Συντεταγμένες: 37°29′N 22°7′E﻿ / ﻿37.483°N 22.117°E﻿ / 37.483; 22.117

Το **Παλαμάρι** είναι οικισμός στο νομό Αρκαδίας σε ύψος 640μ. στις αρχές του Μαινάλου. Βρίσκεται στο κέντρο της Πελοποννήσου. 

Μαζί με τους οικισμούς Παύλια, Ψάρι, Σύρνα, Ελληνικό και Άνω Καλυβάκια συγκροτούσαν τον Δήμο Τρικολώνων με έδρα την Στεμνίτσα. Με την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτης, ανήκει πλέον στο νέο καλλικρατικό Δήμο Γορτυνίας με έδρα την ιστορική κοινότητα της Δημητσάνας, που προήλθε από την συνένωση των τέως Καποδιστριακών Δήμων Βυτίνας, Δημητσάνας, Τρικολώνων, Κλείτορος, Λαγκαδίων, Κοντοβάζαινας, Τροπαίων και Ηραίας. Βρίσκεται σε απόσταση 210 χλμ από την Αθήνα,.στο ενδιάμεσο της διαδρομής Μεγαλόπολης-Στεμνίτσας, και απέχει 14 χλμ. από τη Μεγαλόπολη και 14 χλμ. από τη Στεμνίτσα.

Ιστορία
-------

Τα μόνα παλαιότερα επίσημα στοιχεία για την ύπαρξη του χωριού αναφέρονται από τον Πουκεβίλ το 1815 , η περιοχή όμως εκαλλιεργείτο απο την περίοδο της πρώτης Τουρκοκρατίας.

Σύμφωνα με τα έγγραφα της απογραφής των εκκλησιαστικών κτημάτων του Μοριά, μια γκρεμισμένη εκκλησία βρισκόταν στη θέση Παλαμάρι, στην περιφέρεια Αυδούλου, ενός μικρού χωριού που δεν αναφέρεται στις στατιστικές πηγές. Πιθανότατα ήταν κατεστραμμένο εκείνη την εποχή. Με βάση τις ενδείξεις μπορούμε να υποθέσουμε ότι στη θέση του σημερινού χωριού, υπήρχαν τον 17ο αιώνα χωράφια και οικισμός με το όνομα Αυδούλου. Το χωριό ερημώθηκε πριν το 1700 και αναβίωσε αργότερα, στον 18ο αιώνα, με το όνομα Παλαμάρι. Το όνομα Αυδούλου υπάρχει και σήμερα.

Ίσως το όνομα Παλαμάρι να προέρχεται απο το σλάβο-βλάχικο ανθρωπωνύμιο Palamarji , που συναντάται ως επώνυμο στην σημερινή Μολδαβία.

Άλλωστε στην ευρήτερη περιοχή αναφέρεται εγκατάσταση Σλάβων και Βλάχων κατά τον 6ον αιώνα μ.χ. ενώ και τα διπλανά χωριά παραπέμπουν σε Σλαβικά ή Βλάχικα τοπωνύμια όπως το γειτονικό χωριό Ψάρι ( Gornje Psarjevo απο τα Σερβοκροατικά) αλλά όπως και η γειτονική Σύρνα ( Srna  όνομα στα Κροατικά ή Șirna  περιοχή της Ρουμανίας)

Επί Τουρκοκρατίας στο Παλαμάρι είχε εγκατασταθεί Τούρκος Αγάς. Το οίκημα που διέμενε υπήρχε μέχρι το σεισμό του 1965, οπότε κατέρρευσε και κατεδαφίστηκε. Το νέο δημιουργήθηκε στα μέσα του 17ου αιώνα και η επιλογή της θέσεως ήταν πλεονεκτική ως προς την παλιά, γιατί εξασφάλιζε θέα προς τον κάμπο, υγιεινό κλίμα και τρεχούμενο νερό από πηγές. Εκεί δε, υπήρχε ιερά κοινότητα με μοναχούς. Από αυτές σώζεται μόνο ο ιερός ναός του Αγ. Γεωργίου, κτίσμα του 16ου αιώνα, ερείπια πια του Αγ. Ιωάννου που πυρπολήθηκε κατά την Επανάσταση του 1821, και άλλα που σήμερα σώζονται σαν τοπωνύμια: Αγ. Κυριακή, Αγ. Νικόλαος, Αγ. Μαρίνα, όπου και έχει ανεγερθεί νέος ναός στη θέση του παλαιού.

Στο σημείο που κτίστηκε το χωριό, περνούσε ο τότε οδικός άξονας Ανδρίτσαινας, Καρύταινας, Τριπόλεως. Έτσι έγινε ενδιάμεσος σταθμός, γεγονός που επηρέασε σημαντικά την εξέλιξη του χωριού, διότι εκτός από τις αγροτικές και κτηνοτροφικές ασχολίες τους, πολλοί κάτοικοι ασχολήθηκαν και με το εμπόριο. Αυτό το επιβεβαιώνουν τα αρκετά καταστήματα που υπήρχαν τότε στο χωριό.

Στα "Αρχεία της Ελληνικής παλεγγενεσίας" (https://paligenesia.parliament.gr) το χωριό Παλαμάρι αναφέρεται σε Καταγραφή πώλησης τριτοδεκάτων επαρχίας Καρυταίνης με ημερομηνία 5/6/1822 (Τόμος 15γ σελίδα 48 και 49)

Στην απογραφή του 1829, το Παλαμάρι έχει 16 οικογένειες, το 1834 στην απογραφή της περιόδου βασιλείας του Όθωνα έχει 22 οικογένειες και πληθυσμό 126 κατοίκους, το 1849 έχει 35 οικογένειες και 177 κατοίκους, το έτος 1879 έχει 210 κατοίκους.
Το 1843 κτίζουν τη βρύση συγκεντρώνοντας νερό από τις γύρω πηγές. Το 1867 με τη συνδρομή όλων των κατοίκων κτίζουν το πρώτο δημοτικό σχολείο της ευρύτερης περιοχής. Το 1885 ξεκινάει η κατασκευή του μεγάλου ιερού ναού στη θέση του μικρού. 

Το 1976 οι ευρισκόμενοι στην Αθήνα Παλαμαραίοι δημιουργούν το Σύλλογο Απανταχού Παλαμαραίων, με σκοπό τη σύσφιξη των μεταξύ τους κοινωνικών σχέσεων και την ενίσχυση των κατοίκων του χωριού. Αρχίζει τη δραστηριότητα του με κοινωνικές εκδηλώσεις και κοινωφελή έργα στο χωριό. Ξεκινά με τη διαπλάτυνση του δρόμου από το όριο της Ζώνης μέχρι το Παλαμάρι για την πρόσβαση με αυτοκίνητο. Τσιμεντοστρώνονται όλοι οι δρόμοι του χωριού και γίνεται συντήρηση της παλιάς βρύσης. Κατασκευάζει γήπεδο μπάσκετ και καθιερώνει στις 15 Αυγούστου αγώνες δρόμου και μπάσκετ με τη συμμετοχή νέων από τα γύρω χωριά. Με ενέργειες προς την Αρχαιολογική Υπηρεσία, αναγνωρίζονται ως ιστορικά μνημεία η Παλιά βρύση, το πηγάδι και το σχολείο, το οποίο μετατρέπεται σε Πολιτιστικό κέντρο. Κατασκευάζει παιδική χαρά, ανασκευάζει διάφορους χώρους κι αγοράζει μπετονιέρα και μηχάνημα κοπής χόρτων για τις ανάγκες των κατοίκων. Το 1985 δημιουργεί, έπειτα από χρηματοδότηση του Κωνσταντίνου Χριστόπουλου, ίδρυμα με το όνομα του, με σκοπό την ενίσχυση του χωριού και κατασκευάζει μνημείο προς τιμήν του.

Παραπομπές
----------

1. ↑  Β.Παναγιωτόπουλος: Πληθυσμός & οικισμοί της Πελοποννήσου
2. ↑  «Palamarji - Names Encyclopedia». *namespedia.com*. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2023.
3. ↑  «Μηλιγγοί». *Βικιπαίδεια*. 2023-02-11. .
4. ↑  «Gornje Psarjevo» (στα αγγλικά). *Wikipedia*. 2021-05-02. .
5. ↑  «Name Srna @ Acta Croatica». *actacroatica.com*. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2023.
6. ↑  «Șirna» (στα αγγλικά). *Wikipedia*. 2021-04-26. .

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| π • σ • ε
Οικισμοί του Δήμου Γορτυνίας |
| --- |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Βυτίνας | 
* Αγριδάκι\*
* Βυτίνα
* Ελάτη
* Καμενίτσα
* Καρβούνι
* Λάστα
* Μαγούλιανα
* Μεθύδριο
* Μονή Αγίων Θεοδώρων\*
* Μονή Παναγίας Κερνίτσης
* Νυμφασία
* Παν
* Πυργάκι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Δημητσάνας | 
* Βλόγγος
* Δημητσάνα
* Ζάτουνα
* Ζιγοβίστι
* Καρκαλού
* Κάτω Ριζοσπηλιά
* Μάρκος
* Μελισσόπετρα
* Μονή Αιμυαλών ή Φιλοσόφου
* Παλαιοχώρι
* Παναγία
* Ράδος
* Ριζοσπηλιά
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Ηραίας | 
* Αγάλω
* Αγιονέρι
* Άγιος Ιωάννης
* Αράπηδες
* Αράχοβα
* Ιαματικές Πηγές
* Κακουραίικα
* Κοκκινορράχη
* Κοκκοράς
* Λιθαρός
* Λιοδώρα
* Λουτρά
* Λυκούρεσης
* Λυσσαρέα
* Λώτης
* Μπαρδάκι
* Παλούμπα
* Παππαδάς
* Παρνασσός
* Πυρρής
* Όχθια
* Ράφτης
* Σαρακίνι
* Σαρλαίικα
* Σέρβου
* Χρυσοχώρι
* Ψάρι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κλείτορος | 
* Αγρίδι
* Άνω Καλύβια
* Βαλτεσινίκο
* Δρακοβούνι
* Θεόκτιστο
* Καλύβια Καρνέση
* Κάτω Καλύβια
* Κερπινή
* Κουρουβέλι
* Μουριά
* Μυγδαλιά
* Ξηροκαρίταινα
* Ολομάδες
* Παλαιόπυργος
* Πουρναριά
* Πράσινο
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Κοντοβάζαινας | 
* Άγιος Νικόλαος
* Απόσκια
* Αρσιναία
* Βάχλια
* Βελημάχι
* Βιδιάκι
* Βούτσης
* Δήμητρα
* Καρδαρίτσι
* Κοντοβάζαινα
* Μοναστηράκι
* Παραλογγοί
* Πελέκι
* Πέρα Βάχλια
* Πέτας
* Σούδελη
* Σταυρί
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Λαγκαδίων | 
* Άγιος Αθανάσιος
* Άγιος Νικόλαος
* Καλονέρι
* Λαγκάδια
* Λευκοχώρι
* Ξεροβούνι
* Πτεριά
* Τουθόα
* Φούσκαρη
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τρικολώνων | 
* Άνω Καλύβια
* Ελληνικό
* Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου
* Παλαμάρι
* Παύλια
* Στεμνίτσα
* Σύρνα
* Ψάρι
 |
|  |
| Δημοτική Ενότητα Τροπαίων | 
* Αετορράχη
* Βυζίκι
* Γαλατάς
* Δόξα
* Δωδεκάμετρο
* Ελαία
* Καλλιάνι
* Καπελλίτσα
* Καστράκι
* Κάτω Σπάθαρης
* Λιβαδάκι
* Μελιδόνι
* Μπερτσιά
* Μπουλιάρης
* Νέα Δάφνη
* Νεοχώρι
* Περδικονέρι
* Ράχες
* Σπάθαρης
* Σταυροδρόμι
* Συριαμάκος
* Τουμπίτσι
* Τρανή Λάκκα
* Τριποταμιά
* Τρόπαια
* Φαναράκι
* Χάνια\*
* Χώρα
 |
|  |
| 
* Έδρα: Δημητσάνα
* \* (Οικισμοί με μη μόνιμο πληθυσμό)
 |

 |