Ο ***επί της τραπέζης*** ήταν αξίωμα στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία και το έφερε ο υπεύθυνος για τα αυτοκρατορικά συμπόσια.

Ιστορία
-------

Το αξίωμα, πιο γνωστό ως «*δομέστικος τῆς βασιλικῆς τραπέζης*», «*ὁ ἐπὶ τῆς βασιλικῆς τραπέζης*» ή «*ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης τοῦ δεσπότου*», αναφέρεται για πρώτη φορά στα μέσα του 7ου αιώνα, αλλά η πηγή, μια αγιολογία του Μαξίμου του Ομολογητού, είναι πολύ μεταγενέστερη. Πιστοποιείται πάντως επαρκώς με σφραγίδες από τον 8ο αιώνα και μετά, με τον κάτοχο να φέρει συχνά παράλληλα και τα αξιώματα του *κουβικουλάριου* ή του *παρακοιμώμενου*. Ο επί της τραπέζης ήταν αρμόδιος για την υποδοχή των επισκεπτών στα αυτοκρατορικά συμπόσια, για την αναμονή του Αυτοκράτορα μαζί με τον *πιγκέρνη* και για την μεταφορά των πιάτων από το αυτοκρατορικό τραπέζι στους επισκέπτες. Ιστορικές πηγές, ωστόσο, δείχνουν ότι ορισμένοι κάτοχοι της θέσης ήταν επιφορτισμένοι με ηγετικά καθήκοντα στο στράτευμα ή διάφορες άλλες ειδικές αποστολές. Όπως πολλά άλλα αυλικά αξιώματα με στενή πρόσβαση στον Αυτοκράτορα, περιοριζόταν σε ευνούχους. Υπήρχε επίσης ο *ὁ ἐπὶ τῆς τραπέζης τῆς Αὐγούστης*, ο οποίος είχε τα ίδια καθήκοντα για την Αυτοκράτειρα.

Τον επί της τραπέζης βοηθούσε το προσωπικό, το λεγόμενο *ὐπουργία*, με επικεφαλής τον *δομέστικο της υπουργίας*, στο οποίο περιλαμβάνονταν επίσης οι γραμματείς που ονομάζονταν *νοτάριοι τῆς ὐπουργίας*. Ο Γερμανός μελετητής Werner Seibt θεωρεί ότι οι επί της τραπέζης απορρόφησαν τις κύριες λειτουργίες του καστρησίου, πρώην αξιωματούχου με προφανώς παρόμοιο ρόλο. Ένας άλλος αξιωματούχος με παρόμοια καθήκοντα, ο κηνάριος, αναφέρεται μόνο δύο φορές κατά τις πρώτες δεκαετίες του 9ου αιώνα. Ο Seibt τον θεωρεί είτε δευτερεύοντα αξιωματούχο του *επί της τραπέζης* είτε ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ του *καστρησίου* και την τελική απορρόφηση των καθηκόντων του από τον επί της τραπέζης.

Από τον 13ο αιώνα και μετά, οι επί της τραπέζης και η παραλλαγή *δομέστικος της τραπέζης* έγιναν καθαρά τιμητικοί τίτλοι της Αυλής, χωρίς συγκεκριμένα καθήκοντα. Σε αυτό το πνεύμα, ο Νικηφόρος Γρηγοράς αναφέρει ότι αυτός ο τίτλος φέρεται να παραχωρήθηκε και να έγινε κληρονομικός στους πρίγκιπες της Ρωσίας από την εποχή του αυτοκράτορα Μεγάλου Κωνσταντίνου (περίπου 306-337).

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4  Kazhdan 1991, σελ. 722–723.
2. ↑  Bury 1911, σελ. 125–126.
3. 1 2  Bury 1911, σελ. 126.
4. ↑  Kazhdan 1991, σελ. 1111–1112.
5. ↑  Kazhdan 1991, σελ. 1120.

Πηγές
-----

* Bury, J. B. (1911). *The Imperial Administrative System of the Ninth Century – With a Revised Text of the Kletorologion of Philotheos*. London: Oxford University Press.
* Kazhdan, Alexander (1991). *The Oxford dictionary of Byzantium*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Αξιώματα και τίτλοι στο Βυζάντιο |
| --- |
|  |
| 
* Ακόλουθος
* Ανθύπατος
* Ασηκρήτις
* Βασιλεοπάτωρ
* Βεστάρχης
* Βέστης
* Βεστιαρίτης
* Βικάριος
* Βόθρος
* Δεκάπρωτος
* Δεσπότης
* Δικαιοφύλαξ
* Δομέστικος των σχολών (Μέγας Δομέστικος)
* Δομέστικος των Αθανάτων
* Δομέστικος των βασιλικών
* Δομέστικος των Εξκουβιτόρων
* Δομέστικος των Ικανάτων
* Δομέστικος των Νουμέρων
* Δομέστικος των Οπτιμάτων
* Δούκας
* [Μέγας] Δρουγγάριος της Βίγλας
* [Μέγας] Δρουγγάριος του Στόλου
* Δρουγγάριος
* Έξαρχος
* Εξισωτής
* Εκ προσώπου
* Έπαρχος της Πόλεως
* Έπαρχος της κόρτης
* Έπαρχος των πραιτωρίων
* Επί της τραπέζης
* Επί του Ειδικού
* Επί του κανικλείου
* Επί του στρατού
* [Μέγας] Εταιρειάρχης
* Εξάκτωρ
* Ιλλούστριος
* Καίσαρας
* Κανδιδάτος
* Κατεπάνω
* Κεφαλή
* Κοιαισίτωρ
* Κλεισουράρχης
* Κόμης της ιδικής περιουσίας
* Κόμης της κόρτης
* Κόμης της εώας
* Κόμης των θείων θησαυρών
* Κόμης Ισαυρίας
* Κόμης των Εξκουβιτόρων
* Κόμης του στόλου
* Κόμης των Φοιδεράτων
* Κόμης του σταύλου
* Κόμης του τείχους
* Κομμερκιάριος
* Κοντόσταυλος
* Κουβικουλάριος
* Κουροπαλάτης
* Κριτής
* Κριτής του φωσσάτου
* Κυαίστωρ
* Κωμογραμματέας
* Λαμπρότατος
* Λογοθέτης
* Λογοθέτης του γενικού
* Λογοθέτης του δρόμου
* Λογοθέτης του στρατιωτικού
* Μάγιστρος
* Μανδάτωρ
* Μέγας δουξ
* Μέγας Λογοθέτης
* Μεσάζων
* Νιψιστιάριος
* Νυκτέπαρχος
* Νωβελίσσιμος
* Νομοφύλαξ
* Ορφανοτρόφος
* Παππίας
* Παρακοιμώμενος
* Πατρίκιος
* Πιγκέρνης
* Πραιπόσιτος του κοιτώνος
* Πραίτωρ
* Πριμικήριος
* Πρόεδρος
* Πρύτανης
* Πρωτασηκρήτις
* Πρωτοβεστιάριος
* Πρωτονοτάριος
* Πρωτοσπαθάριος
* Πρωτοστράτωρ
* Πρωτοσύγκελλος
* Σακελλάριος
* Σεβαστοκράτωρ
* Σεβαστός
* Σιλεντιάριος
* Σπαθάριος
* Σπαθαροκανδιδάτος
* Στρατηγός
* Στρατηλάτης
* Στρατοπεδάρχης
* Σύμπονος
* Τζαούσιος
* Τοπάρχης
* Τοποτηρητής
* Τουρμάρχης
* Χαμαιδικαστής
* Χαρτουλάριος
* Ύπατος των φιλοσόφων
 |

 |