Το **Φρούριο Ερεμπούνι** (αρμενικά: Էրեբունի ամրոց‎‎) είναι ουραρτική οχυρωμένη πόλη, η οποία βρίσκεται στο Γερεβάν της Αρμενίας. Είναι 1.017 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ήταν ένα από τα πολλά φρούρια που χτίστηκαν κατά μήκος των βόρειων συνόρων της Ουραρτίας και ήταν ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά, οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα του απέραντου βασιλείου. Το ίδιο το όνομα Γερεβάν προέρχεται από το Ερεμπούνι.

Ετυμολογία
----------

Σε μια επιγραφή που βρέθηκε στο Τεϊσεμπάινι, το ουραρτιανό ρήμα *erebu-ni* χρησιμοποιείται με την έννοια του «αρπάζω, λεηλατώ, κλέβω ή απαγάγω», ακολουθούμενο από ένα μεταβαλλόμενο άμεσο αντικείμενο. Οι μελετητές έχουν υποθέσει ότι η λέξη, ως αμετάβλητο άμεσο αντικείμενο, μπορεί επίσης να σημαίνει «να λάβω» ή «να συλλάβω» και έτσι πιστεύουν ότι το Ερεμπούνι την εποχή της ίδρυσής του σήμαινε «σύλληψη», «κατάκτηση» ή «νίκη».

Ιστορία
-------

 Σύγχρονες αναπαραγωγές των αρχαίων τοιχογραφιών στο Φρούριο Ερεμπούνι.
Το Ερεμπούνι ιδρύθηκε από τον βασιλιά της Ουραρτίας, Αργκίστι Α΄ ( π. 785. – 753 π.Χ.), το 782 π.Χ. Χτίστηκε στην κορυφή ενός λόφου που ονομάζεται Άριν Μπερντ με θέα στην κοιλάδα του ποταμού Αράς, για να χρησιμεύσει ως στρατιωτικό οχυρό για την προστασία των βόρειων συνόρων του βασιλείου. Έχει περιγραφεί ως «σχεδιασμένο ως ένα μεγάλο διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο, μια πλήρως βασιλική πρωτεύουσα». Σύμφωνα με τον Μαργκαρίτ Ισραελιάν, ο Αργκίστι ξεκίνησε την κατασκευή του Ερεμπούνι αφού κατέκτησε τα εδάφη βόρεια του Γερεβάν και δυτικά της Λίμνης Σεβάν, που αντιστοιχεί περίπου στο σημείο όπου βρίσκεται αυτή τη στιγμή η πόλη Αμποβιάν. Κατά συνέπεια, οι αιχμάλωτοι που συνέλαβε σε αυτές τις εκστρατείες, άνδρες και γυναίκες, χρησιμοποιήθηκαν για να βοηθήσουν στην οικοδόμηση της πόλης του.

Το φθινόπωρο του 1950, μια αρχαιολογική αποστολή με επικεφαλής τον Κονσταντίνε Χοβνανισιάν, ανακάλυψε μια επιγραφή στο Άριν Μπερντ αφιερωμένη στην ίδρυση της πόλης, η οποία σκαλίστηκε κατά τη βασιλεία του Αργκίστι. Άλλες δύο πανομοιότυπες επιγραφές έχουν βρεθεί στην ακρόπολη του Ερεμπούνι.

* Model of the Erebuni FortressΜακέτα του Φρουρίου Ερεμπούνι.
* Νοτιοανατολική είσοδος στο Φρούριο Ερεμπούνι.Νοτιοανατολική είσοδος στο Φρούριο Ερεμπούνι.
* Interior walls of the citadel and Yerevan belowΕσωτερικοί τοίχοι της ακρόπολης και του Γερεβάν κάτω.
* Susi TempleΝαός του Σούσι.
* Ερείπια του φρουρίου.Ερείπια του φρουρίου.
* Εξωτερικό πρόστωο.Εξωτερικό πρόστωο.

Ο Αργκίστι άφησε επίσης παρόμοια επιγραφή στην πρωτεύουσα της Ουραρτίας, Τούσπα (σημερινό Βαν), δηλώνοντας ότι έφερε 6.600 αιχμαλώτους πολέμου από το Χάτε και το Τσουπάνι να κατοικήσει τη νέα του πόλη. Παρόμοια με άλλες πόλεις της Ουραρτίας της εποχής, χτίστηκε σε μια τριγωνική κάτοψη στην κορυφή ενός λόφου και περιβαλλόταν από ψηλές επάλξεις 10-12 μέτρων. Πίσω τους, τα κτίρια χωρίζονταν με κεντρικούς και εσωτερικούς τοίχους. Οι τοίχοι κατασκευάστηκαν από διάφορα υλικά, όπως βασάλτη, τόφφο, ξύλο και πλίθα. Ο Αργκίστι κατασκεύασε εδώ ένα μεγάλο παλάτι και οι ανασκαφές που έγιναν στην περιοχή αποκάλυψαν ότι άλλα αξιόλογα κτίρια περιελάμβαναν μια βασιλική αίθουσα συνελεύσεων με κιονοστοιχία, έναν ναό αφιερωμένο στον θεό Χάλντι, μια ακρόπολη, όπου διέμενε η φρουρά, κοιτώνες και αποθήκες. Οι εσωτερικοί τοίχοι ήταν πλούσια διακοσμημένοι με τοιχογραφίες και με θρησκευτικές και κοσμικές σκηνές.

Οι διαδοχικοί Ουράρτιοι βασιλιάδες έκαναν το Ερεμπούνι τον τόπο διαμονής τους κατά τις στρατιωτικές τους εκστρατείες κατά των βόρειων εισβολέων και συνέχισαν τις κατασκευαστικές εργασίες για την οικοδόμηση των οχυρών άμυνας. Οι βασιλιάδες Σαρντούρι Β΄ και Ρούσα Α΄ χρησιμοποίησαν επίσης το Ερεμπούνι ως τόπο εγκατάστασης για νέες εκστρατείες κατάκτησης που κατευθύνονταν προς τον Βορρά. Στις αρχές του έκτου αιώνα το κράτος των Ουραρτίων, υπό συνεχή ξένη εισβολή, κατέρρευσε.

Η περιοχή σύντομα περιήλθε στον έλεγχο της Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας. Η στρατηγική θέση που κατέλαβε το Ερεμπούνι δεν μειώθηκε, ωστόσο, έγινε σημαντικό κέντρο της Σατραπείας της Αρμενίας.

Παρά τις πολυάριθμες εισβολές από αλλεπάλληλες ξένες δυνάμεις, η πόλη δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ πραγματικά και κατοικήθηκε συνεχώς τους επόμενους αιώνες, και τελικά έγινε η σημερινή πόλη του Γερεβάν. Η στενή σχέση του Ερεμπούνι με το Γερεβάν εορτάστηκε σε ένα υπέροχο φεστιβάλ που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1968, για τον εορτασμό των 2.750ών γενεθλίων του Ερεμπούνι.

 Εξωτερικοί τοίχοι του Ερεμπούνι.

Ανασκαφές
---------

Οι πρώτες ανασκαφές ξεκίνησαν τον 19ο αιώνα, ενώ πιο συστηματικές ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν στο Ερεμπούνι το 1952, υπό την κοινή χορηγία του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας και Εθνογραφίας της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών της Αρμενίας και της Επιτροπής Συντήρησης και Αποκατάστασης Αρχιτεκτονικών Μνημείων του Μουσείου Πούσκιν. Επικεφαλής της ομάδας ήταν ο Κονσταντίνε Χοβνανισιάν και ο Μπορίς Πιοτρόφσκι, ο οποίος υπηρέτησε ως επιτόπιος σύμβουλος. Κατά τη διάρκεια του πρώιμου σταδίου των ανασκαφών (1950 – 1968), ανασκάφηκαν το παλάτι του Αργκίστι, η αίθουσα βασιλικών συνελεύσεων, ναοί και πάνω από εκατό δωμάτια. Αποκαλύφθηκαν επίσης δεκάδες ουραρτικά και αχαιμενιδικά αντικείμενα, όπως αγγεία, πήλινα σκεύη, πόρπες ζωνών, βραχιόλια, χάντρες, ποτήρια, κράνη, βέλη και αργυρά νομίσματα. Τα θραύσματα τοιχογραφιών που αποκαλύφθηκαν βρέθηκαν να είναι διακοσμημένα με σημαντικά θρησκευτικά θέματα, όπως «πομπές θεών, ιερών ζώων και δέντρων της ζωής», καθώς και σκηνές της καθημερινής ζωής, με σκηνές «κυνηγιού, κτηνοτροφίας και γεωργίας».

Αποκαλύφθηκαν επίσης αποθηκευτικοί χώροι για σιτηρά, λάδι και κρασί. Στις πόρτες εισόδου των αποθηκευτικών χώρων υπήρχαν τοποθετημένες επιγραφές που έλεγαν ποιος έχτισε τον αποθηκευτικό χώρο και την ποσότητα των αντικειμένων που τοποθετήθηκαν σε αυτές.

1. ↑  elevationmap.net. «Mahari Street Yerevan Armenia on the Elevation Map. Topographic Map of Mahari Street Yerevan Armenia». *elevationmap.net*.
2. ↑  Israelyan, Margarit A (1971). *Էրեբունի: Բերդ-Քաղաքի Պատմություն (Erebuni: The History of a Fortress-City)* (στα Αρμενικά). Yerevan: Hayastan Publishing Press. σελίδες 8–15.
3. ↑  Israelyan. *Erebuni*, pp. 12-13.
4. ↑  Arutjunjan [Harootunian], N.V. (1959). «Երևանի հիմնադրման ժամանակի հարցի շուրջը». *Patma-Banasirakan Handes* (Academy of Sciences of Armenia) **2-3**: 78–96.. Ανακτήθηκε στις 15 August 2014.
5. ↑  Barnett, R. D. "Urartu" in *The Cambridge Ancient History, Volume 3, Part 1*. John Boardman et al. (eds.) Cambridge: Cambridge University Press, 1982, p. 345.
6. ↑  R. D. Barnett (1982). «Urartu». Στο: John Boardman. *The Cambridge Ancient History, Vol. 3, Part 1: The Prehistory of the Balkans, the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries BC* (2nd έκδοση). Cambridge University Press. σελ. 346. ISBN 978-0521224963.
7. ↑  Israelyan. *Erebuni*, pp. 139-140.
8. ↑
9. ↑  Chahin, Mack (2001). *The Kingdom of Armenia*. Richmond: RoutledgeCurzon. σελ. 79. ISBN 0-7007-1452-9.
10. ↑  Chahin. *The Kingdom of Armenia*, pp. 158-160.
11. ↑  Hovhannisyan, Konstantine (1973). *The Wall Paintings of Erebuni*. Yerevan: Armenian Academy of Sciences. σελ. 57.
12. 1 2  Israelyan. *Erebuni*, pp. 137-138.
13. ↑  Van de Mieroop, Marc (2006). *A History of the Ancient Near East ca. 3000-323 BC*. Cornwall: Blackwell. σελ. 217. ISBN 1-4051-4911-6.
14. ↑  Bournoutian, George A. (2006). *A Concise History of the Armenian People*. Costa Mesa, California: Mazda Publishers. σελ. 12. ISBN 1-56859-141-1.
15. ↑  Deschamps, Stephane (2016). «Erebuni in the context of Urartean fortresses in the Ararat plain: Sources and problems». *Quaternary International* **395**: 208–215. doi:10.1016/j.quaint.2015.08.056. Bibcode: 2016QuInt.395..208D.
16. ↑
17. ↑  Chahin. *The Kingdom of Armenia*, p. 118.

Τα τεράστια κεραμικά βάζα που αποθηκεύονταν το κρασί και το λάδι είχαν σημάδια πάνω τους. Μικρότερα κεραμικά αγγεία βρέθηκαν επίσης σε ανασκαφές και είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή μπύρας από κριθάρι. Άλλα πολύ μεγαλύτερα αγγεία χρησιμοποιήθηκαν για την αποθήκευση τροφίμων και κρασιού. Μικρές κυκλικές σημάνσεις στις πλευρές αυτών των δοχείων κοντά στην κορυφή έδειχναν την ποσότητα που μπορούσε να αποθηκευτεί μέσα. Τα μεγαλύτερα από τα αγγεία συνήθως θάβονταν μέχρι τη μέση στο χώμα που φυσικά διατηρούσε το περιεχόμενο δροσερό.

Γύρω από το συγκρότημα έχουν βρεθεί πολυάριθμες σφηνοειδής επιγραφές σκαλισμένες σε βασάλτη. Μερικά από αυτά εκτίθενται επί του παρόντος στο μουσείο, ενώ άλλα βρίσκονται ακόμη εκτεθειμένα στους τοίχους.

Το 1968 ιδρύθηκε το Μουσείο Ιστορίας του Ερεμπούνι. Τα εγκαίνιά του είχαν προγραμματιστεί να συμπέσει με την 2750η επέτειο του Γερεβάν. Το μουσείο φιλοξενεί αντικείμενα που αποκαλύφθηκαν κατά τις ανασκαφές στο Άριν Μπερντ και στο Τεϊσεμπάινι και δίνει μια ιστορία του χώρου.

Εικόνες
-------

Παραπομπές
----------

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Israelyan, Margarit A. *Էրեբունի: Բերդ-Քաղաքի Պատմություն* (*Ερεμπούνι: Η ιστορία ενός φρουρίου-πόλης*). Γερεβάν, Αρμένικη ΣΣΔ: Hayastan Publishing Press, 1971. (αρμενικά)
* Hovhannisyan, Konstantine *The Wall Paintings of Erebuni*. Γερεβάν: Αρμενική Ακαδημία Επιστημών, 1973. Στα αρμένικα, ρώσικα και αγγλικά.
* Piotrovsky, Boris. *The Ancient Civilization of Urartu: An Archaeological Adventure*. Νέα Υόρκη: Cowles Book Co. 1969.