***Ο Μέγας Αλέξανδρος*** είναι μια επική ιστορική δραματική ταινία CinemaScope και Technicolor του 1956 για τη ζωή του Μακεδόνα στρατηγού και βασιλιά Μεγάλου Αλεξάνδρου σε σενάριο, παραγωγή και σκηνοθεσία του Ρόμπερτ Ρόσεν. Γυρισμένο στην Ισπανία, κυκλοφόρησε από την United Artists και πρωταγωνιστεί ο Richard Burton ως Alexander μαζί με ένα μεγάλο καστ. Ο Ιταλός συνθέτης Mario Nascimbene συνέβαλε στην παρτιτούρα της ταινίας .

Οικόπεδο
--------

Ο Έλληνας ρήτορας Δημοσθένης της Αθήνας υποστηρίζει τον πόλεμο για να αντισταθεί στον βασιλιά Φίλιππο Β' της Μακεδονίας και στην σχεδιαζόμενη εισβολή και κατάληψη όλων των πόλεων-κρατών της Ελλάδας .

Ενώ ο Φίλιππος Β' ηγείται μιας εκστρατείας για να καταλάβει την Όλυνθο, πληροφορείται ότι η σύζυγός του Ολυμπιάδα του γέννησε έναν γιο που, όπως ισχυρίζεται, είναι «ένας θεός που γεννήθηκε από θεό». Ο Φίλιππος είναι θυμωμένος γιατί υποψιάζεται ότι η Ολυμπιάδα έχει διαπράξει μοιχεία και ότι δεν ήταν εμποτισμένη από θεό. Ωστόσο, ο στρατηγός Παρμένιος συμβουλεύει τον βασιλιά να αφήσει τον Αλέξανδρο να μεγαλώσει και να τον διαδεχθεί.

Καθώς μεγαλώνει, ο Αλέξανδρος λαμβάνει διδασκαλία ιστορίας, μαθηματικών, λογικής και άλλων μαθημάτων από τον Αριστοτέλη στη Μίεζα. Ο Αλέξανδρος είναι πρόθυμος να κυβερνήσει και λέει στον δάσκαλό του ότι όπως ο Αχιλλέας θα προτιμούσε να έχει μια «μικρή ζωή με δόξα» παρά μια «μακριά ζωή στην αφάνεια». Στη συνέχεια, ο Φίλιππος αποφασίζει να στείλει τον Αλέξανδρο στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας, την Πέλλα, ως αντιβασιλέα για να κυβερνήσει την πόλη ενώ ο Φίλιππος λείπει για πολέμους. Αυτό γίνεται για να αποτραπεί η Ολυμπιάδα να διαδώσει φήμες για τον θάνατο του συζύγου της. Ο Αλέξανδρος χρησιμοποιεί αυτή την ευκαιρία για να κυβερνήσει μόνος του - δεν γίνεται πιόνι ούτε της μητέρας του ούτε του πατέρα του. Αργότερα ο Αλέξανδρος ενώνεται με τον Φίλιππο και πηγαίνουν μαζί σε εκστρατείες κατακτήσεων εναντίον πόλεων όπως η Αθήνα στη μάχη της Χαιρώνειας το 338 π.Χ. Μετά τη νίκη της μάχης, ο Αλέξανδρος απαιτεί να μην φέρει ποτέ καμία ελληνική πόλη-κράτος όπλα εναντίον της Πέλλας και να προμηθεύσει άνδρες, όπλα και πλοία για τον πόλεμο κατά της Περσίας.

Ο Φίλιππος χωρίζει την Ολυμπιάδα, κατηγορώντας την για «απιστία», και παντρεύεται την ανιψιά του Άτταλου Ευρυδίκη, κάνοντάς την έτσι τη νέα βασίλισσα. Αυτή η κίνηση δημιουργεί ένα χάσμα μεταξύ του Αλέξανδρου και του πατέρα του, όχι μόνο επειδή η μητέρα του Αλέξανδρου έχει αποκηρυχτεί, αλλά και επειδή η διαδοχή του κρέμεται από την ισορροπία, καθώς ορισμένοι άνδρες στην αυλή του Φιλίππου τον βλέπουν ως κάθαρμα.

Αφού ο Φίλιππος και η αυλή του κοροϊδεύουν τον Παυσανία, πιστό φίλο του Αλέξανδρου, για τη μεγάλη του αφοσίωση στον Αλέξανδρο, ο Παυσανίας, με την υπονοούμενη ενθάρρυνση της Ολυμπιάδας, δολοφονεί τον Φίλιππο, οπότε ο Αλέξανδρος σκοτώνει τον Παυσανία που και που. Η Ευρυδίκη αυτοκτονεί, ή η δολοφονία της από την Ολυμπιάδα μοιάζει με αυτοκτονία. και η Ολυμπιάδα ρίχνει στη φωτιά τον γιο της Ευρυδίκης από τον Φίλιππο, τον Κάρανο. Σε αυτή τη συγκυρία, ο Αλέξανδρος διεκδικεί την πίστη όλων των Μακεδόνων και παίρνει τους τίτλους του πατέρα του. Λέει στους Μακεδόνες ότι η Συνθήκη της Κορίνθου εξακολουθεί να ισχύει. Ο Μέμνων εξορίζεται επειδή δεν υποσχέθηκε την πίστη του στον Αλέξανδρο.

Ο Αλέξανδρος ξεκινά την αποστολή του για να κατακτήσει ολόκληρη την Ασία. Ο Μέμνων, που βρίσκεται τώρα στην αυλή του Δαρείου Γ', τον συμβουλεύει να υποχωρήσει στρατηγικά και να επιτεθεί στον Αλέξανδρο όταν τελειώσουν οι προμήθειες του. Ωστόσο, οι άρχοντες της Περσίας υποτιμούν το «αγόρι» Αλέξανδρο και αποφασίζουν να τον πολεμήσουν στον ποταμό Γρανικό .

Μετά τη νίκη στο Γρανικό, ο Αλέξανδρος πηγαίνει στη Φρυγία και λύνει την πρόκληση του κόμπου που έδεσε ο βασιλιάς Γορδίας κόβοντάς τον με το σπαθί του.

Πριν από τη μάχη στη Βαβυλώνα, ο Αλέξανδρος δηλώνει ότι η σεληνιακή έκλειψη που κάποιοι από τους άνδρες του νόμιζαν ότι ήταν κακός οιωνός σημαίνει ότι «το περσικό φεγγάρι θα εκλείψει από τον Μακεδονικό Ήλιο» με το οποίο συμφωνεί ο Αρίστανδρος ο μάντης. Αφού νικήθηκε, ο Δαρείος Γ' καταφεύγει στις Πύλες της Κασπίας για να φτιάξει έναν νέο στρατό, αλλά οι απογοητευμένοι διοικητές του τον σκοτώνουν. Στη διαθήκη του, ο Δαρείος λέει στον Αλέξανδρο, «Πάρε την κόρη μου, Ρωξάνη, για γυναίκα σου...για να γίνουν οι κόσμοι μας ένας». Τότε ο Αλέξανδρος διατάζει τους Πέρσες άρχοντες που είχαν διαπράξει αυτοκτονία να καρφωθούν σε πασσάλους για προδοσία του βασιλιά τους.

Σε ένα μεθυσμένο γλέντι στη Βαβυλώνα, ο Αλέξανδρος δηλώνει, «Είμαι ο γιος του Θεού» ( Δίας ) και «ο κόσμος είναι το κτήμα μου...Θα βαδίσουμε μέχρι το τέλος του κόσμου». Στην Αθήνα ακούγεται η είδηση ότι ο Αλέξανδρος βρίσκεται στην Ινδία και κατακτά εκεί, οπότε ο Αισχίνης διακηρύσσει: «Πέρασε τους θεούς».

Ο Αλέξανδρος παίρνει στα σοβαρά την ιδιότητά του, η αλαζονεία και η παράνοιά του αυξάνονται σε ασταθείς διαστάσεις, αλλά οι κατακτήσεις του τολμηρού νεαρού ηγέτη τελειώνουν αφού σκοτώνει τον στενό του φίλο, τον Κλείτο, με το δόρυ του μετά από μια μεθυσμένη διαφωνία. Θλιμμένος και ταπεινωμένος, ο Αλέξανδρος επιστρέφει στη Βαβυλώνα από την Ινδία, χάνοντας πολλούς από τους άντρες του στη διαδικασία. Παντρεύεται τη Ρωξάνη στα Σούσα, αλλά αρρωσταίνει αμέσως μετά και ζητά να ρίξουν το πτώμα του στον Ευφράτη για να εξαφανιστεί, έτσι ώστε οι άνθρωποι να νομίζουν ότι το σώμα του πήγε πίσω στους θεούς. Όταν ρωτήθηκε στο νεκροκρέβατό του σε ποιον θα αφήσει την αυτοκρατορία του, ο Αλέξανδρος ψιθυρίζει: «Στον πιο δυνατό».

Παραγωγή
--------

Ο Τσάρλτον Χέστον έλαβε πρόταση για τον ρόλο του Αλέξανδρου, αλλά τον απέρριψε, δηλώνοντας «Ο Αλέξανδρος είναι ο πιο εύκολος τύπος εικόνας που μπορείς να κάνεις άσχημα».  Ο Ρίτσαρντ Μπάρτον είχε προσπαθήσει προηγουμένως να παίξει τον Ήφαιστο στο *Adventure Story* του Terence Rattigan, αλλά απολύθηκε.  Αργότερα έπαιξε τον Μάρκο Αντώνιο στο ιστορικό έπος *Κλεοπάτρα*.  Ο Μπάρι Τζόουνς αρχικά αρνήθηκε τον ρόλο του Αριστοτέλη τέσσερις φορές, αλλά δέχτηκε την πέμπτη φορά αφού πρότεινε τον δικό του μισθό. 

Ο Ρόμπερτ Ρόσεν ξεκίνησε να εργάζεται για την ταινία το 1952.   Η ταινία γυρίστηκε στην Ισπανία για 110 ημέρες από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο του 1955,   χρησιμοποιώντας Technicolor και CinemaScope.  Ο Rossen σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει το VistaVision και χρησιμοποίησε Βρετανούς ηθοποιούς για δοκιμαστικά πλάνα.  Η ταινία γυρίστηκε στο Sevilla Studio στη Μαδρίτη. Το El Molar χρησιμοποιήθηκε για να απεικονίσει την Πέλλα, το El Vellón χρησιμοποιήθηκε για την Περσέπολη και την Αθήνα και οι μάχες του Αλέξανδρου γυρίστηκαν στο ισπανικό Μαρόκο. Η σκηνή που απεικονίζει τη Μάχη της Χαιρώνειας και τη Μάχη της Γαουγκάμελα γυρίστηκε χρησιμοποιώντας τη Sierra de Guadarrama   και η Μάχη του Γρανικού γυρίστηκε στον ποταμό Jarama  Η ταινία κόστισε 4 εκατομμύρια δολάρια. 

Τα σκηνικά σχεδίασε ο André Andrejew και τα κοστούμια σχεδίασε ο David Ffolkes.  Για την ταινία κατασκευάστηκαν 11.000 κοστούμια και μια σεκάνς μάχης είχε 6.500 δόρατα, 4.000 ασπίδες, 430 άλογα και 42 άρματα.   Τα κοστούμια του Μπάρτον κοστίζουν 87.500 δολάρια.  5.000 έξτρα χρησιμοποιήθηκαν για την ταινία και 1.000 άλογα ιππικού δανείστηκαν από τον ισπανικό στρατό.  Το soundtrack της ταινίας έγινε στη Ρώμη. 

Ο πρίγκιπας Πέτρος της Ελλάδας και της Δανίας υπηρέτησε ως ιστορικός σύμβουλος για την ταινία.   Η ταινία έχει πολλαπλές ιστορικές ανακρίβειες. Η χρήση του sigma στους τίτλους έναρξης του δημιουργεί *τον Alsxander the Grsat* και τα ονόματα των τοποθεσιών στους χάρτες της ταινίας είναι στα λατινικά. Η πανοπλία του Αλέξανδρου είναι εμπνευσμένη από μεταγενέστερη ρωμαϊκή πανοπλία.  Ο Αλέξανδρος απεικονίζεται επίσης ως αποκλειστικά ετεροφυλόφιλος.  Ο Μέμνων απεικονίστηκε ως Αθηναίος και όχι ως Ρόδιος και η Ρωξάνη ως κόρη του Δαρείου και όχι ως Οξυάρτης.  Ο ιστορικός Ρόμπιν Λέιν Φοξ, ο οποίος εργάστηκε για *τον Αλέξανδρο* του Όλιβερ Στόουν, άσκησε κριτική στην ταινία.

Ελευθέρωση
----------

Ο Ντέιβιντ Μπάλαρντ, που είχε ύψος επτά πόδια και επτά ίντσες, ντύθηκε Αλέξανδρος για να διαφημίσει την ταινία.  Η United Artists ξόδεψε 1 εκατομμύριο δολάρια για τη διαφήμιση της ταινίας, με 251.000 δολάρια να δαπανώνται σε διαφημίσεις σε περιοδικά και εφημερίδες. Στο *Life* βγήκαν 13 σελίδες για να διαφημιστεί η ταινία και εκδόθηκε μια προσαρμογή κόμικ.    

Η United Artists αναζήτησε ένα box office 20 εκατομμυρίων δολαρίων και χρειάστηκαν 7 εκατομμύρια δολάρια για να ξεπεράσει το ισοζύγιο.   *Ο Μέγας Αλέξανδρος* αντικατέστησε *το Carousel* ως την ταινία με τις υψηλότερες εισπράξεις στους κινηματογράφους για μια εβδομάδα τον Απρίλιο του 1956, πριν πέσει στη δεύτερη θέση πίσω από *το Carousel* την επόμενη εβδομάδα.  Η ταινία κέρδισε 2,5 εκατομμύρια δολάρια μέχρι το τέλος του 1956, καθιστώντας την την 32η ταινία με τις υψηλότερες εισπράξεις εκείνης της χρονιάς. 

Η National Legion of Decency ανέφερε ότι η ταινία ήταν «ηθικά απαράδεκτη για τη γενική προστασία».

Ρεσεψιόν
--------

Ο AH Weiler των *New York Times* έγραψε ότι παρά τη διάρκεια της ταινίας «οι στιγμές της πλήξης είναι σπάνιες» και ότι οι σκηνές μάχης «κάνουν ένα πολύχρωμο και βροντερό σόου». Πρόσθεσε: «Ως Αλέξανδρος, ο Ρίτσαρντ Μπάρτον συνεισφέρει σε μια σοβαρή και παθιασμένη απεικόνιση ενός ανθρώπου που εμπνέεται αλλά εξακολουθεί να απωθεί από τον πατέρα του».  Ο William Brogdon του *Variety* έγραψε ότι η ταινία είχε κάποιες «μακριές, βαρετές τεντώσεις» αλλά «ο Rossen φτάνει σε ύψη που γεμίζουν την οθόνη με τις μάχες του, παρεμποδίζοντας την αναμορφική αναλογία 2,55-1 στα ίδια της τα άκρα με σκηνή μετά από σκηνή μάζας πόλεμος."  Στη συγγραφή του για την πρεμιέρα του Λος Άντζελες, ο Edwin Schallert δήλωσε: «Το αρχικό κοινό είχε την ευκαιρία να δει μερικές πολύ δυνατές ατομικές ερμηνείες από τους Burton, March και άλλους και να παρακολουθήσει μερικές συντριπτικά μεγάλες και θεαματικές μάχες και σκηνές πλήθους Ωστόσο, ως ένα κομμάτι αφήγησης, ιστορικής ή άλλης ιστορίας, που περιστρέφεται κυρίως γύρω από τον χαρακτήρα του τίτλου ως μεγάλος κατακτητής για την Ελλάδα, η ταινία φαινόταν να τρέχει σε μια ντουζίνα διαφορετικές κατευθύνσεις σχεδόν σε κάθε στάδιο." 

Ο Richard L. Coe της *Washington Post* έγραψε ότι η ταινία "είναι, για μια ταινία, τόσο αξιοσημείωτα πιστή στο ιστορικό γεγονός που είναι περισσότερο κρίμα που, ως ταινία, είναι τόσο βαρετή... Τέτοια είναι η δύναμη του λεπτομερούς εικόνες που η επανάληψη σκηνών μάχης, αποχωρήσεων, ομιλιών και ίντριγκας γίνεται απλώς ιλιγγιωδώς άνευ νοήματος».  *Οι Harrison's Reports* έγραψαν: «Όμορφα φωτογραφημένη σε CinemaScope και Technicolor, είναι χωρίς αμφιβολία μία από τις πιο πολυτελώς τοποθετημένες φωτογραφίες που έχουν δημιουργηθεί ποτέ, ένα υπέροχο έπος που γεμίζει τα μάτια με εύρος και μεγαλοπρέπεια που αξίζει μόνο την τιμή της εισόδου στο βλέπω."  Ο Τζον ΜακΚάρτεν του *New Yorker* έγραψε ότι «αν και η φωτογραφία έχει πολλά ενδιαφέροντα καλλιστεία, δεν προσφέρει αρκετό δράμα για να κρατήσει την προσοχή του καθενός σε όλη της τη διάρκεια — θέμα δυόμιση ωρών. Πάρα πολύ εκείνος ο χρόνος αναλώνεται στη λεπτομέρεια της δυστυχισμένης νεολαίας του Μακεδόνα». *Το Monthly Film Bulletin* έγραψε, «Η πεποίθηση εξαφανίζεται σημαντικά εδώ από την άρνηση του Rossen, παρά τις προφανώς σοβαρές προθέσεις, να παρουσιάσει τον χαρακτήρα με όρους πολύ πιο πειστικούς από αυτούς της ιστορίας των κόμικς... αλλά το γενικά πεζό στυλ και η προσέγγιση της παραγωγής μειώνουν τελικά *τον Μέγα Αλέξανδρο* σε ένα καλοπροαίρετο ιστορικό τζαμπορέ, παρατεταμένο και κατά διαστήματα αρκετά απολαυστικό».

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Gibson eyes Alexander». *The Age*. June 5, 2002. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 19, 2023. .
2. ↑  Munn 2008, σελ. 49.
3. 1 2  Nisbet 2008, σελ. 91.
4. ↑  «Aristotle at Any Price». *The Boston Globe*: σελ. 48. April 3, 1956. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 21, 2023. .
5. 1 2  «Spaniards Make Like Greeks In 'Alexander the Great' Epic». *Oakland Tribune*: σελ. 46. July 7, 1955. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 18, 2023. .
6. 1 2 3  «'Alexander the Great' Director Says His Epic Has Spectacle Plus History». *Pasadena Independent*: σελ. 3. January 26, 1955. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 18, 2023. .
7. ↑  Munn 2008, σελ. 94.
8. 1 2  Life Volume 39 Issue 20 1955, σελ. 82.
9. ↑  Nisbet 2008, σελ. 92.
10. ↑  Variety Volume 196 Issue 12 1954, σελ. 7.
11. ↑  Solomon 2001, σελ. 43.
12. ↑  Variety Volume 201 Issue 3 1955, σελ. 4.
13. ↑  Motion Picture Exhibitor Volume 55 Issue 16 1956, σελ. 32-33.
14. ↑  «Colossal! Stupendous! and Big, Too». *Evening Star*: σελ. C7. January 27, 1956. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 19, 2023. .
15. ↑  «'Alexander' Fights Last Battle». *Fort Worth Star-Telegram*: σελ. 6. August 26, 1955. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 18, 2023. .
16. ↑  «Rossen Found Spain Ideal Film Location». *Evening Star*: σελ. E1. February 26, 1956. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 19, 2023. .
17. ↑  «Prince Peter». *Birmingham Mail*: σελ. 6. February 18, 1955. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 18, 2023. .
18. ↑  Nisbet 2008, σελ. 96-97.
19. ↑  Nisbet 2008, σελ. 123.
20. ↑  «Alexander - The Greatest». *The Baltimore Sun*: σελ. 10. April 2, 1956. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 21, 2023. .
21. ↑  «Alexander restores historian's faith in filmmaking». *Grande Prairie Daily Herald-Tribune*: σελ. 21. November 26, 2004. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 25, 2023. .
22. ↑  «Colossal! Stupendous! and Big, Too». *The Boston Globe*: σελ. 11. January 11, 1956. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις May 19, 2023. .
23. 1 2  Variety Volume 196 Issue 12 1954, σελ. 4.
24. 1 2  Variety Volume 201 Issue 11 1956, σελ. 5.
25. ↑  Motion Picture Herald Volume 203 Issue 2 1956, σελ. 43.
26. ↑  Motion Picture Exhibitor Volume 55 Issue 16 1956, σελ. 33.
27. ↑  Variety Volume 202 Issue 6 1956, σελ. 6.
28. ↑  Variety Volume 205 Issue 5 1957, σελ. 4.
29. ↑  Motion Picture Herald Volume 203 Issue 3 1956, σελ. 31.
30. ↑  Weiler, A. H. (March 29, 1956). «Screen: A Saga of Ancient Titans». *The New York Times*: σελ. 23. .
31. ↑  Brogdon, William (April 4, 1956). «Film Reviews: Alexander the Great». *Variety*: σελ. 6, 16. .
32. ↑  Coe, Richard L. (March 31, 1956). «Real History in 'Alexander». *The Washington Post*: σελ. 43.
33. ↑  «'Alexander the Great' with Richard Burton, Fredric March and Claire Bloom». *Harrison's Reports*: σελ. 51. March 31, 1956. .
34. ↑  «Alexander the Great». *The Monthly Film Bulletin* **23** (268): 55. May 1956.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* *Αυτή η σελίδα δεν έχει συνδέσμους στα Wikidata*

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Τέχνη
* Πύλη:Κινηματογράφος
 |

 |