Συντεταγμένες: 49°11′43″N 16°36′30″E﻿ / ﻿49.19528°N 16.60833°E﻿ / 49.19528; 16.60833

Πανόραμα του Μπρνο.
Το **Μπρνο** (τσέχικα: *Brno*, γερμανικά: *Brünn*) είναι η δεύτερη μεγαλύτερη σε πληθυσμό πόλη της Τσεχίας, στην ανατολική Μοραβία (και η άτυπη πρωτεύουσα της ιστορικής περιοχής).

Η Έπαυλη Τούγκεντατ.

Ιστορία
-------

Ήδη από τις αρχές του 11ου αιώνα το Μπρνο αποτέλεσε τόπο κατοικίας ενός πρίγκιπα του οίκου των Πρεμυσλιδών. Το Μπρνο μαζί με το Όλομοουτς και το Ζνόιμο ήταν τα βασικά κέντρα της Μοραβίας. Πρώτη αναφορά του Μπρνο συναντάται στα *Χρονικά Βοημών* του Κοσμά της Πράγας (1091) όταν ο Βρατίσλαος Β΄ της Βοημίας πολιόρκησε τον αδελφό του Κορράδο στο Κάστρο του Μπρνο.

Στα μέσα του 11ου αιώνα κάθε μεγάλη πόλη διοικούνταν από ηγεμόνα των Πρεμυσλιδών που λογοδοτούσε στον δούκα της Βοημίας στην Πράγα. Οι ηγεμόνες ενέδρευαν στις "πρωτεύουσες" των περιοχών, δηλαδή στα κάστρα Μπρνο, Όλομοουτς και Ζνόιμο. Στα τέλη του 12ου αιώνα ενοποιήθηκαν και δημιούργησαν το Μαργραβιάτο της Μοραβίας. 

Το Μπρνο έλαβε προνόμια μεγάλης πόλης το 1243 από τον Βεγκέσλαο Α΄ της Βοημίας, πράξη που συνδέθηκε με την μετακίνηση γερμανόφωνων πληθυσμών όπως συνέβαινε συχνά κατά το Μεσαίωνα. Το 1324 η βασίλισσα Ελισάβετ Ριτσέζα θεμελίωσε τη Βασιλική της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Κατά τα μέσα του 14ου αιώνα έγινε ένα από τα κέντρα για τις περιφερειακές συνελεύσεις της Μοραβίας, οι συνεδριάσεις των οποίων εναλλάσσονταν μεταξύ Μπρνο και Όλομοουτς. Αυτά τα περιφερειακά όργανα αρχής λάμβαναν τις αποφάσεις στα πολιτικά, νομικά και οικονομικά ζητήματα. Ήταν επίσης αρμόδια για τη συντήρηση των περιφερειακών αρχείων. 

Κατά τη διάρκεια των Πολέμων των Χουσσιτών έγιναν προσπάθειες κατάληψης του Μπρνο από τους Χουσσίτες (1428, 1430) αλλά απέτυχαν. 

Κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου, το 1643 και το 1645, το Μπρνο ήταν η μόνη πόλη που αντιστάθηκε επιτυχώς στα σουηδικά στρατεύματα, επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία να αναδιατάξει το στρατό της για να αποκρούσει τη σουηδική πίεση.

Το 1742 οι Πρώσοι προσπάθησαν, μάταια, να κατακτήσουν την πόλη υπό την ηγεσία του Φρειδερίκου Β΄. Τον 18ο αιώνα άρχισαν να αναπτύσσονται η βιομηχανία και το εμπόριο. Σύντομα μετά από την βιομηχανική επανάσταση η πόλη έγινε ένα από τα βιομηχανικά κέντρα της Μοραβίας. 

Το 1805 έλαβε χώρα η μάχη του Άουστερλιτς κοντά στην πόλη ενώ ο Ναπολέων Βοναπάρτης έμεινε κάποια βράδια εκεί το διάστημα εκείνο και ξανά το 1809. 

Το 1839 το πρώτο τραίνο έφθασε στο Μπρνο. Μαζί με την ανάπτυξη της βιομηχανίας ήρθε η αύξηση των προαστίων. 

Κατά τη διάρκεια της Πρώτης Δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας (1918-1938) το Μπρνο συνέχισε να αναπτύσσεται. Το Πανεπιστήμιο Μάζαρυκ και το κρατικό οπλοστάσιο (*Československá Statni Zbrojovka Brno*) άνοιξαν το 1919. Οι εκθεσιακοί χώροι του Μπρνο άνοιξαν το 1928 με μια έκθεση του σύγχρονου πολιτισμού. Η πόλη ήταν όχι μόνο κέντρο της βιομηχανίας και του εμπορίου, αλλά και της εκπαίδευσης και του πολιτισμού. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος προκάλεσε σοβαρές ζημίες στο Μπρνο. Κατά τη διάρκεια του ναζιστικού καθεστώτος πολλοί Τσέχοι πολίτες εκτελέσθηκαν. Όλοι οι γερμανόφωνοι κάτοικοι (*Brünner-Deutsche*= Γερμανοί του Μπρυν) αναγκάστηκαν να αφήσουν την πατρίδα τους μετά τον πόλεμο. 

Σύντομα μετά από τον πόλεμο, η κομμουνιστική επανάσταση πραγματοποιήθηκε το 1948 και η κομμουνιστική εποχή τελείωσε το 1989 με τη «Βελούδινη επανάσταση».

  

Ο αστεροειδής **290 Μπρούνα** (*Bruna*), που ανακαλύφθηκε το 1890, πήρε το όνομά του από το Μπρνο.

Διάσημα πρόσωπα
---------------

* Γκέοργκ Γιόζεφ Κάμελ (1661-1706), βοτανολόγος και Ιησουίτης ιεραπόστολος στις Φιλιππίνες.
* Αλέξανδρος Υψηλάντης (1725-1805), κατοίκησε στο Μπρνο μεταξύ του 1788 και του 1791. Σήμερα μια οδός στη γειτονιά του φέρει το όνομά του (*Ypsilantiho*).
* Γκρέγκορ Μέντελ (1822-1884), Αυστριακός μοναχός που διατύπωσε τους νόμους της κληρονομικότητας. Ο πατέρας της Γενετικής.
* Έρνστ Μαχ (1838-1916), φυσικός και φιλόσοφος.
* Μαρία Νερούντα (1840-1920), βιολίστρια.
* Άντολφ Λως (1870-1933), αρχιτέκτονας.
* Φέλιξ Πετύρεκ (1892-1951), Αυστριακός συνθέτης.
* Κουρτ Γκέντελ (1906-1978), φυσικός, μαθηματικός και φιλόσοφος.
* Μίλαν Κούντερα (1929-), συγγραφέας.

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Γερμανικά, Αγγλικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Ιταλικά) *archINFORM*. 1755. Ανακτήθηκε στις 6  Αυγούστου 2018.
2. ↑  *Register of territorial identification, addresses and real estates*. Ανακτήθηκε στις 3  Νοεμβρίου 2022.
3. ↑  «Podruhé žena. Primátorkou Brna se stala Markéta Vaňková z ODS». (Τσεχικά) Česká televize. 20  Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 20  Νοεμβρίου 2018.
4. ↑  en.unesco.org/creative-cities/brno. Ανακτήθηκε στις 10  Ιουνίου 2021.
5. ↑  Τσεχική Στατιστική Υπηρεσία: «Malý lexikon obcí České republiky – 2017». *d:Q56284482*. Τσεχική Στατιστική Υπηρεσία. 15  Δεκεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 28  Αυγούστου 2018.
6. ↑  Τσεχική Στατιστική Υπηρεσία: «Počet obyvatel v obcích – k 1. 1. 2023». (Τσεχικά) *Population in municipalities – 1 January 2023*. Τσεχική Στατιστική Υπηρεσία. Πράγα. 23  Μαΐου 2023. Ανακτήθηκε στις 25  Μαΐου 2023.
7. ↑  *Register of territorial identification, addresses and real estates*. Ανακτήθηκε στις 28  Φεβρουαρίου 2023.
Άποψη τμήματος της οδού Ναντράζνι.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Επίσημος ιστότοπος
* Brno — Basic facts, sights, and hotels
* Moravian Gallery in Brno Αρχειοθετήθηκε 2006-02-11 στο Wayback Machine.
* Official Web site of Villa Tugendhat
* The Brno House of Art
* The Moravian Museum
* Πανεπιστήμιο Masaryk
* Ελληνική κοινότητα Μπρνο (Τσεχικά)

|  |  |
| --- | --- |
| wiktionary logowiktionary logo | Το *Βικιλεξικό* έχει σχετικό λήμμα:  **Μπρνο**  |

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Μπρνο** |

Βιβλιογραφία
------------

* *Παραμονή του πρίγκιπα Αλεξάνδρου Υψηλάντη στο Μπρνο 1788 – 1791*, MUDr. Zdeněk Franc, Μπρνο 2000

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πόλεις της Τσεχίας |
| --- |
|  |
| 
* Γίχλαβα
* Ζλιν
* Κάρβινα
* Κάρλοβι Βάρι
* Κλάντνο
* Κρνοβ
* Μοστ
* Μλάντα Μπόλεσλαβ
* Ντέτσιν
* Λίμπερετς
* Μπρνο
* Όλομοουτς
* Οπάβα
* Οστράβα
* Ούστι ναντ Λάμπεμ
* Παρντούμπιτσε
* Πίλζεν
* Πράγα
* Πρέροβ
* Τσέσκε Μπουντεγιόβιτσε
* Τέπλιτσε
* Τσέσκι Κρούμλοβ
* Φρίντεκ-Μίστεκ
* Χάβιροβ
* Χράντετς Κράλοβε
* Χόμουτοβ
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 144231825
* LCCN: n79042101
* ISNI: 0000 0004 0397 2593
* GND: 4008456-5
* SUDOC: 027300315
* BNF: cb119372372 (data)
* NKC: ge134084

 |

 |