**Προμνησία** ονομάζεται η αίσθηση που έχει κάποιος ότι μία κατάσταση που βιώνει στο παρόν έχει επαναληφθεί ακριβώς στο παρελθόν. Συχνότερα χρησιμοποιείται ο όρος **déjà vu** (*ντεζά βου*) που στη γαλλική γλώσσα σημαίνει "ήδη ιδωμένο".  
Η εμπειρία της προμνησίας συνοδεύεται συνήθως από μία αίσθηση "παράξενου", και αποδίδεται από το υποκείμενο της εμπειρίας σε όνειρό του, παρόλο το ότι υπάρχει η αίσθηση ότι η εμπειρία έχει πραγματικά υπάρξει στο παρελθόν. Το φαινόμενο είναι αρκετά συχνό και επίσημες έρευνες έχουν δείξει ότι περισσότερο από το 70% των ανθρώπων το έχουν βιώσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Υπάρχουν αναφορές σε εμπειρίες προμνησίας στη λογοτεχνία του παρελθόντος, γεγονός που αποδεικνύει ότι το φαινόμενο δεν είναι νέο.

Επιστημονική έρευνα
-------------------

Το φαινόμενο έχει ερευνηθεί εκτεταμένα τα τελευταία χρόνια από ψυχολογική και νευροφυσιολογική σκοπιά. Η εξήγηση που δίνεται είναι ότι πιθανότατα πρόκειται για μία ανωμαλία της μνήμης. Συγκεκριμένα ο εγκέφαλος εσφαλμένα "πιστεύει" οτι έχει καταγεγραμμένη μία εμπειρία, ενώ δεν την έχει. Η εξήγηση αυτή στηρίζεται από το γεγονός ότι μπορεί μεν το άτομο να πιστεύει οτι η εμπειρία του έχει ξανασυμβεί, αλλά δεν είναι σε θέση να ανακαλέσει τη χρονική στιγμή ή τις συνθήκες

Άλλη μια εξήγηση αναφέρεται στην οπτική καθυστέρηση, δηλαδή πως υπάρχει μια καθυστέρηση στη μεταφορά του οπτικού ερεθίσματος από το ένα μάτι στον εγκέφαλο σε σχέση με το άλλο μάτι. 
Η θεωρία όμως αυτή απορρίφθηκε όταν καταγράφηκαν εμπειρίες προμνησίας και από τυφλούς ανθρώπους.

Έρευνες έχουν δείξει συσχέτιση της προμνησίας με διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια και η επιληψία. Οι σχέσεις αυτές σύμφωνα με ορισμένους επιστήμονες υπονοούν ότι το φαινόμενο είναι μία νευρολογική διαταραχή στα ηλεκτρικά φορτία του εγκεφάλου, διαταραχή που φυσικά δεν είναι απαραίτητο να είναι σοβαρή αφού είναι αρκετά συνηθισμένη και καθημερινή σε πολλούς υγιείς ανθρώπους.

Παραψυχολογία
-------------

Η προμνησία έχει ακόμα συσχετιστεί με μη επιστημονικά αποδεδειγμένα φαινόμενα όπως η μετενσάρκωση ή η εξωαισθητηριακή αντίληψη. Στην πρώτη περίπτωση, η αίσθηση της ανάμνησης που έχει το άτομο αποδίδεται στο ότι είχε μία παρόμοια εμπειρία σε προηγούμενη ζωή του. Στη δεύτερη περίπτωση, η εξήγηση που δίνεται είναι ότι το άτομο είχε "προφητέψει" την εμπειρία που βιώνει, μέσω π.χ. ενός ονείρου, ή μίας ασυναίσθητης συζήτησης που κάποτε είχε κάνει, οραματιζόμενος το μέλλον.

Τα είδη Προμνησίας
------------------

Υπάρχουν τρία ήδη προμνησίας, πρώτα το "déjà vécu" που σημαίνει «αυτό το έχω ξαναζήσει» και είναι η πιο συνηθισμένη μορφή προμνησίας. Στη συνέχεια είναι το "déjà senti" που σημαίνει "αυτό το έχω ξανανιώσει" και είναι αποκλειστικά συναισθηματική κατάσταση. Τέλος το "déjà visité" που η σημασία του είναι "αυτό το έχω ξανά επισκεφθεί" και είναι η μόνη αίσθηση η οποία έχει συγκεκριμένες χωρικές και γεωγραφικές διαστάσεις, σε αντίθεση με το "déjà vécu" και το "déjà senti" τα οποία είναι κυρίως ή και αποκλειστικά συναισθήματα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| wiktionary logowiktionary logo | Το *Βικιλεξικό* έχει σχετικό λήμμα:  **προμνησία**  |

* "The Tease of Memory" *The Chronicle of Higher Education*, 23 Ιουλίου 2004 Αρχειοθετήθηκε 2005-09-11 στο Wayback Machine.
* "Déjà Vu: If It All Seems Familiar, There May Be a Reason (Αν όλα δείχνουν οικεία, μπορεί να υπάρχει λόγος)" *New York Times*, 14 Σεπτεμβρίου 2004

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές συμπεριφοράς |
| --- |
|  |
| Οργανικές ψυχικές διαταραχές | 
* Άνοια
* Παραλήρημα (ντελίριο)
 |
|  |
| Σχιζοφρένεια και παραληρητικές διαταραχές | 
* Επινεμόμενη ψυχωσική διαταραχή
* Παραφρένεια
* Σχιζοσυναισθηματική διαταραχή
* Σχιζότυπη διαταραχή προσωπικότητας
* Σχιζοφρένεια
* (Παρανοϊκή σχιζοφρένεια
* Ηβηφρενική σχιζοφρένεια
* Κατατονική σχιζοφρένεια
* Απλή σχιζοφρένεια)
 |
|  |
| Συναισθηματικές διαταραχές | 
* Διπολική διαταραχή
* Δυσθυμία
* Επιλόχεια κατάθλιψη
* Κατάθλιψη
* (Άτυπη κατάθλιψη
* Μείζων καταθλιπτική διαταραχή
* Ψυχωτική κατάθλιψη)
* Κυκλοθυμία
* Μανία
* Υπομανία
 |
|  |
| Σωματοφόρες διαταραχές | 
* Σωματική δυσμορφική διαταραχή
* Σωματοποιητική διαταραχή
* Υποχονδρίαση
 |
|  |
| Διαταραχές της προσωπικότητας | 
* Αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας
* Ναρκισιστική διαταραχή προσωπικότητας
* Οιστριονική διαταραχή προσωπικότητας
* Οριακή (μεταιχμιακή) διαταραχή προσωπικότητας
* Παρανοειδής διαταραχή προσωπικότητας
* Σχιζοειδής διαταραχή προσωπικότητας
* Σχιζότυπη διαταραχή προσωπικότητας
 |
|  |
| Φοβίες (φοβικές αγχώδεις διαταραχές) | 
* Αγοραφοβία
* Αεροφοβία
* Ακροφοβία
* Θανατοφοβία
* Καθρεπτοφοβία
* Κλειστοφοβία
* Νοσοφοβία
* Τρυποφοβία
* Φοβοφοβία
* Ζωοφοβία
* Υπνοφοβία
 |
|  |
| Διαταραχές σίτισης | 
* Ψυχογενής βουλιμία
* Νευρική ανορεξία
 |
|  |
| Άλλες διαταραχές | 
* Αλεξιθυμία
* Αλκοολισμός
* Αποπραγματοποίηση
* Αποπροσωποποίηση
* Αυτισμός
* Διαταραχή μετατροπής
* Κλεπτομανία
* Κρίση πανικού
* Νεύρωση
* Πυρομανία
* Σύμπλεγμα του Ιεχωβά
* Σύνδρομο Άσπεργκερ
* Σύνδρομο γονικής αποξένωσης
* Υστερία
 |
|  |
| Ψυχολογία | 
* Ένστικτο
* Όνειρο
* Αυταπάτη
* Ενσυναίσθηση
* Παραμνησία
* Παρειδωλία
* Προμνησία
 |

 |