Tref a chymuned ym mwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr yw **Maesteg**. Mae Caerdydd 36.2 km i ffwrdd o Faesteg ac mae Llundain yn 246.2 km. Y ddinas agosaf ydy Abertawe sy'n 21.2 km i'r gorllewin. Yn 2011 roedd ei phoblogaeth yn 17,580, o'i gymharu â 17,859 yn 2001. Mae ganddi arwynebedd o 2,721 ha ac yn cwmpasu rhan uchaf Afon Llyfni. Gellir olrhain twf Maesteg i'r gwaith haearn a thunplat treflannau fel Porth-cawl, Llynfi a Llwydarth.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Huw Irranca-Davies (Llafur) ac yn Senedd y DU gan Chris Elmore (Llafur).

Diwydiant
---------

Agorodd gwaith haearn ym Maesteg yn 1826 a chysylltwyd hi gyda Phorth-cawl drwy dramffordd geffylau. Yn 1837 agorwyd gwaith haearn Llynfi a gellir gweld olion y gwaith yno o hyd: adilad y chwyth-beiriant (neu fegin-beiriant), ffwrnais chwyth a rhesi tai'r gweithwyr haearn.

Yn Llwydarth, yn 1889, sefydlwyd gwaith tunplat. Cynrychiolchi Undeb Glowyr Maesteg wnaeth Vernon Hartshorn, a ddaeth yn aelod o gabinet y Blaid Lafur - y Cymro cyntaf i'w ethol i Cabinet Llafur. Rhwng y ddau ryfel; byd, daeth y Dirwasgiad Mawr - a effeithiodd yn sylweddol ar Faesteg a'r cyffiniau; gwelwyd gostyngiad yn y boblogaeth rhwng 1921 a 1931 o 24%.

Hamdden
-------

Ceir Coetir Ysbryd Llynfi ar gyrion y dref sy'n ardal o goedwig ac hamdden gyda llwybrau cerdded, rhedeg a seiclo. Planwyd y coetir ar safle hen bwll glo Coegnant a Golchfa Maesteg.

Cyfrifiad 2011
--------------

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:



| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Maesteg (pob oed) (17,580)** |    | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Maesteg) (1,867)** |    | 11% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Maesteg) (16319)** |    | 92.8% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 73% |
| **Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Maesteg) (3,412)** |    | 45.2% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 67.1% |


Golygfa o'r dref

Pobl o'r ardal
--------------

* W. Beddoe Rees, pensaer

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Senedd Cymru
2. ↑  Gwefan Senedd y DU
3. ↑  "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
4. ↑  Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
5. ↑  Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
6. ↑  Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; *Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.*; adalwyd 31 Mai 2013[*dolen marw*]

Dolen allanol
-------------

* (Saesneg) Gwefan[*dolen marw*]

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr**

**Trefi**  

Maesteg  **·** Pen-coed  **·** Pen-y-bont ar Ogwr  **·** Pontycymer  **·** Porthcawl
  
**Pentrefi**  

Abercynffig  **·** Abergarw  **·** Betws  **·** Blaengarw  **·** Bracla  **·** Bryncethin  **·** Brynmenyn  **·** Caerau  **·** Cefncribwr  **·** Cwmogwr  **·** Cynffig  **·** Drenewydd yn Notais  **·** Gogledd Corneli  **·** Heol-y-cyw  **·** Llangeinwyr  **·** Llangrallo  **·** Llangynwyd  **·** Melin Ifan Ddu  **·** Merthyr Mawr  **·** Mynyddcynffig  **·** Nant-y-moel  **·** Notais  **·** Pen-y-fai  **·** Y Pîl  **·** Price Town  **·** Sarn  **·** Ton-du  **·** Trelales  **·** Ynysawdre