recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Jean-Gabriel Albicocco yw ***Le Rat D'amérique*** a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Paragwâi. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Jean-Gabriel Albicocco a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Georges Garvarentz. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan 20th Century Fox.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Charles Aznavour, Marie Laforêt a Franco Fabrizi. Mae'r ffilm *Le Rat D'amérique* yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *From Russia with Love* sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Jean-Gabriel Albicocco oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jean-Gabriel Albicocco ar 15 Chwefror 1936 yn Cannes a bu farw yn Rio de Janeiro ar 21 Mawrth 1988.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jean-Gabriel Albicocco nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 22 Mehefin 2016.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **lleian**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **lleianod**; yr enw Saesneg yn Lloegr yw *Nun* (*Exposed Bird-dropping Moth* yn Unol Daleithiau America), a'r enw gwyddonol yw *Acontia aprica*. Mae i'w ganfod yng Ngpgledd America,: o Ontario a Quebec hyd at gorllewin Arisona, gogledd Kansas ac Iowa. Canfyddwyd un enghraifft ohono yn Lloegr yn 1780.

Ei hoff dirwedd ydy caeau agored a gerddi. 15–29 mm ydy lled yr adain, a chanfyddir yr oedolyn ar ei adain rhwng Mawrh a Medi, yn ddibynol ar ei leoliad.

Mae'r siani flewog yn hoff o fwyta Alcea rosea.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r lleian yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  Gwefan Hants Moths; adalwyd 27 Medi 2012
Mae **Telor y Coed** (***Phylloscopus sibilatrix***) yn aelod o deulu teloriaid y dail, Phylloscopidae, ac yn aderyn cyffredin trwy ogledd a chanolbarth Ewrop ac mewn rhan o orllewin Asia.

Ceir Telor y Coed mewn coedwigoedd o wahanol fathau, lle mae'r goedwig yn weddol agored ond gydag ychydig o dyfiant is ar gyfer nythu. Mae'n aderyn mudol ac yn treulio'r gaeaf yn Affrica. Adeiledir y nyth yn agos i'r llawr mewn llwyni. Pryfed yw ei brif fwyd.

Mae yn aderyn ychydig yn fwy nag amrwyw o'r aelodau cyffredin eraill o'r genws *Phylloscopus*, megis y Siff Saff (*P. collybita*), rhwng 11 a 12.5 cm o hyd. Gellir ei adnabod trwy ei fod yn fwy gwyn ar y bol ac yn fwy melyn ar y fron, gyda llinell felen uwchben y llygad.

Yn aml y dull hawsaf o'i adnabod yw'r gân. Mae dwy fath o gân, syn aml i'w clywed gyda'i gilydd. Mae un yn swn fel chwibanu, "piiiiw, piiiiw, piiiiw" a'r llall yn gyfres o nodau sy'n disgyn.

Yn yr haf mae Telor y Coed yn aderyn pur gyffredin yng Nghymru, lle mae'n un o adar nodweddiadol y coedwigoedd derw ar y llethrau gyda'r Tingoch a'r Gwybedog Brith.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lleian bigfelen** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lleianod pigfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Monasa flavirostris***; yr enw Saesneg arno yw *Yellow-billed nunbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. flavirostris*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r lleian bigfelen yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lleian bigfelen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Telor yr Helyg** (***Phylloscopus trochilus***) yn aelod o deulu teloriaid y dail, Phylloscopidae, ac yn aderyn cyffredin trwy ogledd a chanolbarth Ewrop ac Asia.

Mae'n treulio'r gaeaf yn Affrica i'r de o anialwch y Sahara ac mae'n un o'r adar mudol cyntaf i ddechwelyd yn y gwanwyn, ond fel rheol wythnos neu ddwy yn nwyrach na pherthynas agos iddo, sef y Siff-saff.

Adeiledir y nyth mewn coedydd agored gyda thyfiant is ar gyfer nythu ynddo neu dyfiant isel gyda choed yma ac acw. Fel rheol mae'n nythu mewn llwyn. Pryfed yw ei brif fwyd, ac mae'n eu dal ym mrigau'r coed.

Gall fod yn anodd gwahaniaethu rhwng Telor yr Helyg a rhai aelodau eraill o'r genws *Phylloscopus*, er enghraifft y Siff-saff. Mae rhwng 11–12 cm o hyd, yn wyrdd-frown ar y cefn a bron yn wyn oddi tano. Mae'r coesau yn olau, lliw pinc fel rheol, yn wahanol i'r Siff-saff sydd a choesau tywyll. Mae adenydd y Siff-saff yn fyrrach na rhai Telor yr Helyg hefyd. Y gân yw'r ffordd hawddaf i'w gwahaniaethu; mae cân Telor yr Helyg yn fath o chwiban sy'n gostwng tua'r diwedd, tra mae cân y Siff-saff fel ei enw - "siff-saff" yn cael ei ail-adrodd dro ar ôl tro.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lleian dalcenwen** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lleianod talcenwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Monasa morphoeus***; yr enw Saesneg arno yw *White-fronted nunbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. morphoeus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.

Teulu
-----

Mae'r lleian dalcenwen yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lleian dalcenwen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Darlithydd ac awdur yw **Lisa Sheppard**.

Ymunodd â Phrifysgol Caerdydd yn 2007 er mwyn astudio BA yn y Gymraeg a Llenyddiaeth Saesneg. Ar ôl derbyn gradd anrhydedd dosbarth cyntaf yn 2010, arhosodd yng Nghaerdydd i gwblhau ymchwil MPhil a oedd yn archwilio’r posibilrwydd o ddefnyddio drama lwyfan fel cyfrwng celfyddydol dwyieithog yn y Gymru gyfoes.

Erbyn hyn mae Lisa yn Ddarlithydd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd. Mae ei gwaith yn canolbwyntio ar ymdriniaeth llenyddiaeth gyfoes â phynciau megis amlddiwylliannedd, cenedligrwydd a rhywedd.

Yn 2017 enillodd Lisa y Gwobr Gwerddon am yr erthygl orau a gyhoeddwyd yn cylchgrawn Gwerddon.

Yn 2018 cyhoeddwyd y gyfrol *Y Meddwl a'r Dychymyg Cymreig: Gymru 'Ddu' a'r Ddalen 'Wen'*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Cymraeg". *www.colegcymraeg.ac.uk*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-11-08. Cyrchwyd 2019-11-08.
2. ↑  "www.gwales.com - 9781786831972, Y Meddwl a'r Dychymyg Cymreig: Gymru 'Ddu' a'r Ddalen 'Wen', Y - Aralledd ac Amlddiwylliannedd Mewn Ffuglen Gymreig, Er 1900". *www.gwales.com*. Cyrchwyd 2019-11-08.
3. ↑  Ysgol, Dr Dylan Foster Evans Pennaeth yr. "Lisa Sheppard yn ennill Gwobr Gwerddon". *Prifysgol Caerdydd*. Cyrchwyd 2019-11-08.
Tegeirian yw **Tegeirian coch y gwanwyn** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Orchidaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Orchis mascula* a'r enw Saesneg yw *Early-purple orchid*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Tegeirian Coch, Caill y Ci, Hosanau'r Gog, Tegeirian Coch y Gwanwyn, Tegeirian Glasgoch y Gwanwyn, Tegeirian Borffor, Tegeirian y Gwanwyn.

Mae'n blanhigyn blodeuol nodedig ac fel eraill o deulu'r Orchidaceae, mae'r blodau'n hynod liwgar mae'n cynhyrchu arogl da. Enw'r genws yw *Orchis*, sy'n tarddu o Hen Roeg ὄρχις (órkhis), sy'n golygu caill; mae hyn yn cyfeirio at gloron deuol rhai tegeirianau.

Gweler hefyd
------------

* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015
2. ↑  Joan Corominas (1980). *Breve Diccionario Etimológico de la Lengua Castellana*. Ed. Gredos. t. 328. ISBN 84-249-1332-9.

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Tegeirian coch y gwanwyn***
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lleian dalcenddu** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lleianod talcenddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Monasa nigrifrons***; yr enw Saesneg arno yw *Black-fronted nunbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. nigrifrons*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r lleian dalcenddu yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lleian dalcenddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lleian fach frongoch** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lleianod bach brongoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nonnula rubecula***; yr enw Saesneg arno yw *Rusty-breasted nunlet*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. rubecula*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r lleian fach frongoch yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lleian fach frongoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Llenyddiaeth ar draws Ffiniau** (*Literature Across Frontiers*) yn llwyfan Ewropeaidd ar gyfer cyfnewid llenyddol, cyfieithu a dadl polisi. Mae'n sefyliad Ewropeaidd ond a weinyddir yng Nghymru o dan adain Sefydliad Mercator.

Hanes
-----

Sefydlwyd Llenyddiaeth ar Draws Ffiniau (LAF), fel y llwyfan Ewropeaidd ar gyfer cyfnewid llenyddol, cyfieithu a thrafod polisi, yn 2001 gyda chefnogaeth Rhaglen Ddiwylliant yr Undeb Ewropeaidd ar y pryd. Ein nod yw datblygu deialog rhyngddiwylliannol trwy lenyddiaeth a chyfieithu, ac amlygu llai o lenyddiaeth wedi'i chyfieithu. Rydym wedi ein lleoli yng Nghymru, y Deyrnas Unedig, ac yn gweithio mewn partneriaeth ag ystod o sefydliadau ac unigolion ar draws Ewrop a thu hwnt, i feithrin amrywiaeth lenyddol a chreu cyfleoedd ar gyfer cysylltiadau a chydweithrediadau newydd. Rydym yn trefnu prosiectau, digwyddiadau, cynadleddau, seminarau a gweithdai, yn cynnal ymchwil, yn cyfrannu at ddadleuon polisi strategol ac yn darparu adnoddau a gwybodaeth ar-lein am y sector llenyddol rhyngwladol.

Mae LlDFf (LAF) yn cydweithio â phartneriaid yn Ewrop a rhanbarthau byd-eang eraill, sefydliadau sy’n ymwneud â hyrwyddo llenyddiaeth, llyfrau a chyfieithu yn rhyngwladol, gwyliau llenyddol, ffeiriau llyfrau, lleoliadau llenyddol, cylchgronau, cyhoeddwyr, yn ogystal â grwpiau o awduron a chyfieithwyr sy’n ymroddedig i’r datblygiad. cyfnewid llenyddol rhyngwladol a hyrwyddo llenyddiaeth mewn cyfieithu.

Cydweithio
----------

Mae **Llenyddiaeth ar draws Ffiniau** yn gweithio'n agos gyda Cyfnewidfa Lên Cymru sy'n cysylltu awduron, cyfieithwyr a chyhoeddwyr yng Nghymru a thramor" yn ôl ei gwefan.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "About". Literature Across Frontiers. Cyrchwyd 2022-07-05.
2. ↑  "Gwefan Mercator". Mercator. Cyrchwyd 2022-07-05.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Llenyddiaeth ar draws Ffiniau
* Gwefan Llenyddiaeth ar draws Ffiniau ar wefan Mercator
* Twitter @MakingLitTravel
Llenyddiaeth a ysgrifennir yn iaith frodorol y Ffrisiaid yw **llenyddiaeth Ffriseg**, yn bennaf Ffriseg y Gorllewin.

Dechreuwyd y traddodiad llenyddol Ffriseg gan Gysbert Japicx (1603–66) a ysgrifennodd gasgliad o gerddi *Friesche Rymlerye* (1668) i gadw'r iaith safonol yn fyw. Er gwaethaf ei ymdrechion, anaml y defnyddid y Ffriseg yn iaith ysgrifenedig hyd yr 19g. Adfywiodd y llên genedlaethol yn yr oes Ramantaidd. Sefydlodd y brodyr Halbertsma (Eeltsje, Joast, a Tsjalling) fudiad Llenyddiaeth Ffriseg Newydd ac ysgrifenasant gasgliad o ryddiaith a barddoniaeth o'r enw *Rimen en Teltsjes* (1871). Dylanwadau'r cyfnod oedd llên gwerin a hen farddoniaeth Ellmynaidd. Lansiodd Douwe Kalma y Mudiad Ffrisiaidd Ifanc ym 1915, gan herio llenorion ifanc i roi'r gorau i daleithioldeb a didactigiaeth y gorffennol. Ffynodd y ddrama, cyfieithiadau, a beirniadaeth lenyddol ddechrau'r 20g. Wedi'r Ail Ryfel Byd, chwalwyd traddodiadau ymhellach yn enwedig drwy waith Anne Wadman fel beirniad, ysgrifwr a nofelydd. Mae'r mwyafrif o farddoniaeth a ffuglen Ffriseg fodern yn adlewyrchu themâu a thechnegau llenyddiaeth yn Ewrop gyfan.[1]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Frisian literature. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 29 Mai 2016.
Mae **Lanvaeleg** (Ffrangeg: *Lanvellec*) yn gymuned (Llydaweg: *kumunioù*; Ffrangeg: *communes*) yn Departamant Aodoù-an-Arvor (Ffrangeg: *Département Côtes-d'Armor*), Llydaw. Mae'n ffinio gyda Plouared, Plounerin, Plounevez-Moedeg, Plouzelambr, Plufur, Treduder ac mae ganddi boblogaeth o tua 595 (1 Ionawr 2020).

Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol *kumunioù* (Llydaweg) a *communes* (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Poblogaeth
----------

Population - Municipality code22119

Adeiladau a mannau cyhoeddus nodedig
------------------------------------

* Canolfan Diwylliannol Steredenn, LanvaelegCanolfan Diwylliannol Steredenn, Lanvaeleg
* Chapelle Notre-Dame de Pitié de LanvellecChapelle Notre-Dame de Pitié de Lanvellec
* Chapelle Saint-Maudez de LanvellecChapelle Saint-Maudez de Lanvellec
* Castell RosanboCastell Rosanbo
* Esgyrndy LanvaelegEsgyrndy Lanvaeleg

Gweler hefyd
------------

* Cymunedau Aodoù-an-Arvor

Cyfeiriadau
-----------

* INSEE

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Lanvellec***
**Llefarydd Tŷ'r Cyffredin** yw swyddog llywyddu Tŷ'r Cyffredin, siambr isaf Senedd y Deyrnas Unedig. Etholir y Llefarydd gan Aelodau Seneddol, o blith ei gilydd.

Y Llefarydd sy'n cadeirio dadleuon y Tŷ, gan benderfynu pa aelod sy'n cael siarad. Ef hefyd sy'n gyfrifol am gadw trefn yn ystod y ddadl, gan gosbi unrhyw aelod sy'n torri rheolau'r Tŷ. Yn wahanol i Lefarwyr y rhan fwyaf o wledydd mae niwtraliaeth yn hanfodol yn y swydd, a disgwylir iddo ef neu hi fod yn ddiduedd ym mhob achos. Pan gymer y swydd mae'r Llefarydd yn torri pob cysylltiad â'i blaid ac nid yw'n cymryd rhan yn y ddadl, ar wahân i gadw trefn a dewis y siaradwr nesaf. Pan geir pleidlais gyfartal, gall fwrw pleidlais er mwyn i'r naill ochr neu'r llall ennill y ddadl. Ond ceir rheol am hyn (Rheol y Llefarydd Denison) a disgwylir iddo ef neu hi gadw at y traddodiad hwn. Er enghraifft, mae'n rhaid iddo bleidleisio i symud deddfau drwy'r Tŷ mor gyflym ac sy'n bosibl, a phan geir pleidlais o ddiffyg hyder, mae'n rhaid i'r Llefarydd bleidleisio o blaid y person.

Mae'r Llefarydd hefyd yn parhau'n Aelod Seneddol yn ystod y cyfnod hwn; mae hefyd yn derbyn llety o fewn Tŷ'r Cyffredin. Disgwylir i'r deiliad hefyd wneud rhai swyddi gweinyddol a seremonïol.[1]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "What does the Speaker actually do?". BBC News. 22 Mehefin 2009. Cyrchwyd 23 Mehefin 2009.
Clawr y llyfr manga
Anime erotig a manga ydy'r gyfres ***La Blue Girl*** (淫獣学園 La☆Blue Girl, *Injū Gakuen La Blue Girl*, cyfieithiad: "Lewd Beast Academy: La Blue Girl").

Mae wedi cael ei sefydlu ar manga gan Toshio Maeda o'r un enw: *La Blue Girl*. Fel llawer o waith hentai yr awdur / arlunydd yma, mae'n llawn o treisio gan *tentacles* anghenfil. Yn wahanol i waith cynt, fodd bynnag, mae yma lawer o hiwmor.

Bu'r gyfres yn andros o lwyddiannus ac wedi ysbrydoli anime a ffilmiau eraill; roedd y gfres yn cynnwys 14 rhifyn a 3 ffilm, gemau cyfrifiadur a sawl llyfr.

Enw'r arwres ydy **Miko Mido** (美童巫女) ac mae hi'n dal; hi ydy'r olaf o disgynyddion y fenyw Miroku - teulu o ninja. Mae ei theulu'n cystadlu ers canrifoedd gyda theulu Suzuka. Ninja rhyw ydy hi ac mae'n medru morffio ei chorff fel arf i ymladd e.e. mae hi'n gallu saethu blew ei chedor at ei gelynion, fel saethau.

Gweler hefyd
------------

* Hentai: anime caled
* Manga: comics o Japan
* Immoral Sisters: ffilm hentai
* Ecchi: ffantasi erotig neu fudur
* Futanari: person deuryw neu hermaffrodeit
* Shunga: darluniau erotic

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Critical Mass Video Announces November 24 Release of Anime 18's La Blue Girl: Initiation DVD". Anime News Network. 13 Awst 2009. Cyrchwyd 5 June 2011.
Ynys Roeg yn y Môr Aegeaidd yw **Lesbos** (Groeg ddiweddar: *Lésvos*). Un o'r Ynysoedd Gogledd Aegeaidd, mae'n gorwedd yn agos iawn i dir mawr Twrci. Ei chanolfan yw dinas Mitilene (weithiau gelwir yr ynys ei hun 'Mitilini' nei 'Mitilene', ar ôl ei brif ddinas). Tyfir yr olewydden a chnydau grawn yno. Mae pysgota sardîns yn bwysig hefyd ond y prif ddiwydiant heddiw yw twristiaeth. Ar ôl Crete ac Euboea Lesbos yw'r fwyaf o'r ynysoedd Aegaeaidd.

Ceir olion presenoldeb pobl o'r oes Neolithig ar Lesbos. Ymsefydlodd y Groegiaid ar yr ynys tua 1000 CC. Blodeuodd diwylliant Groeg yno ac fe'i cysylltir yn arbennig â barddoniaeth Roeg delynegol a gwaith Sappho ac Alcaeus. Roedd yr ynys yn rhan o Aeolis ac yn aelod o Gynhgrair Delos yng Ngroeg yr Henfyd. Yn ddiweddarach daeth i feddiant y Rhufeiniaid a gwnaethpwyd Mitilene yn borthladd rhydd ganddynt.

Codwyd nifer o eglwysi hardd yno ar ddechrau'r cyfnod Bysantaidd. Roedd yn arfer alltudio pobl i Lesbos, e.e. yr ymerodres Irene yn 809. Yn ystod y canrifoedd nesaf newidiai ddwylo yn aml rhwng y Bysantiaid, y Croesgadwyr, y Saraseniaid a'r Tyrciaid. Syrthiodd i'r Otomaniaid yn 1462. Brodor o'r ynys oedd y môr leidr Khair-ed-din Barbarossa. Daeth yn rhan o Wlad Groeg yn 1912.
**Tethys** yw'r nawfed o loerennau a wyddys:

* Cylchdro: 294,660 km oddi wrth Sadwrn
* Tryfesur: 1060 km
* Cynhwysedd: 6.22e20 kg

Ym mytholeg Roeg roedd Tethys yn ditanes, yn dduwies y môr ac yn chwaer a gwraig i Oceanos.

Cafodd y lloeren ei darganfod gan Cassini ym 1684.

Mae dwysedd isel Tethys yn dangos ei bod wedi ei chyfansoddi bron yn gyfan gwbl gan iâ dŵr, yn debyg i Ddione a Rhea.

Mae hemisffer y gorllewin yn cael ei oruchafu gan grater enfawr o'r enw Odysews gyda thryfesur o 400 km, sydd bron yn 2/5 o dryfesur Tethys ei hun. Mae'r ffaith na wnaeth y trawiad a achosodd y crater ddinistrio Tethys yn llwyr yn awgrymu iddi fod yn hylifol ar y pryd neu o leiaf nid yn solet iawn. Mae'r crater bellach yn fflat (neu, mewn geiriau eraill, mae'n cydffurfio i siap sfferigol Tethys), heb mynyddoedd uchel yn ei gylchio na fannau canolog fel ar y Lleuad ac ar Fercher.

Yr ail nodwedd a welir ar Dethys ydy'r Ithaca Chasma, dyffryn a chandddo ddyfnder o 3–5 km, lled o 100 km, a hyd o 2000 km (neu 3/4 o gylchyn y lloeren).

Mae'n amlwg felly nad oedd Tethys yn solet yn y gorffennol. Mae'r craterau wedi cael eu llyfnu wrth i Dethys rewi ac ehangu ac mae'r arwyneb wedi cracio i ffurfio'r Ithaca Chasma.
Trên yn cyrraedd Wrecsam (Cyffredinol)
Borderlands line
Gorsaf reilffordd Pen-y-ffordd 
Mae **Llinell y Gororau** yn wasanaeth reilffordd rhwng Gorsaf reilffordd Wrecsam Canolog a Bidston, o dan reolaeth Trafnidiaeth Cymru. Mae cysylltiad yn Bidston gyda’r Llinell Cilgwri, sy’n arwain at Lerpwl, Penbedw a West Kirby. Mae cysylltiad hefyd yn Shotton gyda threnau i Gaer a Chaergybi, a chysylltiad hefyd yng Ngorsaf reilffordd Wrecsam Cyffredinol gyda Chaer ac Amwythig.

Bwriedir cyflwyno trenau batri trydanol a diesel yn ystod 2020. Mae rheilffyrdd eraill Cilgwri yn defnyddio trenau trydanol. Bydd y trenau newydd yn dod o Rheilffordd Danddaearol Llundain, ailenwir Dosbarth 230 Rheilffordd Brydeinig. Mae Trafnidiaeth Cymru yn bwriadu gwella eu 13 o orsafoedd ar y llinell.

Hanes
-----

Adeiladwyd rhan deheuol y rheilffordd gan Reilffordd Wrecsam, yr Wyddgrug a Chei Connah a’r rhan gogleddol gan Reilffordd Gogledd Cymru a Lerpwl. Daeth y cwbl yn rhan o Reilffordd y Great Central ym 1905.

Caewyd 2 orsaf yn y 50au; Gorsaf reilffordd Storeton ym 1951 a Gorsaf reilffordd Burton Point ym 1955.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan railtech.com
2. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-06-07. Cyrchwyd 2020-09-07.
3. ↑
4. ↑  Gwefan railway-news.com
5. 1 2  Gwefan uktransport.fandom.com

Dolen allanol
-------------

* Gwefan y lein Archifwyd 2020-09-29 yn y Peiriant Wayback.
Llenyddiaeth a ysgrifennid yn Eingl-Normaneg, tafodiaith Seisnig yr iaith Normaneg, o'r 11g i'r 15g yw **llenyddiaeth Normaneg Lloegr** neu **lenyddiaeth Eingl-Normaneg**. Daeth yr iaith i Loegr yn sgil goresgyniad y Normaniaid yn 1066. Normaneg oedd iaith swyddogol y llys brenhinol o deyrnasiad Harri I hyd at farwolaeth Harri IV yn 1413, ac felly'n iaith y gyfraith a dogfennau swyddogol. Fel mamiaith y frenhiniaeth, enillodd statws mawreddog ymhlith yr uchelwyr. Er hynny, parhaodd Saesneg Canol yn iaith y werin a'r bonedd, a Ffrangeg a Lladin yn ieithoedd y prifysgolion hyd at ganol y 14g.

Ar wahân i ddeddfau a dogfennau'r llywodraeth, hanes a llên grefyddol oedd y rhan fwyaf o'r hyn a ysgrifennid yn Eingl-Normaneg. Y prif weithiau hanesyddol a bywgraffyddol yw croniclau mydryddol Geffrei Gaimar, *Histoire des Bretons* ac *Estorie des Engles*, ac amryw fucheddau'r saint. Cyfieithwyd rhai ohonynt o Ladin, er enghraifft bucheddau Edward Gyffeswr a Thomas Becket. Ysgrifennwyd hefyd nifer o homilïau, ac ambell ramant, cerdd alegorïaidd (er enghraifft *Bestiaire* gan Philip de Thaun), a *fabliau*. O ran gweithiau anghrefyddol, nodir y bardd Thomas d'Angleterre am ei fersiwn o chwedl Trystan ac Esyllt yn y 12g.

Wedi Pedwerydd Cyngor y Lateran yn 1215 a Chyngor Rhydychen yn 1222, cynhyrchwyd llawer o weithiau defosiynol, moesol, a didactig i addysgu Cristnogion drwy gyfrwng yr Eingl-Normaneg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Edward D. English, *Encyclopedia of the Medieval World* (Efrog Newydd: Facts On File, 2005), t. 42.
2. ↑  (Saesneg) Anglo-Norman literature. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 1 Mawrth 2019.

Darllen pellach
---------------

* Jean Blacker, *The Faces of Time: Portrayal of the Past in Old French and Latin Historical Narrative of the Anglo-Norman Regnum* (Austin: University of Texas Press, 1994).
* M. Dominica Legge, *Anglo-Norman Literature and Its Background* (Rhydychen: Clarendon Press, 1963).

| * v
* t
* e
Llên Lloegr |
| --- |
| Yn ôl cyfnod | 
* Yr Oesoedd Canol
* 16eg ganrif
* 17eg ganrif (Yr Adferiad)
* 18fed ganrif
* 19eg ganrif
* 20fed ganrif

 |
| Yn ôl iaith | 
* Lladin
* Normaneg
* Saesneg (Hen Saesneg
* Saesneg Canol)

 |
| Barddoniaeth | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yn ôl iaith | 
* Normaneg
* Lladin
* Saesneg

 |
| Yn ôl cyfnod | 
* Hen Saesneg
* Saesneg Canol
* Metaffisegwyr
* Cafaliriaid
* Y cyfnod Awgwstaidd
* Beirdd y Llynnoedd
* Rhamantiaeth
* Oes Fictoria
* Y Rhyfel Byd Cyntaf
* Moderniaeth
* Grŵp Auden
* Beirdd Lerpwl
* Barddoniaeth gyfoes

 |

 |
| Y nofel | 
* Nofel Ramantaidd
* Nofel ddychanol
* Nofel Gothig

 |
| Y ddrama | 
* Drama firagl
* Drama ddirgel
* Theatr Oes Elisabeth
* Theatr Oes Iago
* Theatr yr Adferiad
* Y ddrama Awgwstaidd
* Theatr Oes Fictoria
* Dynion ifanc dig
* Theatr gyfoes

 |
| Beirniadaeth | 
* Celf
* Ffilm
* Llenyddiaeth
* Theatr

 |
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Taphrinaceae* yw'r **Tafod aethnen** (Lladin: ***Taphrina johansonii***; Saesneg: *Aspen Tongue*). Chwyddau Taffrina yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Mae'r 'chwydd' yma'n cyfeirio at rannau o goed ee cynffonau wyn bach neu euron, sy'n chwyddo pan mae'r ffwng yma'n ymosod arnyn nhw. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef **Chwydd tafod aethnen**. Mae'r teulu *Taphrinaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Taphrinales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Taphrinaceae
-------------------------------------

Mae gan **Tafod aethnen** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Ascomyces alni* | Ascomyces alni |  |
|
| *Ascomyces alutaceus* | Ascomyces alutaceus |  |
|
| *Ascomyces anomalus* | Ascomyces anomalus |  |
|
| *Ascomyces aureus* | Ascomyces aureus |  |
|
| *Ascomyces betulae* | Ascomyces betulae |  |
|
| *Ascomyces bullatus* | Ascomyces bullatus |  |
|
| *Ascomyces caerulescens* | Ascomyces caerulescens |  |
|
| *Ascomyces candicans* | Ascomyces candicans |  |
|
| *Ascomyces deformans* | Ascomyces deformans |  |
|
| *Ascomyces trochocarpae* | Ascomyces trochocarpae |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Tafod aethnen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Llwgrwobrwyaeth
Confensiwn y Cenhedloedd Unedig yn erbyn Llygredd
Y weithred o roi arian neu rodd er mwyn newid ymddygiad y derbynnydd ydy **llwgrwobrwyaeth**. Mae'n drosedd a ddiffinir gan *Black's Law Dictionary* fel cynnig, rhoi, derbyn, neu ddeisyfu unrhyw eitem o werth er mwyn dylanwadu ar weithredoedd person swyddogol neu berson sy'n gyfrifol am ddyletswydd gyhoeddus neu gyfreithiol.

Y llwgrwobr yw'r rhodd a roddir er mwyn dylanwadu ar ymddygiad y derbynnydd. Gall fod yn arian, nwyddau, eiddo, dyrchafiad, anrhydedd, cyflog, gwrthrych gwerthfawr, mantais neu hyd yn oed addewid i ddylwanwadu ar weithred, pleidlais, neu ar berson mewn swyddogaeth gyhoeddus.[1]

Yn fiwrocrataidd, ystyrir llwgrwobrwyo fel achos cynnydd yng nghost nwyddau a gwasanaethau.

Gweler hefyd
------------

* Tryloywder Rhyngwladol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Yn gyffredinol gweler T. Markus Funk, "Don't Pay for the Misdeeds of Others: Intro to Avoiding Third-Party FCPA Liability," 6 BNA White Collar Crime Report 33 (January 14, 2011) (yn trafod llwgrwobrwyaeth yng nghyd-destun y Ddeddf Arferion Llwgr Gwledydd Tramor).
Llong neu gwch yn dryllio a suddo, yw **llongddrylliad**, a hynny fel arfer yn y môr. Gan fod gan Gymru cymaint o arfordir, cafwyd llawer o longddrylliadau dros y blynyddoedd. Crêd y Cenhedloedd Unedig fod oddeutu 3 miliwn o longau ar wely'r môr.

Llongddrylliadau enwog
----------------------

### Cymru

Efallai mai llongddrylliad y Royal Charter ar arfordir dwyreiniol Ynys Môn ger pentref Moelfre ar 26 Hydref 1859 yw'r enwocaf. Roedd y Rothsay Castle yn stemar padl a longddrylliwyd ar Draeth Lafan ym mhen dwyreiniol Afon Menai, gogledd Cymru, yn 1831. Collwyd 130 o fywydau yn y drychineb.

Claddwyd Adeline Coquine (nith 12 oed Josephine de Beauharnais, cyn-wraig Napoleon Bonaparte) pan aeth y *La Jeune Emma* i lawr ger Cefn Sidan yn 1828. Claddwyd hi ym mynwent Pen-bre.

Tancer olew oedd y **Sea Empress**. Aeth hi ar y creigiau ger Milffwrd ger Aberdaugleddau ar 15 Chwefror, 1996 pan roedd hi'n cludo olew crai i Gymru. Yn ystod y drychineb hon rhyddhawyd tua 72,000 tunnell fetrig o olew crai ysgafn i'r môr a thua 250 tunnell fetrig o'r olew tanwydd trwm a defnyddiwyd i yrru peiriannau'r llong.

Llong yr American Star (SS America) o'r tir mawr, Fuerteventura, Yr Ynysoedd Dedwydd.
### Tu hwnt i arfordir Cymru

Yr enwocaf, yn ddi-ddadl, ydyw'r Titanic, a ddechreuodd ei thaith gyntaf o Southampton i Efrog Newydd ar 10 Ebrill 1912 ac a longddrylliwyd gan fynydd rhew ar 15 Ebrill, rhyw 400 o filltiroedd o Newfoundland.

Llong deithio gefnforol yn perthyn i Linell Cunard oedd yr **RMS Lusitania**, a adeiladwyd yn Clydebank yn yr Alban. Ar y 7 Mai 1915, cafodd ei suddo yn ddirybudd gan dorpido a daniwyd gan y llong danfor *U-20* gyferbyn Kinsale ar arfordir deheuol Iwerddon. Collwyd 1198 o fywydau a dylanwadodd hyn ar farn gyhoeddus yn erbyn yr Almaen; dylanwadodd hefyd ar benderfyniad yr Unol Daleithiau i ymuno â'r rhyfel yn erbyn yr Almaen.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Curse of the $500 million sunken treasure" Archifwyd 2008-09-14 yn y Peiriant Wayback.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o longddrylliadau ar arfordir Cymru
Llwy garu
Cychwynnodd y traddodiad o gerfio a rhoi **Llwy Garu** yng Nghymru gannoedd o flynyddoedd yn ôl. Gwyddom fod dynion ifanc yn ystod yr ail ganrif ar bymtheg wedi dechrau rhoi gwrthrychau iwtilitaraidd gyda cherfiadau cywrain i ferched dibriod fel arwydd o anwyldeb. Roedd anrhegion o'r fath yn cynnwys offer gwau ac ystlumod golchi ac fe'u cyflwynwyd ledled Ewrop. Mabwysiadwyd llwyau hefyd a daethant yn arbennig o boblogaidd yng Nghymru a Sweden fel y gwrthrych o ddewis. Dywedir hefyd fod rhoi a derbyn Llwy Serch, mewn rhai ardaloedd o Gymru, yn fath o ddyweddïad fel y rhoddir a derbyn modrwy heddiw.

Arddangosir rhai o'r Llwyau Caru cynnar yn yr Amgueddfa Werin yng Nghaerdydd. Mae yno un, yn wir, a wnaed ym 1667. Dros y blynyddoedd, wrth i'r Llwyau Caru ddod yn fwy cain ac addurnol, daethant yn bethau i'w casglu. Mae gwraig ym Merthyr Tudful sydd yn berchen ar gasgliad o dros bedwar cant o lwyau.

Wrth i'r llwyau dyfu'n fwy cain byddai'r cerfwyr yn dangos eu medrusrwydd trwy gerfio gwahanol symbolau yn y pren. Roedd gan bob un o'r symbolau hyn ei ystyr ei hun, er enghraifft, roedd cadwyn yn golygu awydd cwpl i fod gyda'i gilydd am byth, roedd diemwnt yn golygu cyfoeth, roedd croes yn golygu ffydd, a blodyn yn dangos cariad. Dywedir bod llwyau sydd â dwy bowlen yn dod allan o'r handlen yn cynrychioli dwy yn un. Mae gwinwydd yn cynrychioli cariad cynyddol. Esboniwyd bod peli wedi'u crefftio'n goeth mewn cynhwysydd yn cynrychioli nifer yr epil y mae rhywun yn ei ddymuno. Os dim arall, maent yn sicr yn arddangos rhinwedd y cerfiwr.

Heddiw, yn ogystal â bod yn rhodd i berson annwyl neu'n gofrodd o ymweliad â Chymru, rhoddir llwyau serch ar achlysuron arbennig fel priodas, pen-blwydd priodas, pen-blwydd, dyweddïad, genedigaeth, bedydd, dathlu cartref newydd, anrheg ffolant ac ar Ŵyl Santes Dwynwen ac yn y blaen.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Western, David. *History of Lovespoons*. t. 12.
2. ↑  *The story of the lovespoon*. Emeralda Ltd. 1977. tt. 56.

Dolenni allanol
---------------

* Hanes y Llwy Garu
* Y Symbolau
Mae **Tan y Grisiau** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 16 Tachwedd 1990 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 0.23 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle oherwydd agweddau daearegol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mewn mathemateg sylfaenol, mae **llinell rif** yn ddarlun o linell geometrig, syth, graddedig sy'n cynrychioli rhifau real, ac a ddynodir gan {\displaystyle \mathbb {R} }. Tybir bod pob pwynt are y linell yn cyfateb i rif real, a phob rhif real yn cyfateb i bwynt.[1]

Mae'r cyfanrifau yn aml yn cael eu dangos fel pwyntiau wedi'u marcio'n arbennig a'u gosod yn drefnus gyda'r gofod rhyngddynt yn gyfartal.
Er nad yw'r ddelwedd hon ond yn dangos yr holl gyfanswm o -9 i 9, mae'r llinell mewn gwirionedd yn cynnwys yr holl rifau real, gan barhau am byth ym mhob cyfeiriad. Mae hefyd yn cynnwys y rhifau sydd heb eu marcio rhwng y cyfanrifau e.e. 1.5 neu 1.57. Fe'i defnyddir yn aml fel cymorth wrth addysgu adio a thynnu syml, yn enwedig fel canllaw er mwyn egluro rhifau negyddol. Canllaw tebyg yw'r thermomedr.

Mewn mathemateg pellach, mae'r termau *llinell rif real*, neu *linell real* yn cael eu defnyddio fel arfer i nodi'r cysyniad uchod fod pob pwynt ar linell syth yn cyfateb i un rhif real, a'r gwrthwyneb.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Stewart, James B.; Redlin, Lothar; Watson, Saleem (2008). *College Algebra* (arg. 5th). Brooks Cole. tt. 13–19. ISBN 0-495-56521-0.
Llyfr am hen eglwysi Eryri yw ***The Old Churches of Snowdonia***, a ysgrifennwyd ar y cyd gan Herbert Luck North a Henry Harold Hughes. Cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf gan gwmni Jarvis and Foster, Bangor, yn 1924. Cafwyd adargraffiad ffacsimili gan Gymdeithas Parc Cenedlaethol Eryri yn 1984.

Cefndir
-------

Roedd H. L. North a H. H. Hughes eisoes wedi cyhoeddi astudiaeth o hen fythynod Eryri yn 1908, sef *The Old Cottages of Snowdonia*. Pensaer oedd North, a ymsefydlodd yn Llanfairfechan. Yno daeth i adnabod y pensaer ac archaeolegydd Cymreig Harold H. Hughes. Ffrwyth eu cyfeillgarwch oedd y ddwy gyfrol hyn ar bensaernïaeth draddodiadol ardal Eryri, a ystyrir yn astudiaethau safonol hyd heddiw.

Cynnwys
-------

Ceir rhagymadrodd cyffredinol ar ddechrau'r gyfrol sy'n trafod y cefndir hanesyddol a datblygiad pensaernïaeth yr eglwysi cynnar hyn, a sefydlwyd yng nghyfnod Teyrnas Gwynedd.

Ymdrinir yn fanwl â'r eglwysi canlynol:

Penmon ac Arllechwedd
* Penmon ac Ynys Seiriol
* Eglwys Tudno, Llandudno
* Eglwys Aberconwy, Conwy
* Eglwys Gyffin ger Conwy
* Hen Eglwys Llangelynnin, ger Rowen
* Eglwys y Santes Fair, Caerhun
* Eglwys Llanbedr-y-cennin
* Eglwysi Trefriw a Llanrhychwyn
* Eglwys Betws-y-Coed
* Eglwys Penmachno
* Eglwys Dolwyddelan
* Eglwys Capel Curig
* Eglwys Llandegai
* Eglwys Llanllechid
* Eglwys Abergwyngregin
* Eglwys Llanfairfechan
* Eglwys Dwygyfylchi

Arfon a Beddgelert
* Eglwys Gadeiriol Bangor
* Eglwys Llangedol, Pentir
* Eglwys Llanddeiniolen
* Eglwys Llanfair-is-gaer, ger Caernarfon
* Eglwys Llanfihangel yn Rug, ger Caernarfon
* Eglwys Llanberis
* Eglwys Beddgelert
* Betws Garmon
* Eglwys Llanbeblig, ger Caernarfon
* Eglwys Llanfaglan
* Eglwys Llanwnda
* Eglwys Llandwrog
* Eglwys Llanllyfni
* Eglwys Clynnog Fawr
* Eglwys Llanaelhaearn

Yn ogystal i'r hen eglwsi eu hunain, ceir manylion am hynafiaethau perthynol fel ffynhonnau sanctaidd a meini arysgrifiedig cynnar.

Manylion cyhoeddi
-----------------

* *The Old Churches of Snowdonia* (Jarvis and Foster, Bangor, 1924).
	+ Adargraffiad ffacsimili gan Gymdeithas Parc Cenedlaethol Eryri, Capel Curig, 1984. Gyda rhagymadrodd ychwanegol, atodiadau a nodiadau ar ddiwedd y llyfr.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  *The Old Churches of Snowdonia* (argraffiad 1984). Rhagymadrodd.
Gwyfyn sy'n perthyn i deulu'r Geometridae yn urdd y Lepidoptera yw **llinell goch**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **llinellau coch (-ion)**; yr enw Saesneg yw *Vestal*, a'r enw gwyddonol yw *Rhodometra sacraria*. Mae i'w ganfod drwy Ewrop, Asia a rhannau o Affrica.

22–28 mm ydy lled yr adenydd a'r blaen adain yn mesur 12–14 mm o ran ei hyd. Mae'r oedolyn i'w weld yn hedfan rhwng Ebrill hyd at Hydref ac mae'n cael ei ddenu gan olau.

Prif fwyd y siani flewog ydy gweiriau a dail tafol (*Rumex*) a rhai planhigion isel eraill.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r llinell goch yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Llwybr Ffridd Mathrafal**, ger bryngaer Ffridd Mathrafal gerllaw pentref Llangynyw, Powys, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 15 Tachwedd 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 0.16 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle oherwydd agweddau daearegol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Sant gwrywaidd o'r 7g oedd **Llwchaiarn** neu **Llwchayarn** (g. 580) a nawddsant eglwysi Sant Llwchaiarn, Llanmerewig a Llanllwchaiarn, ill dau yn hen gantref Cedewain, Powys, a Llanychaearn a Llanllwchaearn yng Ngheredigion. Daw'r enw 'Llamerewig' o 'Llam yr ewig', a chysylltir stori am naid y carw ifanc â Llwchaiarn. Dethir ei ddydd gŵyl ar naill ai 11 neu 12 o Ionawr.

Dywedir ei fod yn fab i Hygarfael ap Cyndrwyn o Gaereinion, Powys a’i fod yn frawd i’r seintiau Aelhaiarn (neu Aelhaearn) a Chynhaiarn (nawddsant Eglwys Sant Cynhaiarn, Ynys Ystumllyn ger Cricieth, Gwynedd). Roedd o bosib yn gefnder i Sant Beuno. Noda *Bonedd y Saint* ei fod yn fab i Cerfael a'i gysylltiad gyda Chedewain, Powys. Dywedir mewn llawysgrif arall (Peniarth MS.100; 16g) ei fod yn fab i 'Cerfael' neu 'Kynfael'

Mewn Hen Gymraeg, gall y gair 'llwch' olygu 'llyn'.

Sgwennodd y bardd Sion Ceri (fl. c. 1500 - c.1530) gywydd i Llwchaearn lle gelwir y sant yn 'Llwchayarn, Filwr a Sant, o Lamerewig'.

Eglwysi
-------

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| # | Eglwys neu Gymuned | Delwedd | Cyfesurynnau | Lleoliad | Wicidata |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Eglwys Llanychaearn, Llanfarian |  | 52°23′14″N 4°04′50″W﻿ / ﻿52.387125°N 4.080643°W﻿ / 52.387125; -4.080643 | Ceredigion | Q47182172 |
| 2 | Eglwys Llwchaiarn |  | 52°31′25″N 3°17′34″W﻿ / ﻿52.523556°N 3.2928746°W﻿ / 52.523556; -3.2928746 | Y Drenewydd a Llanllwchaearn | Q20714161 |
| 3 | Eglwys Llwchaiarn, Ceinewydd |  | 52°12′49″N 4°21′56″W﻿ / ﻿52.213513°N 4.365521°W﻿ / 52.213513; -4.365521 | Ceinewydd | Q29489417 |
| 4 | Eglwys Llwchaiarn, Llandysul |  | 52°31′48″N 3°14′35″W﻿ / ﻿52.5299°N 3.24294°W﻿ / 52.5299; -3.24294 | Llandysul, Powys | Q17739571 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o seintiau Cymru
* Hen gantref Cedewain, Powys

Cyfeiriadau
-----------



1. ↑  Baring-Gould (1908); adalwyd 11 Ionawr 2017.
2. ↑  gwefan llgc.org.uk; adalwyd 11 Ionawr 2017.
Carreg filltir ger Llandegla
Llwybr pellter hir sy'n rhedeg ar hyd y ffin rhwng Cymru a Lloegr, neu'n agos iddi, yw **Llwybr Clawdd Offa**. Cafodd ei agor yn 1971, ac mae'n un o dri Llwybr Cenedlaethol yng Nghymru. Am lawer o'i hyd o 283 km (177 milltir) mae'n dilyn olion Clawdd Offa, y clawdd pridd a godwyd yn yr 8g gan y brenin Offa, neu'n rhedeg yn ei ymyl.

Mae'r mwyafrif o gerddwyr y llwybr yn cerdded o'r de i'r gogledd, gan gychwyn ger afon Hafren, yn Sedbury, ger Cas-gwent, a gorffen ym Mhrestatyn ar arfordir y gogledd. Ar gyfartaledd mae'n cymryd tua deuddeg diwrnod i gerdded y llwybr, ond gallai'r amser amrywio yn ôl ffitrwydd y cerddwr.

Gan ddilyn cwrs y clawdd hynafol, mae'r llwybr yn croesi sawl tirwedd amrywiol. Mae'n croesi'r Mynydd Du, bryniau'r Mers rhwng canolbarth Cymru a Swydd Amwythig, bryniau Eglwyseg ger Llangollen ac wedyn Bryniau Clwyd. Mae'n pasio heibio sawl safle archaeolegol gan gynnwys bryngaerau fel Moel Arthur.

Rhed y llwybr trwy drefi Cas-gwent, Trefynwy a'r Fenni yn y de-ddwyrain, Cusop a Y Gelli Gandryll, Tref-y-clawdd a Trefaldwyn ar y Gororau, ac wedyn trwy neu'n agos i drefi a phentrefi fel Llangollen, Llandegla, Bodfari a Diserth yn y gogledd-ddwyrain, i orffen ger Prestatyn.

Nodir pwynt hanner ffordd y llwybr gan Ganolfan Clawdd Offa yn Nhref-y-clawdd (ar y ffin rhwng Powys a Swydd Amwythig.

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Cymdeithas Clawdd Offa Archifwyd 2006-04-07 yn y Peiriant Wayback.
* (Saesneg) Clawdd Offa
Llyfr dwyieithog o ddarluniau lliw am Lwybr Arfordirol Môn gan yr arlunydd Steven Jones ganddo ef ei hun yw ***Llwybr Arfordirol Môn / The Anglesey Coastal Path***.
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2010. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Disgrifiad byr
--------------

Llyfr dwyieithog o ddarluniau lliw gan Steven Jones, yn dilyn 21 taith gerdded ar lwybr arfordir Môn, ynghyd â brasluniau a nodiadau dyddlyfr. Mae Llwybr Arfodirol Môn yn ein tywys ar hyd arfordir ein hynys fwyaf ond, yn wahanol i fwyafrif llyfrau teithio tebyg, lluniau gan yr artist Steven Jones sy’n darlunio’r 21 taith amrywiol.

Arddangosfa gan yr artist yn Oriel Môn fu’r sail i’r llyfr ac er mai’r bwriad gwreiddiol oedd canolbwyntio ar thema hafaidd yn unig, fe’i swynwyd gan hanes yr arfordir a’r golygfeydd amrywiol a phenderfynodd ehangu’r detholiad i gynnig darluniau o amrywiol olygfeydd yr arfordir yn ystod y pedwar tymor.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Gwales; adalwyd 16 Hydref 2013