Ο **Χρυσόχειρ**, επίσης γνωστός ως Χρυσόχερης, Χρυσόχερις, και Χρυσόχειρος, ήταν ο τελευταίος ηγέτης του Παυλικιανού πριγκιπάτου του Τεφρικής μεταξύ 863 και 872.

Βίος
----

Χάρτης της Βυζαντινής Ανατολίας και των Αραβοβυζαντινών συνόρων στα μέσα του 9ου αιώνα.
Σύμφωνα με τους Bυζαντινούς χρονογράφους, ο Χρυσόχειρ ήταν ανιψιός του Παυλικιανού ηγέτη Καρβέα. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Πέτρο τον Σικελό, ήταν "ανιψιός και ο γαμπρός" του Καρβέα, που δείχνει ότι είχε παντρευτεί την πρώτη του ξαδέλφη, μια πρακτική που καταδικαζόταν έντονα από τη Βυζαντινή Εκκλησία. Μετά το αντιπαυλικιανό πογκρόμ που ξεκίνησε το 843 από την αυτοκράτειρα-αντιβασιλέα Θεοδώρα, ο Καρβέας και πολλοί από τους οπαδούς του κατέφυγαν στα μουσουλμανικά συνοριακά εμιράτα και ίδρυσαν ένα ανεξάρτητο πριγκιπάτο με κέντρο την Τεφρική. Από εκεί, ο Καρβέας οδήγησε τους Παυλικιανούς σε διαδοχικές επιδρομές εναντίον του Βυζαντίου στο πλευρό των Μουσουλμάνων, μέχρι το θάνατό του το 863.

Τίποτα δεν είναι γνωστό για τη ζωή του Χρυσόχειρου πριν διαδεχθεί τον θείο του. Όπως και ο Καρβέας, ο Χρυσόχειρ μπορεί στα νιάτα του να είχε υπηρετήσει στον Βυζαντινό στρατό. Αμείλικτος εχθρός του Βυζαντίου, ο Χρυσόχειρος οδήγησε πολλές επιδρομές βαθιά μέσα στην Βυζαντινή επικράτεια, ακόμη και μέχρι τα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας και την περιοχή της Νίκαιας, της Νικομήδειας, και της Εφέσου. Στη τελευταία, ο ίδιος φέρεται να βεβήλωσε την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Ευαγγελιστή σταβλίζοντας τα άλογά του εκεί.  Ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α' ο Μακεδών έστειλε απεσταλμένους  προσφέροντας την ειρήνη το 869/70, αλλά η προσφορά απορρίφθηκε από τον Χρυσόχειρα, ο οποίος φέρεται να απαίτησε ότι ο αυτοκράτορας θα πρέπει πρώτα να εγκαταλείψει το ανατολικό ήμισυ των εδαφών του στη Μικρά Ασία. Είναι πολύ πιθανό ότι η πρεσβεία είχε επικεφαλής τον Πέτρο τον Σικελό, ο οποίος αναφέρει ότι πέρασε εννιά μήνες στην Τεφρική περίπου την ίδια περίοδο, προσπαθώντας να συμφωνήσει την απελευθέρωση υψηλόβαθμων αιχμαλώτων πολέμου. Η υπόθεση αυτή ωστόσο, δεν γίνεται αποδεκτή από όλους τους σύγχρονους μελετητές.

Το 871, ο ίδιος ο αυτοκράτορας Βασίλειος οδήγησε μια επίθεση εναντίον της Τεφρικής, αλλά απέτυχε να καταλάβει την πόλη και αποσύρθηκε. Το 872/3, ο δομέστικος των σχολών Χριστόφορος οδήγησε μια άλλη εκστρατεία, που πέτυχε αποφασιστική νίκη εναντίον των Παυλικιανών στη Μάχη του Βαθύ Ρύακα. Κατά τη διάρκεια της μάχης, ο Χρυσόχειρας σκοτώθηκε από ένα απλό στρατιώτη ονόματι Πουλλάδη. Το κομμένο κεφάλι του στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο Βασίλειος φέρεται να του έριξε με το τόξο του, καρφώνοντας τρία βέλη σε αυτό. Ωστόσο, χρειάστηκαν άλλα έξι χρόνια για να πέσει η ίδια η Τεφρική στα χέρια των Βυζαντινών, βάζοντας τέλος στην ηγεμονία των Παυλικιανών.  Μερικοί σύγχρονοι μελετητές, ωστόσο, χρονολογούν την ήττα και τον θάνατο του Χρυσόχειρα στο ίδιο έτος με την  πτώση της Τεφρικής (δηλαδή το 878/9).

Μεταξύ των σύγχρονων μελετητών θεωρείται γενικά ότι η μνήμη του Χρυσόχειρα επέζησε στο βυζαντινό έπος *Διγενής Ακρίτας*, με τη μορφή του "Χρυσοβέργη", του μουσουλμάνου παππού του επώνυμου ήρωα.

Παραπομπές
----------

1. 1 2 3 4 5  PmbZ, Chrysocheir (#21340).
2. ↑  ODB, "Karbeas" (N. G. Garsoïan), p. 1107.
3. ↑  Whittow 1996, σελίδες 310–311.
4. 1 2 3  ODB, "Chrysocheir" (N. G. Garsoïan), pp. 452–453.
5. ↑  Whittow 1996, σελ. 314.

Πηγές
-----

* Kazhdan, Alexander, επιμ. (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. New York and Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6.
* Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Zielke, Beate και άλλοι. επιμ. (2013) (στα German). *Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt*. De Gruyter. .
* Whittow, Mark (1996). *The Making of Byzantium, 600–1025*. Berkeley and Los Angeles, California: University of California Press. ISBN 0-520-20496-4.