**Η βαρεία συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια** ( **SCID** ), επίσης γνωστή ως **αγαμμασφαιριναιμία ελβετικού τύπου**, είναι μια σπάνια γενετική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από τη διαταραγμένη ανάπτυξη λειτουργικών λευκοκυττάρων Τ και λευκοκυττάρων Β που προκαλούνται από πολλές γενετικές μεταλλάξεις οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα διαφορετικές κλινικές εμφανίσεις.  Η SCID περιλαμβάνει ελαττωματική απόκριση αντισωμάτων λόγω είτε άμεσης εμπλοκής με Β λεμφοκύτταρα είτε μέσω ακατάλληλης ενεργοποίησης Β λεμφοκυττάρων λόγω μη λειτουργικών Τ-βοηθητικών κυττάρων.  Κατά συνέπεια, αμφότερα Β κύτταρα και τα Τ κύτταρα) του προσαρμοστικού ανοσοποιητικού συστήματος εξασθενούν λόγω ελαττώματος σε ένα από τα πολλά πιθανά γονίδια. Η SCID είναι η πιο σοβαρή μορφή πρωτογενούς ανοσοανεπάρκειας,  και σήμερα έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον εννέα διαφορετικά γνωστά γονίδια στα οποία οι μεταλλάξεις οδηγούν σε κάποια μορφή SCID.  Είναι επίσης γνωστή ως **ασθένεια περιβλήματος για αγόρια** και **ασθένεια περιβλήματος βρεφών,** επειδή τα θύματά της είναι εξαιρετικά ευάλωτα σε μολυσματικές ασθένειες και μερικά από αυτά, όπως ο David Vetter, έχουν γίνει διάσημα επειδή ζουν σε αποστειρωμένο περιβάλλον, εν είδει περιβλήματος. Η SCID είναι το αποτέλεσμα ενός ανοσοποιητικού συστήματος αδρανοποιημένου σε τόσο μεγάλο βαθμό, που θεωρείται ότι σχεδόν απουσιάζει.

Οι ασθενείς με SCID συνήθως προσβάλλονται από σοβαρές βακτηριακές, ιογενείς ή μυκητιασικές λοιμώξεις από την αρχή της ζωής και συχνά παρουσιάζουν διάμεση πνευμονοπάθεια, χρόνια διάρροια και αποτυχία ανάπτυξης.  Οι λοιμώξεις του ωτός, η υποτροπιάζουσα *Pneumocystis jirovecii* (στο παρελθόν *carinii*) και η μεγάλη συχνότητα καντιντίασης (προσβολή από τον μύκητα Candida) από του στόματος εμφανίζονται συνήθως. Αυτά τα βρέφη, εάν δεν υποβληθούν σε θεραπεία, συνήθως πεθαίνουν εντός ενός έτους λόγω σοβαρών, επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων, εκτός εάν έχουν υποβληθεί σε επιτυχημένη μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστικών κυττάρων ή γονιδιακή θεραπεία σε κλινικές δοκιμές.

Ταξινόμηση
----------

| Τύπος | Περιγραφή |
| --- | --- |
| Βαρεία συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια συνδεόμενη με το χρωμόσωμα Χ | Οι περισσότερες περιπτώσεις SCID οφείλονται σε μεταλλάξεις στο IL2RG γονίδιο που κωδικοποιεί την κοινή γάμμα αλυσίδα (γ c ) (CD132), μια πρωτεΐνη που μοιράζεται από τους υποδοχείς για τις ιντερλευκίνες IL-2, IL-4, IL-7, IL-9, IL-15 και IL-21. Αυτές οι ιντερλευκίνες και οι υποδοχείς τους εμπλέκονται στην ανάπτυξη και διαφοροποίηση των κυττάρων Τ και Β. Επειδή η κοινή γάμμα αλυσίδα μοιράζεται από πολλούς υποδοχείς ιντερλευκίνης, μεταλλάξεις που οδηγούν σε μη λειτουργική κοινή γάμμα αλυσίδα προκαλούν εκτεταμένα ελαττώματα στη σηματοδότηση ιντερλευκίνης. Το αποτέλεσμα είναι μια σχεδόν πλήρης αποτυχία του ανοσοποιητικού συστήματος να αναπτυχθεί και να λειτουργήσει, με χαμηλά ή απόντα Τ κύτταρα και ΝΚ κύτταρα και μη λειτουργικά Β κύτταρα .</br> Η κοινή γάμμα αλυσίδα κωδικοποιείται από το γονίδιο IL-2 υποδοχέα γάμμα, ή IL-2Rγ, το οποίο βρίσκεται στο Χ χρωμόσωμα. Για αυτόν τον λόγο, η ανοσοανεπάρκεια που προκαλείται από μεταλλάξεις στο IL-2Rγ είναι γνωστή ως σοβαρή συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια συνδεδεμένη με Χ. Η συνθήκη κληρονομείται σε υπολειπόμενο μοτίβο συνδεδεμένο με το χρωμόσωμα Χ |
| Ανεπάρκεια απαμινάσης αδενοσίνης | Η δεύτερη πιο κοινή μορφή του SCID μετά το X-SCID προκαλείται από ένα ελαττωματικό ένζυμο, την απαμινάση της αδενοσίνης(ADA), απαραίτητο για τη διάσπαση των πουρινών. Η έλλειψη ADA προκαλεί συσσώρευση του dATP. Αυτός ο μεταβολίτης θα αναστέλλει τη δράση της ριβονουκλεοτιδικής αναγωγάσης, του ενζύμου που μειώνει τα ριβονουκλεοτίδια για τη δημιουργία δεοξυριβονουκλεοτιδίων. Η αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος εξαρτάται από τον πολλαπλασιασμό των λεμφοκυττάρων και συνεπώς από τη σύνθεση dNTP. Χωρίς λειτουργική ριβονουκλεοτιδική αναγωγάση, ο πολλαπλασιασμός των λεμφοκυττάρων αναστέλλεται και το ανοσοποιητικό σύστημα διακυβεύεται. |
| Ανεπάρκεια φωσφορυλάσης νουκλεοσιδίου πουρίνης | Μια αυτοσωμική υπολειπόμενη διαταραχή που περιλαμβάνει μεταλλάξεις του γονιδίου φωσφορυλάσης νουκλεοσιδικής πουρίνης (ΡΝΡ). Το PNP είναι ένα βασικό ένζυμο στην οδό διάσωσης πουρίνης. Η βλάβη αυτού του ενζύμου προκαλεί αυξημένα επίπεδα dGTP με αποτέλεσμα τοξικότητα και ανεπάρκεια κυττάρων Τ. |
| Ρετιδική δυσγενέση | Αδυναμία των προδρόμων κοκκιοκυττάρων να σχηματίσουν κόκκους δευτερεύοντες από δυσλειτουργία μιτοχονδριακής αδενυλικής κινάσης 2 (AK2). |
| Σύνδρομο Omenn | Η παρασκευή ανοσοσφαιρινών απαιτεί ένζυμα ανασυνδυάσης που προέρχονται από τα γονίδια ενεργοποίησης ανασυνδυασμού RAG-1 και RAG-2. Αυτά τα ένζυμα εμπλέκονται στο πρώτο στάδιο του ανασυνδυασμού V (D) J, η διαδικασία με την οποία τα τμήματα DNA κυττάρων Β ή Τ κυττάρων αναδιατάσσονται για τη δημιουργία ενός νέου υποδοχέα Τ κυττάρου ή υποδοχέα Β κυττάρων (και, στο B κυττάρου, το πρότυπο για αντισώματα).</br> Ορισμένες μεταλλάξεις των γονιδίων RAG-1 ή RAG-2 εμποδίζουν τον ανασυνδυασμό V (D) J, προκαλώντας SCID.  |
| Σύνδρομο γυμνών λεμφοκυττάρων | Τύπος 1: MHC κατηγορίας Ι δεν εκφράζεται στην επιφάνεια του κυττάρου. Το ελάττωμα προκαλείται από ελαττωματικές πρωτεΐνες ΤΑΡ, όχι από την πρωτεΐνη MHC-I.
Τύπος 2: MHC τάξης II δεν εκφράζεται στην κυτταρική επιφάνεια όλων των κυττάρων που παρουσιάζουν αντιγόνο. Αυτοσωματική υπολειπόμενη. Οι πρωτεΐνες που ρυθμίζουν το γονίδιο MHC-II είναι αυτές που αλλάζουν, όχι η ίδια η πρωτεΐνη MHC-II. |
| JAK3 | Η κινάση-3 Janus (JAK3) είναι ένζυμο που μεσολαβεί στη μεταγωγή κατάντη του σήματος γ c. Η μετάλλαξη του γονιδίου του προκαλεί SCID.  |
| DCLRE1C | Το DCLRE1C "Artemis" είναι γονίδιο που απαιτείται για την επιδιόρθωση του DNA και τον ανασυνδυασμό V (D) J. Μια υπολειπόμενη μετάλλαξη απώλειας λειτουργίας διαπίστωσε ότι ο πληθυσμός των Ινδιάνων Ναβάχο και Απάτσι προκαλεί δυσανεξία στο SCID και την ακτινοβολία.  |

Διάγνωση
--------

Η έγκαιρη διάγνωση του SCID είναι συνήθως δύσκολη λόγω της ανάγκης για προηγμένες τεχνικές αξιολόγησης. Πολλά συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν πιθανότητα εμφάνισης SCID σε ένα παιδί, όπως οικογενειακό ιστορικό βρεφικού θανάτου, χρόνιος βήχας, υπερδιεγερμένοι πνεύμονες και επίμονες λοιμώξεις. Πλήρης αριθμός λεμφοκυττάρων αίματος θεωρείται συχνά αξιόπιστος τρόπος διάγνωσης της SCID, αλλά οι υψηλότεροι αριθμοί λεμφοκυττάρων στην παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Η κλινική διάγνωση που βασίζεται σε γενετικά ελαττώματα είναι επίσης πιθανή διαγνωστική διαδικασία που έχει εφαρμοστεί στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Αξιολόγηση
----------

Όλες οι πολιτείες των ΗΠΑ  εκτελούν έλεγχο για SCID σε νεογέννητα χρησιμοποιώντας ποσοτική PCR σε πραγματικό χρόνο για τη μέτρηση της συγκέντρωσης των κύκλων εκτομής υποδοχέα Τ-κυττάρων.  Το Ουισκόνσιν και η Μασαχουσέτη (από την 1η Φεβρουαρίου 2009) εξετάζουν νεογέννητα για SCID.   Το Μίσιγκαν ξεκίνησε την εξέταση SCID τον Οκτώβριο του 2011.  Κάποια μορφή SCID μπορεί να ανιχνευθεί με προσδιορισμό αλληλουχίας εμβρυϊκού DNA εάν υπάρχει γνωστό ιστορικό της νόσου. Διαφορετικά, το SCID δεν διαγιγνώσκεται έως την ηλικία των έξι μηνών, συνήθως υποδηλώνεται από υποτροπιάζουσες λοιμώξεις. Η καθυστέρηση στην ανίχνευση οφείλεται στο γεγονός ότι τα νεογέννητα φέρουν τα αντισώματα της μητέρας τους για τις πρώτες εβδομάδες της ζωής και τα βρέφη με SCID εμφανίζονται φυσιολογικά.

Θεραπευτική αγωγή
-----------------

Η πιο συνηθισμένη θεραπεία για το SCID είναι η μεταμόσχευση μυελού των οστών, η οποία ήταν πολύ επιτυχημένη χρησιμοποιώντας είτε έναν σχετιζόμενο είτε μη σχετικό δότη, ή έναν κατά το ήμισυ δότη με ιστοσυμβατότητα, που θα ήταν οποιοσδήποτε από τους δύο γονείς. Ο κατά το ήμισυ συνδυασμός του μοσχεύματος ονομάζεται απλοειδικός. Οι απλοειδικές μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών απαιτούν την απομάκρυνση του μυελού του δότη από όλα τα ώριμα Τ κύτταρα για να αποφευχθεί η εμφάνιση νόσου μοσχεύματος έναντι ξενιστή (GVHD).  Κατά συνέπεια, λειτουργικό ανοσοποιητικό σύστημα χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να αναπτυχθεί σε έναν ασθενή που λαμβάνει ένα απλοϊδικό μόσχευμα μυελού των οστών σε σύγκριση με έναν ασθενή που λαμβάνει ένα ταιριαστό μόσχευμα. Η πρώτη αναφερόμενη περίπτωση επιτυχούς μεταμόσχευσης ήταν ασθενές βρέφος από την Ισπανία, το οποίονοσηλεύτηκε στο Κέντρο Καρκίνου Memorial Sloan Kettering το 1982, στη Νέα Υόρκη. Ο Ντέιβιντ Βέτερ, το αρχικό «αγόρι σε περίβλημα», έλαβε επίσης μία από τις πρώτες μεταμοσχεύσεις, αλλά τελικά απεβίωσε εξαιτίας ενός μη ελεγχόμενου ιού, του Epstein-Barr (οι έλεγχοι δεν ήταν διαθέσιμοι εκείνη τη χρονική περίοδο), στον πρόσφατα μεταμοσχευμένο μυελό των οστών του από την αδελφή του, απαράμιλλο δότη μυελού των οστών. Σήμερα, οι μεταμοσχεύσεις που γίνονται τους πρώτους τρεις μήνες της ζωής έχουν υψηλό ποσοστό επιτυχίας. Οι γιατροί είχαν επίσης κάποια επιτυχία με *μεταμόσχευση μήτρας* πριν από τη γέννηση του παιδιού και επίσης χρησιμοποιώντας αίμα ομφάλιου λώρου που είναι πλούσιο σε βλαστικά κύτταρα. *Στις* μεταμοσχεύσεις της μήτρας επιτρέπεται στο έμβρυο να αναπτύξει λειτουργικό ανοσοποιητικό σύστημα στο αποστειρωμένο περιβάλλον της μήτρας.  ωστόσο, οι επιπλοκές όπως η GVHD θα ήταν δύσκολο να εντοπιστούν ή να αντιμετωπιστούν εάν επρόκειτο να συμβούν. 

Πιο πρόσφατα, η γονιδιακή θεραπεία επιχειρήθηκε ως εναλλακτική λύση στη μεταμόσχευση μυελού των οστών. Η μεταγωγή του γονιδίου που λείπει σε αιμοποιητικά βλαστικά κύτταρα χρησιμοποιώντας ιικούς φορείς δοκιμάζεται σε ADA SCID και X-συνδεδεμένο SCID. Το 1990, η τετράχρονη Ashanthi DeSilva ήταν ο πρώτος ασθενής που υποβλήθηκε σε επιτυχημένη γονιδιακή θεραπεία. Οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα του αίματος της DeSilva, απομόνωσαν ορισμένα από τα λευκά αιμοσφαίρια της και χρησιμοποίησαν έναν ρετροϊό για να εισαγάγουν υγιές γονίδιο απαμινάσης της αδενοσίνης (ADA). Αυτά τα κύτταρα στη συνέχεια εγχύθηκαν πίσω στο σώμα της και άρχισαν να εκφράζουν φυσιολογικό ένζυμο. Αυτό, αυξημένο με εβδομαδιαίες ενέσεις ADA, διόρθωσε την ανεπάρκεια της. Ωστόσο, η ταυτόχρονη θεραπεία των ενέσεων ADA μπορεί να επηρεάσει την επιτυχία της γονιδιακής θεραπείας, καθώς τα μεταγόμενα κύτταρα δεν θα έχουν κανένα επιλεκτικό πλεονέκτημα να πολλαπλασιαστούν εάν τα μη μεταδοθέντα κύτταρα μπορούν να επιβιώσουν παρουσία του ενέσιμου ADA. 

 Ο Ο Ντέιβιντ Βέττερ (David VetterΠ μέσα στην προστατευτική του «φούσκα» (περίβλημα).
Το 2000, μια «επιτυχία» γονιδιακής θεραπείας είχε ως αποτέλεσμα ασθενείς με SCID με λειτουργικό ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτές οι δοκιμές σταμάτησαν όταν ανακαλύφθηκε ότι δύο στους δέκα ασθενείς σε μία δοκιμή είχαν αναπτύξει λευχαιμία που προέκυψε από την εισαγωγή του ρετροϊού που φέρει το γονίδιο κοντά σε ένα ογκογονίδιο. Το 2007, τέσσερις από τους δέκα ασθενείς εμφάνισαν λευχαιμίες.  Οι εργασίες που στοχεύουν στη βελτίωση της γονιδιακής θεραπείας εστιάζονται τώρα στην τροποποίηση του ιικού φορέα για τη μείωση της πιθανότητας ογκογένεσης και τη χρήση νουκλεασών ψευδαργύρου-δακτύλου για περαιτέρω στόχευση της εισαγωγής γονιδίου.  Δεν έχουν παρατηρηθεί ακόμη περιπτώσεις λευχαιμίας σε δοκιμές του ADA-SCID, το οποίο δεν περιλαμβάνει το *γάμμα c* γονίδιο που μπορεί να είναι ογκογόνο όταν εκφράζεται από ρετροϊό .

Δοκιμαστικές θεραπείες του SCID ήταν η πρώτη επιτυχία της γονιδιακής θεραπείας. από το 1999, η γονιδιακή θεραπεία έχει αποκαταστήσει το ανοσοποιητικό σύστημα τουλάχιστον 17 παιδιών με δύο μορφές (ADA-SCID και X-SCID) της ασθένειας. 

Υπάρχουν επίσης μερικές μη θεραπευτικές μέθοδοι για τη θεραπεία του SCID. Η αντίστροφη απομόνωση περιλαμβάνει τη χρήση στρωτής ροής αέρα και μηχανικών φραγμών (για την αποφυγή φυσικής επαφής με άλλους) για την απομόνωση του ασθενούς από τυχόν επιβλαβή παθογόνα που υπάρχουν στο εξωτερικό περιβάλλον.  Μια μη θεραπευτική θεραπεία για ασθενείς με ADA-SCID είναι θεραπεία αντικατάστασης ενζύμου, στην οποία ο ασθενής εγχέεται με συζευγμένη με πολυαιθυλενογλυκόλη αδενονάση της αδενοσίνης (PEG-ADA) η οποία μεταβολίζει τα τοξικά υποστρώματα του ενζύμου ADA και αποτρέπει τη συσσώρευσή τους.  Η θεραπεία με PEG-ADA μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αποκατάσταση της λειτουργίας των Τ κυττάρων βραχυπρόθεσμα, αρκετή για να καθαρίσει τυχόν υπάρχουσες λοιμώξεις πριν προχωρήσει σε θεραπευτική αγωγή όπως μεταμόσχευση μυελού των οστών.

Επιδημιολογία
-------------

Το πιο συχνά αναφερόμενο ποσοστό για τον επιπολασμό του SCID είναι περίπου 1 στις 100.000 γεννήσεις, αν και αυτό θεωρείται από ορισμένους ως υποτίμηση του πραγματικού επιπολασμού.  Ορισμένες εκτιμήσεις προβλέπουν ότι το ποσοστό επιπολασμού είναι τόσο υψηλό όσο 1 στις 50.000 γεννήσεις.  Έχει αναφερθεί περίπου 1 στις 65.000 γεννήσεις στην Αυστραλία. 

Λόγω της ιδιαίτερης γενετικής φύσης του SCID, μπορεί να βρεθεί υψηλότερος επιπολασμός σε ορισμένες περιοχές και συναφείς καλλιέργειες όπου εμφανίζονται υψηλότερα ποσοστά ασυνήθιστου ζευγαρώματος.  Μελέτη από το Μαρόκο ανέφερε ότι παρατηρήθηκε ομαδική γονική μέριμνα στο 75% των οικογενειών των ασθενών στο Μαρόκο με SCID. 

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι ένα στα 2.500 παιδιά στον πληθυσμό των Ναβάχο κληρονομούν σοβαρή συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια. Αυτή η κατάσταση είναι μια σημαντική αιτία ασθένειας και θανάτου μεταξύ των βρεφών των Ναβάχο.  Η τρέχουσα έρευνα αποκαλύπτει παρόμοιο γενετικό μοτίβο μεταξύ των συγγενών των Απάτσι.

SCID σε ζώα
-----------

Τα ποντίκια SCID χρησιμοποιήθηκαν και εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε έρευνα για ασθένειες, εμβόλια και μεταμόσχευση. ειδικά ως ζωικά μοντέλα για τον έλεγχο της ασφάλειας νέων εμβολίων ή θεραπευτικών παραγόντων σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Το υπολειπόμενο γονίδιο με κλινικά συμπτώματα παρόμοια με την ανθρώπινη κατάσταση, επηρεάζει επίσης τα αραβικά άλογα. Στα άλογα, η κατάσταση παραμένει θανατηφόρα ασθένεια, καθώς το ζώο αναπόφευκτα υποκύπτει σε ευκαιριακή λοίμωξη εντός των πρώτων τεσσάρων έως έξι μηνών της ζωής του.  Ωστόσο, οι φορείς, οι οποίοι δεν επηρεάζονται από την ασθένεια, μπορούν να ανιχνευθούν με μια εξέταση DNA. Έτσι, οι προσεκτικές πρακτικές αναπαραγωγής μπορούν να αποφύγουν τον κίνδυνο δημιουργίας ασθενούς πουλαριού. 

Ένα άλλο ζώο με καλά χαρακτηρισμένη παθολογία SCID είναι ο σκύλος. Υπάρχουν δύο γνωστές μορφές, ένα XID συνδεδεμένο σε σκύλους ράτσας "Basset Hound" που έχει παρόμοια οντολογία με το X-SCID στους ανθρώπους,  και μια αυτοσωμική υπολειπόμενη μορφή που εμφανίζεται σε μια γραμμή του Jack Russell Terriers που μοιάζει με το SCID σε αραβικά άλογα και ποντίκια. 

Τα ποντίκια με SCID χρησιμεύουν επίσης ως ένα χρήσιμο ζωικό μοντέλο στη μελέτη του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος και των αλληλεπιδράσεών του με ασθένειες, λοιμώξεις και καρκίνο.  Για παράδειγμα, φυσιολογικά στελέχη ποντικών μπορούν να ακτινοβοληθούν θανάσιμα, σκοτώνοντας όλα τα ταχέως διαιρούμενα κύτταρα. Αυτά τα ποντίκια στη συνέχεια λαμβάνουν μεταμόσχευση μυελού των οστών από δότες SCID, επιτρέποντας την εμφύτευση μονοπύρηνων κυττάρων περιφερικού αίματος ανθρώπου (PBMC). Αυτή η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μελετήσει εάν τα ποντίκια που δεν έχουν Τ κύτταρα μπορούν να κάνουν αιματοποίηση μετά τη λήψη ανθρώπινου PBMC.

Δείτε επίσης
------------

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Educational paper: The expanding clinical and immunological spectrum of severe combined immunodeficiency». *Eur J Pediatr* **170** (5): 561–571. 2011. doi:10.1007/s00431-011-1452-3. PMID 21479529.
2. 1 2 3  «Severe combined immunodeficiencies: New and Old Scenarios». *Int Rev Immunol* **31** (1): 43–65. 2012. doi:10.3109/08830185.2011.644607. PMID 22251007.
3. ↑  «Gene therapy of severe combined immunodeficiencies». *J Gene Med* **3** (3): 201–206. 2001. doi:10.1002/1521-2254(200105/06)3:3<201::AID-JGM195>3.0.CO;2-Z. PMID 11437325.
4. ↑  Buckley R (2003). «Molecular defects in human severe combined immunodeficiency and approaches to immune reconstitution». *Annu Rev Immunol* **22**: 625–655. doi:10.1146/annurev.immunol.22.012703.104614. PMID 15032591.
5. ↑  Rohr, Karen (17 Απριλίου 2019). «Gene therapy restores immunity in infants with rare immunodeficiency disease». *National Institutes of Health (NIH)* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2020.
6. ↑  Haq IJ; Steinberg LJ; Hoenig M *και άλλοι*. (2007). «GvHD-associated cytokine polymorphisms do not associate with Omenn syndrome rather than T-B- SCID in patients with defects in RAG genes». *Clin. Immunol.* **124** (2): 165–9. doi:10.1016/j.clim.2007.04.013. PMID 17572155.
7. ↑  «Jak3, severe combined immunodeficiency, and a new class of immunosuppressive drugs». *Immunol. Rev.* **203**: 127–42. 2005. doi:10.1111/j.0105-2896.2005.00220.x. PMID 15661026. .
8. 1 2  «News From Indian Country - A rare and once-baffling disease forces Navajo parents to cope». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Απριλίου 2012. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2008.
9. 1 2  Li L; Moshous D; Zhou Y *και άλλοι*. (2002). «A founder mutation in Artemis, an SNM1-like protein, causes SCID in Athabascan-speaking Native Americans». *J. Immunol.* **168** (12): 6323–9. doi:10.4049/jimmunol.168.12.6323. PMID 12055248.
10. ↑  Gennery, A; Cant, A (March 2001). «Diagnosis of severe combined immunodeficiency». *J Clin Pathol* **54** (3): 191–195. doi:10.1136/jcp.54.3.191. PMID 11253129. PMC 1731376. .
11. ↑  van der Burg, Mirjam; Mahlaoui, Nizar; Gaspar, Hubert Bobby; Pai, Sung-Yun (2019-09-18). «Universal Newborn Screening for Severe Combined Immunodeficiency (SCID)». *Frontiers in Pediatrics* **7**: 373. doi:10.3389/fped.2019.00373. ISSN 2296-2360. PMID 31620409.
12. ↑  «National Newborn Screening Status Report» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 16 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 9 Μαΐου 2021.
13. ↑  «Wisconsin First State in Nation to Screen All Newborns for Severe Combined Immune Deficiency (SCID) or "Bubble Boy Disease"». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Μαρτίου 2009.
14. ↑  «NEWBORN SCREENING FOR PRIMARY IMMUNODEFICIENCY DISEASE».
15. ↑  «MDCH Adds Severe Combined Immunodeficiency (SCID) to Newborn Screening».
16. ↑  Chinen J, Buckley RH (2010).
17. ↑  Vickers, Peter S. (2009).
18. ↑  Buckley RH (2004). «Molecular defects in human severe combined immunodeficiency and approaches to immune reconstitution». *Annu. Rev. Immunol.* **22** (1): 625–655. doi:10.1146/annurev.immunol.22.012703.104614. PMID 15032591.
19. 1 2  «Gene therapy of severe combined immunodeficiencies». *Nat Rev Immunol* **2** (8): 615–621. 2002. doi:10.1038/nri859. PMID 12154380.
20. ↑  Press release Αρχειοθετήθηκε 2007-09-29 στο Wayback Machine. from the European Society of Gene Therapy
21. ↑  «Gene therapy for severe combined immunodeficiency: are we there yet?".». *J. Clin. Invest.* **117** (6): 1456–1465. 2007. doi:10.1172/jci30953. PMID 17549248. PMC 1878528. .
22. ↑  «Children reared in a reverse isolation environment: effects on cognitive and emotional development». *J. Autism Dev. Disord.* **16** (4): 415–424. 1986. doi:10.1007/bf01531708. PMID 3804957. .
23. ↑  Van der Burg, M; Gennery, AR (2011). «Educational paper. The expanding clinical and immunological spectrum of severe combined immunodeficiency». *Eur. J. Pediatr.* **170** (5): 561–571. doi:10.1007/s00431-011-1452-3. PMID 21479529.
24. ↑  «Newborn Screening for Primary Immunodeficiency Disease».
25. ↑  «Severe combined immunodeficiency: A national surveillance study». *Pediatr Allergy Immunol* **19** (4): 298–302. 2008. doi:10.1111/j.1399-3038.2007.00646.x. PMID 18221464.
26. ↑  «Severe combined immunodeficiency: A cohort of 40 patients». *Pediatr Allergy Immunol* **19** (4): 303–306. 2008. doi:10.1111/j.1399-3038.2007.00647.x. PMID 18093084.
27. ↑  «Immunophenotyping of severe combined immunodeficiency in Morocco». *IBS J Sci* **26** (4): 161–164. 2011. doi:10.1016/j.immbio.2011.05.002.
28. ↑  FOAL.org, an organization promoting research into genetic lethal diseases in horse
29. ↑  "The New DNA Test for Severe Combined Immunodeficiency (SCID) in Arabian Horses"
30. ↑  «IL-2R gamma gene microdeletion demonstrates that canine X-linked severe combined immunodeficiency is a homologue of the human disease». *Genomics* **23** (1): 69–74. 1994. doi:10.1006/geno.1994.1460. PMID 7829104.
31. ↑  Perryman LE (2004). «Molecular pathology of severe combined immunodeficiency in mice, horses, and dogs». *Vet. Pathol.* **41** (2): 95–100. doi:10.1354/vp.41-2-95. PMID 15017021.
32. ↑  Owen, Judith· Punt, Jenni (2013). *Kuby Immunology*. New York: W.H. Freeman and Company.
33. ↑  "CONVERSION OF NORMAL RATS INTO SCID-LIKE ANIMALS BY MEANS OF BONE MARROW TRANSPLANTATION FROM SCID DONORS ALLOWS ENGRAFTMENT OF HUMAN PERIPHERAL BLOOD MONONUCLEAR CELLS"

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Buckley RH (2004). «Molecular defects in human severe combined immunodeficiency and approaches to immune reconstitution». *Annu Rev Immunol* **22**: 625–55. doi:10.1146/annurev.immunol.22.012703.104614. PMID 15032591.
* «Successes and risks of gene therapy in primary immunodeficiencies». *J Allergy Clin Immunol* **113** (4): 595–603; quiz 604. 2004. doi:10.1016/j.jaci.2004.01.765. PMID 15100660. .
* Church AC (2002). «X-linked severe combined immunodeficiency». *Hosp Med* **63** (11): 676–80. doi:10.12968/hosp.2002.63.11.1914. PMID 12474613. .
* «Diagnosis of severe combined immunodeficiency». *J Clin Pathol* **54** (3): 191–5. 2001. doi:10.1136/jcp.54.3.191. PMID 11253129. PMC 1731376. .

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Μάθετε σχετικά με τη σοβαρή συνδυασμένη ανοσοανεπάρκεια (SCID) NIH