Συντεταγμένες: 49°57′N 22°10′E﻿ / ﻿49.950°N 22.167°E﻿ / 49.950; 22.167

 Παλάτι της οικογένειας Λουμπομίρσκι στο Ζέσουφ
Το **Βοεβοδάτο Κάτω Καρπαθίων**, ή **Επαρχία** **Κάτω Καρπαθίων** (πολωνικά: *województwo podkarpackie*, σλοβακικά: *Podkarpatské vojvodstvo*, ουκρανικά: Підкарпатське воєводство), είναι βοεβοδάτο (επαρχία) στη νοτιοανατολική γωνιά της Πολωνίας. Η διοικητική πρωτεύουσα και η μεγαλύτερη πόλη του είναι το Ζέσουφ. Ιστορικά, το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας του βοεβοδάτου αποτελούσε μέρος του Βασιλείου της Γαλικίας-Βολυνίας, του Βασιλείου της Γαλικίας και Λοδομέριας και της Ρουθηνίας. Κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, ήταν μέρος του Βοεβοδάτου Λβουφ.

Το βοεβοδάτο δημιουργήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1999 από τα πρώην βοεβοδάτα Ζέσουφ, Πσέμισλ, Κρόσνο και (μερικώς) Τάρνουφ και Ταρνόμπζεγκ, σύμφωνα με τις μεταρρυθμίσεις της πολωνικής τοπικής αυτοδιοίκησης που εγκρίθηκαν το 1998. Το όνομα προέρχεται από την τοποθεσία της περιοχής κοντά στα Καρπάθια Όρη, και το βοεβοδάτο περιλαμβάνει περιοχές δύο ιστορικών περιοχών της Ανατολικής Ευρώπης - της Ελάσσονος Πολωνίας (δυτικά και βορειοδυτικά πόβιατ) και της Ερυθράς Ρουθηνίας. Κατά την περίοδο του μεσοπολέμου (1918-1939), το Βοεβοδάτο Κάτω Καρπαθίων ανήκε στην «Πολωνία Β», τις λιγότερο ανεπτυγμένες, πιο αγροτικές περιοχές της Πολωνίας. Για την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, η κυβέρνηση της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1930 ένα τεράστιο πρόγραμμα εκβιομηχάνισης, γνωστό ως Κεντρική Βιομηχανική Περιοχή. Το πρόγραμμα δημιούργησε πολλά μεγάλα εργοστάσια εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων των PZL Mielec, PZL Rzeszów, Huta Stalowa Wola και εργοστάσια σε άλλες πόλεις των Κάτω Καρπαθίων όπως οι Ντεμπίτσα, Νόβα Ντέμπα, Σάνοκ, Ταρνόμπζεγκ και Νόβα Σαζίνα. Ένα από τα ονόματα που προτάθηκαν για αυτό το βοεβοδάτο, ήταν το Βοεβοδάτο Γαλικίας, που αναφέρεται στην παλιά ιστορική περιοχή της Γαλικίας. Παρά το γεγονός ότι είχε την έγκριση του πληθυσμού, το όνομα που τέθηκε στο τέλος ήταν Κάτω Καρπαθίων, αν και δεν έχει ποτέ αναφερθεί με αυτόν τον τρόπο στο παρελθόν.

Συνορεύει με το Βοεβοδάτο Ελάσσονος Πολωνίας στα δυτικά, το Βοεβοδάτο Τιμίου Σταυρού στα βορειοδυτικά, το Βοεβοδάτο Λούμπλιν στα βόρεια, την Ουκρανία (¨ομπλαστ Λβιβι και Όμπλαστ Υπερκαρπαθίας) στα ανατολικά και τη Σλοβακία (Κράι Πρεσόβ) στα νότια. Καλύπτει έκταση 17.844 χλμ2 και έχει πληθυσμό 2.127.462 κατοίκων (το 2019). Το βοεβοδάτο είναι κυρίως λοφώδες ή ορεινό (δείτε: Μπιεστσάντι, Μπεσκίντι), με τη βορειοδυτική του γωνία να είναι επίπεδη. Πρόκειται για ένα από τα πιο δασώση βοεβοδάτα της Πολωνίας (35,9% της συνολικής έκτασης), όπου εντός των εδαφών του υπάρχει ολόκληρο το Εθνικό Πάρκο Μπιεστσάντι και τμήματα του Εθνικού Πάρκου Μαγκούρα.

Πόλεις
------

Το βοεβοδάτο αποτελέιται από 51 πόλεις. Παρατίθενται παρακάτω με φθίνουσα σειρά πληθυσμού (σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του 2019).

1. Ζέσουφ (194.886)
2. Πσέμισλ (60.999)
3. Σταλόβα Βόλα (60.799)
4. Μιέλετς (60.366)
5. Ταρνόμπζεγκ (46.907)
6. Κρόσνο (46.369)
7. Ντεμπίτσα (45.634)
8. Γιαρόσουαφ (37.585)
9. Σάνοκ (37.381)
10. Γιάσουο (35.063)
11. Γουάντσουτ (17.709)
12. Ποπτσίτσε (15.836)
13. Πσέβορσκ (15.356)
14. Νίσκο (15.324)
15. Λέζαϊσκ (13.853)
16. Σαντζίσουφ Μαουοπόλσκι (12.357)
17. Λουμπάτσουφ (12.018)
18. Νόβα Ντέμπα (11.152)
19. Ουστσίκι Ντόλνε (9.097)
20. Κολμπουσόβα (9.075)
21. Στσίζουφ (8.884)
22. Μπζόζουφ (7.463)
23. Ρούντνικ ναντ Σάνεμ (6.710)
24. Γκουόγκουφ Μαουοπόλσκι (6.654)
25. Μπογκουχφάουα (6.179)
26. Ντίνουφ (6.129)
27. Νόβα Σαζίνα (5.834)
28. Γεντλίτσε (5.736)
29. Λέσκο (5.424)
30. Ραντίμνο (5.279)
31. Ζάγκους (5.095)
32. Πίλζνο (4.912)
33. Σοκόουοφ Μαουοπόλσκι (4.193)
34. Ριμάνουφ (3.825)
35. Τίτσιν (3.824)
36. Προύχνικ (3.764)
37. Ραντόμισλ Βιέλκι (3.231)
38. Καντσούγκα (3.167)
39. Ζακλίκουφ (2.979)
40. Ολεσίτσε (2.974)
41. Μπζόστεκ (2.752)
42. Σιενιάβα (2.140)
43. Μποαζόβα (2.139)
44. Νάρολ (2.109)
45. Ντούκλα (2.061)
46. Τσιεσιάνουφ (1.913)
47. Ιβόνιτς-Ζντρούι (1.787)
48. Πσέτσουαφ (1.775)
49. Μπαράνουφ Σαντομιέρσκι (1.456)
50. Ουλάνουφ (1.422)
51. Κοουατσίτσε (1.409)

Διοικητικό τμήμα
----------------

Το Βοεβοδάτο Κάτω Καρπαθίων χωρίζεται σε 25 πόβιατ: 4 πόβιατ πόλης και 21 πόβιατ γης. Αυτά χωρίζονται περαιτέρω σε 160 γκμίνα.

Οικονομία
---------

Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) του βοεβοδάτου ανήλθε σε 19,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2018, αντιπροσωπεύοντας το 3,9% της πολωνικής οικονομικής παραγωγής. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ που προσαρμόστηκε για την αγοραστική δύναμη ήταν 15.100 ευρώ ή το 50% του μέσου όρου της ΕΕ27 το ίδιο έτος. Το ΑΕΠ ανά εργαζόμενο ήταν 59% του μέσου όρου της ΕΕ. Το Βοεβοδάτο Κάτω Καρπαθίων είναι το βοεβοδάτο με το τρίτο χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Πολωνία.

Εικόνες
-------

* Δημαρχείο του ΖέσουφΔημαρχείο του Ζέσουφ
* Κάστρο του ΓουάντσουτΚάστρο του Γουάντσουτ
* ΣάνοκΣάνοκ
* Κάστρο του ΚασίτσινΚάστρο του Κασίτσιν
* Παλάτι στο ΓιάσουοΠαλάτι στο Γιάσουο
* ΠσέμισλΠσέμισλ
* ΧουβνίκιΧουβνίκι
* Βασιλικό Κάστρο του Καζίμιρ στο ΠσέμισλΒασιλικό Κάστρο του Καζίμιρ στο Πσέμισλ
* Συναγωγή του ΛέσκοΣυναγωγή του Λέσκο
* Παλάτι των Ταρνόφσκι στο ΤαρνόμπζεγκΠαλάτι των Ταρνόφσκι στο Ταρνόμπζεγκ
* Δημαρχείο του ΓιαρόσουαφΔημαρχείο του Γιαρόσουαφ
* Κάστρο του Μπαράνουφ ΣαντομιέρσκιΚάστρο του Μπαράνουφ Σαντομιέρσκι
* Μπαρόκ εκκλησιαστικά όργανα του 16ου αιώνα στο ΛέζαϊσκΜπαρόκ εκκλησιαστικά όργανα του 16ου αιώνα στο Λέζαϊσκ
* Λίμνη ΣολίναΛίμνη Σολίνα
* Η Σολίνα όπως φαίνεται από απόστασηΗ Σολίνα όπως φαίνεται από απόσταση
* Ποταμός ΒετλίναΠοταμός Βετλίνα
* ΛύγκαςΛύγκας
* Εκκλησία των Αγίων Πάντων στο Μπλίζνε, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCOΕκκλησία των Αγίων Πάντων στο Μπλίζνε, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO
* ΠσέτσουαφΠσέτσουαφ
* Βίσουοκ ΒιέλκιΒίσουοκ Βιέλκι
* Υπαίθριο μουσείο στο ΣάνοκΥπαίθριο μουσείο στο Σάνοκ
* Ποταμός ΣανΠοταμός Σαν
* Όρος ΤαρνίτσαΌρος Ταρνίτσα
* Μια ιστορική πετρελαιοπηγήΜια ιστορική πετρελαιοπηγή
* Αυτοκίνητο LeopardΑυτοκίνητο Leopard
* Eλικόπτερο Black Hawk που παράγεται από την PZL MielecEλικόπτερο Black Hawk που παράγεται από την PZL Mielec
* Ο κατασκευαστής λεωφορείων και πούλμαν Autosan έχει την έδρα του στο ΣάνοκΟ κατασκευαστής λεωφορείων και πούλμαν Autosan έχει την έδρα του στο Σάνοκ
* Το φράγμα της Σολίνα είναι το μεγαλύτερο φράγμα στην ΠολωνίαΤο φράγμα της Σολίνα είναι το μεγαλύτερο φράγμα στην Πολωνία

Δείτε επίσης
------------

* Βοεβοδάτο Λβουφ της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας
* Γαλικία (Ανατολική Ευρώπη)

Παραπομπές
----------

1. ↑  www.polskawliczbach.pl/podkarpackie.
2. ↑  GUS. «Population. Size and structure and vital statistics in Poland by territorial division in 2019. As of 30th June». *stat.gov.pl* (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2020.
3. ↑  «Regional GDP per capita ranged from 30% to 263% of the EU average in 2018». *Eurostat*. 5 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουνίου 2021.

Πηγές
-----

* «Central Statistical Office(GUS) - TERYT(Εθνικό Μητρώο Εδαφικής Κατανομής Γης)» (στα Πολωνικά). 1 Σεπτεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2008.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Βοεβοδάτο Κάτω Καρπαθίων** |

* Συλλογή φωτογραφιών των Κάτω Καρπαθίων
* Επίσημος ιστότοπος του Βοεβοδάτου Κάτω Καρπαθίων (πολωνικά)
* Επίσημος ιστότοπος Podkarpacki Urząd Wojewódzki (πολωνικά)
* Τα κάστρα και τα παλάτια του Βοεβοδάτου Κάτω Καρπαθίων (αγγλικά)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Βοεβοδάτα της Πολωνίας |
| --- |
|  |
| 
* Βαρμίας-Μαζουρίας
* Δυτικής Πομερανίας
* Ελάσσονος Πολωνίας
* Κάτω Καρπαθίων
* Κάτω Σιλεσίας
* Κουγιαβίας-Πομερανίας
* Λοτζ
* Λούμπλιν
* Λούμπους
* Μασοβίας
* Μείζονος Πολωνίας
* Οπόλε
* Πομερανίας
* Ποντλάσκιε
* Σιλεσίας
* Τιμίου Σταυρού
 |  |

 |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 138813597
* LCCN: n2001105294
* ISNI: 0000 0004 0620 9024
* GND: 4593164-1
* SUDOC: 129020974
* BNF: cb15894943t (data)
* NKC: ge116716

 |

 |