Το **Παντικάπαιον** (γενική: *του Παντικαπαίου*) ήταν σημαντική αρχαιοελληνική πόλη και λιμένας στην Ταυρική (Ταυρική Χερσόνησο), κείμενη σε λόφο (Όρος Μιθριδάτης) στη δυτική πλευρά του Κιμμέριου Βόσπορου στην έξοδο της λίμνης Μαιώτιδος (σημερινή Αζοφική θάλασσα), εκεί που σήμερα είναι η πόλη Κερτς. Ιδρυτές της πόλης θεωρούνται οι Μιλήσιοι κατά τον ύστερο 7ο-πρώιμο 6ο αιώνα Π.Κ.Ε.

Ιστορία
-------

Το Παντικάπαιο στην Ταυρική Χερσόνησο.
Ερείπια του Παντικαπαίου
Νόμισμα από το Παντικάπαιον, φέρον διάδημα και τα γράμματα *ΠΑΝ*. 2ος αιώνας π.Χ.
### Πρώτες αναφορές

Κατά τους πρώτους αιώνες ύπαρξης της πόλης, κυριαρχούσαν τα εισαγόμενα ελληνικά προϊόντα: κεραμικά, τερακότες και μεταλλικά αντικείμενα, πιθανώς από εργαστήρια στη Ρόδο, την Κόρινθο, τη Σάμο και την Αθήνα. Η τοπική παραγωγή, μιμούμενη αυτά τα πρότυπα, εξελίχθηκε παράλληλα. Η Αθήνα κατασκεύαζε ένα ειδικό είδος κύπελλου για την πόλη, γνωστό ως σκεύος Κερτς. Οι ντόπιοι αγγειοπλάστες μιμήθηκαν τα ελληνιστικά κύπελλα, γνωστά ως γνάθια, καθώς και ανάγλυφα (Μεγαρικά κύπελλα). Η πόλη έκοβε ασημένια νομίσματα από τον 5ο αιώνα π.Χ. και χρυσά και χάλκινα από τον 4ο αιώνα π.Χ.. Στη μεγαλύτερη έκτασή της, η πόλη καταλάμβανε 100 εκτάρια (250 στρέμματα). Τα Μουσεία Ερμιτάζ και Κερτς περιέχουν υλικό από την περιοχή, η οποία ακόμη βρίσκεται υπό ανασκαφή.

### 5ος-1ος αιώνας π.Χ.

Κατά τον 5ο - 4ο αιώνα Π.Κ.Ε. η πόλη έγινε έδρα των δυναστειών των Αρχαιανακτιδών και των Σπαρτοκιδών, βασιλέων του βασιλείου του Βοσπόρου όπου και ονομαζόταν ενίοτε Βόσπορος. Την εποχή εκείνη γνώρισε μεγάλη ακμή από το σιτεμπόριο που ανέπτυξε με άλλες αρχαίες ελληνικές πόλεις. Η οικονομική της πτώση κατά τον 4ο και 3ο αιώνα Π.Κ.Ε. ήταν το αποτέλεσμα αφενός οι επιδρομές των Σαρμάτων στα βόρεια και αφετέρου το άνοιγμα νέων αγορών και του αυξανόμενου ανταγωνισμού ιδίως του αιγυπτιακού σταριού. Ο τελευταίος των Σπαρτοκιδών άφησε το βασίλειό του στον Μιθριδάτη Στ', βασιλέα του Πόντου, το 115 π.Χ. όταν κατέλαβε τη νότια Ρωσία.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Sear, David R. (1978). *Greek Coins and Their Values*. Τόμ. I: Europe (σελ. 168-169). Seaby Ltd. Λονδίνο. (ISBN 0 900652 46 2)
2. ↑  «Panticapaeum». *Internet Encyclopedia of Ukraine*. Canadian Institute of Ukrainian Studies.. Ανακτήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2013.

Βιβλιογραφία
------------

* Noonan, Thomas S. «The Origins of the Greek Colony at Panticapaeum», *American Journal of Archaeology*, Vol. 77, No. 1. (1973), 77–81.

Δικτυακοί τόποι
---------------

* Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Περσέας (Perseus Digital Library)
* Διάταγμα προς τιμήν του Διόφαντου Αρχειοθετήθηκε 2021-09-22 στο Wayback Machine. γενικά στοιχεία για τον Μιθριδάτη ΣΤ' Ευπάτορα.
* Ομοιότητες της πόλης του Παντικάπαιου και της Ατλαντίδας όπως περιγράφηκε από τον Πλάτωνα. Eagle/Wind 2005
* MA in Black Sea Cultural Studies.International Hellenic University-School of Humanities

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Αρχαίες ελληνικές αποικίες στον Εύξεινο Πόντο |
| --- |
|  |
| Μικρά Ασία | 
* Αθήναι
* Αμαστρίς
* Αμισός
* Βυζάντιο
* Ευχαίτα
* Ηράκλεια
* Ιωνόπολις
* Κίερος
* Κοτύωρα
* Κύτωρον
* Λεοντόπολη
* Οινόη
* Ριζούντα
* Σήσαμος
* Σινώπη
* Τίος
* Τραπεζούντα
* Τρίπολις
* Χαλκηδόνα
* Χηλή
 |  |
|  |
| Καυκασία | 
* Φάσις
* Διοσκουριάς
* Πιτυούς
 |
|  |
| Ταυρική και βόρεια παράλια | 
* Βορυσθένης
* Γοργιππία
* Ερμώνασσα
* Θεοδοσία
* Καλός Λιμήν
* Κερκινίτις
* Νεάπολη
* Νικώνιον
* Νυμφαίον Ταυρικής
* Ολβία
* Παντικάπαιον
* Σύμβολα
* Τάναϊς
* Τύρας
* Φαναγορία
* Χερσόνησος
* Ψόα
 |
|  |
| Θράκη | 
* Απολλωνία
* Διονυσόπολις
* Ιστρία
* Καλλάτις
* Μαρκιανούπολη
* Μεσημβρία
* Οδησσός
* Τόμις
 |
|  |
| 
για τα ελληνιστικά βασίλεια δείτε: Βασίλειο του Βοσπόρου, Βασίλειο του Πόντου Για γενικές πληροφορίες Περίπλους του Ευξείνου Πόντου |

 |