Φωτογραφία του Ιταλού πολιτικού Άλντο Μόρο, τραβηγμένη κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας του από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες.
Τον Μάιο του 1978, ο Άλντο Μόρο, ο πρόεδρος των Χριστιανοδημοκρατών που υποστήριξε τον ιστορικό συμβιβασμό με το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, δολοφονήθηκε μετά από 55 ημέρες ομηρίας από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, μια ακροαριστερή τρομοκρατική οργάνωση. Αν και οι δίκες που ακολούθησαν διαπίστωσαν ότι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες είχαν ενεργήσει από μόνες τους, οι θεωρίες συνωμοσίας που σχετίζονται με την υπόθεση Μόρο εξακολουθούν να υφίστανται. Πολλές από τις θεωρίες συνωμοσίας υποστηρίζουν επιπλέον ανάμειξη, από την ίδια την ιταλική κυβέρνηση, την μασονική στοά Propaganda Due, την CIA, τον πρώην Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ, τη Μοσάντ και την KGB.

Επειδή παραμένουν αρκετές ασαφείς πτυχές και αναγνωρίζεται ευρέως, μεταξύ άλλων από τους ίδιους τους δικαστές, ότι υπήρξαν αποτυχίες από την πλευρά της αστυνομίας, οι θεωρίες συνωμοσίας είναι ευρέως δημοφιλείς παρά τις πέντε δίκες στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ρώμης που έληξαν με πολλές ισόβιες ποινές καθείρξης και δύο κοινοβουλευτικές επιτροπές, μεταξύ άλλων ερευνών. Οι θεωρητικοί συνωμοσίας υποστηρίζουν ότι ο Μόρο, ένας προοδευτικός πολιτικός που ήθελε το Κομμουνιστικό Κόμμα να είναι μέρος της κυβέρνησης, τελικά θυσιάστηκε λόγω της πολιτικής του Ψυχρού Πολέμου, ότι και οι δύο πλευρές υποδέχτηκαν την απαγωγή του και ότι, αρνούμενοι να διαπραγματευτούν, τον οδήγησαν στο θάνατό του. Οι δικαστές που διερεύνησαν την υπόθεση Μόρο απέρριψαν αυτές τις θεωρίες συνωμοσίας, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτές τις ερμηνείες της υπόθεσης της δολοφονίας του Μόρο, και ενώ αναγνώρισαν ότι ο Μόρο είχε ισχυρούς πολιτικούς εχθρούς, επέμειναν ότι οι θεωρητικοί συνωμοσίας είχαν κάνει πάρα πολλές υποθέσεις.

Είκοσι χρόνια μετά το θάνατο του Μόρο, τέτοιες θεωρίες συνωμοσίας παρέμειναν δημοφιλείς. Λίγοι Ιταλοί πίστευαν στην επίσημη εκδοχή της υπόθεσης Μόρο, δηλαδή ότι μόνο οι Ερυθρές Ταξιαρχίες έφεραν την ευθύνη για τη δολοφονία του Μόρο και ότι η ιταλική κυβέρνηση έκανε ό,τι μπορούσε για να σώσει τον Μόρο. Τον Αύγουστο του 2020, περίπου εξήντα άτομα από τον κόσμο της ιστορικής και πολιτικής έρευνας υπέγραψαν ένα έγγραφο που κατήγγειλε το αυξανόμενο βάρος που έχει η συνωμοτική άποψη για την απαγωγή και τη δολοφονία του Μόρο στον δημόσιο διάλογο.

Υποτιθέμενη συμμετοχή των P2, Γκλάντιο και των ιταλικών υπηρεσιών πληροφοριών
-----------------------------------------------------------------------------

Ο Λίτσιο Τζέλι, Σεβασμιότατος Δάσκαλος της Μασονικής Στοάς P2.
Αρκετές αρχές έχουν προτείνει ότι η Propaganda Due (P2) συμμετείχε στην απαγωγή του Μόρο,  και ότι οι ενέργειες της P2 ήταν ήδη γνωστές πριν από το θάνατο του Μόρο,  και πριν από τη δημόσια αποκάλυψη της ύπαρξης της P2 τον Μάρτιο του 1981. Το όνομα του πρώην πρωθυπουργού Τζούλιο Αντρεότι έχει συνδεθεί επανειλημμένα με πολλά μέλη της P2, κυρίως με τον ιταλικό τραπεζίτη της σικελικής μαφίας Μικέλε Σιντόνα και τον ιδρυτή της στοάς Λίτσιο Τζέλι, τους οποίους γνώριζε καλά. Η P2 ήταν μια μυστική μασονική στοά που ενεπλάκη σε πολυάριθμα οικονομικά και πολιτικά σκάνδαλα στην Ιταλία τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 και περιείχε ως μέλη της επιχειρηματίες, δημοσιογράφους, πολυάριθμους υψηλούς εκπροσώπους των δεξιών κομμάτων, την ιταλική αστυνομία και στρατιωτικές δυνάμεις. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονταν ο μελλοντικός πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο στρατηγός των Καραμπινιέρων Κάρλο Αλμπέρτο Ντέλα Κιέζα, ο Βίτο Μικέλι (αρχηγός του SIOS), ο Σιντόνα και ο Βιτόριο Εμανουέλε, ο διάδοχος του θρόνου της Ιταλίας.  Πολλά υψηλόβαθμα μέλη των μυστικών υπηρεσιών ήταν επίσης μέλη της P2,  όπως και μέλη της επιτροπής που έπρεπε να συντονίσουν τις έρευνες για τον Μόρο.  Μια άλλη θεωρία υποθέτει ότι στις Ερυθρές Ταξιαρχίες είχαν διεισδύσει πράκτορες από τη CIA ή από την Επιχείρηση Γκλάντιο, ένα παραστρατιωτικό μυστικό δίκτυο με επικεφαλής το ΝΑΤΟ του οποίου το κύριο καθήκον ήταν να αντιταχθεί στην σοβιετική επιρροή στη Δυτική Ευρώπη,  συμπεριλαμβανομένης της ανόδου του Κομμουνιστικού Κόμματος και τον δρόμο τους προς την κυβέρνηση. 

Όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με την P2 δημοσιεύτηκαν στις 7 Μαΐου 1981.  Η P2 διαλύθηκε το 1982, με νόμο που επίσης καθιστούσε παράνομη την ίδρυση μυστικών στοών με παρόμοιους σκοπούς στην Ιταλία. Ο Τζέλι, ο οποίος από το 2005 δεν βρίσκονταν πλέον σε κατ' οίκον περιορισμό,  δήλωσε ότι η Ρ2 αθωώθηκε στα τρία επίπεδα της δίκης από τις κατηγορίες της συνωμοσίας κατά του κράτους και οι Ιταλοί Ελευθεροτέκτονες επικαλούνται το Δικαστήριο του Στρασβούργου, το οποίο το 2001 καταδίκασε την ιταλική κυβέρνηση επειδή παραβίασε το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι που κατοχυρώνεται από το άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με νόμο που απαιτούσε από ορισμένους δημόσιους λειτουργούς να δηλώσουν τη συμμετοχή τους σε μια στοά. Οι περισσότεροι ιστορικοί συμφωνούν ότι ο ρόλος αυτού του αποκλινόμενου Τεκτονισμού δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.

Τις ημέρες της φυλάκισης του Μόρο, ο δημοσιογράφος Μίνο Πεκορέλι έγραψε στο περιοδικό του *Πολιτικό Παρατηρητή* (Osservatorio Politico) ένα άρθρο με τίτλο "Ντροπή σας, κλόουν!" (ιταλ.:"Vergogna, buffoni!"). Σε αυτό, έγραψε ότι ο Αντρεότι είχε συναντήσει τον Ντελα Κιέζα, ο οποίος του είπε ότι γνώριζε την τοποθεσία όπου βρισκόταν ο Μόρο, αλλά δεν έλαβε την άδεια να προχωρήσει στην απελευθέρωσή του λόγω, σύμφωνα με τα λόγια του Πεκορέλι, κάποιου *καταφύγιου του Χριστού στον Παράδεισο*, το οποίο οι αναλυτές ταυτίστηκαν αμέσως με την P2.  Η πιθανή νύξη για την P2 έγινε σαφής μετά την ανακάλυψη ενός καταλόγου των μελών της στοάς στις 17 Μαρτίου 1981. 

Μέλη της στοάς κατέλαβαν σημαντικές θεσμικές θέσεις και περιλάμβαναν τον Τζουζέπε Σαντοβίτο, ο οποίος ήταν διευθυντής του SISMI (Ιταλική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών), τον νομάρχη Βάλτερ Πελόζι, ο οποίος ήταν διευθυντής του CESIS, τον στρατηγό Τζούλιο Γκρασίνι του SISDE, τον ναύαρχο Αντονίνο Γκεράσι, ο οποίος ήταν ο διοικητής του SIOS, τον Φεντερίκο Ουμπέρτο Ντ' Αμάτο, ο οποίος ήταν διευθυντής του Γραφείου Επιφυλακτικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εσωτερικών, οι στρατηγοί Ραφαέλε Τζουντίσι και Ντονάτο Λο Πρέτε, οι οποίοι ήταν αντίστοιχα διοικητής και αρχηγός του επιτελείου της Οικονομικής Αστυνομίας. Τέλος τον στρατηγό των Καραμπινιέρων Τζουζέπε Σιρακουσάνο, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για τα οδοφράγματα στην πρωτεύουσα κατά τη διάρκεια των ερευνών για την υπόθεση Μόρο. 

Σύμφωνα με τον Βιτζέντσο Καπελέττι (καθηγητή που συμμετείχε στις επιτροπές κρίσης), ο Φράνκο Φερακούτι, ο οποίος αργότερα ανακαλύφθηκε ότι ήταν μέλος της P2 και δήλωσε ότι ο Μόρο έπασχε από το σύνδρομο της Στοκχόλμης προς τους απαγωγείς του, ήταν κοντά στο οίκημα κατά τις ημέρες της απαγωγής, έχοντας εισαχθεί από τον Γκρασίνι.  Ο Τζέλι δήλωσε ότι η παρουσία πολλών μελών της P2 στις επιτροπές ήταν περιστασιακή, καθώς πολλές προσωπικότητες ήταν μέλη εκείνη την εποχή, και αυτό ήταν απλώς ένα στατιστικό στοιχείο που αντικατοπτρίζεται από τη σύνθεση των επιτροπών. Σύμφωνα με τον Τζέλι, ορισμένα μέλη των επιτροπών δεν γνώριζαν ότι και κάποιοι συνάδελφοί τους ήταν μέρος της P2. 

Στις 16 Μαρτίου 1978, την ημέρα της απαγωγής του Μόρο, τα πιο σημαντικά μέλη του P2 συναντήθηκαν στο ξενοδοχείο Εξέλσιορ στη Ρώμη, το οποίο ήταν μερικές εκατοντάδες μέτρα από την Πρεσβεία των ΗΠΑ στη Ρώμη. Κατά την έξοδό του από το ξενοδοχείο, ο Τζέλι δήλωσε πως *το πιο δύσκολο κομμάτι έγινε*. Υποτίθεται ότι τα λόγια του αναφέρονταν στην απαγωγή του Μόρο. Μια άλλη συζητημένη υπόθεση αφορούσε την παρουσία του Καμίλο Γκουλιέλμι, ενός συνταγματάρχη της 7ης Μεραρχίας του SISMI που έλεγχε την επιχείρηση Γκλάντιο και ο οποίος είχε το παρατσούκλι "Πάπας", στην οδό Στρέσα κοντά στην τοποθεσία της ενέδρας, και σε εκείνα ακριβώς τα λεπτά όταν οι Ερυθρές Ταξιαρχίες απήγαγαν τον Μόρο. Η παρουσία του κρατήθηκε μυστική και αποκαλύφθηκε μόλις το 1990 κατά τη διάρκεια της έρευνας της επιτροπής του ιταλικού κοινοβουλίου για τις κρατικές σφαγές (ως μέρος της στρατηγικής της έντασης στην Ιταλία). Ο Γκουλιέλμι παραδέχτηκε ότι ήταν εκεί αλλά μόνο επειδή είχε προσκληθεί σε γεύμα από έναν συνάδελφό του.  Σύμφωνα με διάφορες πηγές, ο συνάδελφος επιβεβαίωσε ότι ο Γκουλιέλμι πήγε στο σπίτι του αλλά δεν είχε προσκληθεί. Επιπλέον, οι Ιταλοί γευματίζουν κανονικά γύρω στις 12:30 και η παρουσία του Γκουλιέλμι γύρω στις 09:00 π.μ δεν θα ήταν δικαιολογημένη. Άλλες πηγές αναφέρουν τον Γκουλιέλμι ως αληθινό μέλος της Γκλάντιο, το οποίο αρνιόταν πάντα κατηγορηματικά. Ο άμεσος προϊστάμενός του, ο στρατηγός Πιέτρο Μουσουμέτσι, ήταν μέλος της P2 και καταδικάστηκε επειδή έστρεψε τις έρευνες προς άλλη κατεύθυνση για τη βομβιστική επίθεση στο σταθμό της Μπολόνια το 1980 .

Στην ανακάλυψη του καταφυγίου των Ερυθρών Ταξιαρχιών στην οδό Γκραντόλι συμμετείχαν μέλη τόσο της P2 όσο και των αστυνομικών δυνάμεων της Ιταλίας. Η Λουτσία Μόκμπελ, πληροφοριοδότρια του SISDE, είχε ενημερώσει ότι είχε ακούσει μηνύματα με κώδικα Μορς να έρχονται από το διαμέρισμα δίπλα της. Αποδείχθηκε ότι αυτοί οι θόρυβοι που ερμηνεύονταν ως σήματα Μορς προέρχονταν στην πραγματικότητα από την ηλεκτρική γραφομηχανή που χρησιμοποιούσαν οι τρομοκράτες για να πληκτρολογήσουν τα γράμματα απαίτησής τους. Ενημέρωσε τον αστυνομικό επίτροπο Έλιο Κόππα, ο οποίος κατατάχθηκε στην P2. Όταν οι αστυνομικοί πήγαν στο διαμέρισμα και χτύπησαν την πόρτα, δεν επιχείρησαν να μπουν μέσα και έφυγαν από το σημείο.  Το SISDE είχε επίσης ενημερωθεί ότι ένα κλειστό γκαράζ στη οδό Γκραντόλι είχε μια κεραία, που φέρεται να χρησιμοποιούσε ο τρομοκράτης για να επικοινωνήσει με την περιοχή Λάγκο ντελα Ντουτσέζα. Ο Γκράσινι, επικεφαλής του SISDE και μέλος της P2, δεν έλαβε κανένα ανακριτικό μέτρο.

Οι έρευνες που έγιναν από το DIGOS ανακάλυψαν ότι πολλά μηχανήματα που χρησιμοποιούσαν οι τρομοκράτες για να εκτυπώσουν τις επικοινωνίες τους από ένα χρόνο πριν από την απαγωγή του Μόρο, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τον Μάριο Μορέτι, ήταν προηγουμένως ιδιοκτησία του ιταλικού κράτους. Αυτά περιελάμβαναν έναν εκτυπωτή που ανήκει στην Raggruppamento Unità Speciali dell'Esercito. Παρά τη σχετική νεαρή του ηλικία και την υψηλή του αξία, είχε ξεπουληθεί ως σκραπ. Ένα φωτοτυπικό μηχάνημα ανήκε προηγουμένως στο Υπουργείο Μεταφορών της Ιταλίας και αποκτήθηκε το 1969 και αργότερα πουλήθηκε στον Ενρίκο Τριάκα, μέλος των Ερυθρών Ταξιαρχιών.

Το διαμέρισμα στην οδό Γκραντόλι, το οποίο είχε νοικιαστεί από τον Μορέτι με το ψευδώνυμο Μάριο Μπόργκι από το 1978, και το κτήριο του στέγαζε πολλά διαμερίσματα που ανήκαν σε άνδρες του SISDE και ένα στο οποίο κατοικούσε ένας έμπιστος της αστυνομίας. Κατά τις ημέρες της απαγωγής, το κτήριο επιθεωρήθηκε από τους Καραμπινιέρους υπό τον συνταγματάρχη Αντόνιο Βαρίσκο, με αποκλεισμό του διαμερίσματος του Μορέτι. Η επίσημη αιτιολόγηση ήταν ότι οι Καραμπινιέροι δεν είχαν άδεια να εισέλθουν στα διαμερίσματα αν δεν ήταν κανείς μέσα. Η Λουτσιάνα Μπότσι, η ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος, ανακαλύφθηκε αργότερα ότι ήταν φίλη της Τζουλιάνα Κονφόρτο, της οποίας ο πατέρας περιλαμβανόταν στον κατάλογο Μιτρότκιν της KGB. Ο Βαλέριο Μορούτσι και η Αντριάνα Φαράντα συνελήφθησαν τελικά στο διαμέρισμά της. Ο Πεκορέλι έγραψε μια καρτ ποστάλ στον Μορέτι το 1977 από το Ασκόλι Πισένο (ο Μορέτι γεννήθηκε στην επαρχία Άσκολι), απευθυνόμενη σε έναν *Μπόργκι στην οδό Γκραντόλι*.

Τον Ιούνιο του 2008, ο Βενεζουελανός τρομοκράτης Ίλιτς Ραμίρεζ Σάντσεζ, γνωστός ως *Κάρλος το Τσακάλι*, μίλησε σε μια συνέντευξη που δόθηκε στο ιταλικό πρακτορείο τύπου ANSA δηλώνοντας ότι αρκετοί άνδρες του SISMI, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Στεφάνο Τζοβανόνε (ο οποίος θεωρήθηκε ότι ήταν κοντά στον Μόρο), διαπραγματεύθηκε στο αεροδρόμιο της Βηρυτού για την απελευθέρωσή του τη νύχτα της 8ης προς 9η Μαΐου 1978. Η συμφωνία θα είχε εγκρίνει την απελευθέρωση πολλών φυλακισμένων μελών των Ερυθρών Ταξιαρχιών από το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης στο έδαφος μιας αραβικής χώρας. Σύμφωνα με τον Ραμίρεζ Σάντσεζ, η συμφωνία, η οποία βρήκε την αντίθεση των ηγετικών στελεχών του SISMI, απέτυχε επειδή τα νέα σχετικά διέρρευσαν σε άλλες δυτικές μυστικές υπηρεσίες, οι οποίες με τη σειρά τους ενημέρωσαν τον SISMI. Ο Μόρο δολοφονήθηκε την επόμενη μέρα. Ο Ραμίρεζ Σάντσεζ δήλωσε ότι οι αξιωματικοί που συμμετείχαν στην απόπειρα εκδιώχθηκαν όλοι από τις υπηρεσίες, υποχρεώνοντας τους να παραιτηθούν ή να συνταξιοδοτηθούν υποχρεωτικά.

Εμπλοκή ξένων δυνάμεων
----------------------

Ο Χένρι Κίσινγκερ το 1976.
Στον 21ο αιώνα, η υπόθεση Μόρο συνέχισε να αποτελεί το επίκεντρο της ιταλικής πολιτικής.  Το 2003, ο Φίλιπ Γουίλαν έγραψε για τον Guardian: *Τόσο η Μόσχα όσο και η Ουάσιγκτον αντιτάχθηκαν στην πολιτική του Μόρο ως επικίνδυνα αποσταθεροποιητική για τη μεταπολεμική ευρωπαϊκή τάξη που οι μεγάλες δυνάμεις ενέκριναν στη διάσκεψη της Γιάλτας το 1945. Οι υποψίες συνεχίζονται μέχρι σήμερα ότι η CIA ή η KGB, πιθανώς και οι δύο, μπορεί να έπαιξαν ρόλο στη βίαιη απομάκρυνσή του από την πολιτική σκηνή. Τουλάχιστον, δεν έκαναν τίποτα για να εξασφαλίσουν την απελευθέρωσή του*.

Οι θεωρίες συνωμοσίας που σχετίζονται με τη συμμετοχή ξένων δυνάμεων εμπλέκουν τη CIA, τη Μοσάντ και την KGB, συμπεριλαμβανομένου των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα έδειξαν ότι ξένες δυνάμεις, όπως η Μεγάλη Βρετανία, ανησυχούσαν για το ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα ήταν μέρος της ιταλικής κυβέρνησης και συζήτησαν την πιθανότητα ενός πραξικοπήματος για την απομακρύνση των Κομμουνιστών,  που φοβόντουσαν ότι θα κέρδιζαν τις ιταλικές γενικές εκλογές του 1976. Αν και δεν έγινε πραξικόπημα, το γεγονός ότι ο Μόρο πέθανε δύο χρόνια αργότερα τροφοδότησε τις θεωρίες συνωμοσίας. 

Το 2005, ο Τζιοβάνι Γκαλόνι, ο πρώην αντιπρόεδρος των Χριστιανοδημοκρατών, δήλωσε ότι, κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης με τον Μόρο σχετικά με τη δυσκολία να βρεθούν οι βάσεις των Ερυθρών Ταξιαρχιών, ο Μόρο του είπε ότι γνώριζε την παρουσία πρακτόρων πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ που διείσδυσαν εντός των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Οι πληροφορίες που ελήφθησαν δεν δόθηκαν στους Ιταλούς ερευνητές. Δήλωσε επίσης ότι η αιτία της δολοφονίας του Πεκορέλι ήταν οι ίδιες πληροφορίες, ίσως προερχόμενες από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης ενώπιον της επιτροπής του ιταλικού κοινοβουλίου για την τρομοκρατία, ο Γκαλόνι δήλωσε επίσης ότι κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1976 του είχαν πει ότι μια κυβέρνηση όπως αυτή που σχεδίαζε ο Μόρο, η οποία θα περιλάμβανε το Κομμουνιστικό Κόμμα, θα ήταν αντίθετο με κάθε κόστος από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με τη χήρα του Μόρο, Ελεονόρα Τσιαβαρέλι και τους συνεργάτες του, το ταξίδι του Μόρο στις Ηνωμένες Πολιτείες ως υπουργός Εξωτερικών το 1974 και η συνάντησή του με τον Κίσινγκερ τον αναστάτωσαν τόσο πολύ που σκέφτηκε να αποχωρήσει από την πολιτική. Σύμφωνα με ορισμένους συνεργάτες του Μόρο, *ταρακουνήθηκε πολύ από τη συνάντηση που είχε με τον υπουργό Εξωτερικών, Χένρι Κίσινγκερ. Τόσο πολύ που την επόμενη μέρα στην εκκλησία του Αγίου Πατρικίου ένιωσε άρρωστος και είπε ότι ήθελε να διακόψει την μακρόχρονη πολιτική δραστηριότητα του*.  Σε γενικές γραμμές, ο Ιστορικός Συμβιβασμός του Μόρο με το Κομμουνιστικό Κόμμα δεν το είδαν καλά τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Σοβιετική Ένωση. [43] Κατά τη διάρκεια της δίκης του 1983 κατά των Ερυθρών Ταξιαρχιών, η χήρα της Μόρο δήλωσε ότι ο σύζυγός της δεν ήταν δημοφιλής στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω του Ιστορικού Συμβιβασμού και ότι είχε επανειλημμένα προειδοποιηθεί από Αμερικανούς πολιτικούς να σταματήσει να διαταράσσει την πολιτική κατάσταση που είχε δημιουργηθεί από τη Διάσκεψη της Γιάλτας, σε σχέση με τον πιθανό εκτελεστικό ρόλο του Κομμουνιστικού Κόμματος. Σύμφωνα με αυτήν, ο Κίσινγκερ ήταν μια από τις αμερικανικές προσωπικότητες που απείλησαν τον Μόρο το 1974 και το 1976.  Είπε ότι τα λόγια προς τον Μόρο που της επανέλαβε ήταν ότι *πρέπει να βάλεις ένα τέλος στο πολιτικό σου σχέδιο να συγκεντρώσεις όλες τις δυνάμεις στη χώρα σας για να συνεργαστούν άμεσα. Εδώ, ή θα σταματήστε να κάνετε αυτό το πράγμα, ή θα τιμωρηθείτε άσχημα*.  Ο Κίσινγκερ αρνήθηκε αυτές τις κατηγορίες και υποστηρίχθηκε ότι ήταν ζήτημα επικοινωνίας και γλώσσας.

Ο Φλαμίνι πρότεινε τη συμμετοχή του δικτύου της Επιχείρησης Γκλάντιο που διευθύνονταν από το ΝΑΤΟ. Ισχυρίστηκε ότι η Γκλάντιο είχε χειραγωγήσει τον Μορέτι ως έναν τρόπο να αναλάβει τις Ερυθρές Ταξιαρχίες για να εφαρμόσει μια στρατηγική έντασης με στόχο τη δημιουργία λαϊκού αιτήματος για ένα νέο, δεξιό καθεστώς νόμου και τάξης.  Στην ενημερωμένη έκδοση του βιβλίου του "Μια Πολιτική Υποθέση: Ο Θάνατος του Μόρο και το Τέλος της Πρώτης Δημοκρατίας" (Un affare di Stato. Il delitto Moro e la fine della Prima repubblica), ο δημοσιογράφος Αντρέα Κολόμπο έγραψε ότι *η απαγωγή του Μόρο κρύβει ανεξιχνίαστες πλοκές που αφορούν σχεδόν όλους τους ηθοποιούς που εμπλέκονται στο Ιταλικό και παγκόσμιο θέατρο: την CIA, τη Στάζι, τις μυστικές υπηρεσίες της Τσεχοσλοβακίας, την Μοσάντ, την P2, τις ιταλικές [μυστικές] υπηρεσίες, την Γκλάντιο, την IOR του Βατικανού, μια μυστηριώδης υπερ-μυστική υπηρεσία γνωστή ως* δαχτυλίδι*, την σικελική μαφία, την Ντραγκέτα και τους Παλαιστίνιους*. ​​Γράφοντας για το Il Sussidiario το 2014, ο δημοσιογράφος Λουτσιάνο Γκαριμπάλντι ανέφερε την ταινία Five Moons Square (2003) του Αλμπέρτο Φραντσεσκίνι και του Ρέντζο Μαρτινέλι, και κατέληξε στο συμπέρασμα: *Λόγοι που επιβεβαιώνουν την υπόθεση του Μαρτινέλι ότι ήξερε τα πάντα. Όχι για τίποτα, τα νούμερα της υπόθεσης Μόρο είναι τα εξής: 23 ποινές, 127 καταδίκες, 27 ισόβια. Αλλά δεν υπάρχει πια κανένας στη φυλακή. Όλοι ελεύθεροι. Προφανώς, η CIA ή η KGB (ή και οι δύο) έχουν σεβαστεί τα συμφωνήμενα*. Ο δικηγόρος Τζανίνο Γκουίζο, έμπιστος του Κράξι και υπερασπιστής των ιστορικών ηγετών των Ερυθρών Ταξιαρχιών, δήλωσε ότι *οι τρομοκράτες που έχουν ήδη καταδικαστεί ή περιμένουν την καταδίκη έκαναν τα πάντα για να σώσουν τη ζωή του Άλντο Μόρο*. Η ουσία του συλλογισμού του είναι ότι κάτι τους εμπόδισε να καταλήξουν σε συμφωνία. Ο Γκουίζο αναρωτήθηκε: *Θα μπορούσε η CIA να έπαιξε αποφασιστικό ρόλο;* Σχολιάζοντας επίσης: *Ο Μόρο δεν σώθηκε γιατί δεν ήθελε να σωθεί. Οι Ερυθρές Ταξιαρχίες έφτασαν στο σημείο να σκοτώσουν τον πρόεδρο των Χριστιανοδημοκρατών επειδή αναγκάστηκαν να το κάνουν. Έτσι κάποιος (εσωτερικός ή εξωτερικός) τους ανάγκασε να συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο*. Ο ιστορικός Αγκοστίνι Τζοβανιόλι σχολίασε: *Η ευθύνη για τον θάνατο του Μόρο βαρύνει αυτούς που τον σκότωσαν, τους συντρόφους του και τους υποστηρικτές τους, καθώς και τους εθνικούς και διεθνείς υποκινητές του αποκρυφισμού*.

Ο Αλμπέρτο Φραντσεσκίνι, ένας από τους ιδρυτές των Ερυθρών Ταξιαρχιών, ανέφερε την πιθανότητα ότι στις Ερυθρές Ταξιαρχίες να είχαν διεισδύσει Ισραηλινοί πράκτορες ήδη από το 1974. Ανέφερε μια εκτίμηση που του είπε ο συνιδρυτής Ρενάτο Κούρτσιο, σύμφωνα με τον οποίο ο Μορέτι θα ήταν παρείσακτος. Ο Κούρτσιο αρνιόταν πάντα αυτή την ανασυγκρότηση. Ο Μορέτι ανέλαβε τα ηνία των Ερυθρών Ταξιαρχιών μετά τη σύλληψη των Φραντσεσκίνι και Κούρτσιο στα μέσα της δεκαετίας του 1970, εισάγοντας μια πολύ ισχυρότερη στρατιωτικοποίηση των δραστηριοτήτων της οργάνωσης. Πριν από το 1974, οι Ερυθρές Ταξιαρχίες είχαν περιοριστεί σε ενέργειες που δεν περιλάμβαναν βία. Στην τηλεοπτική εκπομπή "La notte della Repubblica" της RAI, ο Μορέτι αρνήθηκε αυτές τις κατηγορίες, λέγοντας ότι δεν είχε δει ποτέ Ισραηλινό στη ζωή του και ότι ήταν λάθος να πιστεύουμε ότι η αλλαγή της στρατηγικής των Ερυθρών Ταξιαρχιών εξαρτιόταν από σύλληψη ορισμένων αγωνιστών. Πρόσθεσε επίσης: *Η υπόθεση ότι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες έχουν χειραγωγηθεί από οποιονδήποτε είναι μια θέση προσφιλής στη συνωμοσία, η οποία θα χώριζε τις Ερυθρές Ταξιαρχίες σε καλές και κακές*.

Σε μια συνέντευξη τους το 2012, ο Φραντσεσκίνι και ο Κούρτσιο θυμήθηκαν τον Πεκορέλι. Ο Φραντσεσκίνι δήλωσε: *Ο Πεκορέλι, πριν πεθάνει, ανεφέρε ότι τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Σοβιετική Ένωση ήθελαν τον θάνατο του Μόρο*. Οι παρατηρητές αναρωτιούνται γιατί ο Μορέτι θα υφίστατο σαράντα χρόνια φυλάκιση εάν στις Ερυθρές Ταξιαρχίες είχαν διεισδύσει από τις μυστικές υπηρεσίες. Το βιβλίο "Ερυθρές Ταξιαρχίες: Ένα Πολιτικό Ημερολόγιο" (Brigate Rosse: un diario politico), που επιμελήθηκε η ερευνήτρια Σίλβια Ντε Μπερναντίνις, κάνει μια κριτική και αυτοκριτική αναφορά της ιστορίας της ομάδας από ορισμένους ηγέτες και μαχητές και επαναλαμβάνει ότι υπήρχαν μόνο οι Ερυθρές Ταξιαρχίες πίσω από την ομάδα,  όπως και η δραματική ταινία "Exterior Night" του 2020 του Μάρκο Μπελόκκιο για την απαγωγή και τον θάνατο του Μόρο.

Τον Ιανουάριο του 2008, η εφημερίδα La Repubblica δημοσίευσε έγγραφα που ελήφθησαν από τα Εθνικά Αρχεία της Βρετανίας, στα οποία οι υπεύθυνοι σχεδιασμού του Υπουργείου Εξωτερικών έγραψαν τον Μάιο του 1976 ότι *ένα καθαρό χειρουργικό πραξικόπημα* για την απομάκρυνση του Κομμουνιστικού Κόμματος από την εξουσία *θα ήταν ελκυστικό από πολλές απόψεις*, αλλά κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ιδέα ήταν δεν είναι ρεαλιστική, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυτό που περιέγραψαν ως *παρατεταμένη και αιματηρή* αντίσταση από τους κομμουνιστές στην Ιταλία και σε έναν πιθανό εμφύλιο πόλεμο που θα μπορούσε να περιλάμβανε την επέμβαση της Σοβιετικής Ένωσης.

Ψευδής ανακοίνωση Νο 7
----------------------

Ένα άλλο αμφιλεγόμενο γεγονός συνέβη στις 18 Απριλίου 1978 όταν μια ψευδής ανακοίνωση των Ερυθρών Ταξιαρχιών ανακοίνωνε το θάνατο του Μόρο και ότι βρισκόταν στον βυθό της Λάγκο ντελα Ντουτσέζα, μιας πολύ μικρής ορεινής λίμνης στην επαρχία Ριέτι (βόρεια της Ρώμης ). Σε απάντηση, η ιταλική αστυνομία αναζήτησε μάταια τον Μόρο κάτω από την παγωμένη επιφάνεια της λίμνης. Οι συντάκτες της ψευδούς ανακοίνωσης περιελάμβαναν τον Αντόνιο Τσικιαρέλι, έναν διαβόητο πλαστογράφο από τη Ρώμη που ήταν συνδεδεμένος με τη συμμορία Banda della Magliana της πόλης. Ο Τσικιαρέλι αργότερα εξέδωσε περαιτέρω ψευδείς ανακοινώσεις από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες. Σκοτώθηκε υπό αβέβαιες συνθήκες τον Σεπτέμβριο του 1984, όταν η σχέση του με το ψεύτικο ανακοινωθέν είχε ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί.

Ο Τσικιαρέλι μίλησε για την ανακοίνωση Νο. 7 σε πολλά άτομα, συμπεριλαμβανομένου του Λουτσιάνο Ντελ Μπέλο, ενός έμπιστου των Καραμπινιέρι και του SISDE. O Ντελ Μπέλο ανέφερε τα γεγονότα αλλά δεν ακολούθησε έρευνα για τον Τσικιαρέλι. Την ίδια μέρα, η αστυνομική δύναμη εντόπισε ένα διαμέρισμα που χρησιμοποιούνταν ως κρυσφύγετο από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες στη Ρώμη στην οδό Γκραντόλι 96. Η ανακάλυψη φέρεται να οφείλεται σε διαρροή νερού, για την οποία ένας γείτονας είχε καλέσει τους πυροσβέστες. Η διαρροή προκλήθηκε από μια βρύση που έμεινε ανοιχτή στο ντους του διαμερίσματος με ασυνήθιστο τρόπο, δηλαδή με νερό που κατευθύνεται στον τοίχο. Το κρυσφύγετο χρησιμοποιήθηκε κανονικά από τον Μορέτι αλλά τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν την ανακάλυψη αμέσως και απέφυγε να επιστρέψει εκεί. Το κρυσφύγετο είχε επιθεωρηθεί από τους Καραμπινιέρι, με τον αποκλεισμό του διαμερίσματος του Μορέτι. Η επίσημη αιτιολόγηση ήταν ότι οι Καραμπινιέροι δεν είχαν άδεια να εισέλθουν στα διαμερίσματα αν δεν ήταν κανείς μέσα. Ο Μπότσι αργότερα ανακαλύφθηκε ότι ήταν φίλος του Κονφόρτο, στα διαμερίσματα του οποίου συνελήφθησαν αργότερα ο Μορούτσι και ο Φαράντα. Ο Έλιο Κόππα, ο επιθεωρητής που είχε οδηγήσει τις αστυνομικές δυνάμεις της Ρώμης στην επιθεώρηση του κτιρίου στην οδό Γκραντόλι, προήχθη τελικά σε αντιδιευθυντή του SISDE. Αργότερα αποδείχθηκε ότι ήταν μέλος της P2.  Η Μόκμπελ ήταν γειτόνισσα του ανθρώπου η κλήση είχε οδηγήσει στην επιθεώρηση του κρυσφύγετου. Η Μόκμπελ ήταν επίσημα φοιτήτρια πανεπιστημίου αιγυπτιακής καταγωγής και αργότερα αναγνωρίστηκε ως έμπιστη του SISDE,  ή της αστυνομίας.  Επιπλέον, η έκθεση της επιθεώρησης, η οποία παρουσιάστηκε στη δίκη για την υπόθεση Μόρο, γράφτηκε σε ένα είδος χαρτιού που διανεμήθηκε στην ιταλική αστυνομία μόλις το 1981, τρία χρόνια μετά τα γεγονότα. 

Στο δρόμο υπήρχαν και εταιρείες που χρησιμοποιούσε η SISDE για τις υποθέσεις της. Το ίδιο το διαμέρισμα του Μορέτι ήταν υπό παρακολούθηση από την UCIGOS για αρκετά χρόνια νωρίτερα, καθώς σύχναζαν επίσης από μέλη των ακροαριστερών οργανώσεων Potere Operaio και Autonomia Operaia. 

Αργότερα, αποκαλύφθηκε ότι ο βουλευτής των Χριστιανοδημοκρατών Μπενίτο Καζόρα, κατά τη διάρκεια της επαφής που είχε με την Ντραγκέτα (τη μαφία της Καλαβρίας ) στην προσπάθεια να βρει τη φυλακή του Μόρο, είχε προειδοποιηθεί ότι η περιοχή της οδού Γκραντόλι ήταν «καυτή ζώνη». Ο Καζόρα δέχθηκε την προειδοποίηση ενώ σταμάτησε στο αυτοκίνητό του σε μια διασταύρωση μεταξύ της οδού Κατσία και της οδού Γκραντόλι. Ο Καζόρα είχε αναφέρει αυτή την προειδοποίηση στο κόμμα του και στην αστυνομία. Στις 20 Απριλίου 1978, οι Ερυθρές Ταξιαρχίες εξέδωσαν την αληθινή Ανακοίνωση Νο. 7. επισυνάπτοντας μια φωτογραφία του Μόρο που κρατά ένα αντίγραφο της La Repubblica, με ημερομηνία 19 Απριλίου, που δείχνει ότι ήταν ακόμα ζωντανός. Ο Πεκορέλι, ο οποίος πιθανότατα γνώριζε την παρουσία του Μορέτι στην οδό Γκραντόλι, ήταν ένας από τους λίγους δημοσιογράφους που αρνήθηκαν αμέσως την αυθεντικότητα της ανακοίνωσης Νο. 7, ενώ οι περισσότερες αρχές την είχαν θεωρήσει αληθινή. 

Τριάντα περίπου χρόνια μετά τα γεγονότα, ο Πιεσζένικ δήλωσε σε μια συνέντευξη ότι η απόφαση να εκδοθεί η ψευδής ανακοίνωση ελήφθη κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίασης της επιτροπής κρίσης, στην οποία ήταν παρόντες ο Φραντσέσκο Κοσίγκα, μέλη των ιταλικών υπηρεσιών πληροφοριών και ο Φερακούτι. Ο υποτιθέμενος στόχος ήταν να προετοιμάσει το ιταλικό και το ευρωπαϊκό κοινό για τον πιθανό θάνατο του Μόρο στην απαγωγή. Δήλωσε ότι θα αγνοούνταν εάν η ανακοίνωση είχε εκδοθεί πράγματι.

Πολλά χρόνια πριν από τη δημόσια αποκάλυψή του το 1990, υποτίθεται επίσης ότι ο Μόρο είχε πει στους απαγωγείς του την ύπαρξη της Επιχείρησης Γκλάντιο. Από αυτή την άποψη, η ψευδής ανακοίνωση Νο. 7 ήταν ένα κωδικό μήνυμα από οργάνα των ιταλικών μυστικών υπηρεσιών πως ο Μόρο δεν έπρεπε να επιστρέψει ζωντανός από τη αιχμαλωσία του.

Υποτιθέμενη συνεδρίαση
----------------------

Ο Ρομάνο Πρόντι το 1978.
Συνδέεται επίσης με την οδό Γκραντόλι μια συνεδρίαση ενός μέντιουμ στην οποία συμμετείχαν οι Ρομάνο Πρόντι, Μάριο Μπαλντασάρι και Αλμπέρτο Κλο. Κατά τη διάρκεια μιας υποτιθέμενης συνεδρίασης στην οποία συμμετείχαν στις 2 Απριλίου 1978, ένα πνεύμα, ένα που χρησιμοποιούσαν καταχώρισε τις λέξεις Βιτέρμπο, Μπολσένα και Γκραντόλι, τρεις πόλεις βόρεια της Ρώμης. Οι πληροφορίες έτυχαν εμπιστοσύνης και μια αστυνομική ομάδα έκανε ένοπλη επίθεση στην πόλη Γκραντόλι, 80 χλμ. από τη Ρώμη, την επόμενη μέρα, στις 6 Απριλίου, αν και ο Μόρο δεν βρέθηκε εκεί. Το υπερφυσικό στοιχείο γενικά δεν αγνοήθηκε κατά τη διάρκεια των ερευνών. Για παράδειγμα, η ιταλική κυβέρνηση είχε προσλάβει έναν μέντιουμ, ελπίζοντας ότι θα έβρισκε την τοποθεσία του Μόρο. Η αστυνομία έκανε άλλη μια άκαρπη έρευνα στο Βιτέρμπο αφού μια ηγουμένη δήλωσε ότι, κατά τη διάρκεια ενός οράματος, τον είχε δει εκεί. 

Ο Πρόντι μίλησε στην επιτροπή του ιταλικού κοινοβουλίου για την υπόθεση το 1981. Στις σημειώσεις της επιτροπής του ιταλικού κοινοβουλίου για την τρομοκρατία, η συνεδρίαση περιγράφεται ως ψεύτικη, που χρησιμοποιείται για να κρύψει την πραγματική πηγή των πληροφοριών.  Το 1997, ο Αντρέοτι δήλωσε ότι οι πληροφορίες προέρχονταν από το τμήμα της Μπολόνια της Autonomia Operaia, μιας ακροαριστερής οργάνωσης με κάποιους δεσμούς με τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, και ότι ο Κοσίγκα γνώριζε επίσης την αληθινή πηγή. Ο δικαστής Φερντινάντο Ιμποσινάτο θεώρησε πιθανή τη θεωρία του Αντρέοτι, αλλά τον κατηγόρησε ότι διατήρησε πληροφορίες που θα μπορούσαν να ήταν πολύτιμες σε μια δίκη για τη δολοφονία του Μόρο.

Η χήρα του Μόρο αργότερα δήλωσε ότι είχε επανειλημμένα ενημερώσει την αστυνομία ότι υπήρχε μια οδός Γκραντόλι στη Ρώμη. Ωστόσο οι ερευνητές δεν την έλαβαν υπόψιν— κάποιοι της απάντησαν ότι ο δρόμος δεν εμφανιζόταν στους χάρτες της Ρώμης.  Αυτό επιβεβαιώνεται από άλλους συγγενείς του Μόρο αλλά διαψεύδεται έντονα από τον Κοσίγκα. Στη δεκαετία του 1990, το θέμα της συνεδρίασης άνοιξε εκ νέου από την επιτροπή του ιταλικού κοινοβουλίου για την τρομοκρατία. Ενώ ο Πρόντι (τότε πρωθυπουργός) δήλωσε ότι δεν είχε χρόνο για συνέντευξη, τόσο ο Μπαλντασάρι (τότε γερουσιαστής και υφυπουργός σε δύο υπουργικά συμβούλια του Σίλβιο Μπερλουσκόνι) όσο και ο Κλο (υπουργός βιομηχανίας στο υπουργικό συμβούλιο του Λαμπέρτο Ντίνι και ιδιοκτήτης του σπίτι όπου τελέστηκε η συνεδρίαση) ανταποκρίθηκε στην κλήση - επιβεβαιώνοντας τις συνθήκες της συνεδρίας και ότι η Γκραντόλι είχε εμφανιστεί σε αρκετές συνεδρίες, ακόμα κι αν οι συμμετέχοντες είχαν αλλάξει.

Δείτε επίσης
------------

* Θεωρίες συνωμοσίας για τη δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι

Παραπομπές
----------

1. ↑  «Άλντο Μόρο: Η απαγωγή και η δολοφονία που άλλαξαν την πορεία της Ιταλίας». *ethnos.gr*. Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2023.
2. 1 2 3  Flamigni, Sergio (2003). *La tela del ragno* (στα Ιταλικά) (paperback, 2nd έκδοση). Edizioni Caos. ISBN 978-8-8795-3120-7.
3. ↑  Bolzoni, Attilio (11 Σεπτεμβρίου 2022). «Sospetti e ombre sul caso Moro, i dossier e i misteri di un covo». *Domani* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2023.
4. ↑  Dell'Acqua, Giuseppe (2011). «Le BR e l'omicidio Moro. Abbandonato alle BR dagli amici: 'Il mio sangue ricadrà su di voi!'» (στα it). *Storia in Network*.. Ανακτήθηκε στις 20 October 2023.
5. ↑  Custpdero, Alberto (16 Μαΐου 2012). «Le trame 'eversive' della P2 erano già note ma nessuno la indagò durante il sequestro». *La Repubblica* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023.
6. ↑  Covotta, Andrea (16 Μαρτίου 2021). «Dal sequestro Moro alla loggia P2». *Corriere dell'Irpinia* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023.
7. ↑  Hooper, John (23 June 2006). «The fall of the house of Savoy». *The Guardian*.. Ανακτήθηκε στις 2 June 2016.
8. ↑  Mirone, Luciano (14 Μαρτίου 2018). «Caso Moro, l'ombra della P2, degli Usa e della Dc». *L'Informazione* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2023.
9. ↑  Bianconi, Giovanni (13 Μαρτίου 2008). «Caso Moro, il ruolo dei servizi Corriere della Sera». *Corriere della Sera* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023.
10. ↑  «Riflettere sul passato per comprendere il presente» (στα it). *Polizia e Democrazia* (November/December). May 2002.. Ανακτήθηκε στις 6 September 2023.
11. ↑  Ciotti, Francesco (9 Μαΐου 2022). «Delitto Moro: quel potere occulto che voleva fermare il cambiamento in Italia». *Our Voice* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2023.
12. ↑  «Chi ha ucciso davvero Aldo Moro: la P2, le Brigate Rosse, i servizi segreti israeliani, gli americani, Francesco Cossiga? Indagine sull'omicidio che ha cambiato l'Italia (seconda puntata)». *Pangea* (στα Ιταλικά). 1 Απριλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2023.
13. ↑  «Sospetti e ombre sul caso Moro, i dossier e i misteri di un covo». *Domani* (στα Ιταλικά). 11 Σεπτεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
14. ↑  Gentile, Antonio (15 Ιουνίου 2018). «Chi ha ucciso Ald Moro? (Prima Parte)». *Il Popolo* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
15. ↑  Gentile, Antonio (16 Ιουνίου 2018). «Chi ha ucciso Aldo Moro? (Seconda parte)». *Il Popolo* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
16. ↑  Bartali, Roberto (25 Φεβρουαρίου 2006). «Gli interrogativi del caso Moro» (PDF). *Archivio900*. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2023 – μέσω Misteri d'Italia.
17. ↑  Brunoro, Giacomo· Pezzan, Jacopo (2021). *The Aldo Moro Affaire* (στα Ιταλικά). LA CASE Books. σελ. 132. ISBN 978-1-953546-54-8. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023 – μέσω Google Books.
18. ↑  «1978». *Strano Network* (στα Ιταλικά). 2002. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
19. ↑  *Commissione parlamentare d'inchiesta sul terrorismo in Italia e sulle cause della mancata individuazione dei responsabili delle stragi*, 63the session (in Italian). Interview of Vincenzo Cappelletti. 23 February 2000. Retrieved 8 September 2023.
20. ↑  Gelli, Licio (20 October 2008). «La P2 non c'entra con la morte di Moro». *Il Tempo*.
21. 1 2 3 4 5  Dell'Acqua, Giuseppe (2011). «Le BR e l'omicidio Moro. Dietro la morte del dirigente DC uno spietato gioco delle parti» (στα it). *Storia in Network*.. Ανακτήθηκε στις 20 October 2023.
22. ↑  Bongiovanni, Giorgio (28 Δεκεμβρίου 2015). «Sequestro Moro, i sospetti sui servizi in otto punti». *Antimafia Duemila* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
23. ↑  Colarieti, Fabrizio (26 Μαρτίου 2014). «Chi era Camillo Guglielmi, l'agente segreto dei misteri di via Fani». *Colarieti.it* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
24. ↑  «Rapimento Moro: sul luogo dell'agguato c'era un ufficiale dei servizi». *Wired Italia* (στα Ιταλικά). 18 Νοεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
25. ↑  «Caso Moro cap 4». *L'ItaloEuropeo* (στα Ιταλικά). 5 Μαρτίου 2008. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
26. ↑  «Commissione Moro: tragedia, farsa e spettacolo nelle audizioni del 10 giugno. Settima puntata: il colonnello Camillo Guglielmi». *Iskrae* (στα Ιταλικά). 4 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
27. ↑  Moro, Alfredo Carlo (1998). *Storia di un delitto annunciato*. Editori Riuniti. σελ. 15 ff.
28. ↑  Moro, Alfredo Carlo (1998). *Storia di un delitto annunciato*. Editori Riuniti. σελ. 28 ff.
29. ↑  «L'operazione della tipografia Triaca». *Archivio900* (στα Ιταλικά). 25 Φεβρουαρίου 2004. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023.
30. ↑  Di Giovacchino, Rita (2005). *Il libro nero della Prima Repubblica*. Fazi Editore. σελ. 198. ISBN 978-88-8112-633-0.
31. 1 2  Di Giovacchino, Rita (2005). *Il libro nero della Prima Repubblica*. Fazi Editore. σελ. 177. ISBN 978-88-8112-633-0.
32. ↑  Gnasso, Paola· Mugnai, Paolo (9 Δεκεμβρίου 2019). «La misteriosa cartolina di via Gradoli 96». *Obiettivo Investigazione* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2023.
33. ↑  Cucchiarelli, Paolo (29 Ιουνίου 2008). «Così saltò l'ultimo tentativo di salvare Moro». *America Oggi* (στα Ιταλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Μαρτίου 2013. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
34. ↑  «Parigi, parla il terrorista Carlos 'Il Sismi tentò di salvare Moro'». *La Repubblica*. 28 June 2008. .
35. ↑  Willan, Philip (2003-05-09). «Moro's ghost haunts political life» (στα αγγλικά). *The Guardian*. ISSN 0261-3077.. Ανακτήθηκε στις 2023-10-20.
36. ↑  Harris, Judith (12 March 2018). «Remembering Aldo Moro 40 Years After Kidnapping». *iItaly.org*.. Ανακτήθηκε στις 20 October 2023.
37. ↑  Ceccarelli, Filippo (13 January 2008). «Il golpe inglese» (στα it). *La Domenica di Repubblica*: σελ. 27–31.. Ανακτήθηκε στις 21 September 2023.
38. 1 2  Kington, Tom (14 January 2008). «UK discussed Italian coup to halt Communists». *The Guardian*. ISSN 0261-3077.. Ανακτήθηκε στις 21 September 2023.
39. ↑  Gilby, Nicholas; Oliver, James (2 October 2022). «Revealed: the secret British plan to keep Italy's communists from power». *The Observer*. ISSN 0029-7712.. Ανακτήθηκε στις 21 September 2023.
40. ↑  Curtis, Mark (12 Ιανουαρίου 2023). «Britain's 42 coups since 1945». *Declassified Media*. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2023.
41. ↑  «Galloni a 'Next': Moro mi disse che sapeva di infiltrati CIA e Mossad nelle BR». RAI. 5 Ιουλίου 2005. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023 – μέσω Marx21.
42. ↑  «'Cia e Mossad infiltrati nelle Br'». *Il Giornale*. 6 July 2005.. Ανακτήθηκε στις 7 September 2023.
43. ↑  *Commissione parlamentare d'inchiesta sul terrorismo in Italia e sulle cause della mancata individuazione dei responsabili delle stragi*, 39th session (in Italian). Interview of Giovanni Galloni. 22 July 1998. Retrieved 8 September 2023.
44. ↑  Di Giovacchino, Rita (2005). *Il libro nero della Prima Repubblica*. Fazi Editore. σελίδες 181–184. ISBN 88-8112-633-8.
45. ↑  «Caso Moro: Verità e giustizia per riscattare il paese, *Solidarietà*, VI, 3, July 1998». Movisol.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Απριλίου 2018. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
46. ↑  «Cossiga, tra Moro e Kissinger c'era solo un problema di linguaggio». *Il Sole 24 Ore* (στα Ιταλικά). 15 Μαρτίου 2008. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023.
47. ↑  Fasanella, Giovanni· Franceschini, Alberto (2005). *Brigades rouges: L'histoire secrète des BR racontée par leur fondateur* (στα Γαλλικά). Editions Panama. ISBN 2-7557-0020-3.
48. ↑  «Tutti i falsi misteri del caso Moro». *Il Post* (στα Ιταλικά). 9 Μαΐου 2018. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023.
49. ↑  Garibaldi, Luciano (28 March 2014). «Moro fu fatto fuori da Cia e Kgb». *Italia Oggi* (74): 12.. Ανακτήθηκε στις 6 September 2023.
50. ↑  «Caso Moro cap 3». *L'ItaloEuropeo* (στα Ιταλικά). 5 Μαρτίου 2008. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
51. ↑  «Inchiesta ricerca approfondimento sul caso Moro... Tanti ancora i misteri». *L'ItaloEuropeo* (στα Ιταλικά). 16 Μαρτίου 2010. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
52. ↑  Zavoli, Sergio (1992). *La notte della Repubblica*. Nuova ERI.
53. ↑  «Moro, 45 anni dopo le Idi di Marzo. La verità assente: troppe coincidenze e tanti misteri ancora tutti da spiegare». *BeeMagazine* (στα Ιταλικά). 27 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2023.
54. ↑  Lofoco, Nicola (21 Αυγούστου 2023). «Mario Moretti 'libero' e 'pagato dallo stato'. L'altra eterna bugia sulle Brigate Rosse». *Contropiano* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023.
55. ↑  Cimini, Frank (6 Απριλίου 2021). «Se dietro le Br c'erano i servizi, perché Moretti dopo 40 anni sta ancora in galera?». *Il Riformista* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023.
56. ↑  Spasiano, Francesca (22 Νοεμβρίου 2022). «E Bellocchio spiegò: 'Dietro le Br c'erano soltanto le Br...!'». *Il Dubbio* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023.
57. ↑  Tartaglione, Roberto. «I misteri del caso Moro». *Matdid-Scudit* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023.
58. ↑  Landolfi, Francesco (29 March 2017). «Un oscuro protagonista dell'affaire Moro: Antonio Chichiarelli e il falso comunicato n. 7» (στα it). *Diacronie. Studi di Storia Contemporanea* **1** (29). doi:10.4000/diacronie.5162. ISSN 2038-0925. .
59. ↑  Amara, Emmanuel (2008). *Abbiamo ucciso Aldo Moro. La vera storia del rapimento Moro*. Cooper. σελ. 164, note 43.
60. 1 2  Moro, Alfredo Carlo (1998). *Storia di un delitto annunciato*. Editori Riuniti. σελ. 105 ff.
61. ↑  Teodori, Massimo (1984). «Commissione parlamentare d'inchiesta sulla loggia massonica p2 (legge 23 settembre 1981, n. 527) – relazione di minoranza» (στα Ιταλικά). Italian Parliament. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023 – μέσω Fisicamente.net.
62. 1 2 3  Di Giovacchino, Rita (2005). *Il libro nero della Prima Repubblica*. Fazi Editore. σελίδες 178–179. ISBN 978-88-8112-633-0.
63. ↑  «Sintesi delle principali notizie contenute nel nuovo libro-inchiesta di Sergio Flamigni sul delitto Moro». *Kaos Edizioni* (στα Ιταλικά). 2001. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Νοεμβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023.
64. ↑  «Sergio Flamigni, 'I segreti di via Gradoli e la morte di Moro'». *Rifondazione Cinecitta*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Μαΐου 2010. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
65. ↑  *Commissione parlamentare d'inchiesta sul terrorismo in Italia e sulle cause della mancata individuazione dei responsabili delle stragi*, 31st session (in Italian). Interview of Adriana Faranda. 11 February 1998. Retrieved 8 September 2023.
66. 1 2  *Commissione parlamentare d'inchiesta sul terrorismo in Italia e sulle cause della mancata individuazione dei responsabili delle stragi*, 48th session (in Italian). Interview of Giovanni Moro. 9 March 1999. In *Archivio storico del Senato della Repubblica* (ASSR), Terrorismo e stragi (X–XIII Legislatures), 1.48. Retrieved 8 September 2023.
67. ↑  Di Giulio, Paola; Pelizzaro, Mattia Giorgio (June 1997). «Covo di via Gradoli, un Affare Riservato» (στα it). *Area*: 34–36.. Ανακτήθηκε στις 5 May 2013.
68. ↑  Amara, Emmanuel (2008). *Abbiamo ucciso Aldo Moro. La vera storia del rapimento Moro*. Cooper. σελ. 166.
69. ↑  Pentimella Testa, Paola (4 May 2007). «Operazione lago della Duchessa. Sergio Flamigni: il falso comunicato sulla morte di Moro fu suggerito dall'inviato del presidente Carter. E Cossiga approvò» (στα it). *Left* (18). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2011-07-22.. Ανακτήθηκε στις 2013-05-05.
70. ↑  Lecis, Vindice (30 Σεπτεμβρίου 2015). «'Patto di omertà tra i vertici Br e i servizi deviati'». *La Nuova Sardegna* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023 – μέσω PeaceLink.
71. ↑  Biondo, Bicola· Veneziani, Massimo (2008). *Il falsario di stato*. Cooper. ISBN 978-88-7394-107-1.
72. ↑  Longo, Luca (2 Μαΐου 2018). «Dalla Banda della Magliana alla seduta spiritica: tutto quello che non torna nella detenzione di Aldo Moro». *Linkiesta* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023.
73. ↑  Avanti, Paolo (2000). «Moro e i segreti». *Cronologia italiana* (στα Ιταλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιανουαρίου 2007. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
74. ↑  Agnoli, Francesco (2004). «La seduta spiritica di Prodi e l'omicidio Moro». *Salpan* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2023.
75. ↑  Flamigni, Sergio (2003). *La tela del ragno* (στα Ιταλικά) (paperback, 2nd έκδοση). Edizioni Caos. σελίδες 102–103. ISBN 978-8-8795-3120-7.
76. ↑  «Pellegrino: un'intelligence a caccia delle carte di Moro, on *La Repubblica online website*, 28 July 1999». Repubblica.it. Ανακτήθηκε στις 5 Μαΐου 2013.
77. ↑  Martiniano, Dino (12 April 1999). «Macchè seduta spiritica per Moro» (στα it). *Corriere della Sera*.
78. ↑  *Commissione parlamentare d'inchiesta sul terrorismo in Italia e sulle cause della mancata individuazione dei responsabili delle stragi*, 35th session (in Italian). Interview of Mario Baldassarri. 17 June 1998. Retrieved 8 September 2023.
79. ↑  *Commissione parlamentare d'inchiesta sul terrorismo in Italia e sulle cause della mancata individuazione dei responsabili delle stragi*, 36th session (στα Ιταλικά). Interview of Alberto Clò. 23 June 1998. Retrieved 8 September 2023.

Βιβλιογραφία
------------

* Drake, Richard (1995). *The Aldo Moro Murder Case*. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-6740-1481-7. Ανακτήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 2023 – μέσω Google Books.
* Drake, Richard (November 1998). «Mythmaking & the Aldo Moro case». *The New Criterion* **17** (3): 76.. Ανακτήθηκε στις 6 September 2023.
* Drake, Richard (2001). «Why the Moro Trials Have Not Settled the Moro Murder Case: A Problem in Political and Intellectual History». *The Journal of Modern History* **73** (2): 359–378. doi:10.1086/321029. ISSN 0022-2801. .

Περαιτέρω ανάγνωση
------------------

* Bartali, Roberto (2004). «Rilettura critica della storia delle BR e del rapimento di Aldo Moro». *'Per il Comunismo, Brigate Rosse'. Analisi storica di un fenomeno italiano* (στα Ιταλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2023 – μέσω Robertobartali.it.
* Gilliom, Katherine Greenburg (2016). *Searching for Truth: Constructing a Collective Memory of Aldo Moro in Italian Cinema* (dissertation). University of North Carolina at Chapel Hill. Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2023 – μέσω ProQuest.