Roedd **Arthur James Johnes (Maelog)** (4 Chwefror, 1809 – 23 Gorffennaf, 1871) yn farnwr Cymreig ac awdur.

Cefndir
-------

Ganwyd Johnes yn y Garthmyl, Sir Drefaldwyn yn blentyn i Edward Johnes a Mary (née Davies) ei wraig. Cafodd ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Croesoswallt a Phrifysgol Llundain. Ni fu'n briod.

Gyrfa
-----

Wedi ymadael a'r coleg aeth Johnes i Lincoln's Inn gan gael ei alw i'r bar ar 30 Ionawr 1835. Dechreuodd ymarfer y gyfraith fel drafftsmon ecwiti a thrawsgludwr. Pan sefydlwyd y llysoedd sirol ym 1847, daeth Johnes yn farnwr yr ardal a oedd yn cynnwys siroedd gogledd orllewin Cymru a rhai o siroedd y de, gan barhau yn y swydd hyd 1870.

Gyrfa lenyddol
--------------

Ym 1831 cyhoeddodd Cymdeithas y Cymmrodorion traethawd arobryn Johnes *Causes of Dissent in Wales.* Rhwng 1834 a 1869 cyhoeddodd lawer o bamffledi yn cefnogi diwygio nifer o agweddau o'r gyfraith megis y gyfraith yn ymwneud â dyledion bychain. Yn 1834 cyhoeddodd gyfieithiadau Saesneg o rhai o gerddi Dafydd ap Gwilym.

Yn y 1830au bu ymgyrch i greu esgobaeth newydd Manceinion (sefydlwyd yn y pendraw ym 1847). Roedd tref Manceinion, a oedd yn rhan o Esgobaeth Caer, wedi tyfu yn aruthrol yn ystod y chwildro diwydiannol. Er mwyn ariannu'r esgobaeth newydd awgrymwyd uno esgobaethau gwledig Bangor a Llanelwy a throsglwyddo cyfoeth un ohonynt i'r esgobaeth newydd. Bu Johnes yn gwrthwynebu'r syniad o uno'r esgobaethau Cymreig a throsglwyddo rhan o'u harian i Loegr. Ym 1841 cyhoeddodd ei wrthwynebiad mewn pamffled dylanwadol *Claims of the Welsh dioceses to the funds of the ecclesiastical commissioners, in a letter to Lord John Russell*. Ym 1843 cyhoeddodd *Philological Proofs of the Original Unity and Recent Origin of the Human Race,* llyfr am ddatblygiad ieithoedd.

Roedd yn gyfeillgar efo nifer o offeiriaid llengar Eglwys Loegr megis Walter Davies (Gwallter Mechain) , John Jenkins (Ifor Ceri) , a Thomas Richards , ac yr oedd yn un o hyrwyddwyr a chyfranwr i *The Cambrian Quarterly Magazine* .

Marwolaeth
----------

Bu farw yn y Garthmyl yn 62 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent eglwys Aberriw.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "JOHNES, ARTHUR JAMES (1809 - 1871), barnwr llysoedd sirol | Y Bywgraffiadur Cymreig". *bywgraffiadur.cymru*. Cyrchwyd 2020-03-11.
2. ↑  "Johnes, Arthur James [pseud. Maelog] (1809–1871), judge | Oxford Dictionary of National Biography". *www.oxforddnb.com*. doi:10.1093/ref:odnb/14860. Cyrchwyd 2020-03-11.
3. ↑  Williams, Richard (1894). *Montgomeryshire worthies - Arthur James Johnes*.
4. ↑  Thomas, David Richard (1874). *A history of the diocese of St. Asaph, general, cathedral, and parochial*. London: James Parker.
5. ↑  Johnes, Arthur James (2011-02-04). "Philological Proofs of the Original Unity and Recent Origin of the Human Race". *www.gutenberg.org*. Cyrchwyd 2020-03-11.
6. ↑  "DAVIES, WALTER (' Gwallter Mechain'; 1761 - 1849), offeiriad, bardd, hynafiaethydd, a beirniad | Y Bywgraffiadur Cymreig". *bywgraffiadur.cymru*. Cyrchwyd 2020-03-12.
7. ↑  "JENKINS, JOHN ('Ifor Ceri'; 1770 - 1829), clerigwr a hynafiaethydd | Y Bywgraffiadur Cymreig". *bywgraffiadur.cymru*. Cyrchwyd 2020-03-12.
8. ↑  "RICHARDS, THOMAS (1754-1837), clerigwr | Y Bywgraffiadur Cymreig". *bywgraffiadur.cymru*. Cyrchwyd 2020-03-12.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 4029440
* LCCN: n88175531
* ISNI: 0000 0000 6370 2748
* GND: 1020856858
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |