Το τζάμπολ που ξεκινά το παιχνίδι, γνωστό ως το άνοιγμα, λαμβάνει χώρα στο κέντρο του γηπέδο.
Το **τζάμπολ** είναι μία μέθοδος που χρησιμοποιείται για την έναρξη ή τη συνέχιση του παιχνιδιού στο μπάσκετ. Είναι παρόμοιο με το φέις-οφ στο χόκεϊ επί πάγου και στο λακρός και με το μπολ-απ στο Αυστραλιανό ποδόσφαιρο. Δύο αντίπαλοι παίκτες προσπαθούν να αποκτήσουν τον έλεγχο της μπάλας αφού ένας διαιτητής την πετάξει στον αέρα μεταξύ τους.

Στο NBA, στο WNBA και στις διοργανώσεις που διοργανώνονται από την Ευρωλίγκα, το τζάμπολ γίνεται στην έναρξη του αγώνα (που ονομάζεται εναρκτήριο **τιπ** ή εναρκτήριο **τιπ-οφ**), στην έναρξη οποιασδήποτε επιπλέον περιόδου (**τιπ-οφ**), για να διευθετηθούν ειδικές καταστάσεις όπου οι ποινές ακυρώνονται και καμία από τις δύο ομάδες δεν έχει προηγουμένως δικαίωμα στη μπάλα, και για να διευθετηθούν τυχόν κρατημένες μπάλες. Οι κρατούμενες μπάλες εμφανίζονται όταν δύο αντίπαλοι παίκτες διεκδικούν εξίσου την μπάλα και αφού προσπαθήσουν να την αποσπάσουν ο ένας από τον άλλον, καταλήγουν σε αδιέξοδο. Η μπάλα με άλμα μπορεί επίσης να κατακυρωθεί εάν υπάρχουν διαφορετικές κλήσεις από δύο ή περισσότερους διαιτητές.

Ωστόσο, οι περισσότερες διοργανώσεις εκτός του (W)NBA και της Ευρωλίγκας μπάσκετ χρησιμοποιούν τον κανόνα της **εναλλασσόμενης κατοχής** για να ρυθμίζουν όλες τις καταστάσεις με τζάμπολ μετά το εναρκτήριο άγγιγμα. Αυτό χρησιμοποιεί ένα **βέλος κατοχής** στο τραπέζι του σημειωτή. Κάθε φορά που συμβαίνει μια τέτοια κατάσταση τζάμπολ, η κατοχή της μπάλας απονέμεται στην ομάδα που κινείται προς την κατεύθυνση του βέλους κατοχής στην επίθεση. Στη συνέχεια, το βέλος αλλάζει και δείχνει προς την άλλη ομάδα. Κατά την έναρξη του παιχνιδιού, το βέλος δείχνει προς την ομάδα που έχασε το εναρκτήριο άγγιγμα.

Ο κανόνας του βέλους εναλλασσόμενης κατοχής τέθηκε σε ισχύ στο κολεγιακό μπάσκετ το 1981. Από τότε, είναι αμφιλεγόμενη. Οι υποστηρικτές του βέλους κατοχής πιστεύουν ότι οι μπάλες με άλμα δίνουν στην ομάδα με τους ψηλότερους παίκτες και τους καλύτερους άλτες ένα αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι της άλλης, ενώ το βέλος κατοχής (ειδικά στο Τουρνουά NCAA ) δίνει ένα ακόμη στοιχείο στρατηγικής. Όσοι όμως αντιτίθενται στο βέλος κατοχής πιστεύουν ότι συχνά έχει ακυρώσει την αμυντική προσπάθεια μίας ομάδας που βρίσκεται πίσω, επειδή είναι η σειρά της άλλης ομάδας να πάρει τη μπάλα.

Η FIBA, με σύσταση του Επόπτη διαιτητών του NCAA Χανκ Νίκολς, οποίος ήταν μέλος της Παγκόσμιας Τεχνικής Επιτροπής της FIBA εκείνη την εποχή, υιοθέτησε τον κανόνα της εναλλασσόμενης κατοχής το 2003, με μία σημαντική διαφορά. Στις περιόδους παράτασης, το παιχνίδι αρχίζει με το βέλος. Σε άλλους οργανισμούς, διεξάγεται άλλο ένα τζάμπολ.

Η FIBA επέβαλε στην ULEB, η οποία διαχειριζόταν την Ευρωλίγκα και το Γιούροκαπ προτού παραδώσει την ευθύνη στην εταιρεία της Ευρωλίγκας, να υιοθετήσει τον κανόνα της FIBA το 2005, ως μέρος των κανόνων της FIBA που χρησιμοποιούνται από την Ευρωλίγκα, με ισχύ από τη χρονιά 2005-06. Προηγουμένως, η Ευρωλίγκα χρησιμοποιούσε τους κανόνες τζάμπολ του ΝΒΑ. Ωστόσο, η Εταιρεία της Ευρωλίγκας επανέφερε τον κανόνα του τζάμπολ το 2013.

Το 3x3, μία τυποποιημένη εκδοχή του μπάσκετ τριών έναντι τριών στο μισό γήπεδο, που εποπτεύεται από τη FIBA, δεν χρησιμοποιεί μπάλα άλματος σε καμία στιγμή του παιχνιδιού. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες (2016), η πρώτη κατοχή βασίζεται στο αποτέλεσμα της ρίψης νομίσματος πριν από τον αγώνα- ο νικητής μπορεί να επιλέξει να έχει την πρώτη κατοχή είτε στην αρχή του αγώνα είτε στην αρχή μιας πιθανής παράτασης. Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, οι κρατημένες μπάλες απονέμονται αυτόματα στην αμυντική ομάδα.

Δείτε επίσης
------------

* Κανόνες καλαθοσφαίρισης

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

1. ↑  «3x3 Rules of the Game» (PDF). FIBA. 29 Ιανουαρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 4 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2013.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Μόραν, Μάλκολμ (27 Αυγούστου 2004). «Το βέλος κατοχής δημιουργεί αδιέξοδο στις στεφάνες». USA Today. .