Η **ιουδαιοπαλαιστινιακή αραμαϊκή γλώσσα** (ISO 639-3: *jpa*, Glottolog: *pale1261*) είναι αρχαία διάλεκτος των αραμαϊκών η οποία ομιλούνταν από τους Εβραίους στην Ιουδαία και τον Λεβάντε κατά την ασμοναϊκή, ηρωδιανή, και ρωμαϊκή περίοδο, και αργότερα στην Συρία-Παλαιστίνη και το δουκάτο της Παλαιστίνης έως τον 13ο αιώνα. Θεωρείται πως μια διάλεκτος της γλώσσας αυτής ομιλούνταν από τον Ιησού Χρηστό. Το κείμενο της αραμαϊκής αποκάλυψης -γνωστό και ως *4Q246-* το οποίο βρέθηκε στην πόλη Κουμράν είναι επίσης γραμμένο σε αυτή την γλώσσα.

Υπήρχαν κάποιες διαφορές μεταξύ των διαλέκτων της Ιουδαίας και της Γαλιλαίας, και τα περισσότερα κείμενα που διασώζονται είναι στην διάλεκτο της Γαλιλαίας.

Σύνοψη
------

Μετά την καταστολή του Τρίτου Ιουδαϊκου Πολέμου της εξέγερσης του Μπαρ Κόχμπα το 135 π.Χ. από τους Ρωμαίους, η πνευματική δραστηριότητα του ιουδαϊσμού μετακινήθηκε στην Γαλιλαία. Με την μετέπειτα αραβική κατάκτηση της περιοχής τον 7ο αιώνα τα αραβικά αντικατέστησαν την γλώσσα αυτή.

Σελίδα χειρογράφου του Ταλμούδ της Ιερουσαλήμ
Το πλέον αξιοσημείωτο κείμενο της γλώσσας είναι το Ταλμούδ της Ιερουσαλήμ, το οποίο εξακολουθεί να μελετάται στην σύγχρονη εποχή στις εβραϊκές θρησκευτικές σχολές καθώς και στο ακαδημαϊκό πλαίσιο, αν και σε μικρότερο βαθμό σε σχέση με το βαβυλωνιακό Ταλμούδ το οποίο έχει σχεδόν εξ ολοκλήρου γραφεί στα εβραϊκά βαβυλωνιακά αραμαϊκά. Υπάρχουν και κάποια παλαιότερα κείμενα στην ιουδαιοπαλαιστινιακή αραμαϊκή γλώσσα, όπως το Μεγκιλλάτ Ταανίτ, από το οποίο περιέχονται αποσπάσματα και στο βαβυλωνιακό Ταλμούδ.

Πολλά από τα πρωτότυπα χειρόγραφα έχουν υποστεί αλλαγές κατά το πέρασμα του χρόνου, καθώς ο τρόπος γραφής τους κρίθηκε λανθασμένος από τους ομιλητές των ανατολικών αραμαϊκών.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Hammarström, Harald· Forkel, Robert· Haspelmath, Martin· Bank, Sebastian, επιμ. (2016). «Palestinian Jewish Aramaic». *Glottolog 2.7*. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History.
2. ↑  «jpa | ISO 639-3». *iso639-3.sil.org* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Αυγούστου 2018.
3. ↑  «Book Review: Michael Sokoloff's A Dictionary of Jewish Palestinian Aramaic of the Byzantine Period | JerusalemPerspective.com Online». *www.jerusalemperspective.com* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2018.
4. ↑  «Jesus’ language more complicated than experts claim» (στα αγγλικά). *Salon*. 2014-07-02.. Ανακτήθηκε στις 2018-09-17.
5. ↑  «'Passion' Stirs Interest in Aramaic». National Public Radio. 25 Φεβρουαρίου 2004. Ανακτήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2011. Jesus would have spoken the local dialect, referred to by scholars as Palestinian Jewish Aramaic, which was the form common to that region, Amar says.
6. ↑  «Aramaic». *www.jewishvirtuallibrary.org* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2018.
7. ↑  «Talmud, Jerusalem». *www.jewishvirtuallibrary.org* (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2018.
8. ↑  «The Palestinian Talmud, The Yerushalmi - Center for Online Judaic Studies» (στα αγγλικά). *Center for Online Judaic Studies*. 2008-04-09.. Ανακτήθηκε στις 2018-09-17.
9. ↑  «ARAMAIC LANGUAGE AMONG THE JEWS - JewishEncyclopedia.com». *www.jewishencyclopedia.com*. Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2018.
10. ↑  Weninger, Stefan (23 Δεκεμβρίου 2011). *The Semitic Languages: An International Handbook*. Walter de Gruyter. σελ. 611. ISBN 9783110251586.
11. ↑  Library, Cambridge University (23 Μαΐου 2002). *The Cambridge Genizah Collections: Their Contents and Significance*. Cambridge University Press. σελ. 52. ISBN 9780521813617.

Σχετική βιβλιογραφία
--------------------

* Dalman, Gustaf (1905). *Grammatik des jüdisch-palästinischen Aramäisch* (2nd έκδοση). Leipzig.
* Sokoloff, Michael (2003). *A Dictionary of Judean Aramaic*. Bar Ilan University Press. ISBN 965-226-261-7.
* Sokoloff, Michael, *A Dictionary of Jewish Palestinian Aramaic of the Byzantine Period*, 2nd ed.: Johns Hopkins 2002/3 and Ramat Gan 2002 (ISBN 0801872340)
* *A Grammar of Galilean Aramaic*. The Jewish Theological Seminary of America. 1986. ISBN 0-87334-030-2.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* (Αγγλικά) OLAC resources in and about the Jewish Palestinian Aramaic language