Ο **τροχός των βάλτων της Λιουμπλιάνα** είναι ένας ξύλινος τροχός, που βρέθηκε στους βάλτους της Λιουμπλιάνα περίπου 20 χιλιόμετρα νότια της Λιουμπλιάνα, πρωτεύουσας της Σλοβενίας, το 2002.  Η ραδιοχρονολόγηση άνθρακα που πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριο VERA (Επιταχυντής περιβαλλοντικής έρευνας της Βιέννης) στη Βιέννη, έδειξε ότι είναι περίπου 5.150 ετών, γεγονός που τον καθιστά τον παλαιότερο ξύλινο τροχό που έχει μέχρι τώρα ανακαλυφθεί. Ανακαλύφθηκε από μια ομάδα Σλοβένων αρχαιολόγων από το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας της Λιουμπλιάνα, μέρος του Ερευνητικού Κέντρου της Σλοβενικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών υπό την καθοδήγηση του Άντον Βέλουστσεκ.

Ο αρχαιολογικός χώρος
---------------------

Λείψανα στρωμάτων κατοικιών ανακαλύφθηκαν στα έλη της Λιουμπλιάνα ήδη από το 1875. Από το 2011, ο χώρος προστατεύεται ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως ένα παράδειγμα προϊστορικών σωρών καταλυμάτων γύρω από τις Άλπεις, μια ειδική μορφή κατοικιών σε περιοχές με λίμνες και έλη. Οι αρχαιολόγοι στο χώρο της ανασκαφής εντόπισαν πάνω από χίλιους σωρούς στην κοίτη του ποταμού Ίσκα, κοντά στο Ιγκ. Ανακατασκευάστηκαν οι κατοικίες σε μέγεθος 3,5 επί 7 μέτρα, χωρισμένες περίπου από 2 έως 3 μέτρα. Οι αναλύσεις των πασσάλων αποκάλυψαν ότι οι κατοικίες επισκευάζονταν κάθε χρόνο και ότι ένα νέο σπίτι έπρεπε να χτιστεί στον ίδιο χώρο σε μόλις 10 έως 20 χρόνια.

Οι πρώτοι κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ήδη από 9.000 χρόνια πριν. Στη Μεσολιθική περίοδο, έχτισαν προσωρινές κατοικίες σε απομονωμένους βράχους στο έλος και στο περιθώριο, ζώντας ως κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες. Οι μόνιμοι οικισμοί δεν χτίστηκαν μέχρι που οι πρώτοι αγρότες εμφανίστηκαν περίπου 6.000 χρόνια πριν κατά τη Νεολιθική εποχή.

Ο ξύλινος τροχός
----------------

Ο ξύλινος τροχός ανήκε σε ένα προϊστορικό δίτροχο κάρο - ένα καρότσι. Παρόμοιοι τροχοί έχουν βρεθεί στις λοφώδεις περιοχές της Ελβετίας και της νοτιοδυτικής Γερμανίας, αλλά ο τροχός των βάλτων της Λιουμπλιάνα είναι μεγαλύτερος και παλαιότερος. Δείχνει ότι οι ξύλινοι τροχοί εμφανίστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα στη Μεσοποταμία και την Ευρώπη. 

Έχει διάμετρο 72 εκατοστά και είναι κατασκευασμένο από ξύλο μελιάς, και ο άξονας του μήκους 125 εκατοστών είναι κατασκευασμένος από δρυ. Ο άξονας ήταν προσαρτημένος στους τροχούς με δρύινες ξύλινες σφήνες, πράγμα που σήμαινε ότι ο άξονας περιστρεφόταν μαζί με τους τροχούς. Ο τροχός κατασκευάστηκε από ένα δέντρο, που ευδοκιμούσε κοντά στις κατοικίες και κατά τη στιγμή της κατασκευής του τροχού ήταν περίπου 80 ετών.

ξύλινος τροχός της Λιουμπλιάνα (αντίγραφο)
Φαίνεται ότι ο ίδιος ο τροχός είναι κυρίως κατασκευασμένος από δύο σανίδες από ξύλο, που συγκρατούνται μαζί με τέσσερα σταυρωτά στηρίγματα. Τα σταυρωτά στηρίγματα φαίνεται ότι συγκρατήθηκαν στη θέση τους απλώς με μια διάταξη ξύλινου τόρμου, με τα στηρίγματα να είναι τοποθετημένα σε θηλυκωμένες σχισμές χαραγμένες στα δύο κύρια τμήματα των τροχών.

Παραπομπές
----------

 

1. 1 2  Gasser, Aleksander (Μαρτίου 2003). «World's Oldest Wheel Found in Slovenia». Government Communication Office of the Republic of Slovenia. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Αυγούστου 2016. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2015.
2. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. «Prehistoric Pile Dwellings around the Alps». *UNESCO World Heritage Centre* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2021.
3. ↑  «20 Years of Independence, Republic of Slovenia» (PDF). 14 Οκτωβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2021.
4. ↑  Centre, UNESCO World Heritage. «Prehistoric Pile Dwellings around the Alps». *UNESCO World Heritage Centre* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2021.
5. ↑  Velušèek, Anton (1 Ιανουαρίου 2009). *Kolišèarska naselbina Stare gmajne in njen èas: Ljubljansko barje v 2. polovici 4. tisoèletja pr. Kr*. Založba ZRC. ISBN 978-961-254-155-2.