Συντεταγμένες: 39°52′56.964″N 20°44′50.878″E﻿ / ﻿39.88249000°N 20.74746611°E﻿ / 39.88249000; 20.74746611

Το **Μονοδένδρι** είναι ορεινό χωριό της Ηπείρου. Βρίσκεται στο δήμο Ζαγορίου του νομού Ιωαννίνων και γνώρισε μεγάλη εμπορική και οικονομική ανάπτυξη κατά τον 17ο και 18ο αιώνα.

Γενικά στοιχεία
---------------

Το Μονοδένδρι είναι κτισμένο στο βόρειο άκρο του Ζαγορίου σε υψόμετρο 1060 μέτρων, κοντά στον παραπόταμο του Αώου, Βοϊδομάτη και απέχει 41 χλμ από τα Ιωάννινα. 

Αξιοθέατα της περιοχής είναι ο - ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής κατασκευής - ναός του Αγίου Αθανασίου, που αναστηλώθηκε με δαπάνη των αδελφών Ριζάρη και δεσπόζει στην κεντρική πλατεία (μεσοχώρι) του χωριού, ο ναός του Αγίου Γεωργίου ( ανακαινίστηκε το 1538 ) το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής που ιδρύθηκε το 1412 από τον βοεβόδα Μιχαήλ Θερειανό επί κυριαρχίας Καρόλου Τόκκου στο Δεσποτάτο της Ηπείρου και βρίσκεται στο χείλος του φαραγγιού του Βίκου, ο αρχαιολογικός χώρος στη θέση Γενίτσαρη και οι πέτρινοι πύργοι στη θέση Οξιά. Το χωριό διαθέτει και ένα αμφιθεατρικά κτισμένο πέτρινο θέατρο όπου την θερινή περίοδο αποτελεί χώρο τέλεσης πολιτιστικών εκδηλώσεων. Στο Μονοδένδρι υπάρχουν επίσης εκθεσιακό κέντρο και Ριζάρειος Χειροτεχνική Σχολή , τα οποία υπάγονται στη Ριζάρειο Σχολή. ￼

Τα τελευταία χρόνια σημειώνεται αξιόλογη τουριστική ανάπτυξη, ιδιαίτερα κατά την χειμερινή περίοδο. Αρκετά δημοφιλή είναι και τα ορειβατικά μονοπάτια που διαπερνούν το χωριό.

Ιστορικά στοιχεία
-----------------

Αρχικά, το Μονοδένδρι φαίνεται να υπήρξε μια κοινότητα από κοινού με την Βίτσα υπό την ονομασία Βιζίτσα ή Βεζίτσα. Κατά τον 17ο αιώνα, λόγω της αύξησης του πληθυσμού οι οικισμοί αυτονομήθηκαν και το Μονοδένδρι έλαβε τη σημερινή του ονομασία ( ως τότε λεγόταν *Άνω Μαχαλάς* ). Κατά την πρώτη περίοδο της ιστορίας του οικισμού, ξεχωρίζει η κυριαρχία της ντόπιας οικογένειας των γαιοκτημόνων Θερειανών. Το 1750 ιδρύθηκε στο Μονοδένδρι το πρώτο *σχολαρχείο*, όπου μεταξύ άλλων δίδαξαν εκεί οι λόγιοι Αναστάσιος Σακελλάριος, Διονύσιος Παπαρρούσης, Νεόφυτος Δόττος, Μιχαήλ Τουρτούρης κ.ά. 

Δρόμος του Μονοδενδρίου.
Κατά τα χρόνια της κυριαρχίας του Αλή πασά, κτίστηκε στο Μονοδένδρι οχυρό προς την πλευρά του Βίκου. Το 1870, στο Μονοδένδρι υπήρχαν τρία σχολεία εκ των οποίων το ένα ήταν παρθεναγωγείο, το οποίο ιδρύθηκε το 1846 μετά από δωρεές των αδελφών Ριζάρη κ.ά και αποτελούσε το παλαιότερο σχολείο κορασίδων στο Ζαγόρι. Παράλληλα, με έτερη δωρεά ενισχύθηκε και το σχολαρχείο. Την ίδια χρονική περίοδο, ο πληθυσμός του χωριού ανερχόταν σε περίπου 700 κατοίκους. Το 1895, σύμφωνα με τα στοιχεία της οθωμανικής απογραφής, στο Μονοδένδρι ζούσαν 466 άτομα.

Επιφανείς κάτοικοι
------------------

Το Μονοδένδρι υπήρξε η γενέτειρα των εθνικών ευεργετών Μάνθου και Γεωργίου Ριζάρη, του λόγιου Αναστασίου Τάγη, του ιερομόναχου και ελληνιστή, Διονυσίου Παπαρρούση, του διευθυντή της Ζωσιμαίας σχολής Μιλτιάδη Πανταζή, του δημάρχου Αθηναίων Ιωάννη Κόνιαρη και των πανεπιστημιακών Αναστασίου Ζίννη και Δημητρίου Σεμιτέλου. Από το χωριό κατάγεται, σύμφωνα ορισμένους, ο Όσιος Ανδρέας ο Ερημίτης και Θαυματουργός που έζησε την εποχή του Μιχαήλ Β' του Κομνηνού δεσπότη της Ηπείρου (1234 - 1271), ενώ κατ΄ άλλους από τη Σιβίστα Ευρυτανίας (σημερινό Πρατοβούνι).

Δείτε επίσης
------------

* Ζαγόρι
* Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου
* Μονόδενδρο Ιωαννίνων

Παραπομπές
----------

1. 1 2  «Ζαγοροχώρια: Μονοδένδρι». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Σεπτεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 23 Νοεμβρίου 2014.
2. ↑  Ελπινίκης Μ. Μαυρογορδάτου, *Ήπειρος - Λεύκωμα ετήσιον*, Τυπογραφικά Καταστήματα "Η Ανατολή", Εν Κωνσταντινουπόλει 1910, σελ. 31.
3. ↑  «teipir: Μονοδένδρι». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Νοεμβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2008.
4. 1 2  Ιωάννου Λαμπρίδου, *Ζαγοριακά οις προσετέθησαν και τινά περί Ηπείρου*, Εκ του Τυπογραφείου της Αυγής, Εν Αθήναις, 1870, σελ. 38.
5. 1 2 3  Μαυρογορδάτου, 1910, σελ. 11.
6. ↑  Λαμπρίδου, 1870, σελ. 36.
7. 1 2  «Δημοτικό Σχολείο Μονοδενδρίου». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 23 Νοεμβρίου 2014.
8. ↑  Γεωργίου Δημητρακοπούλου, *Ζαγόριον - ήτοι εξιστόρησις των κατά το τμήμα της ευάνδρου Ηπείρου 46 χωρίων*, Τύποις "Αυγής" Αδελφών Σακελλαρίδων, Εν Σουφλίω, 1909, σελ. 29.
9. ↑  Λαμπρίδου, 1870, σελ. 36.
10. 1 2 3  Μαυρογορδάτου, 1910, σελ. 34.
11. ↑  Λαμπρίδου, 1870, σελ. 37.
12. ↑  Μιχάλης Κοκολάκης, *Η τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895*, στο *Τετράδια Εργασίας*, τεύχος 18, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Αθήνα 2008, σελ. 265.
13. ↑  Λαμπρίδου, 1870, σελ. 47.
14. ↑  Λαμπρίδου, 1870, σελ. 46 - 47.
15. ↑  ix8ys. «Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Όσιος Ανδρέας ο Ερημίτης και Θαυματουργός». *www.saint.gr*. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2018.

Βιβλιογραφία
------------

* "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.25ος,σελ.294.
* "Γεωτρόπιο", τεύχος 141 (21-12-2002) "Γεω-οδοιπορικό: πέτρινη γοητεία", σελ.27-38.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Τουριστικός οδηγός Νομού Ιωαννίνων.
* Γενικές πληροφορίες για το Μονοδένδρι.
* Αξιοθέατα της περιοχής.
* Οδηγός Ηπείρου Αρχειοθετήθηκε 2020-08-07 στο Wayback Machine..

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Ζαγορίου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ανατολικού Ζαγορίου | 
* Αγία Βαρβάρα
* Αγία Παρασκευή
* Άγιος Γεώργιος
* Άμπελος\*
* Ανθρακίτης
* Βουτανσαίοι
* Γρεβενίτι
* Δεμάτι
* Δίλακκο
* Δόλιανη
* Ελατοχώρι
* Ιτέα
* Καβαλλάρι
* Καρυές
* Καστανώνας
* Λιάπη
* Μακρίνο
* Μηλιωτάδες
* Πέτρα
* Ποταμιά
* Τρίστενο
* Φλαμπουράρι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βοβούσης | 
* Βοβούσα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κεντρικού Ζαγορίου | 
* Άγιος Μηνάς
* Άνω Πεδινά
* Αρίστη
* Ασπράγγελοι
* Βίκος
* Βίτσα
* Δικόρυφο
* Δίλοφο
* Διπόταμο
* Ελάτη
* Ελαφότοπος
* Καλύβια
* Καλουτάς
* Κάτω Πεδινά
* Μανασσής
* Μεσοβούνι
* Μονοδένδρι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Παπίγκου | 
* Πάπιγκο
* Μικρό Πάπιγκο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τύμφης | 
* Βραδέτο
* Βρυσοχώρι
* Ηλιοχώρι
* Καπέσοβο
* Κήποι
* Κουκκούλι
* Λαΐστα
* Λεπτοκαρυά
* Νεγάδες
* Σκαμνέλλι
* Τσεπέλοβο
* Φραγκάδες
 |
|  |
| 
* Έδρα: Ασπράγγελοι
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ζαγοροχώρια |
| --- |
|  |
| Ανατολικό Ζαγόρι | 
* Βοβούσα
* Ανθρακίτης
* Γρεβενίτι
* Δεμάτι
* Δόλιανη
* Ελατοχώρι
* Καβαλλάρι
* Ιτέα
* Καρυές
* Καστανώνας
* Μακρίνο
* Πέτρα
* Τρίστενο
* Φλαμπουράρι
 |
|  |
| Κεντρικό Ζαγόρι | 
* Ασπράγγελοι
* Αρίστη
* Βίκος
* Άγιος Μηνάς
* Μεσοβούνι
* Βίτσα
* Μονοδένδρι
* Δίλοφο
* Ελάτη
* Ελαφότοπος
* Άνω Πεδινά
* Κάτω Πεδινά
* Δίκορφο
* Μανασσής
* Καλουτάς
* Διπόταμο
 |
|  |
| Δυτικό Ζαγόρι | 
* Πάπιγκο
* Τσεπέλοβο
* Βραδέτο
* Βρυσοχώρι
* Ηλιοχώρι
* Καπέσοβο
* Κήποι
* Κουκούλι
* Λάιστα
* Λεπτοκαρυά
* Νεγάδες
* Σκαμνέλι
* Φραγκάδες
 |
|  |
| Ιστορία | 
* Κοινό των Ζαγορισίων
* Συνθήκη του Βοϊνίκου
 |

 |