Ο **Νικόλαος Βλαστός** ήταν εκδότης, τυπογράφος και καλλιγράφος από το Ρέθυμνο.

Η ζωή και το έργο του
---------------------

Γεννήθηκε γύρω στα μέσα του 15ου αιώνα και καταγόταν από πλούσια οικογένεια ευγενών της Κρήτης. Το 1480 πήγε στη Βενετία όπου γνωρίστηκε και συνδέθηκε με βαθιά φιλία με τον εκδότη και τυπογράφο Άλδο Μανούτιο και με τον επίσης τυπογράφο Ζαχαρία Καλλιέργη, ενώ ήταν διαχειριστής της περιουσίας της Άννας Νοταρά. Σε συνεργασία με τον τελευταίο κατασκεύασε καινούρια τυπογραφικά στοιχεία στα οποία οι τόνοι ήταν ενωμένοι με τα γράμματα. Για το μοντέλο των τυπογραφικών αυτών στοιχείων η Βενετική Γερουσία, ύστερα από αίτηση του Βλαστού, τού χορήγησε ένα είδος διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

Το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε στο τυπογραφείο του Βλαστού και του Καλλιέργη ήταν το *Ετυμολογικόν Μέγα κατά αλφάβητον* (8 Ιουλίου του 1499), γιατο οποίο εργάστηκαν 6 χρόνια και αποτέλεσε το εκτενέστερο μεσαιωνικό λεξικό της ελληνικής γλώσσας. Η έκδοση του εν λόγω λεξικού ήταν πολυτελέστατη και σε ορισμένα αντίτυπα οι ξυλογραφίες του εξώφυλλου ήταν τυπωμένες με αληθινό χρυσάφι. Στην αρχή του λεξικού υπάρχει σημείωση σύμφωνα με την οποία η έκδοση του έγινε με την οικονομική συμβολή της Άννας Νοταρά, κόρης του Λουκά Νοταρά. Ένα αντίτυπο του Ετυμολογικού υπάρχει στη Βιβλιοθήκη της Βουλής και δωρήθηκε από τον Κωνσταντίνο Σάθα. Στο τυπογραφείο τους εργάζονταν μόνο Κρητικοί, κι ανάμεσά τους ήταν ο Μάρκος Μουσούρος, ο Ιωάννης Ρώσος κι ο Αρσένιος Αποστόλης.

Στις 26 Οκτωβρίου του 1499 Βλαστός και Καλλιέργης προχώρησαν στην έκδοση του έργου *Σιμπλίκιου Μεγάλου Διδασκάλου υπόμνημα εις τας δέκα κατηγορίας του Αριστοτέλους* και την επόμενη χρονιά στην έκδοση δύο ακόμα ελληνικών συγγραμάτων: το *Υπόμνημα εις τας πέντε φωνάς από φωνής Αμμωνίου μικρού του Ερμείου* και το *Γαληνού Θεραπευτικής μεθόδου, Λόγος πρώτος*. Μετά την εκδόση του έργου του Γαληνού δεν υπάρχει καμία πληροφορία για εκδοτική δραστηριότητα του Βλαστού με τον Καλλιέργη.

Επίσης ο Βλαστός ασχολήθηκε και με την καλλιγραφία. Το 1484 αντέγραψε χειρόγραφο το οποίο σήμερα υπάρχει (με το αρ.2939) στην Εθνική Βιβλιοθήκη στο Παρίσι.

Ο θάνατος του Βλαστού
---------------------

Σύμφωνα με τον Φιρμέν-Ντινό ο Νικόλαος Βλαστός πρέπει να πέθανε μεταξύ 1500, που τυπώθηκε η τελευταία έκδοση στο όνομά του, και το 1509 οπότε επανεμφανίστηκε μόνος ο Καλλιέργης ως εκδότης. Πιθανότερο όμως είναι ότι πέθανε μετά το 1514, καθώς σύμφωνα με το Ημερολόγιο του Μαρίνου Σανούδου στις 11 Μαρίου του 1514 κληρονόμησε ως πληρεξούσιος της Άννας Νοταρά ένα μέρος της περιουσίας της. Φαίνεται λοιπόν ότι ζούσε στη Βενετία τουλάχιστον μέχρι εκείνη τη χρονιά. Το τυπογραφείο όμως διαλύθηκε γύρω στο 1500. Το τυπογραφικό υλικό από το τυπογραφείο του το χορήγησε σε έναν τυπογράφο από τη Φλωρεντία, τον Ιούντα, με αντάλλαγμα να μνημονεύεται το όνομά του στις φλωρεντινές εκδόσεις.

Δείτε επίσης
------------

* Ιστορία της ελληνικής τυπογραφίας

Παραπομπές
----------

1. 1 2  (πολλαπλές γλώσσες) *Virtual International Authority File*. OCLC. Dublin. 250487039. Ανακτήθηκε στις 25  Μαΐου 2018.

Πηγές
-----

* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, τ.12.
* Χρίστος Πατρινέλης (1989). *Το ελληνικό βιβλίο κατά την τουρκοκρατία (1476-1820) : περιλήψεις μαθημάτων*. Θεσσαλονίκη: Α.Π.Θ. σελ. 13. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2010.

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ελληνίδες και Έλληνες Βιβλιογράφοι |
| --- |
|  |
| 4ος αιώνας | 
*Μελάνη η Ρωμαία* |
|  |
| 9ος αιώνας | 
* Βασίλισσα Μαρία
* Κασσιανή
 |
|  |
| 11ος αιώνας | 
Καλή |
|  |
| 12ος αιώνας | 
* Ειρήνη Δούκαινα
* Κωνσταντίνα Ακομινάτου
 |
|  |
| 13ος αιώνας | 
* Μιχαήλ Λουλλούδης
* Βασιλάκης νομικός
* Μαρία μοναχή
 |
|  |
| 14ος αιώνας | 
* Δημήτριος Περούλης
* Κοσμάς Κάμηλος
* Άννα Κομνηνή Στρατηγοπούλου
 |
|  |
| 15ος αιώνας | 
* Μιχαήλ Καλοφρενάς
* Αντώνιος Λογοθέτης
* Νικηφόρος Αγιομνήτης
* Νικόλαος Αγιομνήτης
* Δημήτριος Χαλκοκονδύλης
* Αρμόνιος ο Αθηναίος
* Σοφία Κοντοϊωάννου
* Νικόλαος Βλαστός
* Γεώργιος Γρηγορόπουλος
* Μιχαήλ Σουλιάρδος
 |
|  |
| 16ος αιώνας | 
* Μιχαήλ Βέβλεβας
* Λεόντιος Δραγουσιάρης
* Θεοφάνης ο Καρύκης
* Δημήτριος ο εξ Αθηνών
* Μαρία Κρουσαπούλα
* Ιωάννης Μαυρομάτης
* Άγγελος Βεργίκιος
* Αντώνιος Έπαρχος
* Στυλιανός Ρίκης
* Αντώνιος Καλοσύνας
 |
|  |
| 17ος αιώνας | 
* Αθανάσιος Καπετάνος
* Μιχαήλ Ανδρίστος
* Δημήτριος Ιανουλάκης
* Μιχαήλ Αριόλος
* Νικηφόρος Πριγγελεύς
* Ρινέσος Δαμασκηνός
* Ματθαίος Μητροπολίτης Μύρων
* Μαγδαληνή Κυπρία
 |
|  |
| 18ος αιώνας | 
* Δημήτριος Σουρμελής
* Ζαχαρίας Παπαγιαννούλης
* Δημήτριος
* Παρθένιος Ιεροσολύμων
* Εφραίμ Β΄ Ιεροσολύμων
* Λουκάς Μπούκρας
* Αθανάσιος Μπουσόπουλος
* Νικόλαος Μπουγιουκλής
* Ιωάννης Σολδάκιος
* Πέτρος Αστρακάρις
* Παναγιώτης Κοδρικάς
 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ελληνίδες και Έλληνες τυπογράφοι |
| --- |
|  |
| 15ος αιώνας | 
* Άννα Νοταρά
* Νικόλαος Βλαστός
* Ζαχαρίας Καλλιέργης
 |  |
|  |
| 16ος αιώνας | 
* Δημήτριος Δαμιλάς
* Αλέξανδρος Γεωργίου
* Ζαχαρίας Καλλιέργης
* Νικόλαος Καλλιέργης
* Νικόλαος Σοφιανός
* Ιππόλυτος Βάρελης
* Ανδρέας Κουνάδος
 |
|  |
| 17ος αιώνας | 
* Νικόδημος Μεταξάς
* Άνθιμος εξ Ιβηρίας
* Νικόλαος Γλυκύς
* Νικόλαος Σάρος
 |
|  |
| 18ος αιώνας | 
* Γρηγόριος Κωνσταντινίδης
* Δημήτριος Θεοδοσίου
* Γεώργιος Βενδότης
* Αδερφοί Μαρκίδες Πούλιου
* Μανουήλ Βερνάρδος
 |
|  |
| 19ος αιώνας | 
* Δημήτριος Μεσθενέας
* Διονύσιος Λεονταράκης
* Γεώργιος Αθανασιάδης Μελισταγής
* Κωνσταντίνος Δημίδης
* Ιωάννης Καραμάτας
 |

 |



|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* VIAF: 250487039
* ISNI: 0000 0003 7156 4236
* SUDOC: 197282318

 |

 |