Ο **Φαρνάβαζος Γ΄** (π. 370 - μετά το 320 π.Χ.) από τη Δυναστεία των Φαρνακιδών ήταν Πέρσης σατράπης της Φρυγίας, που πολέμησε τον Αλέξανδρο Γ΄ τον Μεγάλο.

Αργυρό τετράδραχμο από την Κύζικο της Μυσίας. Στη μία όψη ο Φαρνάβαζος Γ΄ με τιάρα σατράπη· επιγραφή ΦΑΡΝΑΒΑ[ΖΟΥ]. Στην άλλη όψη πλώρη πλοίου διακοσμημένη με οφθαλμό και γρύπα· εκατέρωθεν της δελφίνια· κάτω ένας τόνος, αλίευμα της Κυζίκου. Οκτώ από τα 13 αυτά νομίσματα είναι σε μουσεία.

Βιογραφία
---------

Ήταν γιος τού Αρτάβαζου Β΄ σατράπη της Ελλησποντικής Φρυγίας και μίας γυναίκας από τη Ρόδο, αδελφής των Μέμνονα και Μέντορα, στρατηγών.

O πατέρας του, με τη συνδρομή τού Μέμνονα και των μισθοφόρων του, εξεγέρθηκε εναντίον τού Αρταξέρξη Γ΄ το 358 π.Χ.. Όταν το κίνημα απέτυχε, κατέφυγαν με τις οικογένειές τους στην Αυλή της Πέλλας τού Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας (βασ. 360-336 π.Χ.). Έμειναν εκεί το διάστημα 352-342 και συνάντησαν τον νεαρό Αλέξανδρο Γ΄.

Όταν τους επετράπη να επιστρέψουν το 343 π.Χ. ο Μέμνων και ο Φαρνάβαζος Γ΄ ανέλαβαν τον Περσικό στόλο στο Αιγαίο το 334 π.Χ..

### Ο πόλεμος εναντίον τού Αλεξάνδρου Γ΄

Όταν ο Αλέξανδρος Γ΄ εισέβαλε στην Περσική αυτοκρατορία, ο Μέμνων αμύνθηκε την στρατηγικά σημαντική πόλη της Αλικαρνασσού. Ο Μακεδόνας βασιλιάς την πολιόρκησε και ο Μέμνων ζήτησε ενισχύσεις και τις έλαβε. Έτσι οι Πέρσες της πόλης ανασυντάχθηκαν, παρέδωσαν όμως τελικά την πόλη στις αρχές τού 333 π.Χ..

Ο Μέμνων και ο Φαρνάβαζος Γ΄ τότε κατεύθυναν τη στρατηγική τους στο να διασπάσουν τη γραμμή τροφοδοσίας τού Αλεξάνδρου Γ΄, καταλαμβάνοντας τα νησιά κοντά στον Ελλήσποντο και στο να υποδαυλίσουν εξέγερση στη νότιο Ελλάδα. Είχαν στόλο από 300 πλοία, Φοινικικά, Αιγυπτιακά και Κυπριακά· χιλιάδες Έλληνες μισθοφόρους και τεράστιες ποσότητες αργύρου και χρυσού.

Ο Φαρνάβαζος Γ΄ διοίκησε μοίρα ιππικού για τον -σύζυγο της αδελφής του- Ευμένη τον Καρδιανό το 321 π.Χ. όταν ο τελευταίος νίκησε τον Νεοπτόλεμο στους πολέμους των Διαδόχων. Από χαλκογραφία τού 1878.
### Υποστήριξη τού Άγιδος Γ΄ της Σπάρτης εναντίον τού Αλεξάνδρου Γ΄

Περίπου την ίδια στιγμή ο Άγις Γ΄ της Σπάρτης και ο πολιτικός Δημοσθένης της Αθήνας οργάνωσαν δυνάμεις για να ελευθερώσουν τις πόλεις τους από τους Μακεδόνες. Το φθινόπωρο τού 333 π.Χ. ο Άγις Γ΄ συνάντησε τον Φαρνάναζο Γ΄ και τον Αυτοφραδάτη κάπου στο Αιγαίο και τους εμφάνισε τα σχέδιά του για έναν πόλεμο εναντίον τού Αλεξάνδρου Γ΄ στην ίδια την Ελλάδα. Οι Πέρσες συμφώνησαν να τον υποστηρίξουν με 30 τάλαντα και 10 πλοία. Ο Άγις Γ΄ προσέλαβε τους Έλληνες μισθοφόρους, που επέζησαν της μάχης της Ισσού, όπου είχαν υπηρετήσει στον Περσικό στρατό· ήταν 8.000 απόμαχοι.

Ο Μέμνων και ο Φαρνάβαζος Γ΄ κατέλαβαν την Κω και τη Χίο, αλλά όταν πολιόρκησαν τη Μυτιλήνη, ο Μέμνων ασθένησε από πυρετό και απεβίωσε. Ο Φαρνάβαζος Γ΄ ανέλαβε τον έλεγχο των περσικών δυνάμεων στο Αιγαίο, βοηθούμενος από τον Αυτοφραδάτη. Κατέλαβαν τη Μυτιλήνη και την Τένεδο, νησί που τους έδωσε τον έλεγχο τού Ελλησπόντου.

Ο Φαρνάβαζος Γ΄ απείλησε την τροφοδοσία τού Αλεξάνδρου Γ΄ με την ίδρυση ενός φρουρίου κοντά στην Αλικαρνασσό, που έκανε το λιμάνι της απρόσιτο. Κατέλαβε τη Σαμοθράκη, τη Σίφνο και την Άνδρο, ενώ συνέλαβε όλα τα ελληνικά πλοία τροφοδοσίας.

Όμως τον Νοέμβριο τού 333 π.Χ. ο Δαρείος Γ΄ είχε χάσει την αποφασιστική μάχη της Ισσού. Ο Φαρνάβαζος Γ΄ γινόταν ολοένα πιο απομονωμένος: ο Άγις Γ΄ αποσύρθηκε της εξέγερσης· οι κάτοικοι των νησιών που είχε καταλάβει ο Φαρνάβαζος Γ΄, εξεγέρθηκαν· πολλοί στρατιώτες του λιποτάκτησαν. Ο πολύ μειωμένος στόλος του νικήθηκε κοντά στη Χίο και ο ίδιος συνελήφθη. Καθώς τον οδηγούσαν στον Αλέξανδρο Γ΄, δραπέτευσε και πήγε στην Κω.

### Μετέπειτα ζωή

Δεν γνωρίζουμε τι απέγινε μετά· υπάρχει κενό στις ιστορικές πηγές. Εκτιμούμε, ότι τελικά υποτάθηκε στον Μακεδόνα στρατηλάτη, καθώς το 324 π.Χ. η αδελφή του Αρτονίς δόθηκε ως σύζυγος στον Ευμένη τον Καρδιανό από τον Αλέξανδρο Γ΄, η αδελφή του Αρτακάμα στον Πτολεμαίο Α΄ και τη Βαρσίνη έλαβε ο ίδιος ο Μακεδόνας βασιλιάς. Αυτά αναφέρει ο Πλούταρχος στον *Βίο τού Ευμένη*.

Το 321 π.Χ. βρίσκουμε τον Φαρνάβαζο Γ΄ να διοικεί μοίρα τού ιππικού για τον Ευμένη στη μάχη τού Ελλησπόντου, στην οποία νίκησε τον Κρατερό και τον Νεοπτόλεμο. Αυτά αναφέρει ο Πλούταρχος στον *Βίο τού Ευμένη*.

Πηγές
-----

* Arrian, Campaigns of Alexander,p.125
* Peter Green, Alexander of Macedon, 356-323 B.C.: a historical biography, 1974, p.254.
* Arrian, vii. 4; Plutarch, Parallel Lives, "Eumenes", 7; Diodorus Siculus, Bibliotheca, xviii. 30-32
* Plutarch: Life of Eumenes - translation.