Η **Λήδα** (αγγλικά: **Leda**) ή **Δίας XIII** (Jupiter XIII) είναι ένας μικρός φυσικός δορυφόρος του πλανήτη Δία, με μέση διάμετρο μόλις 20 χιλιόμετρα. Η Λήδα ανακαλύφθηκε από τον Τσαρλς Κόουαλ του αστεροσκοπείου του Πάλομαρ στις 14 Σεπτεμβρίου 1974, μετά τη λήψη φωτογραφιών επί τρεις νύκτες (η Λήδα διακρίνεται σε όλες) . Πήρε το όνομά της από την ομώνυμη βασίλισσα της Σπάρτης της ελληνικής μυθολογίας, καθώς η Λήδα υπήρξε μία από τις ερωμένες του Δία και μάλιστα ήταν η μητέρα της Ωραίας Ελένης και των Διοσκούρων στην ελληνική μυθολογία. Ο Τσαρλς Κόουαλ πρότεινε το όνομα και η Διεθνής Αστρονομική Ένωση το υιοθέτησε το 1975 .

Η Λήδα ανήκει στη λεγόμενη «Ομάδα της Ιμαλίας», τους 5 από τους 63 δορυφόρους του Δία που περιφέρονται σε αποστάσεις 11 ως 13 εκατομμύρια χιλιόμετρα από αυτόν και με κλίση 27,5°. Συγκεκριμένα, η Λήδα περιφέρεται σε μέση απόσταση 11.160.000 χλμ. από το κέντρο του Δία, ενώ η εκκεντρότητα της τροχιάς της είναι 0,16. Η κλίση της τροχιάς είναι 27,46° ως προς την εκλειπτική και 29,01° ως προς το ισημερινό επίπεδο του Δία. Τα στοιχεία της τροχιάς όμως μεταβάλλονται διαρκώς εξαιτίας των παρέλξεων του Δία, του Ηλίου και των άλλων πλανητών. Η Λήδα χρειάζεται 240,92 γήινες ημέρες για μία πλήρη περιφορά της γύρω από τον Δία. Κινείται πάνω στην τροχιά της με μέση ταχύτητα 3,4 χλμ/δευτερόλεπτο (12.200 χιλιόμετρα την ώρα).

Η έκταση της επιφάνειάς της Λήδα είναι περί τα 1.250 τ.χλμ. και ο όγκος της περίπου 4.200 κυβικά χιλιόμετρα. Η μάζα της εκτιμάται στα 11 τρισεκατομμύρια τόνους με υποτιθέμενη πυκνότητα 2,6 γραμμάρια ανά cm³. Από αυτά τα δεδομένα υπολογίζεται ότι η επιτάχυνση της βαρύτητας στην επιφάνεια της Λήδας είναι περίπου 0,73 cm/sec², δηλαδή η βαρύτητα εκεί είναι 1300 ως 1400 φορές ασθενέστερη από τη γήινη, ενώ η μέση ταχύτητα διαφυγής υπολογίζεται σε 12 m/sec (43 χιλιόμετρα την ώρα). Η λευκαύγεια (άλβεδο) της Λήδας εκτιμάται στο σκούρο 0,04 (δηλαδή ανακλά μόλις το 4% του φωτός που προσπίπτει στην επιφάνειά της. Η θερμοκρασία στην επιφάνεια της Λήδας είναι περίπου 149 βαθμοί Κελσίου κάτω από το μηδέν.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Kowal, C. T.; Aksnes, K.; Marsden, B. G.; Roemer, E. (1974). "Ο δέκατος τρίτος δορυφόρος του Δία". Astronomical Journal 80: 460–464. Bibcode:1975AJ.....80..460K. doi:10.1086/111766.
2. ↑  IAUC 2702: Πιθανός νέος δορυφόρος του Δία Σεπτέμβριος 1974
3. ↑  Marsden, B. G. (7 Οκτωβρίου 1974). "Δορυφόροι του Δία". IAUC Circular 2846.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Λήδα από την Εξερεύνηση του Ηλιακού Συστήματος της NASA (Αγγλικά)
* Οι δορυφόροι του Δία από τον Σκοτ Σέπαρντ (Αγγλικά)
* Σελίδες του David Jewitt (Αγγλικά)

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Δορυφόροι Δία |
| --- |
|  |
| Εσωτερικοί (4) | 
* Μήτις
* Αδράστεια
* Αμάλθεια
* Θήβη
 |
|  |
| Δορυφόροι Γαλιλαίου (4) | 
* **Ιώ**
* **Ευρώπη**
* **Γανυμήδης**
* **Καλλιστώ**
 |
|  |
| Ομάδα Θεμιστούς (1) | 
**Θεμιστώ** |
|  |
| Ομάδα Ιμαλίας (9) | 
* Λήδα
* Έρσα
* S/2018 J 2
* **Ιμαλία**
* Πανδία
* Λυσιθέα
* Ελάρα
* S/2011 J 3
* Δία
 |
|  |
| Ομάδα Καρπούς (2) | 
* S/2018 J 4
* **Καρπώ**
 |
|  |
| Ομάδα Υγείας (1) | 
* **Υγεία**
 |
|  |
| Ομάδα Ανάγκης (26) | 
* Ευπορία
* Δίας LV
* Ευφήμη
* S/2021 J 3
* Δίας LII
* Δίας LIV
* Μνήμη
* Ευάνθη
* S/2003 J 16
* Αρπαλύκη
* Ορθωσία
* S/2022 J 3
* Ελίκη
* S/2021 J 2
* Πραξιδίκη
* Δίας LXIV
* S/2021 J 1
* S/2003 J 12
* Δίας LXVII
* Θελξινόη
* Θυώνη
* S/2003 J 2
* **Ανάγκη**
* Ιοκάστη
* Ερμίππη
* Δίας LXX
 |
|  |
| Ομάδα Κάρμης (30) | 
* S/2022 J 1
* S/2022 J 2
* S/2016 J 3
* Πασιθέα
* Δίας LXIX
* S/2021 J 6
* S/2003 J 24
* Χαλδήνη
* Δίας LXIII
* Ισονόη
* S/2021 J 4
* Καλλιχόρη
* Ερινόμη
* Καλή
* Ειρήνη
* Αίτνη
* Ευκελάδη
* Αρχή
* Ταϋγέτη
* Δίας LXXII
* **Κάρμη**
* Έρση
* Δίας LXI
* Δίας LI
* S/2003 J 9
* Δίας LXVI
* Καλύκη
* S/2018 J 3
* S/2021 J 5
* S/2003 J 10
 |
|  |
| Ομάδα Πασιφάης (18) | 
* Φιλοφροσύνη
* Ευρυδόμη
* Δίας LVI
* S/2003 J 4
* S/2016 J 4
* Δίας LXVII
* Ηγεμόνη
* Πασιφάη
* Σπονδή
* Μεγακλείτη
* Κυλλήνη
* Σινώπη
* Δίας LIX
* Αοιδή
* Αυτονόη
* Καλλιρρόη
* S/2003 J 23
* Κόρη
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Ηλιακό Σύστημα
* Πύλη:Αστρονομία
 |

 |