Η **Κόμισα Αλεξάντρα Μπρανίτσκαγια** το γένος **φον Ένγκελχαρντ** (1754 - 15 Σεπτεμβρίου 1838), επίσης γνωστή ως *Σανέκα* και η *κόμισα Μπρανίκα*, ήταν κορυφαία Ρωσίδα αυλική. Ήταν η ανιψιά, έμπιστη και πιθανώς ερωμένη του Γκριγκόρι Ποτέμκιν και η αγαπημένη κυρία επί των τιμών της Μεγάλης Αικατερίνης. Ήταν μία από τις πιο αξιοσημείωτες προσωπικότητες στη ρωσική αυτοκρατορική αυλή κατά τη διάρκεια της βασιλείας της Αικατερίνης και αντιμετωπίστηκε εμφανώς ως εικονικό μέλος της αυτοκρατορικής οικογένειας. Μέσω του γάμου της με τον Μπρανίκι έγινε διοικητής του τεράστιου κτήματος της Μπιάλα Σέρκιου στην περιφέρεια του Κιέβου στην Ουκρανία .

Βιογραφία
---------

Επισήμως, ήταν η κόρη του Βασίλι φον Ένγκελχαρντ και της συζύγου του Γέλενα Μάρφα, το γένος Ποτέμκιν, αδελφή του Γκριγκόρι Ποτέμκιν και έτσι η ανιψιά του τελευταίου. Ωστόσο, τουλάχιστον ένας ιστορικός ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το κουτσομπολιό που υπήρχε στην αυτοκρατορική αυλή τη στιγμή της γέννησής της.

Μια θεωρία ήταν ότι ήταν το πρώτο γεννημένο νόθο παιδί της Αικατερίνης με τον Γκριγκόρι Ποτέμκιν. 

Σύμφωνα με έναν εναλλακτικό λογαριασμό, ήταν η κόρη της Αικατερίνης από τον κόμη Σεργκέι Σάλτυκοφ και ότι όταν έμαθε την άφιξή της, η τσαρίνα Ελισάβετ την αντικατέστησε γρήγορα με ένα εύχρηστο αρσενικό νεογέννητο Εσθονικής καταγωγής, ο οποίος τελικά μεγάλωσε και έγινε ο Τσάρος Παύλος, γιος και κληρονόμος της Αικατερίνης. 

Άλλοι ιστορικοί είναι πιο περιφρονητικοί για το κουτσομπολιό. Ακόμα και όταν η Αλεξάνδρα φημολογείται ότι είναι η κόρη της Αικατερίνης, επαναλαμβάνουν ωστόσο ότι ήταν απλώς ισχυρισμός ότι η Αλεξάνδρα ήταν η πρωτότοκη που είχε αλλαχθεί με τον γιο μίας γυναίκας Καλμούκου για το φύλο της, καθώς προτιμήθηκε ένας άντρας κληρονόμος.

### Κυρία επί των τιμών

Η Αλεξάνδρα εισήχθη στη Ρωσική αυλή με τις πέντε αδελφές της και τον αδερφό της το 1775. Έφτασαν ως αμόρφωτοι και ανίδεοι, αλλά σύντομα η Αλεξάνδρα εξευγενίστηκε και έγινε η πιο αγαπημένη γυναίκα στη ρωσική αυλή.  Διορίστηκαν κυρίες επί των τιμών και η Αλεξάνδρα το 1777 προήχθη στην τιμητική θέση της αρχηγού των κυριών επί των τιμών. 

Συγκεκριμένα, μαζί με τις αδελφές της αντιμετωπίστηκαν σχεδόν ως μέρος της αυτοκρατορικής οικογένειας. Θεωρήθηκαν σχεδόν ως «Μεγάλες Δούκισσες» και «κοσμήματα» της ρωσικής αυλής.  Ο Ποτέμκιν τους έδωσε μεγάλα προίκα και έβαλε την Αικατερίνη να τις διορίσει κυρίες επί των τιμών. Υποτίθεται ότι ήταν ερωμένες του «θείου» τους, που ήταν ένα από τα πιο γοητευτικά και σκανδαλώδη θέματα κουτσομπολιού της εποχής. Η πρώτη ερωμένη του ήταν η Βαρβάρα. Ωστόσο, μετά τον γάμο της το 1779, η αδερφή της, η Αλεξάνδρα επιλέχθηκε για να την διαδεχθεί.

Η Αλεξάνδρα ήταν η μεγαλύτερη από τις αδελφές που εισήχθησαν στο δικαστήριο. Περιγράφηκε ως αδαής και αμόρφωτη, αλλά και ως έξυπνη και πρόθυμη και με υπέροχους και γεμάτους αυτοπεποίθηση τρόπους και υπεροπτική προσωπικότητα που έκρυψε αποτελεσματικά την έλλειψη εκπαίδευσης. 

Ο Βρετανός πρεσβευτής Χάρις έγραψε για αυτήν ως «μία νεαρή, πολύ ελκυστική και καλοσχηματισμένη κυρία, με ανώτερο ταλέντο για τη δημιουργία συνωμοσιών», η οποία πέρασε πολύ χρόνο με την Αικατερίνη και τον Ποτέμκιν και ότι: «εκτός αν ο θείος της άλλαξε τη στάση του απέναντί της, είναι πιθανό να γίνει η επόμενη θηλυκή έμπιστη της Αικατερίνης.  Περιγράφηκε ως ισχυρή δύναμη στη ρωσική αυλή. Ήταν εκείνη που εξέθεσε τη μοιχεία μεταξύ του αγαπημένου της Αικατερίνης, του Ιβάν Ρίμσκι-Κορσάκοφ, και της έμπιστης και κυρίας επί των τιμών της Αικατερίνης, της Πράσκοβια Μπρους, προκαλώντας έτσι την πτώση τόσο του Κορσάκοφ όσο και της Μπρους (1779). Αντιμετωπίστηκε ως "ανεπίσημο μέλος της αυτοκρατορικής οικογένειας", μία θέση την οποία πήρε δεδομένη μέχρι το θάνατό της. Ο πρέσβης Χάρις ανέφερε ότι έλαβε δώρα με αντάλλαγμα πληροφορίες και την πρότεινε ως πρώτης τάξεως πληροφοριοδότη. Λειτουργούσε ως πράκτορας για τους Βρετανούς, από τους οποίους έλαβε οικονομική αμοιβή. 

### Γάμος και επιχείρηση

 Καταρράκτης και ερείπια στο κτήμα της Αλεξάνδρειας
Το 1781 παντρεύτηκε τον Πολωνό ευγενή, Φραντσίσεκ Κσάβερυ Μπρανίκι. Ο γάμος είχε οργανωθεί στρατηγικά για να δημιουργήσει μια ρωσική γέφυρα στην Πολωνία.  Μετά το γάμο, δεν μπορούσε πλέον να διατηρήσει τη θέση της ως δεσποινίδα επί των τιμών, η οποία προοριζόταν για ανύπαντρες γυναίκες, αλλά προήχθη στο βαθμό της κυρίας επί των τιμών και έτσι κατάφερε να συνεχίσει να παρευρίσκεται στο δικαστήριο. 

Ο γάμος της χαρακτηρίστηκε αρμονικός. Ενώ η σύζυγός της δεν είχε καμία αίσθηση οικονομικού περιορισμού και συχνά συσσωρεύει τεράστια και καταστροφικά χρέη, αυτά δεν ήταν ποτέ πρόβλημα, καθώς η Αλεξάνδρα ήταν αντίθετα μία έξυπνη επιχειρηματίας. Κέρδισε εκατομμύρια εμπορευόμενη σιτάρι και ξυλεία από τα κτήματα της και έτσι κατάφερε να καλύψει τα ατελείωτα χρέη του συζύγου της. 

Είχε πέντε παιδιά, συμπεριλαμβανομένων των Βλάντισλαβ Γρζέγκορζ Μπρανίκι, Ζόφια Μπρανίκα και Ελζμπιέτα Μπρανίκα - τη μυστική αγάπη του Πούσκιν.

Το τεράστιο κτήμα του παλατιού της Αλεξάνδρειας και του πάρκου, έξω από το Μπίλα Τσέρκβα, σχεδιάστηκε ως επιτομή του πολωνικού κλασικισμού και πήρε το όνομά του από τον σύζυγό της, Φραντσίζεκ.

### Σχέση με τον Ποτέμκιν

Θεωρήθηκε η πιο στενή έμπιστη και φίλη του Ποτέμκιν μετά την Αικατερίνη και η αγαπημένη του ανάμεσα στις ανηψιές του.  Η φερόμενη σεξουαλική τους σχέση έληξε το 1779 όταν αντικαταστάθηκε από την αδερφή της, την Αικατερίνα, με την οποία συνέχισε να έχει μία σχέση on-and-off για το υπόλοιπο της ζωής του. αλλά η στενή φιλία μεταξύ της Αλεξάνδρας και του Ποτέμκιν συνεχίστηκε. Έδρασε ως επίσημη οικοδέσποινα του Ποτέμκιν και κάθε πρόσκληση που έλαβε από αυτόν ήταν ένδειξη μεγάλης εύνοιας. Αλληλογραφούσαν επίσης. Ήταν μαζί του στην Ουκρανία ως μέρος του νοικοκυριού του στα ταξίδια του στο νότο κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1780. Συχνά διαφωνούσε μαζί του, κάτι που θεωρείται ως εγγύτητα. 

Το 1791, εξέφρασε την επιθυμία ο Ποτέμκιν να είναι ο επόμενος βασιλιάς της Πολωνίας. Ομοίως, για πολλά χρόνια, υπήρχαν φήμες στην Πολωνία ότι ο Ποτέμκιν είχε σχέδια να κάνει τα παιδιά της κληρονόμους στον πολωνικό θρόνο.  Φρόντισε τον Ποτέμκιν κατά την τελευταία του ασθένεια. Τότε ο Ποτέμκιν πέθανε στην αγκαλιά της. Λέγεται ότι "κληρονόμησε" το πραγματικό πιστοποιητικό γάμου των Ποτέμκιν και Αικατερίνη.

### Μετέπειτα ζωή

Δημιούργησε ένα μνημείο για τον Ποτέμκιν στο κτήμα του, το οποίο επισκέφτηκε ο Αλέξανδρος Α', ο οποίος αργότερα την διόρισε κυρία της αυλής του.

Έγινε επικεφαλής κυρία της αυλής στην αυτοκράτειρα το 1824 και υπηρέτησε ως το 1838.  Ως τέτοια ήταν η κυρία επί των τιμών με ευθύνη για όλες τις υπόλοιπες κυρίες των τιμών της αυτοκράτειρας.

Το 1816, ο Βίγκελ ανέφερε πώς της φιλούσαν το χέρι και αντιμετωπιζόταν με τον ίδια σεβασμό με την Αυτοκρατορική Μεγάλη Δούκισσα και ότι τόσο η ίδια όσο και η αυλή φαινόταν το θεωρούν δεδομένο.

Δείτε επίσης
------------

* Δενδρολογικός κήπος Ολεξαντρίγια

Βιβλιογραφικές αναφορές
-----------------------

1. ↑  Leo van de Pas: (Αγγλικά) *Genealogics*. 2003. I00093255. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
2. ↑  Darryl Roger Lundy: (Αγγλικά) *The Peerage*. p44524.htm#i445233. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
3. ↑  (Αγγλικά) *CERL Thesaurus*. Consortium of European Research Libraries. cnp02126357. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
4. ↑  (Πολωνικά) www.polskipetersburg.pl/hasla/branicka-aleksandra-katarzyna-ur-engelhardt. Ανακτήθηκε στις 7  Ιουλίου 2022.
5. 1 2  Darryl Roger Lundy: (Αγγλικά) *The Peerage*.
6. ↑  Alexandra's genealogy on Polish website Sejm Wielki
7. ↑  Henryk Stanisław Mościcki (1936). «Branicka Aleksandra». *Polish Biographical Dictionary* (στα Πολωνικά). **2**. Kraków: Polish Academy of Learning – Skład Główny w Księgarniach Gebethner i Wolff. σελίδες 393–396.  Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, (ISBN 8304032910)
8. ↑   The possibility of a mother-daughter relationship would appear to be borne out by the following "evidence": Catherine treated Alexandra and her Branicki "grandchildren" with enormous indulgence and generosity. She had possibly persuaded her erstwhile lover, Stanisław August Poniatowski, King of Poland, to cede the immense and productive estate of Bila Tserkva to the Polish Hetman and Count, Franciszek Ksawery Branicki in 1774 with a view to arrange that Alexandra marry the biddable man and thus come by the property "as her dowry" giving Catherine through her influence over Alexandra, a firm strategic foothold in the rapidly disintegrating Poland and Lithuania. Conversely, Catherine's official descendants, Tsars Paul and Alexander regarded the Branicki progeny as their wayward relatives who had to be ruthlessly kept in check, which later proved to be the case with Count Xavier Branicki.
9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Sebag Montefiore, Simon, Potemkin och Katarina den stora: en kejserlig förbindelse, Prisma, Stockholm, 2005
10. ↑  Volkov, Nikolay Egorovich: The court of the Russian emperors in his past and present: At 4 o'clock / Comp. NE Volkov. - St. Petersburg: print of R. Golike, 1900. (Волков Николай Егорович: ДВОР РУССКИХ ИМПЕРАТОРОВ В ЕГО ПРОШЛОМ И НАСТОЯЩЕМ)
11. ↑  Volkov, Nikolay Egorovich: The court of the Russian emperors in his past and present: At 4 o'clock / Comp. NE Volkov. - St. Petersburg: print of R. Golike, 1900. (Волков Николай Егорович: ДВОР РУССКИХ ИМПЕРАТОРОВ В ЕГО ПРОШЛОМ И НАСТОЯЩЕМ)
12. ↑  Volkov, Nikolay Egorovich: The court of the Russian emperors in his past and present: At 4 o'clock / Comp. NE Volkov. - St. Petersburg: print of R. Golike, 1900. (Волков Николай Егорович: ДВОР РУССКИХ ИМПЕРАТОРОВ В ЕГО ПРОШЛОМ И НАСТОЯЩЕМ)

Εκθεσιακός χώρος
----------------

* Echo ColonnadeEcho Colonnade
* Το μνημείο της Αλεξάνδρας ΜπρανίτσκαγιαΤο μνημείο της Αλεξάνδρας Μπρανίτσκαγια
* Πύλη εισόδου στην ΑλεξάνδρειαΠύλη εισόδου στην Αλεξάνδρεια
* Κινέζικη γέφυραΚινέζικη γέφυρα
* Μεγάλο ξέφωτοΜεγάλο ξέφωτο

Βιβλιογραφία
------------

* Marian Kukiel, Książę Adam, Warszawa 1993.
* Henryk Mościcki, Aleksandra Branicka, w: Polski Słownik Biograficzny, t. ΙΙ, Κρακοβία 1936

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
--------------------

* Πολυμέσα σχετικά με το θέμα  Alexandra Branicka στο Wikimedia Commons

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Καθιερωμένοι όροι | 
* VIAF: 316740329
* GND: 1073654230

 |

 |