Συντεταγμένες: 38°12′6″N 21°44′33″E﻿ / ﻿38.20167°N 21.74250°E﻿ / 38.20167; 21.74250

Τα **Δεμένικα** είναι οικισμός της Δημοτικής Κοινότητας Σαραβαλίου του Νομού Αχαΐας και ανήκουν στον Δήμο Πατρέων.

Τοποθεσία
---------

Τα Δεμένικα βρίσκονται σε μια πεδινή και ομαλή εδαφικά τοποθεσία με πολύ μικρή κλίση, σε υψόμετρο μεταξύ 25 - 55 μέτρων, στα νότια του ποταμού Γλαύκου. Είναι κτισμένα σε σημείο, όπου σε απόλυτη ευθεία, η πιο μικρή απόστασή τους από τη θάλασσα πλησιάζει περίπου τα 2,5 χιλιόμετρα.

Απέχουν οδικώς περίπου 6 χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης των Πατρών και γειτνιάζουν με τους οικισμούς της Οβρυάς, του Σαραβαλίου, του Αγίου Στεφάνου, του Μπακαρίου και τη συνοικία Μεταμόρφωση του Σωτήρος της Πάτρας. Ακόμη, βόρεια των Δεμενίκων βρίσκεται τμήμα του Βιοτεχνικού Πάρκου (ΒΙΟ.ΠΑ.) Πατρών.

Λόγω της αύξησης της δόμησης στην περιοχή καθώς και την επέκταση του οικιστικού ιστού της πόλης προς τα νότια, αλλά και το γεγονός πως οι αυτοτελείς οικισμοί των Δεμενίκων και της Πάτρας συνορεύουν, τα Δεμένικα θεωρούνται προάστιο (και συχνά περιοχή) της Πάτρας, ενώ εκεί βρίσκονται και τα διοικητικά όρια των δημοτικών ενοτήτων (πρώην δήμων) Πατρέων και Μεσσάτιδος.

Φυσιογνωμία
-----------

Ο οικισμός των Δεμενίκων είναι κατά κύριο λόγο πυκνά δομημένος, ιδιαιτέρως στο κέντρο του και γύρω από αυτό. Περιβάλλονται κυρίως από καλλιεργήσιμες εκτάσεις με ελαιώνες και αμπελώνες και από περιοχές με αραιή δόμηση, εξαιρώντας το βορειοδυτικό τμήμα τους που συνορεύει με σχετικά πυκνά δομημένη περιοχή. Τα Δεμένικα γνωρίζουν οικιστική ανάπτυξη κατά τις τελευταίες δεκαετίες. 

Διαθέτουν παιδικό σταθμό, νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο. Στην περιοχή υπάρχουν επίσης φαρμακεία και πολλά καταστήματα και επιχειρήσεις διαφόρων ειδών, όπως σούπερ μάρκετ/μίνι μάρκετ, παντοπωλεία, καφενεία/καφετέριες, ψησταριές, βιβλιοπωλεία, κάβες ποτών, αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία, κρεοπωλεία, κουρεία/κομμωτήρια, εκπαιδευτικά κέντρα ξένων γλωσσών, μικροβιολογικό εργαστήριο, μηχανουργείο, συνεργεία αυτοκινήτων κ.ά. 

Η εκκλησία των Δεμενίκων, που βρίσκεται και στο κεντρικό τμήμα του οικισμού, είναι αφιερωμένη στους Αγίους Θεοδώρους και είναι κτισμένη τη δεκαετία του 1980. Διαθέτει προαύλιο χώρο και πνευματικό κέντρο.

Στην περιοχή εδρεύει και δραστηριοποιείται ο Πολιτικός Σύλλογος Δεμενίκων «Άγιοι Πάντες».

Ιστορία
-------

Η ονομασία της περιοχής είναι ανθρωπωνυμικό και προέρχεται από τον Έλληνα μεγαλοκτηματία Γεώργιο Δεμένικα, ο οποίος κατείχε μεγάλες εκτάσεις γης στη περιοχή τον 17ο αιώνα.

Το 1968 η Διεύθυνση Τεχνικών Έργων Αχαΐας καθόρισε τα όρια των Δεμενίκων και μετά από δύο μήνες αναγνωρίστηκαν επίσημα ως αυτοτελής οικισμός. Τον Μάρτιο του 1971 προσαρτήθηκαν στην τότε Κοινότητα Σαραβαλίου. Εκείνη την εποχή στην περιοχή των Δεμενίκων υπήρχαν σκέψεις και σχέδια να δημιουργηθεί η Βιομηχανική Περιοχή (ΒΙ.ΠΕ.) Πατρών￼￼ αλλά η επίσημη οικιστική τους αναγνώρισή ανάγκασε την Ελληνική Τράπεζα Βιομηχανικής Αναπτύξεως (Ε.Τ.Β.Α.) να κατευθυνθεί στη λύση ανεύρεσης νέας τοποθεσίας για την κατασκευή της.

Το 1997 βάσει του διοικητικού σχεδίου «Καποδίστριας» (ΦΕΚ 244Α - 4/12/1997) προσαρτήθηκαν στο Δήμο Μεσσάτιδος, ενώ από το 2011 και έπειτα, σύμφωνα με το διοικητικό σχέδιο «Καλλικράτης» (ΦΕΚ 87Α - 7/6/2010), υπάγονται στον Δήμο Πατρέων.

Δημογραφική εξέλιξη
-------------------

Κατά την εθνική απογραφή του 2011 τα Δεμένικα είχαν πληθυσμό 2.783 κατοίκους, καθιστώντας τα ως τον μεγαλύτερο πληθυσμιακά οικισμό της Δημοτικής Κοινότητας Σαραβαλίου, αποτελώντας το >60% του συνολικού πληθυσμού της.

Η πρόσφατη δημογραφική εξέλιξη του οικισμού μαζί με ποσοστιαία μεταβολή σε σχέση με την προηγούμενη απογραφή είναι η εξής:

| Έτος απογραφής | Πληθυσμός | Μεταβολή |
| --- | --- | --- |
| 1991 | 1.896 | - |
| 2001 | 2.385 | + 20,51 % |
| 2011 | 2.783 | + 14,31 % |

Συγκοινωνίες-μεταφορές
----------------------

Τα Δεμένικα εξυπηρετούνται από τα λεωφορεία της Γραμμής Νο. 8 του Αστικού Κ.Τ.Ε.Λ. Πατρών, τα οποία διέρχονται από την οδό *Ακρωτηρίου* (από εκεί και νότια, οδός *Δημοκρατίας*) στα δυτικά όρια του οικισμού ενώ κάποια καθημερινά δρομολόγια εισέρχονται στα Δεμένικα διασχίζοντας την κεντρική τους αρτηρία *Ειρήνης & Φιλίας* και εξέρχονται συνεχίζοντας το δρομολόγιο προς άλλες γειτονικές περιοχές και το κέντρο της Πάτρας.

Δίπλα από την κεντρική πλατεία της περιοχής υπάρχουν θέσεις στάθμευσης οχημάτων ταξί (πιάτσα).

Αθλητισμός
----------

Στα Δεμένικα εδρεύουν τα σωματεία Α.Ο. Γαλαξίας Δεμενίκων (τμήμα καλαθοσφαίρισης), Α.Ο. Γαλήνη Πατρών (τμήμα ποδοσφαίρου). 

Εκεί βρίσκεται οι αθλητικές εγκαταστάσεις Α.Ο. Γαλήνης (γήπεδο ποδοσφαίρου και ανοιχτό μπάσκετ κ.α.) καθώς και το αθλητικό κέντρο με την επωνυμία «Ντα Λουζ», το οποίο χρησιμοποιούν κατά καιρούς διάφορες ερασιτεχνικές ποδοσφαιρικές ομάδες της ευρύτερης περιοχής. Ανατολικά του οικισμού βρίσκονται εγκαταστάσεις αθλημάτων άμμου (μπιτς-βόλλεϋ, μπιτς-τέννις κ.α.).

Κοντά στην περιοχή των Δεμενίκων βρίσκεται το αθλητικό ποδοσφαιρικό συγκρότημα της Θύελλας Πατρών αλλά και το γήπεδο ποδοσφαίρου του Φωστήρα Οβρυάς.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Λυμπέρη 2005, σελ. 124 (χάρτης 30).
2. ↑  Τα Δεμένικα στο χάρτη. openstreetmap.org. Ανακτήθηκε: 12/07/2018.
3. ↑  Google Earth
4. ↑  Η ενορία των Αγίων Θεοδώρων συστάθηκε με το Π.Δ. 240 της 12/06/1987 (Ε.τ.Κ. Α΄ 103/24.06.1987). Ανδρουτσόπουλος 2017, σελ. 300.
5. ↑  Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δεμένικων Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 12/07/2018.
6. ↑  Εφημερίδα *Πελοπόννησος*, φύλλο 9 Απριλίου 1969, από το Μουσείο Τύπου Πατρών[*νεκρός σύνδεσμος*].
7. ↑  «ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011» (PDF). Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 17 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2018.

Πηγές
-----

* Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, *Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας*, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012).
* Ν.Ι. Λυμπέρη, *Οδηγός Πατρών*, Πάτρα 2005, 4η έκδοση.

Βιβλιογραφία
------------

* Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος: *Όψεις ενοριακής διοικητικής οργανώσεως στην Εκκλησία των Πατρών κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα (1830-1930) (με βάση ανέκδοτες αρχειακές πηγές)*, Εκδόσεις Πελοπόννησος, Πάτρα 2017. ISBN 978-618-83426-0-6.
* Θεόδωρος Η. Λουλούδης: *Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση*, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010.
* Κώστας Ν. Τριανταφύλλου: *Ιστορικόν Λεξικόν των Πατρών*, Τόμος Α΄, Τυπογραφείο Πέτρου Χρ. Κούλη, Πάτρα 1995, Τρίτη έκδοση, λήμμα «Δεμένικας».

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Δεμένικων Αχαΐας. eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 12/07/2018.
* Τα Δεμένικα στο χάρτη. openstreetmap.org. Ανακτήθηκε: 12/07/2018.
* Τα Δεμένικα στο χάρτη. wikimapia.org

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πόλεις, κωμοπόλεις, χωριά και οικισμοί του Δήμου Πατρέων (πρόγραμμα Καλλικράτης) |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βραχναίικων | 
* Βραχναίικα
* Θεριανό
* Καμίνια
* Μοιραίικα
* Μονοδένδρι
* Σταυρός (Δρεσθενά)\*
* Τσουκαλαίικα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Μεσσάτιδος | 
* Αγία Παρασκευή
* Άγιος Κωνσταντίνος
* Άγιος Στέφανος
* Άνω Καλλιθέα
* Δεμένικα
* Θέα
* Καλλιθέα
* Κεφαλόβρυσο
* Κρήνη
* Κρυσταλλόβρυση
* Λυγιές
* Μαυρομανδήλα
* Μπάκαρι
* Μονή Ομπλού
* Οβρυά
* Παυλόκαστρο
* Πετρωτό
* Σαραβάλι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Παραλίας | 
* Μιντιλόγλι
* Παραλία
* Ρογίτικα
* Χαντζηλιάκο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Πατρέων | 
* Άγιος Ιωάννης
* Γκοτσαίικα
* Ελικίστρα
* Καρυά
* Κεφαλόβρυσο
* Μπάλας
* Μιντζαίικα
* Μοίρα
* Νέο Σούλι
* Παναγιά
* Πάτρα
* Πηγή\*
* Πουρναρόκαστρο
* Προφήτης Ηλίας
* Ρυάκι
* Ρωμανός
* Σκιόεσσα (Βούντενη)
* Χάραδρο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ρίου | 
* Άγιος Βασίλειος
* Ακταίο
* Άνω Καστρίτσι
* Αραχοβίτικα
* Αργυρά
* Δρέπανο
* Κάτω Αραχοβίτικα
* Κάτω Καστρίτσι
* Κάτω Ροδινή
* Μαγούλα
* Πιτίτσα
* Πλατάνι
* Ρίο
* Σελλά
* Ψαθόπυργος
 |
|  |
| 
* Έδρα: Πάτρα
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Προάστια και περιοχές της Πάτρας |
| --- |
|  |
| Δημοτικά Διαμερίσματα | 
* 1ο (πρώην Αρκτικό)
* 2ο (πρώην Νότιο)
* 3ο (πρώην Ανατολικό)
* 4ο (πρώην Κεντρικό)
 |
|  |
| Κοινοτικά Διαμερίσματα | 
* Ελικίστρα
* Μοίρα
* Σούλι
 |
|  |
| Οικισμοί | 
* Άγιος Ιωάννης Σουλίου
* Γκοτσαίικα Μοίρας
* Καρυά
* Κεφαλόβρυσο Σουλίου
* Μιντζαίικα
* Μπάλας
* Παναγιά
* Πηγή (Ζουμπάτα)
* Πουρναρόκαστρο
* Προφήτης Ηλίας Σουλίου
* Ρυάκι
* Ρωμανός
* Σκιόεσσα (Βούντενη)
* Χάραδρο
 |
|  |
| Συνοικίες | 
* Αγία Αικατερίνη (Γύφτικα)
* Αγία Βαρβάρα
* Αγία Σοφία
* Αγία Τριάδα
* Αγιαλεξιώτισσα
* Άγιοι Απόστολοι
* Άγιος Αλέξιος
* Άγιος Ανδρέας
* Άγιος Γεράσιμος
* Άγιος Γεώργιος Λάγγουρα
* Άγιος Δημήτριος
* Άγιος Διονύσιος
* Άγιος Νεκτάριος
* Αγυιά
* Αμπελόκηποι
* Αναπηρικά Ιτεών
* Αναπηρικά Σαμακιάς
* Αναστασόπουλου
* Άνθεια
* Ανθούπολη
* Αρόη
* Αστυνομικά
* Ασύρματος
* Βασιλόπουλου
* Βουδ
* Βλατερό
* Γερανέικα
* Γηροκομειό
* Γλαύκος
* Γλυφάδα
* Γούβα
* Δασύλλιο
* Δάφνες
* Διάκου
* Δραγόλαινα (Δραγώλενα)
* Δροσιά
* Εβραιομνήματα
* Εγλυκάδα
* Εσχατοβούνι
* Ζαβλάνι
* Ζαρουχλαίικα
* Ιτιές
* Καβουκάκι
* Καμίνια
* Καντριάνικα
* Καστελλόκαμπος
* Κόκκινος Μύλος
* Κολωνάκι
* Κοτρώνι
* Κουκούλι
* Κούτσα Εγλυκάδας
* Κρητικά
* Κρύα Ιτεών
* Κυψέλη
* Λαδόπουλου
* Λεύκα
* Λιαπαίικα
* Λυκοχορός
* Μακρυγιάννη
* Μαρκάτο
* Μαρούδα
* Μέμου
* Μεταμόρφωση Σωτήρος
* Μπεγουλάκι
* Μπύρα Μαράτου
* Νέα Κύπρος
* Νεάπολη
* Νέος Δρόμος
* Νέο Σούλι
* Νοσοκομείο
* Παγώνα
* Παντοκράτορας
* Παπαθωμά
* Παραλία Προαστίου
* Περιβόλα
* Πόρτες (Ροδόπουλου)
* Πράτσικα
* Προάστιο (Μποζαΐτικα)
* Προσφυγικά
* Προσφυγικά Ακτής Δυμαίων
* Προφήτης Ηλίας
* Πυροσβεστείο
* Ριγανόκαμπος
* Ρομάντζα
* Σαμακιά
* Σκαγιοπούλειο
* Σταυρόπουλου
* Σύνορα
* Συχαινά
* Ταμπάχανα
* Ταραμπούρα
* Τέρψη
* Τερψιθέα
* Τζίνη
* Τριτάκη
* Τσιβδί
* Χαλκωματά
* Ψαροφάι
* Ψάχου
* Ψηλαλώνια
 |
|  |
| Πρώην συνοικίες | 
* Αλυσσίδα
* Γαλαξιδιώτικα
* Γκαζοχώρι
* Δεξαμενή
* Εγγλέζικα Πάτρας
* Κλουκινιώτικα
* Κόκκαλη
* Κόπανου
* Μαγουλιανίτικα
* Μαντζαβιναίικα
* Νεάπολη (19ος αι.)
* Τάσι
* Τηγανήτα
* Φαρμάκη
 |

 |