Η **πέμπτη διάσταση** (fifth dimension) του πολέμου συμπληρώνει τις τέσσερις κλασικές διαστάσεις: ξηρά, θάλασσα, αέρα και διάστημα. Διατυπώθηκε το 1995 ως *επιχειρήσεις πληροφόρησης* .

Βασικό στρατιωτικό δόγμα των ΗΠΑ
--------------------------------

Αποτελούν μέρος του βασικού στρατιωτικού δόγματος των ΗΠΑ, το οποίο αναγνωρίζει τουλάχιστον πέντε διαστάσεις ή «τομείς πολέμου» για τους οποίους είναι υπεύθυνος: 

* Γη
* Θάλασσα
* Αέρας
* Διάστημα
* Πληροφορίες

Η προέλευση της έννοιας της Πενταδιάστατης Επιχειρήσης ήταν η κριτική ότι η «προσέγγιση ανά στρατιωτικό τομέα» αντικατόπτριζε την «αποτυχία να σκεφθεί κάποιος πέρα από τις κανονικές 'τέσσερις' διαστάσεις των απειλών, τόσο εγχώριων όσο και διεθνών».

Επέκταση της έννοιας
--------------------

Πιο πρόσφατα, η έννοια της Πενταδιάστατης Επιχείρησης, ως έννοια στρατιωτικών επιχειρήσεων, έχει καταστεί ευρύτερη της αρχικής περί υπόβαθρου μόνο πληροφοριών, εστιάζοντας πλέον και στις «προηγμένες δυνατότητες χειρισμού του χωροχρόνου στο κυβερνοχώρο».  Αυτή η εξέλιξη ξεκίνησε ήδη από το 1996, σε σχέση με τις έννοιες του Χώρου Μάχης και Κυβερνοελιγμών. 

### Ιστορική ανάλυση

Η ιστορική ανάλυση που χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογήσει την ανάπτυξη της έννοιας των Επιχειρήσεων Πέντε Διαστάσεων, ήταν η ιδέα ότι:

* Οι εδαφικές επιχειρήσεις διαμορφώθηκαν πρώτα από την ανθρώπινη ενέργεια (πεζικό) και έπειτα από την ζωική ενέργεια (ιππικό) σε μια τρισδιάστατη μεσαιωνική εποχή, και μετά από τη μηχανική ενέργεια στην τετραδιάστατη σύγχρονη εποχή. Ο "χώρος μάχης" ορίζεται ιστορικά από τις τρεις χωρικές διαστάσεις {x, y και z} και μία χρονική διάσταση {t}".
* Το στοιχείο που λείπει είναι η πέμπτη διάσταση - ο κυβερνοχώρος, ο οποίος ορίζεται ως "ο αντίκτυπος τόσο του Διαδικτύου όσο και του μυστικού τρομοκράτη στον προηγμένο χώρο μάχης".

Κριτική των επιχειρήσεων πληροφοριών ως προσέγγιση πέμπτου στρατιωτικού τομέα το 1995-1996
------------------------------------------------------------------------------------------

Τα βασικά επιχειρήματα που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη της έννοιας των Επιχιρήσεων Πέμπτης Διάστασης ήταν:

* Η άποψη ότι κάθε μία από τις πέντε διαστάσεις / τομείς - Γη, Θάλασσα, Αέρας, Διάστημα και Πληροφορίες - δεν πρέπει να θεωρούνται ως στεγανοποιημένοι τομείς.
* Ο Χώρος Μάχης πρέπει να θεωρηθεί ως ένα ενοποιημένο σύνολο, και οι επιχειρήσεις που εκτελούνται σε πολλαπλά μέτωπα, ως συνέχεια αλληλένδετων δραστηριοτήτων.

"υπάρχει τώρα μια τεχνολογική λύση - μια προσέγγιση που καθιστά δυνατή την είσοδο στο κύκλο λήψης αποφάσεων του αντιπάλου μέσω της ευφάνταστης χρήσης της τεχνολογίας της πληροφορικής. Υπό μια έννοια, η βασική συμβολή της είναι ότι προϋποθέτει εννοιολογικά ότι καθώς προχωράμε στην εποχή της πληροφορίας, οι νέες δυνατότητες πραγματοποιούνται από τη πραγματοποίηση της ικανότητας εισόδου στο μυαλό του αντιπάλου, όχι απλώς εικάζοντας τα κίνητρα και τις ενέργειές τους, αλλά διαμορφώνοντας και κατευθύνοντάς τα επίσης."

Συγχώνευση με τον πολυδιάστατο χώρο μάχης
-----------------------------------------

Η έννοια του Πενταδιάστατου Επιχειρησιακού χώρου βασίζεται στην ιδέα ότι υπάρχει μια δομική διάσταση στη σύγχρονη τακτική και την επιχειρησιακή τέχνη, και ότι αυτό έχει αναπτυχθεί από την πρόκληση που θέτουν οι:

* Τεχνολογία διοίκησης και ελέγχου της εποχής της πληροφορικής (C2), ειδικά η διοίκηση και επιρροή (CI).
* Αποκεντρωμένη σφαιρική στοχοποίηση (swarming) και άτακτοι αντίπαλοι.
* Η γλωσσική στροφή από το "πεδίο μάχης" στο "χώρο μάχης", που αναγνωρίζει τη σημερινή πραγματικότητα περί δυνάμεων λειτουργούντων σε ένα πολυδιάστατο πεδίο μάχης εναντίον σύνθετων αντιπάλων.

Σχέση με τη τρισδιάστατη (3D) ανάλυση τακτικής
----------------------------------------------

Η έννοια του Πενταδιάστατων Επιχειρήσεων βασίζεται εννοιολογικά στην προσθήκη της «πενταδιάστατης, ολιστικής προσέγγισης στον πόλεμο, που χρησιμοποιεί τις τρεις διαστάσεις της γης, της θάλασσας και του αέρα, αλλά ενσωματώνει επίσης τις χρονικές και κυβερνητικές διαστάσεις του πολέμου».

Κυβερνοπόλεμος / επίθεση στον κυβερνοχώρο
-----------------------------------------

Ένα βασικό τεχνικό συστατικό των Πενταδιάστατων Επιχειρήσεων είναι ο κυβερνοπόλεμος και οι κυβερνοεπιθέσεις .

Πόλεμος πληροφοριών
-------------------

Ο πόλεμος της πληροφορίας, τείνει να αναπτύσσεται περισσότερο από το στρατιωτικό δόγμα των ΗΠΑ με τη πάροδο του χρόνου, τείνει να ευνοεί την τεχνολογία, και τείνει να επεκτείνεται στο χώρο του Ηλεκτρονικού Πολέμου, του Κυβερνοπολέμου, της Διασφάλισης Πληροφοριών και των Επιχειρήσεων Επίθεσης/Άμυνας Δικτύου Υπολογιστών. Ταυτόχρονα, αναπτύχθηκε ένας ευρύτερος όρος *Πληροφοριακών Επιχειρήσεων* που συνδυάζει τη χρήση της τεχνολογίας, εστιάζοντας ταυτόχρονα στις πιο ανθρώπινες πτυχές της χρήσης πληροφοριών, όπως η ανάλυση των κοινωνικών δικτύων, ανάλυση αποφάσεων και οι ανθρώπινες πτυχές διοίκησης και ελέγχου. Βάση για τις Επιχειρήσεις Πέμπτης Διάστασης έχει γίνει αυτή η ευρύτερη άποψη.

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

1. ↑  «Remarks as delivered by Gen. Ronald R. Fogleman, Air Force chief of staff, to the Armed Forces Communications-Electronics Association, Washington, April 25, 1995». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2020.
2. ↑  Kevin Benedict. Information Operations: The Fifth Dimension of Warfare. December 11, 2012.
3. ↑  Jeff D. Dailey. (August 31, 2014) Fifth Dimensional Operations: Space-Time-Cyber Dimensionality in Conflict and War - A Book Review.
4. ↑  "Is Virtual Reality Changing the Nature of War?" By Robert Bunker for ISN MONDAY, JUNE 23, 2014.
5. ↑  «Robert J. Bunker. Advanced Battlespace and Cybermaneuver Concepts: Implications for Force XXI. Parameters, Autumn 1996, pp. 108-120». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2020.
6. ↑  Jeff D. Dailey. (August 31, 2014) Fifth Dimensional Operations: Space-Time-Cyber Dimensionality in Conflict and War - A Book Review
7. ↑  "Far horizons in strategy: Australian special forces strategy", Christopher James Flaherty (1997). Seaview Press (Chapter 4: Strategy in the Information Age, p.29).
8. ↑  Flaherty, C. The Role of Command and Influence in Australian Multidimensional Manoeuvre Theory. Australian Defence Force Journal (ISSN 1320-2545), Number 162 Sep/Oct 2003, pp31-38
9. ↑  John P. Sullivan and Adam Elkus. (2009) Police Operational Art for a Five-Dimensional Operational Space.
10. ↑  Robert J. Bunker. (March 10, 1998) FIVE-DIMENSIONAL (CYBER) WARFIGHTING: CAN THE ARMY AFTER NEXT BE DEFEATED THROUGH COMPLEX CONCEPTS AND TECHNOLOGIES?
11. ↑  Cyberwar: War in the fifth domain July 1, 2010
12. ↑  John P. Sullivan and Adam Elkus. (2009) Police Operational Art for a Five-Dimensional Operational Space.