Mae **aspirin**, neu asid acetylsalicylic (ASA), yn feddyginiaeth a ddefnyddir i drin poen, twymyn neu lid. Ymysg y cyflyrau llidiol penodol y mae aspirin yn cael eu defnyddio ar eu cyfer mae'r afiechyd Kawasaki, pericarditis, a thwymyn riwmatig. Gall aspirin, o'i roi i glaf yn fuan ar ôl trawiad ar y galon, leihau'r risg o farwolaeth. Defnyddir aspirin hefyd fel meddyginiaeth reolaidd tymor hir i helpu i atal trawiad ar y galon, strôc isgemig, a chlotiau gwaed mewn pobl sydd â risg uchel. Gall hefyd leihau'r risg o rai mathau o ganser, yn enwedig canser y colon a'r rectwm.

Ar gyfer poen neu dwymyn, mae effaith asprin, fel arfer, yn dechrau o fewn 30 munud. Mae aspirin yn gyffur gwrthlid ansteroidal (NSAID) ac mae'n gweithio'n debyg i NSAIDau eraill ond hefyd yn atal gweithrediad arferol platennau.

Defnydd
-------

### Poen

Mae aspirin yn analgesia effeithiol ar gyfer poen acíwt, ond fe'i hystyrir yn israddol i ibuprofen i liniaru poen yn gyffredinol oherwydd bod aspirin yn fwy tebygol o achosi gwaedu yn y stumog neu'r coluddion. Fel gyda NSAIDs eraill, mae cyfuniadau o aspirin a chaffein yn gallu lleddfu poen ychydig yn fwy nag aspirin yn unig. Mae fformwleiddiadau o aspirin eferw, megis *Alka-Seltzer*, yn lleddfu poen yn gyflymach nag aspirin mewn tabledi caled, sy'n eu gwneud yn ddefnyddiol i drin y meigryn. Gall aspirin argroenol fod yn effeithiol ar gyfer trin rhai mathau o boenau niwropathig.

Ymysg y cyflyrau poen cyffredinol y mae aspirin yn cael ei ddefnyddio i'w trin yw 'r danodd a phoenau'r misglwyf.

### Cur pen

Mae aspirin, naill ai ar ei ben ei hun neu mewn ffurfiad cyfunol, yn trin rhai mathau o gur pen yn effeithiol, ond ni fydd mor effeithiol ar gyfer eraill.

Mae'r Dosbarthiad Rhyngwladol o Anhwylderau Cur Pen Ymhlith y cur pen cynradd, yn gwahaniaethu rhwng cur pen tensiwn (y mwyaf cyffredin), meigryn a chur pen clwstwr. Mae aspirin neu analgyddion eraill dros y cownter yn cael eu cydnabod yn eang yn effeithiol ar gyfer trin pen tensiwn.  Mae aspirin, yn enwedig fel elfen o gyfuniad aspirin / paracetamol / caffein, yn cael ei ystyried yn therapi llinell gyntaf wrth drin y meigryn,  yn arbennig wrth i ymosodiad cychwyn.

**Os achosir cur pen gan drawma, dylid ymofyn triniaeth feddygol broffesiynol yn hytrach na'i drin eich hunan gyda dos o boenliniarydd dros y cownter, megis aspirin**.
### Y Dwymyn

Mae aspirin yn cael ei ddefnyddio i leihau tymheredd uchel yn y corff. Er ei fod wedi ei hen sefydlu fel moddion i drin y dwymyn mewn oedolion, mae llawer o gymdeithasau meddygol ac asiantaethau rheoleiddiol yn **cynghori yn gryf yn erbyn defnyddio aspirin ar gyfer trin twymyn mewn plant a phobl ifanc o dan 16 mlwydd oed**. Mae yna risg o ddatblygu syndrom Reye, salwch prin, ond yn aml yn angheuol, sy'n gysylltiedig â defnyddio aspirin neu salicylatau eraill mewn plant yn ystod cyfnodau o haint firaol neu facteriol.

### Llid

Defnyddir aspirin fel asiant gwrthlidiol ar gyfer llid acíwt a hirdymor, yn ogystal â thrin clefydau llidiol fel rhiwmatic a'r gwynegon.

### Teneuo'r gwaed

Mae triniaeth hirdymor gyda dosau isel o aspirin - 75 mg fel arfer - yn cael effaith ar y platennau gan wneud y gwaed yn llai gludiog ac yn gallu atal clotiau gwaed rhag datblygu. Gan hynny bydd meddygon yn argymell ei ddefnydd gan bobl sydd wedi dioddef o drawiad ar y galon neu angina, strôc neu ymosodiad isgemig dros dro (TIA), clefyd rhydweli ymylol (PAD) neu lawdriniaeth osgoi rhydweli coronaidd neu weithred arall ar y galon neu'r pibellau gwaed.

Sgil effeithiau
---------------

### Cyffredin

* Camdreuliad neu boen bol - gall cymryd y feddyginiaeth gyda bwyd helpu i leihau'r perygl hwn
* Gwaedu neu gleisio yn haws nac arfer

### Llai cyffredin

* Llosg dynad - brech boeth sy'n codi'n gyflym
* Tinitws (y gloch fach / canu yn y glust) - clywed synau sy'n dod o du fewn y glust
* Anawsterau anadlu neu ymosodiad asthma
* Adwaith alergaidd - gall hyn achosi problemau anadlu, chwyddo'r geg, gwefusau neu wddf, a brech sydyn
* Gwaedu yn y stumog - gall hyn achosi carthion tywyll, lliw tar neu waedu wrth chwydu
* Gwaedlif ar yr ymennydd - gall hyn achosi cur pen sydyn, difrifol, problemau golwg a symptomau strôc, megis lleferydd a gwendid ar un ochr i'r corff

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Drugs.com. American Society of Health-System Pharmacists. 6 mehefin 2016 *Aspirin* adalwyd 13 Ionawr 2016
2. ↑  "NHS:Aspirin". *Llywodraeth y DU*. 06/05/2016. Cyrchwyd 13 Ionawr 2018. Check date values in: `|date=` (help)
3. ↑  NHS UK *Reyes syndrome* adalwyd 13 Ionawr 2018

Rhybudd Cyngor Meddygol
-----------------------

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |