Ο **Πιέρο ντέλλα Φραντσέσκα** (*Piero della Francesca*, 1412 – 12 Οκτωβρίου 1492) ήταν Ιταλός ζωγράφος της πρώιμης Αναγέννησης. Ήταν επίσης γνωστός στους συγχρόνους του και ως μαθηματικός-γεωμέτρης. Η ζωγραφική του χαρακτηρίζεται από την ηρεμία των χρωμάτων της και τις γεωμετρικές φόρμες, ειδικά ως προς την προοπτική της. Η επίδρασή του σε μεταγενέστερους καλλιτέχνες, όπως ο Λούκα Σινιορέλλι και Πιέτρο Περουτζίνο, είναι εμφανής.

Σύντομο βιογραφικό
------------------

Ο Πιέρο ντέλλα Φραντσέσκα, γνωστός στους συγχρόνους του ως **Πιέρο ντι Μπενεντέττο ντε' Φραντσέσκι** (Piero di Benedetto de’ Franceschi) γεννήθηκε στο Μπόργκο Σαν Σεπόλκρο (Borgo San Sepolcro) (σημερινό Σανσεπόλκρο), μια κωμόπολη κοντά στο Αρέτσο της Τοσκάνης. Η ακριβής ημερομηνία γέννησής του δεν έχει γίνει δυνατό να καθοριστεί, γι' αυτό διάφορες πηγές δίνουν έτη γεννήσεως κυμαινόμενα από το 1412 έως το 1422. Ο πατέρας του, Μπενεντέττο, ήταν έμπορος δερμάτων και μαλλιού, η μητέρα του, Ρομάνα, ήταν κόρη του Ρέντσο ντι Κάρλο ντα Μοντέρκι (Renzo di Carlo da Monterchi) από το παρακείμενο χωριό Μοντέρκι, επίσης εμπόρου μαλλιού. Πιστεύεται ότι οι γονείς του παντρεύτηκαν γύρω στα 1416, αν και δεν βρέθηκε κάποιο πιστοποιητικό γάμου στα αρχεία, αλλά βρέθηκε το προικοσύμφωνό τους με αυτή τη χρονολογία. Βασισμένος σε αυτό και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Πιέρο ήταν το τρίτο παιδί της οικογένειας, ο ιστορικός Τζέιμς Μπεκ (James Beck) δίνει ως πιθανότερη χρονολογία γέννησης τον Ιούνιο του 1420.

Ο Πιέρο πιθανότατα έμαθε την τέχνη της ζωγραφικής από κάποιον από τους καλλιτέχνες της σχολής της Σιένα, που εργάζονταν εκείνη την εποχή στην πόλη του. και εργάστηκε στο Σανσεπόλκρο ως βοηθός του ζωγράφου Αντόνιο ντ' Ανγκιάρι (Antonio d'Anghiari), ο οποίος, καταγόμενος από το παρακείμενο ομώνυμο χωριό είχε εγκατασταθεί στο Σανσεπόλκρο προκειμένου να εκτελέσει κάποια παραγγελία. Το 1439 εργάστηκε μαζί με τον Ντομένικο Βενετσιάνο (Domenico Veneziano) σε νωπογραφίες στην παρακείμενη εκκλησία *Sant’ Egidio* του Νοσοκομείου *Santa Maria Nuova* της Φλωρεντίας. Η εργασία του Βενετσιάνο, ιδιαίτερα στην κατανομή του χώρου, επηρέασε τον νεαρό Πιέρο. Εργάστηκε σε πολλές πόλεις της Κεντρικής Ιταλίας, όπως Ρώμη, Φερράρα, Πέζαρο, Ανκόνα, Αρέτσο, Ρίμινι, Ουρμπίνο και Περούτζια,  αλλά δεν έχασε την επαφή του με τη γενέτειρά του, την οποία απεικόνισε σε ορισμένα έργα του, όπως «Η Βάπτιση του Χριστού», ενώ οι λόφοι της απεικονίζονται και στη «Γέννηση». Με τις περιπλανήσεις του αυτές γνώρισε αρκετούς συναδέλφους του, μεταξύ των οποίων και τον Φρα Αντζέλικο, ο οποίος τον συνέστησε σε πολλούς διάσημους ζωγράφους της εποχής, όπως ο Μαζάτσιο και ο Μπρουνελλέσκι.

Το 1442 ο Πιέρο επέστρεψε στη γενέτειρά του, η οποία εκείνη την εποχή πέρασε στην επικυριαρχία της Φλωρεντίας. Εκείνη την περίοδο (1445) έλαβε παραγγελία να ζωγραφίσει το «Πολύπτυχο του Ελέους» (Polittico della Misericordia). Στη συνέχεια μετέβη στην Ανκόνα (1450) και από εκεί στο Λορέτο, όπου έλαβε παραγγελία για μια νωπογραφία, όπως αναγράφει ο Βαζάρι, για το σκευοφυλάκιο του ναού της Παναγίας. Φαίνεται ότι η παραγγελία έμεινε ημιτελής, καθώς ο Πιέρο έφυγε από το Λορέτο λόγω επιδημίας πανώλους που ενέσκηψε εκείνη την εποχή στην περιοχή. Πήγε στο Αρέτσο, όπου το 1452 άρχισε να εικονογραφεί το χοροστάσιο του ιερού ναού του Αγίου Φραγκίσκου με εικόνες (χωρίς χρονολογική σειρά) βασισμένες στον θρύλο του Τιμίου Σταυρού (La Legenda della vera Croce), τις οποίες ολοκλήρωσε το 1466. Στις νωπογραφίες αυτές φαίνεται η γνώση του και επιμέλειά του στην προοπτική καθώς και στη χρήση των χρωμάτων, παράλληλα με τη γεωμετρική αρμονία και την ικανότητα στη σύνθεση των εικόνων του.

Το 1455 ο Πιέρο βρίσκεται στην αυλή του Πάπα Νικολάου Ε΄, όπου ζωγράφιζε νωπογραφίες στο Ανάκτορο του Βατικανού, παραμένοντας εκεί και υπό τον Πάπα Πίο Β΄. Δυστυχώς, οι νωπογραφίες αυτές καταστράφηκαν, προκειμένου να εξοικονομηθεί χώρος για αντίστοιχες νωπογραφίες του Ραφαήλ. Την εποχή αυτή συναντήθηκε με τον αρχιτέκτονα Φραντσέσκο ντελ Μπόργκο (Francesco del Borgo), ο οποίος είχε αναλάβει τον εκσυγχρονισμό της εκκλησίας *Santa Maria Maggiore*. Ο ντελ Μπόργκο ήταν γνωστός και ως μαθηματικός, και αντάλλασσε με τον Πιέρο απόψεις σχετικές με τα μαθηματικά. Ο Πιέρο διακόσμησε εκεί το παρεκκλήσιο του Αγίου Μιχαήλ.

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες της ζωής του ο Πιέρο έζησε στη γενέτειρά του, όπου εκτέλεσε διάφορες παραγγελίες για λογαριασμό των τοπικών εκκλησιών. Κανένα από τα έργα του αυτά δεν σώζεται. Το 1480 ο Πιέρο ονομάστηκε επικεφαλής της *Confraternita di San Bartolomeo* και ζωγράφισε τη «Γέννηση» (σήμερα στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου) και τη «Μαντόνα» στην εκκλησία *Santa Maria delle Grazie* στη Σενιγκάλια (Senigallia). Τέλος, ζωγράφισε την Αγία Τράπεζα στην Περούτζια, ένα έργο που χαρακτηρίζεται αδέξιο, τη «Θεοτόκο με το Βρέφος και τους Αγίους».

Λίγα χρόνια πριν τον θάνατό του ο Πιέρο ασχολήθηκε με άλλα θέματα πλην της ζωγραφικής. Μεταξύ 1474 και 1482 συνέγραψε το έργο *De prospectiva pingendi* (Περί της προοπτικής στη ζωγραφική), στα χνάρια του Ευκλείδη και του Αλμπέρτι. Το πρωτότυπο κείμενο φυλάσσεται σήμερα στην *Biblioteca Palatina* στην Πάρμα, είναι χειρόγραφο γραμμένο από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, αφιερωμένο στον προστάτη του Δούκα Guidobaldo da Montefeltro και εικονογραφημένο με σχέδιά του επί γεωμετρικών, προοπτικών και αναλογικών μελετών. Ακολούθησε δεύτερο έργο, *De quinque corporibus regularibus* (Περί των πέντε κανονικών σωμάτων), στο οποίο ασχολείται με την ιδέα της τέλειας προοπτικής, βασισμένο στις ιδέες του Πλάτωνα και του Πυθαγόρα. Το χειρόγραφο, εικονογραφημένο από τον καλλιτέχνη, φυλάσσεται σήμερα στη Φλωρεντία. Η άποψη του Βαζάρι ότι ο καλλιτέχνης είχε τυφλωθεί λίγα χρόνια πριν τον θάνατό του δεν φαίνεται να ευσταθεί, καθώς το δεύτερο χειρόγραφό του ολοκληρώθηκε το 1485.

Ο Πιέρο απεβίωσε στο σπίτι του στο Σανσεπόλκρο το 1492. Πέντε χρόνια νωρίτερα είχε συντάξει διαθήκη, με την οποία άφηνε τα υπάρχοντά του στην οικογένειά του και στην Εκκλησία.

Επιλογή έργων
-------------

  

Κύριο λήμμα: Κατάλογος έργων του Πιέρο ντελλα Φραντσέσκα
* Polittico della Misericordia, μεταξύ 1444 και 1464, Sansepolcro, Museo Civico*Polittico della Misericordia*, μεταξύ 1444 και 1464, Sansepolcro, Museo Civico
* Η Βάπτιση, 1448-1450, Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη*Η Βάπτιση*, 1448-1450, Λονδίνο, Εθνική Πινακοθήκη
* Ο Σιγισμούνδος Μαλατέστα προσεύχεται στον Άγιο Σιγισμούνδο, νωπογραφία, 1451 Ρίμινι, Tempio Malatestiano*Ο Σιγισμούνδος Μαλατέστα προσεύχεται στον Άγιο Σιγισμούνδο*, νωπογραφία, 1451 Ρίμινι, Tempio Malatestiano
* Madonna del Parto, νωπογραφία, μεταξύ 1455 και 1465, Monterchi, μουσείο ειδικά για την εικόνα*Madonna del Parto*, νωπογραφία, μεταξύ 1455 και 1465, Monterchi, μουσείο ειδικά για την εικόνα
* Η Ανάσταση, νωπογραφία, μεταξύ 1450 και 1463, Sansepolcro, Museo Civico*Η Ανάσταση*, νωπογραφία, μεταξύ 1450 και 1463, Sansepolcro, Museo Civico
* Δίπτυχο των δουκών του Ουρμπίνο Φεντερίκο ντα Μοντεφέλτρο και Μπαττίστα Σφόρτσα, μεταξύ 1465 και 1472, Φλωρεντία, Ουφίτσι*Δίπτυχο των δουκών του Ουρμπίνο Φεντερίκο ντα Μοντεφέλτρο και Μπαττίστα Σφόρτσα*, μεταξύ 1465 και 1472, Φλωρεντία, Ουφίτσι
* Η Μαστίγωση, 1453, Ουρμπίνο, Galleria Nazionale delle Marche*Η Μαστίγωση*, 1453, Ουρμπίνο, Galleria Nazionale delle Marche
* Pala di Brera, μεταξύ 1469 και 1474, Μιλάνο, Πινακοθήκη Μπρέρα*Pala di Brera*, μεταξύ 1469 και 1474, Μιλάνο, Πινακοθήκη Μπρέρα
* Madonna di Senigallia, μεταξύ 1470 και 1485, Ουρμπίνο, Galleria Nazionale delle Marche*Madonna di Senigallia*, μεταξύ 1470 και 1485, Ουρμπίνο, Galleria Nazionale delle Marche
* Ιστορίες του Αληθούς Σταυρού, νωπογραφίες, μεταξύ 1452 και 1466, Αρέτσο, San Francesco*Ιστορίες του Αληθούς Σταυρού*, νωπογραφίες, μεταξύ 1452 και 1466, Αρέτσο, San Francesco
* Ιστορίες του Αληθούς Σταυρού: Η λατρεία του Τιμίου Ξύλου και Η συνάντηση του Σολομώντα με τη βασίλισσα του Σαβά, Αρέτσο, San Francesco*Ιστορίες του Αληθούς Σταυρού: Η λατρεία του Τιμίου Ξύλου και Η συνάντηση του Σολομώντα με τη βασίλισσα του Σαβά*, Αρέτσο, San Francesco
* Ιστορίες του Αληθούς Σταυρού: Μάχη μεταξύ Ηρακλείου και Χοσρόη, Αρέτσο, San Francesco*Ιστορίες του Αληθούς Σταυρού: Μάχη μεταξύ Ηρακλείου και Χοσρόη*, Αρέτσο, San Francesco

Δείτε επίσης
------------

* Κατάλογος Ιταλών ζωγράφων

Παραπομπές
----------

1. ↑  (Αγγλικά) *Union List of Artist Names*. 2  Νοεμβρίου 2017. 500006339. Ανακτήθηκε στις 14  Μαΐου 2019.
2. 1 2  *BeWeB*. 3343. Ανακτήθηκε στις 4  Αυγούστου 2020.
3. 1 2  vocab.getty.edu/page/ulan/500006339.
4. ↑  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. xx0011775. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2023.
5. ↑  *Τσεχική Εθνική Βάση Δεδομένων Καθιερωμένων Όρων*. xx0011775. Ανακτήθηκε στις 15  Δεκεμβρίου 2022.
6. 1 2 3  Ουφίτσι, βιογραφία του καλλιτέχνη
7. 1 2  Ιστοσελίδα του Σαν Σεπόλκρο
8. 1 2  School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland
9. ↑  Nicholas Pioch, *WebMuseum Paris*
10. ↑  British National Gallery
11. 1 2  ABC Gallery
12. 1 2 3  Encyclopedia Britannica

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Commons logoCommons logo | Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα   **Πιέρο ντέλλα Φραντσέσκα** |

Visit Uffizi Gallery - To see master piece of **Piero della francesca**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 41861623
* **Europeana**: agent/base/62243
* **ΕΒΕ**: 197605
* LCCN: n50072224
* ISNI: 0000 0001 2129 7163
* GND: 118524577
* SELIBR: 196565
* SUDOC: 028853210
* BNF: cb12060279h (data)
* BIBSYS: 90178468
* ULAN: 500006339
* MusicBrainz: 0d726aa6-4755-4a2f-b298-f117136db4f1
* NLA: 36557157
* NDL: 00439979
* NKC: xx0011775
* ICCU: CFIV096907
* BNE: XX1722031
* CiNii: DA01222573
* KulturNav: id
* RKD: 63396

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| * Πύλη:Βιογραφίες
* Πύλη:Τέχνη
* Πύλη:Ζωγραφική
 |

 |