Συντεταγμένες: 39°9′7.124″N 20°58′31.660″E﻿ / ﻿39.15197889°N 20.97546111°E﻿ / 39.15197889; 20.97546111

Ο **πλάτανος της Άρτας** ή **πλάτανος του Αλή Πασά** είναι ανατολικός πλάτανος (*Platanus orientalis*) που βρίσκεται στην Άρτα και το 1976 κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο της φύσης.

Περιγραφή
---------

Ο πλάτανος βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Αράχθου, δίπλα από το ιστορικό Γεφύρι της Άρτας. Πρόκειται για ένα δέντρο ηλικίας περίπου 350 ετών με ύψος 10 μέτρα και περίμετρο 13,45 μέτρα.

Ιστορία
-------

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, ο πλάτανος της Άρτας μαζί με την πλατεία Μονοπωλείου υπήρξαν τόποι εκτέλεσης αιχμαλώτων και αμάχων όπως μαρτυρούν και οι ακέφαλοι σκελετοί που βρέθηκαν στις ανασκαφές. Η επιλογή της πλατείας και του πλατάνου στη γέφυρα της Άρτας, είχε να κάνει με το γεγονός ότι αποτελούσαν πολυσύχναστα μέρη και η θέα των νεκρών λειτουργούσε παραδειγματικά για τους υπόδουλους Έλληνες.

Αξιοσημείωτο είναι το περιστατικό με πρωταγωνιστή τον Βασιλέα Γεώργιο τον Α΄, ο οποίος επισκέφθηκε την Άρτα στις 16 Σεπτεμβρίου 1881. Η υποδοχή υπήρξε θερμή και τις απογευματινές ώρες της ίδιας ημέρας ο βασιλιάς επιθεώρησε τις μονάδες που είχαν στρατοπεδεύσει στο κάστρο της Άρτας ενώ την επόμενη ημέρα επισκέφθηκε τη γέφυρα της Άρτας και απέδωσε χαιρετισμό στον Τούρκο διοικητή Αλή Ριζά Μπέη και μετά σκάλισε το όνομα του στον γέρικο πλάτανο και μαζί με τους αξιωματικούς, σχημάτισε έναν ανθρώπινο κύκλο γύρω από το δέντρο.

Ο πλάτανος στη λαϊκή παράδοση
-----------------------------

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων, καθόταν κάτω από τον πλάτανο και έβλεπε τους κρεμασμένους Έλληνες, τους οποίους ο ίδιος είχε καταδικάσει σε θάνατο διά απαγχονισμού ενώ λέγεται επίσης ότι το δέντρο αποτελούσε και στόχο σκοποβολής του ίδιου του Αλή Πασά πριν από κάποια επιδρομή κατά των Σουλιωτών, γεγονός στο οποίο βασίστηκε και το δημοτικό τραγούδι *«Τ’ έχεις καημένε πλάτανε και στέκεις μαραμένος με τις ριζούλες στο νερό και πάλι μαραμένος; Παιδιά μ’ σαν με ρωτήσατε, να σας το μολογήσω. Αλή πασάς επέρασε με δεκοχτώ χιλιάδες. Κι όλοι στον ίσκιο μ’ έκατσαν, εκάτσαν στη δροσιά μου κι όλοι σημάδι μ’ έβαλαν, κι όλοι με τουφεκίσαν. Μου κόψαν τα κλωνάρια μου, μαράθηκ’ η καρδιά μου κι αυτός ο γερ’-Αλή πασάς μου ρίχνει στην καρδιά μου.»*.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Μουσείο Γουλανδρή, Διατηρητέα μνημεία της φύσης
2. ↑  ΦΕΚ B 1113 - 10.09.1976.
3. ↑  Αρχαιολογικό Δελτίο, τ.47, 1997, σ.326.
4. ↑  Bulletin de la Société historique et ethnologique de la Grèce, 1978, p.415.
5. ↑  Η εκατονταετηρίς της Άρτης, 1881-1981 - Δημήτριος Καρατζένης, σ.52.
6. ↑  Από Νικοπόλεως εις Ολυμπίαν: επιστολαί προς φίλον, Βικέλας Δημήτριος, Εν Αθήναις, σ.43, 1886.
7. ↑  Δασικά Χρονικά, τομοι 2-3, σ.22.
8. ↑  Τ' έχεις καημένε πλάτανε, Δημοτικό τραγούδι, Δόμνα Σαμίου.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Μνημεία της Περιφερειακής Ενότητας Άρτας |
| --- |
|  |
| Κλασικά μνημεία | 
* Άμβρακος (Φιδόκαστρο)
* Αρχαίο Όρραον
* Ιερό Άντρο Νυμφών
* Μικρό Θέατρο Αμβρακίας
* Ναός Απόλλωνα
* Νεκροταφείο Αρχαίας Αμβρακίας
* Τείχος Αρχαίας Αμβρακίας
 |
|  |
| Βυζαντινά μνημεία | 
* Άγιος Βασίλειος Αγοράς
* Άγιος Βασίλειος Γέφυρας
* Άγιος Δημήτριος του Κατσούρη
* Αγία Θεοδώρα
* Άγιος Λουκάς
* Άγιος Νικόλαος της Ροδιάς
* Κάστρο Άρτας
* Κόκκινη εκκλησία
* Μονή Κάτω Παναγιάς
* Μονή Παναγιάς Μπρυώνη
* Μονή Παντάνασσας Άρτας
* Παναγία της Βλαχέρνας
* Παναγία Ελεούσα
* Παναγιά Κορωνησίας
* Παρηγορήτισσα
 |
|  |
| Μεταβυζαντινά μνημεία | 
* Άγιος Γεώργιος του Μπατζή
* Άγιος Μάρκος
* Αγία Σοφία
* Γεφύρι της Άρτας
* Γεφύρι της Πλάκας
* Κοίμηση της Θεοτόκου (Μεσόπυργος Άρτας)
* Κόκκινη Εκκλησιά (Βελεντζικό Άρτας)
* Μεταμόρφωση του Σωτήρος (Άρτα)
* Μονή Αγίου Γεωργίου (Βουργαρέλι Άρτας)
* Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου (Θεοδώριανα Άρτας)
* Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου (Μελάτες Άρτας)
* Μονή Ευαγγελίστριας (Κυψέλη Άρτας)
* Μονή Θεοτοκίου
* Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Σκουληκαριά Άρτας)
* Μονή Παναγίας Μεγαλόχαρης Άρτας
* Μονή Παναγίας Ροβέλιστας
* Μονή Σέλτσου
* Παναγιά Κασσωπίτρα (Άρτα)
* Παναγία της Ροδιάς
* Παναγιά Φανερωμένη (Άρτα)
* Χρυσοσπηλιώτισσα Γουριανών Άρτας
 |
|  |
| Οθωμανικά μνημεία | 
* Κούλια Κορωνησίας
* Πύργος του Ρολογιού
* Τζαμί Φαΐκ Πασά
* Φεϋζούλ Τζαμί
 |
|  |
| Μνημεία της φύσης | 
Πλάτανος της Άρτας |

 |