Ο **Μιχάλης Τυρίμος** (1907-1945) ήταν κορυφαίο στέλεχος του ΚΚΕ, βουλευτής και διευθυντής του Ριζοσπάστη. Κατά τη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας μετατράπηκε σε πράκτορα των αρχών Ασφαλείας, ήταν βασικό στέλεχος της Προσωρινής Διοίκησης του ΚΚΕ. Εκτελέστηκε από την ΟΠΛΑ τον Ιανουάριο του 1945.

Τα πρώτα χρόνια
---------------

Ο Μιχάλης Τυρίμος γεννήθηκε το 1907 στη Λαφιώνα Λέσβου. Ήταν γιος του δασκάλου Ιωάννη Τυρίμου και της Μαριάνθης Πετριανού. Φοίτησε στο δημοτικό σχολείο του χωριού του και στη συνέχεια στο Γυμνάσιο Μυτιλήνης. Μετά τις εγκύκλιες σπουδές του φοίτησε στο Διδασκαλείο Μυτιλήνης και αποφοίτησε με το δίπλωμα δασκάλου.

Η Κομμουνιστική δράση
---------------------

Το 1926 εντάχθηκε στο ΚΚΕ και δημιούργησε ο ίδιος την Οργάνωση Λέσβου της ΟΚΝΕ. Το επάγγελμά του ήταν τυπογράφος.  Το 1929 φυλακίστηκε λόγω του *Ιδιωνύμου* και ένα χρόνο αργότερα στρατεύτηκε και στάλθηκε, μαζί με άλλους εξόριστους Κομμουνιστές στον πειθαρχικό ουλαμό Καλπακίου. 

Μετά τη λήξη της λεγόμενης *χωρίς αρχές φραξιονιστικής πάλης* της περιόδου 1929-1931 με την επέμβαση της Κομμουνιστικής Διεθνούς και την ανάθεση της θέσης του Γενικού Γραμματέα του κόμματος στο Νίκο Ζαχαριάδη, ο Τυρίμος ανέλαβε διάφορες ανώτατες καθοδηγητικές θέσεις στο κόμμα. Παράλληλα, σπούδασε στις κομματικές σχολές ΚUΤV (Κομμουνιστικό Πανεπιστήμιο Εργαζομένων της Ανατολής) στη Μόσχα. Τον Μάρτιο του 1934 στο 5ο Συνέδριο του ΚΚΕ εκλέχθηκε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής, όπως και στο 6ο Συνέδριο τον Δεκέμβριο του 1935. 
Τον Αύγουστο του 1935 μετείχε στην οκταμελή αντιπροσωπεία του ΚΚΕ που έλαβε μέρος στο 7ο Συνέδριο της Κομιντέρν στη Μόσχα.
Τον Ιανουάριο του 1936 ο Τυρίμος εκλέχθηκε βουλευτής Λέσβου του ΚΚΕ με το Παλλαϊκό Μέτωπο ενώ ανέλαβε και τη διεύθυνση του Ριζοσπάστη. Ως βουλευτής ο Τυρίμος ζήτησε τη δημιουργία Εφετείου στη Λέσβο, ωστόσο ο αγώνας του διακόπηκε από το ξέσπασμα της μεταξικής δικτατορίας. 

Το κομματικό του ψευδώνυμο ήταν "Σβίγκος".

Η δικτατορία Μεταξά και η μεταστροφή του Τυρίμου
------------------------------------------------

Μετά το ξέσπασμα της μεταξικής δικτατορίας, ο Τυρίμος πέρασε στην παρανομία. Συνελήφθη το 1938 και μεταφέρθηκε στις φυλακές της Αίγινας. Την Άνοιξη του 1939, οι μεταξικές αρχές τον μετέφεραν στις φυλακές της Κέρκυρας, στην *Αχτίνα Θ'* στην οποία κρατούνταν πολλά κορυφαία στελέχη του ΚΚΕ. Ελάχιστο διάστημα μετά τη μεταφορά του, κατά το οποίο απέφυγε κάθε επικοινωνία με τα υπόλοιπα στελέχη - τα οποία επικοινωνούσαν μεταξύ τους κυρίως με σήματα μορς- ο Τυρίμος υπέγραψε Δήλωση μετανοίας, και ζήτησε να περάσει στην υπηρεσία του μεταξικού καθεστώτος.

Η προσχώρηση του Τυρίμου στη δικτατορία, σύμφωνα με μια εκδοχή, ήταν αποτέλεσμα της είδησης της εκτέλεσης του μικρότερου αδερφού του Γιώργου στην ΕΣΣΔ ως τροτσκιστή, κατά τη διάρκεια των σταλινικών εκκαθαρίσεων (1936-38). Όμως ο αδερφός του Γιώργος δεν εκτελέστηκε και επέστρεψε το 1960 από την ΕΣΣΔ, οπότε τη φήμη της εκτέλεσής του την διοχέτευσε εντέχνως η Ασφάλεια για να τον "σπάσει" και το επέτυχε πλήρως.

Το καλοκαίρι του 1939 μεταφέρθηκε στις φυλακές Συγγρού και στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος και εντάχθηκε στις αρχές Ασφαλείας. Ο Τυρίμος τέθηκε επικεφαλής της επιχείρισης δίωξης του Κομμουνισμού και αποτέλεσε τον κυριότερο σύμβουλο των Μανιαδάκη - Παξινού. Στα τέλη του 1939 πρωτοστάτησε μαζί με τον Γιάννη Μιχαηλίδη, τον Δημήτρη Κουτσογιάννη, τον Τηλέμαχο Μύτλα, ίσως και τον Μανώλη Μανωλέα στη συγκρότηση του νέου -υπό τη διεύθυνση της Ασφάλειας- καθοδηγητικού οργάνου του ΚΚΕ, της Προσωρινής Διοίκησης (ΠΔ). Στόχος της ΠΔ ήταν να προκαλέσει σύγχυση στους κόλπους των κομμουνιστών, να οδηγήσει στη σύλληψη τα ελεύθερα στελέχη του ΚΚΕ που αγνοούσαν το ρόλο της και να εξαρθρώσει τον πραγματικό παράνομο καθοδηγητικό μηχανισμό του ΚΚΕ, τη λεγόμενη Παλιά Κεντρική Επιτροπή.

Παρά το γεγονός ότι ο ρόλος της Προσωρινής Διοίκησης προσωπικά είχε καταγγελθεί από τον Θανάση Κλάρα (Άρη Βελουχιώτη) που είχε περάσει από τους κόλπους της, καθώς και από το Νίκο Πλουμπίδη που είχε την καθοδήγηση της Παλιάς Κεντρικής Επιτροπής, η ΠΔ κατάφερε να επηρεάσει πολλά ανυποψίαστα μέλη του ΚΚΕ. Ακόμα και ο Νίκος Ζαχαριάδης τάχθηκε με το μέρος της ΠΔ καταγγέλοντας την Παλιά Κεντρική Επιτροπή σαν ασφαλίτικη και χαφιέδικη.

Ο ρόλος της ΠΔ άρχισε να αποκαλύπτεται προς τα τέλη του 1940, όταν ο πλαστός Ριζοσπάστης άρχισε να υμνεί τον Μεταξά και να αποκτά έντονο εθνικιστικό και φιλοκαθεστωτικό λόγο.
Ο Τυρίμος αποχώρησε από την ΠΔ στις αρχές καλοκαιριού του 1941 και ενώ η Ελλάδα τελούσε υπό τριπλή Κατοχή.

Η δράση του στην Κατοχή
-----------------------

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο Τυρίμος κλήθηκε από αξιωματικούς της Ασφάλειας να συμμετάσχει στην συγκρότηση της νεοϊδρυθείσας ΕΣΠΟ, αλλά παρά την αρχική συμμετοχή του, γρήγορα διαχώρισε τη θέση του. Αργότερα συμμετείχε στην υπηρεσία πληροφοριών του Τσιγάντε. Παράλληλα συνδέθηκε και με κύκλους του ΕΔΕΣ και της Ρ.Α.Ν.

Το καλοκαίρι του 1944 κλήθηκε από αξιωματικούς της Ασφάλειας στην Εύβοια, όπου συμμετείχε στη συγκρότηση των τοπικών Ταγμάτων Ασφαλείας. Κατά την περίοδο των Δεκεμβριανών συνελήφθη από την Πολιτοφυλακή του ΕΛΑΣ στην Χαλκίδα και οδηγήθηκε στην καθοδήγηση του ΚΚΕ στη Θήβα. Εκεί έγραψε λεπτομερείς εκθέσεις για τη στάση του την περίοδο 1936-1944.

Τον Γενάρη του 1945, λίγο πριν τη Συνθήκη της Βάρκιζας, εκτελέστηκε από την ΟΠΛΑ ως δωσίλογος και προδότης του ΚΚΕ.

Πηγές
-----

1. Γκουντουβάς, Σωτήρης (2019). *Το ΚΚΕ κατά την περίοδο 1939-41. Η Παλιά Κεντρική Επιτροπή και η Προσωρινή Διοίκηση*. Αθήνα: Πάντειο Πανεπιστήμιο.
2. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Α΄ τόμος 1919-1949, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2012
3. Το ΚΚΕ στο ιταλοελληνικό πόλεμο του 1940-41, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2015
4. Άγγελος Ελεφάντης "Η επαγγελία της αδύνατης επανάστασης", Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 1976
5. Δημήτρης Μιχελίδης: "Ο μυστικός πράκτορας στο ΚΚΕ", Εκδόσεις Γλάρος, Αθήνα 1986
6. Βασίλης Νεφελούδης: Αχτίνα Θ'. Αναμνήσεις, 1930-1940, Εκδόσεις της Εστίας, Αθήνα 2007
7. Περικλής Ροδάκης: "Νίκος Ζαχαριάδης", Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 2007
8. Γρηγόρης Φαράκος: "Β' Παγκόσμιος Πόλεμος: Σχέσεις του ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου", εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004

Παραπομπές
----------

1. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ. 191
2. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ. 191
3. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ. 191
4. ↑  Άγγελος Ελεφάντης: Η επαγγελία της αδύνατης Επανάστασης:ΚΚΕ και αστισμός στο Μεσοπόλεμο,Εκδόσεις Θεμέλιο,σελ.423
5. ↑  Φύλλο 3 Φλεβάρη 1936 του Ριζοσπάστη με σύντομο βιογραφικό του Μιχάλη Τυρίμου
6. ↑  Η επαγγελία της αδύνατης Επανάστασης, ό.π.σελ.158
7. ↑  Γκουντουβάς (2019), σελ. 192
8. ↑  «Ομιλία του Μιχάλη Τυρίμου στις Εργατικές Οργανώσεις της Λέσβου για την ανάγκη δημιουργίας Εφετείου» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 22 Απριλίου 2013. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2013.
9. ↑  Βασίλης Νεφελούδης: Αχτίνα Θ', Αναμνήσεις 1930-1940, Εκδόσεις Εστίας
10. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ. 43-45
11. ↑  Περικλής Ροδάκης:Νίκος Ζαχαριάδης,Εκδόσεις Επικαιρότητα, σελ. 115-116
12. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ.195
13. ↑  «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Απριλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2016.
14. ↑  Γκουντουβάς (2019), σελ. 194
15. ↑  Γρηγόρης Φαράκος:Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, Σχέσεις ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα,σελ. 317-320
16. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ. 48 κ.ε
17. ↑  «Άρθρο της Εποχής για τον Άρη με αναφορές στην Προσωρινή Διοίκηση». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Ιανουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2010.
18. ↑  Πέτρος Ρούσος:Η Μεγάλη Πενταετία,Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή,σελ. 63-64
19. ↑  Το ΚΚΕ στον ιταλοελληνικό πόλεμο του 1940-41 (2015), σελ. 100-102
20. ↑  Γκουντουβάς (2019), σελ. 194
21. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ. 195
22. ↑  Σωτήρης Γκουντουβάς (2019), σελ. 194-195
23. ↑  Σχέσεις ΚΚΕ και Διεθνούς Κομμουνιστικού Κέντρου, ό.π. σελ. 319-320
24. ↑  «Αφιέρωμα σε πρώην Κομμουνιστές που έγιναν δωσίλογοι». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Οκτωβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2010.