Άρμα Mark V στο Βασιλικό Μουσείο Αρμάτων στις Βρυξέλλες, Βέλγιο.
Άρμα Mark IV *Lodestar III* στο Βασιλικό Μουσείο Αρμάτων στις Βρυξέλλες, Βέλγιο. Το συγκεκριμένο άρμα διατηρεί τα αρχικά του χρώματα
Η **ιστορία των αρμάτων** άρχισε κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν τεθωρακισμένα οχήματα μάχης παντός εδάφους για πρώτη φορά αναπτύχθηκαν ως απάντηση στα προβλήματα του πόλεμου χαρακωμάτων, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή, του μηχανοκίνητου πόλεμου. Αν και αρχικά αργά και αναξιόπιστα, τελικά τα άρματα έγιναν βασικό όπλο για τον στρατό. Με τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, προχώρησε σημαντικά ο σχεδιασμός καθώς και η χρήση τους σε μεγάλους αριθμούς σε όλα τα πολεμικά μέτωπα της γης. Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο σημειώθηκε εξέλιξη της σύγχρονης θεωρίας των αρμάτων και της γενικής χρήσης τους. Το άρμα μάχης εξακολουθεί να είναι η ραχοκοκαλιά των πολεμικών επιχειρήσεων στον 21ο αιώνα.

Ανάπτυξη
--------

Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο δημιουργήθηκαν νέες απαιτήσεις για θωρακισμένα αυτοκινούμενα όπλα που θα μπορούσαν να κινηθούν σε κάθε είδους έδαφος, και αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη του άρματος. Η μεγάλη αδυναμία του προκατόχου του, του "θωρακισμένου αυτοκινήτου", ήταν ότι απαιτούσε ομαλό έδαφος για να κινηθεί επάνω του, και μετατροπές για να διατηρήσει την ικανότητα κίνησης σε ανώμαλο.:35

Το άρμα μάχης είχε αρχικά σχεδιαστεί ως ένα ειδικό όπλο για να λύσει μια ασυνήθιστη τακτική κατάσταση: τη στασιμότητα των χαρακωμάτων στο Δυτικό μέτωπο του Α' Παγκόσμιου Πόλεμου. Ήταν ένα όπλο σχεδιασμένο για ένα απλό έργο: την διέλευση από την τάφρο της νεκρής ζώνης μεταξύ των γραμμών και την διάσπαση των γραμμών του εχθρού. Τα θωρακισμένα άρματα είχαν ως στόχο να προστατεύουν το πλήρωμα από τις σφαίρες και τα θραύσματα των οβίδων με την θωράκιση και να περνούν μέσα από συρματοπλέγματα κατά τρόπο που οι μονάδες του πεζικού δεν μπορούσαν, επιτρέποντας έτσι το άνοιγμα του αδιέξοδου.

Ελάχιστα ήταν γνωστό κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πόλεμου, ότι το μέσο της κινητικότητας ήταν ήδη παρόν σε μια συσκευή που έφερε επανάσταση στον πόλεμο και στο έδαφος και στον αέρα. Αυτό ήταν η μηχανή εσωτερικής καύσης, που είχε καταστήσει δυνατή την ανάπτυξη του άρματος και τελικά θα οδηγούσε στις μηχανοποιημένες δυνάμεις που επρόκειτο να αναλάβουν τους παλιούς ρόλους του ιππικού στο πεδίο της μάχης. Με την αύξηση της δύναμης πυρός και της προστασίας τους, αυτές οι μηχανοκίνητες δυνάμεις, μόνο περίπου 20 χρόνια αργότερα, έγιναν τα τεθωρακισμένα του Β' Παγκόσμιου Πόλεμου. Όταν τα άρματα μάχης, τα αυτοκινούμενα πυροβόλα, τα τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, τα τροχοφόρα οχήματα φορτίου, και η υποστήριξη της αεροπορίας - όλα με επαρκή επικοινωνία - ενώθηκαν για να αποτελέσουν την σύγχρονη θωρακισμένη μονάδα, οι διοικητές ανέκτησαν την δυνατότητα κινήσεων.

Πολλά σχέδια για τεθωρακισμένα οχήματα παντός εδάφους είχαν επινοηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Με την έλευση του "πόλεμου χαρακωμάτων" στους Σύμμαχους του Α' Παγκοσμίου Πολέμου οι γαλλικές και βρετανικές εξελίξεις του άρματος ήταν σε μεγάλο βαθμό παράλληλες και ταυτόχρονες.

### Αρχικές έννοιες

Το σχέδιο Levavasseur περιγράφει ένα ερπυστριοφόρο θωρακισμένο όχημα εξοπλισμένο με πυροβολικό ήδη από το 1903.:65
Τρακτέρ Hornsby
Το 1903, ο Γάλλος λοχαγός πυροβολικού Levavasseur πρότεινε το σχέδιο Levavasseur, ένα αυτοκινούμενο κανόνι, μετακινούμενο με ερπύστριες και πλήρως θωρακισμένο για προστασία.:65 Το "μηχάνημα Levavasseur" θα το τροφοδοτούσε ένας 80Hp κινητήρας βενζίνης και θα είχε πλήρωμα τριών ατόμων, χώρο αποθήκευσης πυρομαχικών, καθώς και δυνατότητες σε ανώμαλο έδαφος,:65αλλά η βιωσιμότητα του έργου αμφισβητήθηκε από την Τεχνική Επιτροπή Πυροβολικού και εγκαταλείφθηκε επίσημα μέχρι το 1908, όταν έγινε γνωστό ότι είχε αναπτυχθεί ένα τρακτέρ με ερπύστριες, το *Hornsby*  του μηχανικού David Roberts.

Τα «τεθωρακισμένα της Γης» του Χ. Τζ. Γουέλς (εικονογράφηση 1904)
Ο Χ. Τζ. Γουέλς, στη σύντομη ιστορία του  *Τα Τεθωρακισμένα της Γης* , που δημοσιεύτηκε το Δεκέμβριο του 1903 είχε περιγράψει τη χρήση μεγάλων θωρακισμένων ανώμαλου εδάφους οχημάτων, οπλισμένων με κανόνια και πολυβόλα και με τροχούς Pedrail (μια εφεύρεση που αναγνώρισε ως πηγή έμπνευσης του), για να καταστρέφουν μέσω ενός συστήματος οχυρωμένα χαρακώματα, διασπώντας την άμυνα και ανοίγοντας το δρόμο για το πεζικό:

> *"Ήταν ουσιαστικά μακρύ, στενό και με πολύ ισχυρά πλαίσια χάλυβα που μεταφέρουν τις μηχανές, και κατά οκτώ ζεύγη των μεγάλων τροχών Pedrail, περίπου δέκα πόδια σε διάμετρο, με τον κάθε ένα τροχό οδήγησης κατά καιρό ελεύθερο από άξονες, για να περιστρέφεται γύρο ένα κοινό άξονα. Η διάταξη αυτή του έδωσε τη μέγιστη προσαρμοστικότητα στις καμπύλες του εδάφους. θα ανιχνεύσει το επίπεδο κατά μήκος του εδάφους με το ένα πόδι ψηλά πάνω σε ένα ύψωμα και μια άλλη βαθιά σε μια λακούβα, και μπορεί να κρατηθεί σταθερή όρθιο και πλάγια ακόμη μια απότομη πλαγιά."*
> 
> 

Περίπου οκτώ χρόνια αργότερα, το 1911, δύο πρακτικά σχέδια αρμάτων αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα από τον Αυστριακό αξιωματικό μηχανικού Günther Burstyn και τον Αυστραλό πολιτικό μηχανικό Lancelot de Mole, αλλά και τα δύο απορρίφθηκαν από την κάθε κυβέρνηση.

### Αμερικανικά ερπυστριοφόρα τρακτέρ στην Ευρώπη

Ο Benjamin Holt της Holt Manufacturing Company από το Stockton της Καλιφόρνια είχε το πρώτο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μια εφαρμόσιμη συνεχή τροχιά σε τρακτέρ (Τύπος ερπυστριοφόρο) το 1907. Το κέντρο αυτής της καινοτομίας ήταν στην Αγγλία, και το 1903 ταξίδεψε στην Αγγλία για να μάθει περισσότερα σχετικά με την ανάπτυξη, αν και όλοι εκείνοι που είδε είχαν αποτύχει στις δοκιμές τους. Ο Holt κατέβαλε για 60,000$ (1,580,222$ σήμερα) στην Alvin Lombard το δικαίωμα παραγωγής των οχημάτων σύμφωνα με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

Ο Holt επέστρεψε στο Stockton και, αξιοποιώντας τις γνώσεις του και τις μεταλλουργικές ικανότητες της εταιρείας του, έγινε ο πρώτος σχεδιασμός γιαι την κατασκευή ερπυστριών για χρήση στο τρακτέρ. Στην Αγγλία, ο David Roberts της Hornsby & Sons, απέκτησε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το σχεδιασμό, τον Ιούλιο του 1904. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Holt αντικατέστησε τους τροχούς σε 40 hp μηχανή ατμόπλοιου, με μια σειρά από ξύλινα ράφια βιδωμένα σε αλυσίδες. Στις 24 Νοεμβρίου 1904 δοκιμάστηκε με επιτυχία η ενημερωμένη μηχανή οργώματος στο λασπωμένο Δέλτα του ποταμού San Joaquin στο Σακραμέντο.

Τρακτέρ **Holt** στα Βόσγια όρη στις αρχές του 1915 ως όχημα πυροβολικού του γαλλικού στρατού, σύρει κανόνι 155 χιλιοστών
Όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, με το πρόβλημα του "πόλεμου των χαρακωμάτων" και τη δυσκολία της μεταφοράς προμηθειών προς τα εμπρός, η ελκτική δύναμη του ερπυστριοφόρου τύπου τρακτέρ τράβηξε την προσοχή του στρατού. Τα τρακτέρ Holt χρησιμοποιήθηκαν για να αντικαταστήσουν τα άλογα και να μεταφέρουν πυροβολικό και άλλες προμήθειες πάνω σε ακάλυπτα κακοτράχαλα εδάφη. Το τρακτέρ Holt ήταν, τελικά, η έμπνευση για την ανάπτυξη των βρετανικών και γαλλικών αρμάτων. Από το 1916, περίπου 1000 της Holt Caterpillar τρακτέρ χρησιμοποιήθηκαν από τους Βρετανούς του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο αντιπρόεδρος της Holt Murray M. Baker δήλωσε ότι αυτά τα τρακτέρ ζύγιζαν περίπου 8200 kg και είχαν 120 hp. Μέχρι το τέλος του πολέμου, 10.000 οχήματα Holt είχαν χρησιμοποιηθεί στην πολεμική προσπάθεια των Συμμάχων.

### Γαλλική ανάπτυξη

Ο Γάλλος συνταγματάρχης Jean Baptiste Estienne άρθρωσε το όραμα ενός θωρακισμένου οχήματος ανώμαλου εδάφους στις 24 Αυγούστου 1914:

Το μηχάνημα Boirault χρησιμοποίησε ένα τεράστιο περιστρεφόμενο πλαίσιο γύρω από το μοτέρ κέντρο, νωρίς το 1915
*"Η νίκη σε αυτόν τον πόλεμο θα ανήκει στον εμπόλεμο ο οποίος θα βάλει πρώτος ένα κανόνι σε ένα όχημα που θα δύναται να κινείται σε κάθε είδους έδαφος" Συνταγματάρχης Jean Baptiste Estienne, 24 Αύγ 1914.*:38

Μερικά ιδιωτικά τρακτέρ Holt χρησιμοποιήθηκαν από τον γαλλικό στρατό αμέσως μετά την έναρξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου για να τραβήξουν βαρέα πυροβόλα σε δύσκολα εδάφη,:187 αλλά οι Γάλλοι δεν αγόραζαν Holt σε μεγάλους αριθμούς. Εν τω μεταξύ, αρκετές προσπάθειες έγιναν για να σχεδιάσουν οχήματα που θα μπορούσαν να ξεπεράσουν γερμανικά συρματοπλέγματα και τάφρους.

Το μηχάνημα Breton-Pretot ήταν θωρακισμένο όχημα κοπής σύρματος, δοκιμάστηκε τον Ιούλιο του 1915.
Από το 1914 έως το 1915, ένα αρχικό πείραμα έγινε με το μηχάνημα Boirault, με στόχο την ισοπέδωση συρματοπλέγματος άμυνας και διέλευσης πάνω από τα κενά σε ένα πεδίο μάχης. Το μηχάνημα κατέστη τεράστιο με παράλληλες ερπύστριες, που σχηματίζονταν από 4 × 3 μέτρων μεταλλικά κουφώματα, περιστρεφόμενες γύρω από ένα τριγωνικό μηχανοκίνητο κέντρο. Αυτή η συσκευή αποδείχθηκε πολύ εύθραυστη και αργή, καθώς και ανίκανη να αλλάζει κατεύθυνση εύκολα, και έτσι εγκαταλείφθηκε.

Ένα Frot-Laffly δοκιμάζεται στις 28 Μαρτίου 1915 στη Γαλλία.
Στη Γαλλία, την 1η Δεκεμβρίου 1914, ο Μ. Frot, ένας μηχανικός της  *Compagnie Nationale du Nord* , πρότεινε στο γαλλικό Υπουργείο ένα σχέδιο για ένα <<πλοίο της ξηράς>> με θωράκιση και οπλισμό, με μηχανοκίνητη βάση με βαρείς τροχούς ή κυλίνδρους. Το Frot-Laffly δοκιμάστηκε στις 28 Μαρτίου 1915 και ουσιαστικά κατέστρεψε γραμμές συρματοπλέγματος, αλλά επικρίθηκε γιά έλλειψη κινητικότητας. Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε υπέρ της ανάπτυξης άλλων με βάση τους ελκυστήρες, με την κωδική ονομασία "tracteur Estienne".
Το 1915, στις προσπάθειες που έγιναν και να αναπτύξουν τα οχήματα, ισχυρή θωράκιση και όπλα τοποθετήθηκαν σε ανθεκτικά σασί γεωργικών ελκυστήρων, με μεγάλους τροχούς, όπως στο "Φρούριο" Aubriot-Gabet. Το όχημα είχε τροφοδότηση ηλεκτρικής ενέργειας (πλήρη, με ένα καλώδιο τροφοδοσίας), και ήταν οπλισμένο με ένα πυροβόλο Ναυτικού 37 χιλιοστών, αλλά αποδείχθηκε πάρα πολύ δύσχρηστο.

Τελική δοκιμή ερπυστριών, στις 21 Φεβρουαρίου 1916, πριν από τη μαζική παραγγελία των αρμάτων Schneider CA1 στις 25 Φεβρουαρίου
Τον Ιανουάριο του 1915, η εταιρεία κατασκευής όπλων Schneider & Co. έστειλε τον επικεφαλής σχεδιαστή της, Eugène Brillié, για να διερευνήσει ερπυστριοφόρα τρακτέρ από την αμερικανική Holt Manufacturing Company, την εποχή που συμμετείχαν σε ένα πρόγραμμα δοκιμών στην Αγγλία, για μηχανήματα κοπής σύρματος. Μετά την επιστροφή του ο Brillié, ο οποίος είχε προηγουμένως εμπλακεί στο σχεδιασμό θωρακισμένων αυτοκινήτων για την Ισπανία, έπεισε τη διοίκηση της εταιρείας να ξεκινήσει μελέτες για την ανάπτυξη ενός  *tracteur Blinde et armé*  (θωρακισμένου και οπλισμένου ελκυστήρα), με βάση το σασί του Baby Holt, εκ των δύο που είχαν παραγγείλει.

Πειράματα με τις ερπύστριες Holt άρχισαν τον Μάιο του 1915 στο εργοστάσιο της Schneider με μοντέλο 75 hp με τροχό κατεύθυνσης και το 45 hp Baby Holt με αναπόσπαστες ερπύστριες, και έδειξαν την ανωτερότητα του τελευταίου. Στις 16 Ιουνίου νέα πειράματα ακολούθησαν μπροστά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, και στις 10 Σεπτεμβρίου για τον διοικητή Ferrus. Το πρώτο σασί με πλήρη θωράκιση επιδείχθηκε στο Souain στις 9 Δεκεμβρίου 1915, στο γαλλικό στρατό, με τη συμμετοχή του συνταγματάρχη Estienne.

Στις 12 Δεκεμβρίου, αγνοώντας τα πειράματα Schneider, ο Estienne παρουσίασε στην Ανώτατη Διοίκηση ένα σχέδιο για να σχηματιστεί ένα σώμα οπλισμένων ερπυστριοφόρων τεθωρακισμένων. Ήρθε σε επαφή με τη Schneider, και με επιστολή της 31 Ιανουαρίου 1916 ο γενικός διοικητής Ζοζέφ Ζοφρ διέταξε την παραγωγή 400 αρμάτων του τύπου που σχεδιάστηκε από Brillié και Estienne, αν και η πραγματική εντολή παραγωγής των 400 Schneider CA1 δόθηκε λίγο αργότερα στις 25 Φλεβάρη 1916. Λίγο μετά, στις 8 Απριλίου 1916, ακολούθησε μια άλλη σειρά 400 αρμάτων Saint-Chamond. Η Schneider δυσκολευόταν με την τήρηση των προγραμμάτων παραγωγής και οι παραδόσεις της καθυστέρησαναν για αρκετούς μήνες από τις 8 Σεπτεμβρίου 1916. Το άρμα Saint-Chamond άρχισε να παραδίδεται από 27η Απριλίου 1917.

### Βρετανική ανάπτυξη

Η εταιρεία Richard Hornsby & Sons είχε αναπτύξει το ερπυστριοφόρο τρακτέρ από το 1902, και κατασκευάστηκε ένα με κινητήρα πετρελαίου για να μετακινούνται σωσίβιες λέμβοι σε μια παραλία το 1908. Το 1909 οι Northern Light και Power Company στο Dawson City του Καναδά, έδωσαν εντολή για ατμοκίνητα ερπυστριοφόρα τρακτέρ. Παραδόθηκαν στο Γιούκον το 1912.
Τα τρακτέρ Hornsby είχαν δοκιμαστεί μεταξύ 1905 και 1910 σε αρκετές περιπτώσεις με το βρετανικό στρατό ως ελκυστήρες πυροβολικού, αλλά δεν εγκρίθηκαν. Η Hornsby πούλησε τις πατέντες της στην Holt της Καλιφόρνιας.

Το 1914, το Βρετανικό Υπουργείο Πολέμου διέταξε να περάσει ένα τρακτέρ Holt από δοκιμές στο Aldershot. Αν και δεν ήταν τόσο ισχυρό όσο το 105 ίππων (78 kW) Foster-Daimler τρακτέρ, το 75 ίππων (56 kW) Holt ήταν καλύτερα προσαρμοσμένο για να μεταφέρει βαριά φορτία πάνω σε ανώμαλο έδαφος. Χωρίς φορτίο, ο ελκυστήρας Holt προχωρούσε με ρυθμό ποδιών 4 μίλια ανά ώρα (6,4 km / h). Με ρυμούλκηση ενός φορτίου, θα μπορούσε να προχωρήσει 2 μίλια ανά ώρα (3,2 km / h). Το πιο σημαντικό ήταν ότι το Holt τρακτέρ ήταν άμεσα διαθέσιμο σε ποσότητα. Το Γραφείο Πολέμου εντυπωσιάστηκε και το επέλεξε ως ένα όπλο-τρακτέρ.

Τον Ιούλιο του 1914, ο αντισυνταγματάρχης Ernest Swinton, ένας Βρετανός αξιωματικός, έμαθε για το Holt τρακτέρ και τις δυνατότητες μεταφοράς σε ανώμαλο έδαφος από έναν φίλο που είχε δει ένα στην Αμβέρσα και παραχώρησε τις σχετικές πληροφορίες στην υπηρεσία μεταφοράς.:590 Όταν ξέσπασε ο Α 'Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Swinton στάλθηκε στη Γαλλία ως πολεμικός ανταποκριτής και τον Οκτώβριο 1914 αναγνώρισε την ανάγκη για αυτό που περιγράφεται ως «πολυβόλο-καταστροφέας», ένα ανωμάλου εδάφους ένοπλο όχημα.:116:12 Θυμήθηκε το τρακτέρ Holt και αποφάσισε ότι θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για ένα τεθωρακισμένο όχημα.

Ο Swinton πρότεινε με επιστολή του προς τον Λόρδο Hankey, Γραμματέα της Επιτροπής Αυτοκρατορικής Άμυνας, να κατασκευαστεί ένα μηχανοκίνητο, αλεξίσφαιρο, ερπυστριοφόρο όχημα που να μπορεί να καταστρέψει τα όπλα του εχθρού.:129 Ο Hankey έπεισε το Γραφείο Πολέμου να κάνει μια δοκιμή στις 17 Φεβρουαρίου του 1915 με ένα τρακτέρ Holt, αλλά οι ερπύστριες κόλλησαν στη λάσπη, εγκαταλείφθηκε το σχέδιο, και το Γραφείο Πολέμου εγκατέλειψε τις έρευνες.:25:129

Tritton Trench-Crosser, Μάιος 1915
Τον Μάιο του 1915, το Γραφείο Πολέμου έκανε νέες δοκιμές σε ένα μηχάνημα διέλευσης τάφρου, το Tritton Trench-Crosser. Το μηχάνημα ήταν εξοπλισμένο με μεγάλους τροχούς (8 πόδια διάμετρος). Το μηχάνημα αποδείχθηκε πάρα πολύ δυσκίνητο και εγκαταλείφθηκε.:143–144

Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, Πρώτος Λόρδος του ναυαρχείου, μαθαίνοντας την ιδέα του θωρακισμένου ελκυστήρα, αναθέρμανε την έρευνα χρησιμοποιώντας το τρακτέρ Holt. Η Επιτροπή Landships (ιδρύθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 1915) και το Βασιλικό Ναυτικό, επιτέλους συμφώνησαν να υποστηρίξουν τα πειράματα και τις δοκιμές των θωρακισμένων ελκυστήρων ως ένα είδος «πλοίου της γης». Τον Μάρτιο, ο Τσόρτσιλ διέταξε την κατασκευή 18 πειραματικών τέτοιων "πλοίων": 12 χρησιμοποιώντας τροχούς Pedrail του Bramah Joseph Diplock (ιδέα του Murray Sueter) και 6 χρησιμοποιώντας μεγάλους τροχούς (ιδέα της TG Hetherington).:25 Ωστόσο η κατασκευή απέτυχε να προχωρήσει μπροστά, καθώς οι τροχοί φάνηκαν ανεφάρμοστοι όταν πραγματοποιήθηκε ένα ξύλινο ομοίωμα: οι τροχοί είχαν αρχικά προγραμματιστεί να είναι με 40 πόδια διάμετρο, αλλά αποδείχθηκε ότι ήταν ήδη πολύ μεγάλοι και πολύ εύθραυστοι στα 15 πόδια.:26–27 Οι pedrails αντιμετώπισαν επίσης βιομηχανικά προβλήματα:23–24 και το σύστημα θεωρήθηκε πολύ μεγάλο, πάρα πολύ περίπλοκο και μικρής ισχύος.:26

Αντί να επιλέξει να χρησιμοποιήσει το τρακτέρ Holt, η βρετανική κυβέρνηση επέλεξε να συμπεριλάβει ένα βρετανικό γεωργικής επιχείρησης μηχάνημα, της Foster and Sons, του οποίου διευθύνων σύμβουλος και σχεδιαστής ήταν ο William Tritton.

 
Ελκυστήρας (τρακτέρ) Killen-Strait εφοδιασμένος με θωρακισμένο σώμα Delaunay-Belleville, μετά τις 30 Ιουνίου 1915
Το No 1 Lincoln Machine, Σεπτέμβριος 1915
Σε τελευταία ανάλυση αυτά τα σχέδια απέτυχαν μέχρι τον Ιούνιο του 1915, οι ιδέες του μεγαλοπρεπούς landships εγκαταλείφθηκαν, και λήφθηκε απόφαση για να κάνει μια προσπάθεια με τις αμερικανικές *Bullock Creeping Grip* ερπύστριες, συνδέοντας δύο από αυτές μαζί για να αποκτήσουν ένα αρθρωτό πλαίσιο που κρίνεται απαραίτητο για ελιγμούς. Τα πειράματα απέτυχαν στις δοκιμές που έγιναν τον Ιούλιο 1915.:25

Ένα άλλο πείραμα διεξήχθη με αμερικάνικο τρακτέρ Killen-Strait. Ένας μηχανισμός κοπής σύρματος τοποθετήθηκε επιτυχώς, αλλά η ικανότητα διέλευσης τάφρου του οχήματος αποδείχθηκε ανεπαρκής. Ένα θωρακισμένο σώμα είχε τοποθετηθεί, καθιστώντας το Killen-Strait το πρώτο θωρακισμένο ερπυστριοφόρο όχημα, αλλά το σχέδιο εγκαταλείφθηκε, αφού όπως αποδείχθηκε ήταν ένα αδιέξοδο, αδυνατώντας να εκπληρώσει τις απαιτήσεις πολέμου παντός εδάφους.

Μετά από αυτά τα πειράματα, η Επιτροπή αποφάσισε να κατασκευάσει ένα μικρό πειραματικό landship, που ισοδυναμεί με το ήμισυ του αρθρωτού και με αμερικανικές *Bullock Creeping Grip* ερπύστριες.:27:27–28 Αυτό το νέο πειραματική μηχάνημα ονομάστηκε No1 Lincoln Machine, η κατασκευή άρχισε στις 11 Αυγούστου 1915, με τις πρώτες δοκιμές την 10η Σεπτεμβρίου 1915.:26 Όμως, και αυτές οι δοκιμές απέτυχαν.:29

Το ανασχεδιασμένο Little Willie, Δεκέμβριος 1915
Η ανάπτυξη συνεχίστηκε με νέο ανασχεδιασμό και το ανασχεδιασμένο μηχάνημα μετονομάστηκε Little Willie,:30ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 1915 και δοκιμάστηκε στις 3 Δεκέμβριος 1915. Η ικανότητα διέλευσης τάφρου κρίθηκε ανεπαρκής όμως, και ο Walter Gordon Wilson ανέπτυξε ένα ρομβοειδή σχεδιασμό,:30 που έγινε γνωστός ως «Αυτού Μεγαλειότητας  *Σαρανταποδαρούσα* "και αργότερα Mather,:30 το πρώτο από τα τύπου "Big Willie" αληθινά άρματα. Μετά την ολοκλήρωση στις 29 Ιανουαρίου 1916 έγιναν πολύ επιτυχείς δοκιμές, και μια παραγγελία δόθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1916 από το Γραφείο Πολέμου για 100 μονάδες για χρήση στο δυτικό μέτωπο στη Γαλλία,:590:129καθώς και μια δεύτερη σειρά για 50 επιπλέον μονάδες εντός Απριλίου 1916.

Πρωτότυπο άρμα Souain διασχίζοντας μια τάφρο στη Souain στις 9 του Δεκέμβρη 1915
Η Γαλλία άρχισε να μελετά ερπύστριες από τον Ιανουάριο του 1915, και πραγματικές δοκιμές άρχισαν τον Μάιο 1915,:102–111 δύο μήνες νωρίτερα από τα πειράματα του Little Willie. Στο *πείραμα Souain*, η Γαλλία δοκιμάζει ένα θωρακισμένο πρωτότυπο άρμα, τον ίδιο μήνα που ολοκληρώθηκε το Little Willie.:111 Τελικά όμως, οι Βρετανοί ήταν οι πρώτοι που έθεσαν άρματα στο πεδίο της μάχης, στην μάχη του Σομμ το Σεπτέμβρη του 1916.

Το όνομα *"tank"* (δεξαμενή) εισήχθη το Δεκέμβριο του 1915 ως μέτρο ασφάλειας και έχει υιοθετηθεί από όλες σχεδόν τις γλώσσες. Ο William Tritton, δήλωσε αργότερα ότι όταν τα πρωτότυπα ήταν υπό κατασκευή από τον Αύγουστο του 1915, εσκεμμένα περιγράφονταν ψευδώς προκειμένου να αποκρύψουν τον πραγματικό σκοπό τους. Στα εργαστήρια, στα χαρτιά τους περιγράφονταν ως "φορείς του νερού", δήθεν για χρήση στο Μέτωπο της Μεσοποταμίας. Στη συνομιλία οι εργαζόμενοι που αναφέρονταν σε αυτά ως «δεξαμενές νερού" ή απλώς «δεξαμενές». Τον Οκτώβριο η Επιτροπή Landships αποφάσισε, για λόγους ασφαλείας, να αλλάξει το όνομα σε κάτι λιγότερο περιγραφικό. Ένα από τα μέλη, ο Ernest Swinton), πρότεινε «τανκ» (δεξαμενή), και η επιτροπή συμφώνησε. Το όνομα χρησιμοποιήθηκε στα επίσημα έγγραφα και καθομιλουμένη από τότε, και η επιτροπή Landships (Landships Committee) μετονομάστηκε Επιτροπή Προμηθειών Δεξαμενών (Tank Supply Committee). Αυτό μερικές φορές συγχέεται με την επισήμανση των πρώτων αρμάτων παραγωγής (παραγγέλθηκαν τον Φεβρουάριο του 1916) με μια λεζάντα στα ρωσικά. Αυτή μεταφράζεται ως "Με προσοχή στην Πετρούπολη", κατά πάσα πιθανότητα και πάλι εμπνευσμένη από τους εργαζομένους, μερικοί από τους οποίους πίστευαν ότι τα μηχανήματα είναι άροτρα χιονιού που προορίζονταν για τη Ρωσία, και καθιερώθηκε από τις 15 Μαΐου 1916. Η επιτροπή ήταν στην ευχάριστη θέση να διαιωνίζει αυτή την παραπληροφόρηση, δεδομένου ότι θα μπορούσε να παραπλανήσει τους Γερμανούς.

Στο παρασκήνιο της ανάπτυξης χρησιμοποιούνταν ναυτικοί όροι επί της "δεξαμενής" π.χ. καταπακτή, γάστρα, πλώρη, κλπ. Η μεγάλη μυστικότητα που περιβάλλει την ανάπτυξη του άρματος, σε συνδυασμό με τον σκεπτικισμό από τους διοικητές πεζικού, συχνά σημαίνει ότι το πεζικό θέλει πρώτα λίγη εκπαίδευση για να συνεργαστεί με άρματα.

### Ρώσικη ανάπτυξη

Ο Vasily Mendeleev, ένας μηχανικός σε ναυπηγείο, εργάστηκε ιδιωτικά σε ένα σχεδιασμό ενός υπέρ-βαρέος οχήματος από το 1911 ως το 1915. Ήταν ένα βαριά θωρακισμένο 170 τόνων ερπυστριοφόρο όχημα οπλισμένοι με ένα 120 mm ναυτικό όπλο. Ο σχεδιασμός οραματίστηκε πολλές καινοτομίες που έγιναν στάνταρ χαρακτηριστικά ενός σύγχρονου άρματος μάχης - η προστασία του οχήματος ήταν καλά μελετημένη, το όπλο περιλαμβάνεται μηχανισμό αυτόματης φόρτωσης, ανάρτηση πεπιεσμένου αέρα επέτρεπε την προσαρμογή της εκκαθάρισης, η μεταφορά με σιδηρόδρομο ήταν δυνατή από μια ατμομηχανή ή με τροχούς προσαρμογέα. Ωστόσο, το κόστος ήταν σχεδόν όσο ενός υποβρυχίου και ποτέ δεν κατασκευάστηκε.

 Ρώσικο άρμα Vezdekhod (πρωτότυπο), 1915
Ρώσικο άρμα Tsar tank (μοντέλο)
Ρώσικο άρμα Tsar tank
Γερμανικό άρμα A7V στο Roye στις 21 Μαρτίου 1918
Το Vezdekhod ήταν ένα μικρό όχημα ανώμαλου εδάφους σχεδιασμένο από τον αερομηχανικό Aleksandr Porokhovschikov κατασκευασμένο σε ένα ευρύ κομμάτι από καουτσούκ και με 10Hp κινητήρα. Δύο μικρές ρόδες από κάθε πλευρά είχαν προβλεφθεί ως σύστημα διεύθυνσης αλλά ήταν αναποτελεσματικές. Στη μετεπαναστατική Ρωσία, τα Vezdekhod απεικονίστηκαν στην προπαγάνδα ως πρώτα άρματα.
Το Tsar Tank, επίσης γνωστό ως *Lebedenko*, ήταν ένα όχημα τρίκυκλο με 9 μ τροχούς και υψηλό μέτωπο. Ήταν αναμενόμενο ότι η εν λόγω μεγάλοι τροχοί θα μπορέσουν να περάσουν οποιοδήποτε εμπόδιο, αλλά ο μικρότερος πίσω τροχός έτυχε να κολλήσει όταν δοκιμάστηκε το 1915. Οι σχεδιαστές ήταν διατεθειμένοι να θέσουν μεγαλύτερες μηχανές, αλλά το έργο - και το όχημα - εγκαταλείφθηκε.

### Γερμανική Ανάπτυξη

Το A7V ήταν το μοναδικό γερμανικό άρμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Δημιουργήθηκε το έτος 1917. Το A7V παρήχθη σε μικρούς αριθμούς.

Α' Παγκόσμιος Πόλεμος
---------------------

Κύριο λήμμα:  Άρματα μάχης στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Ένα βρετανικό Mark I σε δράση στις 26 Σεπτεμβρίου 1916 (κινείται αριστερά προς τα δεξιά).
Η πρώτη επιθετική χρήση αρμάτων Mark I έλαβε χώρα στις 15 Σεπτεμβρίου 1916, κατά τη διάρκεια της μάχης του Σομμ, υπό τον Στρατάρχη Douglas Haig με 49 άρματα, εκ των οποίων 32 ήταν εκ των προτέρων μηχανικώς κατάλληλα για να λάβουν μέρος και είχαν κάποιες μικρές, τοπικές επιτυχίες.:1153 Τον Ιούλιο του 1917, 216 βρετανικά άρματα χρησιμοποιήθηκαν στην Τρίτη Μάχη του Υπρ, αλλά διαπιστώθηκε ότι είναι σχεδόν αδύνατο να λειτουργούν στις λασπώδεις συνθήκες και πέτυχαν ελάχιστα. Ως τις 20 Νοεμβρίου 1917 στο Cambrai, το βρετανικό σύνταγμα τεθωρακισμένων δεν είχε τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την επιτυχία. Πάνω από 400 άρματα διαπέρασαν σχεδόν έξι μίλια σε ένα ευρύ μέτωπο 7 μιλίων. Ωστόσο, η επιτυχία δεν ήταν πλήρης, επειδή το πεζικό δεν κατάφερε να εκμεταλλευτεί την βελτίωση των αρμάτων και να εξασφαλίσει όλο σχεδόν το έδαφος, που ανακτήθηκε εκ νέου από τους Γερμανούς. Οι Βρετανοί σημείωσαν μια πολύ πιο σημαντική νίκη το επόμενο έτος, στις 8 Αυγούστου 1918, με 600 άρματα στην μάχη της Αμιένης. Ο στρατηγός Έριχ Λούντεντορφ αναφέρει αυτή την ημερομηνία ως «μαύρη μέρα» του γερμανικού στρατού.

Γαλλικό άρμα Renault FT
Παράλληλα με τη βρετανική ανάπτυξη, η Γαλλία είχε σχεδιάσει δικά της άρματα. Τα δύο πρώτα, το μέσο Schneider CA και το βαρύ St-Chamond, δεν ήταν καλά μελετημένα, αν και παρήχθηκαν σε μεγάλους αριθμούς και έδειχναν τις τεχνικές καινοτομίες. Και οι δύο τύποι έδρασαν σε πολλές περιπτώσεις, αλλά υπέστησαν σταθερά υψηλές απώλειες. Το 1918 τα Renault FT ελαφριά άρματα, ήταν τα πρώτα άρματα στην ιστορία με μια "σύγχρονη" διαμόρφωση: ένα περιστρεφόμενο πυργίσκο στην κορυφή και έναν χώρο του κινητήρα στο πίσω μέρος, έγιναν τα πολυπληθέστερα άρματα του πολέμου. Μια τελευταία εξέλιξη έγινε στο βαρύ άρμα Char 2C.

Η Γερμανία απάντησε στην επίθεση του Καμπραί με ανάπτυξη δικού της προγράμματος θωρακισμένων και σύντομα εμφανίστηκε το A7V. Το A7V ήταν ένα αδέξιο τέρας, που ζύγιζε 30 τόνους και με ένα 18-μελές πλήρωμα. Μέχρι το τέλος του πολέμου, μόνο είκοσι είχαν κατασκευαστεί. Παρά το γεγονός ότι και άλλα άρματα ήταν στα χαρτιά, οι ελλείψεις υλικών περιόρισαν το γερμανικό σώμα τεθωρακισμένων σε αυτά τα A7V και περίπου 36 καταληφθέντα Mark IV. Το A7V συμμετείχαν στην πρώτη μάχη αρμάτων του πολέμου στις 24 Απριλίου του 1918, στην 2η μάχη του Villers-Bretonneux, μια μάχη στην οποία δεν υπήρξε ξεκάθαρος νικητής.

Πολυάριθμα μηχανικά προβλήματα και η αδυναμία των Βρετανών και των Γάλλων για την τοποθέτηση βιώσιμων μονάδων στις αρχικές δράσεις των αρμάτων αμφισβητούσαν την χρησιμότητα, και από το 1918, τα άρματα ήταν εξαιρετικά ευάλωτα αν δεν συνοδεύονταν από πεζικό και αεροσκάφη παρατήρησης, τα οποία δρούσαν για να τον εντοπισμό και την καταστολή αντιαρματικών της εχθρικής άμυνας.

Αλλά ο στρατηγός John J. Pershing, αρχηγός στις αμερικανικές εξερευνητικές δυνάμεις (AEF), ζήτησε από το Σεπτέμβριο του 1917 να παραχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες 600 βαριά και 1.200 ελαφρά άρματα. Όταν ο στρατηγός Pershing πήγε στη Γαλλία, ανέλαβε ο αντισυνταγματάρχης Τζωρτζ Σμιθ Πάττον. Ο Patton άρχισε να ενδιαφέρεται για τα άρματα. Ήταν τότε δυσκίνητα, αναξιόπιστα, και αναπόδεικτα μέσα πολέμου, και υπήρχε μεγάλη αμφιβολία αν είχαν οποιαδήποτε λειτουργία και αξία σε κάτι στο πεδίο της μάχης. Ενάντια στις συμβουλές των περισσότερων από τους φίλους του, ο Patton επέλεξε να πάει στο νεοσυσταθέν αμερικανικό σώμα τεθωρακισμένων.

Αμερικανικό άρμα Mark VIII, 1918
Γαλλικά και βρετανικά άρματα του Α' Παγκοσμίου ΠολέμουΑμερικανικό άρμα M1917
Αμερικανικό άρμα Ford 3-Ton M1918
Τα πρώτα αμερικανικά βαριά άρματα ήταν τα 43,5 τόνων Mark VIII (μερικές φορές γνωστά ως «Ελευθερία»), αμερικανο-βρετανική ανάπτυξη του επιτυχημένου βρετανικού σχεδιασμού βαρέων αρμάτων, με προορισμό να εξοπλίσουν τις συμμαχικές δυνάμεις. Οπλισμένα με δύο κανόνια 6 λιβρών και πέντε πολυβόλα διαμετρήματος τουφεκιού, λειτουργούσαν με πλήρωμα 11 ατόμων, και είχαν μέγιστη ταχύτητα 6,5 μίλια ανά ώρα για μια απόσταση 50 μιλίων. Λόγω των δυσκολιών παραγωγής, μόνο τα οχήματα δοκιμών ολοκληρώθηκαν πριν από το τέλος του πολέμου. Το αμερικανικής κατασκευής ελαφρύ άρμα M1917 6,5 τόνων, ήταν στενό αντίγραφο του γαλλικού Renault FT. Είχε μια μέγιστη ταχύτητα 5,5 μίλια ανά ώρα και μπορούσε να καλύψει 30 μίλια με καύσιμα 30 γαλονιών. Και πάλι, λόγω των καθυστερήσεων στην παραγωγή, κανένα δεν ολοκληρώθηκε εγκαίρως ώστε να δράσει. Το καλοκαίρι του 1918 ένα άρμα 3 τόνων και 2-μελές πλήρωμα, το Ford 3-Ton M1918 προήλθε από την Ford Motor Company όπου και είχε σχεδιαστεί. Είχε τροφοδότηση από δύο 4-κύλινδρους κινητήρες Ford Model T, ήταν οπλισμένο με ένα πολυβόλο 0,30 ιντσών, και είχε μέγιστη ταχύτητα 8 μίλια ανά ώρα. Θεωρήθηκε ικανοποιητικό ως όχημα μάχης αλλά και άξιο για άλλους ρόλους στη μάχη. Έγινε μια παραγγελία για 15.000, αλλά ολοκληρώθηκαν μόλις 15, και κανένα δεν υπηρέτησε στον πόλεμο.

Αμερικανικές μονάδες αρμάτων εισήλθαν για πρώτη φορά σε μάχη στις 12 Σεπτεμβρίου 1918 στο Saint Mihiel της Λωραίνης με την 1η Στρατιά. Ανήκαν στα 344ο και 345ο Τάγματα Ελαφρών Αρμάτων της 304ης Ταξιαρχίας Αρμάτων με κυβερνήτη τον αντισυνταγματάρχη Patton, σύμφωνα με τον οποίο είχαν εκπαιδευτεί στο Bourg (Γαλλία) και ήταν εξοπλισμένα με τα γαλλικά Renault FT. Η επίθεση πέτυχε και πολύτιμη εμπειρία αποκτήθηκε.

Περίοδος του Μεσοπολέμου
------------------------

Βρετανικά άρματα Vickers Medium Mark I σε ελιγμό κάπου στην Αγγλία, 1930
Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο στρατηγός Έριχ Λούντεντορφ της Γερμανικής Ανώτατης Διοίκησης επαίνεσε τα άρματα των Συμμάχων ως έναν βασικό παράγοντα στην ήττα της Γερμανίας. Οι Γερμανοί καθυστέρησαν στην αναγνώριση της αξίας τους και να περάσουν σε δικά τους σχέδια. Ακόμα και αν η ήδη πιεσμένη βιομηχανία τους θα μπορούσε να τα παράγει σε ποσότητες, ήθελαν πολύ συχνό ανεφοδιασμό σε καύσιμα. Από το σύνολο των 90 αρμάτων που χρησιμοποιήθηκαν από τους Γερμανούς κατά τη διάρκεια του 1918, τα 75 είχαν καταληφθεί από τους Συμμάχους.

Στο τέλος του πολέμου, κύριος ρόλος των αρμάτων θεωρήθηκε η στενή υποστήριξη του πεζικού. Οι αμερικάνικες μονάδες αρμάτων πολέμησαν για τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και ήταν τόσο κατακερματισμένες κατά τη διάρκεια του πολέμου, και ο αριθμός των στη διάθεσή τους αρμάτων ήταν τόσο περιορισμένος, ώστε δεν υπήρχε σχεδόν καμία ευκαιρία να αναπτύξουν τακτικές για την χρησιμοποίησή τους σε ευρεία κλίμακα. Παρ' όλα αυτά, το έργο τους ήταν αρκετά εντυπωσιακό για να εμποτίσει τουλάχιστον μερικούς στρατιωτικούς ηγέτες με την ιδέα ότι η χρήση των αρμάτων μαζικά ήταν ο πιο πιθανός κύριος ρόλος των τεθωρακισμένων στο μέλλον.

Τα κυριότερα σημεία της αξιολόγησης του Αμερικανικού Στρατού για την ανάπτυξη και χρήση των αρμάτων, που αναπτύχθηκε από την εμπειρία της μάχης, ήταν οι εξής: 

* 1) η ανάγκη για ένα άρμα με περισσότερη δύναμη, λιγότερες μηχανικές βλάβες, βαρύτερη θωράκιση, μεγαλύτερο αυτονομία, και καλύτερο εξαερισμό.
* 2) η ανάγκη για συνδυασμένη εκπαίδευση των αρμάτων με άλλα όπλα μάχης, ειδικά το πεζικό.
* 3) η ανάγκη για βελτιωμένα μέσα επικοινωνίας και των μεθόδων για τον προσδιορισμό και τη διατήρηση του προσανατολισμού.
* 4) η ανάγκη για ένα βελτιωμένο σύστημα ανεφοδιασμού, ιδιαίτερα για καύσιμα και πυρομαχικά.

Αν και τα άρματα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ήταν αργά, αδέξια, δυσκίνητα, δύσκολα στον έλεγχο, και μηχανικά αναξιόπιστα, η αξία τους ως όπλο μάχης είχε σαφώς αποδειχθεί. Όμως, παρά τα μαθήματα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, τα περισσότερα άλλα όπλα ήταν απρόθυμα να αποδεχθούν ένα ξεχωριστό και ανεξάρτητο ρόλο για τα τεθωρακισμένα και συνέχισαν να αγωνίζονται μεταξύ τους για την ορθή χρήση των αρμάτων. Στην αρχή, η θεωρία ότι το άρμα είναι βοηθητικό του πεζικού ήταν η κυρίαρχη άποψη, αν και μερικοί ηγέτες υποστήριξαν ότι ένας ανεξάρτητος κλάδος των αρμάτων θα πρέπει να διατηρηθεί.

Εκτός από τα ελαφράς και βαρείας κατηγορίας αμερικανικής παραγωγής άρματα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, μια τρίτη ταξινόμηση, μεσαία, άρχισε να λαμβάνει έμφαση το 1919. Ήταν η ελπίδα ότι ένα ενδιάμεσου τύπου άρμα θα ενσωμάτωνε τα καλύτερα χαρακτηριστικά του 6,5 τόνων M1917 και του 43,5 τόνων Mark VIII αντικαθιστώντας και τα δύο. Η έννοια των όρων "ελαφρύ", "μέσο" και "βαρύ" για τα άρματα άλλαξε μεταξύ των πολέμων. Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και αμέσως μετά, "ελαφρύ άρμα" θεωρήθηκε το έως και 10 τόνων, το "μέσο" ήταν περίπου μεταξύ 10 και 25 τόνων, και το "βαρύ" ήταν άνω των 25 τόνων. Προς τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αυξήθηκαν τα βάρη και οδήγησαν το ελαφρύ να είναι άνω των 20 τόνων, το μέσο άνω των 30, και το βαρύ, που αναπτύχθηκε προς το τέλος του πολέμου, άνω των 60 τόνων. Κατά την περίοδο μεταξύ των παγκόσμιων πολέμων, τα βάρη των ταξινομήσεων κυμάνθηκαν γενικά μέσα σε αυτά τα άκρα.

Ο νόμος Εθνικής Άμυνας των ΗΠΑ του 1920 τοποθέτησε το Σώμα Αρμάτων στο πλαίσιο του Πεζικού. Η διάταξη του νόμου με την οποία «στο εξής όλες οι μονάδες αρμάτων πρέπει να αποτελούν μέρος του Πεζικού« άφησε ελάχιστες αμφιβολίες για το ρόλο του άρματος για το άμεσο μέλλον. Ο Πάττον είχε υποστηρίξει ένα ανεξάρτητο Σώμα Αρμάτων. Αλλά αν, για λόγους οικονομίας, το άρμα έπρεπε να πάει σε ένα από τα παραδοσιακά όπλα, ο ίδιος προτίμησε το ιππικό, για τον Patton ήταν διαισθητικά κατανοητό ότι τα άρματα που λειτουργούν με το ιππικό θα τονίσουν την κινητικότητα, ενώ τα άρματα που συνδέονται με το πεζικό θα τονίσουν τη δύναμη πυρός. Άρματα σε καιρό ειρήνης, φοβόταν, όπως είπε, ότι «θα μοιάζει πολύ με ακτή πυροβολικού με πολλά μηχανήματα που ποτέ δεν λειτουργεί."

Σε μια εποχή που οι περισσότεροι στρατιώτες θεωρούσαν το άρμα ως ένα εξειδικευμένο όπλο υποστήριξης για διάβαση του πεζικού στα χαρακώματα, ένας σημαντικός αριθμός αξιωματικών στο Βασιλικό Σώμα Τεθωρακισμένων οραματίστηκε πολύ ευρύτερο ρόλο για μηχανοκίνητους σχηματισμούς. Τον Μάιο του 1918, ο συνταγματάρχης J.F.C. Fuller, χρησιμοποίησε το παράδειγμα της γερμανικής τακτικής διείσδυσης για να βελτιώσει αυτό που αποκάλεσε "Πρόγραμμα 1919". Αυτό ήταν ένα περίτεχνο σχέδιο για μια επίθεση θωρακισμένων μεγάλης κλίμακας το 1919.

Το Βασιλικό Σώμα Τεθωρακισμένων είχε να κάνει βασικά με τα ίδια άρματα από το 1922 μέχρι το 1938. Να σημειωθεί ότι ο Liddell Hart, ένας αρθρογράφος του πολέμου των θωρακισμένων, ήθελε μια πραγματική δύναμη όπλων συνδυασμένη με ένα σημαντικό ρόλο για τα μηχανικά μέσα πεζικού. Οι Fuller, Broad, και άλλοι αξιωματικοί ενδιαφερόντουσαν περισσότερο για έναν "καθαρόαιμο" ρόλο του άρματος.

Η Πειραματική Μηχανοκίνητη Δύναμη που σχηματίστηκε από τους Βρετανούς για να ερευνήσει και να αναπτύξει τεχνικές, ήταν μια κινητή δύναμη με τη δικά της αυτοκινούμενα πυροβόλα όπλα, υποστηρίζοντας πεζικό και μηχανικούς σε μηχανοκίνητα οχήματα και τεθωρακισμένα οχήματα.

Και οι υποστηρικτές και οι αντίπαλοι της μηχανοποίησης συχνά χρησιμοποιούσαν τον όρο "tank" (δεξαμενή) εννοώντας αόριστα όχι μόνο θωρακισμένο, αλλά και όχημα οπλισμένο με πυροβόλο όπλο σε πυργίσκο, όπως και κάθε μορφής θωρακισμένο όχημα ή μηχανοποιημένη μονάδα. Τέτοια χρήση κατέστησε δύσκολο για τους συγχρόνους ιστορικούς να προσδιορίσουν αν ένας ομιλητής συζητούσε μόνον γιά άρματα μάχης, μηχανικά μέσα, συνδυασμένες δυνάμεις όπλων ή μηχανοποίηση των δυνάμεων πεζικού.

Τα βρετανικά τεθωρακισμένα οχήματα είχαν τάση μεγιστοποίησης στην κινητικότητα ή την προστασία τους. Τόσο το ιππικό, όσο και το Βασιλικό Σώμα Αρμάτων ήθελαν γρήγορο, ελαφρύ θωρακισμένο, όχημα για αναγνώριση και επιδρομές, το ελαφρύ και μέσο (ή «καταδρομικό") άρμα. Στην πράξη, τα «ελαφρά άρματα» ήταν συχνά μικρά τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού. Από την άλλη πλευρά, τα "τάγματα αρμάτων στρατού" που εκτελούσαν τον παραδοσιακό ρόλο υποστήριξης του πεζικού, απαιτούσαν εξαιρετικά βαρύ θωρακισμένο προστασίας. Ως συνέπεια αυτών των δύο δογματικών ρόλων, η δύναμη πυρός είχε παραμεληθεί στο σχεδιασμό του άρματος.

Μεταξύ των Γερμανών υποστηρικτών της μηχανοποίησης, ο στρατηγός Χάιντς Γκουντέριαν ήταν ίσως η μεγαλύτερη επιρροή. Το 1914 η υπηρεσία υποστήριξης μονάδων του ιππικού με ραδιοτηλεγραφία τον οδήγησε να επιμείνει σε έναν ασύρματο σε κάθε θωρακισμένο όχημα. Από το 1929, όταν πολλοί Βρετανοί μελετητές των τεθωρακισμένων είχαν προτείνει την απόλυτη προτεραιότητά τους , ο Γκουντέριαν είχε πειστεί ότι ήταν άχρηστο να αναπτυχθούν μόνο άρματα, ή ακόμα και να μηχανοποιηθούν τμήματα των παραδοσιακών όπλων. Αυτό που χρειαζόταν ήταν ένας εντελώς νέος μηχανοποιημένος σχηματισμός διαφόρων όπλων που θα μεγιστοποιούσε την αποτελεσματικότητα του άρματος.

Γερμανικό άρμα Panzer I Ausf
Γερμανικό άρμα Panzer II στο Ελ Αλαμέιν 1942
Τα γερμανικά άρματα δεν ήταν τα πρότυπα της έννοιας του Γκουντέριαν. Το Panzer I είχε πραγματικά ένα πολυβόλο από το βρετανικό Carden-Loyd μεταφοράς προσωπικού. Το Panzer II είχε ένα πυροβόλο των 20 mm, αλλά λεπτή θωράκιση προστασίας. Αυτά τα δύο οχήματα αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος των μονάδων τεθωρακισμένων μέχρι το 1940.

Κατά την δεκαετία του '20 η Γαλλία ήταν η μόνη χώρα στον κόσμο με ισχυρή θωράκιση. Η γαλλική διδαχή είδε τον συνδυασμό όπλων ως μια διαδικασία μέσω της οποίας όλα τα άλλα οπλικά συστήματα θα υποστήριζαν την προέλαση του πεζικού. Τα άρματα θεωρήθηκαν ως «ένα είδος θωρακισμένο πεζικό», αυτό τουλάχιστον είχε το πλεονέκτημα ότι η θωράκιση δεν περιορίστηκε απλώς σε άρματα, αλλά ο γαλλικός στρατός θα είναι μεταξύ των πιο μηχανοποιημένων.

Όμως, κατάλληλα άρματα πρώτα απ' όλα θεωρούσαν τα έχοντα εξειδικευμένα συστήματα για να συγκεντρώνονται για μια επίθεση: τα ελαφρά άρματα έπρεπε να περιορίζουν την ταχύτητά τους σε εκείνη του πεζού στρατιώτη και τα βαριά άρματα να καταφέρουν ένα προς τα εμπρός πλήγμα για την διάσπαση της εχθρικής αμυντικής γραμμής. Η θεωρία ήταν συσχετισμένη με το σθένος της εχθρικής άμυνας: πυροβολικό και αεροπορικοί βομβαρδισμοί έπρεπε να μπορούν να καταστρέψουν πολυβόλα και αντιαρματικά πυροβόλα όπλα. Αν και τμήμα υποστήριξης του πεζικού, τα άρματα στην πραγματικότητα οργανώθηκαν σε σχεδόν αυτοτελείς μονάδες αρμάτων και σπάνια εκπαιδεύονταν μαζί τους πεζοί στρατιώτες.

Γαλλικό άρμα B1 bis 1940Το 1931, η Γαλλία αποφάσισε να παράγει άρματα και λοιπό εξοπλισμό σε μεγαλύτερες ποσότητες, συμπεριλαμβανομένου του Char B1 bis. Το Char B1, που αναπτύχθηκε από την Estienne στις αρχές της δεκαετίας του 1920, είχε ακόμα ένα από τα πιο ισχυρά σχέδια αρμάτων στον κόσμο, δεκαπέντε χρόνια αργότερα. Το 1934 το γαλλικό ιππικό άρχισε επίσης μια διαδικασία μηχανοποίησης και επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν άρματα για την αξιοποίηση.

Καθώς ο γαλλικός στρατός εξελίσσονταν στον τομέα της μηχανοποίησης, δογματικές διαμάχες άρχισαν να αναπτύσσονται. Το 1934, ο αντισυνταγματάρχης Σαρλ ντε Γκωλ δημοσίευσε το  *Προς τον Επαγγελματικό στρατό*. Ο Ντε Γκωλ ευνόησε μια επαγγελματική μηχανοποιημένη δύναμη, ικανή να εκτελεί τόσο την καινοτομία όσο και τη φάση της αξιοποίησης. Οραματίστηκε θωρακισμένες ταξιαρχίες των 500 αρμάτων (έξη πρότεινε) που θα λειτουργούσαν ενιαία, ακολουθούμενες από μηχανοκίνητες δυνάμεις πεζικού για εκκαθαρίσεις των μετόπισθεν. Οι ιδέες του δεν εγκρίθηκαν, ως πάρα πολύ ακριβές.

Από το 1936 η παραγωγή γαλλικών αρμάτων επιταχύνθηκε, αλλά τα δογματικά προβλήματα παρέμειναν, με αποτέλεσμα το 1940 το πεζικό και το ιππικό να έχουν ξεχωριστού τύπου θωρακισμένες μονάδες.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920 και στις αρχές της δεκαετίας του 1930, μια ομάδα σοβιετικών αξιωματικών με επικεφαλής τον στρατάρχη Mikhail Tukhachevsky ανέπτυξε ένα σχέδιο για να χρησιμοποιήσει τις συμβατικές μεραρχίες του πεζικού και του ιππικού, μηχανοποιημένους σχηματισμούς, και αεροπορίας. Χρησιμοποιώντας τα επέκτεινε τις εγκαταστάσεις παραγωγής του πρώτου Πενταετούς Σχέδιου της Σοβιετικής κυβέρνησης με τα σχεδιαστικά χαρακτηριστικά να λαμβάνονται εν μέρει από τον Αμερικανό εφευρέτη J. Walter Christie, οι Σοβιετικοί παράγουν 5.000 τεθωρακισμένα οχήματα από το 1934. Αυτός ο πλούτος του εξοπλισμού επέτρεψε στον Κόκκινο Στρατό να δημιουργήσει σχηματισμούς αρμάτων για την υποστήριξη πεζικού και σε συνδυασμό όπλων, μηχανοκίνητες σώματα.

Στις 12 Ιουνίου 1937 η σοβιετική κυβέρνηση εκτέλεσε τον Tukhachevsky καθώς και οκτώ άλλους υψηλόβαθμους αξιωματικούς του. Την ίδια στιγμή, η σοβιετική εμπειρία στον Ισπανικό Εμφύλιο ώθησε τον Κόκκινο Στρατό να επανεκτιμήσει τη μηχανοποίηση. Το σοβιετικά άρματα ήταν πολύ ελαφρά θωρακισμένα, τα ρωσικά πληρώματα δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν με τα ισπανικά στρατεύματα, και στη μάχη τα άρματα έτειναν να ξεπεράσουν το πεζικό και πυροβολικό που υποστήριζαν.

Οι ΗΠΑ δεν είχαν προχωρήσει τόσο στην ανάπτυξη των τεθωρακισμένων και μηχανοκίνητες δυνάμεις. Όπως στη Γαλλία, η απόδοση των αργών αρμάτων του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και η υπαγωγή τους στο πεζικό παρεμπόδισε την ανάπτυξη κάθε ρόλου, εκτός από την άμεση υποστήριξη του πεζικού. Η πολιτική δήλωση του Υπουργείου Πολέμου των ΗΠΑ, η οποία τελικά ήρθε τον Απρίλιο του 1922 ήταν ένα σοβαρό πλήγμα για την ανάπτυξη των αρμάτων. Αντανακλώντας την επικρατούσα άποψη, δήλωσε ότι πρωταρχική αποστολή του άρματος ήταν "να διευκολυνθεί η απρόσκοπτη προέλαση των τουφεκιοφόρων στην επίθεση." Το Τμήμα Πολέμου έκρινε ότι δύο τύποι αρμάτων, το ελαφρύ και το μέσο, θα πρέπει να εκτελούν όλες τις αποστολές. Το ελαφρύ άρμα έπρεπε να είναι μεταφερόμενο από φορτηγό και να μην υπερβαίνει τους 5 τόνους μικτό βάρος. Για το μέσο, οι περιορισμοί ήταν ακόμη πιο αυστηροί και το βάρος του δεν έπρεπε να υπερβαίνει τους 15 τόνους, ώστε να το φέρει μέσα στην χωρητικότητα βάρους του σιδηροδρόμου, της μέσης υπάρχουσας γέφυρας αυτοκινητοδρόμου και, πιο σημαντικά, των ποντισμένων γεφυρών του Μηχανικού Σώματος.

Παρά το γεγονός ότι ένα πειραματικό άρμα 15 τόνων, το M1924, έφτασε στο στάδιο της μακέτας, αυτή και άλλες προσπάθειες για την ικανοποίηση του Τμήματος Πολέμου και των προδιαγραφών του πεζικού αποδείχθηκαν ικανοποιητικές. Στην πραγματικότητα όμως, ήταν αδύνατο να κατασκευαστεί ένα όχημα 15 τόνων ώστε να πληροί τις απαιτήσεις και του Τμήματος Πολέμου και του πεζικού.

Το 1926 το Γενικό Επιτελείο ενέκρινε απρόθυμα την ανάπτυξη ενός άρματος 23 τόνων, αν και κατέστησε σαφές ότι ή προσπάθεια ἐπρεπε να συνεχισθή προς την παραγωγή ενός ικανοποιητικού οχήματος 15 τόνων. Το πεζικό με τις επιτακτικές διαμαρτυρίες ορισμένων από τους άνδρες των αρμάτων του, οι οποίοι ήθελε ένα πιο βαριά οπλισμένο και θωρακισμένο μέσο, είχε αποφασίσει, επίσης, ότι με ένα ελαφρύ άρμα, μεταφερόμενο με φορτηγό, πληρούνται καλύτερα οι απαιτήσεις του πεζικού. Το καθαρό αποτέλεσμα της ενασχόλησης του πεζικού με τα ελαφρά άρματα και τα περιορισμένα διαθέσιμα κονδύλια για την ανάπτυξη των αρμάτων σε γενικές γραμμές, ήταν να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη των βαρύτερων οχημάτων και τελικά, να συμβάλει στη σοβαρή έλλειψη μέσων αρμάτων κατά το ξέσπασμα του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο J. Walter Christie ήταν ένας πρωτοποριακός σχεδιαστής αρμάτων, κινητήρων και συστημάτων πρόωσης. Παρά το γεγονός ότι τα σχέδιά του δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές του Στρατού των ΗΠΑ, σε άλλες χώρες χρησιμοποιήθηκαν πατέντες του για σασί. Παρά τη λήψη κατάλληλης χρηματοδότησης, το Τμήμα Ordnance κατάφερε να αναπτύξει διάφορα πειραματικά ελαφρά και μεσαία άρματα και δοκιμάστηκε ένα από τα μοντέλα Walter Christie κατά το 1929. Κανένα από αυτά τα άρματα δεν έγινε δεκτό, συνήθως επειδή το καθένα από αυτά υπέρβαινε τις προδιαγραφές που καθορίζονταν από άλλους κλάδους του Στρατού. Για παράδειγμα, πολλά μοντέλα ελαφρών αρμάτων απορρίφθηκαν επειδή ξεπέρασαν το όριο φορτίου 5 τόνων των φορτηγών του Σώματος Μεταφορών, και πολλά σχέδια μεσαίου άρματος απορρίφθηκαν επειδή υπερέβη το όριο βάρους γεφυρών 15 τόνων που καθορίζονται από τους μηχανικούς. Ο Christie απλά δεν μπορούσε να λειτουργήσει με τα όρια εκπλήρωσης των στρατιωτικών απαιτήσεων, αλλά, αντίθετα, ήθελε το στρατό για να χρηματοδοτήσει τα άρματα μάχης που ήθελε να κατασκευάσει. Ο Patton αργότερα συνεργάστηκε στενά με τον J. Walter Christie για την βελτίωση της σιλουέτας, των αναρτήσεων, της δύναμης και των όπλων των αρμάτων.

Πειραματικό άρμα Christie T3E2, κατά τη διάρκεια των δοκιμών το 1936Το άρμα Christie είχε ενσωματωμένη τη δυνατότητα να λειτουργεί τόσο με ερπύστριες όσο και με ρόδες. Οι ερπύστριες ήταν αφαιρούμενες ώστε να επιτρέπεται η λειτουργία με ρόδες σε μέτριο έδαφος. Επίσης, παρουσίασε και ένα σύστημα ανάρτησης. Το Christie είχε πολλά πλεονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένης της καταπληκτικής για το 1929 ικανότητας, να αναπτύσσει ταχύτητα 69 μίλια ανά ώρα με τις ρόδες και 42 μίλια ανά ώρα με τις ερπύστριες, αν και σε αυτές τις ταχύτητες το άρμα δεν θα μπορούσε να φέρει τον πλήρη εξοπλισμό. Για το πεζικό και το ιππικό τα Christie ήταν η καλύτερη ανταπόκριση στην ανάγκη τους για ένα γρήγορο, ελαφρύ άρμα, και ήταν ενθουσιασμένοι για τη μετατρεψιμότητα του.

Από την άλλη πλευρά, το Τμήμα Προμηθειών, ενώ αναγνώριζε τη χρησιμότητα του Christie, ήταν της γνώμης ότι ήταν μηχανικά αναξιόπιστο και ότι ο εν λόγω εξοπλισμός διπλής χρήσης γενικά παραβίαζε κανόνες της ορθής τεχνικής πρακτικής. Η διαμάχη σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του Christie οδήγησε το μετατρέψιμο άρμα σε εγκατάλειψη κατά την αρχή του 1938. Αλλά οι ιδέες του Christie είχε μεγάλη επίπτωση στην τακτική των αρμάτων και την οργάνωση της μονάδας σε πολλές χώρες, καθώς και στον αμερικανικό στρατό.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πραγματική αρχή των τεθωρακισμένων ήταν το 1928, δώδεκα χρόνια πριν ιδρυθεί επίσημα, όταν ο Dwight F. Davis είπε ότι πρέπει να αναπτυχθεί μια δύναμη αρμάτων στο στρατό. Νωρίτερα αυτό το έτος είχε εντυπωσιαστεί πολύ, ως παρατηρητής των ελιγμών στην Αγγλία, από μία βρετανική πειραματική θωρακισμένη δύναμη. Στην πραγματικότητα η ιδέα δεν ήταν καινούρια. Μια μικρή ομάδα αφοσιωμένων στελεχών στο ιππικό και το πεζικό είχε εργαστεί σκληρά από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, στις θεωρίες για μια τέτοια δύναμη.

Η συνεχιζόμενη πρόοδος στη μελέτη της θωράκισης, του οπλισμού, των κινητήρων και των οχημάτων έσπρωξε βαθμιαία την εξέλιξη προς περισσότερη μηχανοποίηση και η στρατιωτική αξία του αλόγου μειώθηκε. Οι υποστηρικτές της μηχανοποίησης επεσήμαναν εξελίξεις στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και στην αντίστοιχη μείωση της χρήσης των αλόγων και των μουλαριών. Επιπλέον, οι άφθονες πηγές του πετρελαίου έδωσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες μια αξιοζήλευτη θέση ως προς τις απαιτήσεις για τα καύσιμα των μηχανών.

Ως Αρχηγός του Επιτελείου 1930-1935, ο Ντάγκλας Μακάρθουρ ήθελε να προωθήσει την αυτοκίνηση και μηχανοποίηση σε όλο το στρατό. Στα τέλη του 1931 όλα τα όπλα και οι υπηρεσίες κλήθηκαν να τις υιοθετήσουν «στο βαθμό που είναι εφικτό και επιθυμητό», και είχαν την δυνατότητα να διεξάγουν έρευνες και να πειραματιστούν σύμφωνα με τις ανάγκες. Στο ιππικό δόθηκε η αρμοδιότητα ανάπτυξης πολεμικών οχημάτων που θα «ενισχύσει την εξουσία στους ρόλους των αναγνωρίσεων, την αναγνώριση της χώρας, την πλευρά δράσης, την άσκηση, και παρόμοιες πράξεις.» Σύμφωνα με το νόμο, τα "τάνκς" ανήκαν στο πεζικό, κι έτσι το ιππικό αγόρασε σταδιακά ένα σύνολο από «αυτοκίνητα μάχης».

Το 1933 ο Μακάρθουρ έθεσε το στάδιο για την επόμενη πλήρη μηχανοποίηση του ιππικού, δηλώνοντας, "Το άλογο δεν έχει σήμερα υψηλότερο βαθμό κινητικότητας από ό, τι είχε πριν από χίλια χρόνια. Ο κόμπος έφτασε στο χτένι. Το ιππικό οφείλει είτε να αντικαταστήσει ή να βοηθήσει το άλογο ως μέσο μεταφοράς, ή αλλιώς να περάσει στο χρονοντούλαπο των απορριπτόμενων στρατιωτικών σχηματισμών. "Παρά το γεγονός ότι το άλογο δεν είχε ακόμη θεωρηθεί ξεπερασμένο, ο ανταγωνισμός κέρδιζε έδαφος, έτσι επεδίωξε τουλάχιστον μερική αντικατάσταση αλόγων σε μονάδες ιππικού με τις ταχύτερες μηχανές.

Στην πραγματικότητα, μεταξύ των παγκοσμίων πολέμων υπήρξε πολύ θεωρητική, αλλά μικρή αισθητή πρόοδος στην τακτική παραγωγής αρμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η παραγωγή περιορίστηκε σε λίγα μοντέλα της δοκιμής, μόνο τριάντα πέντε από τα οποία δημιουργήθηκαν μεταξύ 1920 και 1935. Όσον αφορά τη χρήση των αρμάτων με το πεζικό, το επίσημο δόγμα του 1939 επανέλαβε σε μεγάλο βαθμό ότι και το 1923. Υποστήριξε ότι "Ως κανόνα, τα άρματα που χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν την προέλαση των στρατευμάτων πεζικού, είτε προηγούνται ή συνοδεύουν το κλιμάκιο επίθεσης του πεζικού ."

Στη δεκαετία του 1930 ο αμερικανικός στρατός άρχισε να συζητά σοβαρά την ένταξη του άρματος και του αεροπλάνου, αλλά ο στρατός των ΗΠΑ διατηρήθηκε ως πεζός στρατός ξηράς, παρόλο που είχαν συμβεί επαρκείς αλλαγές για να δικαιολογήσουν την σοβαρή μελέτη. Την άνοιξη του 1940, γυμνάσια στη Γεωργία και τη Λουιζιάνα, όπου ο Patton ήταν επόπτης, έδειξαν την ανάγκη ανάπτυξης των αμερικανικών τεθωρακισμένων.

Β' Παγκόσμιος Πόλεμος
---------------------

Βρετανικό Sherman ενώ καλύπτει άνδρες Πεζικού στο Βέλγιο, 1944
Σοβιετικό άρμα KV-1 (μοντέλο) 1939
Γερμανικό Tiger I της Waffen-SS στη Γαλλία
Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ανάγκασε τους στρατούς να ενσωματώσουν όλα τα διαθέσιμα όπλα κάθε επιπέδου σε μια κινητή, ευέλικτη ομάδα. Η μηχανοποιημένη δύναμη συνδυασμένων όπλων "ενηλικιώθηκε" σε αυτόν τον πόλεμο. Το 1939, οι περισσότεροι στρατοί σκεφτόντουσαν ακόμα το θωρακισμένο τμήμα σαν μια μάζα των αρμάτων με σχετικά περιορισμένη υποστήριξη από τα άλλα όπλα. Από το 1943, στους ίδιους στρατούς είχαν εξελιχθεί θωρακισμένα τμήματα που ήταν συνδυασμοί μεταξύ των διαφόρων όπλων και των υπηρεσιών, που έπρεπε να είναι και μηχανοκίνητοι και να προστατεύονται από τα άρματα που συνοδεύονται. Αυτή η συγκέντρωση από μηχανοκίνητες δυνάμεις σε ένα μικρό αριθμό των κινητών μονάδων άφησε τη συνήθη μονάδα πεζικού φτωχά εξοπλισμένη για επίθεση. Ως εκ τούτου, οι γερμανικές, οι σοβιετικές και οι αμερικανικές στρατιές ανέπτυξαν μια σειρά από υποκατάστατα του άρματος, όπως τα άρματα-καταστροφείς αρμάτων και τα αυτοκινούμενα πυροβόλα εφόδου για την εκτέλεση αυτών των λειτουργιών σε συνεργασία με το πεζικό.

Οι εμπειρογνώμονες τεθωρακισμένων στα περισσότερα στρατεύματα, όμως, ήταν αποφασισμένοι να αποφύγουν σύνδεση με το πεζικό, γιατί το άρμα ήταν ένα εξαιρετικά περίπλοκο, δαπανηρό, και επομένως ανεπαρκές όπλο. Οι Βρετανοί παρέμειναν για ένα μεγάλο μέρος του πολέμου σε μια διπλή διαδρομή ανάπτυξης, διατηρώντας στο Πεζικό άρματα για να το υποστηρίζουν και ελαφρύτερα, πιο ευκίνητα καταδρομικά άρματα, για ανεξάρτητους θωρακισμένους σχηματισμούς. Οι Σοβιετικοί ομοίως παρήγαγαν μια ολόκληρη σειρά από επαναστατικά βαριά άρματα.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η γερμανική σχεδίαση των αρμάτων πέρασε από τουλάχιστον τρεις γενιές, καθώς και από σταθερές μικρές παραλλαγές. Η πρώτη γενιά περιελάμβανε προπολεμικά οχήματα ως Panzerkampfwagen (ή Panzer) Ι και ΙΙ, τα οποία ήταν παρόμοια με τα σοβιετικά και βρετανικά ελαφρά άρματα. Οι Γερμανοί τροποποιούν τις επιλαρχίες των αρμάτων τους με την πλειοψηφία των Panzer III και Panzer IV μεσαίων αρμάτων μετά τη γαλλική εκστρατεία του 1940. Ωστόσο, η εμφάνιση ενός μεγάλου αριθμού της νέας γενιάς Τ-34 και KV-1 σοβιετικών αρμάτων, που ήταν άγνωστα στους Γερμανούς μέχρι το 1941, τους ανάγκασε να ενταχθούν σε μια κούρσα για ανώτερη θωράκιση και ισχυρότερα πυροβόλα. Η τρίτη γενιά περιελάμβανε πολλές διαφορετικές παραλλαγές, αλλά τα πιο σημαντικά σχέδια ήταν τα άρματα Panther (ή Panzer V) και Tiger I.

Δυστυχώς για τους Γερμανούς, η έλλειψη πόρων σε συνδυασμό με έμφαση στην προστασία και τη δύναμη πυρός και μια τάση για υπερβολικά περίπλοκες φιλοσοφίες σχεδόν σε κάθε μέρος του σχεδιασμού θωρακισμένου οχήματος μάχης επηρέαζε αρνητικά τους ρυθμούς παραγωγής. Το 1943, για παράδειγμα, στη Γερμανία κατασκευάσθηκαν μόνο 5.966 άρματα, σε σύγκριση με 29.497 στις ΗΠΑ, 7.476 στη Βρετανία και 20.000 κατ' εκτίμηση στην Σοβιετική Ένωση. Ωστόσο, ένα θωρακισμένο με πυροβόλο στο υπέρπηγμα σε κύτος Panzer ΙΙΙ, το γερμανικό Sturmgeschütz III, ήταν τελικά πολυπληθέστερο τεθωρακισμένο όχημα μάχης οποιουδήποτε τύπου που κατασκευάσθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου με πάνω από 9.300 δείγματα, ένα δημοφιλές σχέδιο που μπορούσε και ανέλαβε πολύ αποτελεσματικά να εκτελέσει τα καθήκοντα του κυνηγού αρμάτων.

Η εναλλακτική λύση στις συνεχείς αλλαγές στο σχεδιασμό των αρμάτων ήταν να τυποποιηθούν μερικά βασικά σχέδια και για μαζική παραγωγή, ακόμη και αν η τεχνολογία είχε προχωρήσει σε νέες βελτιώσεις. Αυτή ήταν η λύση των κυριότερων αντιπάλων της Γερμανίας. Το σοβιετικό Τ-34, για παράδειγμα, ήταν ένας εξαιρετικός βασικός σχεδιασμός που επέζησε του πολέμου με μία μόνο σημαντική αλλαγή στον εξοπλισμό, από 76,2 mm σε 85 mm στο κύριο πυροβόλο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν έναν ακόμη λόγο για την τυποποίηση και μαζική παραγωγή από ότι η Σοβιετική Ένωση. Με επικέντρωση σε μηχανική αξιοπιστία, οι ΗΠΑ ήταν σε θέση να παράγουν οχήματα τα οποία λειτουργούσαν με λιγότερα πλέον μέρη επισκευής. Για να εξασφαλιστεί ότι τα αμερικανικά άρματα ήταν συμβατά με τον αμερικανικό εξοπλισμό γεφύρωσης, το Υπουργείο Πολέμου περιόρισε το πλάτος του άρματος και το μέγιστο βάρος του σε τριάντα τόνους. Ο στρατός χαλάρωσε τις απαιτήσεις αυτές μόνο στα τέλη του 1944.

Όταν η Γερμανία εισέβαλε στην Δυτική Ευρώπη το 1940, ο στρατός των ΗΠΑ είχε μόνο 28 καινούργια άρματα - 18 μεσαία και 10 ελαφρά - και αυτά ήταν να καταστούν σύντομα παρωχημένα, μαζί με περίπου 900 παλαιότερα μοντέλα σε ετοιμότητα. Ο στρατός δεν είχε βαριά άρματα και ούτε άμεσα σχέδια για κανένα. Ακόμη πιο σοβαρή από ό, τι η έλλειψη των αρμάτων, ήταν η έλλειψη της βιομηχανίας, της εμπειρίας στην κατασκευή και οι περιορισμένες δυνατότητες παραγωγής. Όμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν δεσμευτεί να βοηθήσουν την προμήθεια των συμμάχους τους. Το 1942 η αμερικανική παραγωγή αρμάτων είχε εκτοξευθεί κοντά στα 25.000, σχεδόν διπλάσια από τη συνδυασμένη βρετανική και γερμανική παραγωγή για το έτος αυτό. Και το 1943, το έτος αιχμής στην παραγωγή αρμάτων, η συνολική παραγωγή ήταν 29.497. Συνολικά, από το 1940 έως το 1945, η παραγωγή αρμάτων στις ΗΠΑ ανήλθε σε 88.410.

Τα σχέδια αρμάτων του Β' Παγκοσμίου Πολέμου έγιναν βάσει πολλών σύνθετων ζητημάτων. Μεταξύ αυτών, στις αρχές του αγώνα αποδείχθηκε ότι ένα μεγαλύτερο άρμα δεν ήταν απαραιτήτως ένα καλύτερο άρμα. Στόχος της ανάπτυξης κατέληξε να είναι ένα άρμα που συνδυάζει όλα τα αποδεδειγμένα χαρακτηριστικά στη σωστή ισορροπία, στην οποία το βάρος και το μέγεθος μόνο παρεμπιπτόντως σχετίζονται. Τα βασικά χαρακτηριστικά ήταν η μηχανική αξιοπιστία, η δύναμη πυρός, η κινητικότητα και η προστασία του.

Το πρόβλημα εδώ είναι ότι μόνο μια μικρή προσθήκη στο πάχος της πλάκας θωράκισης αύξησε σημαντικά το συνολικό βάρος του άρματος, απαιτώντας έτσι έναν ισχυρότερο και βαρύτερο κινητήρα. Αυτό, με τη σειρά του, οδήγησε σε μεγαλύτερα και βαρύτερα συστήματα μεταφοράς και ανάρτησης. Ακριβώς αυτό το είδος «φαύλου κύκλου» με στόχο την αναβάθμιση των πιο ζωτικής σημασίας χαρακτηριστικών ενός άρματος, έτειναν να κάνουν το άρμα λιγότερο ευέλικτο, πιο αργό και μεγαλύτερο άρα και ευκολότερο στόχο. Τον προσδιορισμό του σημείου στο οποίο επιτεύχθηκε το βέλτιστο πάχος της πανοπλίας, σε ισορροπία με άλλους παράγοντες, παρουσίασε μια πρόκληση που οδήγησε σε πολυάριθμες προτεινόμενες λύσεις και μεγάλες διαφωνίες.

Σύμφωνα με τον αντιπτέραρχο Lesley J. McNair, Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου , και αργότερα Διοικητή Στρατού Ξηράς , η απάντηση σε μεγαλύτερα εχθρικά άρματα ήταν το πιο ισχυρό πυροβόλο, αντί της αύξησης του μεγέθους.

Από την έμφαση της χρήσης των όπλων ελαφρών αρμάτων κατά τη διάρκεια του 1940 και του 1941, η παραγωγή τους στην αρχή ήταν σχεδόν δύο προς ένα σε σύγκριση με τα μέσα. Αλλά το 1943, καθώς αυξήθηκε η ζήτηση για πιο ισχυρά άρματα, τα ελαφρά έπεσαν πίσω και από το 1945 ο αριθμός των ελαφρών αρμάτων που παράγονταν ήταν μικρότερος από το ήμισυ του αριθμού των μέσων.

Στην χρονιά 1945-1946, στο Γενικό Συμβούλιο των αμερικανικο-ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που διεξάγεται μια εξαντλητική ανασκόπηση του παρελθόντος και μελλοντική οργάνωση. Ο καταστροφέας (ή κυνηγός) άρματος θεωρήθηκε πολύ εξειδικευμένο για να δικαιολογήσει την συγκρότηση τέτοιων σχηματισμών εν καιρώ ειρήνης. Σε μια αντιστροφή του προηγούμενο δόγματος, ο στρατός των ΗΠΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι "το μέσο άρμα είναι το καλύτερο όπλο καταπολέμησης αρμάτων." Παρά το γεγονός ότι μια τέτοια δήλωση μπορεί να ήταν αλήθεια, αγνόησε τις δυσκολίες του σχεδιασμού ενός άρματος που θα μπορούσε να "πετάξει έξω" και να νικήσει όλα τα άλλα άρματα.

Ψυχρός Πόλεμος
--------------

Το αμερικανικό M551 Sheridan ήταν ελαφρό άρμα εκτοξευτή πυραύλων 152 mm
Στον Ψυχρό Πόλεμο, οι δύο αντιτιθέμενες δυνάμεις στην Ευρώπη ήταν οι χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας από τη μία πλευρά, και οι χώρες του ΝΑΤΟ, από την άλλη πλευρά.

Η σοβιετική κυριαρχία του Συμφώνου της Βαρσοβίας οδήγησε στην αποτελεσματική τυποποίηση μερικών σχεδίων των αρμάτων. Σε σύγκριση, το ΝΑΤΟ υιοθέτησε μια αμυντική στάση. Τα σημαντικότερα των εθνών, η Γαλλία, η Γερμανία, οι ΗΠΑ, και το Ηνωμένο Βασίλειο ανέπτυξαν τα δικά τους σχέδια αρμάτων, με ελάχιστα κοινά στοιχεία.

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η ανάπτυξη του άρματος συνεχίστηκε. Άρματα όχι μόνο συνέχιζαν να παράγονται σε τεράστιους αριθμούς, αλλά η τεχνολογία προχωρούσε εντυπωσιακά. Τα μεσαία άρματα έγινε βαρύτερα με ισχυρότερη θωράκιση και η δύναμη πυρός τους αυξήθηκε. Αυτό οδήγησε σταδιακά στην έννοια του άρματος μάχης και την σταδιακή εξάλειψη των βαρέων αρμάτων. Στοιχεία της τεχνολογίας όπλων άλλαξαν σημαντικά με πρόοδο στο σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα του κελύφους.

Πολλές από τις αλλαγές στο σχεδιασμό του άρματος ήταν οι βελτιώσεις στη στόχευση, το σύστημα ελέγχου πυρός, τη σταθεροποίηση του πυροβόλου, τις επικοινωνίες και την άνεση του πληρώματος.

Το τεθωρακισμένο εξελίχθηκε ώστε να συμβαδίζει με τις βελτιώσεις στα όπλα - η εξέλιξη της σύνθετης θωράκισης έχει ιδιαίτερη σημασία - και τα όπλα έγιναν πιο ισχυρά. Ωστόσο, η βασική αρχιτεκτονική του άρματος δεν μεταβλήθηκε σημαντικά, και παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό η ίδια στον 21ο αιώνα.

Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο
---------------------

Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου το 1991, άρχισαν και πάλι ερωτήσεις σχετικά με τη σημασία του παραδοσιακού άρματος. Με τα χρόνια, πολλά έθνη περιέκοψαν τον αριθμό των αρμάτων τους ή αντικατέστησαν τα περισσότερα από αυτά με ελαφρά θωρακισμένα οχήματα μάχης με ελάχιστη μόνο πανοπλία προστασίας.

Ελαφρύ θωρακισμένο όχημα M1128 Mobile Gun System με πυροβόλο 105 mm
Η περίοδος αυτή έφερε επίσης ένα τέλος στα εξαιρετικής δύναμης στρατόπεδα, και οι στρατιωτικές βιομηχανίες της Ρωσίας και της Ουκρανίας προσπαθούν τώρα να πουλήσουν άρματα σε όλο τον κόσμο. Στην Ινδία και το Πακιστάν έχουν αναβαθμιστεί τα παλιά άρματα και αγοράσθηκαν νέα T-84 και T-90 από τα πρώην σοβιετικά κράτη. Και τα δύο έχουν δείξει πρωτότυπα που οι αντίστοιχες χώρες που δεν υιοθετούν για δική τους χρήση, αλλά έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για να ανταγωνιστούν με τις τελευταίες δυτικές προσφορές στην ανοικτή αγορά.

Η Ουκρανία έχει αναπτύξει το άρμα T-84-120 Oplot, το οποίο έχει πυροβόλο 120 χιλιοστών και ένα νέο πυργίσκο με αυτόματο φορτωτή, αλλά μιμείται τα δυτικά σχέδια με έναν θωρακισμένο θάλαμο πυρομαχικών για τη βελτίωση της επιβίωσης του πληρώματος.

Χαρακτηριστικά του ρώσικου άρματος ChyornyOryol ή Black EagleΤο ρωσικό  *Chyorny Oryol*  (ή αλλιώς "Black Eagle") βασίζεται σε μια επιμήκυνση της γάστρας του άρματος Τ-80. Στην πρώτη μακέτα, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη δεύτερη VTTV-Omsk-97 Διεθνή Έκθεση Εξοπλισμών το 1997, φαίνεται να έχει κατά πολύ βαρύτερη θωράκιση, και ένα ολοκαίνουριο σύγχρονο πυργίσκο που χωρίζει το πλήρωμα από τα πυρομαχικά. Το πρωτότυπο έχει πυροβόλο 125 mm , αλλά λέγεται ότι είναι δυνατό να προσαρτήσει νέο των 152 mm. Η Ρωσία επίσης φημολογείται ότι αναπτύσεει το Obiekt 775 MBT, που μερικές φορές ονομάζεται T-95, άρμα με τηλεχειριζόμενο πυργίσκο.

Ιταλικό άρμα C1 ArieteΤο ιταλικό C1 Ariete ήταν μια από τις τελευταίες νέες παραγωγές, με τις παραδόσεις που εκτείνονται από το 1995 έως το 2002. Το άρμα έχει σχεδόν το ίδιο μέγεθος του πρώτου ακριβώς άρματος, και τα δύο είναι 8 πόδια (2,5 μ) υψηλά. Τα Mark Ι είχαν ένα ~ 9,9 m μήκος (γάστρας) και το Ariete έχει 7,6 / 9,52 m μήκος (γάστρας / γάστρας + όπλου). Ωστόσο το Ariete, ενώ ζυγίζει πάνω από διπλά, μπορεί να κινηθεί δέκα φορές πιο γρήγορα δηλ. 54.000 Kg με 40 Mp/h (60 Km/h) έναντι των αντίστοιχων στοιχείων του Mark Ι που ήταν 25.401 Kg με 4 Mp/h (6 Km/h).

Ένας αριθμός των στρατευμάτων έχει εξετάσει την απόλυτη εξάλειψη των αρμάτων και την στροφή σε ένα μίγμα από τροχοφόρα αντιαρματικά πυροβόλα όπλα και τεθωρακισμένα οχήματα μάχης (IFV), αν και σε γενικές γραμμές υπάρχει μια μεγάλη αντίσταση, επειδή όλες των μεγάλων δυνάμεων εξακολουθούν να διατηρούν μεγάλο αριθμό από αυτά, σαν ενεργές δυνάμεις ή σαν έτοιμο αποθεματικό. Δεν υπήρξε καμία αποδεδειγμένη εναλλακτική λύση, και τα άρματα είχαν ένα σχετικά καλό ιστορικό σε πρόσφατες συρράξεις.

Τα άρματα εξακολουθούν να είναι ευάλωτα σε πολλά είδη αντιαρματικών όπλων και εφοδιαστικά πιο απαιτητικά από τα ελαφρύτερα οχήματα, αλλά είναι αλήθεια ότι αυτά ήταν γνωρίσματα και των πρώτων αρμάτων. Σε άμεση καταπολέμηση της πυρκαγιάς προσφέρουν έναν απαράμιλλο συνδυασμό υψηλότερης επιβίωσης και τη δύναμη πυρός μεταξύ των επίγειων συστημάτων πολέμου. Το κατά πόσο αυτός ο συνδυασμός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε σχέση με το κόστος τους αποτελεί αντικείμενο συζήτησης, καθώς υπάρχουν αρκετά αποτελεσματικά συστήματα αντιαρματικών, IFV, και ο ανταγωνισμός από τα συστήματα που βασίζονται στην αεροπορική επίθεση εδάφους.

Ένας στρατιώτης στοχεύει με αντιαρματικό εκτοξευτή ρουκετών RPGΛόγω της ευπάθειας του από το αντιαρματικό ρουκετοβόλο, το άρμα έπρεπε να έχει πάντα τοπική άμυνα από πολυβόλα για να λύσει το πρόβλημα. Αυτό εν μέρει λύνει το πρόβλημα σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά παράλληλα δημιουργεί ένα άλλο. Επειδή το πολυβόλο λειτουργούσε με τον κυβερνήτη έξω από το άρμα, τον καθιστούσε ευάλωτο σε εχθρικά πυρά. Για να λυθεί αυτό το πρόβλημα, έγινε θωράκιση του όπλου για να μειώσει την απειλή αυτή, αλλά δεν έλυσε πλήρως το πρόβλημα. Έτσι, όταν ήρθε η ανάπτυξη του M1A2 TUSK (Kit Tank Urban Survival), η οριστικοποίηση ενός απομακρυσμένου πολυβόλο ήρθε στη θέση της, και ήταν ένα από τα πρώτα άρματα μάχης που είχαν. Άλλο παράδειγμα αυτού του όπλου είναι το 20 mm απομακρυσμένο πυροβόλο στο M60A2. Το τηλεχειριστήριο πολυβόλο, με το όνομα CROWS έλυσε το πρόβλημα της απειλής του κυβερνήτη από εχθρικά πυρά. Μπορεί επίσης να εξοπλιστεί με ένα προαιρετικό εκτοξευτή χειροβομβίδων.

Αμερικανικός αντιαρματικός πύραυλος FGM-148 Javelin
Ενδεχομένως μια από τις κύριες πηγές της εξέλιξης για τα άρματα αυτού του αιώνα είναι το σύστημα ενεργητικής προστασίας. Μέχρι πριν από 15 χρόνια, οι αντιδραστικές ή παθητικές πανοπλίες ήταν το μόνο αποτελεσματικό μέτρο κατά των αντιαρματικών όπλων. Τα πιο πρόσφατα συστήματα ενεργητικής προστασίας (συμπεριλαμβανομένων των ισραηλινών TROPHY και Iron Fist και του ρωσικού Arena) προσφέρουν υψηλή επιβιωσιμότητα ακόμη και κατά βολών τών αντιαρματικών ρουκετοβόλων RPG και πυραύλων. Αν αυτά τα είδη συστημάτων εξελιχθούν περαιτέρω και ενσωματωθούν στους στόλους σύγχρονων αρμάτων και τεθωρακισμένων οχημάτων θα επέλθει ολοκληρωτική αλλαγή στην εξίσωση *"πανοπλία άρματος = αντιαρματικό"*. Ως εκ τούτου, τα άρματα του 21ου αιώνα, θα βιώσουν μια συνολική αναβίωση από την άποψη των επιχειρησιακών ικανοτήτων.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3  Bruce I. Gudmundsson (2004). *On Armor*. Greenwood Publishing Group. ISBN 0-275-95019-0.
2. ↑  Williamson Murray, "Armored Warfare: The British, French, and German Experiences," in Williamson Murray· Allan R Millet, επιμ. (1996). *Military Innovation in the Interwar Period*. New York: Cambridge University Press. σελ. 6. ISBN 0-521-63760-0.
3. ↑  Arnold D. Harvey. *Collision of empires*. σελ. 381.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  David Fletcher· Duncan Crow· Maj Gen NW Duncan (1970). *Armoured Fighting Vehicles of the World: AFVs of World War One*. Cannon Books. ISBN 1-899695-02-8.
5. ↑  David Fletcher (1 Ιανουαρίου 1970). *Armoured Fighting Vehicles in Profile Volume I AFV's in World War One*. Profile Publications. ASIN B002MQY6BE.
6. ↑  HG Wells (1917). «V. Tanks». *War and the Future*. Cassell & Co.
7. ↑  HG Wells (Δεκέμβριος 1903). *The Land Ironclads*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2009. Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2016.
8. ↑  «Agricultural Machinery, Business History of Machinery Manufacturers». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Οκτωβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2016.
9. ↑  «Benjamin Holt» (PDF). Production Technology. 25 Σεπτεμβρίου 2008. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 4 Νοεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2010.
10. ↑  Richard Backus (Αύγουστος–Σεπτέμβριος 2004). «''100 Years on Track'' 2004 Tulare Antique Farm Equipment Show». *Farm Collector* (Gas Engine Magazine). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2009-08-22.. Ανακτήθηκε στις 2010-02-04.
11. 1 2  Gwenyth Laird Pernie (3 Μαρτίου 2009). «Benjamin Holt (1849–1920): The Father of the Caterpillar tractor». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Αυγούστου 2012. Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2016.
12. ↑  «Pliny Holt». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2010.
13. ↑  «HOLT CAT – Texas Caterpillar Dealer Equipment Sales and Service». 2007. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Απριλίου 2007. Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2010.
14. ↑  «British 'Tanks' of American Type; Officer of Holt Manufacturing Co. Says England Bought 1,000 Tractors Here». *The New York Times*: σελ. 1. 1916-09-16. .
15. ↑  Jay P. Pederson, επιμ. (2004). «Caterpillar Inc: Roots in Late 19th-Century Endeavors of Best and Holt». *International Directory of Company Histories*. **63**. Farmington Hills, Michigan: St. James Press. ISBN 1-55862-508-9.
16. 1 2 3  «Holt Caterpillar». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2010.
17. 1 2  Anne Cipriano Venzon (1999). *The United States in the First World War*. Taylor & Francis. ISBN 978-0-8153-3353-1.
18. 1 2 3  Ernest Swinton (1972). *Eyewitness*. Ayer Publishing. ISBN 978-0-405-04594-3.
19. 1 2 3  Timothy C. Dowling (2005). *Personal perspectives*. Abc-Clio. ISBN 978-1-85109-565-0.
20. ↑  *Vin Rouge, Vin Blanc, Beaucoup Vin, the American Expeditionary Force in WWI* by Van Lee p.162
21. 1 2 3 4 5 6  J. P. Harris (1995). *Men, Ideas, and Tanks*. Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-4814-2.
22. ↑  Fletcher, David *British Mark I Tank 1916* New Vanguard No. 100 Osprey Publishing 2004, p.12
23. 1 2  Alain Gougaud (1987). *L'Aube de la Gloire, Les Autos-Mitrailleuses et les Chars Français pendant la Grande Guerre*. Musée des Blindés. ISBN 2-904255-02-8.
24. ↑  Joseph Brinker (1918). «Now Comes the Cargo-Carrying Tank». *Popular Science* **93** (Ιούλιος): 58–60. .
25. ↑  Stern, A.G. Tanks 1914–1918; The Log Book of a Pioneer. Hodder & Stoughton, 1919
26. ↑  Over My Shoulder; The Autobiography of Major-General Sir Ernest D. Swinton. 1951
27. ↑  Tanks 1914–1918; The Log Book of a Pioneer. Hodder & Stoughton, 1919, et al.
28. ↑  Mikhail Svirin (2009). Танковая мощь СССР [*Tank Power of the USSR*] (στα Ρωσικά). Moscow: Yauza, Eksmo. σελίδες 15–17. ISBN 978-5-699-31700-4.
29. ↑  Gennady Kholyavsky (1998). Энциклопедия танков [*Encyclopedia of Tanks*] (στα Ρωσικά). Minsk: Kharvest. σελ. 25. ISBN 985-13-8603-0.
30. ↑  Tucker (2004), pp. 24-25
31. ↑  Spencer Tucker· Priscilla Mary Roberts (2005). *World War I: Encyclopedia*. ABC-CLIO. ISBN 1-85109-420-2.

Πηγές
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Ιστορία των αρμάτων** |

* Dwyer, Gray E. (9 August 1924). «Story of the Tanks; De Mole's Travelling Caterpillar Fort; Remarkable Letter From Perth in 1914». The Argus, σελ. 6, col. A.. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2009-02-10.. Ανακτήθηκε στις 2010-04-03.
* Macksey and John H. Batchelor, Kenneth (1970). *Tank: A History of the Armoured Fighting Vehicle*. New York: Charles Scribner's Sons.
* Zaloga and James Grandsen, Steven J. (1984). *Soviet Tanks and Combat Vehicles of World War Two*. London: Arms and Armour Press,. ISBN 0-85368-606-8.
* Tucker, Spencer (2005). *World War I: Encyclopedia*. Priscilla Mary Roberts. ABC-CLIO. ISBN 1-85109-420-2.
* Gudmundsson, Bruce I. (2004). *On Armor*. Greenwood Publishing Group. ISBN 0-275-95019-0.
* Gougaud, Alain (1987). *L'Aube de la Gloire, Les Autos-Mitrailleuses et les Chars Français pendant la Grande Guerre*. Musée des Blindés, ISBN 2-904255-02-8.
* Harris, J. P. (1995). *Men, ideas, and tanks: British military thought and armoured forces, 1903–1939*. Manchester University Press. ISBN 0-7190-4814-1.
* Fletcher, David (1998). *Armoured Fighting Vehicles of the World: AFVs of World War One*. Duncan Crow and Maj. Gen. N.W. Duncan. Cannon Books. ISBN 1-899695-02-8.