Συντεταγμένες: 39°37′12″N 21°20′23″E﻿ / ﻿39.62000°N 21.33972°E﻿ / 39.62000; 21.33972

Η **Κρανιά** ή **Κρανέα** (βλχ.: **La Kornu**) είναι βλάχικο ορεινό χωριό του νομού Τρικάλων σε απόσταση 72 χλμ. Δ.-ΒΔ. από τα Τρίκαλα.

Γεωγραφία
---------

Είναι χτισμένη σε υψόμετρο 1.140 μέτρων στις πλαγιές του όρους Τριγγιά της νότιας Πίνδου και αποτελεί έναν από τους πιο ορεινούς οικισμούς της Θεσσαλίας. Ο Κρανιώτικος, παραπόταμος του Ασπροποτάμου, χωρίζει στα δύο το χωριό, αποτελώντας παράλληλα, μοναδικό βιότοπο της πέστροφας. Περιστοιχίζεται από βουνά, με γνωστότερη την κορυφή της "Τριγγίας" ενώ το πλούσιο δάσος κατατάσσεται ανάμεσα στα ομορφότερα της Θεσσαλίας.

Πληροφορίες
-----------

Η Κρανιά ανήκε στην Κοινότητα Ασπροποτάμου και μετά τον Καλλικράτη 2010 στο δήμο Καλαμπάκας. Η Κρανιά μαζί με τον διπλανό οικισμό, τα Κονάκια, όπως τα περισσότερα χωριά της περιοχής, ερημώνει το χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι ο πληθυσμός ξεπερνά τους 3.000. Ο πραγματικός της πληθυσμός ειναι 62 κάτοικοι (απογραφή 2021). Κατά το παρελθόν υπήρξε σπουδαίο κέντρο παραγωγής και εμπορίας μάλλινων υφασμάτων, τα οποία έμειναν ονομαστά ως «σκουτιά κρανιώτικα». Από την Κρανιά Ασπροποτάμου κατάγεται ο Κώστας Βίρβος : μουσικός, συνθέτης και στιχουργός .

Δημογραφική εξέλιξη
-------------------

| Έτος | Πληθυσμός |
| --- | --- |
| 2001 | 363 |
| 2011 | 46 |

Αξιοθέατα
---------

Η Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού ή Αγίας Ζώνης, ιδρύθηκε στα τέλη του 18ου αι. και καταστράφηκε το 1943 από τους Γερμανούς. Σώθηκε μόνον ο ναός του Τιμίου Σταυρού, 1.500 περίπου μέτρα έξω από το χωριό στο δρόμο που οδηγεί στα Δολιανά. Η Μονή, πάντοτε ήταν μετόχι της Ιεράς Μονής Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Αποτελεί μνημείο σπάνιας αρχιτεκτονικής αξίας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την πολυπλοκότητα του κεντρικού τρούλου. Η αρχική κατασκευή του ναού χρονολογείται στα 1770, ενώ η λαϊκής τεχνοτροπίας διακόσμησή του στα 1792. Επισκευάστηκε μεταξύ 1840 - 1848 και γνώρισε δεύτερη επισκευή το 1900. Το 1943 υπέστη καταστροφές από τους Γερμανούς κατακτητές, ενώ τα τελευταία χρόνια έγιναν εργασίες στερέωσης από την αρχαιολογική υπηρεσία, με την υλική βοήθεια των κατοίκων της περιοχής. Έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Ο ναός της Αγίας Παρασκευής εγκαινιάσθηκε το 1865. Στον περίβολό του βρίσκεται η προτομή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος πέρασε από το χωριό. Πανηγυρίζει μεγαλοπρεπώς στις 26 Ιουλίου, με παραδοσιακό γλέντι και χορούς από τους κατοίκους της Κρανιάς και των γύρω περιχώρων. Τέλος αξιοσημείωτο είναι το παρθένο περιβάλλον της περιοχής, καθώς και τα πέτρινα θολωτά γεφύρια στο Μύλο του Γκίκα και στο Μύλο.

Η Γέφυρα Κρανιάς "Κατούνα" χτίστηκε το 1860. Είναι πέτρινη και βρίσκεται στην είσοδο του χωριού

Λαογραφικό μουσείο
------------------

Το έτος 2001 λειτούργησε για πρώτη φορά στην Κρανιά λαογραφικό μουσείο. Δημιουργός του ήταν ο πολιτιστικός σύλλογος του χωριού. Η στέγασή του γίνεται στο παλιό σχολείο του χωριού (του 1870) που ανακαινίστηκε για αυτο το λόγο. Το μουσείο διαθέτει πλήθος εκθεμάτων όπως παραδοσιακά υφαντά, αργαλειό, νυφικό κρεβάτι & σαρμανίτσα, κουζινικά καθώς και μεγάλο φωτογραφικό αρχείο.

Πηγές
-----

* Δ.Γ. Καλούσιος, *Μοναστήρι Τιμίου Σταυρού Δολαινών - Κρανιάς Ασπροποτάμου*, Εκδόσεις Γένεσις, Τρίκαλα 2000.
* Μαρούλα Κλιάφα, *Μούλτι χερετιμάτι ντι λα Κόρνου - Μικρό χρονικό της Κρανιάς Ασπροποτάμου*, Εκδόσεις Γένεσις, Τρίκαλα 2003.
* Π.Μ. Μυλωνάς, "Η Μονή Δολιανών ή Κρανιάς στην Πίνδο", *Τρικαλινά*, 2 (1982).

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Κοινότητα Ασπροποτάμου - Κρανιά
* Πολιτιστικός Σύλλογος Κρανιάς - Η Ιστορία της Κρανιάς Ασπροποτάμου

Παραπομπές
----------

1. ↑  *Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή*. **18**. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 250.
2. 1 2  «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». *www.eetaa.gr*. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2023.
3. ↑  *Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα*. **36**. Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος. 1996. σελ. 51.
4. ↑  ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011 Αρχειοθετήθηκε 2021-10-04 στο Wayback Machine.», σελ. 10624 (σελ. 150 του pdf)
5. ↑  «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΔΟΛΙΑΝΩΝ ΑΣΠΡΟΠΟΤΑΜΟΥ». *Μοναστήρια της Ελλάδος*. 19 Σεπτεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2023.
6. ↑  «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». *listedmonuments.culture.gr*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2023.
7. ↑  ΣΥΝΤΑΞΗΣ, ΤΜΗΜΑ (2 Αυγούστου 2021). «Ο ιστορικός ναός της Αγίας Παρασκευής στην Κρανιά Ασπροποτάμου». *TaMeteora.gr*. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2023.
8. ↑  sakele1993. «Λαογραφικό Μουσείο Κρανιάς». *Infotourist Meteora*. Ανακτήθηκε στις 15 Απριλίου 2023.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Μετεώρων |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ασπροποτάμου | 
* Αγία Παρασκευή
* Ανθούσα
* Δολιανά
* Καλλιρρόη
* Κατάφυτo
* Κονάκια
* Κρανιά
* Μηλιά
* Πολυθέα
* Στεφάνι
* Χαλίκι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βασιλικής | 
* Άγιοι Θεόδωροι
* Βασιλική
* Θεόπετρα
* Περιστέρα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Καλαμπάκας | 
* Αγία Παρασκευή
* Αύρα
* Βιτουμάς
* Βλαχάβα
* Διάβα
* Νέα Ζωή
* Καλαμπάκα
* Καστράκι
* Κορομηλιά\*
* Κρύα Βρύση
* Μεγάλη Κερασέα
* Μουργκάνη
* Ορθοβούνι
* Σαρακήνα
* Τριφύλλια
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Καστανιάς | 
* Αμάραντο
* Αμπελοχώρι
* Ελάφι
* Καλομοίρα
* Καστανιά
* Ματονέρι
* Μηλότοπος
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κλεινοβού | 
* Αηδόνα
* Αμπέλια
* Γλυκομηλιά
* Καλογριανή
* Κλεινό
* Μπάσια
* Παλαιοχώρι
* Χρύσινο
* Χρυσομηλιά
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Μαλακασίου | 
* Ανάληψη
* Κορυδαλλός
* Κουτσούφλιανη
* Μαλακάσι
* Παναγία
* Πεύκη
* Τρυγώνα
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τυμφαίων | 
* Αγία Τριάδα
* Αχελινάδα
* Γερακάρι
* Καλλιθέα
* Καλοχώρι
* Κονισκός
* Λογγά
* Μαυρέλι
* Φλαμπουρέσι
* Φωτεινό
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Χασίων | 
* Ασπροκκλησιά
* Άγιος Δημήτριος
* Αγιόφυλλο
* Αγναντιά
* Αχλαδιά
* Γάβρος
* Θεοτόκος
* Κακοπλεύρι
* Κερασούλα
* Μύκανη
* Ξηρόκαμπος
* Οξύνεια
* Σκεπάρι
* Σταγιάδες
* Ψήλωμα
 |
|  |
| 
* Έδρα: Καλαμπάκα
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |