Ο **σουβάς της Βεγγάλης** (βεγγαλικά: বাংলার সুবাহ *Μπανλάρ Σουμπάχ*, περσικά: صوبه بنگال *Σουμπά-ι-Μπανγκάλα)*, ήταν διοικητική περιφέρεια της αυτοκρατορίας των Μουγκάλ για σχεδόν δύο αιώνες, από το 1574 έως το 1757

Στις 25 Σεπτεμβρίου 1574 ο Μουνίμ Χαν, διοικητής του στρατού της αυτοκρατορίας των Μουγκάλ, κατέλαβε την Ταντού, έδρα του Νταούντ Χαν Καράνι, του τελευταίου κυβερνήτη του Σουλτανάτου της Βεγγάλης. Το 1574 σηματοδοτεί την έναρξη της κυριαρχίας των Μουγκάλ στην Βεγγάλη. Το 1717 η Βεγγάλη αναβαθμίζεται σε πριγκιπάτο με ναζίμ τον Μουρσίντ Κούλι Χαν. Μετά την ήττα του τελευταίου ναβάμπ της ανεξάρτητης Βεγγάλης Σιράτζ ουντ-Ντάουλα στη μάχη του Πλέσις στις 23 Ιουνίου 1757, η Βεγγάλη υποδουλώνεται στην Βρετανία. Οι διάδοχοι του ουντ-Ντάουλα ήταν μαριονέτες που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα των Βρετανών αποικιοκρατών.

Διοικητικό τμήμα
----------------

Το 1582 ο σουβάς της Βεγγάλης διαιρέθηκε σε 24 σαρκάρ (περιφέρειες). Πέντε σαρκάρ ανήκαν στην Ορίσσα (η οποία έγινε ανεξάρτητη επαρχία υπό τον αυτοκράτορα Τζαχανγκίρ) και τα υπόλοιπα ανήκαν στη Βεγγάλη. Το 1607, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτοτα Τζαχανγκίρ, η Ορίσσα απέκτησε το καθεστώς σουβά (δηλ. επαρχίας). Πλέον η επαρχία αποτελούνταν από 19 σαρκάρ και 682 παργκάνα. Το 1658, προστέθηκαν 15 νέα σαρκάρ και 361 νέα παργκάνα. Το 1722 ο Μουρσίντ Κούλι Χαν κατήργησε τα σαρκάρ, αντικαθιστώντας τα με 13 τσακάλ υποδιαιρούμενα σε 1.660 παργκάνα.

Πρωτεύουσα
----------

Αρχικά, η πρωτεύουσα του Σουβά ήταν η Τάντα. Στις 9 Νοεμβρίου 1595 ο Μαν Σινγκ Α' έθεσε τα θεμέλια για την ίδρυση της νέας πρωτεύουσας Ρατζμαχάλ, η οποία μετονομάστηκε σε Ακμπάρναγκαρ. Το 1610 η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από το Ρατζμαχάλ στη Ντάκα (η οποία μετονομάστηκε σε Τζαχανγκιρναγκάρ). Το 1639 ο σάχης Σούτζα μεταφέρει την έδρα του στο Ρατζμαχάλ. Το 1660 ο Μουαζάμ Χαν (μιρ Τζούμλα) μετέφερε την πρωτεύουσα στη Ντάκα. Το 1703 ο Μουρσίντ Κούλι Χαν μετέφερε τη πρωτεύουσα στο Μαξουνταμπάντ (η οποία μετονομάστηκε αργότερα σε Μουρσινταμπάντ). 

### Κατάλογος των 19 σαρκάρ

| Όνομα σαρκάρ | Αριθμός παργκάνα |
| --- | --- |
| Ουνταμπάρ (Τάντα) | 52 παργκάνα |
| Τζαναταμπάντ (Λαχνότι) | 66 παργκάνα |
| Φατεχαμπάντ | 31 παργκάνα |
| Μαχμουνταμπάντ | 88 παργκάνα |
| Χαλιφαταμπάντ | 35 παργκάνα |
| Μπάκλα | 4 παργκάνα |
| Πούρνια | 9 παργκάνα |
| Τατζπούρ | 29 παργκάνα |
| Γκοράγκατ | 84 παργκάνα |
| Πιντζάρα | 21 παργκάνα |
| Μπαρμπακαμπάντ | 38 παργκάνα |
| Μπαζούχα | 32 παργκάνα |
| Σοναργκαόν | 52 παργκάνα |
| Σιλέτ | 8 παργκάνα |
| Τσιταγκόνγκ | 7 παργκάνα |
| Σαριφαταμπάντ | 26 παργκάνα |
| Σουλεϊμαναμπάντ | 31 παργκάνα |
| Σάτγκαον | 53 παργκάνα |
| Μαντάραν | 16 παργκάνα |
| Σριχάττα | 8 μαχάλ |

Κατάλογος διοικητών της Βεγγάλης
--------------------------------

Ο κατάλογος περιλαμβάνει τα ονόματα και την διάρκεια της θητείας των κυβερνητών της Βεγγάλης το 1574-1757: 

| Όνομα | Διάρκεια θητείας |
| --- | --- |
| Μουνίμ Χαν | 25 Σεπτεμβρίου 1574 - 23 Οκτωβρίου 1575 |
| Χαν Τζαχάν Α' | 15 Νοεμβρίου 1575 - 19 Δεκεμβρίου 1578 |
| Μουζαφάρ Χαν Τουρμπατί | 1579-1580 |
| Μίρζα Αζίζ Κόκα | 1582-1583 |
| Σαχμπάζ Χαν Καμπόχ | 18 Μαΐου 1583-1585 |
| Σαντίκ Χαν | 1585-1586 |
| Ουαζίρ Χαν Τατζίκ | 1586-1587 |
| Σαΐντ Χαν | 1587-1594 |
| Μαν Σινγκ Α' | 4 Ιουνίου 1594-1606 |
| Κουτμπ-ουντ-Ντιν Χαν Κόκα | 2 Σεπτεμβρίου 1606 - Μάιος 1607 |
| Τζαχανγκίρ Κουλί Μπεγκ | 1607-1608 |
| Ισλάμ Χαν Α΄ | Ιούνιος 1608-1613 |
| Σέιχ Αλά-ουντ-ντιν Τσιστί | 1613-1617 |
| Ιμπραήμ Χαν Φατέχ Τζανγκ | 1617-1624 |
| Μαχαμπάτ Χαν | 1622-1625 |
| Χαν Ζαμάν Β΄ | 1625 |
| Μουκαρράμ Χαν | 1625-1627 |
| Φιντάι Χαν | 1627-1628 |
| Κασίμ Χαν Τζουβαϊνί | 1628-1632 |
| Μιρ Μουχαμάντ Μπακίρ Αζάμ Χαν | 1632-1635 |
| Μιρ Αμπντούς Σαλάμ Ισλάμ Χαν Μασχαντί | 1635-1639 |
| Σαχ (ή Σάχης) Σούτζα | 1639-1660 |
| Μιρ Τζούμλα Β΄ | Μάιος 1660 - 30 Μαρτίου 1663 |
| Σάιστα Χαν | Μάρτιος 1664-1676 |
| Αζάμ Χαν Κόκα (γνωστός και ως Φιντάι Χαν Β΄) | 1676-1677 |
| Μουχαμάντ Αζάμ Σαχ | 1678-1679 |
| Σάιστα Χαν (δεύτερη φορά) | 1679-1688 |
| Ιμπραήμ Χαν ιμπν Αλί Μαρντάν Χαν | 1688-1697 |
| Αζίμ-ους-Σαν | 1697-1712 |
| Χαν-ι-Τζαχάν | 1712-1713 |
| Τζαχανγκίρ-Σαχ Μπαχαντούρ (Φαρχούντα-Σιιγιάρ) | Φεβρουάριος 1713 - Μάιος 1713 |
| Μουζαφάρ Τζανγκ Μιρ Τζούμλα | 1713-1716 |
| Από το 1717 έως την κατάλυση του το 1757, ο σουβάς της Βεγγάλης ήταν ημιανεξάρτητο κράτος με διοικητή τον ναβάμπ. |
| Μουρσίντ Κούλι Χαν | 1717-1727 |
| Σούτζα ουντ-Ντιν | 1727-1739 |
| Σαρφάραζ Χαν | 1739-1740 |
| Αλιβαρντί Χαν | 1740-1756 |
| Σιράτζ ουντ-Ντάουλα | 1756 - 2 Ιουλίου 1757 |

Παραπομπές
----------

1. ↑  Eaton, Richard M. (1993). *The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760*. Berkeley: University of California Press. σελίδες 325-6. ISBN 0-520-20507-3.