recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tafod graean tua 9.5 milltir (15 km) o hyd ar arfordir Suffolk, Dwyrain Lloegr, yw **Orford Ness**. Mae'n gysylltu â'r tir mawr yn nhref Aldeburgh ac yn ymestyn ar hyd yr arfordir heibio i dref Orford i orffen yn North Weir Point. Fe'i rhennir o'r tir mawr gan aber Afon Alde, ac fe'i ffurfiwyd gan ddrifft y glannau ar hyd yr arfordir. Daw deunydd y tafod o leoedd ymhellach i'r gogledd, megis Dunwich. Ger ei bwynt canol safai Goleudy Orfordness ar un adeg, a ddymchwelwyd yn 2020 oherwydd y môr yn ymledu.

Mae Orford Ness yn safle o bwysigrwydd rhyngwladol ar gyfer cadwraeth natur ac mae'n rhan o Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ac Ardal Gadwraeth Arbennig. Arferai'r penrhyn gael ei weinyddu gan y Weinyddiaeth Amddiffyn, a gynhaliodd brofion milwrol cyfrinachol yno, gan gynnwys arbrofion cynnar ar radar a chydrannau arfau niwclear.

Map o Orford Ness

Dolenni allanol
---------------

* "Orford Ness National Nature Reserve", Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol
* "Orford Ness: the Atomic Weapons Research Establishment test buildings and associated structures", Historic England

Oriel
-----

* Orford Ness o'r awyrOrford Ness o'r awyr
* Golygfa ar draws aber Afon Alde tuag at Orford NessGolygfa ar draws aber Afon Alde tuag at Orford Ness
* Goleudy Orfordness, wedi'i ddymchyl bellachGoleudy Orfordness, wedi'i ddymchyl bellach
* Gorsaf gwylwyr y glannau wedi'i gadaelGorsaf gwylwyr y glannau wedi'i gadael
* Adeilad segur yr Atomic Weapons Research EstablishmentAdeilad segur yr Atomic Weapons Research Establishment
Mae **Mathonwy** yn gymeriad chwedlonol sy'n rhiant Math fab Mathonwy ym Mhedwaredd Cainc y Mabinogi.

Mae'r elfen gyntaf yn yr enw *Mathonwy*, sef *Math-*, yn digwydd yn enw'r mab Mathonwy ac enw Matholwch, un arall o gymeriadau'r Mabinogi, a cheir enghreifftiau gyffelyb yn y Wyddeleg, e.e. *Mathgambhain*. Mae rhai ysgolheigion wedi dadlau fod yr enw Cymraeg Canol (a'r cymeriad ei hun) yn tarddu o'r Wyddeleg a thraddodiadau Iwerddon, onc ceir y ffurf *Matto(n)* yn yr Aleg, iaith Geltaidd Gâl.

Ffigwr annelwig yw Mathonwy. Mae lle i gredu fod Mathonwy yn gymeriad benywaidd ac yn fam i Fath yn hytrach na'i dad ac felly mae Mathonwy yn etifeddu teyrnas Gwynedd trwy ei fam. Yn yr un modd mae Gwydion yn fab i'r dduwies Dôn. Yn y Pedair Cainc nid yw Mathonwy yn cymryd unrhyw ran uniongyrchol yn y stori ond yn aros yn y cefndir.

Ceir y cyfeiriad cynharaf at Fathonwy sydd ar glawr mewn cerdd a briodlir i Daliesin yn Llyfr Taliesin:

Odit a'e gwypwy,
Hutlath Vathonwy,
yg koet pan tyfwy.
Gellid esbonio'r cyfeiriad at hudlath Mathonwy fel adlais o'r chwedl yn y Pedair Cainc, lle mae Math yn ddewin gyda hudlath, ond mae'n bosibl fod Mathonwy yn ddewin hefyd.

Fel arall mae'r cyfeiriadau eraill at Fathonwy yn digwydd yn enw'r mab yn unig.

Llyfryddiaeth
-------------

* Rachel Bromwich (gol.), *Trioedd Ynys Prydein* (Caerdydd, arg. newydd, 1991)
* W. J. Gruffydd, *Math vab Mathonwy* (Caerdydd, 1928)
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Georgiy Nikolaenko yw ***Y Bedwaredd Flwyddyn o Ryfel*** a gyhoeddwyd yn 1983. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Шёл четвёртый год войны*** ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Undeb Sofietaidd; y cwmni cynhyrchu oedd Gorky Film Studio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Rwseg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ludmila Savelyeva, Nikolay Olyalin, Aleksandr Zbruyev, Lev Durov, Nikolay Yeryomenko a Vyacheslav Baranov. Mae'r ffilm *Y Bedwaredd Flwyddyn o Ryfel* yn 85 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Star Wars Episode VI: Return of the Jedi* sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,700 o ffilmiau Rwseg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Georgiy Nikolaenko ar 1 Tachwedd 1946 yn Kropyvnytskyi. Derbyniodd ei addysg yn Sefydliad Cinematograffeg Gerasimov.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Georgiy Nikolaenko nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Law & Order Criminal Intent: Russia* |  | Rwsia |  |  |
| *Rozhdyonnye burey* |  | Yr Undeb Sofietaidd |  | 1981-01-01 |
| Y Bedwaredd Flwyddyn o Ryfel |  | Yr Undeb Sofietaidd | Rwseg | 1983-01-01 |
| *Досье человека в «Мерседесе»* |  | Yr Undeb Sofietaidd | Rwseg | 1986-01-01 |
| *Кербез. Неистовый беглец* |  | Yr Undeb Sofietaidd | Rwseg | 1989-01-01 |
| *Кодекс чести* |  | Rwsia | Rwseg |  |
| *Операция «Цвет нации»* |  | Rwsia |  | 2004-01-01 |
| *Тут… недалеко* |  | Yr Undeb Sofietaidd | Rwseg | 1979-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mae **Rhos Garth-fawr** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 20 Chwefror 1998 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 8.49 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Rhos Blaencletwr** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 16 Mawrth 1988 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 14.47 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Sgor Gaibhre - Meall a'Bhealaich** yn gopa mynydd a geir rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN452695.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Nicole van Kilsdonk yw ***Yn y Galon*** a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Onder het hart*** ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Iseldiroedd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kim van Kooten, Hanna Obbeek, Lies Visschedijk, Frieda Pittoors, Jurjen van Loon, Annemarie Prins, Koen De Graeve, Frank Lammers, Kay Greidanus a Meral Polat. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Black Mass* sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Iseldireg wedi gweld golau dydd. 
Richard Van Oosterhout oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nicole van Kilsdonk ar 1 Rhagfyr 1965 yn Velsen.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Nicole van Kilsdonk nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Deining |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2004-04-17 |
| *Het Ravijn* |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2005-12-04 |
| Hoe Trosodd Ik Mezelf? |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2008-06-26 |
| *Johan* |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2005-10-06 |
| *Man, Vrouw, Hondje* |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 1999-01-01 |
| Ochtendzwemmers |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2000-01-01 |
| Patatje Oorlog |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2011-10-12 |
| Sadelpijn |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2007-04-15 |
| Ventoux |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2015-01-01 |
| Yn y Galon |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 2015-01-12 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Ebrill 2016.
Mae **Rhos Bryn-wichell** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 29 Rhagfyr 1982 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 3.98 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Pentre bychan yng nghymuned Nefyn, Gwynedd, Cymru, yw **Porth Dinllaen** neu **Porthdinllaen** ("Cymorth – Sain" ynganiad ). Saif agos at Forfa Nefyn ym Mhenrhyn Llŷn. Mae'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn gyfrifol amdano er 1994. Gweler oddi yno olygfeydd o'r Eifl ac Eryri. Mae'r dafarn "Tŷ Coch" yn ganolfan i'r pentre. Mae'r enw i'w ganfod gyntaf yn 1263: *Portdinllaen*. Porth ydy porthladd, din ydy'r gaer ar y pentir a elwir Trwyn Porth Dinllaen ac ystyr "llaen" ydy "Llŷn".

Rhaid i ymwelwyr gerdded ato dros y traeth o Forfa Nefyn, neu dros dir y clwb golff ar y pentir, gan fod ceir wedi'u gwahardd.

Mae'r pentrefan yn hen borthladd pysgota, sydd ar y pen gorllewinol o'r bae 1.25 milltir llydan, a chyda 100 erw o angorfeydd diogel. Roedd y lle'n fwrlwm o longau sgota mor diweddar â'r 19g. Fe'i hawgrymyd fel porth i longau i'r Iwerddon yn gynnar y 19g, ond dewiswyd Caergybi yn ei le.

Porthdinllaen yn Ebrill 2011

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 14 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 23 Ionawr 2022
3. ↑  *Dictionary of Place-names of Wales* (Gwasg Gomer)

Dolen allanol
-------------

* "Porthdinllaen", Gwefan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol

Oriel
-----

* Y pentref o gyfeiriad Morfa Nefyn.Y pentref o gyfeiriad Morfa Nefyn.
* Porth Dinllaen o faes parcio Morfa NefynPorth Dinllaen o faes parcio Morfa Nefyn
* Porth Dinllaen o faes parcio Morfa NefynPorth Dinllaen o faes parcio Morfa Nefyn
* Porth Dinllaen; golygfa o'r cwrs golffPorth Dinllaen; golygfa o'r cwrs golff
* tai'r pentreftai'r pentref
* Y baeY bae
Mae **Rhos Fullbrook** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 29 Rhagfyr 1982 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 2.28 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Meall Cumhann** yn gopa mynydd a geir rhwng Fort William a Loch Leven ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN178696.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Claude Lelouch yw ***Vivre Pour Vivre*** a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc; y cwmni cynhyrchu oedd Vides Cinematografica. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Claude Lelouch a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Francis Lai. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Pierre Barouh, Uta Taeger, Yves Montand, Annie Girardot, Candice Bergen, Anouk Aimée, Léon Zitrone, Anouk Ferjac, Hamidou Benmassoud, Irène Tunc, Maurice Séveno, Michel Parbot, Jean Collomb a Jacques Portet. Mae'r ffilm *Vivre Pour Vivre* yn 130 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *You Only Live Twice* sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Claude Lelouch sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Claude Lelouch ar 30 Hydref 1937 ym Mharis. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1957 ac mae ganddo o leiaf 25 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Wreiddiol
 * Commandeur des Arts et des Lettres‎
 * Officier de la Légion d'honneur
 * Cadlywydd Urdd y Coron
 * Palme d'Or

Derbyniad
---------


Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: Gwobr Academi i'r Ffilm Gorau mewn Iaith Estron.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Claude Lelouch nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *11'09"01 September 11* |  | y Deyrnas GyfunolFfraincYr AifftJapanMecsicoUnol Daleithiau AmericaIran | SbaenegSaesnegFfrangegArabegHebraegPersegIaith Arwyddo Ffrangeg | 2002-01-01 |
| And Now... Ladies and Gentlemen |  | Ffraincy Deyrnas Gyfunol | SaesnegFfrangeg | 2002-01-01 |
| Il y a Des Jours... Et Des Lunes |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1990-01-01 |
| Itinéraire D'un Enfant Gâté |  | Ffraincyr Almaen | Ffrangeg | 1988-01-01 |
| L'aventure C'est L'aventure |  | Ffraincyr Eidal | Ffrangeg | 1972-01-01 |
| *Lumière and Company* |  | y Deyrnas GyfunolFfraincDenmarcSbaenSweden | Ffrangeg | 1995-01-01 |
| Robert Et Robert |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1978-06-14 |
| Tout Ça… Pour Ça ! |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1993-01-01 |
| Un Homme Et Une Femme |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1966-01-01 |
| Visions of Eight |  | yr AlmaenUnol Daleithiau America | Saesneg | 1973-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑ . dyddiad cyrchiad: 23 Ebrill 2019.
2. ↑ . dyddiad cyrchiad: 23 Ebrill 2019.
Mae **Rhos Bron-yr-helem** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 03 Rhagfyr 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 17.83 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **rhiain gynnar**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **rhianedd cynnar**; yr enw Saesneg yw *Lead Belle*, a'r enw gwyddonol yw *Scotopteryx mucronata*. Mae i'w ganfod yn y rhan fwyaf o Ewrop.

30–38 mm ydy lled yr adenydd agored ac mae'r oedolyn i'w weld ar ei adain rhwng Mai a Mehefin, mewn un genhedlaeth.

Prif fwyd y lindys: eithinen.
Prif fwyd y siani flewog ydy mathau o *Ulex* (eithin) a *Cytisus*. Mae'n gaeafgysgu fel lindys.

Ystyr y gair "rhiain" ydy merch.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r rhiain gynnar yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Fauna Europaea
2. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
3. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
4. ↑  UKmoths
Ffilm clogyn a dagr gan y cyfarwyddwr Guido Zurli yw ***El Zorro*** a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ambrogio Molteni. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Giacomo Rossi-Stuart, Femi Benussi, Riccardo Pizzuti, George Ardisson, Lina Franchi a Gianni Pulone. Mae'r ffilm *El Zorro* yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *2001: A Space Odyssey* sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Franco Delli Colli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Guido Zurli ar 9 Ionawr 1929 yn Foiano della Chiana a bu farw yn Rhufain ar 31 Mawrth 1944.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Guido Zurli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Born to Be a Warrior |  | Serbia | Saesneg | 1994-01-01 |
| Gola Profonda Nera |  | yr Eidal | Eidaleg | 1976-01-01 |
| Le Verdi Bandiere Di Allah |  | yr Eidal | Eidaleg | 1963-01-01 |
| Lo Scoiattolo |  | yr EidalTwrci | TyrcegEidaleg | 1981-01-01 |
| Mister Zehn Prozent – Miezen Und Moneten |  | yr Eidalyr Almaen | Almaeneg | 1968-01-01 |
| O Tutto o Niente |  | yr Eidal | Eidaleg | 1968-01-01 |
| *Target* |  | yr EidalTwrci | EidalegTyrceg | 1979-01-01 |
| Thompson 1880 |  | yr EidalSbaen | Eidaleg | 1966-01-01 |
| Yumurcak Küçük Kovboy |  | yr EidalTwrci | Tyrceg | 1973-01-01 |
| È Mezzanotte... Butta Giù Il Cadavere |  | yr Eidal | Eidaleg | 1966-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Jean-Louis Bertucelli yw ***Docteur Françoise Gailland*** a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Jean-Louis Bertucelli a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Catherine Lara. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Isabelle Huppert, Annie Girardot, Jean-Pierre Cassel, André Falcon, Suzanne Flon, Josephine Chaplin, Bernard-Pierre Donnadieu, Margo Lion, Jacqueline Doyen, Jenny Clève, Michel Subor, Pascal Greggory, Alain Boyer, François Périer, Olivier Mathot, Alice Reichen, Andrée Damant, Anouk Ferjac, Bruno Balp, Claude Marcault, Guy Mairesse, Jacques Richard, Marc Chapiteau, Nicole Desailly, Stéphan Meldegg, William Coryn, Yvonne Dany, Michel Bertay ac Alain David. Mae'r ffilm *Docteur Françoise Gailland* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rocky* gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Claude Renoir oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jean-Louis Bertucelli ar 3 Mehefin 1942 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 6 Awst 1938. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1965 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Marchog Urdd Teilyngdod Cenedlaethol

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jean-Louis Bertucelli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aujourd'hui Peut-Être... |  | Ffraincyr Eidal | Ffrangeg | 1991-01-01 |
| Docteur Françoise Gailland |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1976-01-01 |
| L'imprécateur |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1977-01-01 |
| *Marie's Children* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2002-02-18 |
| *Papa, maman s'ront jamais grands* |  |  |  | 2003-01-01 |
| Paulina 1880 |  | Ffraincyr Almaen | Ffrangeg | 1972-01-01 |
| Remparts D'argile |  | FfraincAlgeria | Ffrangeg | 1971-01-01 |
| Stress |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1984-01-01 |
| *Sur un air de mambo* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1996-05-08 |
| We Were Mistaken About a Love Story |  | Ffrainc |  | 1974-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
*Mae'r erthygl hon yn cyfeirio at Oes Iâ; am erthygl am y Cyfnod (daeareg) gweler: Cryogenaidd (Cryogenian).*
Mae'r **Rhewlifiad Cryogenaidd** yn un o 5 rhewlifiad anferthol a'r ail rewlif ers ffurfio'r Ddaear, gyda Rhewlifiad Hwronaidd o'i flaen a'r Rhewlifiad Andea-Saharaidd ar ei ôl. Tarddiad y gair yw'r Hen Roeg *cryos* "oerfel" a *genesis* "geni". Parodd y cyfnod hwn rhwng 720 i 635 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol (CP).

Wedi ffurfio'r Ddaear ar ddechrau'r Eon Hadeaidd, oerodd yn araf, dros gyfnod hir o amser, a chafwyd o leiaf 5 Oes yr Iâ (neu rewlifau) sylweddol: y Rhewlifiad Hwronaidd (*Huronian*), y Cryogenaidd, y Rhewlifiant Andea-Saharaidd (*Andean-Saharan*), Oes Iâ Karoo a'r Rhewlifiant Cwaternaidd sef yr Oes Iâ rydym yn byw ynddi heddiw. Ar wahân i'r 5 cyfnod yma, mae'n fwy na phosibl nad oedd rhew yn unman ar y Ddaear yn ystod y cyfnodau eraill.

Diagram yn dangos y 4 Eon, gyda'r oes presennol ar yr ochr dde. Yn y gwaeld ceir y 5 prif Oes Iâ.
Yn y gorffennol cafwyd cryn anghytundeb am union ddechrau'r cyfnod Cryogenaidd, ond bellach nodir y dylai ei ddechrau fod yr un dyddiad a dechrau'r rhewlif Cryogenaidd. Mae'n bur debyg i'r Rhewlif Cryogenaidd fod yr Oes Iâ oeraf o'r 5. Roedd y Rhewlif hwn yn ehangu ac yn crebachu'n eitha rheolaidd, gan gyrraedd (ar ei anterth) y cyhydedd.

Yn rhyfeddol, yn ystod y Cryogenaidd y ceir y ffosiliau (ac felly'r anifail cynharaf.

Gweler hefyd
------------

* Oes yr Iâ

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Lockwood, J.G.; van Zinderen-Bakker, E. M. (Tachwedd 1979). "The Antarctic Ice-Sheet: Regulator of Global Climates?: Review". *The Geographical Journal* **145** (3): 469–471. doi:10.2307/633219. JSTOR 633219.
2. ↑  Warren, John K. (2006). *Evaporites: sediments, resources and hydrocarbons*. Birkhäuser. t. 289. ISBN 978-3-540-26011-0.
3. ↑  "GSSP Table - Precambrian". Geologic Timescale Foundation. Cyrchwyd 7 Medi 2013.
4. ↑  Dave Lawrence (2003). "Microfossil lineages support sloshy snowball Earth". Geotimes.
5. ↑  Maloof, Adam C.; Rose, Catherine V.; Beach, Robert; Samuels, Bradley M.; Calmet, Claire C.; Erwin, Douglas H.; Poirier, Gerald R.; Yao, Nan et al. (17 Awst 2010). "Possible animal-body fossils in pre-Marinoan limestones from South Australia". *Nature Geoscience* **3** (9): 653–659. Bibcode 2010NatGe...3..653M. doi:10.1038/ngeo934. .
6. ↑  "Discovery of possible earliest animal life pushes back fossil record". 2010-08-17.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Anton Giulio Majano yw ***La Rivale*** a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Anton Giulio Majano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alessandro Cicognini. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Roberto Risso, Anna Maria Ferrero, Ivo Garrani, Antonio Battistella, Gastone Moschin, Cesare Fantoni, Nino Vingelli, Nerio Bernardi, Arturo Bragaglia, Gérard Landry, Maria Mauban, Philippe Hersent, Aldo Bufi Landi, Alfredo Martinelli, Carlo D'Angelo, Edda Soligo, Franca Dominici, Laura Nucci a Luisa Rivelli. Mae'r ffilm *La Rivale* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rebel Without a Cause* sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anton Giulio Majano ar 5 Gorffenaf 1909 yn Chieti a bu farw ym Marino, Lazio ar 5 Mai 1972.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Anton Giulio Majano nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Breve gloria di mister Miffin* |  | yr Eidal |  |  |
| *Capitan Fracassa* |  | yr Eidal | Eidaleg | 1958-01-01 |
| *David Copperfield* |  | yr Eidal |  | 1965-01-01 |
| *Delitto e castigo* |  | yr Eidal | Eidaleg | 1963-01-01 |
| *E le stelle stanno a guardare* |  | yr Eidal | Eidaleg | 1971-01-01 |
| *I Condottieri, Giovanni delle bande nere* |  | yr Eidal | Almaeneg | 1937-01-01 |
| Il Padrone Delle Ferriere |  | Sbaenyr Eidal | Eidaleg | 1959-01-01 |
| L'eterna Catena |  | yr Eidal | Eidaleg | 1952-01-01 |
| La Domenica Della Buona Gente |  | yr Eidal | Eidaleg | 1953-01-01 |
| *The Corsican Brothers* |  | Ffraincyr Eidal | Eidaleg | 1961-12-22 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Ebrill 2016.
Cynllun neu raglen o bolisïau economaidd sydd yn anelu at ddadreoleiddio'r economi yw **rhyddfrydoli economaidd**. Mae'r fath ddiwygiadau yn rhoi ideoleg rhyddfrydiaeth economaidd ar waith, gyda'r nod o annog datblygiad economaidd drwy ddileu cyfyngiadau ar y farchnad rydd. Arddelir polisïau o'r fath gan ryddfrydwyr clasurol a neo-ryddfrydwyr. Argymhellir rhyddfrydoli economaidd gan sefydliadau'r gyfundrefn gyfalafol ryngwladol: y Gronfa Ariannol Ryngwladol (IMF) a Banc y Byd. Rhoddwyd Consensws Washington ar waith mewn sawl gwlad ddatblygol ers y 1990au i ryddfrydoli economïau'r byd datblygol.

Mae cynlluniau strategol i ryddfrydoli economïau yn aml yn cynnwys lleihau'r diffyg cyllidol, polisïau datchwyddiant, dadreoleiddio'r farchnad lafur, cynyddu effeithlonrwydd yr economi, helaethu'r ystod o bethau y gallai'r llywodraeth godi trethi arni, a chorfforaethu a phreifateiddio asedau llywodraethol. Mae polisïau economaidd o'r fath yn groes i ymyrraeth lywodraethol yn yr economi, trwy reoliadau, perchenogaeth y wladwriaeth ar isadeiledd a gwasanaethau cyhoeddus, a diffyndollaeth.

Mae rhyddfrydoli economaidd yn cael gwared â rhwystrau sefydliadol i fasnach rydd ac felly yn creu marchnadoedd byd-eang ac yn gyrru proses globaleiddio. Mae gwrthwynebwyr, er enghraifft yn y mudiad gwrth-globaleiddio, yn ystyried rhyddfrydoli economaidd yn strategaeth fwriadol i wanhau rôl y wladwriaeth yn y gymdeithas ac i ostwng gwariant ar les cymdeithasol, iechyd, ac addysg.

Ffynonellau
-----------

### Cyfeiriadau

1. ↑  Ruth McManus, "Economic liberalization" yn *Globalization: The Key Concepts*, golygwyd gan Annabelle Mooney a Betsy Evans (Llundain: Routledge, 2007), t. 74.

### Llyfryddiaeth

* Ruth McManus, "Economic liberalization" yn *Globalization: The Key Concepts*, golygwyd gan Annabelle Mooney a Betsy Evans (Llundain: Routledge, 2007), t. 74.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr François Girard yw ***The Song of Names*** a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada, Hwngari, Y Deyrnas Gyfunol a'r Almaen. Lleolwyd y stori yn Llundain a chafodd ei ffilmio yn Llundain, Montréal, Budapest a Treblinka. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Howard Shore.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Catherine McCormack, Clive Owen, Tim Roth, Eddie Izzard, Gerran Howell, Saul Rubinek a Jonah Hauer-King. Mae'r ffilm *The Song of Names* yn 113 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Parasite* sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
David Franco oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Michel Arcand sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm François Girard ar 12 Ionawr 1963 yn Saint-Félicien. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 34 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Swyddog Urdd Canada

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 39% (Rotten Tomatoes)
* 5.3/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd François Girard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Boychoir |  | Unol Daleithiau America | 2014-01-01 |
| *Cargo* |  | Canada |  |
| *Hochelaga, Land of Souls* |  | Canada | 2017-09-06 |
| Le Jardin Des Ombres |  | Canada | 1993-01-01 |
| Le Violon Rouge |  | Canaday Deyrnas Gyfunolyr Eidal | 1998-09-03 |
| *Silk* |  | Canadayr EidalJapan | 2007-09-11 |
| *Suspect nº1* |  | Canada | 1989-01-01 |
| The Song of Names |  | Canaday Deyrnas Gyfunolyr AlmaenHwngari | 2019-01-01 |
| Thirty Two Short Films About Glenn Gould |  | Canada | 1993-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
2. ↑ . iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg. dyddiad cyrchiad: 5 Gorffennaf 2022.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2022. iaith y gwaith neu'r enw: Ffrangeg. dyddiad cyhoeddi: 29 Mehefin 2022.
4. 1 2  "The Song of Names". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 30 Hydref 2021.
Term sy'n disgrifio'r mudiad LHDT radicalaidd o hwyr y 1960au i ganol y 1970au yng Ngogledd America, Gorllewin Ewrop, ac Awstralia a Seland Newydd yw **Rhyddhad Hoyw** neu ***Gay Lib*** (talfyriad o'r Saesneg *Gay Liberation*). Mae'r term rhywfaint yn gyfystyr â'r mudiad hawliau LHDT cyfoes a mudiadau cymdeithasol LHDT eangach, ond mae ei ddefnydd academaidd yn cyfeirio'n uniongyrchol at gyfnod hanesyddol penodol o nodau a strategaethau tebyg.

Yn benodol, defnyddiwyd y gair "hoyw" yn lle "cyfunrywiol". Anogwyd lesbiaid a hoywon i "ddod allan", i gyhoeddi eu rhywioldeb i deulu, cyfeillion a chydweithwyr fel ffurf o ryddhad, ac i ddefnyddio balchder hoyw yn groes i gywilydd. Mae dod allan a gorymdeithiau balchder wedi parháu i fod yn rhan bwysig o fudiadau LHDT modern, ac mae presenoldeb gweledol cymunedau lesbiaidd a hoyw wedi parháu i dyfu.

Adnabyddir Rhyddhad Hoyw am ei gysylltiadau â gwrthddiwylliant y cyfnod, ac am fwriad y rhyddhawyr i drawsffurfio sefydliadau a chysyniadau sylfaenol cymdeithas megis rhywedd a'r teulu. Er mwyn ennill y fath ryddhad, defnyddiwyd dulliau o godi ymwybyddiaeth a gweithrediad uniongyrchol. Erbyn diwedd y 1970au, eclipsiwyd Rhyddhad Hoyw gan ddychweliad i fudiad mwy ffurfiol sydd o blaid hawliau sifil LHDT.

| * v
* t
* e
Pynciau LHDT |
| --- |
| Cyfunrywioldeb | 
* Cymuned hoyw
* Homoffobia
* Hoyw
* Lesbiaeth

 |
| Deurywioldeb | 
* Cymuned ddeurywiol
* Deu-chwilfrydig
* Deuffobia
* Tsic deurywiol

 |
| Trawsrywedd | 

|  |  |
| --- | --- |
| Hunaniaethau rhywedd | 
* Anneuaidd
* Cydrywedd
* Dyn trawsryweddol
* Menyw drawsryweddol
* Rhywedd amrywiol
* Trydydd rhywedd

 |
| Pynciau eraill | 
* Camenwi
* Dysfforia rhywedd
* Mynegiant rhywedd
* Trawsffobia
* Trawsnewid rhywedd

 |

 |
| Hanes | 
* Pederastiaeth
* Yr Almaen Natsïaidd a'r Holocost
* Terfysgoedd Stonewall
* Rhyddhad Hoyw

 |
| Diwylliant | 
* Balchder
* Eicon
* Symbolau
* Twristiaeth

 |
| Gwleidyddiaeth, cymdeithas a'r gyfraith | 
* Hawliau LHDT
* Mabwysiad gan rieni LHDT
* Mudiadau cymdeithasol LHDT
* Priodas gyfunryw

 |
| Meddygaeth | 
* Cyfeiriadedd rhywiol

 |
| 
* Categori Categori

 |
Ceffyl oedd **Malacara** (bu farw 1909). Enillodd le yn hanes y Wladfa trwy naid a achubodd fywyd ei farchog, John Daniel Evans, pan ymosodwyd arnynt gan Indiaid ar daith i'r Andes.

Roedd John Daniel Evans yn dair oed pan gyrhaeddodd Patagonia gyda'r mewnfudwyr Cymreig cyntaf yn 1865. Fel y tyfodd y Wladfa, prinhaodd tir ffrwythlon yn rhan isaf Dyffryn Camwy, a bu gan John Evans ran amlwg yn y gwaith o fforio'r rhan uchaf o'r dyffryn i gyfeiriad yr Andes, gan ddefnyddio sgiliau a ddysgodd gan y brodorion Tehuelche. Yn Nhachwedd 1883 arweiniodd grŵp tua'r Andes, yn chwilio am aur ac am dir ffrwythlon. Ar y ffordd, deuthant ar draws mintai o filwyr yn dwyn carcharorion Tehuelche i Valcheta, rhan o un o ymgyrchoedd olaf Concwest yr Anialwch. Penderfynodd rhai o'r grŵp droi yn ôl, ond aeth pedwar yn eu blaenau dan arweiniad John Evans.

Erbyn diwedd Chwefror 1884, roeddynt wedi cyrraedd Afon Gualjaina, ac yno roedd tri aelod o'r llwyth oedd dan arweiniad y *cacique* Foyel. Roedd un o'r tri, Juan Salvo, yn eu hadnabod, a dywedodd ei fod yn amau eu bod yn ysbïo dros y fyddin, Ceisiodd ei harwain at Foyel, a phan wrthodasant, datblygodd cweryl. Penderfynodd y pedwar ddychwelyd i ran isaf Dyffryn Camwy, 600 km i ffwrdd, gyda rhyfelwyr Foyel yn ei dilyn. Ar 4 Mawrth ymosodwyd arnynt, a lladdwyd tri chydymaith Evans. Sbardunodd John Evans ei geffyl, Malacara, tua dibyn serth, a llamodd Malacara i lawr y dibyn ac i fyny yr ochr arall. Ni feiddiai yr un o'r ymosodwyr geisio ei ddilyn, a llwyddodd John Evans i ddychwelyd i'r Wladfa yn ddiogel. Cafodd y man lle bu'r ymosodiad yr enw Dyffryn y Merthyron (Sbaeneg:*Valle de los Mártires*).

Aeth Evans ymlaen i fod a rhan bwysig yn y gwaith o sefydlu yr ardal a gafodd yr enw Cwm Hyfryd yn yr ardal yma, a bu hyn yn ei dro yn elfen bwysig yn y penderfyniad fod yr ardaloedd hyn yn dod yn rhan o Ariannin yn hytrach na Tsile. Bu Malacara fyw hyd 1909, gan farw yn 31 oed. Claddodd Evans ef ger Trevelin mewn bedd gyda'r arysgrif *"Aquí yacen los restos de mi caballo Malacara que me salvó la vida en el ataque de los indios en el Valle de los Mártires 4-3-84 al regresarme de la cordillera R.I.P. John Daniel Evans"* ("Yma y gorwedd gweddillion fy ngheffyl Malacara, a achubodd fy mywyd pan ymosododd yr Indiaid yn Nyffryn y Merthyron 4-3-84 pan yn dychwelyd o'r mynyddoedd"). Mae bedd Malacara yn awr yn un o atyniadau twristaidd Trevelin.
Roedd **Rheilffordd Porth Tywyn a Chwm Gwendraeth** yn 21 milltir o hyd; fe'i hagorwyd yn raddol rhwng 1859 a 1891 i gludo glo. Dilynodd y lein gamlas a adeiladwyd yn gynharach i gludo glo i lawr y cwm. Rhedodd y cwmni ddociau ym Mhorth Tywyn hefyd. Apwyntiwyd Cyrnol Holman Fred Stephens ym 1908 i ailadeiladu'r rheilffordd er mwyn cludo teithwyr yn gyfreithiol. Gadawodd y Cyrnol ym 1913.

Gadawodd y rheilffordd prif lein De Cymru yn ymyl Llanelli, ond dilynodd yr un cwrs trwy orsafoedd Porth Tywyn a Phen-bre cyn troi i fyny'r cwm at Arhosfa Craiglon, Pinged, Ffordd Trimsaran, Pont-iets, Pont-henri a glofa Cwm Mawr. Aeth lein arall o Ffordd Trimsaran i Gydweli.

Hanes
-----

Daeth y rheilffordd yn rhan o Reilffordd Great Western ym 1922 a'r Rheilffordd Brydeinig ym 1948. Dioddefodd y lein lifogydd yn aml ac roedd pontydd isel a throadau llym, felly roedd hi'n anodd gweithredu.. Caewyd y lein i deithwyr ym 1953 ac yn gyfan gwbl ym 1996.

Ffurfiwyd Cymdeithas Reilffordd Gwendraeth yn 2002 i gefnogi prosiect i ailagor y rheilffordd i deithwyr.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Tudalen Porth Tywyn a Chwm Gwendraeth ar wefan Cyrnol Stephens
2. ↑  Gwefan archiveswales
3. ↑  Gwefan chasewaterstuff
4. ↑  "Gwefan britishrailways.tv". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-08-28. Cyrchwyd 2015-08-28.
Ffilm gomedi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr William Winckler yw ***The Double-D Avenger*** a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Forrest J Ackerman, Kitten Natividad, Raven De La Croix a Haji. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Beautiful Mind* sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Winckler ar 3 Hydref 1964 yn Califfornia. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1976 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd William Winckler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Frankenstein Vs. The Creature From Blood Cove |  | Unol Daleithiau America | 2005-01-01 |
| The Double-D Avenger |  | Unol Daleithiau America | 2001-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama a chomedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr Jeff Porter yw ***All i Want*** a gyhoeddwyd yn 2002. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Vancouver. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Franka Potente, Mandy Moore, Debbie Harry, Elizabeth Perkins, Aloma Wright, Elijah Wood ac Aaron Pearl. Mae'r ffilm *All i Want* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Harry Potter and the Chamber of Secrets* sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 0% (Rotten Tomatoes)
* 3.5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jeff Porter nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Try Seventeen". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Rhydlys brych** (enw gwyddonol: *Marsupella sphacelata*; enw Saesneg: *speckled rustwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Jungermanniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida. Ystyr y gair 'brych' yn y cyd-destun hwn yw 'gydag ysmotiau', fel yn y gair 'brech'.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod mewn dau le yng Ngwynedd, ac mae hefyd yn brin iawn yng Nghernyw, Lloegr ac Iwerddon; yn yr Alban, mae'n eitha cyffredin.

Mae *M. sphacelata* yn tyfu mewn matiau eithaf rhydd, weithiau ar eu cyllell, ond yn amlach yn llorwedd, yn amrywio o ran lliw o frown-gwyrdd i frown tywyll neu bron yn ddu, gyda rhai planhigion o welyau eira yn felynfrown gydag ymylon cras. Mae'r egin yn 0.5–3 mm o led, a gallant dyfu i 8 cm o hyd.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Rhydlys brych** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  rbg-web2.rbge.org.uk; adalwyd 23 Hydref 2019.
2. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Rhydlys Boeck** (enw gwyddonol: *Marsupella boeckii*; enw Saesneg: *Boeck's rustwort*); (Paton). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Jungermanniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth *M. boeckii var. stableri*, sy'n goch, i’w chanfod mewn dau le yng Ngwynedd, ond nid felly Rhydlys boeck (*M. boeckii*), sy'n wyrdd.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Rhydlys Boeck** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Ffilm dylwyth teg gan y cyfarwyddwr Carsten Fiebeler yw ***Der Schweinehirt*** a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Cafodd ei ffilmio yn Burg Rabenstein, Schloss Wiesenburg a Schloss Friedrichsfelde. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Brinx/Kömmerling. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Johann Jürgens, Margarita Broich, Emilio Sakraya a Jeanne Goursaud. Mae'r ffilm *Der Schweinehirt* yn 60 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Blade Runner 2049* sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Peter Nix oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Svinedrengen*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur
Hans Christian Andersen a gyhoeddwyd yn 1841.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carsten Fiebeler ar 18 Mehefin 1965 yn Zwickau.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carsten Fiebeler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 18: Allein unter Mädchen |  | yr Almaen | Almaeneg |  |
| Das Märchen Vom Schlaraffenland |  | yr Almaen | Almaeneg | 2016-01-01 |
| *Das blaue Licht* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2010-11-07 |
| Der Schweinehirt |  | yr Almaen | Almaeneg | 2017-01-01 |
| *Die goldene Gans* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2013-01-01 |
| *Hubert und Staller: Eigentor* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2017-12-27 |
| *Hubert und Staller: Haus am See* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2017-10-25 |
| Kleinruppin Forever |  | yr Almaen | Almaeneg | 2004-01-01 |
| *Siebenschön* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2014-01-01 |
| *Sushi in Suhl* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2012-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Rhydlys Cernyw** (enw gwyddonol: *Marsupella profunda*; enw Saesneg: *western rustwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Jungermanniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae Rhydlys cernyw yn llysieuyn frodorol i Ewrop sy'n tyfu ym Mhortiwgal, (Azores a Madeira), Sbaen (Ynysoedd Dedwydd) Chernyw. Nid yw’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Rhydlys Cernyw** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "1390 Western rustwort". Joint Nature Conservation Committee. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-11-19. Cyrchwyd 28 Ionawr 2012.
2. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.