Μέρος μιας κάρτας του C64 με διάφορα τσιπ της MOS Technology.
Η **MOS Technology, Inc.**, αργότερα και γνωστή ως **CSG (Commodore Semiconductor Group)**, ήταν σχεδιαστής και παραγωγός εταιρία ολοκληρωμένων κυκλωμάτων με έδρα το Νόρισταουν της Πενσιλβάνια στις ΗΠΑ. Η εταιρία ήταν κυρίως γνωστή για τον επεξεργαστή 6502 και διάφορα άλλα προϊόντα για τους οικιακούς υπολογιστές της Commodore International. Το αρκτικόλεξο *MOS* αποτελεί συντομογραφία των λέξεων *Metal Oxide Semiconductor* (ελλ. ημιαγωγός οξειδίου μετάλλου) και διαβάζεται κατά πλήρη προφορά των γραμμάτων.

Ίδρυση
------

Η MOS ιδρύθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 στο Valley Forge Industrial Park της Πενσιλβάνιας ως θυγατρική της Allen-Bradley Co. παραγωγού παθητικών στοιχείων. 
Τα προϊόντα της μέχρι το 1975 περίπου ήταν κυρίως συστατικά για αριθμομηχανές τεχνολογίας MOS και TTL, όπως το 100 Bit Shift-Register MTS1001, το 256-Bit-SRAM MCS2050, τα Character-ROMs MOS2017 και MOS2020, η γεννήτρια ρολογιών
MTS2517 και αργότερα τα ολοκληρωμένα κυκλώματα για αριθμομηχανές MPS7529, MPS7530, MPS7541, MPS7542 και MPS7545, που μερικώς προορίζονταν ως προϊόντα του είδους «second source» για την Texas-Instruments-Chips.

Ο επεξεργαστής 6502
-------------------

Ο επεξεργαστής MOS Technology 6502
Το 1974 η MOS προσέλαβε οκτώ πρώην προγραμματιστές της Motorola, μεταξύ αυτών οι Bill Mensch και Chuck Peddle, οι οποίοι είχαν σχεδιάσει τον επεξεργαστή Motorola 6800. Οι νέοι αυτοί συνεργάτες είχαν δυσαρεστηθεί από την τιμολογιακή πολιτική του πρώην εργοδότη τους και έφεραν στη MOS διάφορες ιδέες για τη βελτιστοποίηση του σχεδιασμού επεξεργαστών. Ήθελαν π.χ. να βελτιώσουν τη μοναδική διευθυνσιοδότηση (*addressing mode*) και παράλληλα να μειώσουν την επιφάνεια του τσιπ αφαιρώντας περιττούς καταχωρητές (*processor register*) με σκοπό να κατεβούν έτσι τα κόστη παραγωγής. Αποτέλεσμα της προσπάθειας αυτής ήταν ο επεξεργαστής MCS6501 τεχνολογίας NMOS, ο οποίος βγήκε στην αγορά το 1975 στην τιμή 20 δολλαρίων (στα 10% της τότε συνηθισμένης τιμής επεξεργαστών της Intel). Επειδή όμως οι ακίδες του ήταν συμβατές (pin-compatible) με τον 6800, η Motorola στράφηκε δικαστικώς κατά της MOS με αποτέλεσμα ο MCS6501 να αποσυρθεί από την αγορά.

Σε αντίθεση με αυτόν, ο 6502 που κυκλοφόρησε σχεδόν ταυτόχρονα δεν ήταν pin-compatible με τον 6800 και επίσης διέθετε δική του γεννήτρια ρολογιών (*integrated clock generator*). Αυτά και η ιδιότητά του να μπορεί να χρησιμοποιείται με τσιπ περιφέρειας της Motorola (ακόμη και με διαφορετικούς μικροελεγκτές) στάθηκαν αιτία για την μεγάλη του επιτυχία. Παρουσιάστηκε στην WESCON75 όπου εντυπωσίασε μεταξύ άλλων και τον Στηβ Γουόζνιακ, ο οποίος τον χρησιμοποίησε στους υπολογιστές Apple I και II. Επίσης χρησιμοποιήθηκε από τον σχεδιαστή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων Chuck Peddle στον PET 2001 και αργότερα από την Commodore στον VIC-20, αλλά και σε διάφορους υπολογιστές της Atari.

Commodore Semiconductor Group
-----------------------------

Ο MOS Technology SID ήταν σε θέση να παράγει ήχο σε τρία διαφορετικά κανάλια, κάνοντας τον C64 να ξεπερνά κάθε άλλο οικιακό υπολογιστή στον τομέα της δημιουργίας ήχου την εποχή που πρωτοκυκλοφόρησε.
Η πτώση της αγοράς αριθμομηχανών και η μήνυση της Motorola οδήγησαν την MOS σε σοβαρή οικονομική κρίση με αποτέλεσμα την εξαγορά της από την Commodore τον Σεπτέμβριο του 1976. Μέχρι την εξαγορά, η Commodore ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για αριθμομηχανές της MOS.
Από εδώ κι πέρα η MOS παρήγαγε με το όνομα Commodore Semiconductor Group και είχε έδρα το Νόρισταουν. Στα προϊόντα εξακολουθούσε να βάζει τον τίτλο MOS. Η εταιρεία όμως δεν φρόντισε να συνεχίσει την εξέλιξη των επεξεργαστών της επιτυχημένης σειράς 65XX, πράγμα που φρόντισε όμως να κάνει ο Bill Mensch που εγκατέλειψε την MOS πριν από την εξαγορά της με την δική του νεοϊδρυθέντα εταιρεία Western Design Center.

Αντί αυτού παρήγαγε τον 6502 με διαφορετικές τροποποιήσεις για τους Commodore 64 και Commodore 128) και επίσης διάφορα τσιπ περιφέρειας (όπως π.χ. τους VIC, CIA και SID). Αργότερα ανέλαβε την παραγωγή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για τους υπολογιστές της σειράς Amiga.

GMT Microelectronics
--------------------

Αμέσως μετά την πτώχευση της Commodore International το 1994, το εργοστάσιο πωλήθηκε σε μια ομάδα πρώην διευθυντών της έναντι 5,3 εκατομμυρίων δολαρίων, στα οποία περιλαμβάνονταν 1 εκατομμύριο δολάρια σε έξοδα για πράγματα όπως π.χ. δεσμεύσεις απέναντι στην Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) των ΗΠΑ. Μετονομάστηκε σε GMT Microelectronics (*Great Mixed-signal Technologies*) και άνοιξε εκ νέου το αρχικό εργοστάσιο της MOS Technology στο Audubon της κομητείας Montgomery της Πενσυλβάνια, το οποίο η Commodore είχε κλείσει το 1993. Στο απόγειο της επιτυχίας της GMT Microelectronics το 1999, 180 υπάλληλοι παρήγαγαν και πούλησαν προϊόντα αξίας 21 εκατομμυρίων δολαρίων.

Λόγω της παραγωγής επικίνδυνων αποβλήτων, το εργοστάσιο βρισκόταν στον κατάλογο εθνικών προτεραιοτήτων της EPA από το 1989. Το 2001 η EPA έκλεισε το εργοστάσιο. Η GMT διέκοψε τις δραστηριότητές της και εκκαθαρίστηκε.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Matthews, Ian (15 Ιανουαρίου 2003). «The Rise of MOS Technology & The 6502». *commodore.ca* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2022.
2. ↑  Sugarman, Robert (25 Αυγούστου 1975). «Electronic Engineering Times - Does the country need a good $20 Microprocessor?» (PDF). *commodore.ca* (στα Αγγλικά). CMP Publications Inc. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2022.
3. ↑  «THIRD FIVE-YEAR REVIEW REPORT For Commodore Semiconductor Group Superfund Site» (PDF) (στα Αγγλικά). United States Environmental Protection Agency Region III. Αύγουστος 2015. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 21 Μαΐου 2020.
4. ↑  «Commodore Computers Superfund Site Information» (στα Αγγλικά). Environmental Protection Agency. Απρίλιος 2004. Ανακτήθηκε στις 23 Μαΐου 2019.
5. ↑  «Commodore Semiconductor Group» (PDF) (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 26 Νοεμβρίου 2020.

Βιβλιογραφία
------------

* Bagnall, Brian: *On The Edge: The Spectacular Rise and Fall of Commodore*, ISBN 0973864907