recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Olallo Rubio yw ***¿Y Tú Cuánto Cuestas?*** a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***So, What's Your Price?*** ac fe’i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a Saesneg.

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *300* sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Olallo Rubio ar 3 Mehefin 1977.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Olallo Rubio nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Gimme the Power* |  | Mecsico | Sbaeneg | 2012-06-01 |
| Ilusión Nacional |  | Mecsico | Sbaeneg | 2014-01-01 |
| This Is Not a Movie |  | Mecsico | Saesneg | 2010-01-01 |
| ¿Y Tú Cuánto Cuestas? |  | Mecsico | SbaenegSaesneg | 2007-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
Mae **Y Gyrn** yn gopa mynydd a geir ym Mannau Brycheiniog rhwng Llanymddyfri a Threfynwy; cyfeiriad grid SN988215. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 595 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 619 metr (2031 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 10 Mawrth 2007.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Ynysfor sydd yn perthyn i Ecwador yw **Ynysoedd y Galapagos**. Mae'r ynysoedd yn y Môr Tawel tua 1,000 km oddi ar dir mawr De America a maent yn enwog am y nifer enfawr o rywogaethau endemig ac ymchwil Charles Darwin ar gyfer detholiad naturol.

Mae nifer o'r ynysoedd i'r gogledd o'r cyhydedd a nifer i'r de ac mae'r cyhydedd yn croesi rhan ogleddodd yr ynys fwyaf sef Ynys Isabela.

Ynysoedd y Galapagos o'r gofod
Ynysoedd y Galapagos

Cadwraeth
---------

Sefydlwyd Ynysoedd y Galapagos yn Barc Cenedlaethol yn 1959 ac mae'n cynnwys 97.5 o arwynebedd yr ynysoedd ac ar weddill y tir y mae'r pedwar pentref oedd yn bodoli ar y pryd. Roedd tua 1,000 i 2,000 o bobl yn byw ar yr ynysoedd bryd hynny, ond yn y 1980au cododd y nifer i 15,000. Yn 1986 datganwyd bod y môr o gwmpas yr ynysoedd yn Warchodfa Forwrol. Yn 1978 cydnabuwyd yr ynysoedd gan UNESCO fel un o Safleoedd Treftadaeth y Byd, ac yn 2001 estynnwyd hyn i gynnwys y môr o'u cwmpas, y Warchodfa Forwrol. Sefydlwyd Cronfa Charles Darwin yn 1959 yng Ngwlad Belg gyda'r pwrpas o hybu cadwraeth yr ynysoedd.

Rhywogaethau arbennig:

* Igwana tir
* Crwbanod enfawr
* Nifer sylweddol o linosod
* Pengwin y Galapagos (mae'n brin iawn fod pengwin yn byw a'r cyhydedd)

* Morlew bachMorlew bach
* Crwban GalapagosCrwban Galapagos
* Cranc craig goch (Grapsus grapsus) yn Bahía TortugaCranc craig goch (*Grapsus grapsus*) yn Bahía Tortuga
* Pelican brown America (Pelecanus occidentalis) yn Bahía TortugaPelican brown America (*Pelecanus occidentalis*) yn Bahía Tortuga
* Igwana morol (Amblyrhynchus cristatus) yn Bahía TortugaIgwana morol (*Amblyrhynchus cristatus*) yn Bahía Tortuga

Hanes
-----

Darganfuwyd Ynysoedd y Galapagos gan Fray Tomás de Berlanga ym 1535. Doedd neb yn byw arnynt, er i Thor Heyerdahl gyhoeddi yn y 1950au ei fod wedi darganfod crochenwaith o Dde America sy'n awgrymu i bobl aneddu'r ynysoedd cyn hynny. Mae'r ddadl am y ddamcaniaeth hon yn parháu. Cyfeddiannodd Ecwador yr ynysoedd ar 12 Chwefror 1832.

Cyrhaeddodd Charles Darwin yr ynysodd ar y *Beagle* ym mis Medi 1835 gan dreulio tua 5 wythnos yn astudio daeareg a bioleg pedair ohonynt.

Gweler hefyd
------------

* Barriff Mawr
* Península Valdés
Ymgyrch gan wledydd y Gynghrair Arabaidd i ddarbwyllo gwledydd eraill, cyrff, awdurdodau a siopwyr i beidio a phrynnu nwyddau o Israel yw'r **Gynghrair Arabaidd i Foicotio Israel**. Mae'n ymgais i ynysu Israel yn economegol drwy atal datblygu economi Israel ac o ganlyniad eu gallu i brynnu offer militaraidd.

Cychwynwyd boicotio busnesau a sefydliadau Israelaidd (ac i raddau Iddewig) cyn sefydlu gwladwriaeth Israel yn 1948, ond ffurfiolwyd yr ymgyrch wedi hynny gan y Gynghrair Arabaidd. Mae eu dull o weithredu wedi newid dros amser, gyda rhai aelodau'n atal rhag gweithredu.

Allwedd:      Israel      Gwledydd nad ydynt yn derbyn pasbortau o Israel      Gwledydd nad ydynt yn derbyn pasbortau o Israel, nac ychwaith unrhyw basbort sydd ag arni stamp neu fisa o Israel
Arwyddodd y gwledydd canlynol gytundebau heddwch a oedd yn eu hatal rhag unrhyw foicot: yr Aifft (1979), Palesteina (1993) a'r Iorddonen (1994); ni chytunodd Mauritania erioed yn yr ymgyrch nac ychwaith Algeria, Moroco na Tiwnisia.

Yn swyddogol, mae'r boicot yn y mannau hyn:

* Nwyddau a gwasanaethau sy'n tarddu yn Israel (a elwir y 'boicot craidd') ac sy'n parhau mewn sawl gwlad Arabaidd
* Busnesau mewn gwledydd di-Arab sy'n ymwneud â busnesau oddi fewn i Israel (a elwir yn 'foicot eilradd')
* Busnesau sy'n hedfan nwyddau neu'n hwylio nwyddau i Israel (y 'boicot trydyddol')

Gwledydd gyda chyfyngiadau
--------------------------

Yn ogystal â gwrthod busnes a nwyddau, mae nifer o wledydd yn gwrthod caniatâd i drafaelwyr gyda phasbort o Israel ymweld â'u gwlad. Mae eraill yn mynd gam ymhellach gan wrthod unrhyw basbort sydd ag arni stamp neu fisa o Israel.

Logo'r ymgyrch gyffredinol i foicotio cwmniau a chynnyrch o Israel

Gweler hefyd
------------

* Y Byd Arabaidd
* Mudiad Boicotio, Dadfuddsoddi a Sancsiynau

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hill, Amelia. "Steven Spielberg was target of Arab League boycott, WikiLeaks cable shows." *guardian.co.uk* - 17 Rhagfyr 2010; adalwyd 12 Gorffennaf 2011.
2. ↑  Turck, Nancy (April 1977). "*The Arab Boycott of Israel*". *Foreign Affairs* (Council on Foreign Relations) **55** (3): 472–493. doi:10.2307/20039682. JSTOR 20039682. .
3. ↑  Feiler, Gil. *"From boycott to economic cooperation ...."* *Google Books*. 2 Medi 2009.
*Erthygl am gylchgrawn yw hon. Gweler hefyd Gwyddonydd.*
Cylchgrawn Cymraeg oedd ***Y Gwyddonydd*** yn cynnwys erthyglau, adolygiadau ac eitemau newyddion ar bynciau gwyddonol. Cafodd ei gyhoeddi rhwng 1963 a 1996 gan Wasg Prifysgol Cymru.

Ymddangosodd y cyfnodolyn chwarterol *Y Gwyddonydd* am y tro cyntaf ar Ddydd Gŵyl Dewi 1963, gyda chyhoeddiadau cyson hyd at 1996. Yr Athro Glyn O Phillips oedd y golygydd o'r rhifyn cyntaf yn 1963 hyd at y rhifyn olaf, yn 1993. "Fe'i sefydlwyd er mwyn dangos fod ymdrin â pynciau gwyddonol a thechnolegol o bob math drwy gyfrwng y Gymraeg yn gwbwl bosibl" yn ôl Dr Hefin Jones. Nifwl troellog trobwll yng nghytser *Canes Venatica* oedd y llun ar glawr y rhifyn cyntaf.

Mae'r cylchgrawn wedi ei ddigido fel rhan o brosiect Cylchgronau Cymru Ar-lein gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru.

Y rhifyn cyntaf
---------------

Ffrwyth llafur Prifysgol Bangor oedd ar y cylchgrawn yn wreiddiol. Yn gefn i'r Golygydd Glyn O. Phillips, roedd Bwrdd Golygol: Llewelyn Chambers, Howard Davies a'r Dr Iolo Wyn Williams. Costiodd 3/6 (tri swllt a chwech) y rhifyn. Yn ei gyflwyniad dywed Is-Ganghellor Prifysgol Bangor y Dr Thomas Parry, "Dr Llywelyn Chambers a awgrymodd gyntaf y dylai fod cylchgrawn Cymraeg i drafod pynciau gwyddonol. Cafodd ef gefnogaeth ei goleg ym Mangor a phasiwyd ei awgrym i Fwrdd Gwasg y Brifysgol. Yng Ngorffennaf 1962 fe gyfarfu wyth o wyddonwyr o Gymry, dau o bob un o golegau'r Brifysgol, i drafod y posibilrwydd i gychwyn cylchgrawn gwyddonol Cymraeg."

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Fideo ar You Tube; adalwyd 3 Chwefror 2015
2. ↑  welshjournals.llgc.org.uk; adalwyd 3 Chwefror 2015

Dolenni allanol
---------------

* *Y Gwyddonydd* ar wefan Cylchgronau Cymru Ar-lein
Map o'r Iseldiroedd gan Johannes Janssonius (1658) yn dangos *De Zuydir Zee*
Bae o Fôr y Gogledd yn yr Iseldiroedd oedd y **Zuiderzee**. Rhannwyd ef yn ddau pan adeiladwyd yr Afsluitdijk, a orffennwyd yn 1932. Galwyd y rhan tu mewn i'r Afsluitdijk yn IJsselmeer, tra mae'r rhan allanol yn rhan o'r Waddenzee.

Dim ond tua hanner maint y Zuiderzee gwereiddiol yw'r IJsselmeer; mae'r gweddill wedi ei droi yn dir sych, y *polder*. Yn 1976, adeiladwyd yr Houtribdijk ar draws yr IJsselmeer, ac ail-enwyd y rhan i'r de-orllewin o hwn y Markermeer.

Yn y cyfnod Rhufeinig, roedd yr ardal yma yn lynnoedd a elwid y *Lacus Flevo*. Bu llifogydd mawr yn 838, ac eto yn y 12fed a'r 13g, a dim ond yr adeg honno yn daeth y Zuider Zee i fodolaeth fel môr. Daeth rhai o'r trefi ar ei lan, megis Kampen a Harderwijk yn borthladdoedd pwysig, ac roedd diwydiant pysgota sylweddol yma,

Datblygwyd cynllun i amgau a sychu'r Zuiderzee gan Cornelis Lely yn 1891, ac aeth y gwaith ymlaen dros gyfnod hir, gan ddechrau gydag adeiladu'r Amsteldiepdijk rhwng talaith Noord-Holland ac ynys Wieringen yn 1920. Wedi adeiladu'r Afsluitdijk, crewyd talaith Flevoland o'r tir sych newydd a grewyd, ac enwyd ei phrifddinas yn Lelystad.
Siarl II, "y Brenin Llon", yng ngwisg ei goroni. Portread gan John Michael Wright, tua 1661–62.
Ailsefydliad brenhiniaeth Lloegr yn 1660, ac enw ar y cyfnod o hanes Lloegr yn sgil hynny, oedd **yr Adferiad**. Defnyddir y term gan amlaf i grybwyll teyrnasiadau Siarl II, brenin Lloegr (1660–85), a Iago II, brenin Lloegr (1885–88).

Ar ddiwedd Ail Ryfel Cartref Lloegr (1648–49), dienyddiwyd y Brenin Siarl I ar 30 Ionawr 1649, gan nodi dechrau'r Rhyngdeyrnasiad (1649–60) yn nheyrnasoedd Lloegr, yr Alban, ac Iwerddon. Sefydlwyd Gwerinlywodraeth Lloegr gan Senedd y Gweddill. O 1653 i 1659, gelwid llywodraeth y wlad yn y Ddiffynwriaeth, dan arweiniad Oliver Cromwell ac yna'i fab Richard Cromwell. Ymddiswyddodd Richard Cromwell o swydd yr Arglwydd Amddiffynnydd ym Mai 1659, a brwydrodd seneddwyr dros lywodraeth y wlad am flwyddyn. Ymgynulliodd y Senedd Gonfensiwn ar 25 Ebrill 1660, heb i'r aelodau dyngu llw i'r Werinlywodraeth na'r frenhiniaeth, a chyhoeddwyd Siarl Stiwart yn Siarl II, Brenin Lloegr, ar 8 Mai. Dychwelodd yr esgobion i'r senedd, ac ailsefydlogwyd uniongrededd Anglicanaidd Eglwys Loegr.

Mae llenyddiaeth yr Adferiad yn cyfeirio at y rhyddiaith, barddoniaeth, a drama a ysgrifennwyd yn Lloegr yn y cyfnod 1660–1700.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  J. P. Kenyon (gol.), *The Wordsworth Dictionary of British History* (Ware, Swydd Hertford: Wordsworth Editions, 1994), t. 300.
Nofel dditectif gan E. Morgan Humphreys yw ***Y Llaw Gudd***, a gyhoeddwyd yn 1924 gan Hughes a'i Fab, Wrecsam. Mae wedi cael ei disgrifio fel "un o'r nofelau ditectif cynharaf yn Gymraeg - onid y gyntaf un" gan y beirniad Bedwyr Lewis Jones.

Dyma'r stori sy'n cyflwyno cymeriad John Aubrey, y ditectif pwyllog ac eofn sy'n ymddangos yn y gyfrol *Dirgelwch Gallt y Ffrwd* (1938), a ystyrir yn glasur o'i fath. Roedd y stori yn torri tir newydd yn Gymraeg ar y pryd, er bod y deunydd yn gyfarwydd i ddarllenwyr yr oes hon, sef cyfres o lofruddiaethau y mae Aubrey yn gorfod datrys eu cyfrinach. Cyferbynnir dulliau rhesymegol, pwyllog Aubrey gan rai ei gyd-dditectif yn yr achos, yr Inspector o Scotland Yard sy'n meddwl ei fod yn gwybod popeth ond sy'n methu datrys y dirgelwch.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Bedwyr Lewis Jones, 'Edward Morgan Humphreys', yn *Dewiniaid Difyr*, gol. Mairwenn a Gwyn Jones (Gwasg Gomer, 1983), tud. 51.

  



| Llyfrau E. Morgan Humphreys |  |
| --- | --- |
| *Ceulan y Llyn Du* | *Dirgelwch Gallt y Ffrwd* | *Dirgelwch yr Anialwch* | *Yr Etifedd Coll* | *Y Llaw Gudd* | *Llofrudd yn y Chwarel* | *Rhwng Rhyfeloedd* |
Benjamin Hoadly, Esgob Bangor, paentiad gan William Hogarth, c. 1743
Dadl ddiwinyddol o fewn Eglwys Loegr yn y 18g oedd **y Ddadl Fangoraidd** (Saesneg: *The Bangorian Controversy*).

Tarddodd y ddadl o lyfr o waith George Hickes, a gyhoeddwyd yn 1716 ar ôl iddo farw. Yn *Constitution of the Catholic Church, and the Nature and Consequences of Schism*, dadleuai Hickes, dros esgymuno pob eglwyswr heblaw y rhai oedd wedi gwrthod y llw oedd yn derbyn y teyrnoedd William a Mary yn ben ar yr eglwys. Ymatebodd Benjamin Hoadly, Esgob Bangor, mewn llyfr dan y teitl *Preservative against the Principles and Practices of Non-Jurors*, oedd yn argymell safbwynt Erastiaeth, sef mai'r wladwriaeth a ddylai fod yn ben ar yr eglwys. Ar 31 Mawrth, 1717 pregethodd Hoadly, ym mhresenoldeb Siôr I ar *Natur Teyrnas Crist.* Roedd ei destun o Efengyl Ioan 18:36, "Fy mrenhiniaeth I, nid yw o'r byd hwn". O hyn, dadleuodd Hoadly nad oedd cyfiawnhad beiblaidd i unrhyw lywodraeth eglwysig. Perthynai'r eglwys i Dduw ac nid i'r byd hwn, meddai, ac nid oedd Crist wedi dirprwyo'i waith i unrhyw gynrychiolydd bydol.

Yn dilyn y bregeth
------------------

Cyhoeddwyd y bregeth yn syth ar ôl ei thraddodi, a daeth ymateb buan a chadarn yn ei herbyn. Gwrthwynebwyd safbwynt Hoadly gan William Law yn *Three Letters to the Bishop of Bangor*, Andrew Snape a Thomas Sherlock ymhlith eraill. Amddiffynodd Hoadley ei hun yn ei ysgrif *A Reply to the Representations of Convocation* ac ymatebodd y brenin drwy ddiosg caplaniaeth brenhinol y tri yma (a Francis Hare, Deon Worcester). Mae'n ymddangos fod dros 200 o daflenni wedi eu cyhoeddi - gan 53 o awduron. Cyhoeddwyd 74 ohonynt yng Ngorffennaf 1717.[1][2][3]

Ym Mai 1717 penododd yr Eglwys bwyllgor (*Convocation of the English Clergy*) i studio'r bregeth ond pan oedd ar fin cyhoeddi eu hymchwiliad (a oedd yn llawdrwm ar Hoadley), daeth gorchymyn gan y brenin iddynt beidio, ac ni ddaethant at ei gilydd eto am 130 o flynyddoedd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "*Outlines of the History of the Theological Literature of the Church of England (1897)*". Anglicanhistory.org. Cyrchwyd Mawrth 2013. Check date values in: `|accessdate=` (help)
2. ↑  "*New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Cyfrol V: Goar - Innocent - Christian Classics Ethereal Library"*. Ccel.org. Cyrchwyd Mawrth 2013. Check date values in: `|accessdate=` (help)
3. ↑  "*History of English thought in the eighteenth century*". Archive.org. Cyrchwyd March 2013. Check date values in: `|accessdate=` (help)
Ffilm ddrama sy'n llawn gwaed a thrywanu gan y cyfarwyddwyr Julien Maury a Alexandre Bustillo yw ***À L'intérieur*** a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Lleolwyd y stori ym Mharis ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alexandre Bustillo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan François-Eudes Chanfrault. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Béatrice Dalle, Nicolas Duvauchelle, Tahar Rahim, Nathalie Roussel, Ludovic Berthillot, Alysson Paradis, Aymen Saïdi, Dominique Frot, François Marchasson a Hyam Zeytoun. Mae'r ffilm *À L'intérieur* yn 83 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 16:9. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *300* sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Julien Maury ar 1 Ionawr 1978 ym Mharis. Derbyniodd ei addysg yn École Supérieure de Réalisation Audiovisuelle.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 85% (Rotten Tomatoes)
* 7.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Julien Maury nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
2. 1 2  "Inside". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Yr archif swyddogol a'r cyhoeddwr ar gyfer Llywodraeth y DU ac ar gyfer Lloegr a Chymru ydy'r **Archifau Cenedlaethol** (Saesneg: *The National Archives*). Mae'n adran anweinidogol Llywodraeth y DU; fe'i noddir gan yr Adran Ddigidol, Diwylliant, Cyfryngau a Chwaraeon. Mae gan yr Alban a Gogledd Iwerddon archifau cenedlaethol ar wahân, sef Cofnodion Gwladol yr Alban a Swyddfa Cofnodion Cyhoeddus Gogledd Iwerddon.

Crëwyd yr Archifau Cenedlaethol ym mis Ebrill 2003 trwy gyfuno'r Archifdy Gwladol a'r Comisiwn Llawysgrifau Hanesyddol. Ym mis Hydref 2006 cyfunodd â'r Swyddfa Gwybodaeth y Sector Cyhoeddus, a oedd yn cynnwys Llyfrfa Ei Mawrhydi. Ers mis Rhagfyr 2008 mae hefyd wedi cynnal Cronfa Ddata Cyfraith Statud y DU.

Mae pencadlys yr Archifau Cenedlaethol wedi'i leoli yn Kew, Llundain Fwyaf. Mae ganddynt swyddfa arall yn Norwich, Dwyrain Lloegr, ac mae rhai o'u cofnodion wedi'u storio'n ddiogel yng Nghloddfa Halen Winsford, Winsford, Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr.

* Ystorfa mapiauYstorfa mapiau
* Silffoedd symudolSilffoedd symudol
* Yr ystafell weinyddionYr ystafell weinyddion

* Coridor ffeiliauCoridor ffeiliau
* Mae ymchwilydd yn archwilio llawysgrifMae ymchwilydd yn archwilio llawysgrif

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Deepstore Records Management; adalwyd 8 Rhagfyr 2017.

Dolen allanol
-------------

* (Saesneg) Gwefan swyddogol yr Archifau Cenedlaethol
Ysgol uwchradd gyfun Gymraeg yn Llangynwyd, Pen-y-bont ar Ogwr yw **Ysgol Gyfun Gymraeg Llangynwyd**, ar gyfer plant 11 i 18 oed. Sefydlwyd yr ysgol yn 2008, agorodd ar y trydydd o Fedi gyda dim ond 128 o ddisgyblion ym mlwyddyn 7. Mae lle i 850 o ddisgyblion fynychu'r ysgol yn y dyfodol, disgwylir iddi fod yn llawn erbyn 2013. Adeiladwyd yr ysgol ar hen safle rhan o Ysgol Gyfun Maesteg. Cynhaliwyd seremoni agor swyddogol ar 15 Ionawr 2009, roedd Rhodri Morgan ac arweinydd cyngor Sir Pen-y-bont ar Ogwr, Mel Nott yn bresennol.

Mark Jones oedd prifathro cyntaf yr ysgol. Fe fuddsoddwyd dros £2.5 Miliwn i sefydlu a datblygu'r ysgol. Bydd y cynllun tymor hir yn werth £24 miliwn ac yn cael ei redeg am 25 mlynedd gan gonsortiwm Babcock a Brown. Meurig Jones yw'r prifathro cyfredol (2018).

Manylion am yr Ysgol
--------------------

* Arwyddair yr ysgol yw "Dysg ... Dawn ... Dyfodol".
* Llysoedd - Garw (coch), Ogwr (glas), Llynfi (gwyrdd)
* Gwisg Ysgol - Gwyrddlas a llwyd

Ysgolion cynradd yn nalgylch yr ysgol
-------------------------------------

* Ysgol Cynwyd Sant, Maesteg
* Ysgol Bro Ogwr, Bracla
* Ysgol y Ferch o'r Sger, Corneli
* Ysgol Cwm Garw, Pontycymer

Dolenni
-------

* Gwefan yr Ysgol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Deborah Rees (2008-07-24). New Welsh school all set to open its doors. The Western Mail.
2. ↑   Carreg filltir i addysg Gymraeg. BBC Cymru (2009-01-15).
3. ↑   Dathlu addysg Gymraeg. BBC Cymru (Hydref 2008).
4. ↑   Cam ymlaen i addysg Gymraeg. BBC Cymru (2008-09-03).
**Ymgysylltu gwleidyddol corfforaethol** yw sut mae'r sector busnes yn rhyngweithio â llywodraethau mewn modd cyfreithlon. Mae’n ffordd o helpu Llywodraethau i ddylunio polisïau sy’n helpu cwmnïau i ffynnu a chreu rheoliadau sy’n diogelu budd y cyhoedd. 

Tryloywder yw'r hyn sy'n ei atal rhag llithro i'r cysgodion, ll gall fod yn risg llygredd difrifol, lle gwneir penderfyniadau er budd y cyfoethog yr unigolion. Pan ddigwydd hyn, gall y llygredd hwn danseilio ymddiriedaeth pobl mewn democratiaeth, yr economi, sefydliadau ac arweinwyr. Mae'r Mynegai Ymgysylltiad Gwleidyddol Corfforaethol (*Corporate Political Engagement Index*) yn cefnogi codi safonau cwmnïau a'r sector preifat ac yn ceisio cynorthwyo cwmnïau i ddeall cryfderau a gwendidau eu hymagwedd bresennol at ymgysylltu gwleidyddol..

Mae polisi cyhoeddus yn chwarae rhan hollbwysig wrth fframio a rheoleiddio’r berthynas rhwng cwmnïau a chymdeithas ac o ganlyniad mae’n sail i’r cynnydd ar faterion amgylcheddol, cymdeithasol a llywodraethu. Trwy rannu eu hanghenion cyfreithlon, problemau polisi ac arbenigedd, gall busnesau gael effaith gadarnhaol ar benderfyniadau llunwyr polisi.

Cyfrifoldeb cymdeithasol corfforaethol
--------------------------------------

Mae cyfrifoldeb cymdeithasol corfforaethol yn gysyniad lle mae cwmnïau'n integreiddio gwerthoedd cymdeithasol ac amgylcheddol yn eu gweithrediadau busnes a'u rhyngweithio â'u rhanddeiliaid. Mewn llawer o wledydd, mae wedi dod yn rhan bwysig o strategaethau busnes. Disgwylir i gwmnïau integreiddio'r gwerthoedd hyn i unrhyw weithgareddau gwleidyddol megis lobïo a rhoddion gwleidyddol, yn ogystal ag o fewn eu gweithrediadau.

Lobïo
-----

Mae nifer cynyddol o awdurdodaethau yn dewis rheoleiddio gweithgareddau lobïo:

• Mae gan wyth gwlad: Awstralia, Canada, Ffrainc, yr Almaen, yr Eidal, yr Iseldiroedd, y Deyrnas Unedig, yr Unol Daleithiau a'r Undeb Ewropeaidd gofrestrfeydd cyhoeddus yn eu lle er mwyn i'r lobïwyr ddatgelu gwybodaeth am eu gweithgareddau.

• Mae dwy wlad a'r Undeb Ewropeaidd yn ei gwneud yn ofynnol i gategorïau penodol o swyddogion cyhoeddus gyhoeddi gwybodaeth am eu cyfarfodydd gyda lobïwyr trwy agendâu agored.

Cyllid gwleidyddol
------------------

Mae rheoliadau cyllid gwleidyddol yn gryfach, er bod bylchau'n parhau, a dulliau i osgoi'r rheoliadau hyn. Mae mwyafrif yr awdurdodaethau yn gwahardd rhoddion preifat gan fuddiannau tramor, corfforaethau, mentrau sy'n eiddo i'r wladwriaeth neu undebau llafur. Fodd bynnag, mae amrywiaeth o dechnegau a ddefnyddir yn aml i osgoi'r gwaharddiadau hyn.

Gweler hefyd
------------

* Cyfraith ryngwladol
* Cyfiawnder hinsawdd
* Cyfreitha newid hinsawdd
* Egwyddorion Arweiniol y Cenhedloedd Unedig ar Fusnes a Hawliau Dynol
* Trawsnewid cyfiawn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  transparency.org.uk; adalwyd 17 Mai 2023.
2. ↑  oecd.org; adalwyd 16 Mai 2023.
3. ↑  idea.int; Adroddiad gan *The International Institute for Democracy and Electoral Assistance (International IDEA)*; adalwyd 16 Mai 2023.
4. ↑  oecd.org; adalwyd 16 Mai 2023.
Eglwys ym Modelwyddan, Sir Ddinbych yw'r **Eglwys Farmor** neu **Eglwys y Santes Fererid, Bodelwyddan**, sy'n nodwedd amlwg yn nhirwedd Dyffryn Clwyd a welir o bell. Mae'n gorwedd ger priffordd yr A55. Mae'n cael ei hadnabod yn lleol fel 'Yr Eglwys Farmor' am iddi gael ei hadeiladu o farmor gwyn yn bennaf ac 14 math arall, gan gynnwys marmor Môn.

Yr Eglwys Farmor

Hanes a disgrifiad
------------------

Codwyd yr eglwys gan yr Arglwyddes Willoughby de Broke er cof am ei gŵr, Henry Peyto-Verney, 16eg Barwn Willoughby de Broke. Gosododd hi'r garreg sylfaen ar 24 Gorffennaf 1856 a chafodd yr eglwys newydd, a gynlluniwyd gan y pensaer John Gibson, ei gysegru gan Esgob Llanelwy ar 23 Awst 1860. Costiodd y gwaith adeiladu £22,000. Mewn canlyniad, crewyd plwyf newydd Bodelwyddan ar 3 Awst 1860, o gymunedau bychain Bodelwyddan, Faenol a Phengwern, a fuont tan hynny yn rhan o blwyf Llanelwy.

Mae'r eglwys wen drawiadol yn cynnwys pileri o farmor coch Belgaidd oddi mewn, ac mae'r mynedfa i gorff yr eglwys wedi'i gwneud o farmor o Ynys Môn. Mae'r tŵr yn cynnwys ffenestri gwydr lliw o'r Santes Fererid o Antiochia a Sant Cyndeyrn.

Mynwent yr eglwys
-----------------

Mae'r fynwent yn cynnwys bedd Elizabeth Jones, mam yr arloeswr Fictoraidd enwog, Syr Henry Morton Stanley. Yn ychwanegol, gorwedd cyrff 83 o filwyr o Ganada yn y fynwent. Bu farw rhai o'r milwyr hyn o Wersyll Parc Cinmel ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf oherwydd y ffliw, ond credir bod rhai o'r claddedigion yn filwyr a saethwyd ar ôl miwtini yn y gwersyll ar Fawrth 5ed, 1919.

Oriel
-----

* Ochr gyda phorthOchr gyda phorth
* Y tŵr a chroes beddY tŵr a chroes bedd
* Yr olygfa o'r drwsYr olygfa o'r drws
* Cerflun o farmorCerflun o farmor
* Colofn farmorColofn farmor
* Cerflun ar ochr y pulpudCerflun ar ochr y pulpud
* Ffenestr liw uwch yr allorFfenestr liw uwch yr allor
* Yr allorYr allor
* Ger yr allorGer yr allor
* TŵrTŵr
* Cerflun ar wal ger y drws cefnCerflun ar wal ger y drws cefn
* Tyrrau'r cefnTyrrau'r cefn
* Yr eglwys o ochr yr A55Yr eglwys o ochr yr A55
* Cofeb i'r milwyr Canadaidd a saethwydCofeb i'r milwyr Canadaidd a saethwyd
* Beddau milwyr o Ganada ym ModelwyddanBeddau milwyr o Ganada ym Modelwyddan

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  **The Gentleman's Magazine and Historical Review: Vol 10**; Sylvanus Urban, 1861, t.156
2. ↑   Bodelwyddan - St. Margaret.
3. ↑  **The Ecclesiologist**; The Ecclesiological Society, Chwefror 1859, t. 350
4. ↑  Yr Eglwys Farmor, gwefan BBC Cymru.

Dolenni allanol
---------------

* Yr Eglwys Farmor, ar wefan BBC Cymru, Gogledd-ddwyrain Cymru.
Mynyddoedd ar arfordir gogleddol Llŷn, uwchben pentrefi Llanaelhaearn a Threfor, yw **Yr Eifl**, ffurf lluosog o'r gair "gafl", sy'n golygu "pîg" neu "fforch". Llygriad o'r enw Cymraeg gwreiddiol yw'r enw Saesneg arno, *The Rivals*. Mae'r olygfa o ben yr Eifl yn fendigedig gan fod y mynydd yn uwch nag unman arall yn Llŷn. Mae'n sefyll allan o bell hefyd ac yn arbennig o drawiadol o lannau de-orllewinol Ynys Môn, e.e. o Ynys Llanddwyn; cyfeiriad grid SH364447. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 131 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Disgrifiad
----------

Mae gan y mynydd dri chopa. Mae'r uchaf yn y canol (564m) â hen garnedd arno, y lleiaf i'r gogledd (444m), yntau gyda charnedd arno, dros Fwlch yr Eifl ac uwchben y môr, a'r trydydd (485m) i'r de-ddwyrain uwchben pentref hanesyddol Llanaelhaearn. Coronir yr olaf â bryngaer hynafol nodedig iawn a elwir Tre'r Ceiri, sydd un o'r bryngaerau cynhanesyddol gorau yn Ewrop.

Dan gysgod Graig Ddu ar ei lethrau gorllewinol mae'r hen bentref chwarel Nant Gwrtheyrn, sydd ers blynyddoedd bellach yn ganolfan iaith genedlaethol. Ceir chwarel arall ar lethrau gogleddol y copa isaf, sef Chwarel Trefor. Gwenithfaen yw'r garreg.

O gwmpas y mynydd, o'r gogledd i'r gorllewin, ceir pentrefi Trefor, Llanaelhaearn a Llithfaen.

Y copa
------

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd) a Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 564m (1850tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Llyfryddiaeth
-------------

* Ioan Mai Evans, *Gwlad Llŷn* (Llandybïe, 1968)

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr o Gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"

Dolenni allanol
---------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2011-05-24 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map Archifwyd 2011-05-24 yn y Peiriant Wayback.
Cyfrol gan Gerallt Lloyd Owen yw ***Y Gân Olaf*** a gyhoeddwyd yn 2015 gan Gyhoeddiadau Barddas. Man cyhoeddi: Aberystwyth, Cymru.

Cyfrol o gerddi'r diweddar Gerallt Lloyd Owen (1944-2014), sy'n pontio'r 23 o flynyddoedd ers cyhoeddi'r gyfrol *Cilmeri a Cherddi Eraill*, gyda'r cerddi mwyaf diweddar wedi'u llunio ychydig fisoedd cyn ei farwolaeth.

Cerddi
------

Mae'r gyfrol yn cynnwys nifer o farwnadau neu gerddi coffa:

* *Dic* (er cof am Dic Jones)
* *Yn Angladd Moses Glyn Jones*
* *Bedwyr Lewis Jones*
* *Bob Lloyd (Llwyd o'r Bryn)*
* *Ffransis G. Payne*
* *Dafydd Orwig*
* *Gareth Mitford*
* *Rhiannon Davies Jones*

Ceir hefyd cerddi dychanol megis *Llan-faes*, sy'n beirniadu'r penderfyniad i ganiatáu safle trin carthffosiaeth yn y pentref.

Mae nifer o'r cerddi'n myfyrio ar dreigl amser ac ar barhad:

> **Blagur**
> 
> 
> Mae'r henddail marw ynddynt yn deilio'n
> 
> 
> ymgnawdoliad drwyddynt;
> 
> 
> erioed pob dechrau ydynt
> 
> 
> 
> eleni pob geni gynt.
> 
> 

Yn ogystal â'r cerddi, sy'n dwyn teitlau, mae'r gyfrol wedi ei britho â chwpledi a llinellau epigramatig:

> Awr beryg' yw tri'r bore 
> 
>

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicibrosiect Llyfrau Gwales

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  ; Gwefan Gwales; Cyngor Llyfrau Cymru; adalwyd 1 Awst 2017
2. 1 2  Owen, Gerallt Lloyd (2015). *Y gân olaf*. Bala. ISBN 978-1-906396-81-7. OCLC 920668803.
Rhan o gyfieithiad Copteg o Efengyl Luc (8g)
Eglwys fwyaf yr Aifft ac eglwys hunanbenaethol dan Bab yw **Eglwys Goptaidd** sy'n rhan o gymundeb Eglwysi'r tri cyngor. Gelwir aelodau'r eglwys yn Goptiaid; maent yn olrhain hanes eu heglwys i genhadaeth Sant Marc. Copteg yw iaith litwrgïaidd yr eglwys.

Yr Eglwys Goptaidd yw un o'r rhai hynaf sy'n bodoli. Dichon iddi gael ei sefydlu yn yr ail ganrif yng ngogledd yr Aifft. Un o seiliau ei chred yw Miaffysiaeth, sy'n groes i ddysgeidiaeth Ddyoffysaidd yr Eglwys Gatholig a'r Eglwys Uniongred Ddwyreiniol fel ei gilydd. Oherwydd cysylltiad y Miaffysiaeth â'r Monoffysiaeth a gondemniwyd gan Cyngor Chalcedon yn y flwyddyn 451, byth er hynny mae'r Eglwys Goptaidd wedi bod yn ynysig yn y Byd Cristnogol.

Ychwanegwyd at yr agendor gan oresgyniad yr Aifft gan y Mwslemiaid yn 642, a ddaeth â newidiadau cymdeithasol a diwylliannol mawr yn ei sgîl. Dioddefodd yr Eglwys Goptaidd rywfaint o erledigaeth ond ar y cyfan llwyddodd i oroesi heb orfod ildio llawer, fel yn achos sawl eglwys Gristnogol arall yn y Dwyrain Canol yn y cyfnod Mwslemaidd.

Mae dinas Alecsandria wedi chwarae rhan ganolog yn hanes yr eglwys o'r cychwyn cyntaf a hyd heddiw mae sedd y patriarch Coptaidd yno. Mae'r Coptiaid mewn cymundeb ag Eglwysi eraill y tri cyngor, yn arbennig yr Eglwys Uniongred Ethiopia, yr Eglwys Apostolaidd Armenia (eglwys genedlaethol Armenia) a'r Eglwys Uniongred Syrieg. Yn 1741 ymunodd rhai o'r Coptiaid yn yr Eglwys Gatholig fel eglwys uniadol a elwir yr Eglwys Gatholig Goptaidd. Hyd 1959 roedd yr Eglwys Uniongred Ethiopia yn rhan o'r Eglwys Goptaidd, ond yn y flwyddyn honno cyhoeddodd ei hun yn annibynnol.

Pab cyfredol yr Eglwys yw Tawadros II.

Darllen pellach
---------------

* Kosack, Wolfgang. *Der koptische Heiligenkalender* (Basel: Christoph Brunner, 2012). ISBN 978-3-9524018-4-2.
Cymdeithas a sefydlwyd gan Edward Miall, gweinidog gyda'r Annibynwyr yn Lloegr, gyda'r bwriad o dorri'r cysylltiadau rhwng y wladwriaeth a'r eglwys oedd **Y Gymdeithas Ymryddhau** (Saesneg: *The Liberation Society*; enw gwreiddiol: *Anti-State-Church Society*; enw llawn: *The Society for the Liberation of Religion from State Patronage and Control*).

Denodd y mudiad newydd lawer o gefnogaeth gan Gymry Ymneilltuol amlwg, fel William Williams (Caledfryn), Samuel Roberts ('S.R.') a James Rhys Jones ('Kilsby Jones'). Cafodd yr achos lawer o gyhoeddusrwydd yn y cylchgronau Cymraeg fel *Seren Gomer* a'r *Diwygiwr*. Daeth y mudiad yn fwyfwy wleidyddol ei ysbryd, yn arbennig ar ôl newid yr enw i'r *Liberation Society* yn 1853. O 1862 ymlaen canolbwyntiodd y gymdeithas ar Gymru. Cefnogodd Henry Richard ('Yr Apostol Heddwch'), a oedd yn aelod o bwyllgor gwaith y gymdeithas ers rhai blynyddoedd, fel ymgeisydd am sedd seneddol Ceredigion yn 1865. Methiant fu, hynny ond daeth llwyddiant yn 1868 pan gafodd ei ethol fel yr aelod seneddol dros Ferthyr Tudful.

Parhaodd y gymdeithas, ond ar raddfa lai o lawer, ar ôl i'w nôd gael ei gyflawni gyda Datgysylltu'r Eglwys Anglicanaidd yng Nghymru yn 1920. Daeth i ben yn 1971.

Llyfryddiaeth
-------------

* Ieuan Gwynedd Jones, *Explorations and Explanations* (1981)
Tegeirian yw **Y galdrist felynwerdd** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Orchidaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Epipactis phyllanthes* a'r enw Saesneg yw *Green-flowered helleborine*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Caldrist Melynwyrdd. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y Caldrist ei hun hefyd, gan gynnwys Ceilliau’r ci, eirin y ci, tegeirian, llysiau’r neidr, cala’r gethlydd.

Mae'n blanhigyn blodeuol nodedig ac fel eraill o deulu'r Orchidaceae, mae'r blodau'n hynod liwgar mae'n cynhyrchu arogl da. Enw'r genws yw *Orchis*, sy'n tarddu o Hen Roeg ὄρχις (órkhis), sy'n golygu caill; mae hyn yn cyfeirio at gloron deuol rhai tegeirianau.

Gweler hefyd
------------

* Caldrist y gors
* Caldrist young
* Y galdrist ruddgoch
* Y galdrist lydanddail
* Y galdrist finfain
* Y galdrist ruddlas
* Y galdrist wen
* Y galdrist gulddail
* Y galdrist goch
* Caldrist y Banadl
* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015
2. ↑  Joan Corominas (1980). *Breve Diccionario Etimológico de la Lengua Castellana*. Ed. Gredos. t. 328. ISBN 84-249-1332-9.

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Y galdrist felynwerdd***
Cystadleuaeth bêl-droed sy'n cynnwys timau pêl-droed o Loegr a Chymru ydy **Y Gynghrair Bêl-droed** (Saesneg: *The Football League*). Fe'i ffurfiwyd ym 1888, sy'n golygu ei fod y gynghgrair hynnaf yn y byd pêl-droed. Hon oedd brif gynghrair bêl-droed Lloegr ers ei sefydlu, hyd nes 1992 pan dorodd 22 o glybiau'n rhydd er mwyn ffurfio Uwch Gynghrair Lloegr.

### Y Bencampwriaeth

Hyd at dymor 1992/1993, pan sefydlwyd Uwchgynghrair Lloegr, roedd **Y Bencampwriaeth** (Saesneg: ***The Championship***) yn cael ei adnabod fel yr Ail Adran. Rhwng 1993 a 1995, roedd yn cael ei adnabod fel yr Adran Gyntaf cyn cael ei enw presennol.

### Yr Adran Gyntaf

Hyd at dymor 1992/1993, pan sefydlwyd Uwchgynghrair Lloegr, roedd yr **Adran Gyntaf** neu **Adran 1** (Saesneg: ***League One***) yn cael ei hadnabod fel y Drydedd Adran. Rhwng 1993 a 1995, roedd yn cael ei adnabod fel yr Ail Adran cyn cael ei enw presennol.

### Yr Ail Adran

Hyd at dymor 1992/1993, pan sefydlwyd Uwchgynghrair Lloegr, roedd yr **Ail Adran** neu **Adran 2** (Saesneg: ***League Two***) yn cael ei hadnabod fel y Bedwaredd Adran. Rhwng 1993 a 1995, roedd yn cael ei adnabod fel y Drydedd Adran cyn cael ei enw presennol.
Deddfwrfa unsiambrog Israel yw'r **Knesset** (Hebraeg: הַכְּנֶסֶת ynganiad: [[haˈkneset]] trawslythreniad: *HaKnesset*; sef "cynulliad"). Yn system wleidyddol Israel, y Knesset yw awdurdod goruchaf y wlad a chanddi sofraniaeth seneddol, ond yn ddarostyngedig i rwystrau a gwrthbwysau'r farnwriaeth. Lleolir ei adeilad yn ardal Givat Ram yng nghanol Jeriwsalem, prifddinas Israel.

Etholir aelodau'r Knesset gan y bobl, ac mae'r Knesset yn ei dro yn ethol yr arlywydd, a'r prif weinidog (a benodir yna yn ffurfiol gan yr arlywydd), ac yn goruchwylio adran weithredol y llywodraeth—hynny yw, y cabinet a ffurfir gan y prif weinidog. Y Knesset hefyd sydd yn pasio holl ddeddfau'r wlad, fel arfer ar gynnig polisïau'r cabinet.

Etholir 120 o aelodau i'r Knesset bob pedair blynedd trwy system cynrychiolaeth gyfrannol. Ni rhennir y wlad yn wahanol etholaethau; yn hytrach, mae etholwyr yn pleidleisio dros bleidiau neu grwpiau etholiadol ar restrau hirion o ymgeiswyr, ac mae canran y bleidlais genedlaethol yn cyfateb i'r gyfran o seddi a enillir gan blaid. Mae'r drefn hon yn sicrhau cynrychiolaeth i nifer fawr o bleidiau, ac o ganlyniad mae llywodraethau clymblaid yn gyffredin.

Yn sgil cadarnhau'r Ddeddf Dros Dro gan y Cynulliad Etholedig—a etholwyd yn Ionawr 1949 i baratoi cyfansoddiad ar gyfer y wladwriaeth newydd—ar 16 Chwefror 1949, daeth y cynulliad hwnnw yn y Knesset Cyntaf. Nid oes gan Israel gyfansoddiad cyfundrefnol ffurfiol, ond rhoddir sail gyfreithiol i'r Knesset, tiriogaeth y wlad, yr arlywydd, a'r llywodraeth gan gyfres o gyfreithiau sylfaenol a basiwyd yn y cyfnod 1958–68. Ni seiliwyd y siambr newydd ar batrwm system Westminster; fodd bynnag, mae nifer o'i rheolau a threfniadau yn debyg i Dŷ'r Cyffredin, er enghraifft y breintiau a roddir i Arweinydd yr Wrthblaid.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Knesset. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 11 Mehefin 2023.
Tegeirian yw **Y galdrist gulddail** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Orchidaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Cephalanthera longifolia* a'r enw Saesneg yw *Narrow-leaved helleborine*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Caldrist Culddail.

Mae'n blanhigyn blodeuol nodedig ac fel eraill o deulu'r Orchidaceae, mae'r blodau'n hynod liwgar mae'n cynhyrchu arogl da. Enw'r genws yw *Orchis*, sy'n tarddu o Hen Roeg ὄρχις (órkhis), sy'n golygu caill; mae hyn yn cyfeirio at gloron deuol rhai tegeirianau.

Ecoleg
------

Dyma ddywed yr Atlas Planhigion : 
Planhigyn cynhenid lluosflwydd rheisomaidd a ganfyddir ar amryw fathau o goetiroedd pridd calchog. Mae’n hoffi clytiau parhaol o olau yn y coed ar lethrau serth, caregog, ar hyd ymylon y goedwig, ar hyd ochrau llwybrau, neu mewn prysglwyni.

Bu trai pendant ar y planhigyn yn y 19g a’r 20g, yn enwedig cyn 1970. Er y byddai’r ffashiwn o gasglu tegeiriannau wedi achosi rhywfaint o golledion mae’n debyg mai darfod ar fathau arbennig o reoli coetiroedd a phlannu coed conifferaidd oedd y prif reswm, y ddau yn esgor ar awyrgylch llawer tywyllach.

Cofnodion hanesyddol
--------------------

"Tegeirian yr Allt Wen", Llanddeiniolen:
Yn 1821 argraffwyd llyfr yn dwyn yr enw *Tourist’s Guide through the County of Caernarvonshire* gan y Parch. Peter Bayley Williams, rheithor Llanrug ar y pryd. Cofrestrodd enwau amryw o flodau a dyfai yn y fro. Un o’r planhigion hyn oedd tegeirian prin iawn yn tyfu yng nghoed yr Allt Wen ar ochr Llanddeiniolen o Lyn Padarn sef *Cephalanthera longifolia* ac yn y Saesneg *long-leaved helleborine*.

Gweler hefyd
------------

* Caldrist y gors
* Caldrist young
* Y galdrist ruddgoch
* Y galdrist felynwerdd
* Y galdrist lydanddail
* Y galdrist finfain
* Y galdrist ruddlas
* Y galdrist wen
* Y galdrist goch
* Caldrist y Banadl
* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015
2. ↑  Joan Corominas (1980). *Breve Diccionario Etimológico de la Lengua Castellana*. Ed. Gredos. t. 328. ISBN 84-249-1332-9.
3. ↑  Pigion o‘r Papurau Bro ym Bwletin Llên Natur 53 , a godwyd o Les Larsen "Ar Lwybr Natur" (yn *Eco’r Wyddfa* 1982) a’i lun a dynnwyd ar y pryd.

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Y galdrist gulddail***
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Carlos Marqués-Marcet yw ***10.000 Km*** a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd gan Carlos Marqués-Marcet, Gabriel Hammond, Tono Folguera, Pau Brunet, David Martin-Porras, Sergi Moreno, Jana Diaz Juhl a Danielle Schleif yn Sbaen; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Emperor Motion Pictures, Gravitas Ventures, UA Cinemas, Broad Green Pictures, Cirko Film. Lleolwyd y stori yn Los Angeles a chafodd ei ffilmio yn Barcelona. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a Chatalaneg a hynny gan Carlos Marqués-Marcet. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Natalia Tena a David Verdaguer. Mae'r ffilm *10.000 Km* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o sgrin llydan (sef 1.85:1). 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Dagmar Weaver-Madsen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Carlos Marqués-Marcet sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlos Marqués-Marcet ar 1 Ionawr 1983 yn Barcelona. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Pompeu Fabra, Catalwnia.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 85% (Rotten Tomatoes)
* 7.3/10 (Rotten Tomatoes)

.

Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: European Film Award for European Discovery of the Year.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carlos Marqués-Marcet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 28 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 28 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 28 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 28 Mehefin 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. .
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 28 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 28 Mehefin 2016.
4. ↑  Sgript: *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 29 Ionawr 2020. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 29 Ionawr 2020.
5. 1 2  "Long Distance". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Cynllun Almaenig i oresgyn Gwlad yr Iâ yn ystod yr Ail Ryfel Byd oedd **Ymgyrch Ikarus** (***Unternehmen Ikarus*** neu ***Fall Ikarus*** yn Almaeneg). Ni wireddwyd y cynllun.

Meddiannwyd Gwlad yr Ia gan luoedd Prydeinig yn ystod Ymgyrch Fork ym 1940. Pwrpas y symudiad Prydeinig oedd atal goresgyniad yr Almaenwyr o'r ynys. Doedd yr ymosodiad Almaeneg ar yr ynys ddim yn dod achos o'r oedi Ymgyrch Sea Lion (*Unternehmen Seelöwe* yn Almaeneg), cynllun Almaeneg i ymosod ar yr Ynysoedd Prydain, ac, er bod goresgyniad o Wlad yr Iâ yn cael ei ystyried ei bod yn bosibl, nid oedd amddiffyniad ac ailgyflenwi.

Cynllun Almaenig
----------------

Efallai bod cynllun yr Almaen ar gyfer goresgyniad wedi cynnwys llongau teithwyr yr Almaen Europa a Bremen. Ystyriwyd bod y llongau hyn hefyd i'w defnyddio yn Ymgyrch Sea Lion, goresgyniad a gynlluniwyd gan lywodraeth yr Almaen.

*

Ffynonellau
-----------

1. ↑  Herz, Norman (2004). *Operation Alacrity : The Azores and the War in the Atlantic* (arg. 1. print.). Annapolis, Md.: Naval Institute Press. t. 27. ISBN 1591143640.
2. ↑  "Hverjar voru áætlanir Þjóðverja um að ráðast inn í Ísland í seinni heimsstyrjöldinni?". Cyrchwyd 2015-09-24.
3. ↑  "Hverjar voru áætlanir Þjóðverja um að ráðast inn í Ísland í seinni heimsstyrjöldinni?". Cyrchwyd 2015-09-24.
Stori ar gyfer plant a'r arddegau gan Roald Dahl ac a gyfieithwyd i'r Gymraeg gan Elin Meek yw ***Yr CMM***; y teitl gwreiddiol yw *The BFG*. Cyhoeddwyn y fersiwn wreiddiol, Saesneg yn 1982 a oedd yn estyniad o stori fer a sgwennod Dahl: *Danny Pencampwr y Byd* yn 1975. Cyflwynwyd y llyfr i ferch Dahl, Olivia, a fu farw o Subacute sclerosing panencephalitis yn 7 oed yn 1962. Erbyn 2009 roedd y llyfr wedi gwerthu 37 miliwn o gopiau yng ngwledydd Prydain yn unig.

Cwmni Rily o Gaerffili a gyhoeddodd y fersiwn Gymraeg a hynny yn 2012 ac eto yn 2016.

Disgrifiad byr
--------------

Addasiad Cymraeg o *The BFG*, stori gan awdur llyfrau plant yn sôn am ffrind gorau Sophie, sef y CMM, cawr mawr caredig sy'n defnyddio rhai geiriau hynod; i ddarllenwyr 8-11 oed. 72 llun du-a-gwyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Singh, Anita (7 Awst 2010) "Roald Dahl's secret notebook reveals heartbreak over daughter's death". *The Telegraph*. Retrieved 4 Ionawr 2011.
2. ↑  BBC. "Whizzpoppingly wonderful fun in Watford!". Cyrchwyd 24 Mehefin 2016.
3. ↑  Gwefan Gwales; adalwyd 16 Hydref 2013
Wyneb hen wraig o Gambia.
Un o'r wynebau enwocaf: wyneb y Mona Lisa gan da Vinci.
Blaen y pen yw **wyneb**, sy'n enw gwrywaidd, rhan o gorff anifail, sy'n cynnwys llawer o'r organau teimlo e.e. y llygad, y trwyn, croen a'r tafod. O ran person, yr wyneb yw'r rhan o'r corff sydd hawddaf i adnabod y person.

Delweddau
---------

Yn Gymraeg, mae rhan fflat llawer o wrthrychau'n cael eu galw'n wyneb: wyneb y dudalen, wyneb ffordd a sonir am "wyneb llyfr" neu arw gwrthrychau hefyd. Pan fo dau berson yn cyfarfod ei gilydd, dywedir eu bont wedi dod wyneb yn wyneb a'i gilydd. Yn y Saesneg, caiff ei ddefnyddio am ffrynt adeilad - yr ochr sy'n wynebu'r cyhoedd, fel arfer: y rhan a elwir yn "*facade*", ond yn Gymraeg mae'r gair "tu" neu "tal" yn cael ei ddefnyddio fel yn "tu blaen" neu "talcen". Dywedir hefyd fod person yn medru bod yn "wyneb galed", sy'n golygu ei fod yn ddigywilydd.

Pan nad oes darmac ar ffordd, dywedir ei fod yn "ddiwyneb".

### Rhannau'r wyneb

* Ael
* Amrant
* Boch
* Ceg
* Croen
* Dannedd
* Gwallt
* Gwefusau
* Llygad
* Talcen
* Trwyn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Face | Define Face at Dictionary.com. Dictionary.reference.com. Adalwyd ar 2011-04-29.
2. ↑  Anatomy of the Face and Head Underlying Facial Expression Archifwyd 2007-11-29 yn y Peiriant Wayback.. Face-and-emotion.com. Adalwyd 2011-04-29.
3. ↑  "Cyngor Sir Gwynedd; adalwyd 29/07/2012". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-08-31. Cyrchwyd 2012-07-30.

Chwiliwch am ***wyneb***  
yn Wiciadur.
Morglawdd ger Porthmadog, Gwynedd, yw'r **Cob**. Fe'i cynlluniwyd gan William Alexander Madocks. Pasiwyd deddf i adeiladu morglawdd ym 1807 a phrynodd Madocks Fferm Penrhyn Isaf i gael meini i'w adeiladu. Bwriad gwreiddiol Madocks oedd sychu ei dir ar Draeth Mawr, ond aeth gam ymlaen i osod ffordd i Borthdinllaen, gyda fferiau'n mynd o Borthdinllaen i'r Iwerddon.

Gweithiodd dros 400 o bobl, ac adeiladwyd gweithdai a llety i’r geithwyr yn Boston Lodge. Agorwyd y Cob ar 17 Medi 1811, a chynhaliwyd gwledd ac eisteddfod. Dinistriwyd rhan o’r morglawdd gan storm ar 14 Chwefror 1812; codwyd swm sylweddol gan bobl leol, ac fe'i hailagordwyd ym 1814.

Roedd tollborth ar y Cob o’r dechrau, tan 2003, pan prynodd Llywodraeth Cymru’r safle.

Newidiwyd cwrs Afon Glaslyn gan y Cob, a datblygodd harbwr Porthmadog i allforio cynnyrch y chwareli llechi ym Mlaenau Ffestiniog, a daeth y cynnyrch hwn ar draws y Cob ar Reilffordd Ffestiniog.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Casgliad y Werin Cymru
2. ↑  Gwefan BBC
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Renato Castellani yw ***Zazà*** a gyhoeddwyd yn 1944. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Zazà*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Dino De Laurentiis yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Lux Film. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alberto Moravia a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Rota. Dosbarthwyd y ffilm gan Lux Film.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Isa Miranda, Aldo Silvani, Ada Dondini, Antonio Centa, Dhia Cristiani, Gildo Bocci, Giuseppe Pierozzi, Maria Zanoli, Nico Pepe ac Agnese Dubbini. Mae'r ffilm *Zazà (ffilm o 1944)* yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1944. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Double Indemnity* ffilm noir ac addasiad o lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr ffilm Billy Wilder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Massimo Terzano oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Gisa Radicchi Levi sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Renato Castellani ar 4 Medi 1913 yn Finale Ligure a bu farw yn Rhufain ar 14 Tachwedd 1992. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 75 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Polytechnig Milan.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Renato Castellani nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.