 13ου αιώνα και αναπτύχθηκε από το στραμπότο ή το καντσόνε.

Ο Βοκάκιος, πρώτος από τους δόκιμους ποιητές της Ιταλίας, χρησιμοποίησε την οκτάβα στην ποίηση του και έγινε μετά από ένα διάστημα η αποκλειστική στροφή της επικής και επικολυρικής ποίησης στην Ιταλία.

Η οκτάβα έφτασε σε τελειότητα τον 16ο αιώνα με τον Τορκουάτο Τάσσο και ιδιαίτερα με τον Λουντοβίκο Αριόστο, του οποίου οι οκτάβες ονομάστηκαν *χρυσές*. Σε τεχνικές οκτάβες έχει γράψει επίσης το ποίημα του *Δον Ζουάν* ο Λόρδος Βύρων.

Μορφή
-----

Η οκτάβα αποτελείται από οκτώ ενδεκασύλλαβους στίχους κι έχει ποικίλη ομοιοκαταληξία, όπως *α β β γ γ δ δ α*, *α β γ β δ ε α β*, *α β α γ δ β ε γ* κά. Η συνηθέστερη, όμως, μορφή οκτάβας, η οποία είναι σύμφωνη με τον ιταλικό τύπο είναι η *α β α β α β γ γ*.

Νεοελληνική Λογοτεχνία
----------------------

Στην νεοελληνική λογοτεχνία η οκτάβα εμφανίζεται στα κυπριακά ερωτικά τραγούδια του 15ου-16ου αιώνα και αργότερα στην ποίηση του  Διονυσίου Σολωμού.

Σε οκτάβες έχουν γράψει ποιήματα ο Ιούλιος Τυπάλδος, ο Γεώργιος Ζαλοκώστας, Δημοσθένης Βαλαβάνης, ο Αλέξανδρος Πάλλης, ο Γεώργιος Βιζυηνός, ο Γεράσιμος Μαρκοράς, ο Ανδρέας Μαρτζώκης, ο Κωστής Παλαμάς, ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος και ο Κώστας Καρυωτάκης.

Ακολουθεί χαρακτηριστική κλασική οκτάβα του  Διονυσίου Σολωμού.

> 
> Καθαρότατον ήλιο επρομηνούσε  
> 
> της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι,  
> 
> σύγνεφο, κατχνιά, δεν απερνούσε,  
> 
> τ' ουρανού σε κανένα από τα μέρη΄  
> 
> και από κει κινημένο αργοφυσούσε  
> 
> τόσο γλυκό στο πρόσωπο τ' αέρι,  
> 
> που λες και λέει μες στης καρδιάς τα φύλλα  
> 
> γλυκιά η ζωή και ο θάνατος μαυρίλα.  
> 
> 
> 
> 

Ακολουθεί χαρακτηριστική οκτάβα του  Κωνσταντίνου Χατζόπουλου.

> 
> Κάπου ένα κύμα τραγουδεί,  
> 
> κάπου ένας κύκνος κλαίει΄  
> 
> -Μη μου ξυπνήσεις τ' όνειρο
> που γαληνό αργοπλέει  
> 
> στη μαγεμένη ακρογιαλιά΄  
> 
> μην τον ξυπνήσεις! Κάπου,  
> 
> κάπου ένα κύμα τραγουδεί,  
> 
> κάπου ένας κύκνος κλαίει.  
> 
> 
> 
>

Σημειώσεις
----------

1. ↑  Ottava.
2. ↑  Ottava d' oro.

Παραπομπές
----------

1. ↑  
Γεράσιμος Αν. Μαρκαντωνάτος (2013). «Οκτάστιχη στροφή (οκτάβα)». *ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΙ ΟΡΟΙ*. Αθήνα: Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε. σελ. 261. ISBN 978-960-503-298-2.
2. ↑  
Γεράσιμος Αν. Μαρκαντωνάτος (2013). «Οκτάστιχη στροφή (οκτάβα)». *ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΙ ΟΡΟΙ*. Αθήνα: Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε. σελ. 261. ISBN 978-960-503-298-2.
3. ↑  
Γιάννης Α. Σάραλης (Μάρτιος 1991). «ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ- ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ - ΕΙΔΗ ΣΤΡΟΦΩΝ». *Νεοελληνική Μετρική*. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της «Εστίας» Ι.Δ. Κολλάρου & Σίας Α.Ε. σελίδες 147–148. ISBN 960-05-0283-8.
4. ↑  
Γεράσιμος Αν. Μαρκαντωνάτος (2013). «Οκτάστιχη στροφή (οκτάβα)». *ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΙ ΟΡΟΙ*. Αθήνα: Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Α.Ε. σελ. 261. ISBN 978-960-503-298-2.
5. ↑  
ΣΟΦΟΚΛΗ Γ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ (1978). «ΜΕΡΟΣ Β΄ - ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ - 3. ΕΙΔΗ ΣΤΡΟΦΩΝ». *ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ*. Αθήνα: Ιδιωτική. σελ. 78.
6. ↑  
ΣΟΦΟΚΛΗ Γ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ (1978). «ΜΕΡΟΣ Β΄ - ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ - 3. ΕΙΔΗ ΣΤΡΟΦΩΝ». *ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ*. Αθήνα: Ιδιωτική. σελ. 78.