Gwleidydd o Gatalwnia yw **Jordi Turull** (ganed 6 Medi 1966) sy'n aelod o Blaid Ewropeaidd Democrataidd Catalwnia (Catalaneg: *Partit Demòcrata Europeu Català* neu PDeCAT). Ers Mawrth 2018 mae wedi'i garcharu heb achos llys yn ei erbyn am fod yn Ddirprwy Llywodraeth Catalwnia. Ers 1 Rhagfyr 2018 bu ar ympryd mewn protest yn erbyn ei gaethiwo ef ac eraill gan Lywodraeth ac uchel lys Sbaen ar gyhuddiad o gamdrin arian ac annog gwrthryfel. Mae hefyd yn athro Prifysgol Barcelona.

Y dyddiau cynnar
----------------

Fe'i ganed yn Parets del Vallès, Catalwnia. Astudiodd y gyfraith yn y brifysgol ac ymunodd â Ieuenctid Cedeldaetholgar Catalwnia yn 1983 ac yna'r Cydgyfeiriad Democrataidd Catalwnia (*Convergència Democràtica de Catalunya*, CDC) yn 1987. Rhwng 1987–2003 bu'n gynhorydd tref Parets del Vallès. 
Bu hefyd yn ymgeisydd o'r Convergència i Unió rhwng 1991 a 1999.

Fe'i etholwyd yn Ddirprwy Llywodraeth Catalwnia yn 2004 ac yn lladmerydd y grwp Cydgyfeiriad ac Undeb (*Convergència i Uni*) yn y Llywodraeth; ym Mawrth 2013 fe'i etholwyd yn Llywydd y grwp. Ef hefyd oedd Cadeirydd Grwp Cyllid Llywodraeth Catalwnia. Yn dilyn Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2017 fe'i etholwyd yn Llywydd Clymblaid y Junts pel Sí, ond ar 14 Gorffennaf 2017 cafodd ei ethol yn Llefarydd yr Arlywydd a'r Llywodraeth gan Carles Puigdemont.

Yn y ddalfa
-----------

Ar 1 Hydref 2017 cynhaliwyd Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia, er i Lywodraeth Sbaen ddatgan y byddai hynny'n groes i gyfansoddiad Sbaen. Roedd 92% o'r bleidlais dros annibynniaeth. Cafwyd Datganiad o Annibynniaeth gan Lywodraeth Catalwnia ar 27 Hydref 2017 a chymerodd Llywodraeth Sbaen drosodd, gan weinyddu'n uniongyrchol a chael gwared o Lywodraeth Catalwnia, gan gynnwys Jordi Turull.

Ar 2 Tachwedd 2017 danfonwyd ef, Oriol Junqueras, Josep Rull, Meritxell Borràs, Carles Mundó, Raül Romeva, Dolors Bassa, Joaquim Forn a Santi Vila i garchar gan yr *Audiencia Nacional*, heb wrandawiad llys. Ar 4 Rhagfyr fe'i rhyddhawyd ar fechnïaeth. Ond y diwrnod canlynol, danfonwyd ef, Carme Forcadell, Raül Romeva, Josep Rull a Dolors Bassa, yn ôl i'r carchar gan Uchel Lys Sbaen.

Cychwynodd ympryd ar 1 Rhagfyr 2018, ynghyd â Jordi Sànchez i Picanyol, i "godi ymwybyddiaeth" o'u triniaeth anghyfiawn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jones, Sam (2018-03-23). "Spanish court remands Catalan presidential candidate in custody". *the Guardian* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-03-25.
2. ↑  *Llarena cierra el sumario del ‘procés’ y suspende como diputados a Puigdemont y Junqueras* Cyhoeddwyd yn El País, 10 Gorffennaf 2018, retrieved 10 Gorffennaf 2018
3. ↑  "La jutge envia a presó mig Govern i veu el Procés com un pla delictiu". *Ara.cat* (yn Catalaneg). Cyrchwyd 2018-03-25.
4. ↑  "Rull, Turull, Romeva i Mundó surten de la presó d'Estremera". *ElNacional.cat*. Cyrchwyd 2018-03-25.
5. ↑  "El juez Llarena manda a prisión a Turull, Forcadell, Bassa, Rull y Romeva por riesgo de fuga". *ELMUNDO* (yn Sbaeneg). Cyrchwyd 2018-03-25.
6. ↑  "Jailed Catalan separatist leaders start hunger strike". *Reuters*. 1 Rhagfyr 2018. Cyrchwyd 1 Rhagfyr 2018.
7. ↑  "Two jailed Catalan separatist leaders begin hunger strike". *Al-Jazeera*. 1 Rhagfyr 2018. Cyrchwyd 1 Rhagfyr 2018.