Η ομάδα αίματος καθορίζεται, εν μέρει, από τον τύπο των αντιγόνων του συστήματος ΑΒΟ που βρίσκονται στην επιφάνεια των ερυθρών κυττάρων.
Η **ομάδα αίματος** (ή τύπος αίματος) είναι μια ταξινόμηση του αίματος βασισμένη στην παρουσία ή απουσία κληρονομούμενων αντιγονικών συστατικών στην επιφάνεια των ερυθρών κυττάρων. Αυτά τα αντιγόνα, που ανήκουν στο σύστημα αντιγόνου ABO, μπορεί να είναι πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, γλυκοπρωτεΐνες, γλυκολιπίδια ανάλογα με το σύστημα ταξινόμησης. Κάποια από αυτά τα αντιγόνα μπορεί να παρουσιάζονται και στην επιφάνεια άλλων τύπων κυττάρων σε πολλούς ιστούς. Αρκετά από αυτά τα αντιγόνα των ερυθροκυττάρων μπορεί να προέρχονται από ένα αλλήλιο (ή πολύ στενά συνδεδεμένα γονίδια) και αποτελούν ένα σύστημα ομάδας αίματος.Από τη Διεθνή Εταιρεία Μετάγγισης Αίματος αναγνωρίζονται σήμερα συνολικά 30 περίπου συστήματα ομάδων αίματος.

Η ομάδα αίματος κληρονομείται και από τους δύο γονείς καθώς τα γονίδια είναι συνεπικρατή. Συγκεκριμένα, δύο μόνο από τα αλληλόμορφα του γονιδίου που καθορίζει τον τύπο των ομάδων αίματος "ΑΒΟ" του ανθρώπου είναι συνεπικρατή. Τα άτομα με ομάδα αίματος Α έχουν στην επιφάνεια των ερυθροκυττάρων τους αντιγόνο τύπου Α. Άτομα ομάδας αίματος Β έχουν αντιγόνο Β. Ένα άτομο ομάδας αίματος ΑΒ έχει αντιγόνα Α και Β.
Πολλές έγκυες γυναίκες μπορεί να κυοφορούν έμβρυο με ομάδα αίματος διαφορετική από την δική τους και η μητέρα μπορεί να δημιουργήσει αντισώματα εναντίον των εμβρυικών ερυθροκυττάρων. Μερικές φορές αυτά τα αντισώματα είναι αντισώματα IgG, μια μικρή ανοσοσφαιρίνη, που μπορεί να διαπεράσει την πλακουντική μεμβράνη και να προκαλέσει αιμόλυση των εμβρυικών ερυθροκυττάρων, και έτσι να προκληθεί μία ασθένεια που ονομάζεται αιμολυτική νόσος των νεογνών, που μπορεί να είναι θανατηφόρα για το έμβρυο (εμβρυικός ύδρωπας).

Τα συστήματα της ομάδας αίματος
-------------------------------

Μια πλήρης ομάδα αίματος καθορίζεται από ένα σύνολο από 30 ουσίες στην επιφάνεια των ερυθροκυττάρων, και η ομάδα αίματος ενός ατόμου είναι ένας από τους πολλούς δυνατούς συνδυασμούς συστημάτων αντιγόνων. Σε αυτές τις 30 ομάδες αίματος έχουν βρεθεί πάνω από 600 συστήματα αντιγόνων, αλλά πολλά από αυτά είναι πολύ σπάνια και κάποια ευρίσκονται σε ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες.

Σχεδόν πάντοτε, ένα άτομο έχει την ίδια ομάδα αίματος για όλη του τη ζωή, αλλά πολύ σπάνια η ομάδα αίματος ενός ατόμου αλλάζει τύπο μέσω προσθήκης ή καταστολής ενός αντιγόνου σε λοίμωξη, κακοήθεια, ή αυτοάνοση νόσο.Μια άλλη πιο κοινή αιτία για την αλλαγή της ομάδας αίματος είναι μια μεταμόσχευση μυελού των οστών. Οι μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών πραγματοποιούνται για πολλές λευχαιμίες και λεμφώματα, μεταξύ άλλων νόσων. Εάν ένα άτομο λαμβάνει μυελό των οστών από κάποιον που έχει διαφορετικό τύπο αίματος ΑΒΟ (π.χ. τύπου Α ασθενής λαμβάνει μυελό των οστών τύπου O),η ομάδα αίματος του ασθενούς θα μετατραπεί τελικά σύμφωνα με τον τύπο του δότη.

Ορισμένες ομάδες αίματος σχετίζονται με την κληρονομικότητα των άλλων νόσων: για παράδειγμα, το αντιγόνο Kell συνδέεται μερικές φορές με το σύνδρομο McLeod. Άλλες ομάδες αίματος μπορεί να επηρεάσουν την ευαισθησία σε λοιμώξεις, ένα παράδειγμα είναι η αντίσταση σε συγκεκριμένα είδη ελονοσίας που παρατηρήθηκε σε άτομα που στερούνται το αντιγόνο Duffy.Το αντιγόνο Duffy , πιθανώς ως αποτέλεσμα της φυσικής επιλογής, είναι λιγότερο κοινό στις εθνικές ομάδες από περιοχές με υψηλή συχνότητα εμφάνισης της ελονοσίας.

  

### Μετάγγιση αίματος

Κύριο λήμμα: Μετάγγιση αίματος
Η ιατρική των μεταγγίσεων είναι ένας εξειδικευμένος κλάδος της αιματολογίας που ασχολείται με τη μελέτη των ομάδων αίματος, και μαζί με τις τράπεζες αίματος επιδιώκει να παρέχει υπηρεσίες που έχουν να κάνουν με το αίμα και άλλα προϊόντα αίματος. Σε όλο τον κόσμο, τα προϊόντα πρέπει να συνταγογραφούνται από γιατρό με παρόμοιο τρόπο όπως τα φάρμακα.

Κύρια συμπτώματα της οξείας αιμολυτικής αντίδρασης που μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια μετάγγισης λόγω της ασυμβατότητας των ομάδων αίματος δότη και λήπτη.
Μεγάλο μέρος της δουλειάς ρουτίνας μιας τράπεζα αίματος αποτελεί ο έλεγχος του αίματος τόσο από δότες όσο και από λήπτες για να διασφαλίσει ότι σε κάθε μεμονωμένο λήπτη δίνεται αίμα που είναι συμβατό με την ομάδα του αίματός του και είναι όσο το δυνατόν ασφαλέστερο. Αν μια μονάδα αίματος είναι ασυμβίβαστη στη μετάγγιση αίματος ανάμεσα σε ένα δότη και τον λήπτη, είναι πιθανό να συμβεί μια σοβαρή οξεία αιμολυτική αντίδραση με αιμόλυση (καταστροφή ερυθρών αιμοσφαιρίων), νεφρική ανεπάρκεια και κυκλοφορικό σοκ, κατάσταση που μπορεί πιθανά να οδηγήσει στο θάνατο. Τα αντισώματα μπορούν να είναι εξαιρετικά ενεργά και να επιτεθούν στα ερυθροκύτταρα δεσμεύοντας συστατικά του συστήματος συμπληρώματος και προκαλώντας έτσι μαζική αιμόλυση του μεταγγιζόμενου αίματος.

Στην ιδανική περίπτωση, οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν το δικό τους αίμα ή ειδικού τύπου προϊόντα αίματος για να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα μιας αντίδρασης στη μετάγγιση. Οι κίνδυνοι μπορούν να μειωθούν περισσότερο με ελέγχους διασταύρωσης στο αίμα, αλλά αυτό μπορεί να παραλείπεται όταν η χορήγηση αίματος απαιτείται άμεσα σε επείγοντα περιστατικά. Ο έλεγχος διασταύρωσης περιλαμβάνει την ανάμιξη ενός δείγματος του ορού του παραλήπτη με ένα δείγμα των ερυθρών κυττάρων του αίματος του δότη, ελέγχοντας εάν το μείγμα *υφίσταται συγκόλληση*, ή σχηματίζει μορφές. Αν η συγκόλληση δεν είναι προφανής με γυμνό μάτι, οι τεχνικοί της τράπεζας αίματος συνήθως ελέγχουν για συγκολλήσεις με μικροσκόπιο. Αν συμβεί συγκόλληση, το αίμα αυτού του συγκεκριμένου δότη δεν μπορεί να μεταγγίζεται για το συγκεκριμένο παραλήπτη. Σε μια τράπεζα αίματος είναι ζωτικής σημασίας όλα τα δείγματα αίματος να έχουν αναγνωριστεί σωστά. Έτσι η επισήμανση έχει τυποποιηθεί βάσει ενός συστήματος γνωστού ως ISBT 128.

  

### Συμβατότητα ερυθροκυττάρων

* Άτομα με **Ομάδα αίματος ΑΒ** έχουν τόσο Α και Β αντιγόνα στην επιφάνεια των ερυθροκυττάρων τους, και στο πλάσμα αίματος δεν περιέχονται αντισώματα έναντι είτε του  Α ή Β αντιγόνου. Επομένως, ένα άτομο με ομάδα αίματος ΑΒ μπορεί να λάβει αίμα από κάθε ομάδα (με την ΑΒ να είναι προτιμότερη), αλλά δεν μπορεί να δώσει αίμα είτε σε Α ή Β ομάδα. Είναι γνωστοί ως καθολικοί παραλήπτες.
* Άτομα με **Ομάδα αίματος Α**  έχουν το Α αντιγόνο στην επιφάνεια των ερυθροκυττάρων τους, και ο ορός του αίματος περιέχει IgM αντισώματα κατά του αντιγόνου Β. Συνεπώς, η ομάδα Α μπορεί να λάβει αίμα μόνο από άτομα των ομάδων Α ή Ο (με την Α να προτιμάται), και μπορούν να δώσουν αίμα σε άτομα των ομάδων Α ή ΑΒ.
* Άτομα με **Ομάδα αίματος Β**  έχουν το αντιγόνο Β επί της επιφανείας των ερυθροκυττάρων τους, και ο ορός του αίματος περιέχει αντισώματα IgM κατά του αντιγόνου Α. Συνεπώς, ένα άτομο με αίμα ομάδας Β μπορεί να λάβει αίμα μόνο από άτομα των ομάδων Β ή Ο (με τη Β να προτιμάται), και μπορούν να δώσουν αίμα σε άτομα με τύπου Β ή ΑΒ.
* Τα άτομα με **ομάδα αίματος Ο**  (ή αίμα μηδενικής ομάδας σε ορισμένες χώρες) δεν έχουν  Α ή Β αντιγόνα στην επιφάνεια των ερυθροκυττάρων τους, αλλά ο ορός του αίματος τους περιέχει IgM αντι-Α και αντι-Β αντισώματα έναντι των Α και Β αντιγόνων της ομάδας αίματος. Συνεπώς, ένα άτομο  ομάδας Ο μπορεί να λάβει αίμα μόνο ίδιας ομάδας (ομάδα Ο), αλλά μπορούν να δώσουν αίμα σε άτομα κάθε ομάδας αίματος ΑΒΟ (δηλ. Α, Β, Ο ή ΑΒ). Εάν ένας ασθενής στο νοσοκομείο  χρειαστεί επειγόντως μετάγγιση αίματος σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, και εφόσον ο χρόνος που απαιτείται για την εξακρίβωση της ομάδας αίματος του δέκτη θα προκαλούσε επιζήμια καθυστέρηση, μπορεί να δοθεί Ο αρνητικό αίμα. Τα άτομα με ομάδα αίματος Ο αρνητικό είναι γνωστοί ως καθολικοί δότες.

**Διάγραμμα συμβατότητας ερυθροκυττάρων**  
Εκτός από την ίδια τους την ομάδα, τα άτομα ομάδας Ο μπορούν να δώσουν αίμα και σε όλες τις υπόλοιπες ομάδες. Η ομάδα Ο είναι *καθολικός δότης*. Τα άτομα ομάδας Α και Β μπορούν, εκτός από την ομάδα τους, να δώσουν αίμα και στην ομάδα ΑΒ. Η ΑΒ είναι *καθολικός δέκτης*.

Πίνακας συμβατότητας ερυθροκυττάρων| Δέκτης[1] | Δότης[1] |
| --- | --- |
| O− | O+ | A− | A+ | B− | B+ | AB− | AB+ |
| O− | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN |
| O+ | ΝαιY | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN |
| A− | ΝαιY | ΌχιN | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN |
| A+ | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN |
| B− | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN | ΌχιN |
| B+ | ΝαιY | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN | ΝαιY | ΝαιY | ΌχιN | ΌχιN |
| AB− | ΝαιY | ΌχιN | ΝαιY | ΌχιN | ΝαιY | ΌχιN | ΝαιY | ΌχιN |
| AB+ | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY | ΝαιY |

Σημείωση  

1. Υποθέτοντας απουσία άτυπων αντισωμάτων που θα προκαλούσαν ασυμβατότητα μεταξύ του αίματος δότη και δέκτη, απουσία που συνήθως υπάρχει στο αίμα που επιλέγεται από τη διαδικασία αντιστοίχισης.

1. ↑  Possible Risks of Blood Product Transfusions from American Cancer Society. Last Medical Review: 03/08/2008. Last Revised: 01/13/2009
2. ↑  7 adverse reactions to transfusion Pathology Department at University of Michigan. Version July 2004, Revised 11/5/08