Sacsoffonydd jazz Americanaidd oedd **Charlie Parker** (yn gywir, **Charles Parker Jr.**; 29 Awst 1920 – 12 Mawrth 1955). Fe'i adnabuwyd hefyd gan y llysenwau **Yardbird** a **Bird**. Ef yw ffigwr canolog yr is-arddull o fewn jazz sy'n dwyn yr enw bebop.

Plentyndod
----------

Ganwyd Parker yn Kansas City, Kansas, a chafodd ei fagu yn Kansas City, Missouri, unig blentyn Charles Parker ac Adelaide "Addie" (Bailey), a oedd o gefndir cymysg du a Choctaw. Dechreuodd chwarae'r sacsoffon yn 11 oed, gan ymuno â band ei ysgol yn 1914 ar ôl rhentu offeryn. Roedd ei dad yn bianydd ac yn ddawnsiwr a rhoddodd rhywfaint o arweinyddiaeth gerddorol i'r Parker ifanc.

Gryfa Gerddorol
---------------

O'r dechrau, bu Parker yn gweithio'n galed iawn ar ei gerddoriaeth: honnodd mewn cyfweliad iddo ymarfer am hyd at 15 awr y diwrnod am gyfnod o dair i bedair blwyddyn. Chwaraeodd mewn nifer o fandiau yn y 30au hwyr a'r 40au cynnar, gan gynnwys band Earl Hines, lle'r oedd yn chwarae gyda'r trwmpedwr Dizzy Gillespie a fyddai'n gydymaith pwysig i Parker yn natblygiad bebop.

Yn ystod y 40au cynnar, roedd Parker yn un o grŵp o gerddorion yn gynnwys Gillespie, Thelonious Monk ac eraill a ddatblygodd arddull newydd o chwarae jazz a ddaeth i ddwyn yr enw bebop. Arddull oedd hon a oedd yn gyflymach ac yn fwy cymhleth o na swing o ran harmonïau a melodi, gan gynnig posibiliadau ehangach ar gyfer byrfyfyrio gan alw am feistrolaeth o'r offeryn. Er yn ddadleuol iawn ymysg beirniaid ar y dechrau, daeth bebop yn gynsail i jazz modern am weddill yr 20g, a bu arddull Parker o chwarae'r sacsoffon yn benodol a jazz yn gyffredinol yn ddylanwad enfawr ar genhedlaeth o gerddorion.

Recordiodd Parker nifer fawr o recordiau gyda cherddorion gan gynnwys Gillespie, Monk, Bud Powell a Miles Davis. Yn enwedig tua diwedd ei yrfa, roedd ei recordiau yn gynyddol lwyddiannus o ran gwerthiant; fodd bynnag, bu Parker yn dioddef drwy ei yrfa o drafferthion ariannol, yn bennaf oherwydd ei natur annibynadwy a'i gaethineb i heroin, a gyfrannodd at ei farwolaeth yn 1955 yn 34 oed yn unig. Dywedodd Miles Davis ohono, *"You can tell the history of jazz in four words: Louis Armstrong. Charlie Parker."*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Charlie Parker Biography – Facts, Birthday, Life Story". Biography.com. Cyrchwyd Chwefror 17, 2014.
2. ↑  "Charlie Parker". The New Grove Dictionary of Jazz. Cyrchwyd Ebrill 23, 2012.
3. ↑  *Dictionary of World Biography: The 20th century, O-Z*
gan Frank Northen Magill
4. ↑  "Paul Desmond interviews Charlie Parker". *puredesmond.ca*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 6 Gorffennaf, 2011. Cyrchwyd March 1, 2011. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help); Check date values in: `|archivedate=` (help)
5. ↑  Griffin, Farah Jasmine; Washington, Salim (2008). *Clawing at the Limits of Cool: Miles Davis, John Coltrane, and the Greatest Jazz Collaboration Ever*. New York: Thomas Dunne Books. t. 237.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 10034216
* LCCN: n50050327
* ISNI: 0000 0003 6863 3974
* GND: 118739328
* SELIBR: 209483
* SUDOC: 027338738
* BNF: cb13898247z (data)
* BIBSYS: 90621593
* NLA: 35321976
* NDL: 00621254
* NKC: jn19990006373
* The SBN id NAPV052417 is not valid.
* BNE: XX979952
* CiNii: DA00419131

 |