*Η Αποκαθήλωση* κοσμεί το τύμπανο πύλης της βασιλικής του Αγίου Μάρκου στη Βενετία.
Το **τύμπανο** στην αρχιτεκτονική είναι η ημικυκλική ή τριγωνική διακοσμητική επιφάνεια αετώματος πάνω από μια είσοδο ή πύλη. Συχνά περιέχει γλυπτική, ζωγραφική ή άλλου τύπου διακόσμηση και αποτελεί διακοσμητικό στοιχείο πολλών αρχιτεκτονικών ρυθμών.Εναλλακτικά, το τύμπανο μπορεί να περιέχει επιγραφή, ή στη σύγχρονη εποχή, ένα ρολόι.

Ιστορικό
--------

Γοτθικό γλυπτό τύμπανο, Στράλζουντ, Γερμανία
Στην αρχαία ελληνική, ρωμαϊκή, Βυζαντινή και χριστιανική αρχιτεκτονική, τα τύμπανα των θρησκευτικών κτηρίων περιέχουν συχνά αετωματικά γλυπτά ή ψηφιδωτά με μυθολογικές ή θρησκευτικές παραστάσεις. Στην αρχαία αρχιτεκτονική, ιδιαίτερα στη ναοδομία, το τύμπανο περιλάμβανε συνήθως αγάλματα. Στους ρωμαϊκούς ναούς, οι μορφές υποχωρούν προς όφελος αναγλύφων ή οι περιοχές των αετωμάτων παραμένουν αδιακόσμητες.

Στη ρομανική αρχιτεκτονική, το τύμπανο έχει συχνά ημικυκλικό σχήμα, στη γοτθική αρχιτεκτονική είναι πιο κατακόρυφο. Στην κλασική και κλασικιστική αρχιτεκτονική και κυρίως από την Αναγέννηση και μετά, τα τύμπανα είναι συνήθως τριγωνικά. Αυτά τα σχήματα επηρεάζουν φυσικά τις συνθέσεις της διακόσμησης εντός του τυμπάνου. Συχνά περιβάλλεται από διακοσμημένα αψιδωτά περιζώματα. Το τύμπανο πάνω από την πύλη είναι πολύ συχνά η πιο σημαντική ή μοναδική θέση για μνημειακά γλυπτά στον εξωτερικό χώρο του ναού.

Το τύμπανο συχνά φέρει εικόνες ή γλυπτά, σκηνοθετημένα σε διάφορα επίπεδα. Χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα για την παρουσίαση αναγλύφων στην πρόσοψη εκκλησιών ρομανικής ή γοτθικής αρχιτεκτονικής. Το τύμπανο της δυτικής κύριας θύρας, το σημαντικότερο, παρουσιάζει τα θεμελιώδη δόγματα της χριστιανικής πίστης (Χριστός εν Μεγαλειότητι, Τελευταία Κρίση, Δευτέρα Παρουσία).

Άλλες χρήσεις του όρου
----------------------

Τύμπανο στην αρχιτεκτονική ονομάζεται επίσης τμήμα της στέγης ορισμένων τύπων κτηρίων, το οποίο απαντά κυρίως στη ναοδομία βυζαντινού ρυθμού και αποτελεί το στήριγμα του τρούλου. Τύμπανο ονομάζεται επίσης τοίχος κυκλικής, ελλειπτικής ή πολυγωνικής κάτοψης, πάνω στον οποίο στηρίζεται θόλος.

Επιλογή έργων
-------------

* Το ύστερο ρομανικό τύμπανο της βασιλικής της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής του Βεζελαί, Βουργουνδία, Γαλλία, χρονολογείται από το 1130.Το ύστερο ρομανικό τύμπανο της βασιλικής της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής του Βεζελαί, Βουργουνδία, Γαλλία, χρονολογείται από το 1130.
* Το τύμπανο της κεντρικής πύλης του Καθεδρικού ναού του ΣτρασβούργουΤο τύμπανο της κεντρικής πύλης του Καθεδρικού ναού του Στρασβούργου
* Κύρια πύλη του καθεδρικού ναού του Φριμπούρ, ΕλβετίαΚύρια πύλη του καθεδρικού ναού του Φριμπούρ, Ελβετία
* Σκηνές της ζωής του Αγίου Πέτρου και της Παναγίας, Βιτόρια-Γκαστέις, ΙσπανίαΣκηνές της ζωής του Αγίου Πέτρου και της Παναγίας, Βιτόρια-Γκαστέις, Ισπανία
* Ρομανικό τύμπανο στον καθεδρικό ναό του Τριρ, Γερμανία, περ. 1180.Ρομανικό τύμπανο στον καθεδρικό ναό του Τριρ, Γερμανία, περ. 1180.
* Μίνστερ της Ουλμ, δυτική πύλη, Ιστορία της Δημιουργίας, γύρω στο 1380Μίνστερ της Ουλμ, δυτική πύλη, Ιστορία της Δημιουργίας, γύρω στο 1380
* Το γοτθικό τύμπανο της Παναγίας των ΠαρισίωνΤο γοτθικό τύμπανο της Παναγίας των Παρισίων
* Τύμπανο κεντρικής πύλης, Εθνικός Καθεδρικός Ναός της Ουάσιγκτον.Τύμπανο κεντρικής πύλης, Εθνικός Καθεδρικός Ναός της Ουάσιγκτον.

Παραπομπές
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Τύμπανο (αρχιτεκτονική)** |

1. ↑  Εζέν Βιολέ-λε-Ντυκ, *Λεξικό της γαλλικής αρχιτεκτονικής από τον 11ο έως τον 16ο αιώνα*, τομ. 9, Morel, 1875, σελ. 332-339.
2. ↑ . «serlienne.com/tympan\_(architecture)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2022.
3. ↑ . «en.wikisource.org/wiki/1911 Encyclopædia Britannica/Tympanon».
4. ↑ . «universalis.fr/encyclopedie/tympan-architecture/».
5. ↑ . «art-roman-conques.fr/la structure générale du tympan».
6. ↑  Γ. Μπαμπινιώτη, *Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας*,σελ. 1815

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* LCCN: sh85139080
* GND: 4186509-1
* BNF: cb11933632g (data)
* NKC: ph1167800

 |

 |