Συντεταγμένες: 41°43′21″N 44°47′33″E﻿ / ﻿41.72250°N 44.79250°E﻿ / 41.72250; 44.79250


Ιστορική υπαγωγή

* Βασίλειο της Ιβηρίας 450–530
* Σασσανιδική Ιβηρία 530–570
* Πριγκιπάτο της Ιβηρίας 570–730
* Εμιράτο της Τιφλίδας 730–1122
* Βασίλειο της Γεωργίας 1122–1490
* Βασίλειο του Καρτλί 1490–1762
* Βασίλειο του Καρτλί-Καχετί 1762–1801
* Ρωσική Αυτοκρατορία 1801–1917
* Ρωσική Δημοκρατία 1917
* Υπερκαυκασιακό Κομισαριάτο 1917–1918
* Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Υπερκαυκασίας 1918
* Λαϊκή Δημοκρατία της Γεωργίας 1918–1921
* Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Γεωργίας 1921–1922
* Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών 1922–1991
* Γεωργία ! Γεωργία 1991–σήμερα

Σχέδιο αποτύπωσης της πόλης (2011) όπου είναι εμφανής ο ποταμός Κούρα που διαπερνά την πόλη.
Η **Τιφλίδα** ή **Τυφλίδα** (γεωργιανά: თბილისი *Τμπιλίσι*) είναι η πρωτεύουσα και η μεγαλύτερη πόλη της Γεωργίας. Πρόκειται για μια παλαιά πόλη αφού ιδρυθήκε το 458 (σε κάποιες πηγές το 455), όταν η πρωτεύουσα του γεωργιανού βασιλείου μεταφέρθηκε εκεί από τη Μτσχέτα, καθώς η Τιφλίδα είχε στρατηγική θέση, ελέγχοντας τη διαδρομή μεταξύ της δυτικής και της ανατολικής Υπερκαυκασίας. Ο πληθυσμός της πόλης είναι 1.079.000 (2021). Την Τιφλίδα διαπερνά ο ποταμός Κούρα που είναι ο μεγαλύτερος ποταμός στην Υπερκαυκασία.

Η πολή συχνά καταλήφθηκε και λεηλατήθηκε, ενώ γνώρισε πολλούς κατακτητές: τους Πέρσες τον 6ο αιώνα, τη Βυζαντινή αυτοκρατορία και τους Άραβες τον 7ο αιώνα. Το 1122 ο Δαβίδ Δ' της Γεωργίας (γνωστός ως "ο Οικοδόμος") κατέλαβε την Τιφλίδα και την αποκατέστησε ως πρωτεύουσα, αλλά το 1234 έπεσε στους Μογγόλους και το 1386 λεηλατήθηκε από τον Τιμούρ. Οι Τούρκοι κατέλαβαν την πόλη πολλές φορές και το 1795 καταστράφηκε ολοσχερώς από τους Πέρσες. Το 1801 η Τιφλίδα καταλήφθηκε από τους Ρώσους, οι οποίοι βελτίωσαν τις επικοινωνίες της πόλης με την κατασκευή της Γεωργιανής Στρατιωτικής Οδού κατά μήκος του Μεγάλου Καυκάσου από το Βλαντικαβκάζ έως την Τιφλίδα. Το 1872 συνδέθηκε σιδηροδρομικά με το Πότι στη Μαύρη Θάλασσα και το 1883 με το Μπακού στην Κασπία Θάλασσα. Το 1921 έγινε η πρωτεύουσα της Γεωργίας.

Η παλαιά πόλη της Τιφλίδας, που βρίσκεται στον πυρήνα της πόλης, φιλοξενεί τις παλαιές μεσαιωνικές εκκλησίες και τα παλαιά ατμοσφαιρικά σπίτια με διακοσμητικά μπαλκόνια για τα οποία η πόλη είναι γνωστή. Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης η πόλη παραμελήθηκε, σήμερα ωστόσο έχει αποκατασταθεί σε μεγάλο βαθμό και υπάρχουν σχέδια για την προσθήκη τρίτης γραμμής μετρό μέσω της περιοχής Βάκε, διευρύνοντας σημαντικά τις υπάρχουσες δύο γραμμές. Περίπου το 85% του πληθυσμού είναι Γεωργιανοί, ενώ το 7% είναι Αρμένιοι. Η πόλη στο παρελθόν είχε μια σημαντική μειονότητα Ρώσων, οι περισσότεροι εκ των οποίων την εγκατέλειψαν μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και τον ρωσο-γεωργιανό πόλεμο το 2008. Η Τιφλίδα παραμένει μια πολυπολιτισμική πόλη, με κοινότητες άλλων λαών του Καυκάσου, καθώς και Έλληνες, Γερμανούς, Εβραίους, Ασσύριους και Εσθονούς.

Ετυμολογία
----------

Το όνομα *Τιφλίδα* προέρχεται από τα παλαιά γεωργιανά t′bilisi (ασοματβούλι: ႲႡႨႪႨႱႨ, μχεντρούλι : თბილისი), και περαιτέρω από το tpili (σύγχρονα γεωργιανά: "ζεστό", από τα παλαιά γεωργιανά: ႲႴႨႪႨ ilipili). Το όνομα T′bili ή T′bilisi (κυριολεκτικά, "ζεστή τοποθεσία") δόθηκε στην πόλη λόγω των πολυάριθμων θειικών θερμών πηγών της περιοχής.

Γεωγραφία
---------

Το υψόμετρο της πόλης κυμαίνεται από 380-770 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και έχει σχήμα αμφιθεάτρου που περιβάλλεται από βουνά από τρεις πλευρές. Στα βόρεια, η Τιφλίδα περιορίζεται από την οροσειρά Σαγκουράμο, στα ανατολικά και νοτιοανατολικά από την πεδιάδα Ιόρι, στα νότια και δυτικά από διάφορες απολήξεις (υποπεριοχές) της οροσειράς Τριαλέτι.

Το ανάγλυφο της Τιφλίδας είναι περίπλοκο. Το τμήμα της πόλης που βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Κούρα εκτείνεται για περισσότερα από 30 χιλιόμετρα από την περιοχή Αβχάλα έως τον ποταμό Λοχίνι. Το τμήμα της πόλης που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του ποταμού Κούρα, από την άλλη πλευρά, είναι χτισμένο στους πρόποδες της οροσειράς Τριαλέτι, οι πλαγιές του οποίου σε πολλές περιπτώσεις κατεβαίνουν μέχρι τις άκρες του ποταμού Κούρα. Τα βουνά, επομένως, αποτελούν σημαντικό εμπόδιο στην αστική ανάπτυξη στη δεξιά όχθη του ποταμού Κούρα. Αυτός ο τύπος γεωγραφικού περιβάλλοντος δημιουργεί θύλακες από πολύ πυκνά ανεπτυγμένες περιοχές, ενώ άλλα μέρη της πόλης παραμένουν υπανάπτυκτα λόγω του πολύπλοκου τοπογραφικού ανάγλυφου.

### Κλίμα

Η Τιφλίδα έχει υγρό υποτροπικό κλίμα (κλιματική ταξινόμηση Κέππεν: Cfa). Η πόλη βιώνει ζεστά, υγρά καλοκαίρια και μέτρια κρύους χειμώνες. Όπως και οι άλλες περιοχές της Γεωργίας, η Τιφλίδα δέχεται σημαντικές βροχοπτώσεις καθόλη τη διάρκεια του έτους χωρίς ιδιαίτερη ξηρασία. Ακόμα και στον πιο ξηρό μήνα υπάρχει μεγάλη βροχόπτωση. Η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι 11,2 °C και η μέση βροχόπτωση περίπου 745 mm ετησίως. Ο πιο ξηρός μήνας είναι ο Ιανουάριος, με 30 mm. Οι περισσότερες βροχοπτώσεις πέφτουν τον Μάιο, με κατά μέσο όρο 117 mm. Ο Αύγουστος είναι ο πιο ζεστός μήνας του έτους. Η θερμοκρασία τον Αύγουστο είναι κατά μέσο όρο 23,7 °C. Ο Ιανουάριος είναι ο πιο κρύος μήνας, με μέση θερμοκρασία -0,5 °C.

Δημογραφικά στοιχεία
--------------------

Ως πολυπολιτισμική πόλη, η Τιφλίδα φιλοξενεί περισσότερες από 100 εθνοτικές ομάδες. Περίπου το 89% του πληθυσμού αποτελείται από Γεωργιανούς, με σημαντικό πληθυσμό άλλων εθνοτικών ομάδων όπως Αρμένιοι, Ρώσοι και Αζέροι. Επίσης, η πόλη φιλοξενεί Οσέτιους, Αμπχάζιους, Ουκρανούς, Έλληνες, Γερμανούς, Εβραίους, Εσθονούς, Κούρδους, Ασσύριους, Γιαζίντι και άλλους.

Αρχιτεκτονική
-------------

Η Τιφλίδα παρουσιάζει μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αισθητική αφού έχει επηρεαστεί από τους Ρώσους, τους Βυζαντινούς, τους Πέρσες και τους Οθωμανούς. Ωστόσο, η σοβιετική αισθητική των ψηλών πολυκατοικιών είναι πανταχού παρούσα, ιδιαίτερα στα προάστια της πόλης. 

Παλαιά πόλη της Τιφλίδας με τα χαρακτηριστικά μπαλκόνια.
Η πόλη είναι χωρισμένη στην παλιά και τη νέα Τιφλίδα με το παλαιότερο κομμάτι της πρωτεύουσας να διακρίνεται για τις πρωτότυπες καθώς και τις παραδοσιάκες οικίες του. Τα παραδοσιακά σπίτια της Τιφλίδας χαρακτηρίζονται από τα ξύλινα μπαλκόνια τους.

Αξιοθέατα
---------

Ο Καθεδρικός Ναός Σαμέμπα (Αγίας Τριάδας) θεωρείται το νέο στολίδι της πόλεως και είναι η μεγαλύτερη εκκλησία της χώρας. Ο ναός ολοκληρώθηκε το 2004 και χτίστηκε προς τιμήν του εορτασμού των 1.500 χρόνων της αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Γεωργίας.

Θρησκεία
--------

Ενώ η πλειοψηφία της πόλης και συνάμα της χώρας ανήκουν στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Γεωργίας, εντός της πόλεως βρίσκει κανείς τζαμιά, λόγω και της αζερικής κοινότητας, καθολικές και αρμένικες εκκλησίες καθώς και συναγωγές. Αυτό το γεγονός μαρτυρεί τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της Τιφλίδας καθώς και την ανεκτικότητα των ντόπιων απέναντι στις διάφορες θρησκείες.

Πανοραμική θέα της πόλης από το κάστρο Ναρικάλα το 2016.

Κλιματικά δεδομένα
------------------

| Κλιματικά δεδομένα Tbilisi Airport (1981–2010) |
| --- |
| Μήνας | Ιαν | Φεβ | Μάρ | Απρ | Μάι | Ιούν | Ιούλ | Αύγ | Σεπ | Οκτ | Νοε | Δεκ | Έτος |
| Υψηλότερη Μέγιστη °C (°F) | 16.9 | 20.8 | 26.3 | 34.3 | 33.1 | 38.2 | 39.4 | 40.2 | 37.4 | 32.2 | 24.7 | 19.9 | 40,2 |
| Μέση Μέγιστη °C (°F) | 6.6 | 7.6 | 12.3 | 18.6 | 22.8 | 27.7 | 31.1 | 30.9 | 26.1 | 19.4 | 12.4 | 7.6 | 18,7 |
| Μέση Μηνιαία °C (°F) | 2.0 | 2.7 | 6.8 | 12.6 | 17.0 | 21.5 | 24.9 | 24.7 | 20.2 | 14.2 | 7.7 | 3.3 | 13,2 |
| Μέση Ελάχιστη °C (°F) | −1 | −0.7 | 2.8 | 8.0 | 12.4 | 16.6 | 20.0 | 19.7 | 15.7 | 10.4 | 4.6 | 0.4 | 9,1 |
| Χαμηλότερη Ελάχιστη °C (°F) | −14.1 | −13.1 | −8 | −2.4 | 2.2 | 8.3 | 13.0 | 12.1 | 5.5 | −0.7 | −6.4 | −10.9 | −14,1 |
| Υετός mm (ίντσες) | 20,2 | 26,5 | 32,8 | 56,4 | 63,2 | 71,1 | 40,2 | 43,8 | 39,7 | 42,7 | 32,2 | 25 | 475,8 |
| *Πηγή: World Meteorological Organization* |

Γκαλερί
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Δείτε επίσης
------------

* Κοινοβουλευτική Βιβλιοθήκη της Γεωργίας

Παραπομπές
----------

1. 1 2  *GEOnet Names Server*. 11  Ιουνίου 2018. -2330077.
2. ↑  cn.wtcf.org.cn/citys/4587-3.html.
3. 1 2  «Tbilisi | Facts, History, Points of Interest». *Encyclopedia Britannica* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2021.
4. ↑  «Georgia» (στα αγγλικά). *The World Factbook* (Central Intelligence Agency). 2021-10-07. .
5. ↑  «Kura River | river, Asia». *Encyclopedia Britannica* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2021.
6. 1 2 3  «Tbilisi - GeoHistory» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2021.
7. ↑  «Tbilisi climate: Average Temperature, weather by month, Tbilisi weather averages - Climate-Data.org». *en.climate-data.org*. Ανακτήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2021.
8. ↑  
«World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010». World Meteorological Organization. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2021.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| wiktionary logowiktionary logo | Το *Βικιλεξικό* έχει σχετικό λήμμα:  **Τιφλίδα**  |

|  |  |
| --- | --- |
| voyage logovoyage logo | Στα Βικιταξίδια υπάρχουν ταξιδιωτικές οδηγίες για τoν προορισμό   **Τιφλίδα**  |

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Τιφλίδα** |

* Τιφλίδα στο Curlie
* Επίσημη ιστοσελίδα της Τιφλίδας
* Ιστοσελίδα αφιερωμένη στον Καθεδρικό Ναό Σαμέμπα

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πρωτεύουσες ευρωπαϊκών κρατών |
| --- |
|  |
| 
* Άγιος Μαρίνος, Άγιος Μαρίνος
* Αθήνα, Ελλάδα
* Άμστερνταμ, Ολλανδία
* Ανδόρρα λα Βέλια, Ανδόρρα
* Βαλέτα, Μάλτα
* Βαντούζ, Λίχτενσταϊν
* Βαρσοβία, Πολωνία
* Βατικανό, Βατικανό
* Βελιγράδι, Σερβία
* Βέρνη, Ελβετία
* Βερολίνο, Γερμανία
* Βιέννη, Αυστρία
* Βίλνιους, Λιθουανία
* Βουδαπέστη, Ουγγαρία
* Βουκουρέστι, Ρουμανία
* Βρυξέλλες, Βέλγιο
* Γερεβάν, Αρμενία
* Δουβλίνο, Ιρλανδία
* Ελσίνκι, Φινλανδία
* Ζάγκρεμπ, Κροατία
* Κίεβο, Ουκρανία
* Κισινάου, Μολδαβία
* Κοπεγχάγη, Δανία
* Λευκωσία, Κύπρος
* Λιουμπλιάνα, Σλοβενία
* Λισαβόνα, Πορτογαλία
* Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο
* Λουξεμβούργο, Λουξεμβούργο
* Μαδρίτη, Ισπανία
* Μινσκ, Λευκορωσία
* Μονακό, Μονακό
* Μόσχα, Ρωσία
* Μπακού, Αζερμπαϊτζάν
* Μπρατισλάβα, Σλοβακία
* Όσλο, Νορβηγία
* Παρίσι, Γαλλία
* Ποντγκόριτσα, Μαυροβούνιο
* Πράγα, Τσεχία
* Ρέικιαβικ, Ισλανδία
* Ρίγα, Λετονία
* Ρώμη, Ιταλία
* Σαράγεβο, Βοσνία
* Σκόπια, Βόρεια Μακεδονία
* Σόφια, Βουλγαρία
* Στοκχόλμη, Σουηδία
* Τάλιν, Εσθονία
* Τίρανα, Αλβανία
* Τιφλίδα, Γεωργία
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πόλεις της Γεωργίας |
| --- |
|  |
| 
Γκάγκρα  · Γκόρι · Μπατούμι · Οζουργκέτι · Πότι · Σουχούμ  · Τιφλίδα  · Τσάλκα |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
 Διοικητικές διαιρέσεις της Γεωργίας |
| --- |
|  |
| Αυτόνομες Δημοκρατίες | 
* Αμπχαζία
* Ατζαρία
 | Περιφέρειες της Γεωργίας |
|  |
| Περιφέρειες | 
* Γκούρια
* Ιμερέτι
* Καχέτι
* Κβέμο Κάρτλι
* Μτσχέτα-Μτιανέτι
* Ράτσα-Λετσχούμι και Κβέμο Σβανέτι
* Σαμεγκρέλο-Ζέμο Σβανέτι
* Σάμτσχε-Τζαβαχέτι
* Σίντα Κάρτλι
 |
|  |
| Πόλεις με ειδικό καθεστώς | 
* Τιφλίδα (πρωτεύουσα)
 |
|  |
| Άλλα | 
* Νότια Οσσετία
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Γεωγραφία
* Πύλη:Γεωργία
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 158266506
* LCCN: n79104307
* GND: 4060146-8
* SUDOC: 027403017
* BNF: cb119452620 (data)
* NKC: ge388960
* BNE: XX6069938

 |

 |