Το θωρηκτό *Roma* (1940)
Τη δεκαετία του 1890 το Ιταλικό Βασιλικό Ναυτικό (Regia Marina) ξεκίνησε τη ναυπήγηση σύγχρονων θωρηκτών. Τα πρώτα σκάφη ήταν μικρά σε μέγεθος, είχαν ελαφριά θωράκιση και ήταν ταχύτερα από τα σύγχρονα τους σε άλλες ναυτικές δυνάμεις. Αρχικά αναπτύχθηκαν δύο πλοία της κλάσης *Ammiraglio di Saint Bon*, τα οποία είχαν αρκετά μειονεκτήματα εξ αιτίας οικονομικών και άλλων περιορισμών. Ακολούθησαν δύο θωρηκτά κλάσης *Regina Margherita*, που ήταν μεγαλύτερα και σχεδιασμένα ειδικά για να αντιμετωπίσουν τα Αυστροουγρικά θωρηκτά της κλάσης *Habsburg*. Σχεδιαστής της επόμενης γενιάς σκαφών (*Regina Elena*) ήταν ο Βιτόριο Κουνιμπέρτι (Vittorio Cuniberti). Αυτά ήταν τα ταχύτερα θωρηκτά στον κόσμο όταν ναυπηγήθηκαν. Όλα τα προαναφερθέντα σκάφη συμμετείχαν στις επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια του Ιταλοτουρκικού πολέμου του 1911-12, πραγματοποιώντας κυρίως αποστολές υποστήριξης των χερσαίων δυνάμεων, αφού το Οθωμανικό Ναυτικό παρέμεινε καθηλωμένο στους λιμένες του στο μεγαλύτερο μέρος της σύρραξης.

Η ολοκλήρωση του περίφημου βρετανικού θωρηκτού HMS *Dreadnaught* άλλαξε εκ βάθρων τα δεδομένα στον σχεδιασμό των θωρηκτών, καθιστώντας όλα τα προγενέστερα πλοία παρωχημένα. Αποφασίστηκε η ναυπήγηση σκαφών με αντίστοιχες δυνατότητες και αποτέλεσμα της όλης διαδικασίας ήταν το *Dante Alighieri*, το οποίο σχεδίασε ο υποναύαρχος Εντοάρντο Μασντέα (Edoardo Masdea). Ακολούθησαν πέντε παρόμοια σκάφη μικρότερων διαστάσεων, τρία κλάσης *Conte di Cavour* και δύο κλάσης *Andrea Doria*. Τα έξι dreadnought αποτέλεσαν τον πυρήνα του ιταλικού στόλου στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, διότι η κατασκευή τεσσάρων σκαφών κλάσης Francesco Caracciolo ακυρώθηκε. Κύριος αντίπαλος του ιταλικού στόλου ήταν ο αυστροουγγρικός. Και οι δύο ναυτικές δυνάμεις απέφυγαν τη σύγκρουση, υιοθετώντας τακτική προστασίας των κύριων μονάδων επιφανείας τους. Οι βασικές μονάδες του ιταλικού ναυτικού δεν ενεπλάκησαν σε ναυμαχίες στη διάρκεια της σύρραξης, παραμένοντας τον περισσότερο καιρό στις βάσεις τους. Παρόλα αυτά το *Leonardo da Vinci* καταστράφηκε τον Αύγουστο του 1916, το *Benedetto Brin* χάθηκε εξ αιτίας έκρηξης τον Σεπτέμβριο του 1915 και το αδελφό του πλοίο βυθίστηκε από γερμανική νάρκη τον Δεκέμβριο του 1916. Τα εναπομείναντα πλοία των κλάσεων *Ammiraglio di Saint Bon* και *Regina Elena* διαλύθηκαν για σκραπ αμέσως μετά το τέλος του πολέμου.

Στον Μεσοπόλεμο η ανάπτυξη του ιταλικού ναυτικού, όπως και των υπολοίπων σημαντικών ναυτικών δυνάμεων του πλανήτη, περιορίστηκε σημαντικά από τη Συνθήκη της Ουάσιγκτον, βάσει της οποίας η Ιταλία θα μπορούσε να έχει στόλο ισοδύναμο με τον γαλλικό. Επιτρέπονταν η ναυπήγηση θωρηκτών με εκτόπισμα που δεν θα ξεπερνούσε αθροιστικά τους 70.000 LT. Οι Ιταλοί δεν κατασκεύασαν καινούργια θωρηκτά τη δεκαετία του 1920 εξαιτίας οικονομικών δυσκολιών καθώς και για να αποφύγουν πιθανή κούρσα εξοπλισμών με τους Γάλλους. Λόγω της δυσχερούς οικονομικής τους θέσης, αποφασίστηκε το 1928 η διάλυση του *Dante Alighieri*. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 αποφασίστηκε η ενίσχυση της δύναμης των θωρηκτών, με το όλο πρόγραμμα να οδηγεί στα σκάφη κλάσης Littorio. Δύο εξ αυτών, το *Littorio* και το *Vittorio Veneto* ολοκληρώθηκαν στις αρχές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και γνώρισαν σημαντική πολεμική δράση. Το τρίτο πλοίο, το *Roma* ολοκληρώθηκε το 1942 αλλά βυθίστηκε το επόμενο έτος από γερμανική τηλεκατευθυνόμενη βόμβα, ενώ το τέταρτο -το *Impero*- παρέμεινε ημιτελές και βυθίστηκε από αμερικανικά βομβαρδιστικά. Από τα έξι σκάφη που διέθετε η χώρα στην αρχή της σύρραξης, μόνο τα δύο της κλάσης *Andrea Doria* παρέμειναν σε υπηρεσία μεταπολεμικά. Τα Littorio και Vittorio Veneto διαλύθηκαν αμέσως μετά το τέλος του πολέμου για σκραπ. Την ίδια μοίρα είχε και το *Conte di Cavour*. Ενώ το *Giulio Cesare* δόθηκε στην ΕΣΣΔ ως πολεμική αποζημίωση.

*Ammiraglio di Saint Bon*
-------------------------

Κύριο λήμμα: Θωρηκτό κλάσης Ammiraglio di Saint Bon
Τα δύο πλοία αυτής της κλάσης ήταν τα πρώτα σύγχρονα ιταλικά θωρηκτά. Ήταν μικρότερα από αντίστοιχα σκάφη άλλων στόλων εξαιτίας των περιορισμών που έθεσε η ιταλική κυβέρνηση και της αναποφασιστικότητας των σχεδιαστών σχετικά με τα χαρακτηριστικά που θα έπρεπε να έχουν. Επικεφαλής της σχεδιαστικής ομάδος ήταν ο ναύαρχος Simone di Pacoret Saint Bon, προς τιμήν του οποίου ονομάστηκε το πρώτο θωρηκτό, καθώς και ο Μπενεντέτο Μπριν (Benedetto Brin). Τα συγκεκριμένα πλοία δεν ήταν επιτυχημένα διότι δεν ήταν αρκετά ισχυρά ώστε να μπορούν να αντιπαρατεθούν επί ίσοις όροις με άλλα θωρηκτά, ούτε αρκετά γρήγορα ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν τα εχθρικά καταδρομικά.

Και τα δύο συμμετείχαν στις πολεμικές επιχειρήσεις κατά τον Ιταλοτουρκικό πόλεμο του 1911-12. Υποστήριξαν τα φίλια χερσαία τμήματα στη Βόρεια Αφρική και τη Ρόδο, αλλά δεν αντιμετώπισαν μονάδες του Οθωμανικού Ναυτικού. Όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος αξιοποιήθηκαν ως στατικές μονάδες για την προστασία λιμένων, παραμένοντας στη Βενετία για όλη τη διάρκειά του. Μετά το τέλος της σύρραξης διαλύθηκαν για σκραπ.

| Πλοίο | Κύριος οπλισμός | Θωράκιση | Εκτόπισμα | Ισχύς καιμέγιστη ταχύτητα πλεύσης | Υπηρεσία |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Έναρξηναυπήγησης | Ένταξη σευπηρεσία | Κατάληξη |
| *Ammiraglio di Saint Bon* | 4 πυροβόλα των 254 mm (10 in) | 249 mm | 10.531 t (10.365 LT) | 14.000 ihp18 kn | 18 Ιουλίου 1893 | 24 Μαΐου 1901 | Διαλύθηκε το 1920 |
| *Emanuele Filiberto* | 9.940 t (9,783 LT) | 5 Οκτωβρίου 1893 | 16 Απριλίου 1902 | Διαλύθηκε το 1920 |

*Regina Margherita*
-------------------

Κύριο λήμμα: Θωρηκτό κλάσης Regina Margherita
Τα αρνητικά αποτελέσματα με την προηγούμενη κλάση οδήγησαν τη σχεδιαστική ομάδα, με επικεφαλής τον Μπριν, στην ανάπτυξη μεγαλύτερων πλοίων που θα ήταν ικανά να αντιμετωπίσουν τα αντίστοιχα αντίπαλα τους. Η νέα κλάση σχεδιάστηκε με στόχο την αντιμετώπιση των θωρηκτών κλάσης *Habsburg* που ανέπτυσσε τότε το Αυστροουγγρικό Ναυτικό. Όπως και άλλες κύριες μονάδες επιφανείας ιταλικής σχεδίασης, δεν είχαν ιδιαίτερα βαριά θωράκιση προκειμένου να διασφαλισθεί ότι θα ήταν γρήγορα. Ο Μπριν απεβίωσε κατά τη διάρκεια της ναυπήγησης και αποφασίστηκε το δεύτερο σκάφος της κλάσης να ονομαστεί προς τιμήν του.

Τα πλοία συμμετείχαν στον Ιταλοτουρκικό πόλεμο. Το *Benedetto Brin* συμμετείχε στην επίθεση στην Τρίπολη το 1911 ενώ και τα δύο έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις για την κατάληψη της Ρόδου και των Δωδεκανήσων. Όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ήδη παρωχημένα και έτσι αξιοποιήθηκαν σαν εκπαιδευτικά πλοία. Και τα δύο βυθίστηκαν: το *Benedetto Brin* από έκρηξη τον Σεπτέμβριο του 1915 και το *Regina Margherita* από γερμανική νάρκη τον Δεκέμβριο του 1916.

| Πλοίο | Κύριος οπλισμός | Θωράκιση | Εκτόπισμα | Ισχύς καιμέγιστη ταχύτητα πλεύσης | Υπηρεσία |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Έναρξηναυπήγησης | Ένταξη σευπηρεσία | Κατάληξη |
| *Regina Margherita* | 4 πυροβόλα των 305 mm (12 in) | 152 mm | 14.093 t (13,870 LT) | 20.000 ihp20 kn | 20 Νοεμβρίου 1898 | 14 Απριλίου 1904 | Βυθίστηκε το 1916 |
| *Benedetto Brin* | 14.737 t (14.504 LT) | 30 Ιανουαρίου 1899 | 1η Σεπτεμβρίου 1905 | Καταστράφηκε το 1915 |

*Regina Elena*
--------------

Κύριο λήμμα: Θωρηκτό κλάσης Regina Elena
Αυτά ήταν τα τελευταία ιταλικά θωρηκτά πριν την έλευση των dreadnaught. Αρχισχεδιαστής ήταν ο Βιτόριο Κουνιμπέρτι (Vittorio Cuniberti), ο οποίος ανέπτυξε επίσης τα πρώτα ιταλικά dreadnaught. Όταν ναυπηγήθηκαν τα σκάφη αυτής της κλάσης ήταν τα ταχύτερα θωρηκτά στον κόσμο, όντας ταχύτερα ακόμα και από το περίφημο HMS Dreadnaught. Και τα τέσσερα αξιοποιήθηκαν στον Ιταλοτουρκικό πόλεμο. Στον Πρώτο Παγκόσμιο δεν συμμετείχαν σε πολεμικές επιχειρήσεις, παραμένοντας το μεγαλύτερο διάστημα της σύρραξης στο Μπρίντεζι, τον Τάραντα και την Αυλώνα. Μέχρι τα 19127 όλα είχαν διαλυθεί για σκραπ.

| Πλοίο | Κύριος οπλισμός | Θωράκιση | Εκτόπισμα | Ισχύς καιμέγιστη ταχύτητα πλεύσης | Υπηρεσία |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Έναρξηναυπήγησης | Ένταξη σευπηρεσία | Κατάληξη |
| *Regina Elena* | δύο πυροβόλα των 12 in | 9,8 in | 13.914 t (13.694 LT) | 20.000 ihp22 kn | 27 Μαρτίου 1901 | 11 Σεπτεμβρίου 1907 | Διαλύθηκε το 1923 |
| *Vittorio Emanuele* | 18 Σεπτεμβρίου 1901 | 1η Αυγούστου 1908 | Διαλύθηκε το 1923 |
| *Roma* | 20 Σεπτεμβρίου 1903 | 17 Δεκεμβρίου 1908 | Διαλύθηκε το 1927 |
| *Napoli* | 21 Οκτωβρίου 1903 | 1η Σεπτεμβρίου 1908 | Διαλύθηκε το 1926 |

*Dante Alighieri*
-----------------

Κύριο λήμμα: Dante Alighieri (θωρηκτό)
Το *Dante Alighieri* ήταν το πρώτο ιταλικό dreadnought, σχεδίασης του υποναυάρχου Εντοάρντο Μασντέα (Edoardo Masdea). Διέθετε δώδεκα πυροβόλα των 12 ιντσών τοποθετημένα ανά τρία σε τέσσερις πύργους. Εν αντιθέσει με τα πρώτα βρετανικά dreadnought που μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μέχρι οκτώ κύρια πυροβόλα ταυτόχρονα, το *Dante Alighieri* μπορούσε να βάλει ομοβροντίες και με τα δώδεκα όπλα του.

Όταν ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ναυαρχίδα της 1ης Μοίρας Μάχης με βάση τον Τάραντα. Δεν συμμετείχε σε πολεμικές επιχειρήσεις. Το 1928 διαλύθηκε για σκραπ.

| Πλοίο | Κύριος οπλισμός | Θωράκιση | Εκτόπισμα | Ισχύς καιμέγιστη ταχύτητα πλεύσης | Υπηρεσία |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Έναρξηναυπήγησης | Ένταξη σευπηρεσία | Κατάληξη |
| *Dante Alighieri* | 12 πυροβόλα των 12 in | 10 in | 21.600 t21.259 LT | 32.190 shp22,83 kn | 6 Ιουνίου 1909 | 15 Ιανουαρίου 1913 | Διαλύθηκε το 1928 |

*Conte di Cavour*
-----------------

Κύριο λήμμα: Θωρηκτό κλάσης Conte di Cavour
Τα σκάφη αυτά, επίσης σχεδίασης του Εντοάρντο Μασντέα, αναπτύχθηκαν ως απάντηση στα γαλλικά θωρηκτά κλάσης *Courbet*. Ενσωματώθηκαν πολλές βελτιώσεις σε σχέση με το *Dante Alighieri*, με τι κυριότερες να αφορούν τη δραστική αύξηση της ισχύος πυρός και του οπλισμού. Διέθεταν δεκατρία πυροβόλα των 12 ιντσών, όλα ικανά να βάλουν σε ομοβροντία.

Ναυπηγήθηκαν τρία σκάφη, τα οποία δεν ενεπλάκησαν σε πολεμικές επιχειρήσεις στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τη νύχτα 2/3 August 1916, το *Leonardo da Vinci* βυθίστηκε εξαιτίας εσωτερικής έκρηξης. Ανελκύστηκε το 1919, με στόχο την επισκευή και αποκατάστασή του, αλλά τα σχέδια αυτά ματαιώθηκαν εξ αιτίας οικονομικών δυσχερειών. Τα άλλα δύο θωρηκτά εκσυγχρονίστηκαν ριζικά στα μέσα της δεκαετίας του 1930 και αποτελούσαν βασικές μονάδες του στόλου της φασιστικής Ιταλίας στις αρχές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Και τα δύο δέχθηκαν επίθεση από βρετανικά τορπιλοπλάνα, ενώ βρίσκονταν στον ναύσταθμο του Τάραντα (νύχτα 11/12 Νοεμβρίου 1940). Το *Conte di Cavour* υπέστη σοβαρότατες ζημιές, η επισκευή των οποίων δεν είχε ακόμα ολοκληρωθεί όταν συνθηκολόγησε η Ιταλία το 1943. Το *Giulio Cesare* δεν υπέστη βλάβες και παρέμεινε επιχειρησιακό. Μεταπολεμικά το *Conti di Cavour* διαλύθηκε για σκραπ, ενώ το *Giulio Cesare* δόθηκε στην ΕΣΣΔ ως πολεμική αποζημίωση. Εντάχθηκε στη δύναμη του σοβιετικού στόλου με την ονομασία *Νοβοροσίσκ*. Τον Οκτώβριο του 1955 προσέκρουσε σε νάρκη που είχε μείνει από την περίοδο του πολέμου και βυθίστηκε. Αργότερα ανελκύστηκε και διαλύθηκε για σκραπ.

| Πλοίο | Κύριος οπλισμός | Θωράκιση | Εκτόπισμα | Ισχύς καιμέγιστη ταχύτητα πλεύσης | Υπηρεσία |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Έναρξηναυπήγησης | Ένταξη σευπηρεσία | Κατάληξη |
| *Conte di Cavour* | 13 πυροβόλα των 12 in | 254 mm | 24.250 t(23.867 LT) | 31.278 shp22,2 kn | 10 Αυγούστου 1910 | 1η Απριλίου 1915 | Διαλύθηκε στα 1947–52 |
| *Giulio Cesare* | 24.801 t(24.409 LT) | 30.700 shp21,56 kn | 24 Ιουνίου 1910 | 14 Μαΐου 1914 | Παραδόθηκε το 1948 στην ΕΣΣΔ |
| *Leonardo da Vinci* | 24.677 t(24.287 LT) | 32.300 shp21,6 kn | 18 Ιουλίου 1910 | 17 Μαΐου 1914 | Βυθίστηκε το 1916 |

*Andrea Doria*
--------------

Κύριο λήμμα: Θωρηκτό κλάσης Andrea Doria
Ο αντιναύαρχος Τζουζέπε Βαλσέκκι (Guiseppe Valsecchi) ήταν επικεφαλής της ομάδας σχεδιασμού της νέας γενιάς θωρηκτών, των δύο σκαφών κλάσης *Andrea Doria*. Επρόκειτο για παραλλαγή της κλάσης *Conti di Cavour*, με ενσωμάτωση διάφορων μικροαλλαγών και βελτιώσεων. Εντάχθηκαν σε υπηρεσία το 1916, αλλά δεν γνώρισαν πολεμική δράση κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου. Το 1923 ενεπλάκησαν στην κατάληψη της Κέρκυρας, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του 1930 έγινε ριζικός εκσυγχρονισμός τους.

Στις αρχές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου αποτελούσαν κύριες μονάδες του ιταλικού στόλου. Βρίσκονταν στον Τάραντα όταν πραγματοποιήθηκε η περίφημη βρετανική αεροπορική επίθεση. Το *Caio Duilio* υπέστη ζημιές, αλλά το *Andrea Doria* παρέμεινε αλώβητο. Τα δύο πλοία επιβίωσαν του πολέμου και ήταν τα μοναδικά θωρηκτά που διατήρησε η Ιταλία μεταπολεμικά. Διαλύθηκαν τη δεκαετία του 1950.

| Πλοίο | Κύριος οπλισμός | Θωράκιση | Εκτόπισμα | Ισχύς καιμέγιστη ταχύτητα πλεύσης | Υπηρεσία |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Έναρξηναυπήγησης | Ένταξη σευπηρεσία | Κατάληξη |
| *Andrea Doria* | 13 πυροβόλα των 12 in | 10 in | 24.729 t24.338 LT | 30.000 shp21 kn | 24 Μαρτίου 1912 | 13 Μαρτίου 1916 | Διαλύθηκε το 1956 |
| *Caio Duilio* | 24.715 t24.325 LT | 24 Φεβρουαρίου 1912 | 10 Μαίου 1915 | Διαλύθηκε το 1956 |

*Littorio*
----------

Κύριο λήμμα: Θωρηκτό κλάσης Littorio
Τα τελευταία θωρηκτά της Ιταλίας ήταν τα τέσσερα σκάφη της κλάσης *Littorio*. Είχαν εκτόπισμα άνω των 40.000 τόνων, παραβιάζοντας τις επιταγές της ναυτικής συνθήκης της Ουάσιγκτον.
Ήταν οπλισμένο με εννέα πυροβόλα των 15 ιντσών τοποθετημένα ανά τρία σε τρεις πύργους και ενσωμάτωνε πρωτοποριακό σύστημα προστασίας από τορπίλες, σχεδιασμένο από τον Ουμπέρτο Πουλιέζε (Umberto Pugliese). Η ναυπήγηση των πρώτων δύο πλοίων (*Littorio* και *Vittorio Veneto*) άρχισε το 1934 και ολοκληρώθηκε το 1940, ενώ η ναυπήγηση του επόμενου ζεύγους (*Roma* και *Impero*) ξεκίνησε το 1938. Το *Roma* ολοκληρώθηκε το 1942 ενώ το *Impero* παρέμεινε ημιτελές.

Τα *Littorio* και *Vittorio Veneto* χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά την πτώση του καθεστώτος Μουσολίνι, ο ιταλικός στόλος -στον οποίο περιλαμβάνονταν πλέον και το *Roma*- απέπλευσε με σκοπό να παραδοθεί στους Βρετανούς στη Μάλτα. Ενώ τα σκάφη ήταν εν πλω, γερμανικά βομβαρδιστικά έπληξαν με τηλεκατευθυνόμενες ιπτάμενες βόμβες το *Roma* και το *Italia* (πρώην *Littorio*). Το πρώτο βυθίστηκε άμεσα, ενώ το δεύτερο υπέστη σοβαρές ζημιές. Όλα τα σκάφη διαλύθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1940.

| Πλοίο | Κύριος οπλισμός | Θωράκιση | Εκτόπισμα | Ισχύς καιμέγιστη ταχύτητα πλεύσης | Υπηρεσία |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Έναρξηναυπήγησης | Ένταξη σευπηρεσία | Κατάληξη |
| *Littorio* | 9 πυροβόλα των 15 in | 279 mm | 45.236 t44.522 LT | 128.200 shp30 kn | 28 Οκτωβρίου 1934 | 6 Μαιου 1940 | Διαλύθηκε στα 1948–55 |
| *Vittorio Veneto* | 45.029 t44.318 LT | 28 Οκτωβρίου 1934 | 28 Απριλίου 1940 | Διαλύθηκε στα 1948–51 |
| *Roma* | 45.485 t44.767 LT | 18 Σεπτεμβρίου 1938 | 14 Ιουνίου 1942 | Βυθίστηκε το 1943 |
| *Impero* | 45.236 t44.522 LT | 14 Μαιου 1938 |  — | Διαλύθηκε στα 1948–50 |

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3  Gardiner, pp. 343–344
2. 1 2  Hore, pp. 78–81
3. 1 2 3  Beehler, p. 9
4. ↑  Beehler, pp. 27–29, 66–68, 74–76
5. 1 2 3  Preston, p. 175
6. ↑  Gardiner & Gray, pp. 259–260
7. ↑  Halpern, pp. 141–142
8. 1 2  Whitley, pp. 157–158
9. ↑  Hocking, p. 79
10. ↑  Hocking, p. 583
11. ↑  Garzke & Dulin, p. 374
12. ↑  Goldstein & Maurer, p. 225
13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Gardiner & Gray, p. 259
14. 1 2  Goldstein & Maurer, p. 226
15. ↑  Whitley, pp. 174–177
16. ↑  Gardiner & Gray, pp. 259–260
17. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Gardiner, p. 343
18. ↑  Hore, p. 79
19. ↑  Beehler, pp. 74–75
20. ↑  Hore, pp. 79–80
21. ↑  Beehler, pp. 66–68
22. ↑  Hore, p. 81
23. ↑  Gardiner, pp. 336, 344
24. ↑  Beehler, pp. 27–29, 74–76
25. ↑  Halpern 2004, p. 20
26. 1 2 3 4 5 6 7  Gardiner, p. 344
27. ↑  Gardiner & Gray, pp. 21–23
28. ↑  Giorgerini, pp. 268–270, 272
29. ↑  Georgerini, p. 277
30. ↑  Preston, p. 176
31. ↑  Cernuschi & O'Hara, pp. 81–93
32. ↑  Whitley, pp. 161–162
33. ↑  Brescia, p. 59
34. ↑  McLaughlin, pp. 419, 422–23
35. ↑  Giorgerini, p. 278
36. ↑  Whitley, pp. 165, 167
37. ↑  Gardiner & Chesneau, p. 284
38. ↑  Fraccaroli, p. 16
39. ↑  Whitley, pp. 166, 168
40. ↑  Whitley, pp. 167–168
41. 1 2 3 4 5 6  Gardiner & Gray, p. 260
42. ↑  Stille, p. 23
43. ↑  Whitley, p. 169
44. ↑  Gardiner & Chesneau, pp. 289–290
45. 1 2 3 4 5 6 7  Gardiner & Chesneau, p. 289
46. ↑  Whitley, pp. 172–178

Βιβλιογραφία
------------

* Beehler, William Henry (1913). *The History of the Italian-Turkish War: September 29, 1911, to October 18, 1912*. Annapolis, MD: United States Naval Institute. OCLC 1408563.
* Brescia, Maurizio (2012). *Mussolini's Navy: A Reference Guide to the Regia Marina 1930–45*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-544-8.
* Cernuschi, Ernesto· O'Hara, Vincent P. (2010). «Taranto: The Raid and the Aftermath». Στο: Jordan, John. *Warship 2010*. London, UK: Conway. σελίδες 77–95. ISBN 978-1-84486-110-1.
* Fraccaroli, Aldo (1970). *Italian Warships of World War I*. London, UK: Ian Allan. ISBN 978-0-7110-0105-3.
* Gardiner, Robert, επιμ. (1979). *Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905*. Annapolis, MD: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-133-5.
* Gardiner, Robert· Gray, Randal, επιμ. (1984). *Conway's All the World's Fighting Ships: 1906–1921*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 0-85177-245-5.
* Gardiner, Robert· Chesneau, Roger, επιμ. (1980). *Conway's All the World's Fighting Ships, 1922–1946*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-913-8.
* Garzke, William H.· Dulin, Robert O. (1985). *Battleships: Axis and Neutral Battleships in World War II*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-101-0.
* Giorgerini, Giorgio (1980). «The Cavour & Duilio Class Battleships». Στο: Roberts, John. *Warship IV*. London, UK: Conway Maritime Press. σελίδες 267–79. ISBN 0-85177-205-6.
* Goldstein, Erik· Maurer, John H. (1994). *The Washington Conference, 1921–22: Naval Rivalry, East Asian Stability and the Road to Pearl Harbor*. Hoboken, NJ: Taylor and Francis. ISBN 0-7146-4559-1.
* Halpern, Paul G. (1995). *A Naval History of World War I*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-352-4.
* Halpern, Paul G. (2004). *The Battle of the Otranto Straights: Controlling the Gateway to the Adriatic in WWI*. Bloomington: Indiana University Press, 2004. ISBN 978-0-253-34379-6.
* Hocking, Charles (1990). *Dictionary of Disasters at Sea During The Age of Steam*. London, UK: The London Stamp Exchange. ISBN 0-948130-68-7.
* Hore, Peter (2006). *The Ironclads*. London, UK: Southwater Publishing. ISBN 978-1-84476-299-6.
* McLaughlin, Stephen (2003). *Russian & Soviet Battleships*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-481-4.
* Preston, Antony (1972). *Battleships of World War I: An Illustrated Encyclopedia of the Battleships of All Nations 1914–1918*. New York: Galahad Books. ISBN 0-88365-300-1.
* Stille, Mark (2011). *Italian Battleships of World War II*. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1-84908-831-2.
* Whitley, M. J. (1998). *Battleships of World War II*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-184-X.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Battleships of Italy στο Wikimedia Commons

  


|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Πόλεμος
 |

 |