Ο Αρβίντς Πελσέ (ρωσικά: А́рвид Я́нович Пе́льше, Arvid Yanovich Pelshe; 7 Φεβρουαρίου [Ι.Η. 26 Ιανουαρίου] 1899 – 29 Μαΐου 1983) ήταν Λετονός Σοβιετικός πολιτικός, κρατικός λειτουργός και ιστορικός.

Καριέρα
-------

Ο Πελσέ γεννήθηκε σε μια οικογένεια αγροτών, στο αγρόκτημα Mazie κοντά στο Zālīte, Iecava στην περιοχή Bauska της Λετονίας από τον Johan Pelše και τη σύζυγό του Lisa. Βαπτίστηκε στην εκκλησία του χωριού στις 14 Μαρτίου του ίδιου έτους.[1] Ως εργάτης στη Ρίγα, ο Πελσέ εντάχθηκε στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (Μπολσεβίκοι) της Λετονικής Περιφέρειας το 1915. Το 1916 γνώρισε τον Λένιν στην Ελβετία.[2] Μεταξύ 1914 και 1918, ο Πελσέ εργάστηκε στα εργαστήρια της Ρίγας και του Βίτσεμπσκ, ως χειριστής φρεζαρίσματος στο εργοστάσιο κατασκευής ατμομηχανών στο Χάρκοβο, ως εργάτης διάτρησης στην Πετρούπολη και ως φορτωτής στο λιμάνι του Αρχάγγελσκ. Για λογαριασμό των τοπικών επιτροπών είχε ενταχθεί στην επαναστατική προπαγάνδα. Ήταν εκπρόσωπος του έκτου συνεδρίου του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος της κομματικής οργάνωσης Αρχάγγελσκ. Συμμετείχε στην Επανάσταση του Φλεβάρη το 1917 και ήταν μέλος του περίφημου Σοβιέτ της Πετρούπολης. Συμμετείχε ενεργά στην προετοιμασία και τη διεξαγωγή της Οκτωβριανής Επανάστασης το 1917. Το 1918 εντάχθηκε στην Τσεκά. Το 1918 στάλθηκε από τον Λένιν στη Λετονία για να καταπνίξει την αντικομμουνιστική επανάσταση εκεί. Το 1919, συνδέθηκε με τον Κόκκινο Στρατό και αργότερα έγινε διευθυντής στο Υπουργείο Κατασκευών της Λετονικής Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας. Μετά την ήττα της σοβιετικής λετονικής κυβέρνησης, επέστρεψε στη Σοβιετική Ρωσία το 1919.[2] Υπήρξε λέκτορας και πολιτικός επίτροπος στον Κόκκινο Στρατό από το 1919 έως το 1929. Το 1931 αποφοίτησε από το τμήμα ιστορίας του Ινστιτούτου της Κόκκινης Καθηγήτριας της Μόσχας και μεταξύ 1931 και 1933 ήταν μεταπτυχιακός φοιτητής στο ινστιτούτο. Ταυτόχρονα, ήταν εκπαιδευτής στο Ινστιτούτο Ιστορίας του Κόμματος στην Κεντρική Σχολή της NKVD μεταξύ 1929 και 1932. Μεταξύ 1933 και 1937, ήταν πρώτος αναπληρωτής του Επιτροπείου Κρατικών Αγροτών (Sovkhozes). Μεταξύ 1937 και 1940, δίδαξε ιστορία στο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο της Μόσχας. Τον Ιούνιο του 1940, έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαδικασία εισδοχής της Λετονίας στην ΕΣΣΔ. Από τον Μάρτιο του 1941 έως το 1959 υπηρέτησε ως Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Λετονίας για προπαγάνδα και αντιμετώπιση των ταραχών. Κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου το 1941-1945, εργάστηκε για να προετοιμάσει το κόμμα και τα σοβιετικά στελέχη για να μετατρέψουν τη Λετονία σε ένα κομμουνιστικό κράτος και να την καταστήσουν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης.

Το 1958, ταξίδεψε στη Δανία για να παρακολουθήσει το 20ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Δανίας. Από τον Ιούλιο του 1959 έως τον Νοέμβριο του 1959 συνέβαλε στην εκκαθάριση όλου του εκκολαπτόμενου εθνικισμού από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Λετονίας - περίπου 2.000 από την ηγεσία του κόμματος και ακτιβιστές αφαιρέθηκαν από τις θέσεις και τα προνόμιά τους. Οι Σοβιετικοί ανέβασαν τον Πελσέ σε Πρώτο Γραμματέα, αντικαθιστώντας τον εκκαθαρισμένο Kalnbērziņš στις 25 Νοεμβρίου 1959. Τον Ιανουάριο του 1960, ο Πελσέ κατήγγειλε αμέσως τους πρώην (εκκαθαρισμένους) συνεργάτες του ότι παρέκκλιναν από «τον σωστό δρόμο για την εφαρμογή της πολιτικής της λενινιστικής εθνικότητας».[3] Από εκείνο το σημείο και μετά, οι Πρώτοι Γραμματείς της Λετονικής ΣΟΣΔ ήταν δουλοπρεπείς κομματικοί λειτουργοί, όπως ενσάρκωσε για πρώτη φορά ο Πελσέ, τον οποίο οι Λετονοί θεωρούσαν σύμβολο υποταγής στους Σοβιετικούς.[4][5]Ο Πελσέ διορίστηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΣΕ το 1961. Την ίδια χρονιά, αφού ο Γιούρι Γκαγκάριν επέστρεψε από την διαστημική αποστολή του, ο Πελσέ πρότεινε να αλλάξει το όνομα της λετονικής πρωτεύουσας Ρίγα, αλλά οι σοβιετικές κεντρικές αρχές το θεώρησαν ακραίο. Το 1963, ο Πελσέ ήταν επικεφαλής μιας επιτροπής με το παρατσούκλι "Επιτροπή Πελσέ", η οποία διερεύνησε τη δολοφονία του Σεργκέι Κίροφ. Η επιτροπή ολοκλήρωσε τις εργασίες της το 1967.[6]Ο Πελσέ υπηρέτησε ως Πρώτος Γραμματέας της Λετονικής ΣΟΣΔ μέχρι τις 15 Απριλίου 1966. Στο 23ο Συνέδριο του Κόμματος το 1966, ο Πελσέ απευθύνθηκε στους συναδέλφους του ως εξής: «Δεν θα επιτρέψουμε ποτέ σε κανέναν να ανακατευτεί στις εσωτερικές μας υποθέσεις, αλλά θα διεξάγουμε αποφασιστικό αγώνα ενάντια σε οποιαδήποτε ιμπεριαλιστική παρέμβαση στις υποθέσεις άλλων χωρών και λαών». Στις 7 Νοεμβρίου 1975, ο Πελσέ έδωσε μια ομιλία στην τελετή για τον εορτασμό της 58ης επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης. Στην ομιλία του, ο Πελσέ επιβεβαίωσε τη συνεχιζόμενη σοβιετική υποστήριξη στους «μαχητές για την ελευθερία» και «τους πατριώτες στην Ανγκόλα».[7] Βραβεύτηκε για την πιστή του υπηρεσία, καθώς επιλέχθηκε από το 23ο Συνέδριο του Κόμματος για πλήρη ένταξη στο Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΣΕ, θέση που κράτησε μέχρι τον θάνατό του τον Μάιο του 1983. Ο Πελσέ ήταν επίσης Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου του Κόμματος, η οποία επέβλεπε την πειθαρχία των μελών του κόμματος, από το 1966 έως το 1983.

Θάνατος και κληρονομιά
----------------------

Ο τάφος του Πελσέ στην Νεκρόπολη του Τείχους του Κρεμλίνου.
Η υγεία του Πελσέ τα τελευταία χρόνια της ζωής του επιδεινώθηκε. Όταν δεν παρευρέθηκε στην κηδεία του Λεονίντ Μπρέζνιεφ τον Νοέμβριο του 1982, κυκλοφόρησαν φήμες ότι είχε πεθάνει, αλλά λίγες μέρες αργότερα, στις 23 Νοεμβρίου, εμφανίστηκε σε μια σύνοδο του Ανωτάτου Σοβιέτ. Μια άλλη απουσία που έγινε αντιληπτή από τα μέσα ενημέρωσης ήταν στην τελετή για τα εκατό χρόνια από τον θάνατο του Καρλ Μαρξ, στις 31 Μαρτίου 1983, ένα μήνα πριν πεθάνει.[8] Έπασχε από καρκίνο του πνεύμονα, καθώς και ατελεκτασία, που επιδείνωσε τους πνεύμονές του, και επιδείνωση της καρδιοπνευμονικής ανεπάρκειας. Πέθανε από καρδιακή ανακοπή στις 5:55 στις 29 Μαΐου 1983.[9] Ο Πελσέ τιμήθηκε με μια κρατική κηδεία. Τα λείψανά του τέθηκαν σε λαϊκό προσκύνημα στο Σώμα των Συνδικάτων. Στις 2 Ιουνίου, η τέφρα του μεταφέρθηκε με τεθωρακισμένο όχημα στην Κόκκινη Πλατεία με όλα τα μέλη του Πολιτικού Γραφείου να στέκονται στην κορυφή του Μαυσωλείου του Λένιν. Αφού διαβάστηκαν πλούσιοι εγκώμιοι από τον Σοβιετικό ηγέτη Γιούρι Αντρόπωφ και το μέλος του Πολιτικού Γραφείου Βίκτορ Γκρίσιν, οι στάχτες του ενταφιάστηκαν στη Νεκρόπολη του Τείχους του Κρεμλίνου. Ο Πελσέ έγραψε μερικά έργα για την ιστορία του ΚΚΣΕ, για την ιστορία του επαναστατικού κινήματος στη Λετονία, τους αντικαπιταλιστές εθνικιστές, τη σοσιαλιστική και κομμουνιστική οικοδόμηση στη χώρα. Τιμήθηκε δύο φορές με τον Ήρωα της Σοσιαλιστικής Εργασίας (1969, 1979), 6 παράσημα του Τάγματος του Λένιν, το Τάγμα της Οκτωβριανής Επανάστασης και άλλα μετάλλια. Το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο της Ρίγας πήρε το όνομά του από τον Πελσέ μετά τον θάνατό του. Ο Πελσέ παντρεύτηκε τρεις φορές. Απέκτησε δύο παιδιά από τον πρώτο γάμο: μια κόρη, την Μπερούτα (αποβιώσα) και τον γιο, τον Άρβικ (πέθανε κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο). Ένας γιος από τον δεύτερο γάμο, ο Τάι, (γεννήθηκε το 1930) - συνταξιούχος και δεν υποστήριξε καμία επαφή με τον πατέρα του μετά τον 3ο γάμο. Η τρίτη σύζυγος του Πελσέ ήταν η Λίντια, η πρώην σύζυγος του γραμματέα του Στάλιν, Alexander Poskrebyshev. Από το 1966 μέχρι το θάνατό του, έζησε στην οδό Σπιριντόνοβκα 15. Στο μπροστινό μέρος του κτιρίου τοποθετήθηκε αναμνηστική πλακέτα.