Ο **Βιν Ντίζελ** (*Mark Sinclair Vincent*, 18 Ιουλίου 1967) είναι Αμερικανός ηθοποιός, παραγωγός, σεναριογράφος, σκηνοθέτης. Ήρθε στο προσκήνιο στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και έγινε γνωστός για την εμφάνιση του σε διάφορες επιτυχημένες ταινίες του Χόλυγουντ όπως: Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν (1998), Pitch Black (2000), Οι μαχητές των δρόμων 1 (2001), xXx (2002), Τα χρονικά του σκότους (2004), Οι Μαχητές των Δρόμων 4 (2009), Οι μαχητές των δρόμων 5 (2011) και Fast & Furious 6: Μαχητές των Δρόμων (2013). Είναι επίσης ιδρυτής των εταιριών παραγωγής *One Race Films*, *Tigon Studios* και *Racetrack Records*

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του
----------------------------

Ο Βιν Ντίζελ γεννήθηκε στην Νέα Υόρκη. Η μητέρα του Delora Sherleen Vincent είναι αστρολόγος. Ο Ντίζελ έχει δηλώσει ότι είναι "διφορούμενης εθνικότητας", με τους προγόνους του να είναι Σκωτσέζοι, Ιταλοί και πολλών άλλων εθνικοτήτων, και οτι είναι «οριστικά ένας άνθρωπος του χρώματος». Ο Ντίζελ δεν έχει συναντήσει ποτέ το βιολογικό του πατέρα, και έχει πει, «όλα όσα γνωρίζω απο την μητέρα μου είναι ότι εχω συνδέσεις με πολλές διαφορετικές κουλτούρες». Ο Ντίζελ έχει μεγαλώσει από την καυκάσια μητέρα του και τον Αφρο-Αμερικανό πατριό του, Irving Η .Vincent, ο οποίος είναι ένας εκπαιδευτής υποκριτικής και διευθυντής θεάτρου. Έκανε τη πρώτη σκηνική του παρουσία στην ηλικία των 7 όταν εμφανίστικε στην παιδική παράσταση Dinosaur Door, γραμμένη απι Barbara Garson. Η παράσταση παρήχθη στο Theater for the New City στο Greenwich Village της Νέα Υόρκης. Η συμμετοχή του στις παραστάσεις ήρθε περίπου όταν ο ίδιος, ο αδερφός του, και μερικοί φίλοι τους είχαν εισβάλλει στον κένο του Theater for the New City στη Jane Street με πρόθεση να τον καταστρέψουν. Ήρθαν αντιμέτωποι με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του θεάτρου,Cristal Field, ο οποίος αντί να καλέσει την αστυνομία, τους παρέδωσε σενάρια και τους πρόσφερε ρόλο στη επερχόμενη παράσταση.

Παρέμεινε απασχολημένος με το θέατρο σε όλη την εφηβεία του, πηγαίνοντας να παρακολουθήσει το Κολλέγιο Hunter της πόλης, όπου οι σπουδές του στη δημιουργική γραφή, τον οδήγησαν στην έναρξη γραφής σεναρίων. Ο Ντίζελ έγινε ενεργός παραγωγός ταινιών στις αρχές τις δεκαετίας του 1990 κερδίζοντας αρχικά προσοχή για τη μικρού μήκους ταινία Multi-Facial, η οποία επιλέχτηκε για διαλογή στο φεστιβάλ Καννών το 1995. Ο Ντίζελ έχει χαρακτηρίσει τον εαυτό του ως έναν "πολύπλευρο" ηθοποιό ως αποτέλεσμα των πρόωρων δυσκολιών στο να βρίσκει ρόλους εξαιτίας της μικτής κληρονομίας του. Σε συνεντευξή του στο Late Night με τον Conan O'Brien,είπε ότι άλλαξε το όνομά του σε Βιν Ντίζελ ενώ εργαζόταν ως πορτιέρης στο Tunnel (κέντρο νυχτερινής διασκέδασης της Νέας Υόρκης) γιατί σε αυτή την επιχείρηση το πραγματικό όνομα κάποιου συνήθως δεν αποκαλύπτεται. Το όνομα "Vin" είναι απλά μια μικρότερη έκδοση του "Vincent". Έλαβε το παρατσούκλι "Diesel" απο τους φίλους του που είπαν ότι έτρεξε ντίζελ, αναφερόμενοι στην ασταμάτητη ενέργεια του.

Καριέρα
-------

### Δεκαετία του 1990

Ο πρώτος ρόλος του Ντίζελ σε ταινία ήταν μια σύντομη και απλήρωτη εμφάνιση στη ταινία *Awakenings* (1990).Στη συνέχεια έγραψε,σκηνοθέτησε,παρήγαγε και πρωταγωνίστησε στη μικρού μήκους ταινία *Multi-Facial* (1994), μια μικρή ημι-αυτοβιογραφική ταινία η οποία ακολουθεί έναν αγωνιζόμενο ηθοποιό κολλημένο στη διαδικασία ακρόασης επειδή θεωρείται είτε ως «πολύ μαύρος» είτε ως «πολύ λευκός», ή όχι αρκετά λευκός ή μαύρος. Δημιούργησε την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους, *Strays* (1997), ένα αστικό δράμα στο οποίο αυτό-επιλέχθηκε ως ο αρχηγός μιας συμμορίας, του οποίου η αγάπη για μια γυναίκα τον εμπνέει να προσπαθήσει να αλλάξει τη συμπεριφορά του. Με σενάριο, σκηνοθεσία και παραγωγή του Ντίζελ, η ταινία διαγωνίστηκε στο φεστιβάλ Sundance του 1997, που οδήγησε σε συμφωνία με την MTV για να το μετατρέψει σε σειρά. Επιλέχθηκε στη βραβευμένη με Όσκαρ ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ, Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν το 1998, λόγω της οξύτητας της απόδοσής του στην ταινία *Multi-Facial*. Το 1999, κέρδισε την κρίσιμη αναγνώριση για τη φωνητική συμμετοχή του ως ο χαρακτήρας τίτλων στην ταινία κινουμένων σχεδίων The Iron Giant.

### Δεκαετία του 2000

Ο Ντίζελ είχε ένα σημαντικό ρόλο στο δράμα *Boiler Room* (2000), και έπειτα πήρε το σημαντικό ρόλο του ως ο αντι-ήρωας Ρίντικ στην ταινία επιστημονικής φαντασίας *Pitch Black* (2000). Ο Ντίζελ κατόρθωσε να ανέλθει στο καλλιτεχνικό στερέωμα ως ένας ήρωας ταινίων δράσης με δύο επιιτυχίες box office: η ταινία δράσης αγώνων δρόμου, *Οι Μαχητές των Δρόμων 1* (2001), και το θρίλερ δράσης *xXx* (2002). Το 2004, ο Ντίζελ επανέλαβε το ρόλο του ως Ρίντικ στην ταινία *Τα χρονικά του σκότους*, η οποία ήταν μια box office αποτυχία, λαμβάνοντας υπόψη το μεγάλο προϋπολογισμό. Το 2005, έπαιξε ένα ξέγνοιαστο ρόλο στην κωμωδία *Κωδικός Πιπίλα*, η οποία έγινε μια box office επιτυχία.

Το 2006, επέλεξε ένα δραματικό ρόλο παίζοντας έναν πραγματικό μαφιόζο, το Jack DiNorscio στην ταινία *Find Me Guilty*. Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος έλαβε την κρίσιμη αναγνώριση για την απόδοσή του, η ταινία πήγε χάλια στο box office. Αργότερα τον ίδιο χρόνο, ο Ντίζελ έκανε μια σύντομη εμφάνιση στην ταινία *Μαχητές των Δρόμων: Tokyo Drift*, επαναλαμβάνοντας το ρόλο του από τους Μαχητές των Δρόμων 1. Του προσφέρθηκε αρχικά να παίξει τον ηγετικό ρόλο στους *Μαχητές των Δρόμων 2*, αλλά το απέρριψε. Επίσης του προσφέρθηκε η ευκαιρία να επαναλάβει το ρόλο του από *xXx* στο *xXx: State of Union*, αλλά το απέρριψε επίσης.

Το 2007, ο Ντίζελ ήταν έτοιμος να παράγει και να πρωταγωνιστήσει ως Πράκτορας 47 στην προσαρμογή ταινιών του ηλεκτρονικού παιχνιδιού *Hitman*, αλλά τελικά αποσύρθηκε και υπηρέτησε ως εκτελεστικός παραγωγός στην ταινία. Το 2008, πρωταγωνίστησε στην ταινία επιστημονικής φαντασίας, δράσης, θρίλερ, Babylon A.D.. Ο Ντίζελ επέστρεψε στη σειρά των Μαχητών των δρόμων, μαζί με όλους τους ηθοποιούς από την αρχική ταινία, στo *Μαχητές των Δρόμων 4*, που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2009.

### Δεκαετία του 2010

Τον Αύγουστο του 2013 ο Ντίζελ έλαβε ένα αστέρι στην Λεωφόρο της Δόξας στο Χόλυγουντ.

Ο Ντίζελ επέστρεψε στο franchise *Fast & Furious* για τα *Μαχητές των Δρόμων 5* (2011), *Μαχητές των Δρόμων 6* (2013), *Μαχητές των Δρόμων 7* (2015) και *Μαχητές των Δρόμων 8* (2018). Πρωταγωνίστησε στο *Riddick: Rule of the Dark*, που κυκλοφόρησε το Σεπτέμβριο του 2013. Έκανε την φωνή του Groot στις ταινίες του Κινηματογραφικού Σύμπαντος της Marvel *Φύλακες του Γαλαξία* (2014), *Φύλακες του Γαλαξία 2* (2017), *Εκδικητές: Ο Πόλεμος της Αιωνιότητας* (2018) και *Εκδικητές: Η Τελευταία Πράξη* (2019). 

Πρωταγωνίστησε στο *Riddick: Rule of the Dark*, που κυκλοφόρησε το Σεπτέμβριο του 2013.

Προσωπική ζωή
-------------

Ο Ντίζελ είναι γνωστός για την αναγνωρίσιμη βαθιά φωνή του, ο ίδιος είπε ότι η φωνή του έσπασε περίπου στην ηλικία των 15, δίνοντάς του μια ώριμη φωνή. Έχει ένα δίδυμο αδερφό, Paul, ένα μικρότερο αδερφό, Tim, και μια αδελφή, Samantha. Γύρω στο 2001, ο Ντίζελ βγήκε ραντεβού με τη συμπρωταγωνίστρια του στους Μαχητές των δρόμων, Michelle Rodriguez.

Ο Ντίζελ, έχει μια κόρη, Hania Riley (γεννημένη το 2008) με την κοπέλα του, το μοντέλο Paloma Jimenez. Μιλώντας στην An tEolas, μια Ιρλανδική εφημερίδα, ο Ντίζελ δήλωσε ότι έχει θεωρηθεί ως ένας σκληρός άνθρωπος, αλλά είναι σε επαφή με τη μαλακή πλευρά του ως πατέρας Επίσης η κοπέλα του πρόσφατα γέννησε ένα κοριτσάκι....η οποία εις μνήμη του καλού του φίλου Πολ Γουόκερ (ο οποίος σκοτώθηκε σε αυτοκινιστικό δυστύχημα μαζί με έναν φίλο του το 2013) οπως είπε ο ίδιος ο Diesel θα ονομαστεί Πωλίνα.... Ο Ντίζελ ισχυρίζεται ότι προτιμά να βγαίνει ραντεβού στην Ευρώπη, όπου είναι λιγότερο πιθανό να αναγνωριστεί και όπου οι προσωπικότητες δεν είναι ρομαντικά συνδεδεμένες μεταξύ τους. Προτιμάει να διατηρεί την ιδιωτικότητα του σχετικά με την προσωπική του ζωή: "Δεν πρόκειται να το βγάλω σε εξώφυλλο περιοδικού όπως μερικοί ηθοποιοί". Προέρχομαι από τον κώδικα σιωπής του Χάρισον Φορντ, του Μάρλον Μπράντο, του Ρόμπερτ Ντε Νίρο και του Αλ Πατσίνο.

Ο Ντίζελ έχει εκφράσει την αγάπη του για τη Δομινικανή Δημοκρατία, και το πως σχετίζεται με πολυπολιτισμικές πτυχές της. Γνωρίζονται, επίσης, με τον πρόεδρό της, Λεονέλ Φερνάντες, και εμφανίστηκε σε μια από τις προηγούμενες διαφημίσεις της καμπάνιας του Fernandez. Los Bandoleros, μια μικρού μήκους ταινία σκηνοθετημένη από το Ντίζελ, ήταν επίσης γυρισμένη στη Δομινικανή Δημοκρατία. Ο Ντίζελ έχει παίξει Dungeons & Dragons για πάνω από 20 χρόνια, και έγραψε την εισαγωγή για το αναμνηστικό βιβλίο, 30 έτη περιπέτειες: Ένας εορτασμός του Dungeons & Dragons. Στο τριακοστό επετειακό τεύχος του περιοδικού δράκων, αποκαλύφθηκε ότι ο Ντίζελ είχε ένα ψεύτικο τατουάζ, το όνομα του χαρακτήρα του, Melkor, στο στομάχι του ενώ μαγνητοσκοπούσε το xXx.

Ταινίες
-------

| Έτος | Τίτλος | Ρόλος | Σημειώσεις |
| --- | --- | --- | --- |
| 1990 | *Awakenings* | Orderly | Uncredited |
| 1994 | *Multi-Facial* | Mike | Σύντομη ταινίαWriter, director, producer |
| 1997 | *Strays* | Rick | Writer, director, producer |
| 1998 | *Saving Private Ryan* | Private Adrian Caparzo |  |
| 1999 | *The Iron Giant* | The Iron Giant | Φωνή |
| *Pitch Black* | Richard B. Riddick |  |
| 2000 | *Boiler Room* | Chris Varick |  |
| 2001 | *The Fast and the Furious* | Dominic Toretto |  |
| *Knockaround Guys* | Taylor Reese |  |
| 2002 | *xXx* | Xander Cage | Επίσης και εκτελεστικός παραγωγός |
| 2003 | *A Man Apart* | Sean Vetter | Επίσης και παραγωγός |
| 2004 | *The Chronicles of Riddick* | Richard B. Riddick | Επίσης και παραγωγός |
| *The Chronicles of Riddick: Dark Fury* | Richard B. Riddick | Φωνή |
| 2005 | *The Pacifier* | Lieutenant Shane Wolfe |  |
| 2006 | *Find Me Guilty* | Jack DiNorscio |  |
| *The Fast and the Furious: Tokyo Drift* | Dominic Toretto | Uncredited |
| 2008 | *Babylon A.D.* | Hugo Cornelius Toorop |  |
| 2009 | *Los Bandoleros* | Dominic Toretto | Σύντομη ταινίαWriter, director, producer |
| *Fast & Furious* | Dominic Toretto | Επίσης και παραγωγός |
| 2011 | *Fast Five* | Dominic Toretto | Επίσης και παραγωγός |
| 2013 | *Fast & Furious 6* | Dominic Toretto | Επίσης και παραγωγός |
| *Riddick: Rule the Dark* | Richard B. Riddick | Επίσης και παραγωγός |
| 2014 | *Φύλακες του Γαλαξία* | Groot | Φωνή |
| 2015 | *Fast & Furious 7* | Dominic Toretto | Επίσης και παραγωγός |
| 2015 | *Ο Τελευταίος Κυνηγός Μαγισσών* | Kaulder | Επίσης και παραγωγός |
| 2016 | *Billy Lynn's Long Halftime Walk* | Shroom |  |
| 2017 | *xXx: The Return Of Xander Cage* | Xander Cage | Επίσης και παραγωγός |
| 2017 | *Μαχητές των Δρόμων 8* | Dominic Toretto | Επίσης και παραγωγός |
| 2017 | *Φύλακες του Γαλαξία 2* | Groot | Φωνή |
| 2018 | *Εκδικητές: Ο Πόλεμος της Αιωνιότητας* | Groot | Φωνή |
| 2018 | *Ραλφ Εναντίον Ίντερνετ* | Groot | Φωνή |
| 2019 | *Εκδικητές: Η Τελευταία Πράξη* | Groot | Φωνή |
| 2020 | *Blootshot* | Ρέι Γκάρισον/Bloodshot | Επίσης και παραγωγός |
| 2021 | *Μαχητές των Δρόμων 9* | Dominic Toretto | Επίσης και παραγωγός |
| 2022 | *Thor: Love and Thunder* | Groot | Φωνή |
| 2023 | *Φύλακες του Γαλαξία 3* | Groot | Φωνή, μετα-παραγωγή |
| 2023 | *Fast X* | Dominic Toretto | Επίσης και παραγωγός, μετα-παραγωγή |

Παραπομπές
----------

1. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: (Γερμανικά, Αγγλικά) *Gemeinsame Normdatei*. Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
2. ↑  «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Vin-Diesel. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  *California Birth Index*. Ανακτήθηκε στις 16  Μαΐου 2019.
4. ↑  briefly.co.za/22000-vin-diesel-family-members-photos-stories.html.
5. ↑  metro.co.uk/2018/05/31/vin-diesel-becomes-actual-doctor-graduates-phd-30-years-dropping-uni-7593189/.
6. ↑  time.com/3761530/vin-diesel-parents-childhood-westbeth/.
7. ↑  Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) *καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας*. data.bnf.fr/ark:/12148/cb14171898b. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
8. ↑  shadowandact.com/watch-vin-diesel-helmed-short-los-bandoleros-2009s-fast-furious-prequel.
9. ↑  (Αγγλικά) *Letterboxd*. strays.
10. ↑  Ανακτήθηκε στις 14  Ιουνίου 2019.
11. ↑  (Αγγλικά) *Internet Movie Database*. tt10648342. Ανακτήθηκε στις 10  Ιουλίου 2022.
12. ↑  «20 Highest-Paid Actors of Hollywood Like Robert Downey Jr.». 24  Αυγούστου 2015. Ανακτήθηκε στις 19  Δεκεμβρίου 2022.
13. ↑  Ανακτήθηκε στις 6  Ιουνίου 2021.
14. ↑
15. ↑  «Vin Diesel: From nightclub bouncer to action hero». CNN. 2002-08-12. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2010-04-02.. Ανακτήθηκε στις 2010-09-08.
16. ↑
17. ↑  Vincent, Mal (2001-06-22). «"THE FAST AND THE FURIOUS" VIN DIESEL OPENS THE THROTTLE IN NEW SPEED MOVIE AND JOINS AN ELITE "ACTION – STAR "FRATERNITY». The Virginian-Pilot.. Ανακτήθηκε στις 2008-03-02.
18. ↑  «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Ιουνίου 2013. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2013.
19. 1 2 3  «Diesel is running hot». Jam.canoe.ca. 17 Φεβρουαρίου 2000. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2010.
20. ↑  «Vin Diesel Biography (1967–)». Filmreference.com. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2010.
21. ↑
22. ↑  Krulik, Nancy E. Vin Diesel: Fueled for Success. New York: Simon Pulse, 2002. Page 14.
23. ↑  Vincent, Mal (2002-08-09). «xXx». The Virginian-Pilot.. Ανακτήθηκε στις 2008-03-02.
24. ↑  Wloszcyna, Susan (2004-06-04). «Vin Diesel, driving on a tankful of cool». *USA Today*.. Ανακτήθηκε στις 2008-03-02.
25. 1 2  Noy Thrupkaew (16 Αυγούστου 2002). «The Multicultural Mysteries of Vin Diesel». Alternet.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Νοεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2010.
26. ↑  «Vin Diesel Shifts Acting Career Into High Gear In `The Fast And The Furious'». Findarticles.com. 2001-07-09. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2012-07-08.. Ανακτήθηκε στις 2010-09-08.
27. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  «Vin Diesel- Biography». *Yahoo! Movies*. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2013.
28. ↑  Wloszczyna, Susan (2002-08-06). «Vin Diesel, in high gear». *USA Today* (Gannett).. Ανακτήθηκε στις 2007-02-04.
29. ↑  Jordan, Julie (5 Ιουνίου 2008). «Vin Diesel Becomes a Father». People. Ανακτήθηκε στις 6 Ιουνίου 2008.
30. ↑  «New Zealand Herald». Nzherald.co.nz. 2008-06-29.. Ανακτήθηκε στις 2010-09-08. [*νεκρός σύνδεσμος*]
31. ↑  «Fear crua ar an scáileán mór ach athair cineálta sa bhaile». An tEolas. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2016.  Πρότυπο:Ga icon, (Αγγλικά)
32. ↑  «Diesel says rumors about him being homosexual are untrue». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2013.
33. ↑  «Vin Diesel to film in DR». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Ιανουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2013.
34. ↑  «Vin Diesel "adores" Dominicans, presents 'Los Bandoleros'». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Δεκεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 24 Ιουνίου 2013.
35. ↑  «Vin Diesel of The Chronicles of Riddick Interview». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουνίου 2004. Ανακτήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2007.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* WorldCat
* VIAF: 62621297
* LCCN: no00083651
* ISNI: 0000 0001 1656 9144
* GND: 129198714
* SUDOC: 125243499
* BNF: cb14171898b (data)
* BIBSYS: 3024368
* MusicBrainz: c666201c-5fef-4fa3-b06b-44d32a61062e
* NLA: 40011148
* NKC: jo2002152540
* BNE: XX1541073

 |

 |