Ο **Γιάννης (Τζιοβάνι) Τορέλλι** (5 Ιανουαρίου 1966 – Χελμός 5 Φεβρουαρίου 2022) ήταν ιταλικής καταγωγής πατρινός Έλληνας αναρριχητής και ορειβάτης. Υπήρξε από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής αναρριχητικής κοινότητας, με πλούσια δράση η οποία διήρκεσε για περισσότερο από μια εικοσιπενταετία.

Βιογραφικά στοιχεία
-------------------

Ο Γιάννης Τορέλλι (ή Τορέλλης όπως αναφερόταν αρχικά στις περισσότερες βιβλιογραφικές πηγές) γεννήθηκε το 1966 και είχε ιταλική καταγωγή. Ζούσε στην Πάτρα και το όνομά του ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με την αχαϊκή πρωτεύουσα, καθώς ήταν το επίκεντρο της αναρριχητικής και ορειβατικής του δραστηριότητας. Εκτός από ορειβάτης υπήρξε και καλός ζωγράφος, διατηρώντας εργαστήριο στην Πάτρα. Θεωρείται από τους μεγαλύτερους έλληνες αναρριχητές καθώς και άνθρωπος με εξαιρετικό ήθος.

Έχασε τη ζωή του μαζί με τους σχοινοσυντρόφους του Θανάση Σωτηρόπουλο και Παναγιώτη Τέκο, στις 5 Φεβρουαρίου 2022, κατά τη μετάβαση από το χιονοδρομικό κέντρο Καλαβρύτων προς τα Ύδατα της Στυγός, στη βάση της Νεραϊδοράχης. Πιθανότατη αιτία ήταν η παράσυρση από μεγάλη πλάκα χιονιού που αποκολλήθηκε και δημιούργησε χιονοστιβάδα.

Δραστηριότητα
-------------

Ο Τορέλλι ξεκίνησε κάνοντας πεζοπορία στα βουνά της ευρύτερης περιοχής της Αχαΐας, αλλά σταδιακά τον κέρδισε η αναρρίχηση. Έκανε τα πρώτα του αναρριχητικά βήματα το 1986 στα βράχια της Καλογριάς και της Βαράσοβας.  Παρά την ενασχόλησή του με την ορειβασία σε χειμερινό βουνό -ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια-, ήταν γνωστός στον ελλαδικό χώρο κυρίως ως αναρριχητής. Είχε ασχοληθεί μέ όλα τα σημαντικά είδη αναρρίχησης βράχου (rock climbing), αλλά οι τομείς που διέπρεψε σημαντικά ήταν η αθλητική αναρρίχηση (sport climbing) και η αναρρίχηση με χρήση παραδοσιακών ασφαλειών (trad). Τα μεγάλα αναρριχητικά πεδία της Ελλάδας, ιδιαίτερα της νότιας χώρας, είναι γεμάτα από διαδρομές υψηλής δυσκολίας και αισθητικής, που είχε ανοίξει ο ίδιος με τη βοήθεια των εκάστοτε σχοινοσυντρόφων του, ενώ τα τελευταία χρόνια είχε επιδοθεί με ζήλο και στην παγοαναρρίχηση.

Ο Τορέλλι είναι ο πρώτος Έλληνας αναρριχητής που θα σκαρφαλώσει διαδρομή στην Ελλάδα με βαθμό δυσκολίας 9 (ΙΧ, 7c), στα αναρριχητικά πεδία της Βαράσοβας στην Αιτωλοακαρνανία και της Καλογριάς στην Αχαΐα (1992-3), κάτι που θα δώσει ώθηση σε όλη την ελληνική αναρριχητική κοινότητα να ανεβάσει το επίπεδό της.  Μάλιστα προσθέτει στο άνοιγμα ή την επανάληψη δύσκολων διαδρομών την τοποθέτηση ασφαλειών (σετάκια), πριν από κάθε προσπάθεια.  Το 1994 ελευθερώνει το Α1 των διαδρομών «Αράχνη» και «Σουλτάνα» στη Βαράσοβα και, μαζί με τον Γιάννη Αλιγιάννη, ανοίγουν διαδρομές πολύ υψηλής δυσκολίας στο συγκεκριμένο πεδίο.  Με σκληρή προπόνηση ώθησε τα όρια της ελληνικής αναρρίχησης μέχρι τον 10ο βαθμό δυσκολίας (8b), με τη διαδρομή "Σειρήνα" στην Καλόγρια.  Το 1995 σκαρφάλωσε την διαδρομή «Κοράλλι» στην Καλογριά Αχαϊας και έγινε ο πρώτος Έλληνας αναρριχητής που ολοκλήρωσε διαδρομή δυσκολίας 8a (με τα σημερινά δεδομένα, η 1η διαδρομή 8ου γαλλικού βαθμού). 

(σημείωση: Α1 σημαίνει την χρήση οποιουδήποτε τεχνητού μέσου για προώθηση κατά τη διάρκεια της αναρρίχησης) 

### Άνοιγμα νέων διαδρομών

(αναφέρονται οι σημαντικότερες σε βαθμό δυσκολίας ή/και αισθητική)

* ΑΛΕΠΟΧΩΡΙ ΑΧΑΪΑΣ: «Κουκουρούκου» 8a+, «Δαίμονας» 8a, «Σαμψών» 8a, «Γκουρού» 7c+, «Σκούμπυ-Ντου» 7c+, «Συνουσία» 7c+, «Pornography» 7c+

* ΒΑΡΑΣΟΒΑ: «Κουφάρι» 7c+ (μαζί με τους Σ. Καράμπαμπα και Γ. Αλιγιάννη), «Batman direct» 7c+, «Συμφωνία» 7c (μαζί με τους Σ. Καράμπαμπα και Γ. Αλιγιάννη), «Pop Corn» 7c, «Αληκτώ» 7b, «Σχισμοφρένεια» 7b, «Σκαθάρι» 7a+

* ΚΑΛΥΜΝΟΣ: «Ωρίων» 8a, «Ανδρομέδα» 7c+, «Αιγιαλίς» 7c, «Omiros» 7b

* ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ: «Αιματορουφήχτρα» 8b, «Αιμόπτυση» 8b, «Ρέζους αρνητικό» 8a+/8b, «Γλυκειά ηδονή» 8a+

* ΚΟΥΒΕΛΟΣ: «Χρυσή Τομή» 12 σχοινιές (VIII+ A2, μαζί με τους Ν. Καρύμπαλη, Β. Σουφλερό)
* ΛΑΓΚΑΔΑ: «Ιπτάμενη Νυφίτσα» 8b, «Χερουβείμ» 8a, «Εφιάλτης» 8a+, «Γατόπαρδος» 7c
* ΣΚΟΛΛΙΣ: «Πυριφλεγέθων» 7b+
* ΣΠΑΡΤΙΑ: «Κάμπια» 8b
* ΤΥΜΦΗ: «Τορέλλι-Θανόπουλου» 12 σχοινιές (VIII, μαζί με τον Αρ. Θανόπουλο)
* ΧΑΤΖΟΥΡΙ: «Θεία Δίκη» 8b+ (μαζί με τον Γ. Ποταμούση), «Mr. Forte» 8a+
* ΧΕΛΜΟΣ: «Τάρταρος» 8a (Α0)

Επίσης άνοιξε τις περισσότερες διαδρομές στα αναρριχητικά πεδία ΚΑΛΟΓΡΙΑ στην Αχαϊα, ΜΠΑΜΠΑΛΑ και ΛΑΓΚΑΔΑ στην Λακωνία. Ακόμη συμμετείχε ενεργά στη διάνοιξη πεδίων στο μεγάλο αναρριχητικό πάρκο ΛΕΩΝΙΔΙΟΥ και στο ΕΞΩΜΠΟΥΡΓΚΟ της Τήνου

### Επαναλήψεις διαδρομών

(αναφέρονται οι σημαντικότερες σε βαθμό δυσκολίας ή/και αισθητική)

* ΒΑΡΑΣΟΒΑ: «Ψυχώ» 7b+, «Αράχνη» 7b+ (ελευθέρωση Α1), «Is it the Sun, is it the Moon?» 7c,«Σουλτάνα» 7b (ελευθέρωση Α1)

* ΚΑΛΟΓΡΙΑ: «Κοράλλι» 8a
* ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ: «Γλυκιά Ηδονή» 8a+
* ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ: «Κουτί της Πανδώρας» ΙΙΙ Μ5/5+ (χειμερινή, 1η ελεύθερη επανάληψη), «Ολική Επαναφορά» ED (7b+/c A0), «Χρυσή Τομή» ED (7a+, A2), «Οικογενειακή Υπόθεση» ED (7a/a+) (1η ελεύθερη επανάληψη), «Διάβασέ Με» ED (7a/a+)

* ΤΣΟΥΚΑ ΡΟΣΣΑ: «Χριστόφορος Μαρίνος» ED- (6b+)

Επίσης, ο Τορέλλι συνέβαλε πολλές φορές στη συντήρηση (αντικατάσταση φθαρμένων ασφαλειών, τοποθέτηση νέων, καθάρισμα, κ.ο.κ) ήδη ανοιγμένων διαδρομών, δικών του ή άλλων αναρριχητών, ιδιαίτερα στο μεγάλο αναρριχητικό πεδίο της Βαράσοβας. Ακόμη, προσέφερε με δική του πρωτοβουλία και έξοδα, υλικό (βύσματα, πλακέτες κ.α.) για το άνοιγμα νέων διαδρομών σε διάφορα αναρριχητικά πεδία. 

(Σημείωση: για τους πίνακες βαθμολόγησης αναρριχητικών διαδρομών βλ. βαθμός αναρρίχησης)

Παραπομπές
----------

1. 1 2  dete.gr/patra-avrio-i-kideia-tou-gianni-tzovani-torelli/.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. 1 2 3  ΚΡΦ, 194:63
7. ↑  ΑΟΑ, σ. 80
8. ↑  ΑΟΑ, σ. 85
9. ↑  ΒΑΡ Ι, σ. 22
10. ↑  ΒΑΡ ΙΙ, σ. 48
11. ↑
12. ↑  ΒΑΡ Ι, σ. 28
13. ↑  ΚΡΦ, 141:14
14. ↑  ΒΑΡ Ι, σ. 80, 86, 95, 99, 104
15. ↑  ΑΟΚ, σ. 45, 47, 55
16. ↑  vrahomania.gr
17. ↑
18. ↑  routes. gr
19. ↑  ΚΡΦ, 168:24
20. ↑  routes. gr
21. ↑  ΑΝΒ, 12:32
22. ↑  routes. gr
23. ↑  ΑΝΒ, 18:74
24. ↑  routes. gr
25. ↑  ΒΑΡ Ι, σ. 80
26. ↑  ΒΑΡ ΙI, σ. 48
27. ↑  ΑΝΒ, 12:32
28. ↑  ΒΑΡ Ι, σ. 14

Βιβλιογραφία
------------

* Γιάννης Αλιγιάννης: *Βαράσοβα* (Αναρριχητικός Οδηγός), εκδ. Εξωραϊστικός Ορειβατικός Σύλλογος Κρυονερίου, 2006 (ΒΑΡ Ι)
* Άρης Θεοδωρόπουλος: *Αναρριχητικός Οδηγός Καλύμνου*, εκδ. ΕΟΣ Αχαρνών, 2003 (ΑΟΚ)
* Άρης Θεοδωρόπουλος: *Βαράσοβα* (Οδηγός Αναρρίχησης), εκδ. ΕΟΣ Αχαρνών, 1996 (ΒΑΡ ΙΙ)
* Δημήτρης Τιτόπουλος & Paul Bailey: *Αναρριχητικός Οδηγός Αττικής*, έκδ. ΕΟΣ Αθηνών, 1996 (ΑΟΑ)
* Περιοδικό «Ανεβαίνοντας» (ΑΝΒ)
* Περιοδικό «Κορφές» (ΚΡΦ)