Gwleidydd ac economegydd Archentaidd yw **Javier Gerardo Milei** (ganed 22 Hydref 1970) a etholwyd yn arlywydd nesaf yr Ariannin yn Nhachwedd 2023; byddai'n dechrau yn y swydd ar 10 Rhagfyr. Mae'n arddel polisïau economaidd rhyddewyllysiol.

Ganed ef yn Buenos Aires, prifddinas yr Ariannin, a chafodd ei gamdrin yn llafar ac yn gorfforol gan ei rieni yn ystod ei blentyndod. Dioddefai economi'r Ariannin o orchwyddiant yn y 1980au, a phenderfynodd Milei yn ei arddegau i astudio'r pwnc er mwyn deall achosion y drafferth. Derbyniodd ei radd baglor mewn economeg o Brifysgol Belgrano a graddau meistr mewn economeg o'r Instituto de Desarrollo Económico y Social (IDES) a Phrifysgol Torcuato di Tella. Bu'n gysylltiedig â sawl melin drafod a sefydliad academaidd yn yr Ariannin. Treuliodd 21 mlynedd o'i yrfa yn athro ym meysydd macro-economeg, economeg twf, micro-economeg, a mathemateg i economegwyr. Mae wedi cyhoeddi mwy na 50 o erthyglau academaidd. Datblygodd syniadaeth ryddewyllysiol, gan ymlynu ag ysgol feddwl yr "Awstriaid" ac ymyrraeth y llywodraeth yn yr economi. Disgrifia Milei ei hun yn anarcho-gyfalafwr, yn anarchydd y farchnad, ac yn rhyddewyllysiwr rhyddfrydol.

Daeth Milei i'r amlwg o 2016 ymlaen drwy fynegi ei farnau economaidd a gwleidyddol ar y teledu a'r cyfryngau cymdeithasol, a daeth yn ffigur hynod o ddadleuol. Câi ei ystyried yn sylwebydd anarferol, gyda steil ecsentrig i'w wallt a thymer ffyrnig, yn brygowthan a rhegi. Bu'n ymosod yn chwyrn ar y llywodraeth a gwleidyddion eraill, gan gyhuddo'r sefydliad gwleidyddol—neu *la casta*, fel y geilw efe—o lygredigaeth. Denai gefnogaeth oddi ar nifer o Archentwyr, yn enwedig dynion ifanc, sydd wedi'u siomi gan sefyllfaoedd gwleidyddol ac economaidd eu gwlad. Ymaelododd â'r glymblaid Avanza Libertad yn 2020, a fe'i etholwyd i Siambr y Dirprwyon yn 2021. Aeth ati i gyd-sefydlu clymblaid newydd, La Libertad Avanza, â Victoria Villarruel, ac ymgyrchodd y ddau ohonynt ar gyfer yr arlywyddiaeth a'r is-arlywyddiaeth yn etholiad 2023.

Addawodd Milei raglen o ddiwygiadau radicalaidd i bolisïau economaidd, ariannol, a chyllidol yr Ariannin, gan gynnwys gostwng gwariant cyhoeddus 15%, diddymu'r banc canolog, a defnyddio doler yr Unol Daleithiau yn lle'r peso Archentaidd. Er iddo gymryd yr agwedd ryddewyllysiol ar faterion cymdeithasol megis rhyddid yr unigolyn i gymryd cyffuriau, arddelai Milei safbwyntiau ceidwadol ar ambell bwnc, gan gynnwys gwrthwynebu erthyliad ac addysg ryw. Lleisiodd hefyd sawl datganiad dadleuol, er enghraifft cwestiynu'r nifer a fu farw yng nghyfnod y jwnta filwrol, a gwadu cyfrifoldeb y ddynolryw am newid hinsawdd. Mae nifer o sylwebwyr wedi disgrifio Milei yn radicalwr ac yn boblydd, a rhai wedi ei ddisgrifio yn rhan o'r adain dde eithafol, tra bod eraill wedi galw ei ideoleg yn anniffiniadwy.

Safbwyntiau
-----------

Mae Milei yn gefnogwr brwd dros drosglwyddo sofraniaeth Ynysoedd y Falklands o'r Deyrnas Unedig i'r Ariannin, gan ddatgan nad yw'r safbwynt hwnnw yn agored i drafodaeth. Fodd bynnag, mae wedi beirniadau'r rhyfel a lansiwyd gan y jwnta ym 1982 i gipio'r ynysoedd, ac yn cydnabod bod rhaid dod i gytundeb â'r Deyrnas Unedig a thrigolion y diriogaeth yn ddiplomyddol.

Bywyd personol
--------------

Nid yw Javier Milei yn briod, ac nid oes plant ganddo. Mae'n berchen ar bum Gafaelgi Seisnig.

O ran ei grefydd, Catholig ydy Milei, er ei fod wedi ymddieithrio i raddau o'r ffydd honno. Mae wedi beirniadu'r Pab Ffransis a'i alw'n "gynrychiolydd y drwg ar y Ddaear". Mae Milei wedi ymddiddordi yn Iddewiaeth, ac wedi mynegi ei fwriad o erfyn ar rabi i'w dderbyn i'r ffydd Iddewig.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) "The making of a president – Javier Milei’s life before politics", *Buenos Aires Times* (21 Tachwedd 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 22 Tachwedd 2023.
2. 1 2 3  (Sbaeneg) Juan Francisco Alonso, "Qué es la ideología libertaria y qué tanto se adhiere Javier Milei a ella", BBC Mundo (19 Awst 2023, diweddarwyd 20 Tachwedd 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 22 Tachwedd 2023.
3. ↑  (Saesneg) Federico Rivas Molina, "Javier Milei, the unclassifiable Argentine politician", *El País* (30 Mawrth 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Ebrill 2023.

| * v
* t
* e
Yr Ariannin Arlywydd yr Ariannin |
| --- |
| Taleithiau Unedig Río de la Plata(1826–31) | 
* Bernardino Rivadavia (1826–27)
* Vicente López y Planes (1827)

 | Baner Arlywydd yr Ariannin |
| Conffederasiwn yr Ariannin(1854–61) | 
* Justo José de Urquiza (1854–60)
* Santiago Derqui (1860–61)
* Juan Esteban Pedernera (1861)

 |
| Y cyfnod rhyddfrydol(1862–74) | 
* Bartolomé Mitre (1862–68)
* Domingo Faustino Sarmiento (1868–74)

 |
| Cyfnod y *Partido Autonomista Nacional*(1874–1916) | 
* Nicolás Avellaneda (1874–80)
* Julio Argentino Roca (1880–86)
* Miguel Ángel Juárez Celman (1886–90)
* Carlos Pellegrini (1890–92)
* Luis Sáenz Peña (1892–95)
* José Evaristo Uriburu (1895–98)
* Roca (1898–1904)
* Manuel Quintana (1904–06)
* José Figueroa Alcorta (1906–10)
* Roque Sáenz Peña (1910–14)
* Victorino de la Plaza (1914–16)

 |
| Y cyfnod radicalaidd, *la Década Infame* a Chwyldro '43(1916–1946) | 
* Hipólito Yrigoyen (1916–22)
* Marcelo Torcuato de Alvear (1922–28)
* Yrigoyen (1928–30)
* José Félix Uriburu (1930–32)
* Agustín Pedro Justo (1932–38)
* Roberto Marcelino Ortiz (1938–42)
* Ramón Castillo (1942–43)
* Arturo Rawson (1943)
* Pedro Pablo Ramírez (1943–44)
* Edelmiro Julián Farrell (1944–46)

 |
| Cyfnod Perón(1946–76) | 
* Juan Domingo Perón (1946–55)
* Eduardo Lonardi (1955)
* Pedro Eugenio Aramburu (1955–58)
* Arturo Frondizi (1958–62)
* José María Guido (1962–63)
* Arturo Umberto Illia (1963–66)
* Juan Carlos Onganía (1966–70)
* Roberto M. Levingston (1970–71)
* Alejandro Agustín Lanusse (1971–73)
* Héctor José Cámpora (1973)
* Raúl Alberto Lastiri (1973)
* Juan Perón (1973–74)
* Isabel Martínez de Perón (1974–76)

 |
| Jwnta filwrol(1976–83) | 
* Jorge Rafael Videla (1976–81)
* Roberto Eduardo Viola (1981)
* *Carlos Lacoste (dros dro; 1981)*
* Leopoldo Galtieri (1981–82)
* *Alfredo Oscar Saint Jean (dros dro; 1982)*
* Reynaldo Bignone (1982–83)

 |
| Yr adferiad democrataidd(ers 1983) | 
* Raúl Alfonsín (1983–89)
* Carlos Menem (1989–99)
* Fernando de la Rúa (1999–2001)
* *Ramón Puerta (dros dro; 2001)*
* Adolfo Rodríguez Saá (2001)
* *Eduardo Camaño (dros dro; 2001–02)*
* Eduardo Duhalde (2002–03)
* Néstor Kirchner (2003–07)
* Cristina Fernández de Kirchner (2007–15)
* Mauricio Macri (2015–19)
* Alberto Fernández (ers 2019)

 |
| 
* Categori Categori
* Rhestr Rhestr

 |