Aderyn a rhywogaeth o adar yw'r **Grenadwr bochgoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: grenadwyr bochgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Uraeginthus bengalus***; yr enw Saesneg arno yw *Red-cheeked cordon-bleu*. Mae'n perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: *Estrildidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Aderyn bach o Urdd y passerinau yn y teulu *Estrildidae* yw'r grenadwr bochgoch. Mae hon yn aderyn bridio preswyl mewn rhanbarthau sychach o drofannau Affrica Is-Sahara. Amcangyfrifir fod ganddo amrediad global o 7,700,000 km 2.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *U. bengalus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Ymddygiad
---------

Fe'i gwelir yn aml mewn cynefinoedd sych agored glaswelltir a safana yn ogystal ag o amgylch trigfannau dynol.

### Bwydo

Grawnysydd yw'r grenadwr bochgoch, sy'n bwydo'n bennaf ar laswellt had, ond hefyd ar miled a hadau bach eraill. Gwyddys hefyd ei fod yn bwydo'n achlysurol ar cŵyr gwenyn. Bydd grawnysyddion mwy, fel y wida llostfain yn erlid grenadwyr o'u ffynonellau bwyd, gan gyfyngu ar gyfleoedd bwydo'r adar llai ac effeithio ar eu llwyddiant chwilota.

### Bridio

Mae'r nyth yn strwythur cromennog o laswellt mawr gyda mynedfa ochr mewn coeden, llwyn neu wellt lle mae 4–5  wy yn cael eu dodwy.

Cynefin ac amrediad
-------------------

Mae'r grenadwr bochgoch yn gyffredin ar draws llawer o ganolbarth a dwyrain Affrica. Mae ei amrediad yn ymestyn o Orllewin Affrica, gwledydd Senegal, Gambia a de-orllewin Mauritania, dwyrain trwy ddeheuol Mali, de Niger, deheuol Chad a de Swdan i Ethiopia a gogledd-orllewin a de-orllewin Somalia, ac yna i'r de i dde Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, dwyreiniol Angola, gogleddol a gorllewin Sambia, deheuol Tansanïa a gogledd Mosambic. Fe'i cyflwynwyd hefyd i Hawaii a Oahu. Fe'i darganfuwyd un tro (yn 1924) ar Penrhyn Ferde ac fe'i cofnodwyd yn ardal Maadi yng ngogledd Yr Aifft yn ystod canol y 1960au; mae'n bosibl bod yr adar olaf yn adar cawell a ddihangwyd, gan na fu unrhyw gofnodion ers hynny. Tynnwyd llun ohono yn Ardal Los Angeles (5/19/20) hefyd.

Mae i'w ganfod ym mhob cynefin ac eithrio tu mewn i goedwig,

Teulu
-----

Mae'r grenadwr bochgoch yn perthyn i deulu'r Cwyrbigau (Lladin: *Estrildidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Arianbig Affrica | Euodice cantans |  |
|
| Cwyrbig Ffiji | Erythrura pealii |  |
|
| Cwyrbig Papwa | Erythrura papuana |  |
|
| Cwyrbig bambŵ | Erythrura hyperythra |  |
|
| Cwyrbig clustgoch | Erythrura coloria |  |
|
| Cwyrbig llostfain | Erythrura prasina |  |
|
| Cwyrbig pengoch | Erythrura cyaneovirens |  |
|
| Cwyrbig pigbinc | Erythrura kleinschmidti |  |
|
| Cwyrbig trilliw | Erythrura tricolor |  |
|
| Cwyrbig wyneblas | Erythrura trichroa |  |
|
| Cwyrbig wynebwyrdd | Erythrura viridifacies |  |
|
| Grenadwr glas | Uraeginthus angolensis |  |
|
| Grenadwr penlas | Uraeginthus cyanocephalus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑  Clement, Harris & Davies, t. 362.
4. ↑  Horne, Jennifer F. M.; Short, Lester L.. v102n02/p0339-p0341.pdf "Bwyta cwyr gan Bylbiau Cyffredin Affricanaidd". *Bwletin Wilson* (2): 339–341.  v102n02/p0339-p0341.pdf.[*dolen marw*]
5. ↑  Nodyn:Dyfynnu dyddlyfr
6. ↑   (1990) *{{{teitl}}}*. Hafan Newydd, CT: Gwasg Prifysgol Yale. ISBN 978-0-300-04969-5
7. ↑  Cramp, gol. (1994). *Llawlyfr Adar Ewrop, y Dwyrain Canol a Gogledd Affrica, cyfrol VIII: Crows to Finches*. ISBN 978-0-19-854679-5. Unknown parameter `|golygydd-first=` ignored (help); Unknown parameter `|lleoliad=` ignored (help); Unknown parameter `|cyhoeddwr=` ignored (help); Unknown parameter `|tudalen=` ignored (help)
8. ↑   ar uchderau sy'n amrywio o lefel y môr i 2,430 m (7,970 ft)
9. ↑    (2009) *{{{teitl}}}*. Llundain, DU: Christopher Helm. ISBN 978-1-4081- 0979-3

 *Safonwyd yr enw* **Grenadwr bochgoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*