Συντεταγμένες: 40°16′01″N 23°19′58″E﻿ / ﻿40.26694°N 23.33278°E﻿ / 40.26694; 23.33278

Ο **Άγιος Μάμας** είναι μεγάλος οικισμός και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας στον δήμο Νέας Προποντίδας του νομού Χαλκιδικής. Βρίσκεται ανάμεσα στις χερσονήσους της Κασσάνδρας και της Σιθωνίας. Η απόστασή του από τη Θεσσαλονίκη είναι 70 χιλιόμετρα. Αριθμεί (2021) 1.093 κατοίκους, κύρια ασχολία των οποίων είναι η καλλιέργεια βρώσιμης ελιάς στον εύφορο κάμπο του χωριού και οι τουριστικές επιχειρήσεις. 

Ανάμεσα στα άλλα, στον οικισμό υπάρχει νηπιαγωγείο, δημοτικό σχολείο, τοπική ποδοσφαιρική ομάδα που αγωνίζεται στη Γ΄ κατηγορία του ερασιτεχνικού πρωταθλήματος της ΕΠΣ Χαλκιδικής, καθώς επίσης και εκπολιτιστικός σύλλογος. Στο χωριό γίνεται το πανελλαδικά γνωστό πανηγύρι (εμποροπανήγυρη, παλαιότερα ζωοπανήγυρη) κάθε Σεπτέμβριο. Στο χώρο του πανηγυριού υπήρχε το παλιό ξωκκλήσι του Αγίου Μάμα, στο χώρο του όμως χτίστηκε ένας καινούριος ναός και ένα υπερσύγχρονο πολιτιστικό κέντρο .

Τοπική κοινότητα Αγίου Μάμαντος
-------------------------------

Η τοπική κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 21,465 χμ² (2011). Περιλαμβάνει και τους οικισμούς Παπά Αλώνι και Πόρτες.

Πληθυσμός
---------

Μόνιμος | Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1991 | 893 (929) |
| 2001 | 992 (1.210) |
| 2011 | 841 (1.059) |
| 2021 | 1.093 |

Πραγματικός (de facto) | Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 1961 | 804 (839) |
| 1971 | 710 (737) |
| 1981 | 782 (840) |
| 1991 | 1.014 (1.212) |
| 2001 | 1.030 (1.377) |
| 2011 | 835 (1.057) |

(σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Στην «τούμπα» του Αγίου Μάμα η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ευρήματα, βάσει των οποίων η περιοχή κατοικήθηκε από το 5000 π.Χ. Από επιγραφή των αυτοκρατορικών χρόνων, που βρέθηκε κοντά στο χωριό και αναφέρει μια οικογένεια που κατοικούσε «εν Ολύνθω», εικάζεται ότι το όνομα της αρχαίας Ολύνθου διασώθηκε ως το τέλος της αρχαιότητας στον εδώ ρωμαϊκό οικισμό. 

Το χωριό Άγιος Μάμας αναφέρεται σε έγγραφα του Αγίου Όρους τον 11ο αιώνα. Το 15ο αιώνα υποτάχθηκε στους Τούρκους. Σε όλη τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας ανήκε φορολογικά στο χάσι του Λόγγγου. Στην επανάσταση του 1821 το χωριό καταστράφηκε από τους Τούρκους και στην περιοχή έγινε η Μάχη των Ελών. Οι κάτοικοι του Αγίου Μάμαντα συμμετείχαν στην επανάσταση του 1821. Μεταξύ αυτών διακρίθηκαν οι αγωνιστές Δημήτριος Πολύζος, Ιωάννης Πολύζος, Αυγερινός Ιωάννου και άλλοι. 

Το παλιό χωριό ήταν τσιφλίκι του αρχαιολάτρη Πασά Μιχαήλ Μπέη από τις Σέρρες,ο οποίος είχε στολίσει την αυλή του με αρχαία ευρήματα από τους αρχαιολογικούς χώρους της Χαλκιδικής. Η πρώτη γνωστή ιστορική μαρτυρία για την εμποροζωοπανήγυρη χρονολογείταιστο 1870.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Διακοπές στον Άγιο Μάμαντα

Παραπομπές
----------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  ΠΛ 1:185
6. ↑  ΠΛΜ 1:460
7. ↑   Αρχειοθετήθηκε 2017-04-24 στο Wayback Machine. Δημ. Κ. Σαμσάρης, Η ρωμαϊκή αποικία της Κασσάνδρειας (Colonia Iulia Augusta Cassandrensis), Δωδώνη 16(1987), τεύχ. 1, σ. 372-374.
8. ↑
9. ↑  Νίκος Εμμ. Παπαοικονόμου, "Προσωπογραφία Αγωνιστών του 1821 από τη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη", έκδοση Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2016, σ. 44-50, ISBN 978-960-9458-12-2
10. ↑  Γενικές πληροφορίες, πηγή: Τουριστικός Οδηγός GoHalkidiki

Πηγές
-----

* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)

Σημειώσεις
----------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Νέας Προποντίδας |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Καλλικράτειας | 
* Άγιος Παύλος
* Νεοχωράκιον
* Νέα Γωνιά
* Νέα Ηράκλεια
* Νέα Καλλικράτεια
* Νέα Σίλατα
* Λάκκωμα
* Ροδόκηπος
* Σωζόπολις
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Μουδανιών | 
* Άγιος Μάμας
* Άγιος Παντελεήμων
* Διονυσίου
* Ζωγράφου
* Μουριές
* Νέα Μουδανιά
* Νέα Ποτείδαια
* Παπά Αλώνι
* Παραλία Διονυσίου
* Παραλία Πορταριάς
* Πορταριά
* Πόρτες
* Σήμαντρα
* Φλογητά
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τρίγλιας | 
* Ελαιοχώρια
* Κρήνη
* Μετόχι
* Νέα Πλάγια
* Νέα Τένεδος
* Νέα Τρίγλια
* Παραλία Νέας Τριγλίας
* Πετράλωνα
 |
|  |
| 
* Έδρα: Νέα Μουδανιά
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οι κοινότητες της Δημοτικής ενότητας Μουδανιών του Δήμου Νέας Προποντίδας |
| --- |
|  |
| 
Νέα Μουδανιά  · Άγιος Μάμας  · Άγιος Παντελεήμων  · Διονυσίου  · Ζωγράφου  · Νέα Ποτίδαια  · Πορταριά  · Σήμαντρα  · Φλογητά |

 |