Mae **Abi Morgan**, OBE (a aned ym 1968) yn ddramodydd a sgriptiwr sgrin Gymreig sy'n adnabyddus am ei gwaith ar gyfer y teledu, megis *Sex Traffic* a *The Hour*, a'r ffilmiau *Brick Lane*, *The Iron Lady*, *Shame* a *Suffragette*.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Morgan yng Nghaerdydd. Hi yw merch yr actores Pat England a'r cyfarwyddwr theatr Gareth Morgan, a oedd yn gyfarwyddwr Theatr Gulbenkian yn Newcastle upon Tyne (*The Northen Stage*, bellach). Ysgarodd ei rhieni pan oedd hi yn ei arddegau a threuliodd ei phlentyndod yn symud o gwmpas y wlad tra bod ei mam yn actio mewn theatr un cwmni; dywedodd wrth *The Scotsman* yn 2010 ei bod wedi mynychu saith ysgol wahanol yn ystod ei phlentyndod.. Ei chwaer yw'r codwr arian ar gyfer yr Unicorn Theatre, Llundain.

Ar ôl uchelgais cychwynnol i ddod yn actores ei hun, penderfynodd fod yn awdur tra bu'n astudio drama a llenyddiaeth ym Mhrifysgol Caerwysg. Yna cymerodd gwrs ysgrifennu ôl radd yn yr Ysgol Ganolog Llefaredd a Drama.

Gyrfa ysgrifennu
----------------

### Theatr

Wedi bod yn swil parthed dangos unrhyw un o'i ysgrifau "i unrhyw un am bum mlynedd", cafodd ei chredyd llwyfan cyntaf yn 1998 gyda *Skinned* yn Theatr Nuffield, Southampton. Mae hi wedi ysgrifennu dramâu ar gyfer y Theatr Stiwdio'r Royal Exchange Manceinion, Theatr y Royal Lyceum, Traverse Theatre, Caeredin, Theatr Genedlaethol yr Alban a'r Royal Court, Llundain. Enillodd ei ddrama o 2001, *Tender* ar gyfer Theatr Hampstead enwebiad am wobr "dramodydd mwyaf addawol" yng Ngwobrau Laurence Olivier i'r Theatr yn 2002.

### Teledu

Enillodd Morgan ei chredyd ysgrifennu teledu cyntaf ym 1998 ar ddrama gyfres ITV *Peak Practice*, dilynwyd hynny gyda'r ddrama teledu *My Fragile Heart* (2000) a drama i BBC2 *Murder* (2002), gyda Julie Walters yn serennu.

Fe'i comisiynwyd i ysgrifennu'r ddrama unigol *Sex Traffic* ar gyfer Channel 4 yn 2004, am ferch yn ei arddegau a chafodd ei masnachu o'r Balcanau i Brydain. Enillodd y ddrama hon, a gyfarwyddwyd gan David Yates, wobr BAFTA 2005 ar gyfer y Gyfres Drama Gorau. Ers hynny mae wedi ysgrifennu nifer o ddramâu sengl ar gyfer teledu, gan gynnwys *Tsunami: The Aftermath* (2006), *White Girl*, rhan o'r gyfres *White* (2008) a *Royal Wedding* (2010), sy'n dilyn Priodas Frenhinol 1981 trwy ddilyn y digwyddiadau a gynhalid mewn pentref mwyngloddio bach Cymreig. Mae ei gwaith teledu hefyd yn cynnwys ysgrifennu *Birdsong*, addasiad teledu dwy ran o nofel Sebastian Faulks o'r un teitl.

Ysgrifennodd Morgan y ddrama gyfreithiol *The Split*, am fywydau preifat a phroffesiynol cyfreithwyr ysgariad, a ddangoswyd gyntaf ar BBC1 ym mis Ebrill 2018

#### *The Hour*

Cyfres ddrama barhaus gyntaf Morgan ar gyfer y teledu oedd *The Hour* (2011), a osodwyd mewn ystafell newyddion y BBC yn ystod Argyfwng Suez 1956. Fe'i comisiynwyd ar gyfer ail gyfres, ond cafodd ei ganslo ar ôl i'r ail gyfres gael ei drosglwyddo, roedd ei gynulleidfa chwarter yn is nag i'r gyfres gyntaf. Yn 2013, enillodd Wobr *Emmy Primetime* ar gyfer Ysgrifennu Eithriadol mewn Cyfres fach, Ffilm, neu Raglen Drama Arbennig am *The Hour*, roedd y gyfres wedi ei enwebu, yn aflwyddiannus yn 2012 hefyd.

### Ffilm

Mae Morgan hefyd wedi ysgrifennu ar gyfer sinema: cafodd ei addasiad yn 2007 o nofel Monica Ali, *Brick Lane*, ei chanmol gan y beirniaid, ond creodd ddadleuon - bu rhai o bobl Bengal oedd yn byw ar Brick Lane wedi honni bod y ffilm yn ddifenwol" a phenderfynwyd canslo perfformiad ffilm frenhinol a oedd wedi'i gynllunio. Ei ffilm nesaf oedd *The Iron Lady*, a oedd yn serennu Meryl Streep fel Margaret Thatcher. Yn fuan wedyn sgriptiodd y ffilm *Shame*, ar y cyd â Steve McQueen. Enillodd ei gwaith ar The Iron Lady wobr BAFTA iddi am y Sgript Ffilm Wreiddiol Gorau, tra enillodd ei gwaith ar Shame Wobr BAFTA iddi am Ffilm Brydeinig Eithriadol.

Bywyd personol
--------------

Mae Morgan yn byw yng Ngogledd Llundain gyda'i gŵr, yr actor Jacob Krichefski, a'u dau blentyn, Jesse a Mabel.

Dyfarnwyd OBE i Morgan yn Anrhydedd Pen-blwydd 2018.

Gweithiau dethol
----------------

### Dramâu

* *Skinned* (1997)
* *Sleeping Around* (1998) – ar y cyd â Mark Ravenhill, Stephen Greenhorn a Hilary Fannin
* *Fast Food* (1999)
* *Splendour* (2000)
* *Tiny Dynamite* (2001)
* *Tender* (2001)
* *Monster Mum* (2005)
* *Fugee* (2008)
* *Chain Play – Production II* – ar y cyd â Neil LaBute, Mike Poulton a Tanya Ronder
* *The Night is Darkest Before the Dawn* (2009), fel rhan o *The Great Game: Afghanistan*
* *Lovesong* (2011)
* *27* (2011)
* *The Mistress Contract* (2014)[10]

### Sgriptiau ffilm

* *Brick Lane* (2007)
* *The Iron Lady* (2011)
* *Shame* (2011)
* *The Invisible Woman* (2013)
* *Suffragette* (2015)

### Sgriptiau teledu

* *My Fragile Heart* (2000)
* *Murder* (2002)
* *Sex Traffic* (2004)
* *Tsunami: The Aftermath* (2006)
* *White Girl*
* *Royal Wedding* (2010)
* *The Hour* (2011)
* *Birdsong* (2012)
* *River* (2015)
* *The Split* (2018)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Wales Online Writer Abi Morgan has the last laugh at the Emmys adalwyd 25 Hydref 2018
2. ↑  Aidan Smith, Interview: Abi Morgan, screenwriter, The Scotsman, 4 Mai 2010
3. 1 2 3 4  The Stage – 15 Gorffennaf, 2011; Abi Morgan: Cometh the hour adalwyd 25 Hydref 2018
4. 1 2 3  Abi Morgan interview adalwyd 25 Hydref 2018
5. ↑  OUTSTANDING WRITING FOR A MINISERIES, MOVIE OR A DRAMATIC SPECIAL – 2013 adalwyd 25 Hydref 2018
6. ↑  OUTSTANDING WRITING FOR A MINISERIES, MOVIE OR A DRAMATIC SPECIAL – 2012 adalwyd 25 Hydref 2018
7. ↑  BBC News Bafta Film Awards 2012: Winners adalwyd 25 Hydref 2018
8. ↑  Lewis, Helen. "Abi Morgan on Suffragette: "These were voiceless women. We gave them a voice". New Statesman adalwyd 25 Hydref 2018

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 264344200
* LCCN: no2001034186
* ISNI: 0000 0000 4175 7211
* GND: 1024471918
* SUDOC: 130893730
* BNF: cb16614223d (data)
* NKC: xx0165172
* BNE: XX5230724

 |