Digrifwr ac actor Cymreig yw **Paul Whitehouse** (ganwyd 17 Mai 1958). Daeth yn adnabyddus am ei waith gyda Harry Enfield ac fel un o serennau sioe sgets y BBC, *The Fast Show*. Mewn arolwg barn yn 2005 i ganfod *Digrifwr y Digrifwr* (*The Comedian's Comedian*), daeth ar frig y 50 act a bleidleiswyd drostynt gan ddigrifwyr a phobl o fewn y diwyllant comedi.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Whitehouse yn Stanleytown, Cwm Rhondda, Morgannwg. Roedd ei dad Harry yn gweithio ar gyfer y Bwrdd Glo Cenedlaethol a'i fam Anita yn gantores gydag Opera Cenedlaethol Cymru. Symudodd y teulu i Essex, pan oedd yn bedwar mlwydd oed, ac arweiniodd hyn at ganfod ei ddoniau fel dynwaredwr:

> 
> *At school I didn’t say a word for the first four weeks – I called it my Silent Month. I think it was because everyone was speaking so differently from how it had been in Wales. Then, after four weeks, I came home one day and said, ‘Muumm, I wanna go to Sarfend!’ For her that was the end because I had lost my lovely Welsh lilt. So I became very conscious of speech and the effects it can have. But when I went back to Wales I would start talking all Welsh, ‘lyke that you see’ before going all Alf Garnett while coming back the other way.*
> 
> 
>

Gyrfa cynnar
------------

Mynychodd Whitehouse Brifysgol Dwyrain Anglia yn Norwich o Hydref 1977, lle cyfarfu Charlie Higson. Prin oedd yr amser a dreuliodd y ddau yn astudio, am eu bod mewn band pync-roc, *The Right Handed Lovers*. Gadawodd Whitehouse y brifysgol a bu'n byw â dropowts eraill mewn fflat cyngor yn Hackney, dwyrain Llundain, a chafodd waith achlysurol fel plastrwr. Ar ôl i Higson raddio ym 1980 symudodd Whitehouse i fyw ag ef, yn gweithio fel peintiwr a phapurwr gyda'r dydd ac yn perfformio yn y grŵp pync-ffync *The Higsons* liw nos.

Dechreuodd y ddau waith yn peintio a phapuro tŷ'r digrifwyr Stephen Fry a Hugh Laurie, ac ysbrydolwyd hwy i ddechrau ysgrifennu comedïau gan hyn. Symudon nhw i ystâd cyngor lle'r oedd Harry Enfield yn un o'u cymdogion, a phan gafodd Enfield slot at raglen Sianel 4, *Saturday Live*, estynnodd wahoddiad i'r pâr i ysgrifennu ar ei gyfer. Ymddangosodd Whitehouse ar y rhaglen fel "Lance", *sidekick* Enfield, ac fe greodd ddau o'r cymeriadau a chwaraewyd gan Enfield hefyd: "Stavros", perchennog siop cebabau o Roegwr oedd wedi ymgartrefu yn Llundain, a "Loadsamoney", yr ariangarwr o Essex ag ymgorfforodd ysbryd y 1980au dan Margaret Thatcher.

Dyma oedd trobwynt gyrfaoedd Whitehouse a Higson, a dechreuont ysgrifennu ar gyfer *Vic Reeves's Big Night Out* ac yn helaeth ar gyfer rhaglenni'r BBC, yn gyntaf *A Bit of Fry and Laurie* a *The Paul Merton Show*. Perfformiodd Whitehouse ar raglenni megis *Harry Enfield's Television Programme*, lle datblygodd amrywiol gymeriadau gan gynnwys "DJ Mike Smash" yn y sgetsys "Smashie and Nicey", lle chwaraewyd Nicey gan Harry Enfield.

Gyrfa Teledu
------------

### The Fast Show

Tra'n gwylio tâp rhagolwg o'r uchafbwyntiau o sioe Enfield, ysbrydolwyd Whitehouse a Higson i greu sioe gomedi cyflym, *The Fast Show.* Roedd cymeriadau Whitehouse yn cynnwys:

* Rowley Birkin QC
* The 13th Duke of Wymbourne
* Archie ("hardest game in the world")
* Chris Jackson
* Unlucky Alf
* Arthur Atkinson
* 'Brilliant'
* Ron Manager
* Ken, un o'r teilwyr yn y sgets "Suit You"
* Lindsey, one of the Offroaders
* Poutremos Poutra-Poutremos, angor safle deledu estron Chanel 9

Oherwydd yr holl gymeriadau eang mae Whitehouse yn chwarae, dywedodd Johnny Depp ei fod yn un o'r actorion gorau mae wedi ei weld. Mae Depp yn ffan of the *The Fast Show* ac yn gwneud ymddangosiad gwestai yn un o'r rhaglenni.

### Happiness

Yn 2001 a 2002 ysgrifennodd a pherfformiodd Whitehouse dwy gyfres o'r sioe ddrama BBC *Happiness*, lle bu'n chwarae rôl actor llais yn cael argyfwng canol oed.

### Help

Ysgrifennodd, ymddangosodd a chynhyrchodd Whitehouse drama ddigri *Help* yn 2005 ar gyfer y BBC ynghyd â Chris Langham. Roedd ganddo 25 rôl yn y ffilm, i gyd yn gleifion i seicotherapydd Langham (heblaw un sy'n seicotherapydd i'r seicotherapydd). Fel canlyniad o'u cydweithrediad, cymerodd Whitehouse y stand fel tyst ar 24 Gorffennaf 2007 ym mhrawf llys Langham, ynglŷn â'r cyhuddiad o fod n berched ar luniau anweddus o blant. Hnodd Langham ei fod wedi lawrlwytho'r deunydd fel ymchwil i gymeriad yn ail gyfres *Help*, ond nid oedd tystiolaeth Whitehouse yn cyd-dynnu gyda'r eglurhad hwn.

### Harry and Paul

Mae Whitehouse yn ymddangos mewn sioe sgets BBC *Harry and Paul* (adnabyddwyd yn gynt fel *Ruddy Hell! It's Harry and Paul*), yn serennu ynghyd â Harry Enfield.

### *Bellamy's People*

Gweithiodd Whitehouse gyda Higson unwaith eto ar brosiect teledu, *Bellamy’s Kingdom,* oedd yn spoof o sioeau teithio enwogion.

Radio
-----

Ymddangosodd a chynhyrchodd Whitehouse a Charlie Higson raglen ffonio-i-mewn spoof *Down the Line* ar BBC Radio 4. Darlledwyd y gyfres cyntaf rhwng Mai a Mehefin. Darlledwyd ai l gyfres 16 Ionawr – 20 Chwefror 2007, enillont wobr Sony Radio Academy Award am hyn. Darlledwyd trydedd cyfres ym mis Ionawr 2008.

Hysbysebu
---------

Yn haf 2007, ymddangosodd Whitehouse yn ymgyrch hysbysebu ASDA, yn dilyn Victoria Wood.

Ysbrydoliaeth
-------------

Prif ddylanwadau cynnar Whitehouse oedd sgetsys Peter Cook a Dudley Moore, a chriw y Monty Python. Roedd Tommy Cooper, Morecambe and Wise a sioe deledu *Dad's Army* yn gwneud iddo chwerthin. Dywedai mai Harry Enfield ac ymdriniaeth Reeves and Mortimer yw ei ddylanwadau cyfoes.

Ffilmograffi
------------

Mae Whitehouse wedi chwarae sawl rôl mewn ffilm:

* *Kevin and Perry Go Large* - 'Bouncer', gyda Harry Enfield
* *Harry Potter and the Prisoner of Azkaban* - 'Sir Cadogan'.
* *Finding Neverland* - 'Stage Manager' (gyda'i ffrind a'i edmygwr Johnny Depp; mae gan ei ferched, Molly a Sophie, rôl di-eiriau fel plant amddifad yn ogystal)
* *Corpse Bride* - 'William Van Dort' (gyda Johnny Depp unwaith eto)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Comic Paul tells of talent change Wales on Sunday - 28 October 2007
2. ↑  BBC - South East Wales Showbiz - Paul Whitehouse
3. 1 2 3  Bio:Paul Whitehouse BBC Comedy
4. 1 2 3  On the move: Paul Whitehouse and Charlie Higson The Times - 2 December 2007
5. ↑  BBC NEWS | England | Kent | Co-star 'did not know about porn'
6. ↑  BBC - Comedy - Harry and Paul - Homepage
7. ↑   Ciar Byrne (2007-10-01). Paul Whitehouse and Charlie Higson: Making (radio) waves. The Independent.
8. ↑  Paul Whitehouse and Charlie Higson: Making (radio) waves Archifwyd 2007-12-24 yn y Peiriant Wayback. The Independent - 1 October 2007
9. ↑  BBC Forum: Comedian Paul Whitehouse quizzed BBC Forum

Dolenni Allanol
---------------

* BBC - South East Wales - Hall of Fame - Paul Whitehouse
* BBC Comedy Guide Archifwyd 2007-06-25 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 36410292
* LCCN: nb98049685
* ISNI: 0000 0001 1441 8588
* NKC: pna2005274592

 |