Η **Μαίρη Ελίζαμπεθ Χάρτμαν** (23 Δεκεμβρίου 1943 – 10 Ιουνίου 1987) ήταν Αμερικανίδα ηθοποιός της σκηνής και της οθόνης. Έκανε το ντεμπούτο της στη δημοφιλή ταινία του 1965 *Ο τυφλός άγγελος*, παίζοντας ένα τυφλό κορίτσι δίπλα στον Σίντνεϊ Πουατιέ. Ήταν ένας ρόλος για τον οποίο προτάθηκε για Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου και για Χρυσή Σφαίρα.

Εμφανίστηκε στο *Τώρα που έγινες άνδρας* του Φράνσις Φορντ Κόπολα ως Μπάρμπαρα Ντάρλινγκ, ρόλος για τον οποίο ήταν υποψήφια για δεύτερη Χρυσή Σφαίρα.

Η Χάρτμαν πρωταγωνίστησε επίσης στο πλευρό των Κλιντ Ίστγουντ και Τζέραλντιν Πέιτζ στην ταινία *Ο προδότης* του Ντον Σίγκελ.

Στη σκηνή, η Χάρτμαν μνημονεύεται για τις ερμηνείες της ως Λόρα στο έργο *Γυάλινος Κόσμος*, για την οποίο κέρδισε το βραβείο «Ηθοποιός της Χρονιάς» στο Οχάιο και της Έμιλι στην παράσταση του Μπρόντγουεϊ του 1969 *Η μικρή μας πόλη*.  Η Χάρτμαν αποσύρθηκε από την υποκριτική το 1982.

Τα πρώτα χρόνια
---------------

Η Μαίρη Ελίζαμπεθ Χάρτμαν γεννήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1943,  στο Γιάνγκσταουν του Οχάιο. Ήταν κόρη της Κλερ (το γένος Μαλάλι, 1918–1997) και του Μπ. Σ. Χάρτμαν (1914–1964).  Είχε μια αδερφή, την Τζάνετ, και έναν αδερφό, τον Γουίλιαμ.   Κέρδισε κρατικό βραβείο καλύτερης ηθοποιού σε μια παραγωγή για την ερμηνεία της ως Λόρα στον *Γυάλινο κόσμο*. Παρακολούθησε το Πανεπιστήμιο Κάρνεγκι Μέλον στο Πίτσμπουργκ, όπου γνώρισε τον μελλοντικό σύζυγό της, Γκιλ Ντένις. 

Η Χάρτμαν έπαιξε επίσης σε πολλές παραγωγές του Cleveland Playhouse, όπως *Η τρελή του Σαγιό*. Μετακόμισε στη Νέα Υόρκη για να ξεκινήσει οντισιόν για θεατρικά έργα εκεί. Το 1964, η Χάρτμαν πρωταγωνίστησε στην κωμωδία *Everybody Out, the Castle is Sinking*, η οποία δεν στέφθηκε με επιτυχία, ωστόσο η ερμηνεία της έτυχε και πάλι θετικής υποδοχής και οι παραγωγοί ταινιών την έλαβαν υπόψη.

Καριέρα
-------

Το 1964, η Χάρτμαν έκανε οντισιόν στη Metro-Goldwyn-Mayer και στη Warner Brothers.  Στις αρχές του φθινοπώρου του 1964, της προσφέρθηκε πρωταγωνιστικός ρόλος στην ταινία *Ο τυφλός άγγελος*, απέναντι από τους Σίντνεϊ Πουατιέ και Σέλλεϊ Γουίντερς.  Ο ρόλος έτυχες ευρείας αποδοχής από τους κριτικούς για τη Χάρτμαν, γεγονός που σημειώθηκε από τα μέσα ενημέρωσης της πόλης της. Σε αυτό το διάστημα πέθανε ο πατέρας της, που εργαζόταν σε οικοδομή.  Ο ρόλος κέρδισε επίσης μια υποψηφιότητα για Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου για τη Χάρτμαν. Την εποχή της υποψηφιότητάς της το 1966, η Ελίζαμπεθ Χάρτμαν (η οποία ήταν 23 ετών) ήταν η νεότερη υποψήφια που πέρασε ποτέ από την κατηγορία Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας.  Η Χάρτμαν κέρδισε επίσης Χρυσή Σφαίρα ως Νέο αστέρι της χρονιάς για την ερμηνεία της.  Το 1966, πρωταγωνίστησε ως Λόρα σε μια παραγωγή του *Γυάλινου κόσμου* στο Πίτσμπεργκ. 

Τον Ιανουάριο του 1967, η αρθρογράφος Ντόροθι Μάνερς ανέφερε ότι η Χάρτμαν είχε επιλεγεί για τον ρόλο της Νίλι στην κινηματογραφική εκδοχή του *Η κοιλάδα με τις κούκλες*, έναντι άλλων διάσημων ηθοποιών του Χόλιγουντ. Ωστόσο, τον επόμενο μήνα, ανακοινώθηκε ότι η βραβευμένη με Όσκαρ Πάτι Ντιουκ είχε συμφωνήσει να υποδυθεί τη Νίλι, παρά τις συμβουλές του ατζέντη της.

Μεταξύ των μέσων της δεκαετίας του 1960 και των αρχών της δεκαετίας του 1970, η Χάρτμαν εμφανίστηκε σε τρεις ταινίες με μεγάλη αποδοχή. Σε δύο από αυτές πρωταγωνιστούσε ο θρύλος του Μπρόντγουεϊ και του Χόλιγουντ Τζέραλντιν Πέιτζ. Οι ταινίες αυτές ήταν *Όσα κρύβει ο ουρανός* (1966),  *Τώρα που έγινες άνδρας* (1966),  και *Ο προδότης* (1971).  Η τελευταία ερμηνεία της Χάρτμαν στην οθόνη ήταν το 1981 στην ταινία *Full Moon High.*..

Τελευταία χρόνια και θάνατος
----------------------------

Σε μεγάλο μέρος της ζωής της, η Χάρτμαν υπέφερε από κατάθλιψη.  Το 1978, νοσηλεύτηκε στο The Institute of Living στο Χάρτφορντ του Κονέκτικατ.  Το 1984 χώρισε από τον σύζυγό της, σεναριογράφο Γκιλ Ντένις, μετά από πέντε χρόνια που βρίσκονταν σε διάσταση. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της, εγκατέλειψε εντελώς την υποκριτική και εργάστηκε σε ένα μουσείο στο Πίτσμπεργκ ενώ λάμβανε θεραπεία για την ασθένειά της. Το 1981, επέστρεψε στο θέατρο, σε μια περιφερειακή σκηνική παραγωγή του *Morning's at Seven*.:

Στις 10 Ιουνίου 1987, η Χάρτμαν πέθανε πηδώντας από το παράθυρο του διαμερίσματός της στον πέμπτο όροφο.  Νωρίτερα εκείνο το πρωί, φέρεται να είχε τηλεφωνήσει στον ψυχίατρό της λέγοντας ότι ένιωθε απελπισμένη.  Η Χάρτμαν κηδεύτηκε στο νεκροταφείο Forest Lawn Memorial Park στη γενέτειρά της.

Φιλμογραφία
-----------

| Ετος | Πρωτότυπος τίτλος | Ελληνική μετάφραση | Ρόλος |
| --- | --- | --- | --- |
| 1965 | A Patch of Blue | *Ο τυφλός άγγελος* | Σελίνα Ντάρσι |
| 1966 | The Group | *Όσα κρύβει ο ουρανός* | Πρις |
| You're a Big Boy Now | *Τώρα που έγινες άνδρας* | Μπάρμπαρα Ντάρλινγκ |
| 1968 | The Fixer | *Ο άνθρωπος από το Κίεβο* | Ζινάιντα |
| 1971 | The Beguiled | *Ο προδότης* | Εντουίνα Ντάμπνι |
| 1972 | In Pursuit of Treasure |  |  |
| 1973 | Walking Tall | *Καθαρά χέρια* | Πολίν Πάσερ |
| 1981 | Full Moon High |  | δεσποινίς Μοντγκόμερι |
| 1982 | The Secret of NIMH | *Το μυστικό των ΝΙΜ* | κυρία Μπρίσμπι (φωνή) |

Παραπομπές
----------

1. 1 2  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
2. 1 2  (Αγγλικά) *Internet Broadway Database*. 96440. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  (Αγγλικά) *Find A Grave*. 2242. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb139966363. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
5. ↑  Ανακτήθηκε στις 4  Μαρτίου 2021.
6. ↑  Ανακτήθηκε στις 21  Μαΐου 2019.
7. 1 2  «Our Town Broadway». *Playbill*. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουλίου 2017.
8. ↑  Frasier 2005, σελ. 135.
9. ↑  Claire Hartman death record Retrieved September 12, 2016
10. ↑  People Magazine Hartman Profile Retrieved September 12, 2016
11. 1 2  «Biff Hartman of Playhouse Roles Has Broadway Lead». *The Steel Valley News*: σελ. 24. November 22, 1964.
12. ↑  Frasier 2005.
13. ↑  Fristoe, Roger. «A Patch of Blue». *TCM.com*. Turner Classic Movies. Ανακτήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2018.
14. ↑  Childress, Fred (December 16, 1965). «Elizabeth Hartman Wins Praise As "Patch of Blue" Opens». *The Youngstown Vindicator*: σελ. 44.
15. ↑  «Elizabeth Hartman Given Award of Theater». *The New York Times*. September 30, 1966.
16. 1 2  The Pittsburgh Press 1962 Retrieved September 12, 2016
17. ↑  Finnie, Moira. «IN THE LOOP WITH *THE GROUP* (1966)». *Streamline : The Filmstruck Blog*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2009.
18. ↑  Ebert, Roger (17 Ιουλίου 1968). «YOU'RE A BIG BOY NOW». *RogerEbert.com*. Chicago Sun-Times.
19. ↑  «THE BEGUILED (1971)». *AFI.com*. American Film Institute. Ανακτήθηκε στις 18 Αυγούστου 2018.
20. ↑  Frasier 2005, σελ. 136.
21. 1 2  «Elizabeth Hartman, 'Patch of Blue' Star, Is Suspected Suicide». *The New York Times*. June 12, 1987. .
22. ↑  Ryan, Michael (7 Σεπτεμβρίου 1987). «Elizabeth Hartman». *People*. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2017.
23. ↑  «Obituaries». *The Vindicator Youngstown, Ohio*. June 11, 1987.
24. ↑  «No film stars attend Miss Hartman rites». *The Youngstown Vindicator*: σελ. D-19. June 14, 1987.

Πηγές
-----

* Frasier, David K. (2005). *Suicide in the Entertainment Industry: An Encyclopedia of 840 Twentieth Century Cases*. McFarland. ISBN 978-1-476-60807-5.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Ελίζαμπεθ Χάρτμαν στην IMDb
* Ελίζαμπεθ Χάρτμαν στο Internet Broadway Database (Αγγλικά)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 61742009
* LCCN: n96009646
* ISNI: 0000 0001 1572 2928
* GND: 1020513187
* SUDOC: 081259778
* BNF: cb139966363 (data)
* MusicBrainz: 2ea502ce-91e0-44e6-b2eb-25780856043c
* NKC: xx0152388
* BNE: XX1604856

 |

 |