Dresden a'r afon Elbe
Dinas hanesyddol yn nwyrain yr Almaen a phrifddinas talaith ffederal Sacsoni yw **Dresden** (Sorbeg: Drježdźany; sy'n deillio o'r Hen Sorbeg *Drezdany* - siglen neu orlifdir). Mae wedi ei lleoli yn nyffryn afon Elbe.

Dyma ganolbwynt Llywodraeth Talaith Sacsoni, yn cynnwys Senedd Sacsonaidd yn ogystal â nifer o awdurdodau gwladol. Yn ogystal, mae sefydliadau addysgol a diwylliannol pwysig y Dalaith wedi'u lleoli yma, gan gynnwys y Brifysgol Dechnegol, Prifysgol Gwyddorau Cymhwysol ar gyfer Technoleg ac Economeg, Prifysgol Celfyddydau Cain Dresden a Phrifysgol Cerddoriaeth Carl Maria von Weber.

Mae datblygiadau arloesol a thechnolegau blaengar yn chwarae rhan flaenllaw yn ardal Dresden; Mae technoleg gwybodaeth a nanoelectroneg, er enghraifft, yn bwysig yn economaidd, a dyna pam mae hefyd wedi'i enwi fel pencadlys y "Sacsoni Silicon". Mae'r sectorau fferyllol, colur, mecanyddol, cerbydau, planhigion, bwyd, diwydiant optegol, gwasanaethau, masnach a thwristiaeth hefyd yn cynhyrchu gwerth economaidd ychwanegol mawr yn ardal Dresden. Gyda thair traffordd, dwy orsaf reilffordd pellter hir, porthladd mewndirol a maes awyr rhyngwladol, mae Dresden hefyd yn ganolbwynt trafnidiaeth bwysig.

Mae tystiolaeth archaeolegol ar yr ardal ddinesig yn dangos anheddiad yn y cyfnod Neolithig. Ceir y cyfeiriad cyntaf mewn dogfennau ym 1206 at Dresden fel cartref brenhinol ac etholiadol. Mae'r ddinas yn cael ei hadnabod hefyd fel "Florence ar y Elbe", yn wreiddiol oherwydd ei chasgliadau celfyddydol, ond hefyd oherwydd ei phensaernïaeth Baróc a Môr y Canoldir hardd ar hyd lan yr afon.

Yn ystod y 18g datblygodd diwydiant gwaith porslen pwysig yn y ddinas ac yn ei chyffiniau, a daeth yr enw **Dresden** yn gyfystyr â phorslen. Cafodd ei bomio'n drwm gan lu awyr Prydain yn yr Ail Ryfel Byd. Erbyn hyn, mae Dresden wrth wraidd **clymdref Dresden**. Ynghyd ag ardaloedd trefol Chemnitz-Zwickau a Leipzig-Halle, mae'n rhan o driongl trefol enfawr talaith Sacsoni.

Mae Dresden yn adnabyddus yn rhyngwladol fel dinas ddiwylliannol gydag adeiladau pwysig niferus, megis y palas Zwinger, amgueddfeydd fel Oriel Luniau'r Hen Feistri, neuaddau gerdd enwog fel y Staatskapelle Dresden neu'r Kreuzchor ac fel ysbrydoliaeth i ffigurau diwylliannol adnabyddus, er enghraifft Richard Wagner. Mae hen dref Dresden wedi cael ei hailadeiladu a'i siapio i raddau helaeth gan wahanol gyfnodau pensaernïol. Mae'r Eglwys Frauenkirche (Eglwys Ein Harglwyddes), Stemperoper (Tŷ Opera), Eglwys Gadeiriol Dresden yn ogystal ag Palas Brenhinol Dresden yn enghreifftiau gorau o bensaernïaeth. Mae'r Striezelmarkt, a sefydlwyd yn 1434, yn un o'r marchnadoedd Nadolig hynaf (hynaf a gadarnhawyd gan ddogfen) a mwyaf enwog yn yr Almaen.

Hanes
-----

Ym 1933 roedd tua 5,000 o Iddewon yn Dresden; yn y blynyddoedd a ddilynodd cawsant eu diarddel a'u halltudio i wersylloedd crynhoi. Cafodd gwrth-Semitiaeth yn Dresden ei ddogfennu yn bennaf yn nyddiaduron Victor Klemperer. Ar ôl yr Ail Ryfel Byd, dim ond 41 Iddewon oedd yn byw yn y ddinas. Rhwng 1939 a 1945 hefyd carcharwyd nifer mewn gwersylloedd, yn bennaf yn y gwersylloedd yn Auschwitz a Flossenburg, barics yn y ddinas. Gorfu iddynt weithio yn y diwydiant arfau. Cafodd y banciau preifat oedd yn eiddo i deuluoedd Iddewig eu cysylltu o dan orfodaeth â Dresdner Bank.
Roedd Dresden am ganrifoedd yn ganolfan filwrol. Yn y gogledd, roedd Dinas Albert yn ganolfan milwrol sylweddol, ac roedd yn ehangu o dan y Natsïaid.

 Dresden ar ôl bomio, 14 Chwefror 1945
Yn yr Ail Ryfel Byd daeth y cyrchoedd cyntaf i'r ardal ddinesig o'r awyr mor gynnar â mis Awst 1944. Daeth y prif gyrchoedd awyr ar Dresden mewn pedwar ton rhwng 13 a 15 Chwefror 1945. Cafodd rhannau helaeth o ardal y ddinas eu difrodi'n wael gan awyrennau bomio Prydeinig ac Americanaidd. Mae union nifer y dioddefwyr yn ansicr, gydag amcangyfrifon o'r nifer fu farw yn amrywio rhwng 350,000 a 25,000. Erbyn 6 Mai 1945, roedd y ddinas wedi'i chylchynnu gan y Fyddin Goch, ac ar 8 Mai ildiwyd y ddinas iddi.

Cafwyd llifogydd trwm yno ym mis Awst 2002 ac hefyd yn Mehefin 2013

Oriel
-----

  

* Dresden
* PanoramaPanorama
* Residenzschloss-HofkircheResidenzschloss-Hofkirche
* ZwingerZwinger
* ZwingerZwinger
* FrauenkircheFrauenkirche
* NeustadtNeustadt
* SynagogeSynagoge
* YenidseYenidse
* Grosser GartenGrosser Garten
* Schloss EckbergSchloss Eckberg

 gw • sg • go**Dinasoedd yr Almaen**

|  |  |
| --- | --- |
| Aachen ·
Augsburg ·
Bergisch Gladbach ·
Berlin ·
Bielefeld ·
Bochum ·
Bonn ·
Bottrop ·
Braunschweig ·
Bremen ·
Bremerhaven ·
Cottbus ·
Cwlen ·
Chemnitz ·
Darmstadt ·
Dortmund ·
Dresden ·
Duisburg ·
Düsseldorf ·
Erfurt ·
Erlangen ·
Essen ·
Frankfurt am Main ·
Freiburg im Breisgau ·
Fürth ·
Gelsenkirchen ·
Göttingen ·
Hagen ·
Halle (Saale) ·
Hamburg ·
Hamm ·
Hannover ·
Heidelberg ·
Heilbronn ·
Herne ·
Hildesheim ·
Ingolstadt ·
Jena ·
Karlsruhe ·
Kassel ·
Kiel ·
Koblenz ·
Krefeld ·
Leipzig ·
Leverkusen ·
Lübeck ·
Ludwigshafen ·
Magdeburg ·
Mainz ·
Mannheim ·
Moers ·
Mönchengladbach ·
Mülheim an der Ruhr ·
München ·
Münster ·
Neuss ·
Nürnberg ·
Oberhausen ·
Offenbach am Main ·
Oldenburg ·
Osnabrück ·
Paderborn ·
Pforzheim ·
Potsdam ·
Recklinghausen ·
Regensburg ·
Remscheid ·
Reutlingen ·
Rostock ·
Saarbrücken ·
Salzgitter ·
Siegen ·
Solingen ·
Stuttgart ·
Trier ·
Ulm ·
Wiesbaden ·
Wolfsburg ·
Wuppertal ·
Würzburg |  |



1. ↑  Staff (2002-08-16). "Thousands flee Dresden floods". *The Guardian* (yn Saesneg). ISSN 0261-3077. Cyrchwyd 2023-08-04.
2. ↑  "German floods peak in Dresden – DW – 06/06/2013". *dw.com* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-08-04.