Mae **C.P.D. Ton Pentre** (Saesneg: **Ton Pentre FC**) yn glwb pêl-droed wedi ei lleoli ym mhentref Ton Pentre yn Y Rhondda.

Mae'n un o brif dimau Cynghrair Cymru (Y De) a'u llysenw yw'r "Rhondda Bulldogs". Eu cartref yr Parc Ynys, Ton Pentre, Rhondda Cynon Taf. Eu cit chwarae cartref yw coch i gyd a'r cit oddi cartref yw glas gyda manylion gwyn.

Hanes
-----

Sefydlwyd y clwb presennol ym 1935 ond ceir o leiaf dau glwb Ton Pentre F.C. cynharaf gan ddyddio nôl i o leiaf 1896, pan oedd Ton Pentre yn ynys o bêl-droed mewn môr o rygbi. Cyrhaeddodd un o'r timau cynnar yma i arddel enw C.P.D. Ton Pentre ffeinal Cwpan Cymru yn 1922. Dyma'r unig dro i'r clwb gyrraedd y ffeinal a gollasant 2 - 0 i C.P.D. Dinas Caerdydd. Chwaraewyd y gêm yn Nhonypandy.

Wedi'r Ail Ryfel Byd ail-luniwyd Cynghrair Cymru (cynghrair ar gyfer timau de Cymru. Ychwanegwyd ail adran gyda rhaniad gorllewin a dwyrain. Enillodd Ton Pentre bencampwriaeth gyntaf yr ail adran gorllewin.

Record Chwarae a Thlysau
------------------------

### Uwch Gynghrair Cymru

Gwahoddwyd Ton (fel y'i gelwir yn gyffredin) i fod yn un o glybiau sylfaen cynghrair genedlaethol newydd Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn 1992. Gwrthododd y clwb y gwahoddiad gan ddymuno esgyn i'r gynghrair ar sail eu cryfder chwarae. Esgynnodd Ton Pentref i'r gynghrair newydd y flwyddyn ganlynol.

Yn ystod y ddau dymor gyntaf yn y Gynghrair genedlaethol, cyrhaeddodd y tîm y drydedd safle gan chwarae yng Nghwmpan Intertoto UEFA yn 1995.

### Cwpan Cymru

Dydy Ton Pentre erioed wedi ennill Cwpan Cymru ond maen nhw wedi gwneud eu marc.

Cyrhaeddodd y clwb y rownd gyn-derfynol gan golli i'r Barri 2-0 wedi amser ychwanegol ac i Gwmbrân 2-1 er iddynt fod ar y blaen hyd at wyth munud o'r diwedd. Petai Ton wedi dal eu gafael ar y fuddugoliaeth byddant wedi cystadlu yng Nghwpan UEFA gan i'r Barri ennill eu ll drwy eu safle yn y Gynghrair.

Darlledwyd gêm 3ydd rownd Cwpan Cymru rhwng Ton Pentre a C.P.D. Dinas Bangor ar 10 Rhagfyr 2016 yn fyw ar S4C. (gohiriwyd y gêm o'r 6 Rhagfyr oherwydd tywydd garw). Collodd Ton y gêm.

### Cwpan Lloegr

Ar 15 Tachwedd 1986 chwaraeodd Ton Pentre yn erbyn C.P.D. Dinas Caerdydd ar Parc Ynys yn rownd gyntaf cwpal F.A. Lloegr. Roedd y maes yn llawn gyda thorf o 2,800 a darlledwyd yr uchafbwyntiau ar raglen deledu 'Match of the Day'. Enillodd Caerdydd 1 - 4 gyda gôl gysur Ton yn cael ei sgorio gan Gareth Rees.

### Cynghrair Cymru (Y De)

Ers 1996, enillodd Ton Pentre bencampwriaeth Cynghrair Cymru (y Welsh League) chwech gwaith mewn wyth mlynedd (1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2001/02 a 2004/05).

Maent hefyd wedi ennill y 'dwbl' gan ennill Cwpan Her Cynghrair Cymru (Y De) hefyd.

Ar ddiwedd tymor 2009-2010 cwympodd y Clwb i Ail Adran Cynghrair Cymru, De.

Dyfodol
-------

Er bod Ton Pentre wedi bod yn ddigon da i esgyn i Uwch Gynghrair Cymru maent wedi gwrthod gwneud hynny ar sawl achlysur oherwydd yr angen i sicrhau sail ariannol gref i'r clwb a hefyd buddsoddiad yn y maes ar Barc Ynys.

Anrhydeddau
-----------

* Cynghrair Cymru (Y De) Pencampwyr (6) [Adran 1]: 1907–08, 1914–15, 1957–58, 1960–61, 1973–74, 1981–82
* Cynghrair Cymru (Y De) (wedi ad-drefnu) Pencampwyr: (7) [Adran 2]: 1992–93, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2000–01, 2001–02, 2004–05
* Cwpan Cymru Ail: 1921–22

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan CPD Ton Pentre
* C.P.D. Ton Pentre ar wefan *Sgorio*