Η **Άλλη Μεριά** είναι χωριό του δήμου Βόλου, στη Θεσσαλία. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 έχει 908 κατοίκους. Είναι κτισμένος σε υψόμετρο 160 μέτρα στους πρόποδες του Πηλίου, 4 χιλιόμετρα ανατολικά του Βόλου. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός.

Ετυμολογία
----------

Υπάρχουν διάφορες εκδοχές για την προέλευση του ονόματος. Η δημοφιλέστερη είναι ότι βρίσκεται απέναντι (από την άλλη μεριά) του Άνω Βόλου. Ο Γιάννης Κορδάτος πρότεινε ότι το όνομα προέρχεται από την αραβοτουρκική λέξη Αλμεριά, που σημαίνει βοσκότοπο. Επίσης, μια άλλη εκδοχή αναφέρει ότι ήταν ο «μεριάς» (βοσκότοπος) του Αλή.

Ιστορία
-------

H Άλλη Μεριά δημιουργήθηκε από τους κατοίκους της Δημητριάδας τον 15ο αιώνα (1426-1440 μ.Χ.), οι οποίοι εγκατέλειψαν την παλιά τους κατοικία λόγω του φόβου επιθέσεων πειρατών. Στην Άλλη Μεριά εγκαταστάθηκαν κτηνοτρόφοι, καθώς εκεί βρίσκονταν βοσκότοποι. Σύμφωνα με τον Νίκο Πανταζόπουλο, η παλαιότερη μνεία στην Άλλη Μεριά γίνεται σε ιεροδικαστική απόφαση του 1615 η οποία καθόριζε τα σύνορα των κοινοτήτων Πορταριάς, Κατηχωρίου, Άνω Βόλου και Μακρινίτσας.

Στη Άλλη Μεριά εγκαταστάθηκαν Βλάχοι στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα και δημιούργησαν τη δική τους συνοικία, τον Βλαχομαχαλά. Οι Βλάχοι αρχικά ασχολήθηκαν αρχικά με την κτηνοτροφία και στην συνέχεια με την μεταφορά εμπορικών και γεωργικών προϊόντων. Στις αρχές του 20ου αιώνα οι κάτοικοι της περιοχής ήταν γεωργοί, κτηματίες, αγωγιάτες, κτηνοτρόφοι και κτίστες. Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται ως Μπαξέδες, με 724 κατοίκους. Το χωριό συνδέθηκε οδικώς με τον Βόλο το 1929 και το 1951 το χωριό ηλεκτροδοτήθηκε.

Από το 1883, η Άλλη Μεριά υπαγόταν στον δήμο Ιωλκού. Με την κατάργηση του δήμου Ιωλκού το 1912, η Άλλη Μεριά ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας. Το 1999 η κοινότητα καταργήθηκε και η Άλλη Μεριά προσαρτήθηκε στον δήμο Πορταριάς. Με το πρόγραμμα Καλλικράτης, ο δήμος Πορταριάς καταργήθηκε και ο οικισμός προσαρτήθηκε στον δήμο Βόλο.

Ο ακόλουθος πίνακας περιλαμβάνει τη δημογραφική εξέλιξη του οικισμού:

| Απογραφή | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Πληθυσμός | 681 | 790 | 771 | 649 | 568 | 670 | 654 | 1.009 | 770 | 908 |

Αξιοθέατα
---------

O Φούρνος του Βελέντζα, ο οποίος είναι διακοσμημένος με τοιχογραφίες του Θεόφιλου
Η Άλλη Μεριά έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός. Στην κεντρική πλατεία του χωριού βρίσκεται ο ναός του Αγίου Αθανασίου και μια μαρμάρινη βρύση. Από τα σπίτια του χωριού, ο ξενώνας Στάμου Στούρνα έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο κτίριο. Κτίστηκε την περίοδο 1850-1861 από τον Αιγυπτιώτη Ιωάννη Χατζηαργύρη και είναι κτισμένο σε νεοκλασικό ρυθμό. Επίσης, το Αρχοντικό Χατζηαργύρη έχει χαρακτηριστεί ως έργο τέχνης διότι αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα πηλιορείτικης αρχιτεκτονικής, όπως αυτή διαμορφώθηκε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Επίσης, στο χωριό βρίσκεται ο Φούρνος του Βελέντζα, όπου βρίσκονται τοιχογραφίες από τον Θεόφιλο. Ο φούρνος κτίστηκε το 1897, σύμφωνα με χρονολογία που είναι χαραγμένη στη γρυπίδα, και λειτουργούσε ως φούρνος, μπακάλικο και κρασοπωλείο. Το εσωτερικό του κτιρίου διακοσμήθηκε από τον Θεόφιλο το 1910 με εννέα ενεπίγραφες τοιχογραφίες. Οι τοιχογραφίες έχουν τις επιγραφές *Η ΕΛΛΑΣ αναγγενηθείσα και (?) ο Φεραίος* (στην πρόσοψη), *Η Ηρωίς ΕΛένη κατά το 1821*, *Ο Νέος Ηρακλής Παναής Κουταλιανός το 1884*, *Ερωτόκριτος και Αρετούσα*, *ο μέγας λήσταρχος της Ανατολής Μεμέτης εφές Τσακιτζής*, *Η Αρετούσα θέτει τον στέ(?)νον της νίκης επί της κεφαλής του Ερωτοκρίτου*, *Ο Σαμψών δια της ανδρείας του θανατώνει λέοντα*, *ο Ήρως Μάρκος Βότσαρης το 1823* και *ο Αθάνατος Κώστας Γαρέφης*.

Στην Άλλη Μεριά βρίσκεται λιθόκτιστο τοξωτό γεφύρι.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Μιχαήλ Σταματελάτος - Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου, Επίτομο Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδος, Ερμής, Αθήνα 2001, σελ. 60.
2. ↑  «Άλλη Μεριά». diakopes.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2017.
3. 1 2 3 4 5  «Άλλη Μεριά». Δήμος Βόλος. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2017.
4. ↑  «Πίνακες των επαρχιών Ηπείρου και Θεσσαλίας κατά την απογραφή του 1881» (PDF). σελ. 31. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 16 Αυγούστου 2016. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2017.
5. ↑  «Άλλη Μεριά (Μαγνησίας)». *Διοικητικές μεταβολές οικισμών*. ΕΕΤΑΑ. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2017.
6. ↑  «Άλλη Μεριά αξιοθέατα». Δήμος Βόλου. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Σεπτεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2017.
7. ↑  «ΥΑ ΥΠΕΧΩΔΕ/44052/4549/17-6-1988 - ΦΕΚ 509/Δ/15-7-1988». Υπουργείο Πολιτισμού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2017.
8. ↑  «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/26883/1680/12-7-1988 - ΦΕΚ 540/Β/1-8-1988». Υπουργείο Πολιτισμού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2017.
9. ↑  Καραγιαννιώτη, Μαρία. «Φούρνος του Βελέντζα στην Άλλη Μεριά (Πηλίου) Μαγνησίας». Υπουργείο Πολιτισμού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2017.
10. ↑  «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/4332/4762/18-12-1995 - ΦΕΚ 73/Β/2-2-1996». Υπουργείο Πολιτισμού. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2017.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Oικισμοί του Δήμου Βόλου |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αγριάς | 
* Αγριά
* Ανεμούτσα
* Δράκεια
* Χάνια
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αισωνίας | 
* Διμήνι
* Κάκκαβος
* Παλιούρι
* Σέσκλο
* Χρυσή Ακτή Παναγίας
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Αρτέμιδας | 
* Άγιος Απόστολος ο Νέος
* Άγιος Βλάσιος
* Άγιος Λαυρέντιος
* Άγιος Μηνάς
* Άνω Λεχώνια
* Βροχιά
* Μαλάκι
* Παλαιόκαστρο
* Πλατανίδια
* Σερβανάτες
* Στρόφιλος
* Κάτω Λεχώνια
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βόλου | 
* Βόλος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ιωλκού | 
* Άγιος Ονούφριος
* Ανακασιά
* Άνω Βόλος
* Ιωλκός
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Μακρινίτσας | 
* Μακρινίτσα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Νέας Αγχιάλου | 
* Άγιος Γεώργιος
* Αϊδίνι
* Βελανιδιά
* Δημητριάδα
* Καστράκι\*
* Κριθαριά
* Μάραθος
* Μικροθήβες
* Νέα Αγχίαλος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Νέας Ιωνίας | 
* Γλαφυρά
* Κλήμα
* Μελισσάτικα
* Νέα Ιωνία
* Φυτόκο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Πορταριάς | 
* Αγία Παρασκευή
* Άγιος Ιωάννης
* Άλλη Μεριά
* Γορίτσα
* Κατωχώρι
* Πορταριά
* Σταγιάτες
 |
|  |
| 
* Έδρα: Βόλος
* \*(Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |