Η **πολιτική πυξίδα** (αγγλικά: *political compass*) είναι τύπος σχεδιαγράμματος και μέθοδος ανάλυσης του πολιτικού φάσματος ιδεολογιών η οποία χρησιμοποιεί έναν κοινωνικό και έναν οικονομικό άξονα για τον προσδιορισμό των διαφόρων κοινωνικοοικονομικών φιλοσοφιών και της πολιτικής ιδεολογίας προσώπων ή γενικότερα των θέσεων που εμπίπτουν σε αυτές. Δημιουργήθηκε το 2001 από τον ιστότοπο *The Political Compass* ο οποίος έχει έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο και ασχολείται με την ανάλυση πολιτικών θεωριών με κεντρικούς άξονες τον πολιτικοικονομικό προσανατολισμό και την πολιτικοκοινωνική κατεύθυνση.

Περιγραφή
---------

### Γενικά

Η κύρια θεωρία της πολιτικής πυξίδας είναι πως η πολιτική ιδεολογία είναι δυνατό να εκτιμηθεί πληρέστερα με το να μετρηθεί επί 2 ξεχωριστών και ανεξαρτήτων αξόνων, του οικονομικού (οριζόντιος άξονας) και του κοινωνικού (κάθετος άξονας). Ο *οικονομικός* άξονας (με τα άκρα του να είναι η Αριστερά και η Δεξιά πολιτική ιδεολογία) αποτυπώνουν το πως θα πρέπει να λειτουργεί η οικονομία, όπου η Αριστερά ορίζεται ως η επιθυμία η οικονομία να βασίζεται στην κοινοκτημοσύνη (είτε μέσω του κράτους, είτε μέσω ενός αποκεντρωμένου δικτύου ανεξάρτητων κοινοβίων), ενώ η Δεξιά ως η επιθυμία η οικονομία να αφεθεί ελεύθερη στο να διαμορφωθεί από τους διάφορους οργανισμούς και άτομα που ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο. Ο *κοινωνικός* άξονας (με τον Απολυταρχισμό και ελευθερισμό στα άκρα) αποτυπώνει τον βαθμό των κοινωνικών και ατομικών ελευθεριών που επιτρέπονται από ένα πολιτικό σύστημα.

### Χώρος παρουσίασης

Προσωπικότητες όπως ο Ιωσήφ Στάλιν, τοποθετούνται στο άνω αριστερό άκρο του σχεδιαγράμματος συνδυάζοντας τα στοιχεία του απολυταρχισμού και του κομμουνισμού, ενώ ο Αδόλφος Χίτλερ στα άνω αριστερά της αυταρχικής δεξιάς ως απολυταρχικό εθνικοσοσιαλιστικό κίνημα. Αντίθετα ο Μαχάτμα Γκάντι τοποθετείται στο μέσο της ελευθεριακής αριστεράς καθώς η ιδεολογία του περιείχε ισχυρά στοιχεία αποκεντρωτισμού και κοινοκτημοσύνης, ενώ ο οικονομολόγος Μίλτον Φρήντμαν ο οποίος υπήρξε η κύρια ακαδημαϊκή μορφή του νεοφιλελευθερισμού στα άνω άκρα δεξιά της ελευθεριστικής δεξιάς, και η Μάργαρετ Θάτσερ άνω δεξιά στην αυταρχική δεξιά ως εκπρόσωπος του συντηρητισμού.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | συγκεντρωτισμός και κοινωνικός έλεγχος |  |  |  |
|  | Σταλινισμός |  | Απολυταρχισμός |  | Συντηρητισμός |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
| κοινοκτημοσύνη και οικονομικός έλεγχος | Κομμουνισμός |  | Αυταρχική

αριστερά | Αυταρχική

δεξιά |  | Καπιταλισμός | ατομική ιδιοκτησία και οικονομική ελευθερία |
| Ελευθεριακή

αριστερά | Ελευθεριακή

δεξιά |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Αναρχοκομμουνισμός |  | Ελευθερισμός |  | Αναρχοκαπιταλισμός |  |
|  |  |  | αποκεντρωτισμός και κοινωνική ελευθερία |  |

### Αποτελέσματα

Το τελικό σχεδιάγραμμα αποτελείται από τις 4 βασικές περιοχές που προκύπτουν από την διασταύρωση των 2 αξόνων, και εντός των περιοχών αυτών σημειώνεται η τοποθεσία της ιδεολογίας, ατόμου, ή οργανισμού βάσει των θέσεων που πρεσβεύει και προωθεί. Το τελικό αποτέλεσμα προκύπτει μετά από ερωτηματολόγιο 61 ερωτήσεων, ωστόσο ο ιστότοπος δεν προσφέρει κάποια ανάλυση του πως αξιολογούνται οι απαντήσεις στις ερωτήσεις ώστε να προκύψει το τελικό αποτέλεσμα και έχει δεχτεί κριτική ως προς την εγκυρότητα των αποτελεσμάτων του.

Ιστότοπος
---------

Η ταυτότητα του προσωπικού πίσω από τον ιστότοπο είναι άγνωστη, πέρα από το γεγονός ότι έχει ως έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, και ότι αποτελεί ιδιοκτησία του οργανισμού με την ονομασία *Pace News Limited*. Έχουν γίνει διάφορες εκτιμήσεις από ειδησεογραφικούς οργανισμούς και δημοσιογράφους για το ποιος βρίσκεται πίσω από την λειτουργία του ιστότοπου χωρίς να είναι απόλυτα βέβαιο ότι ισχύουν.

Παρόμοια
--------

Παρόμοια σχεδιαγράμματα τα οποία ασχολούνται με την αποτύπωση των διαφόρων πολιτικών προσανατολισμών, είναι το σχεδιάγραμμα Νόλαν και το σχεδιάγραμμα Πουρνέλ.

Παραπομπές
----------

1. ↑  «The Political Compass». The Political Compass. 11 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 1 Νοεμβρίου 2013.
2. ↑  Pamela LiCalzi O'Connell (4 Δεκεμβρίου 2003). «Online Diary». *The New York Times*. Ανακτήθηκε στις 2 Αυγούστου 2017.
3. ↑  Daily Telegraph: Time to start pounding away at Gordon Brown. 18 August 2007
4. ↑  Compass, The Political. «The Political Compass». *www.politicalcompass.org*. Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2017.
5. ↑  «The Political Compass FAQ #25». *www.politicalcompass.org*. Ανακτήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2017. Can you provide your scoring details[?] ... we have a strict policy against releasing this information.
6. ↑  Utley, By Tom. «I'm v. Right-wing, says the BBC, but it's not that simple». *Telegraph.co.uk*.. Ανακτήθηκε στις 2017-01-06. *«A lot of the questions in the test are very irritatingly phrased and impossible to answer properly, with only these four options available: "strongly agree", "agree", "disagree" and "strongly disagree".»*
7. ↑  *Eight ways to run the country*. Brian Patrick Mitchell. Greenwood Publishing Group. 2007. (ISBN 978-0-275-99358-0) p143
8. ↑  The Guardian: Shut Up, I'm A Libertarian
9. ↑  Political Compass: FAQ Q29
10. ↑  The Political Compass. «The Political Compass». Ανακτήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2016.
11. ↑  Pamela LiCalzi O'Connell (4 Δεκεμβρίου 2003). «Online Diary». *The New York Times*. Ανακτήθηκε στις 2 Αυγούστου 2017.
12. ↑  Utley, By Tom. «I'm v. Right-wing, says the BBC, but it's not that simple». *Telegraph.co.uk*.. Ανακτήθηκε στις 2017-01-06.
13. ↑  *Eight ways to run the country*. Brian Patrick Mitchell. Greenwood Publishing Group. 2007. (ISBN 978-0-275-99358-0) p143

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Πολιτική πυξίδα** |

* Επίσημος ιστότοπος

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Πολιτική πυξίδα |
| --- |
|  |
| Οικονομικός άξονας | 
* Ακροαριστερά
* Αριστερά
* Κεντροαριστερά
* Κέντρο
* Κεντροδεξιά
* Δεξιά
* Ακροδεξιά
 |
|  |
| Κοινωνικός άξονας | 
* Αναρχισμός
* Ελευθερισμός
* Κέντρο
* Κρατισμός
* Ολοκληρωτισμός
 |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | συγκεντρωτισμός/κοινων. έλεγχος |  |  |  |
|  | Σταλινισμός |  | Απολυταρχισμός |  | Συντηρητισμός |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
| κοινοκτημοσύνη/οικον. έλεγχος | Κομμουνισμός |  | Αυταρχική

αριστερά | Αυταρχική

δεξιά |  | Καπιταλισμός | ατομική ιδιοκτησία/οικον. ελευθερία |
| Ελευθεριακή

αριστερά | Ελευθεριακή

δεξιά |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | Αναρχοκομμουνισμός |  | Ελευθερισμός |  | Αναρχοκαπιταλισμός |  |
|  |  |  | αποκεντρωτισμός/κοινων. ελευθερία |  |

 |

 |