Ο **Ράντου Λούπου** (ρουμανικά: *Radu Lupu*‎‎· γενν. 30 Νοεμβρίου 1945 - απεβίωσε 17 Απριλίου 2022) ήταν Ρουμάνος πιανίστας. Ήταν ευρέως αναγνωρισμένος ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους σολίστες του πιάνου.   Γεννημένος στο Γκαλάτσι της Ρουμανίας, ο Λούπου άρχισε να σπουδάζει πιάνο σε ηλικία έξι ετών. Δύο από τους σημαντικότερους δασκάλους του πιάνου ήταν η Φλορίκα Μουσιτσέσκου, η οποία δίδαξε επίσης τον Ντίνου Λιπάτι και τον Χάινριχ Νόιχαους, ο οποίος δίδαξε επίσης τον Σβιατοσλάβ Ρίχτερ και τον Έμιλ Γκίλελς. Από το 1966 έως το 1969, κέρδισε τρεις από τους πιο διάσημους διαγωνισμούς πιάνου στον κόσμο: τον Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου Van Cliburn (1966), τον Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου Γεώργιος Ενέσκου (1967) και τον Διεθνή Διαγωνισμό Pianoforte του Λιντς (1969). Αυτές οι νίκες εκτόξευσαν τη διεθνή καριέρα του Λούπου και έχει εμφανιστεί με όλες τις μεγάλες ορχήστρες και σε όλα τα μεγάλα φεστιβάλ και μουσικές πρωτεύουσες του κόσμου.

Από το 1970 έως το 1993, ο Λούπου έκανε πάνω από 20 ηχογραφήσεις για την Decca Records. Οι σόλο ηχογραφήσεις του, που έχουν λάβει μεγάλη αναγνώριση, περιλαμβάνουν έργα των Μπετόβεν, Μπραμς, Γκριγκ, Μότσαρτ, Σούμπερτ και Σούμαν, συμπεριλαμβανομένων όλων των κοντσέρτων για πιάνο του Μπετόβεν και πέντε σονάτες για πιάνο και άλλα σόλο έργα. τα κοντσέρτα για πιάνο των Γκριγκ και Σούμαν, καθώς και τρία μεγάλα σόλο έργα του Σούμαν, εννέα σονάτες για πιάνο και το Αυτοσχεδιασμοί και Μουσικές Στιγμές του Σούμπερτ, διάφορα μεγάλα σόλο έργα και το πρώτο κονσέρτο για πιάνο του Μπραμς, και δύο κοντσέρτα για πιάνο του Μότσαρτ. Οι ηχογραφήσεις μουσικής δωματίου του για την Decca περιλαμβάνουν όλες τις σονάτες του Μότσαρτ για βιολί και πιάνο με τον Σιμόν Γκόλντμπεργκ, οι σονάτες για βιολί των Ντεμπυσσύ και Φρανκ με τον Kyung Wha Chung και διάφορα έργα του Σούμπερτ για βιολί και πιάνο με τον Γκόλντμπεργκ. Επιπλέον, ηχογράφησε έργα του Μότσαρτ και του Σούμπερτ για πιάνο με τέσσερα χέρια και δύο πιάνα με τον Μάρεϊ Περάχια για τη CBS Masterworks, τραγούδια του Σούμπερτ με τη Μπάρμπαρα Χέντρικς για την EMI και έργα του Σούμπερτ για πιάνο με τέσσερα χέρια με τον Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ για την Teldec. Επιπλέον, ο Λούπου είναι επίσης γνωστός για τις ερμηνείες του στους Μπάρτοκ, Ντεμπυσσύ, Ενέσκου και Γιάνατσεκ, μεταξύ άλλων συνθετών.

Ο Λούπου ήταν υποψήφιος για δύο βραβεία Grammy, κερδίζοντας ένα το 1996 για ένα άλμπουμ με δύο σονάτες για πιάνο του Σούμπερτ. Το 1995, ο Λούπου κέρδισε επίσης ένα βραβείο Edison για έναν δίσκο με τρία μεγάλα έργα του Σούμαν για πιάνο. Άλλα βραβεία που κέρδισε ο Λούπου περιλαμβάνουν το βραβείο Φράνκο Αμπιάτι το 1989 και το 2006 και το διεθνές βραβείο Premio Internazionale Arturo Benedetti Michelangeli το 2006.

Βιογραφία
---------

### Νεανικά χρόνια και εκπαίδευση

 Το Ωδείο της Μόσχας, όπου ο Λούπου σπούδασε από το 1961 έως το 1969
Ο Λούπου γεννήθηκε στο Γκαλάτσι της Ρουμανίας στις 30 Νοεμβρίου 1945, γιος του Μέγιερ Λούπου, δικηγόρου, και της Άννα Γκάμπορ, γλωσσολόγος.  Από τα πρώτα του χρόνια, ο Λούπου «εκφραζόταν πάντα τραγουδώντας» και του δόθηκε το πρώτο του πιάνο σε ηλικία πέντε ετών.  Ξεκίνησε σπουδές πιάνου το 1951, όταν ήταν έξι ετών, με τη Λία Μπουσουιοτσεάνου. Έκανε το δημόσιο ντεμπούτο του το 1957, σε ηλικία 12 ετών, σε μια συναυλία με δικές του συνθέσεις.  Είπε στο *The Christian Science Monitor* το 1970 ότι «από την αρχή θεωρούσα τον εαυτό μου ως συνθέτη. Ήμουν σίγουρος, και όλοι οι άλλοι ήταν σίγουροι, ότι μια μέρα θα γίνω διάσημος συνθέτης». Σταμάτησε τη σύνθεση περίπου τέσσερα χρόνια αργότερα, λέγοντας ότι πίστευε ότι θα ήταν «πολύ καλύτερος ως πιανίστας». 

Αφού ολοκλήρωσε το γυμνάσιο στο Γκαλάτσι και αποφοίτησε από το Λαϊκό Σχολείο Τεχνών στο Μπρασόβ, όπου σπούδασε αρμονία και αντίστιξη με τον Βίκτορ Μπίκεριτς, ο Λούπου συνέχισε τις σπουδές του στο πιάνο στο Ωδείο του Βουκουρεστίου (1959–1961) με τη Φλορίκα Μουσιτσέσκου και τη Τσέλα Ντελαβράντσα, σπουδάζοντας επίσης σύνθεση με τον Ντράγκος Αλεξαντρέσκου. Σε ηλικία 16 ετών, το 1961, του απονεμήθηκε υποτροφία στο Ωδείο της Μόσχας, όπου σπούδασε για επτά χρόνια. Στη Μόσχα, αρχικά σπούδασε με την Γκαλίνα Εγκιαζάροβα (μαθήτρια του Αλεξάντερ Γκολντενβάιζερ) για δύο χρόνια, και στη συνέχεια με τον Χάινριχ Νόιχαους και αργότερα με τον γιο του, Στανισλάβ Νόιχαους.  Αποφοίτησε το 1969.   Ο Λούπου ήταν επίσης μαθητής της Μαρίας Κούρτσιο, μαθήτριας του Άρτουρ Σνάμπελ.  Ωστόσο, σε μια συνέντευξη το 1981, όταν ρωτήθηκε για το τι είδους επιρροές είχαν πάνω του οι δάσκαλοί του, ο Λούπου απάντησε ότι θεωρούσε τον εαυτό του πιο αυτοδίδακτο: «Ο πρώτος μου δάσκαλος με έπαιρνε σε κάθε ορχηστρική συναυλία και είμαι επίσης ευγνώμων για αυτό που έμαθα στη Μόσχα, αλλά θεωρώ τον εαυτό μου, βασικά (στη μουσική ούτως ή άλλως), ως κάποιον που είναι πιο αυτοδίδακτος. Πήρα μερικά από το Φούρτβενγκλερ, το Τοσκανίνι, παντού... όλο και περισσότερο από τότε που έφυγα από τη Μόσχα." 

### Πρώιμη καριέρα

Το 1965, ο Λούπου κατέλαβε την πέμπτη θέση στον Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου Μπετόβεν στη Βιέννη.  Την επόμενη χρονιά, κέρδισε το πρώτο βραβείο στον δεύτερο Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου Βαν Κλίμπερν. Κέρδισε επίσης ειδικά βραβεία για την καλύτερη ερμηνεία ενός έργου ανάθεσης (του "Δομή για Πιάνο" του Γουίλαρντ Στρέιτ)  και την καλύτερη απόδοση ενός κινήματος  από τη Σονάτα για πιάνο του Άαρον Κόουπλαντ.  Στον τελικό, η ερμηνεία του στην πρώτη κίνηση του Κοντσέρτου για πιάνο Νο. 2 (Op. 16) του Σεργκέι Προκόφιεφ, ένα απαραίτητο κομμάτι, περιγράφηκε από τον Πολ Χιούμ της *Washington Post* ως «το πιο φλογερό και βροντερό από όλους τους έξι φιναλίστ». Εκτός από τον Προκόφιεφ, ερμήνευσε το Κοντσέρτο για πιάνο Νο. 5 του Μπετόβεν (Op. 73).  Η Αλίθια ντε Λαρότσα, η οποία ήταν στην κριτική επιτροπή, ανακήρυξε τον Λούπου ιδιοφυΐα.  «Δεν το περίμενα καθόλου. Είμαι απλά άφωνος», είπε ο Λούπου μετά τη νίκη του.  Λίγο μετά τον διαγωνισμό, τον Απρίλιο του 1967, ο Λούπου έκανε το ντεμπούτο του στο Κάρνεγκι Χολ στη Νέα Υόρκη σε ένα πρόγραμμα των Μπετόβεν, Σούμπερτ και Σοπέν.  Ωστόσο, ο Λούπου φέρεται να απέρριψε πολλές από τις άλλες δεσμεύσεις που συνόδευαν το βραβείο, αντί να επιλέξει να συνεχίσει τις σπουδές του στη Μόσχα. 

Ένα χρόνο μετά τη νίκη του στο διαγωνισμό Κλίμπερν, το 1967, ο Λούπου κέρδισε το πρώτο βραβείο στον Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου Γεώργιος Ενέσκου. Δύο χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1969, κέρδισε τον Διεθνή Διαγωνισμό Πιάνου του Λιντς. Ερμήνευσε στον τελικό το Κοντσέρτο για πιάνο Νο. 3 (Op. 37) του Μπετόβεν.  Τον επόμενο μήνα, τον Νοέμβριο του 1969, ο Λούπου έκανε το σόλο ντεμπούτο του στο Λονδίνο. Ο Τζόαν Τσίσελ των *Times* έγραψε για την ερμηνεία του στο δεύτερο μέρος της Σονάτας για πιάνο αρ. 7:« Ποτέ η μουσική δεν θα μπορούσε να πλησιάσει περισσότερο τον λόγο.»   

Τον Απρίλιο του 1970, ο Λούπου έκανε την πρώτη του ηχογράφηση για την Decca Records : Ραψωδία του Μπραμς σε Β ελάσσονα (Op. 79 No. 1) και Τρία Intermezzi (Op. 117), και Σονάτα για πιάνο σε A ελάσσονα (D. 784) του Σούμπερτ.  Συνέχισε να ηχογραφεί για την εταιρεία για τα επόμενα 23 χρόνια.  Τον Αύγουστο του 1970, ο 24χρονος πιανίστας έκανε το ντεμπούτο του στο The Proms, ερμηνεύοντας το κονσέρτο για πιάνο του Μπραμς No. 1 (Op. 15) με τη Συμφωνική Ορχήστρα του BBC υπό τη διεύθυνση του Έντο ντε Βάαρτ στο Ρόγιαλ Άλμπερτ Χολ.  Τον Νοέμβριο του 1970, έκανε την πρώτη του ηχογράφηση κοντσέρτο για την Decca, Κοντσέρτο για πιάνο Νο. 3 του Μπετόβεν με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου υπό τη διεύθυνση του Λόρενς Φόστερ.  Ηχογράφησε επίσης τις 32 παραλλαγές του Μπετόβεν σε ντο ελάσσονα (WoO 80). 

Οι πρώτες σημαντικές αμερικανικές εμφανίσεις του Λούπου μετά τη νίκη του στο Διαγωνισμό του Λιντς ήταν τον Φεβρουάριο του 1972 με την Ορχήστρα του Κλίβελαντ στο Κοντσέρτο για πιάνο Νο. 1 του Μπραμς με τον Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ να διευθύνει στο Κάρνεγκι Χολ της Νέας Υόρκης  και τον Οκτώβριο του 1972 με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Σικάγου στο Κοντσέρτο για πιάνο Νο. 3 του Μπετόβεν με διεύθυνση του Κάρλο Μαρία Τζουλίνι.  Η παράσταση του Μπραμς με την Ορχήστρα του Κλίβελαντ και τον Μπάρενμποϊμ αξιολογήθηκε από τον Χάρολντ Σ. Σόνμπεργκ, βραβευμένο με Πούλιτζερ κριτικό μουσικής για *τους New York Times*, ο οποίος πριν από δέκα χρόνια είχε κριτικάρει αρνητικά κυρίως τη διάσημη συναυλία της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης στις 6 Απριλίου 1962, όπου το ίδιο κοντσέρτο έπαιξε ο Γκλεν Γκουλντ με τη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης υπό τη διεύθυνση του Λέοναρντ Μπερνστάιν.  Ο Σόνμπεργκ ήταν επίσης επικριτικός για την ερμηνεία των Λούπου και Μπάρενμποϊμ, γράφοντας ότι από την παράσταση Μπερνστάιν-Γκουλντ «δεν υπήρχε τέτοια ερμηνεία» του κοντσέρτου, περιγράφοντάς το ως «επίμονο, επεισοδιακό και με ήθος, τρυφηλό, ιδιότροπο». Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «αλλά μέσα από όλες τις εκκεντρικότητες ήρθε η αίσθηση δύο νεαρών μουσικών που προσπαθούσαν σκληρά να ξεφύγουν από το τέλμα και κάποτε τα καταφέρνουν πραγματικά», αλλά ότι «στα επόμενα χρόνια αυτού του είδους η προσέγγιση μπορεί να τους βολέψει. Αυτή τη στιγμή δεν ξεκολλάει.» 

### Αυξανόμενη καταξίωση

Αν και ο Σόνμπεργκ είχε επικρίνει το ντεμπούτο του Λούπου με την Ορχήστρα του Κλίβελαντ υπό τη διεύθυνση του Μπάρενμποϊμ τον Φεβρουάριο του 1972, ήταν πολύ πιο ενθουσιώδης με την ερμηνεία του Λούπου τον Νοέμβριο του 1972 στο Κοντσέρτο για πιάνο Νο. 5 του Μπετόβεν με τη Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Λόρενς-Φολλ στο Κάρνεγκι Χολ γράφοντας, στους *The New York Times*, ότι «η ερμηνεία του έκανε πολλά, για να εξαργυρώσει την εντύπωση που είχε αφήσει την περασμένη σεζόν στο κονσέρτο για ντο ελάσσονα του Μπραμς. Τότε ακουγόταν προσποιητός, σχολαστικός, τεχνητός. Αυτή τη φορά ήταν ένας διαφορετικός πιανίστας»  Ο Σόνμπεργκ πρόσθεσε:
«Η διακήρυξή του στο άνοιγμα που έμοιαζε με καντέντσα ήταν μεγάλη και τολμηρή, χαρακτηριζόμενη από έναν διεισδυτικό αν και γυάλινο τόνο. Αυτό δημιούργησε το σκηνικό για μια φλογερή παράσταση που ήταν σταθερά ενδιαφέρουσα. Μπορεί να ήταν λίγο έξω, μπορεί να του έλειπε ο χρωματικός πόρος, αλλά είχε προώθηση και είχε ιδέες. Και είχε εξαιρετική ορμή εκτός από μερικές κακές ρυθμικές ομάδες στην αργή κίνηση.»
Την επόμενη χρονιά, ο Λούπου ηχογράφησε τα κοντσέρτα για πιάνο του Σούμαν ( Op. 54 ) και του Γκριγκ ( Op. 16 ) με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου υπό τη διεύθυνση του Αντρέ Πρεβέν, μια ηχογράφηση που περιγράφεται από τον *Gramophone* ως "εξαιρετικά επιβλητική".  Τον Φεβρουάριο του 1974, ο Λούπου έκανε ένα ρεσιτάλ στο Κολέγιο Χάντερ της Νέας Υόρκης, για το οποίο ο Τζον Ρόκγουελ των *New York Times* έγραψε εγκωμιαστικά σχόλια. Ο Ρόκγουελ αποκάλεσε τον Λούπου «όχι συνηθισμένο πιανίστα» και έγραψε για την ερμηνεία του Λούπου στη Σονάτα για πιάνο του Σούμπερτ σε Β-φλατ μείζονα (D. 960): 
«Κατά τη διάρκεια του Σούμπερτ, ωστόσο, η προσεκτική σιωπή του κοινού ήταν εξαιρετική. Ήταν σαν ο κύριος Λούπου να χρησιμοποιούσε κάποιο είδος αλχημείας για να ξορκίσει όλους. Αυτό, πράγματι, είναι ακριβώς αυτό που έκανε, γιατί έχει αυτό το μυστηριώδες κάτι που ξεπερνά την τεχνική, την πολυμάθεια και τη γενική μουσικότητα, για να φτάσει στις ευαισθησίες των ακροατών.»
Τον Νοέμβριο του 1974, ο Λούπου έκανε το ντεμπούτο του με τη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης, ερμηνεύοντας το Κοντσέρτο για πιάνο Νο. 21 (Κ. 467) του Μότσαρτ υπό τη διεύθυνση του Τζέιμς Κόνλον.   Το 1975, ο Λούπου έκανε το ντεμπούτο του με την Concertgebouw Orchestra και έκανε την πρεμιέρα του με το κοντσέρτο για πιάνο Ν. 4 του Αντρέ Τσαϊκόφσκι με τη Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Ούρι Σίγκαλ στην Αίθουσα Βασιλικό Φεστιβάλ.   Το 1976, ο Λούπου ηχογράφησε τα 6 Κομμάτια για πιάνο (Op. 118) και 4 Κομμάτια για πιάνο (Op. 119) του Μπραμς, τα οποία περιγράφηκαν από το *Stereo Review* ως «μια λαμπερή συνειδητοποίηση του τι δημιούργησε ο Μπραμς, που αφήνει κάποιον να χάνει τα λόγια του και απλά να χαίρεται να έχει αυτιά». Το 1978 έκανε το ντεμπούτο του με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του Χέρμπερτ φον Κάραγιαν στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ εκείνης της χρονιάς. Ανασκοπώντας ένα ρεσιτάλ που έδωσε ο Λούπου στο Avery Fisher Hall το 1980,  ο Άντριου Πόρτερ του *The New Yorker* χαιρέτισε τον Λούπου ως "έναν μαιτρ του πιο ικανοποιητικού είδους".  Μέχρι το 1981 είχε παίξει με κάθε μεγάλη ορχήστρα. 

### Υπόλοιπο του 20ου αιώνα

Τον Ιούνιο του 1982, ο Λούπου έκανε μια καταξιωμένη ηχογράφηση του *Αυτοσχεδιασμοί* του Σούμπερτ (D. 899 & 935). Ο Τζον Ρόκγουελ έγραψε στους *New York Times* ότι ο «τραγουδιστικός τόνος του Λούπου εδώ πρέπει να ακουστεί, για να γίνει πιστευτός. Χωρίς να υποτιμά τις άλλες πτυχές της μουσικής προσωπικότητας του Σούμπερτ, αιχμαλωτίζει την τραγουδιστική ουσία του συνθέτη με μια σπάνια ομορφιά – και, με αυτόν τον τρόπο, επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά την ικανότητα των σημερινών ερμηνευτών να αποδίδουν άφθονη δικαιοσύνη στη μουσική του παρελθόντος».  Επιπλέον, *το Gramophone* είπε για την ηχογράφηση: 

> «Και στα οκτώ κομμάτια φέρνει πληροφορίες όλη τη δική του ενδεικτική οξεία επίγνωση του οραματιστή στο Σούμπερτ, ενώ ως προς το πιάνο, που παίζει καθαρά και απλά, δεν θα μπορούσε να είναι πιο όμορφο στη φρασεολογία ή τον τόνο. Όταν αντιμετώπισα για πρώτη φορά αυτή την επιστροφή σε κομμάτια, που έχουν ήδη ηχογραφηθεί πολλές φορές, η άμεση αντίδρασή μου, ομολογώ, ήταν «Γιατί ακόμα μια φορά;» Τώρα συνειδητοποιώ ότι ο κατάλογος δεν θα ήταν ολοκληρωμένος χωρίς την άποψη ενός τόσο αφοσιωμένου ανθρώπου στον Σούμπερτ.»
> 
> 
> 

Το 1989, ο Λούπου τιμήθηκε με το Βραβείο Φράνκο Αμπιάτι από την Ένωση Ιταλών Κριτικών. Του απονεμήθηκε το βραβείο ξανά το 2006.   Το 1995, κέρδισε ένα βραβείο Έντισον για το άλμπουμ του Σούμαν *Παιδικές σκηνές* (Op. 15), *Κραϊσλεριάνα* (Op. 16) και *Humoreske* (Op. 20), το οποίο ήταν επίσης υποψήφιο για βραβείο Grammy.   Στα βραβεία Grammy του 1995, κέρδισε ένα βραβείο Grammy για την καλύτερη ερμηνεία σολίστ ορχηστρών (χωρίς ορχήστρα) για το άλμπουμ του με τις Σονάτες για πιάνο σε B-flat μείζονα (D. 960) και A Major (D. 664) του Σούμπερτ. 

### 21ος αιώνας

Το 2006, ο Λούπου τιμήθηκε με το Premio Internazionale Arturo Benedetti Michelangeli και το 2016 έλαβε το παράσημο Διοικητής του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (CBE) στα Βραβεία Πρωτοχρονιάς 2016 για τις υπηρεσίες του στη μουσική. 

Τον Ιούνιο του 2019, ο ατζέντης του Λούπου ανακοίνωσε ότι ο πιανίστας θα αποσυρόταν από τη σκηνή της συναυλίας στο τέλος της σεζόν 2018-2019.

Μουσικό στυλ
------------

 Λούπου στο Συμφωνικό Κέντρο στο Σικάγο, 2010
Ο Λούπου χρησιμοποιεί μια κανονική καρέκλα με ίσια πλάτη   στο πιάνο σε αντίθεση με έναν τυπικό πάγκο πιάνου.  Είπε στον *Clavier* το 1981 ότι ενώ καθόταν σε έναν πάγκο είχε την τάση να γέρνει προς τα εμπρός, να σηκώνει τους ώμους του, να γίνεται απίστευτα άκαμπτος και να αναπτύσσει πόνους παντού. Είπε επίσης ότι έκανε πρακτική με μια καρέκλα στο σπίτι και το βρήκε φυσικό για αυτόν. Παρόλο που ο Λούπου θαυμάζει τον τρόπο παιξίματος του πιάνου του Άρτουρ Ρούμπινσταϊν και του Βλαντίμιρ Χόροβιτς, θεωρεί ότι ο Μιετσίσουαφ Χορσόφσκι είχε τη μεγαλύτερη επιρροή στο παίξιμό του, λέγοντας ότι ο Χορσόφσκι «μου μιλάει όσο κανένας άλλος». Η αρχική προσέγγιση του Λούπου στη νέα μουσική είναι να τη διαβάζει μακριά από το πιάνο, λέγοντας ότι «διαβάζει πιο εύκολα μακριά από το όργανο» και ότι «είναι ο μόνος τρόπος για να μάθεις».  Ο Λούπου λέει σχετικά με την παραγωγή τονικών ότι «τα πάντα στη μουσική προέρχονται από το κεφάλι», προσθέτοντας: «Αν έχεις κάποια έννοια του ήχου, την ακούς στο εσωτερικό σου αυτί. Το μόνο για το οποίο πρέπει να δουλέψετε είναι να ταιριάξετε αυτόν τον ήχο στο όργανο. Όλη η ισορροπία, η γραμμή, ο τόνος, γίνεται αντιληπτός και ελέγχεται από το κεφάλι». Περιγράφει περαιτέρω την παραγωγή τόνου ως "διαδικασία αντιστοίχισης για την οποία [ένας] εξασκείται" και τη φυσική επαφή του πληκτρολογίου ως "ένα πολύ ξεχωριστό πράγμα που καθορίζεται από το χρώμα ή την χροιά που ακούς και προσπαθείς να αποκτήσεις, το κομμάτι που παίζεις, η φράση". 

Το παίξιμο του Λούπου έχει κερδίσει τον θαυμασμό όχι μόνο από τους μουσικοκριτικούς, αλλά και από άλλους σημαντικούς καλλιτέχνες. Η Μιτσούκο Ουτσίντα είπε στον Χάμφρεϊ Μπάρτον σε μια συνέντευξη του BBC Radio 3 το 2002 ότι "δεν υπάρχει κανένας στη γη που να μπορεί πραγματικά να έχει συγκεκριμένο εύρος χρωμάτων, αλλά και τον έλεγχο - μην υποτιμάτε αυτόν τον απίστευτο έλεγχο του παιξίματός του."  Ο Νικολάι Λουγκάνσκι είπε σε μια συνέντευξη ότι ο Λούπου «κατέχει τη σπάνια δύναμη να αφήνει τη μουσική να μιλήσει μόνη της»,  και ο Άντρας Σιφ δήλωσε ότι ο Λούπου έχει «το σπάνιο χάρισμα να φωτίζει οτιδήποτε παίζει με σπάνια μουσική ευφυΐα».  Άλλοι πιανίστες που έχουν εκφράσει θαυμασμό για τον Λούπου ή τον αναφέρουν ως έμπνευση στη μουσική δημιουργία τους περιλαμβάνουν τους Εμμανουέλ Αξ, Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ , Σενγκ-Τζιν Σο (που ονόμασε την ηχογράφηση του Λούπου οι *Αυτοσχεδιασμοί* του Σούμπερτ ως την αγαπημένη του),  Κίριλλ Γκέρσταϊν, Στέφεν Χιου , Ρόμπερτ Λέβιν, Μαρία Ζοάο Πίρες,  και Ντανιίλ Τρίφονοφ.  Επιπλέον, ο μαέστρος Γιάννικ Νέζετ-Σέγκουιν αναφέρει τον Λούπου ως έμπνευση όταν ήταν μαθητής πιάνου, λέγοντας ότι ακούγοντας ρεσιτάλ και ηχογραφήσεις από τον Λούπου «διαμόρφωσε την αντίληψή μου για τον ήχο από πολύ μικρός» και ο τσελίστας Στίβεν Ισσέρλις τον αποκάλεσε ως «έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες που έχω ακούσει ή γνωρίσει ποτέ».

Ρεπερτόριο και ηχογραφήσεις
---------------------------

Σε διάστημα 23 ετών, ο Λούπου έκανε πάνω από 20 ηχογραφήσεις για την Decca Records. Η πρώτη του ηχογράφηση έγινε την άνοιξη του 1970. Οι σόλο ηχογραφήσεις του Λούπου, οι οποίες έχουν λάβει μεγάλη αναγνώριση, περιλαμβάνουν έργα των Μπετόβεν, Μπραμς, Γκριγκ, Μότσαρτ, Σούμπερτ και Σούμαν. Οι σόλο ηχογραφήσεις του χωρίς ορχήστρα περιλαμβάνουν 5 σονάτες για πιάνο Μπετόβεν (Opp. 13, 27/2, 49, και 53), καθώς και τα δύο ρόντο του Μπετόβεν για πιάνο (Op. 51) και 32 παραλλαγές σε ντο ελάσσονα, Σονάτα για πιάνο του Μπραμς Νο. 3 σε Φ ελάσσονα (Op. 5), Δύο Ραψωδίες (Op. 79), Intermezzi (Op. 117), 6 κομμάτια για πιάνο (Op. 118) και 4 κομμάτια για πιάνο (Op. 119), εννέα σονάτες για πιάνο του Σούμπερτ (D. 157, 557, 664, 784, 845, 894, 958, 959, 960) καθώς και οι Αυτοσχεδιασμοί (D. 899, 935) και Μουσικές Στιγμές (D. 780 και το Humoreske του Σούμαν (Op. 20), το Παιδικές σκηνές (Op. 15) και το Κραϊσλεριάνα (Op. 16). Οι ηχογραφήσεις κονσέρτο του περιλαμβάνουν τον πλήρη κύκλο των κοντσέρτων για πιάνο του Μπετόβεν με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Ισραήλ υπό τη διεύθυνση του Ζούμπιν Μέτα, το Κοντσέρτο για πιάνο του Μπραμς Νο. 1 (Op. 15) με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου υπό τη διεύθυνση του Έντο ντε Βάαρτ, τα κοντσέρτα για πιάνο Γκριγκ και Σούμαν με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου και τον Αντρέ Πρεβέν και δύο κοντσέρτα για πιάνο του Μότσαρτ (Κ. 414 και 467) με την Αγγλική Ορχήστρα Δωματίου υπό τη διεύθυνση του Ούρι Σίγκαλ. Οι ηχογραφήσεις μουσικής δωματίου του για την Decca περιλαμβάνουν όλες τις σονάτες του Μότσαρτ για βιολί και πιάνο με τον Σιμόν Γκόλντμπεργκ, οι σονάτες για βιολί των Ντεμπυσσύ και Φρανκ με τον Κιούνγκ Βα Τσουνγκ, τα κουιντέτα για πιάνο και πνευστά του Μπετόβεν (Op. 16) και του Μότσαρτ(K. 452) με τους Χαν ντε Βρις, Τζορτζ Πιέτερσον, Βιθέντε Σάρτσο Πιτάρτς και Μπράιαν Πόλαρντ  και διάφορα έργα του Σούμπερτ για βιολί και πιάνο με τον Γκόλντμπεργκ. Ηχογράφησε επίσης έργα του Μότσαρτ και του Σούμπερτ για πιάνο με τέσσερα χέρια και δύο πιάνα με τον Μάρεϊ Περάχια για το CBS Masterworks, δύο άλμπουμ με τραγούδια του Σούμπερτ με την Μπάρμπαρα Χέντρικς για την EMI και έναν δίσκο με έργα του Σούμπερτ για πιάνο τέσσερα χέρια με τον Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ για Teldec.  

Εκτός από τους συνθέτες που έχει ηχογραφήσει, ο Λούπου διακρίνεται επίσης για τις ερμηνείες του Μπάρτοκ,   Ενέσκου,  και Γιάνατσεκ.

Προσωπική ζωή
-------------

Η πρώτη σύζυγος του Λούπου ήταν η τσελίστα Ελίζαμπεθ Γουίλσον (γεννημένη το 1947), κόρη του διπλωμάτη Σερ (Αρτσιμπάλντ) Ντούνκαν Ουίλσον, τον οποίο παντρεύτηκε το 1971.  Αυτή τη στιγμή κατοικεί στη Λωζάνη της Ελβετίας με τη σύζυγό του Ντέλια, βιολονίστρια στην Ορχήστρα Δωματίου Λωζάνης. 

Για το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του, ο Λούπου αρνιόταν τακτικά να δίνει συνεντεύξεις στον Τύπο  από «φόβο μήπως παρεξηγηθεί ή παρερμηνευθεί».  Η αποστροφή του για τον Τύπο και τη δημοσιότητα τους έχει ωθήσει να τον χαρακτηρίσουν ως "ο απομονωμένος Ράντου Λούπου",  με τον *The Independent* να τον αποκαλεί ως "αντικοινωνικό" και "σαν κάποιον που σύρθηκε χωρίς να το θέλει στην αίθουσα συναυλιών αλλά ζήτησε να αφήσει το μπολ της ζητιανιάς του έξω».  Επιπλέον, ο Λούπου συνήθως δεν επέτρεπε ραδιοφωνικές μεταδόσεις των παραστάσεων του.  Το 1994, *το Chicago Tribune* σημείωσε ότι το δελτίο τύπου του Λούπου περιείχε τότε μία συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό *Clavier* το 1981. Άλλες δημοσιευμένες συνεντεύξεις περιλαμβάνουν μια "συζήτηση" που παραχώρησε ο Λούπου στον *Clavier* το 1992  και μια συνέντευξη από το 1975 που μεταδόθηκε στο BBC Radio 3. Απεβίωσε την 17η Απριλίου 2022 μετά από μακρόχρονη νόσο.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 29  Απριλίου 2014.
2. ↑  (Γερμανικά) *Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους*. lupu-radu. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  (Γερμανικά) *Munzinger Personen*. 00000016433. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 15  Δεκεμβρίου 2014.
5. ↑  en.memesrandom.com/radu-lupu/.
6. 1 2  «Radu Lupu, unul dintre ce mai buni pianişti români, a încetat din viaţă». Mediafax. 19  Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 20  Απριλίου 2022.
7. ↑  adevarul.ro/cultura/arte/radu-lupu-poposit-eternitate-1\_628671265163ec4271956d69/index.html.
8. ↑  *CONOR.SI*. 33111139.
9. ↑  «Kindred Britain»
10. ↑  p65180.htm#i651792. Ανακτήθηκε στις 7  Αυγούστου 2020.
11. 1 2 3 4  Gramophone (30 Νοεμβρίου 2015). «Happy 70th birthday, Radu Lupu!». *www.gramophone.co.uk* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2018.
12. 1 2 3 4  Duncan, Scott. «A Cache of Rare Gems». *Chicago Tribune*. Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2018.
13. ↑  «Maestro di color che sanno». *Alex Ross: The Rest Is Noise*. Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2018.
14. ↑  «Searching for Radu Lupu – The New York Sun». *nysun.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2016.
15. 1 2 3  Woodward, Ian (10 September 1970). «Wonderboy». *The Christian Science Monitor*.
16. 1 2  «Radu Lupu». *George Enescu Festival* (στα Αγγλικά). 9 Απριλίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2018.
17. 1 2  Immelman, Niel (13 April 2009). «Obituary: Maria Curcio». *The Guardian*. .
18. ↑  «Maria Curcio». *The Daily Telegraph*. 7 April 2009. .
19. ↑  «Cliburn Contest Won by Rumanian; $10,000 and International Tour Go to Radu Lupu, 20» (στα αγγλικά). *The New York Times*. 10 October 1966. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 17 December 2018. *«Mr. Lupu, whose father is a lawyer and whose mother teaches French in high school, finished fifth at the recent Vienna International Beethoven Competition.»*
20. 1 2 3  «Cliburn Contest Won by Rumanian; $10,000 and International Tour Go to Radu Lupu, 20» (στα αγγλικά). *The New York Times*. 10 October 1966. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 17 December 2018.
21. ↑  «1966 Cliburn Competition – The Cliburn» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2018.
22. ↑  Hume, Paul (10 October 1966). «Rumania's Radu Lupu Wins Cliburn Piano Competition». *The Washington Post*: σελ. C10.
23. 1 2  Buluc, Magdalena Popa (1 Αυγούστου 2012). «Radu Lupu atinge vibraţiile infinitezimale ale poeziei». *Cotidianul RO* (στα Ρουμανικά). Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2018.
24. ↑  Ericson, Raymond (13 April 1967). «Music: Pianist's Reward: Lupu, Cliburn Contest Winner, Makes Debut». *The New York Times*: σελ. 50.
25. ↑  «Radu Lupu in rehearsal before his Finals performance at the 1969 Competition – The Leeds International Piano Competition». *www.facebook.com* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2018. ... he played Beethoven's 3rd Concerto in C minor, Op. 37 [in the competition].
26. ↑  Siek, Stephen (10 Νοεμβρίου 2016). *A Dictionary for the Modern Pianist* (στα Αγγλικά). Rowman & Littlefield. σελ. 111. ISBN 978-0-8108-8880-7.
27. ↑  Chissell, Joan (28 Νοεμβρίου 1969). «Prize-winner's debut». *The Times*. σελ. 16. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2019.
28. ↑  Stuart, Philip (Ιουλίου 2009). «Decca Classical, 1929–2009» (PDF). AHRC Research Centre for the History and Analysis of Recorded Music. σελ. 432. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2019.
29. 1 2 3  Liner notes to «Radu Lupu: The Complete Decca Solo Recordings». *Presto Classical* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2018.
30. ↑  «Prom 36». *BBC Music Events* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2018.
31. 1 2  Liner notes to «Radu Lupu – Complete Decca Concerto Recordings – Decca: B001581402». *www.arkivmusic.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2018.
32. ↑  Schonberg, Harold C. (16 February 1972). «Something Different Tried in a Brahms Concerto» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 11 December 2018.
33. ↑  «Chicago Symphony features Lupu as piano soloist». *The Chicago Defender (Big Weekend Edition)*: σελ. A6. 13 April 1974. *«Lupu, 28, made a notable Chicago Symphony debut last season when he performed Beethoven's Third Piano Concerto under the direction of Carlo Maria Giulini on Oct. 5-6, 1972.»*
34. ↑  Schonberg, Harold C. (7 April 1962). «Music: Inner Voices of Glenn Gould». *The New York Times*: σελ. 17. .
35. ↑  Schonberg, Harold C. (16 February 1972). «Something Different Tried in a Brahms Concerto» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 17 December 2018.
36. ↑  Schonberg, Harold C. (26 October 1972). «Foster Leads Royal Philharmonic in Tippett's First» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 17 December 2018.
37. ↑  Liner notes to«Grieg, Schumann: Piano Concertos / Radu Lupu, André Previn / Reissued, Remastered». *www.amazon.com*. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2018.
38. ↑  Rockwell, John (18 February 1974). «Pianistic Magic Is Woven By Radu Lupu in Schubert» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 17 December 2018.
39. ↑  Rockwell, John (18 February 1974). «Pianistic Magic Is Woven By Radu Lupu in Schubert» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 17 December 2018. *«The orchestra's [1974-1975] regular subscription season... will introduce two conductors in their Philharmonic debuts. One is Bernard Haitink, ... and the other is James Conlon ... Soloists scheduled to make Philharmonic debuts are... Radu Lupu, ...»*
40. ↑  Schonberg, Harold C. (7 November 1974). «Music: Conlon Conducts Philharmonic». *The New York Times*.
41. ↑  Pountney, David (15 September 2016). «André Tchaikowsky: from Warsaw to Belmont via a wardrobe» (στα αγγλικά). *The Guardian*. ISSN 0261-3077.. Ανακτήθηκε στις 17 December 2018.
42. ↑  «Andre Tchaikowsky Composer». *andretchaikowsky.com*. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2018.
43. 1 2 3 4 5  Montparker, Carol (May–June 1981). «Radu Lupu: Acclaim in spite of himself». *Clavier*: 13.
44. ↑  «Piano: Radu Lupu Plays 3 Challenging Works». *timesmachine.nytimes.com* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2018.
45. ↑  Rockwell, John (3 June 1984). «Who Says Modern Pianists Are Un-Romantic?» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 30 December 2018.
46. ↑  Guest (9 Ιανουαρίου 2013). «Schubert Impromptus». *www.gramophone.co.uk* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2018.
47. ↑  «● 2000-2009». *» ● 2000-2009* (στα Ιταλικά). 10 Ιουλίου 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2019.
48. ↑  «KAJIMOTO | ARTISTS | Radu Lupu». *www.kajimotomusic.com*. Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2018.
49. ↑  «KAJIMOTO | ARTISTS | Radu Lupu». KAJIMOTO. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2019.
50. 1 2  «Radu Lupu» (στα Αγγλικά). Grammy Awards. 15 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2019.
51. ↑  «El pianista Radu Lupu se retira a final de temporada» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2019.
52. ↑  «Pianist Radu Lupu Retires». *98.7WFMT* (στα Αγγλικά). 28 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2019.
53. ↑  «Radu Lupu retires». *Rhinegold* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2019.
54. ↑  «Radu Lupu, the Piano Wizard». *www.scena.org*. Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2018.
55. 1 2 3  Montparker, Carol (July–August 1992). «Radu Lupu in Conversation». *Clavier* **31**: 12–16.
56. ↑  «Artist in Focus: Radu Lupu». .
57. ↑  «Interview with Nikolai Lugansky – September 1996». *lugansky.homestead.com*. Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2018.
58. ↑  «Seong-Jin Cho– The Man and His Music». *Positive Feedback* (στα Αγγλικά). 3 Απριλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2018.
59. ↑  «An admirer of Radu Lupu». *Classic FM* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2018.
60. ↑  «Daniil Trifonov». *The Counterpoints* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2018.
61. ↑  «Radu Lupu, Han De Vries, Vicente Zarzo, George Pieterson, Brian Pollard, First Desk Winds of Concertgebouw Orch. – Mozart / Beethoven: Quintets for Piano and Wind - Amazon.com Music». *www.amazon.com*. Ανακτήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2019.
62. ↑  Rockwell, John (18 February 1974). «Pianistic Magic Is Woven By Radu Lupu in Schubert» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 20 April 2019.
63. ↑  «Review/Music; A Pianist Whose Intense Subjectivity Turns Listeners Into Eavesdroppers». *timesmachine.nytimes.com* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2019.
64. ↑  Holland, Bernard (26 January 2002). «In Performance: Classical Music; The Kind of Virtuosity That Starts in the Mind» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 20 April 2019.
65. ↑  Griffiths, Paul (24 January 2000). «Music in Review: Classical Music; A Pianist Eager To Get to the Encore» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 20 April 2019.
66. ↑  Rusbridger, Alan (17 Σεπτεμβρίου 2013). *Play It Again: An Amateur Against the Impossible* (στα Αγγλικά). Farrar, Straus and Giroux. σελ. 318. ISBN 978-0-374-71062-0.
67. 1 2  Ivry, Benjamin (10 Ιανουαρίου 2008). «Searching for Radu Lupu». *The New York Sun*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2018.
68. ↑  Gerstein, Kirill (30 Νοεμβρίου 2015). «Happy Birthday, Radu Lupu!». *The New York Review of Books* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2018.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Δισκογραφία Ράντου Λούπου στο Discogs στο </img>
* Βιογραφία Ράντου Λούπου Αρχειοθετήθηκε 2018-06-23 στο Wayback Machine. στο Decca
* Musicianguide.com – βιογραφία

|  |  |
| --- | --- |
| εικονίδιο Βιογραφίες | Πύλη Βιογραφίες |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 113927726
* **Europeana**: agent/base/7193
* LCCN: n81125422
* ISNI: 0000 0000 8181 927X
* GND: 134449967
* SUDOC: 070691789
* BNF: cb13896872b (data)
* BIBSYS: 1010452
* MusicBrainz: bec02ec4-34be-43db-9be1-006606174fd2
* NLA: 35712581
* NDL: 031958454
* NKC: pna2005262080
* BNE: XX847309

 |

 |