**Heaven and Hell** είναι ο τίτλος του ένατου στούντιο δίσκου του βρετανικού χέβι μέταλ συγκροτήματος Black Sabbath, ο οποίος κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1980 μέσω της δισκογραφικής εταιρείας "Vertigo" στην Ευρώπη και της Warner Bros. στην Αμερική. Ήταν το πρώτο άλμπουμ του συγκροτήματος με νέο τραγουδιστή και το ανανεωμένο ύφος του οδήγησε σε έναν από τα θεωρούμενους καλύτερους δίσκους στην ιστορία των Black Sabbath.

Το 2010, ο δίσκος επανεκδόθηκε σε μορφή διπλού CD με έξι ζωντανά ηχογραφημένα τραγούδια και μία μονοφωνική έκδοση του "*Lady Evil*".

Ιστορία του δίσκου
------------------

Μετά την αποχώρηση του Όζι Όσμπορν, οι Black Sabbath βρισκόταν σε αναζήτηση για νέο τραγουδιστή. Ο Τόνι Αϊόμι γνώρισε τον πρώην τραγουδιστή των Rainbow, Ρόνι Τζέιμς Ντίο, σε ένα κλαμπ του Λος Άντζελες, το 1979. Ο Ντίο έγινε μέλος των Black Sabbath και το πρώτο κομμάτι το οποίο συνέγραψαν ήταν το "*Children of the Sea*". Στις αρχικές ηχογραφήσεις δε συμμετείχε ο μπασίστας Γκίζερ Μπάτλερ, λόγω προσωπικών προβλημάτων και το μπάσο ανέλαβε ο κιμπορντίστας Τζεφ Νίκολς. Μετά από πρόταση του Ντίο, την παραγωγή για το επόμενο άλμπουμ τους ανέλαβε ο Μάρτιν Μπερτς, γνωστός για τη δουλειά του με τους Deep Purple, τους Rainbow, κ.α..

Ο Ρόνι Τζέιμς Ντίο με τον Τόνι Αϊόμι
Οι ηχογραφήσεις για το νέο δίσκο έλαβαν χώρα στα "Criteria Recording Studios" του Μαϊάμι και το "Ferber Studio" του Παρισιού, από τον Οκτώβριο του 1979 μέχρι τις αρχές του 1980. Ο δίσκος παρουσιάζει ένα ανανεωμένο ηχητικό ύφος του συγκροτήματος, χωρίς οι Black Sabbath να χάνουν τα μουσικά στοιχεία για τα οποία έγιναν γνωστοί. Οι κριτικές πάνω στο άλμπουμ ήταν ιδιαίτερα θετικές και πλέον θεωρείται ως ένα από τους καλύτερους δίσκους στην ιστορία του ιδιώματος. To "Digital Dream Door" το έχει κατατάξει 58ο στη λίστα με τους "εκατό καλύτερους χέβι μέταλ δίσκους",, το "Metal Rules" 43ο και οι αναγνώστες του ελληνικού περιοδικού "Metal Hammer" το κατέταξαν στην όγδοη θέση του δημοψηφίσματος για τα "σπουδαιότερα άλμπουμ του χέβι μέταλ".

Ο δίσκος κυκλοφόρησε στα τέλη Απριλίου του 1980 ανεβαίνοντας στο Top-10 στη Μεγάλη Βρετανία και παραμένοντας στα τσαρτ της πατρίδας του συγκροτήματος για 22 εβδομάδες, όπου έγινε χρυσός. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το "*Heaven and Hell*" έφθασε στο # 28 και έγινε χρυσό το 1981 και πλατινένιο το 1986. Γενικότερα, το άλμπουμ έχει λάβει ιδιαίτερα θετικές κριτικές, με το "Allmusic" να το βαθμολογεί με 4,5 αστέρια και το "Ultimate Guitar" με 9,4 / 10.

Τα τραγούδια "*Neon Knights*" και "*Die Young*" κυκλοφόρησαν σε μορφή 7" σινγκλ και ανέβηκαν στο # 22 και το # 41 των βρετανικών τσαρτ, αντίστοιχα. Για τα κομμάτια αυτά, γυρίστηκαν βίντεο κλιπ από συναυλίες του συγκροτήματος. Το εξώφυλλο του άλμπουμ είναι πίνακας της Λιν Κάρλι με τίτλο "*Smoking Angels*".

Ο Βίνι Άπις σε συναυλία
Η περιοδεία για την προώθηση του δίσκου ξεκίνησε από τη Γερμανία στις 17 Απριλίου 1980 με το συγκρότημα να δίνει 43 συναυλίες στην Ευρώπη μέχρι τις 26 Ιουνίου. Στο set list τους συμπεριέλαβαν από το "*Heaven and Hell*" τα "*Neon Knights*", "*Lonely Is The Word*", "*Children Of The Sea*", "*Heaven And Hell*" και "*Die Young*". Η περιοδεία συνεχίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες από τις αρχές Ιουλίου μέχρι τις 19 Αυγούστου, όταν ο ντράμερ Μπιλ Γουόρντ έπαιξε για τελευταία φορά στη συγκεκριμένη περιοδεία με το συγκρότημα. Αντικαταστάτης του ο Βίνι Άπις, με τον οποίο συνέχισαν την περιοδεία "Black & Blue" μαζί με τους Blue Öyster Cult μέχρι τις 11 Νοεμβρίου 1980, όταν εμφανίστηκαν στην Ομάχα της Νεμπράσκα. Το συγκρότημα συνέχισε με επτά εμφανίσεις στην Ιαπωνία και άλλες οκτώ στην Αυστραλία, ενώ έκλεισε τη χρονιά με τέσσερις εμφανίσεις στο "Hammersmith Odeon" του Λονδίνου. Η περιοδεία ολοκληρώθηκε με 17 συναυλίες στη Μεγάλη Βρετανία, τον Ιανουάριο του 1981.

Ανάλυση τραγουδιών
------------------

Ο δίσκος ξεκινάει με το "*Neon Knights*", το οποίο είναι το μοναδικό τραγούδι στο οποίο συνεισέφερε συνθετικά ο μπασίστας Γκίζερ Μπάτλερ. Οι στίχοι του μιλούν για μυθικούς θρύλους και μεσαιωνική κουλτούρα. Το "*Children of the Sea*" αποτέλεσε το τραγούδι με το οποίο ο Ρόνι Τζέιμς Ντίο μπήκε στο συγκρότημα και είναι ένα μελωδικό χέβι μέταλ τραγούδι με φανταστικούς στίχους. Ακολουθεί το "*Lady Evil*", του οποίου ο τίτλος έκανε ακόμη εντονότερη τη φήμη για μισογυνισμό την οποία είχε το συγκρότημα. Παρ' όλα αυτά, οι στίχοι του μιλούν για μία γυναίκα-δολοφόνο.

Το ομώνυμο κομμάτι μιλάει για για τη δυνατότητα του ανθρώπου να επιλέξει ανάμεσα στο καλό και το κακό, χαρακτηρίζοντας τον εσωτερικό του κόσμο "παράδεισο και κόλαση". Μουσικά, το τραγούδι ξεκινάει με αργό, επιβλητικό ρυθμό, για να συνεχίσει στο τελευταίο του δίλεπτο με ανεβασμένο τέμπο και να κλείσει με ένα περίτεχνο σόλο κιθάρας του Αϊόμι. Πέμπτο τραγούδι του δίσκου είναι το "*Wishing Well*", ένα μέσου ρυθμού χέβι μέταλ τραγούδι με δυνατά φωνητικά από τον Ντίο, ενώ οι στίχοι του "*Die Young*" αναφέρονται στη ματαιοπονία της ζωής καθώς αντιμετωπίζουμε την εφήμερη φύση μας. Το τραγούδι είναι αξιοσημείωτο για τις ζωντανές εκτελέσεις του, όπου εκτός του Ντίο, το συμπεριέλαβαν στο set list τους όταν το μικρόφωνο είχαν αναλάβει ο Ίαν Γκίλαν και ο Τόνι Μάρτιν.

Ακολουθεί το "*Walk Away*" του οποίου οι στίχοι μιλούν για την αποφυγή των πειρασμών, ενώ ο δίσκος κλείνει με το "*Lonely is the Word*", το οποίο περιλαμβάνει ένα από τα καλύτερα σόλο της καριέρας του Τόνι Αϊόμι και οι στίχοι του αναφέρονται στο αίσθημα της μοναξιάς και την απελπισία που προκαλεί η απώλεια.

Τραγούδια
---------

1. **Neon Knights** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 3:53  

2. **Children of the Sea** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 5:34  

3. **Lady Evil** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 4:26  

4. **Heaven and Hell** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 6:59  

5. **Wishing Well** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 4:07  

6. **Die Young** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 4:45  

7. **Walk Away** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 4:25  

8. **Lonely is the Word** *(Iommi/Dio/Butler/Ward)* - 5:51

Θέσεις τσαρτ
------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ***Heaven and Hell*** *(άλμπουμ)*
***Επίσημη κυκλοφορία: 25 Απριλίου 1980***

| **Χώρα** | **Θέση** |
| --- | --- |
| **Ηνωμένο Βασίλειο** | **9** |
| **Νορβηγία** | **22** |
| **Καναδάς** | **23** |
| **Σουηδία** | **25** |
| **Ηνωμένες Πολιτείες** | **28** |
| **Νέα Ζηλανδία** | **44** |

 | ***Neon Knights*** *(σινγκλ)*
***Επίσημη κυκλοφορία: Ιούλιος 1980***

| **Χώρα** | **Θέση** |
| --- | --- |
| **Ηνωμένο Βασίλειο** | **22** |

 | ***Die Young*** *(σινγκλ)*
***Επίσημη κυκλοφορία: Νοέμβριος 1980***

| **Χώρα** | **Θέση** |
| --- | --- |
| **Ηνωμένο Βασίλειο** | **41** |

 |

Βραβεία
-------

***Heaven and Hell*** *(άλμπουμ)*

* Ηνωμένες Πολιτείες (*RIAA Certification*): Πλατινένιος
* Ηνωμένο Βασίλειο (*BPI Certification*): Χρυσός
* Καναδάς (*CRIA Certification*): Χρυσός

Τα μέλη του συγκροτήματος
-------------------------

Το **Heaven and Hell** ηχογραφήθηκε από τους εξής μουσικούς:

* **Ρόνι Τζέιμς Ντίο** - *φωνητικά*
* **Τόνι Αϊόμι** - *κιθάρα*
* **Γκίζερ Μπάτλερ** - *μπάσο*
* **Μπιλ Γουόρντ** - *τύμπανα*
* **Τζεφ Νίκολς** - *πλήκτρα*

Παραπομπές
----------

1. ↑  «The 50 Best Metal Albums of All Time». Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2021.
2. ↑  «The Dio Years, Jon Hotten» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 24 Ιανουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2009.
3. ↑  100 Greatest Metal Albums
4. ↑  «The Top 100 Heavy Metal Albums». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιουνίου 2011. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουλίου 2013.
5. ↑  Δημοψήφισμα ελληνικού Metal Hammer
6. ↑  Heaven & Hell Review | Black Sabbath | Compact Discs | Reviews

Πηγές
-----

|  |  |
| --- | --- |
| * Βιογραφία των Black Sabbath
* Ιστορικό τής περιοδείας του Heaven and Hell
* Allmusic review
* Encyclopaedia Metallum review
* Νεοζηλανδικά τσαρτ Αρχειοθετήθηκε 2013-12-11 στο Wayback Machine.
* Songfacts
 | * Αμερικανικά τσαρτ
* Σουηδικά τσαρτ
* Νορβηγικά τσαρτ
* Καναδικά τσαρτ
* Βρετανικά τσαρτ
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Black Sabbath |
| --- |
|  |
| 
* **Όζι Όσμπορν**
* **Τόνι Αϊόμι**
* **Γκίζερ Μπάτλερ**

* Μπιλ Γουόρντ
* Ντέηβ Γουόκερ
* Ρόνι Τζέιμς Ντίο
* Τζεφ Νίκολς
* Βίνι Άπις
* Γκλεν Χιούζ
* Ίαν Γκίλαν
* Μπεβ Μπέβαν
* Ντέηβ Ντονάτο
* Έρικ Σίνγκερ
* Ντέηβ Σπιτζ
* Ρέι Γκίλεν
* Μπομπ Ντέισλι
* Τόνι Μάρτιν
* Τέρι Τσάιμς
* Τζο Μπαρτ
* Κόζι Πάουελ
* Νιλ Μάρεϊ
* Μπόμπι Ροντινέλι
* Μάικ Μπόρντιν
* Τόμι Κλούφετος
* Άνταμ Γουέικμαν
 |
|  |
| Ηχογραφήσεις σε στούντιο | 
* *Black Sabbath* (1970)
* *Paranoid* (1970)
* *Master of Reality* (1971)
* *Volume 4* (1972)
* *Sabbath Bloody Sabbath* (1973)
* *Sabotage* (1975)
* *Technical Ecstasy* (1976)
* *Never Say Die* (1978)
* *Heaven and Hell* (1980)
* *Mob Rules* (1981)
* *Born Again* (1983)
* *Seventh Star* (1986)
* *The Eternal Idol* (1987)
* *Headless Cross* (1989)
* *TYR* (1990)
* *Dehumanizer* (1992)
* *Cross Purposes* (1994)
* *Forbidden* (1995)
* *13* (2013)
 |
|  |
| Ζωντανές ηχογραφήσεις | 
* *Live Evil*
* *Cross Purposes Live*
* *Reunion*
* *Past Lives*
* *Live at Hammersmith Odeon*
 |
|  |
| Συλλογές | 
* *We Sold Our Soul for Rock 'n' Roll*
* *The Sabbath Stones*
* *Symptom of the Universe: The Original Black Sabbath 1970-1978*
* *Black Box: The Complete Original Black Sabbath (1970-1978)*
* *Greatest Hits 1970-1978*
* *Black Sabbath: The Dio Years*
* *The Rules of Hell*
 |
|  |
| Τραγούδια | 
* *Black Sabbath*
* *War Pigs*
* *Paranoid*
* *Iron Man*
* *Children of the Grave*
* *Heaven and Hell*
 |
|  |
| Σχετικά άρθρα | 
* Deep Purple
* Rainbow
* Whitesnake
* Trapeze
* Dio
* WhoCares
* Heaven and Hell
* Μάρτιν Μπερτς
* Quartz
 |

 |