Η **πτήση 655 της Iran Air** ήταν μια προγραμματισμένη επιβατική πτήση από την Τεχεράνη προς το Ντουμπάι μέσω του Μπαντάρ Αμπάς που καταρρίφθηκε στις 3 Ιουλίου 1988 από δύο πυραύλους εδάφους-αέρος SM-2MR που εκτοξεύτηκαν από το USS Vincennes, ένα καταδρομικό κατευθυνόμενων πυραύλων του Πολεμικού Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι πύραυλοι έπληξαν το αεροσκάφος, ένα Airbus A300, ενώ πετούσε τη συνήθη διαδρομή του πάνω από τα χωρικά ύδατα του Ιράν στον Περσικό Κόλπο, λίγο μετά την αναχώρηση της πτήσης από την τοποθεσία της στάσης που έκανε στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπαντάρ Αμπάς. Και οι 290 επιβαίνοντες σκοτώθηκαν.  Η επίθεση σημειώθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, ο οποίος συνεχιζόταν για σχεδόν οκτώ χρόνια. Το καταδρομικό *Vincennes* είχε εισέλθει στα χωρικά ύδατα του Ιράν, αφού ένα από τα ελικόπτερα του δέχτηκε προειδοποιητικά πυρά από ιρανικά ταχύπλοα που λειτουργούσαν εντός των ιρανικών εδαφικών ορίων.     

Ο λόγος της κατάρριψης έχει αμφισβητηθεί μεταξύ των κυβερνήσεων των δύο χωρών. Σύμφωνα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το πλήρωμα του *Vincennes* είχε λανθασμένα ταυτοποιήσει το Airbus ως επιτιθέμενο F-14 Tomcat, ένα αμερικανικής κατασκευής μαχητικό αεροσκάφος που αποτελούσε μέρος του στόλου της ιρανικής Πολεμικής Αεροπορίας από τη δεκαετία του 1970. Ενώ τα F-14 είχαν παραδοθεί στο Ιράν με πυραύλους αέρος-αέρος,   το πλήρωμα του *Vincennes* είχε ενημερωθεί ότι τα ιρανικά F-14 ήταν εξοπλισμένα με πυραύλους αέρος-εδάφους.  Ο αμερικανικός στρατός ισχυρίζεται ότι το *Vincennes* είχε κάνει δέκα προσπάθειες να έρθει σε επαφή με το αεροσκάφος τόσο σε στρατιωτικές όσο και σε μη στρατιωτικές συχνότητες, αλλά δεν έλαβε καμία απάντηση.  Σύμφωνα με το Ιράν, το καταδρομικό κατέρριψε από αμέλεια το αεροσκάφος, το οποίο μετέδιδε στην συχνότητα squawks IFF στη λειτουργία III, ένα σήμα που το αναγνώριζε ως πολιτικό αεροσκάφος και όχι ως Mode II όπως χρησιμοποιείται από ιρανικά στρατιωτικά αεροσκάφη.   Το γεγονός προκάλεσε μεγάλη κριτική στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορισμένοι αναλυτές κατηγόρησαν τον πλοίαρχο του *Vincennes*, Γουίλιαμ Ρότζερς, για υπερβολικά επιθετική συμπεριφορά σε ένα τεταμένο και επικίνδυνο περιβάλλον.   Τις ημέρες αμέσως μετά το περιστατικό, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ρόναλντ Ρήγκαν εξέδωσε γραπτή διπλωματική νότα προς την ιρανική κυβέρνηση, εκφράζοντας την βαθιά του λύπη.  Όταν ο Ρήγκαν ρωτήθηκε ευθέως εάν θεωρούσε τη δήλωση ως συγγνώμη, απάντησε «Ναι».  Ωστόσο, οι ΗΠΑ συνέχισαν να επιμένουν ότι το *Vincennes* ενεργούσε σε «αυτοάμυνα».

Το 1996, κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Κλίντον, οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία στο Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης, η οποία περιελάμβανε τη δήλωση «...οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνώρισαν το εναέριο περιστατικό της 3ης Ιουλίου 1988 ως τρομερή ανθρώπινη τραγωδία και εξέφρασε βαθιά λύπη για τις απώλειες ζωών που προκλήθηκαν από το περιστατικό ..."  Ως μέρος του διακανονισμού, παρόλο που η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν παραδέχτηκε νομική ευθύνη ούτε ζήτησε επισήμως συγγνώμη από το Ιράν, συμφώνησε να πληρώσει 61,8 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ως αποζημίωση στις οικογένειες των ιρανών θυμάτων.  Η κατάρριψη ήταν η πιο θανατηφόρα αεροπορική καταστροφή που αφορούσε ένα Airbus A300    καθώς και η πιο θανατηφόρα αεροπορική καταστροφή το 1988. Ήταν επίσης το πιο θανατηφόρο περιστατικό κατάρριψης αεροσκάφους μέχρι το 2014, όταν η πτήση 17 της Malaysia Airlines καταρρίφθηκε πάνω από την Ουκρανία .

Παραπομπές
----------

1. ↑  Nancy J. Cook, *Stories of Modern Technology Failures and Cognitive Engineering Successes*, CRC Press, 2007, PP77.
2. ↑  Kelley, Stephen Andrew (Ιουνίου 2007). «Better Lucky Than Good: Operation Earnest Will as Gunboat Diplomacy» (PDF). Naval Postgraduate School. OCLC 156993037. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 23 Αυγούστου 2007.
3. ↑  Gordon, Michael R. (1992-07-02). «U.S. Account of Downing of Iran Jet Criticized» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 2020-01-11.
4. ↑  Barry, John (13 July 1992). «Sea of Lies». *Newsweek*.. Ανακτήθηκε στις 5 May 2021.
5. ↑  «Vincennes: A Case Study». *U.S. Naval Institute* (στα Αγγλικά). 1 Αυγούστου 1993. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Αυγούστου 2014. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουλίου 2014.
6. ↑  Gordon, Michael R. (1992-07-22). «Cover-Up Denied in Downing Of Iranian Passenger Jet in '88» (στα αγγλικά). *The New York Times*. ISSN 0362-4331.. Ανακτήθηκε στις 2020-01-11.
7. ↑  Halloran, Richard (7 July 1988). «Limits to an F-14 Threat Cited by Military Aides». *The New York Times*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 August 2014.. Ανακτήθηκε στις 21 July 2014.
8. ↑  Cockburn, Alexander (1988). *Corruptions of Empire: Life Studies & the Reagan Era*. London: Verso Books. σελ. 517. ISBN 9780860919407.
9. ↑  Fogarty 1988
10. 1 2  Evans, David. «Vincennes—A Case Study». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαΐου 2006. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2005.
11. ↑  «Shooting Down Iran Air Flight 655 [IR655]». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαρτίου 2006. Ανακτήθηκε στις 27 Απριλίου 2006.
12. ↑  «Shot Down Malaysian Airlines Flight Joins Few Others—Business Insider». *Business Insider*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2014.
13. ↑  «Military Blunders—Iran Air Shot Down—3 July 1988». *History.com*. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Μαΐου 2007. Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2007.
14. 1 2  Moore, Molly; McAllister, Bill (6 July 1988). «REAGAN APOLOGIZED TO IRAN FOR DOWNING OF JETLINER». *The Washington Post*. ISSN 0190-8286. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 April 2019.. Ανακτήθηκε στις 18 January 2019.
15. ↑  «Aerial Incident of 3 July 1988 (Islamic Republic of Iran v. United States of America)—Settlement Agreement» (PDF). International Court of Justice. 9 Φεβρουαρίου 1996. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 29 Φεβρουαρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2007.
16. ↑  The Iran–Iraq War: The Politics of Aggression. By Farhang Rajaee. University Press of Florida, 1993
17. ↑  Ranter, Harro. «ASN Aircraft accident Airbus A300B2-203 EP-IBU Qeshm Island». *aviation-safety.net*. Aviation Safety Network. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2019.
18. ↑  Ranter, Harro. «Airbus A300». *aviation-safety.net*. Aviation Safety Network. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2019.
19. ↑  Ranter, Harro. «Iran air safety profile». *aviation-safety.net*. Aviation Safety Network. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Ιανουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2019.
20. ↑  Ranter, Harro. «1988». *aviation-safety.net*. Aviation Safety Network. Ανακτήθηκε στις 11 Ιουνίου 2020.
21. ↑  Ranter, Harro. «ASN Aircraft accident Boeing 777-2H6ER 9M-MRD Hrabove». *aviation-safety.net*. Aviation Safety Network. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2020.