**Πατριάρχης Μόσχας και πάσης Ρωσίας** («Ρωσσίας», κατά την ιστορική ορθογραφία) (ρωσικά: Патриарх Московский и всея Руси) είναι ο τίτλος του εκάστοτε προκαθήμενου της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. 

Η ακριβής και κατά λέξη μετάφραση του τίτλου, «Πατριάρχης Μόσχας και πάντων *των Ρως*» αποτελεί μετεξέλιξη του αρχικού τίτλου «Μητροπολίτης Κιέβου και πάντων των Ρως» (988(;)–1299) και επίσημο τίτλο από το 1589 (οπότε η έδρα ανυψώθηκε από μητρόπολη σε πατριαρχείο) έως το 1721, κατά την περίοδο 1917–1925 και από το 1943, οπότε επανακαθιερώθηκε επί Πατριάρχου Σεργίου. Σε διαφορετικές χρονικές περιόδους χρησιμοποιήθηκαν διάφορες άλλες εκδοχές και παραλλαγές του τίτλου, όπως: *«Πατριάρχης Μόσχας (Μοσχοβίας), Μεγάλης τε και Μικράς Ρωσσίας»*, *«Πατριάρχης Βασιλευούσης πόλεως Μόσχας και του Μεγάλου Ρωσικού Βασιλείου»*, *«Αρχιεπίσκοπος Μόσχας και πάσης Ρωσίας και των Υπερβορείων Μερών Πατριάρχης»* κλπ.

Το Πατριαρχείο ιδρύθηκε στη Μόσχα το 1589, με πρώτο πατριάρχη τον Ιώβ. Καταργήθηκε το 1721 και αποκαταστάθηκε στις 28 Οκτωβρίου (10 Νοεμβρίου) του 1917.

Διατελέσαντες Πατριάρχες
------------------------

Από τον Πατριαρχικό Θρόνο της Ρωσίας πέρασαν οι εξής Πατριάρχες:

* Άγιος Ιώβ (1589-1605)
* Άγιος Ερμογένης (1606-1612)
* Φιλάρετος (1619-1633)
* Ιωάσαφ Α΄ (1634-1641)
* Ιωσήφ (1642-1652)
* Νίκων (1652-1658)
* Ιωάσαφ Β΄ (1667-1672)
* Πιτιρίμ (1672-1673)
* Ιωακείμ (1674-1690)
* Αδριανός (1690-1700)

Από το 1700-1917 η Εκκλησία της Ρωσίας διοικούταν από Συνοδικό σύστημα διοίκησης, κατ' εντολήν του τσάρου Πέτρου Α΄. Το Νοέμβριο του 1917 αποκαταστάθηκε η Πατριαρχική περιωπή της Ρωσικής Εκκλησίας και επανήλθε πια το Πατριαρχείο Ρωσίας. Από το 1917 μέχρι σήμερα, διετέλεσαν Πατριάρχες οι εξής:

* Άγιος Τύχων (18 Νοεμβρίου 1917-1925)
* Σέργιος (8 Σεπτεμβρίου 1943-15 Μαΐου 1944)
* Αλέξιος Α΄ (1945-1970)
* Ποιμήν (1971-1989)
* Αλέξιος Β΄ (1990-2008)
* Κύριλλος (2009-)

Εκκλησία που είναι δημιούργημα της ιεραποστολικής δραστηριότητας που ανέπτυξε στην Κωνσταντινούπολη έδρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αποτέλεσμα αυτής υπήρξε η οργάνωση, τον 9ο αιώνα, μιας χριστιανικής κοινότητας στο Κίεβο.

Ιστορία
-------

Το 988 ο πρίγκιπας Βλαδίμηρος ανακήρυξε τον χριστιανισμό επίσημη θρησκεία του κράτους. 
Το 14ο αιώνα η Μόσχα έγινε Μητροπολιτική έδρα και το στα τέλη του 15ου αυτοαναγορεύθηκε σε Πατριαρχείο. Μετά την οκτωβριανή επανάσταση του 1917 διαχωρίστηκε από το κράτος και υπέστη κάποιες διώξεις. Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο απέκτησε μια μερική αναγνώριση, που οφειλόταν στην υποστήριξη που είχε παράσχει κατά τη διάρκεια του πολέμου στις αρχές, αλλά ταυτόχρονα υφίστατο έλεγχο από τις διάφορες κρατικές υπηρεσίες. Συνέχισε να απηχεί την βυζαντινή-ελληνική παράδοση, 
μέχρι το 19ο αιώνα, οπότε εγκρίθηκε μια νέα μετάφραση της Βίβλου στα ρωσικά. Τον 21ο αιώνα, μεταξύ τον ανθρώπων που συνειδητοποίησαν το ρόλο που είχε παίξει η εκκλησία στην τέχνη και το ρωσικό πολιτισμό, σημειώθηκε μια αναβίωση του ενδιαφέροντος προς την κατεύθυνση αυτή.

Το Πατριαρχείο τον 21ο αιώνα
----------------------------

Η σύγχρονη ρωσική εκκλησία παραμένει πιστή κατά το δόγμα και τη λειτουργία στην ορθόδοξη κληρονομιά της, χρησιμοποιεί το παλιό ημερολόγιο, αλλά παράλληλα αναπτύσσει τον εθνικό της χαρακτήρα

**ΕΠΙΣΚΟΠΕΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΡΩΣΙΑΣ**  

Το Πατριαρχείο Ρωσίας περιλαμβάνει σήμερα (2008) τις εξής Επισκοπές:  

**Α. ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ** (αλφαβητικά).  

1. Επισκοπή Αγίας Πετρουπόλεως και Λαδόγκας. Έδρα Αγία Πετρούπολη.  

2. Επισκοπή Αικατερινβούργου και Βερχοτούρας. Έδρα Γεκατερίνμπουργκ.  

3. Επισκοπή Αικατερινοδάρ και Κουμπάν. Έδρα Κρασνοντάρ.  

4. Επισκοπή Αμπακάν και Κιζίλ. Έδρα Αμπακάν.  

5. Επισκοπή Αναδίρ και Τσουκότκας. Έδρα Αναντίρ.  

6. Επισκοπή Αρχαγγέλου και Χολμογκόρης. Έδρα Αρχάγγελσκ.  

7. Επισκοπή Αστραχάν και Ενοταέβου. Έδρα Αστραχάν.  

8. Επισκοπή Βιάτκας και Σλομποδά. Έδρα Κίροφ.  

9. Επισκοπή Βλαδιβοστόκ και Παραθαλασσίας. Έδρα Βλαδιβοστόκ.  

10. Επισκοπή Βλαδίμης και Σουσδαλίας. Έδρα Βλαντίμιρ.  

11. Επισκοπή Βόλγογκραντ και Καμίσιν. Έδρα Βόλγογκραντ.  

12. Επισκοπή Βόλογκντα και Βελίκι Ουστιούνγκ. Έδρα Βόλογκντα.  

13. Επισκοπή Βορονέζ και Μπορισογκλέμπσκ. Έδρα Βορονέζ.  

14. Επισκοπή Γιακουτίας και Λένσκ. Έδρα Γιακούτσκ.  

15. Επισκοπή Γιαροσλάβου και Ροστόβου. Έδρα Γιαροσλάβλ.  

16. Επισκοπή Ελίστας και Καλμίκιας. Έδρα Ελίστα.  

17. Επισκοπή Ιβανόβου Βοζνεσένσκ και Κινεσμά. Έδρα Ιβάνοβο.  

18. Επισκοπή Ιζέβου και Ουδμουρτίας. Έδρα Ιζέφσκ.  

19. Επισκοπή Ιόσκαρ Όλα και Μαρί. Έδρα Ιόσκαρ Όλα.  

20. Επσικοπή Ιρκούτσκ και Ανγάρσκ. Έδρα Ιρκούτσκ.  

21. Επισκοπή Καζάν και Ταταρστάν. Έδρα Καζάν.  

22. Επισκοπή Καλούγας και Μπορώβου. Έδρα Καλούγα.  

23. Επισκοπή Κεμερόβου και Νέου Κουζνέτσκ. Έδρα Κεμέροβο.  

24. Επισκοπή Κοστρομά και Γκάλιτς. Έδρα Κοστρομά.  

25. Επισκοπή Κουργάν και Σαδρίνσκ. Έδρα Κουργάν.  

26. Επισκοπή Κούρσκ και Ρίλσκ. Έδρα Κουρσκ.  

27. Επισκοπή Κρασνογιάρσκ και Ιενεσέη. Έδρα Κρασνογιάρσκ.  

28. Επισκοπή Κρουτίτσης και Κολόμνας. Έδρα Μόσχα.  

29. Επισκοπή Λίπετσκ και Γέλετς. Έδρα Λίπετσκ.  

30. Επισκοπή Μαγαδάν και Σινεγκόρσκ. Έδρα Μαγκαντάν.  

31. Επισκοπή Μαϊκόπ και Αδυγέας. Έδρα Μαϊκόπ.  

32. Επισκοπή Μουρμάνσκ και Μοντσεγκόρσκ. Έδρα Μουρμάνσκ.  

33. Επισκοπή Μπαρναούλης και Αλτάι. Έδρα Μπαρναούλ.  

34. Επισκοπή Μπελγορόδου και Στάρυ Οσκόλ. Έδρα Μπέλγκοροντ.  

35. Επισκοπή Μπιρομπιτζάν και Κουλντούρσκη. Έδρα Μπιρομπιτζάν.  

36. Επισκοπή Μπλαγοβεσένσκ και Τίνδας. Έδρα Μπλαγοβεσένσκ.  

37. Επισκοπή Μπριάνσκ και Σέβσκ. Έδρα Μπριάνσκ.  

38. Επισκοπή Νέας Σιβηρίας και Μπερδίνσκ. Έδρα Νοβοσιμπίρσκ.  

39. Επισκοπή Νίζνι Νόβγκοροντ και Αρζαμά. Έδρα Νίζνι Νόβγκοροντ.  

40. Επισκοπή Νοβγορόδου και Παλαιάς Ρωσίας. Έδρα Νόβγκοροντ.  

41. Επισκοπή Νοτίου Σαχαλίνης και Κουρίλων. Έδρα Γιουτζνό Σαχαλίνσκ.  

42. Επισκοπή Ομσκ και Τάρα. Έδρα Ομσκ.  

43. Επισκοπή Ορέλ και Λίβνι. Έδρα Ορέλ.  

44. Επισκοπή Ορενβούργου και Μπουζουλούκου. Έδρα Αρινμπούρκ.  

45. Επισκοπή Ούφας και Στερλιταμακίου. Έδρα Ουφά.  

46. Επισκοπή Πένζας και Κουζνέτσκ. Έδρα Πένζα.  

47. Επισκοπή Πέρμης και Σολικάμσκ. Έδρα Περμ.  

48. Επισκοπή Πετροζαβόδσκ και Καρελίας. Έδρα Πιτραζαβότσκ.  

49. Επισκοπή Πετροπαυλώβου και Καμτσάτκας. Έδρα Πετροπαβλόβσκ Καμτσάτσκι.  

50. Επισκοπή Πσκώβου και Βελίκε Λούκι. Έδρα Πσκοβ.  

51. Επισκοπή Ριαζάν και Κασιμώβου. Έδρα Ριαζάν.  

52. Επισκοπή Ροστόβου και Νοβοτσερκάσκ. Έδρα Ροστόφ στον Ντον.  

53. Επισκοπή Σαμάρας και Συζράν. Έδρα Σαμάρα.  

54. Επισκοπή Σαράνσκ και Μορδοβίας. Έδρα Σαράνσκ.  

55. Επισκοπή Σαρατώβου και Βόλσκ. Έδρα Σαράτωβ.  

56. Επισκοπή Σικτιβκάρ και Βορκουτίας. Έδρα Σικτιβκάρ.  

57. Επισκοπή Σιμπίρσκ και Μελεκεσίου. Έδρα Ουλιάνοφσκ.  

58. Επισκοπή Σμολένσκ και Καλλίνινγκραδ. Έδρα Σμολένσκ.  

59. Επισκοπή Σταυρουπόλεως και Βλαδικαυκάσου. Έδρα Σταυροπόλ.  

60. Επισκοπή Ταμπώβου και Μιτσούρινσκ. Έδρα Ταμπώβ.  

61. Επισκοπή Τβερ και Κάσιν. Έδρα Τβερ.  

62. Επισκοπή Τομπόλσκ και Τιούμεν. Έδρα Τομπόλσκ.  

63. Επισκοπή Τόμσκ και Ασινόβου. Έδρα Τομσκ.  

64. Επισκοπή Τούλας και Μπελιώβου. Έδρα Τούλα.  

65. Επισκοπή Τσελιάμπινσκ και Ζλατούστ. Έδρα Τσελιάμπινσκ.  

66. Επισκοπή Τσεμποξάρυ και Τσουβασίας. Έδρα Τσεμποξάρυ.  

67. Επισκοπή Τσιτά και Ζαβαϊκάλης. Έδρα Τσιτά.  

68. Επισκοπή Χαμπαρόβου και Αμούρ. Έδρα Χαμπαρόφσκ.  

  

**Β. ΕΞΑΡΧΙΑ ΛΕΥΚΟΡΩΣΙΑΣ (αλφαβητικά)**  

1. Επισκοπή Βιτέμπσκ και Ορσά. Έδρα Βιτέμπσκ.  

2. Επισκοπή Γομέλ και Ζλόμπιν. Έδρα Γομέλ.   

3. Επισκοπή Γροδνό και Βολκόβισκ. Έδρα Γκρόντνο.  

4. Επισκοπή Μίνσκ και Σλούτσκ. Έδρα Μινσκ.  

5. Επισκοπή Μογιλέβου και Μοστισλάβου. Έδρα Μογκιλιόφ.  

6. Επισκοπή Μπομπρούϊσκ και Μπουκώβου. Έδρα Μπομπρούισκ.  

7. Έπισκοπή Μπρέστ και Κόμπριν. Έδρα Μπρεστ.  

8. Επισκοπή Νοβογρουδόκ και Λίδας. Έδρα Νοβογρουδόκ.  

9. Επισκοπή Πίνσκ και Λουνινέτς. Έδρα Πινσκ.  

10. Επισκοπή Πολότσκ και Γλουμπόκογε. Έδρα Πολότσκ.  

11. Επισκοπή Τουρώβου και Μοζύρ. Έδρα Τουρώβ.  

  

**Γ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ (αλφαβητικά)**  

1. Επισκοπή Αστάνας και Αλματύ. Έδρα Αστάνα.  

2. Επισκοπή Ουράλσκ και Ατυράου. Έδρα Ουράλσκ.  

3. Επισκοπή Τσιμκένδης και Ακμόλινσκ. Έδρα Σιμκέντ.  

  

**Δ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΜΟΛΔΑΒΙΑΣ (αλφαβητικά)**   

1. Επισκοπή Γεδνίτσης και Μπριτσένης. Έδρα Εντινέτς.  

2. Επισκοπή Καγκούλ και Λαπουσνιάνης. Έδρα Καγκούλ.  

3. Επισκοπή Κισινιώβου και Μολδαβίας. Έδρα Κισινάου.  

4. Επισκοπή Μπελτσύ και Φαλέστης. Έδρα Μπελτσύ.  

5. Επισκοπή Ουνγκένης και Νισπορένης. Έδρα Ουνγκένη.  

6. Επισκοπή Τιρασπόλεως και Ντουμποσάρ. Έδρα Τιράσπολ.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Πατριαρχεῖον῾Ρωσσίας». *Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Σεπτεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2021.
2. ↑  «Καταστατικός Χάρτης, Κεφάλαιο IV, παράγραφος 1». *Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία*.
3. ↑  mospat.ru Αρχειοθετήθηκε 2013-01-17 στο Wayback Machine. (PDF).
4. ↑  Владислав Цыпин. История Русской Церкви 1917-1997 Αρχειοθετήθηκε 2013-09-22 στο Wayback Machine.. Гл. VII.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Πατριάρχης Μόσχας και πάσης Ρωσίας** |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οι σημερινοί Προκαθήμενοι των Ορθοδόξων Εκκλησιών |
| --- |
|  |
| Πατριαρχεία | 

|  |  |
| --- | --- |
| Πρεσβυγενή | 
* Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος
* Αλεξανδρείας Θεόδωρος
* Αντιοχείας Ιωάννης
* Ιεροσολύμων Θεόφιλος
 |
|  |
| Νεοπαγή | 
* Ρωσίας Κύριλλος
* Σερβίας Πορφύριος
* Ρουμανίας Δανιήλ
* Βουλγαρίας Νεόφυτος
* Γεωργίας Ηλίας
 |

 |  |
|  |
| Αυτοκέφαλες Εκκλησίες | 
* Κύπρου Γεώργιος
* Ελλάδος Ιερώνυμος
* Αλβανίας Αναστάσιος
* Πολωνίας Σάββας
* Τσεχίας και Σλοβακίας Ραστισλάβος
* Ουκρανίας Επιφάνιος
 |

 |