Το (**μονο)βρωμιούχο ιώδιο** (αγγλικά *iodine monobromide*) είναι ανόργανη ομοιοπολική διατομική χημική ένωση, με μοριακό τύπο **IBr**. Ανήκει στις «διαλογονιακές ενώσεις», δηλαδή στις χημικές ενώσεις μεταξύ αλογόνων. Το χημικά καθαρό μονοβρωμιούχο ιώδιο, στις κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος, δηλαδή σε θερμοκρασία 25°C και υπό πίεση 1 atm, είναι καστανόμαυρο στερεό, με κανονική θερμοκρασία τήξης 42°C. Όπως και το μονοχλωριούχο ιώδιο, το μονοβρωμιούχο ιώδιο επίσης χρησιμεύει σε κάποιους τύπου ιωδομετρίας, ως πηγή I+, ενώ οι ικανότητές του ως οξύ κατά Λιούις συγκρίνονται με τις αντίστοιχες του μονοχλωριούχου ιωδίου και του ίδιου του στοιχειακού ιωδίου, σύμφωνα με το μοντέλο ECW.

Δομή
----

Η μοριακή δομή του μονοβρωμιούχου ιωδίου, όπως σε όλες τις διατομικές ουσίες, είναι αναγκαστικά γραμμική. Σημειώνεται ότι στην ένωση αυτή το ιώδιο βρίσκεται στην +1 βαθμίδα οξείδωσης, αφού το βρώμιο είναι ηλεκτραρνητικότερό του.

|  |
| --- |
| **Δεσμοί** |
| Δεσμός | τύπος δεσμού | ηλεκτρονική δομή | Μήκος δεσμού | Ιονισμός | Ισχύς δεσμού |
| I-Br | σ | 5p-4p | 248 pm | 2% I+ Br- | 175 kJ/mol |
| **Στατιστικό ηλεκτρικό φορτίο** |
| Br | -0,02 |
| I | +0,02 |

Παραγωγή
--------

Το μονοβρωμιούχο ιώδιο μπορεί να παραχθεί με ολική σύνθεση από τα χημικά στοιχεία που το αποτελούν:

{\displaystyle \mathrm {Br\_{2}+I\_{2}\xrightarrow {} 2IBr} }

Για το σκοπό αυτό, ατμοί ιωδίου και βρωμίου διοχετεύονται μαζί σε ένα προστατευτικό και υποβοηθητικό αέριο και θερμαίνονται για κάποιο χρονικό διάστημα.

Φυσικοχημικές ιδιότητες
-----------------------

Το μονοβρωμιούχο ιώδιο σχηματίζει μαύρους-καφέ κρυστάλλους ρομβικής δομής, που ανήκουν στην ομάδα διαστήματος ***Ccm21***, με παραμέτρους κρυσταλλικού κελιού a = 0,490 nm, b = 0,699 nm, c = 0,893 nm, Z = 4. Έχει έντονη οσμή, Είναι διαλυτό σε νερό (με υδρόλυση), αιθανόλη, διθειάνθρακα, χλωροφόρμιο και διαιθυλαιθέρα.

Χημικές ιδιότητες
-----------------

Αυτοδιασπάται αντιστρέψιμα όταν θερμαίνεται πάνω από το σημείο τήξης του:

{\displaystyle \mathrm {2IBr\rightleftharpoons Br\_{2}+I\_{2}} }

Υδρολύεται σε υδροβρώμιο και υποϊωδιώδες οξύ με κρύο νερό:

{\displaystyle \mathrm {IBr+H\_{2}O\xrightarrow {} HBr+IOH} }

Αν το νερό είναι θερμό, τότε το ενδιάμεσα σχηματιζόμενο υποϊωδιώδες οξύ δυσαναλογοποιείται προς ιώδιο και ιωδικό οξύ

:{\displaystyle \mathrm {5IBr+3H\_{2}O\xrightarrow {90^{o}C} 5HBr+HIO\_{3}+2I\_{2}\downarrow } }

  

Η αντίδραση προχωρά παρόμοια όταν αλληλεπιδρά με βάσεις. Για παράδειγμα:

{\displaystyle \mathrm {3IBr+6NaOH\xrightarrow {} 3NaBr+2NaI+NaIO\_{3}+3H\_{2}O} }

Το θερμό θειικό οξύ οξειδώνει το μονοβρωμιούχο ιώδιο σε βρώμιο και ιωδικό οξύ:

{\displaystyle \mathrm {IBr+5H\_{2}SO\_{4}\xrightarrow {90^{o}C} Br\_{2}+2HIO\_{3}+5SO\_{2}\uparrow +4H\_{2}O} }

Παρουσία ανιόντων βρωμιδίου (Br–), σχηματίζει σύμπλοκα άλατα του ανιόντος IBr2–, όπως για παράδειγμα, με βρωμίδια (σχετικά) βαρέων μετάλλων, όπως είναι βρωμιούχο καίσιο:

{\displaystyle \mathrm {IBr+CsBr\xrightarrow {} Cs[IBr\_{2}]} }

Ακόμη, δίνει αντιδράσεις ταυτόχρονης προσθήκης βρωμίου και ιωδίου σε πολλαπλούς δεσμούς. Π.χ.:

{\displaystyle \mathrm {IBr+RCH=CH\_{2}\xrightarrow {} RCHBrCH\_{2}I} }

Εφαρμογές
---------

Το μονοβρωμιούχο ιώδιο χρησιμοποιήθηκε για βρωμίωση και στην ιωδομετρία.

Τοξικολογία
-----------

Το μονοβρωμιούχο ιώδιο είναι ιδιαίτερα τοξικό, ισχυρό οξειδωτικό και αντιδρά επικίνδυνα έντονα με το νερό.

Πηγές πληροφόρησης
------------------

* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* *Лидин Р.А. и др.* Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.

Αναφορές και σημειώσεις
-----------------------

1. 1 2  Eintrag zu Iodbromide. In: *Römpp Online.* Georg Thieme Verlag, abgerufen am 26. Mai 2014.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ενώσεις ιωδίου (I) |
| --- |
|  |
| Ανόργανες ενώσεις ιωδίου | 
* HI
* Ι2Ο
* IF
* ICl
* IBr
* AtI
* CsI
* Hg2I2
 |
|  |
| Οργανικές ενώσεις ιωδίου | 
* CH3I
* ΙCH3CH2I
* CH3CH2CH2I
* CH3CHICH3
* CHF2I
* CHI3
* CH2=CHI
* HC≡CI
* CH2CHICH2
* CH2=C=CHI
* CH2CHICHF
* Ιωδοβενζόλιο (PhI)
* CH3OI
* ICH2CHO
* HCOI
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ανόργανες ενώσεις βρωμίου (Br) |
| --- |
|  |
| Μόνο με υδρογόνο (H) | 
HBr  · HBr(aq) |
|  |
| Με άλλα αλογόνα(F,Cl,I,At) | 
BrF  · BrCl  · IBr  · AtBr |
|  |
| Με χαλκογόνα(O,S,Se,Te,Po) | 
Br2O  · HBrO  · HBrO3 |
|  |
| Με πνικτογόνα(N,P,As,Sb,Bi} | 
NH2Br |
|  |
| Με στοιχεία της ομάδας του άνθρακα(C,Si,Ge,Sn,Pb) | 
SiH3Br  · GeBr2  · PbBr2 |
|  |
| Με βόριο (B) | 
BBr3 |
|  |
| Με μέταλλα | 
LiBr  · NaBr  · KBr  · KBrO3  · CsBr  · CaBr2 · ScBr3  · AgBr  · Hg2Br2 |

 |