Ο **Δημήτριος** **Δανιήλ Φιλιππίδης** (Μηλιές Πηλίου, περί το 1750 – Βεσσαραβία Μολδαβίας, 1832) ήταν Έλληνας λόγιος κληρικός, ο οποίος συγκαταλέγεται ανάμεσα στις κύριες προσωπικότητες του νεοελληνικού διαφωτισμού.

Βιογραφία
---------

Εξώφυλλο του έργου *Γεωγραφία Νεωτερική*, το οποίο ο Φιλιππίδης συνέγραψε με τον Γρηγόριο Κωνσταντά, 1791
Αναμνηστική επιγραφή του 2004 στη ρουμανική και ελληνική γλώσσα, στο σπίτι όπου ζούσε ο Φιλιππίδης και στην οποία αναφέρεται ως Δημήτριος Δανιήλ Φιλιππίδης
Ο Φιλιππίδης προέρχονταν από ευκατάστατη οικογένεια των Μηλεών Πηλίου με καταγωγή από την Εύβοια. Από την πλευρά του πατέρα του, Φιλίππου Αργυρίου, ήταν εξάδελφος του Άνθιμου Γαζή, ενώ από την πλευρά της μητέρας του, Αλεξάνδρας Παπαθεοδώρου, ήταν εξάδελφος του Γρηγορίου Κωνσταντά. Τα πρώτα του γράμματα τα έμαθε στο χωριό του κοντά στον ιερέα Άνθιμο Παπαπανταζή. Σε πολύ νεαρή ηλικία χειροτονήθηκε ιερομόναχος και κατόπιν συνέχισε τις σπουδές του στο Άγιο Όρος (Αθωνιάδα Σχολή), στη Χίο και το Βουκουρέστι. Το 1774 εγκαταστάθηκε στο Ιάσιο για να διδάξει ελληνικά και άλλα μαθήματα στην εκεί Αυθεντική Σχολή.

Το 1790 ήρθε σε επαφή με τον κύκλο των διαφωτιστών του Δημητρίου Καταρτζή. Μαζί με τον εξάδελφό του Γρηγόριο Κωνσταντά ξεκίνησε τη συγγραφή της *Γεωγραφίας Νεωτερικής*, ο πρώτος τόμος της οποίας κυκλοφόρησε στη Βιέννη το 1791. Από το 1790 μέχρι το 1794 έζησε στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε μαθήματα μαθηματικών και φυσικών επιστημών. Το 1794 επέστρεψε στις Μηλιές και κατόπιν πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, σε μία πυρκαγιά, έχασε όλα του τα υπάρχοντα, μεταξύ των οποίων και το χειρόγραφο για τον δεύτερο τόμο της *Γεωγραφίας Νεωτερικής*, με αποτέλεσμα το έργο αυτό να μείνει ανολοκλήρωτο.

Το 1796 πήγε ξανά στο Ιάσιο για να εργαστεί πρώτα ως οικοδιδάσκαλος πλουσίων ελληνοπαίδων και, από το 1803, ως διδάσκαλος μαθηματικών, φυσικής και χημείας στην τοπική Ηγεμονική Σχολή. Το 1805 κλονίστηκε η υγεία του και έτσι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ηγεμονική Σχολή και να επιστρέψει στην παράδοση μαθημάτων κατ' οίκον σε παιδιά πλουσίων ελληνικών οικογενειών.

Από το 1810 έως το 1818, επισκέφθηκε διάφορες μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις: Παρίσι, Στρασβούργο, Μόναχο, Βιέννη και Λειψία, όπου έζησε για δύο χρόνια. Κατά την περίοδο αυτή, ο Φιλιππίδης έγραψε την *Ιστορία της Ρουμουνίας* (sic) (Λειψία, 1816), το *Γεωγραφικόν της Ρουμουνίας* (Λειψία, 1816) και την *Απόπειρα Αναλύσεως του Νοουμένου* (Λειψία, 1817). Μετέφρασε επίσης έξι επιστημονικά συγγράμματα στα ελληνικά, εκ των οποίων τα δύο δεν εκδόθηκαν ποτέ. 

Από τη Λειψία επέστρεψε στο Ιάσιο για να βοηθήσει στο στήσιμο της Σχολής των Μηλεών και να μυηθεί και στη Φιλική Εταιρεία (1819). Ο Φιλιππίδης κληροδότησε όλη του την περιουσία στη Σχολή των Μηλεών, αλλά ο ίδιος δεν μπόρεσε να τη δει από κοντά, γιατί, με την έκρηξη της Επανάστασης του 1821, η Σχολή διέκοψε τη λειτουργία της. Εξαιτίας των γεγονότων, ο Φιλιππίδης δεν μπόρεσε ποτέ να επιστρέψει στον ελλαδικό χώρο και άφησε την τελευταία του πνοή στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες (1832).

Το έργο του Φιλιππίδη διακρίνεται για τον πρωτοποριακό για την εποχή του χαρακτήρα, που εκφράζεται με τη χρήση της δημοτικής και τον παραμερισμό των στείρων μεθόδων απομνημόνευσης. Τα ενδιαφέροντά του δεν περιορίζονταν στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, αλλά έφταναν μέχρι τη φιλοσοφία. Μάλιστα από το 1820 και μετά ασχολήθηκε με τον γερμανικό ιδεαλισμό και τον Καντ, έργα του οποίου σχολίασε εκτενώς.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb14533074g. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
2. ↑  Ανακτήθηκε στις 24  Ιουνίου 2019.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι και κύρια πηγή
-----------------------------------

* Ε. Αμυγδαλάκη και Α. Παρασκευοπούλου, «Φιλιππίδης Δανιήλ» — Βιογραφικό σημείωμα από την ψηφιακή βιβλιοθήκη *Ελληνομνήμων*.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Νεοελληνικός Διαφωτισμός |
| --- |
|  |
| Δημοσιεύσεις | 
* *Γεωγραφία νεωτερική*
* *Ελληνική Νομαρχία*
* *Εφημερίς*
* *Ερμής ο Λόγιος*
* *Χάρτα του Ρήγα*
* *Καλλιόπη*
 | Ερμής ο Λόγιος (εξώφυλλο) |
|  |
| Ακαδημίες | 
* Στην **Οθωμανική Αυτοκρατορία:** Αθωνιάδα Ακαδημία
* Ακαδημία Κυδωνιών
* Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης
* Καπλάνειος Σχολή
* Μαρούτσιος Σχολή
* Νέα Ακαδημία Μοσχοπόλεως
* Μεγάλη του Γένους Σχολή
* Φιλολογικό Γυμνάσιο Σμύρνης

* Στη **διασπορά:** Φλαγγινιανό φροντιστήριο
* Αυθεντική Ακαδημία Βουκουρεστίου
* Αυθεντική Ακαδημία Ιασίου
 |
|  |
| Εκπρόσωποι | 
* Μεθόδιος Ανθρακίτης
* Νεόφυτος Δούκας
* Θεόκλητος Φαρμακίδης
* Ρήγας Βελεστινλής
* Άνθιμος Γαζής
* Θεόφιλος Καΐρης
* Δημήτριος Καταρτζής
* Θεόδωρος Καβαλιώτης
* Κωνσταντίνος Κούμας
* Γρηγόριος Κωνσταντάς
* Μηνάς Μηνωίδης
* Αδαμάντιος Κοραής
* Βενιαμίν Λέσβιος
* Ιώσηπος Μοισιόδακας
* Δανιήλ Φιλιππίδης
* Αθανάσιος Ψαλίδας
* Αθανάσιος Σταγειρίτης
* Νικηφόρος Θεοτόκης
* Ευγένιος Βούλγαρης
 |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 61783801
* LCCN: n86027624
* ISNI: 0000 0000 0122 0743
* GND: 142974862
* SUDOC: 157811786
* BNF: cb14533074g (data)

 |

 |