Συντεταγμένες: 37°45′29″N 26°58′28″E﻿ / ﻿37.75806°N 26.97444°E﻿ / 37.75806; 26.97444

Η **Σάμος** (ή Κάτω Βαθύ, παλαιότερα Λιμένας Βαθέος) είναι παράλια πόλη και κύριος λιμένας του ομώνυμου νησιού και πρωτεύουσα σήμερα του νομού Σάμου, και της άλλοτε Ηγεμονίας Σάμου. Είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στο ΒΑ. και Α. μυχό του κόλπου Βαθέος Σάμου, στη Β.ΒΑ. πλευρά του νησιού. Αποτελεί έδρα του δήμου Σάμου. Ο πληθυσμός της πόλης της Σάμου, σύμφωνα με την απογραφή του [[Ελληνική απογραφή 2011|2011]] είναι 6.191 κάτοικοι ενώ ο πληθυσμός μαζί με το Ανω Βαθύ ξεπερνά τις 9.000.

Ιστορία
-------

Άποψη οδού στη Σάμο, το 1893.
Χτίστηκε περίπου στα μέσα του 18ου αιώνα ως λιμάνι του Βαθέος. Η πόλη αρχικά έφερε την ονομασία Κάτω Βαθύ ή Γιαλός και Λιμένας Βαθέος για να ξεχωρίζει από τον παλαιότερο οικισμό Βαθύ (σημερινό Άνω Βαθύ), το οποίο ήταν χτισμένο στην πλαγιά του λόφου πίσω ακριβώς από το λιμάνι. Αναπτύχθηκε περισσότερο μετά την ίδρυση της Ηγεμονίας της Σάμου, οπότε και αποτέλεσε διοικητικό κέντρο του νησιού. Στο διάστημα 1834-1849 η πόλη είχε μετονομαστεί σε Στεφανούπολη, από το όνομα του πρώτου Ηγεμόνα της Σάμου, Στέφανου Βογορίδη. Μετά την καθαίρεση του Βογορίδη επανήλθε το παλαιότερο όνομα της. Κατά τη διάρκεια του 2ου μισού του 19ου αιώνα σημειώθηκε αύξηση του πληθυσμού της και ανοικοδόμηση πολλών δημόσιων κτιρίων.

Μετά την ενσωμάτωση της Σάμου στο ελληνικό κράτος τον Νοέμβριο του 1912, η πόλη παρέμεινε διοικητικό κέντρο, καθώς ορίστηκε έδρα του νομού Σάμου. Κατά τη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου υπήρξε έδρα των ιταλικών δυνάμεων κατοχής. Τον Νοέμβριο του 1943 βομβαρδίστηκε από Γερμανικές αεροπορικές δυνάμεις και υπέστη μεγάλες καταστροφές. Το 1958, απέκτησε επίσημα την ονομασία Σάμος που αντικατέστησε την παλαιότερη ονομασία Λιμένας Βαθέος. Ο πληθυσμός της πόλης της Σάμου παρουσιάζει ελαφριά μείωση κατά τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα, όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα. 

Πορεία του πληθυσμού:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Έτος** | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| **Πληθ.** | 8.636 | 7.115 | 5.950 | 5.469 | 5.146 | 5.572 | 5.792 | 6.236 | 6.191 |

Συγκοινωνίες
------------

Το **λιμάνι της Σάμου** ή παλαιότερα **Λιμήν Βαθέος Σάμου** βρίσκεται στο βόρειο μυχό του μεγάλου βορειοανατολικού φυσικού κόλπου, όπου και η πρωτεύουσα της νήσου, Βαθύ, απ΄ όπου και η ομώνυμη ονομασία του. Θεωρείται ως ένα από τα ασφαλέστερα φυσικά λιμάνια της ακριτικής νησιωτικής Ελλάδας (ανατολικού Αιγαίου). 

Η κατασκευή του τοποθετείται στα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821 και ιδίως στην περίοδο της Ηγεμονίας 1830-1912, οπότε και ο Λιμήν Βαθέος έγινε και η πρωτεύουσα της ημιαυτόνομης Ηγεμονίας της Σάμου. Για να διαμορφωθεί η προκυμαία και ο λιμενοβραχίονας έγιναν πολλές επιχωματώσεις στο ανατολικό μέρος του κόλπου, γιατί όλη αυτή η περιοχή αποτελούνταν από μικρούς κολπίσκους. Οι εργασίες διαμόρφωσης ξεκίνησαν από το 1879-1880 με ένα λιμενοβραχίονα μήκους 30 μέτρων και μια προκυμαία που είχε μήκος 320 περίπου μέτρα. Από τότε και κατά διαστήματα, ανάλογα με τις ανάγκες και τις εποχές έγιναν πολλά έργα, επιχωματώσεις και ειδικότερα από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 με επεκτάσεις του λιμενοβραχίονα και της προκυμαίας και φυσικά διαμόρφωση και διαπλάτυνση της υφιστάμενης παραλιακής οδού διπλής κατευθύνσεως και ζώνη πάρκινγκ. Σήμερα για εμπορικούς, τουριστικούς και γενικότερα οικονομικούς λόγους έχει διαμορφωθεί και δεύτερο λιμάνι στο δυτικό μέρος του κόλπου, το οποίο χαρακτηρίζεται εμπορικός λιμένας (γίνονται οι ανάλογες εργασίες για να αρχίσει η χρήση του), ενώ το παλαιό λιμάνι θα χρησιμοποιείται ως τουριστικός λιμένας.

Η πόλη της Σάμου συνδέεται ακτοπλοϊκώς με τον Πειραιά. Το πλοίο της γραμμής συνήθως πιάνει και στο δεύτερο λιμάνι του νησιού, το Καρλόβασι που βρίσκεται στη δυτική πλευρά της Σάμου. Επίσης υπάρχει αραιή ακτοπλοϊκή σύνδεση και με τα υπόλοιπα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Εξυπηρετείται επίσης από το αεροδρόμιο του νησιού που βρίσκεται περίπου 15 χιλιόμετρα νότια της πόλης. Υπάρχει επίσης σύνδεση με τουριστικά πλοιάρια με το λιμάνι Κουσάντασι της Τουρκίας, το οποίο βρίσκεται σε μικρή απόσταση ανατολικά.

Πολιτισμός
----------

* Εκκλησιαστικό Βυζαντινό Μουσείο Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου (28ης Οκτωβρίου 2, Σάμος): στο μουσείο εκτίθεται σημαντικός αριθμός Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών κειμηλίων. Ανάμεσα στα ιστορικά εκκλησιαστικά κειμήλια βρίσκονται και τα επιμάνικα του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης.

Φωτοθήκη
--------

* Η πόλη της Σάμου από το ΒαθύΗ πόλη της Σάμου από το Βαθύ
* Η πόλη της Σάμου- άποψη από τη περιφερειακή οδόΗ πόλη της Σάμου- άποψη από τη περιφερειακή οδό

Παραπομπές
----------

1. ↑  Πανδέκτης, μετονομασίες οικισμών της Ελλάδας
2. 1 2  «Δήμος Βαθέος, Πόλη της Σάμου και Βαθύ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Δεκεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2011.
3. ↑  Επίτομο γεωγραφικό Λεξικό, Σταματελάτου, Εκδ. Ερμής
4. ↑  Εκκλησιαστικό και Βυζαντινό Μουσείο της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι
--------------------

* Δήμος Βαθέος

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Ανατολικής Σάμου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βαθέος | 
* Αγία Ζώνη
* Αγία Μαρκέλλα
* Αγία Παρασκευή
* Αγία Τριάδα
* Άγιος Κωνσταντίνος
* Άγιος Νικόλαος (νησίδα)\*
* Άη Θανάσης
* Άμπελος
* Αργυρός
* Ασπροχόρτι
* Αυλάκια
* Βαθύ
* Βαλεοντάδες
* Βαρέλλα
* Βουρλιώτες
* Γαλάζιο
* Διαπόρτι (νησίδα)\*
* Δροσιά
* Ζερβού
* Ζωοδόχος Πηγή
* Καμάρα Βαθέος
* Κάμπος Βουρλιωτών
* Κασονήσι (νησίδα)\*
* Κέδρος
* Κλήμα
* Κοκκάρι
* Κουμαριώνας
* Λιβαδάκι
* Μακρόνησο (νησίδα)\*
* Μανολάτες
* Μαργαρίτες\*
* Μεσόκαμπος
* Μονή Βροντά
* Μωραϊτοχώρι
* Νικόλα
* Παλαιόκαστρο
* Παναΐτσα
* Πεταλίδες
* Πλάτανος
* Ποσειδώνιο
* Πρασονήσι (νησίδα)\*
* Σάμος
* Σταυρινήδες
* Στρογγυλό (νησίδα)\*
* Τουρκομυλωνάς
* Φλόκα
* Χαραυγή
* Ψιλή Άμμος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Πυθαγορείου | 
* Αβάντι
* Απόστολος Παύλος
* Βεργή
* Γιώνιδες
* Ηραίο
* Καλογερικό
* Καμάρα Μυτιληνιών
* Καρπόβουλος
* Κολόνα
* Κουμαραδαίοι
* Κύργιαννη
* Λιμνονάκι
* Μαυρατζαίοι
* Μεσόγειο
* Μετόχι\*
* Μονή Αγίας Τριάδος
* Μονή Μεγάλης Παναγίας
* Μονή Τιμίου Σταυρού
* Μύλοι
* Μυτιληνιοί
* Νέα Πόλη
* Παγώνδας
* Πάνδροσο
* Ποτάμι Μεσοκάμπου
* Ποτοκάκι
* Πούντες
* Πυθαγόρειο
* Πύργος
* Ριζοβράχος
* Σαμιοπούλα (νησίδα)
* Σπαθαραίοι
* Συκιά
* Χώρα
 |
|  |
| 
* Έδρα: Σάμος
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οι πρωτεύουσες των 74 περιφερειακών ενοτήτων της Ελλάδας |
| --- |
|  |
| 
* Άγιος Κήρυκος
* Άγιος Νικόλαος
* **Αθήνα**
* Αλεξανδρούπολη
* Άμφισσα
* Άνδρος
* Αργοστόλι
* Άρτα
* Βέροια
* Βόλος
* Γλυφάδα
* Γρεβενά
* Δράμα
* Έδεσσα
* Ελευσίνα
* **Ερμούπολη**
* Ζάκυνθος
* **Ηράκλειο**
* Ηγουμενίτσα
* Θάσος
* **Θεσσαλονίκη**
* Θήρα
* Ιθάκη
* **Ιωάννινα**
* Καβάλα
* Καλαμάτα
* Κάλυμνος
* Καρδίτσα
* Κάρπαθος
* Καρπενήσι
* Καστοριά
* Κατερίνη
* Κέα
* **Κέρκυρα**
* Κηφισιά
* Κιλκίς
* **Κοζάνη**
* **Κομοτηνή**
* Κόρινθος
* Κως
* **Λαμία**
* **Λάρισα**
* Λευκάδα
* Λιβαδειά
* Μεσολόγγι
* Μήλος
* Μύκονος
* **Μυτιλήνη**
* Μύρινα
* Νάξος
* Ναύπλιο
* Ξάνθη
* Παλλήνη
* Πάρος
* **Πάτρα**
* Πειραιάς
* Περιστέρι
* Πολύγυρος
* Πρέβεζα
* Πύργος
* Ρέθυμνο
* Ρόδος
* Σαλαμίνα
* Σάμος
* Σέρρες
* Σκιάθος
* Σπάρτη
* Τήνος
* Τρίκαλα
* **Τρίπολη**
* Φλώρινα
* Χαλκίδα
* Χανιά
* Χίος
 |

 |