Roedd **Donald Richard Coleman** (19 Medi 1925 – 14 Ionawr 1991) yn wleidydd Llafur Cymreig ac yn Aelod Seneddol Llafur-Cydweithredol etholaeth Castell-nedd o 1964 hyd ei farwolaeth ym 1991

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Coleman yn y Barri, yn fab i Albert Archer Coleman, a Winifred Margurite (née Russell) ei wraig. Am gyfnod maith yn ystod ieuenctid Coleman bu ei dad yn ddiwaith gan wneud taclo diweithdra yn un o brif nodweddion ei yrfa wleidyddol.

Cafodd ei addysgu yn Ysgol y Bechgyn Tregatwg a Choleg Technegol Caerdydd. Bu'n fyfyriwr aeddfed ym Mhrifysgol Abertawe rhwng 1950 a 1954.

Priododd Phyllis Eileen Williams ym 1949, bu iddynt un mab; bu hi farw ym 1963. Ym 1966 priododd Margaret Elizabeth Morgan fu iddynt un ferch.

Gyrfa
-----

Bu Coleman yn gweithio fel technegydd labordy yn Ysgol Meddygol Cenedlaethol Cymru, Caerdydd o 1940 hyd 1942, fel technegydd yn Labordy ymchwil i'r ddarfodedigaeth, Caerdydd 1942-1946 ac fel prif dechnegydd Coleg Technoleg Abertawe o 1946 i 1950. Cafodd ei benodi yn metalegydd yn Adran Ymchwil Cwmni Dur Cymru, yng Ngweithfeydd yr Abaty, Port Talbot ar ôl graddio o 'r Brifysgol gan barhau yn y swydd hyd ei ethol i'r senedd.

Fel technegydd ymunodd ag undeb llafur *Cymdeithas y Gweithwyr Gwyddonol* ac wedi symud i Gwmni Dur Cymru daeth yn aelod o undeb *BISAKTA (Cymdeithas Haearn, Dur a Chrefftau Cyffelyb Prydain)*. Roedd yn aelod o'r corff proffesiynol y *Cydffederasiwn Masnachau Haearn a Dur*.

Gyrfa Wleidyddol
----------------

Ymunodd Coleman a'r Blaid Lafur ym 1948 a'r Blaid Cydweithredol ym 1955.

Yn groes i'r disgwyl cafodd ei ddewis yn ymgeisydd Llafur ar gyfer etholaeth Castell-nedd ar ymddeoliad David James Williams. Hyd ddewis Coleman ystyrid Castell-nedd fel etholaeth lofaol lle byddai enwebiad gan Undeb Cenedlaethol y Glowyr yn fantais sylweddol yn y gynhadledd dewis, er ei fod yn ddyn dur yn hytrach na dyn glo enillodd Coleman yr enwebiad ar y bedwaredd rownd o bleidleisio, gan etifeddu un o'r seddau Llafur mwyaf diogel Prydain.

Yn y Senedd bu Coleman yn gwasanaethu fel ysgrifennydd seneddol preifat i George Thomas, Eirene White a Cledwyn Hughes. Gwasanaethodd fel chwip yr wrthblaid o 1970 hyd 1974, Arglwydd y Trysorlys (chwip y Llywodraeth) o 1974 hyd 1978, Is-Ganhellor yr Aelwydydd (yn gyfrifol am baratoi adroddiad Seneddol i'r Frenhines) o 1978 hyd 1979, a llefarydd y wrthblaid ar faterion Cymreig o 1981 hyd 1983. Bu hefyd yn gwasanaethu fel cynrychiolydd Prydain ar Gyngor Ewrop.

Cyhoeddodd Coleman yn gynnar ym 1990 ei fod yn bwriadu sefyll i lawr o'r Senedd yn yr Etholiad Cyffredinol nesaf ond bu farw yn y cyfamser.

Gwasanaeth Cyhoeddus amgen
--------------------------

Roedd Coleman yn aelod o gorws y Cwmni Opera Cenedlaethol, lle perfformiodd fel tenor unawdydd a Chwmni Opera Amatur Abertawe. Fe'i penodwyd yn Ynad Heddwch ar fainc bwrdeistref Abertawe ym 1962. Dyfarnwyd y CBE iddo ym 1979, a chafodd ei benodi'n Ddirprwy Raglaw Gorllewin Morgannwg ym 1985

Marwolaeth
----------

Bu farw o drawiad ar y galon mewn ambiwlans ar y ffordd o Dŷ'r Cyffredin i'r Ysbyty, ond gan fod traddodiad nad oes hawl i farw yn y Senedd mae'n bosib ei fod wedi marw yn ei swyddfa seneddol

Cafodd ei weddillion eu llosgi yn amlosgfa Margam.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Y Bywgraffiadur  *COLEMAN, DONALD RICHARD (1925-1991), gwleidydd Llafur* adalwyd 11 Awst 2016
2. ↑  ‘COLEMAN, Donald Richard’, Who Was Who, A & C Black, an imprint of Bloomsbury Publishing plc, 1920-2016; online edn, Oxford University Press, 2014 ; online edn, April 2014 accessed 10 Aug 2016
3. ↑  "Donald Coleman." Times [London, England] 16 Jan. 1991: 20. The Times Digital Archive. Web. 11 Aug. 2016.
4. ↑  "Labour MP dies." Times [London, England] 15 Jan. 1991: 2. The Times Digital Archive. Web. 11 Aug. 2016.
5. ↑  Don't die in parliament, it's the law

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**David James Williams** | **Aelod Seneddol Castell-nedd**1964 – 1991 | Olynydd:**Peter Hain** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig

 |