Cynhaliwyd **Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2019** ar 12 Rhagfyr 2019, dwy flynedd a hanner wedi'r etholiad diwethaf. Hon oedd yr etholiad cyntaf i'w chynnal yn Rhagfyr ers 1923. Cafodd y Ceidwadwyr fwyafrif clir a gwelwyd yr SNP yn cipio cyfanswm o 48 o seddi; yng Ngogledd Iwerddon, cipiwyd mwyafrif y seddau gan bleidiau gweriniaethol, oddi wrth yr unoliaethwyr. Cadwodd Plaid Cymru eu pedair sedd. Hwn oedd yr etholiad gwaethaf i'r Blaid Lafur ers 1935.

Galwyd yr etholiad yn dilyn methiant y llywodraeth Doriaidd i basio deddfau ynglŷn â Brexit a'u methiant i symud ymlaen dros gyfnod o 3 blynedd. Cafodd y cynnig i gynnal yr etholiad hon ei basio gan fwyafrif llethol gyda 438 o blaid ac 20 yn erbyn. Bu i'r SNP ymatal eu pleidlais, ond fe bleidleisiodd ASau Plaid Cymru yn erbyn y cynnig, gan ddweud mai cynnal refferendwm y bobl ar adael yr Undeb Ewropeaidd ddylai ddod yn gyntaf.

Cymru
-----

Ar 7 Tachwedd 2019 cyhoeddwyd fod cynghrair rhwng tair plaid, sy'n gwrthwynebu unrhyw fath o Brecsit: Plaid Cymru, y Blaid Werdd a'r Democratiaid Rhyddfrydol. Bydd hyn yn effeithio 11 sedd yng Nghymru. Drwy wledydd Prydain bydd y Democratiaid Rhyddfrydol a'r Blaid Werdd yn cydweithio mewn 49 o seddau. Mae cynsail i'r cynghreirio yma, sef Is-etholiad Brycheiniog a Sir Faesyfed, 2019, lle ildiodd Plaid Cymru eu hymgeisydd er mwyn i'r Democratiaid Rhyddfrydol ennill y sedd. Cafwyd cynghrair cyn hynny hefyd 2016 pan ddaeth Plaid Cymru, yr SNP a'r Blaid Werdd yn Lloegr at ei gilydd.

Seddi:
Plaid Cymru: Arfon, Caerffili, Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, Dwyfor Meirionnydd, Llanelli, Pontypridd ac Ynys Môn.
Y Blaid Werdd - Bro Morgannwg; dyma sedd Alun Cairns
Y Democratiaid Rhyddfrydol - Brycheiniog a Sir Faesyfed, Caerdydd a Maldwyn

Trefniadau
----------

Gosodwyd isafswm oedran yr etholwyr yn 18, fel sy'n arferol mewn Etholiadau Cyffredinol, yn hytrach na 16 fel sy'n digwydd yn etholiadau Senedd yr Alban a rhai gwledydd eraill.

Bydd pob etholaeth seneddol yn y Deyrnas Gyfunol yn ethol un Aelod Seneddol (AS) i Dŷ’r Cyffredin gan ddefnyddio’r system bleidleisio 'y cyntaf heibio'r postyn'. Ceir 650 etholaeth ac mae 40 o'r rheiny yng Nghymru, 59 yn yr Alban a 18 yng Ngogledd Iwerddon. Roedd bwriad i leihau nifer yr etholaethau i 600 (a 29 o'r rheiny yng Nghymru) yn etholiad 2020, ond nid oedd y trefniadau i wneud hynny wedi eu cwbwlhau. Yn ôl arfer cyfansoddiadol, bydd yr arweinydd plaid neu glymblaid sy'n hawlio mwyafrif o aelodau etholedig yn cael gwahoddiad gan Frenhines Lloegr i ddod yn Brif Weinidog.

Y diwrnod cau ar gyfer yr ymgeiswyr oedd 14 Tachwedd 2019.

Y polau piniwn cyn yr etholiad
------------------------------

Graff o'r polau piniwn a gynhaliwyd cyn yr etholiad.
  Ceidwadwyr
  Llafur
  Democratiaid Rhyddfrydol
  Brexit Party
  SNP & Plaid Cymru
  Y Blaid Werdd
  Independent Group for Change
  UKIP

Gweler hefyd
------------

* Refferendwm y Deyrnas Unedig ar aelodaeth o'r Undeb Ewropeaidd, 2016
* Ôl-Brexit a'r cynlluniau i adael yr Undeb Ewropeaidd

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Results of the 2019 General Election". *BBC News*.
2. ↑  Chris Hanretty (29 Hydref 2019). "Why UK election outcome is impossible to predict". *Politico Europe*. Cyrchwyd 29 Hydref 2019.
3. ↑  Stewart, Heather (12 December 2019). "Exit poll predicts 86-seat majority for Boris Johnson and Conservatives". *The Guardian*.
4. ↑  "Jeremy Corbyn: 'I will not lead Labour at next election'". *www.bbc.co.uk*. Cyrchwyd 13 Rhagfyr 2019.
5. ↑  BBC Cymru Fyw; adalwyd 6 Tachwedd 2019.
6. ↑  *Nation Cymru*; adalwyd 7 Tachwedd 2019.
7. ↑  golwg360.cymru; adalwyd 7 Tachwedd 2019.
8. ↑  "Timetable for UK Parliamentary general election - Thursday 12 Rhagfyr 2019". Electoral Commission. Cyrchwyd 1 Tachwedd 2019.

Troednodiadau
-------------

1. ↑   Mae Sturgeon yn aelod o Lywodraeth yr Alban, nid San Steffan. Ian Blackford, AS dros Ross, Skye and Lochaber yw arweinydd y SNP yn San Steffan.


|  |
| --- |
|  **Etholiadau cyffredinol yn y Deyrnas Unedig**
gw • sg • go |
| 1801 cyfethol | 1802 | 1806 | 1807 | 1812 | 1818 | 1820 | 1826 | 1830 | 1831 | 1832 | 1835 | 1837 | 1841 | 1847 | 1852 | 1857 | 1859 | 1865 | 1868 | 1874 | 1880 | 1885 | 1886 | 1892 | 1895 | 1900 | 1906 | 1910 (Ion) | 1910 (Rhag) | 1918 | 1922 | 1923 | 1924 | 1929 | 1931 | 1935 | 1945 | 1950 | 1951 | 1955 | 1959 | 1964 | 1966 | 1970 | 1974 (Chwe) | 1974 (Hyd) | 1979 | 1983 | 1987 | 1992 | 1997 | 2001 | 2005 | 2010 | 2015 | 2017 | 2019 |
| **Refferenda y Deyrnas Unedig** |
| 1975 | 2011 | 2016 |