Ffenomen seicolegol sy'n digwydd o fewn i grŵp o bobl yw **meddwl grŵp** (Saesneg: *groupthink*); mae'r dyhead am harmoni neu gydymffurfiaeth yn arwain at wneud penderfyniadau afresymol neu gamweithredol. Mae aelodau'r grŵp yn ceisio lleihau effaith gwrthdaro a chyrraedd penderfyniad ar y cyd heb asesiad beirniadol o wahanol safbwyntiau. Gwneir hynny trwy atal safbwyntiau anghydsyniol ac ynysu eu hunain rhag dylanwadau allanol.

Nodweddion
----------

Mae meddwl grŵp yn gwneud i unigolion osgoi codi materion dadleuol neu gynnig datrysiadau amgen, ac mae'n arwain at golli creadigrwydd, unigrywiaeth a meddwl annibynnol mewn unigolion. Mae deinameg camweithredol y grŵp ("y grŵp mewnol") yn creu "rhith o anhyglwyfedd" (gor-sicrwydd bod y penderfyniad cywir wedi'i wneud). Mae gan y grŵp lawer gormod o feddwl o'i allu ei hun wrth wneud penderfyniadau ac yn meddwl yn rhy isel o allu ei wrthwynebwyr ("y grŵp allanol"). Ymhellach, gall meddwl grŵp arwain at weithredoedd dad-ddyneiddiol yn erbyn y grŵp allanol.

Mae ffactorau rhagflaenol fel undod grŵp, strwythur grŵp diffygiol, a chyd-destun amgylchiadol (e.e. panig cymunedol) yn dylanwadu ar y tebygolrwydd o feddwl grŵp yn effeithio ar y proses o wneud penderfyniadau. 

Dyfais seicoleg gymdeithasol yw meddwl grŵp, ond mae'n ymestyn yn eang ac yn dylanwadu ar lenyddiaeth ym meysydd astudiaethau cyfathrebu, gwyddor gwleidyddiaeth, rheolaeth, a theori trefniadaethol, yn ogystal ag agweddau pwysig o ymddygiad gwyrdröedig cwltiau crefyddol.

Dywedir weithiau bod meddwl grŵp yn digwydd o fewn i grwpiau naturiol yn y gymdeithas. Gall esbonio, er enghraifft, gwahaniaethau gydol oes yn ffordd o feddwl pobl sy'n arddel gwahanol safbwyntiau gwleidyddol (e.e. "ceidwadaeth" a "rhyddfrydiaeth" yng nghyd-destun gwleidyddol yr UDA )  neu fuddion tybiedig gweithio fel aelod o dim neu weithio yn unigol. Fodd bynnag, nid yw'r cydymffurfiaeth sahbwyntiau hwn o fewn i grwp yn gysylltiedig gyda gwneud penderfyniadau bwriadol ar y cyd, ac efallai bod y duedd i gytuno rhwng aelodau unigol o'r grŵp yn well esboniad ohono.

Cafodd y rhan fwyaf o'r ymchwil cychwynnol ar feddwl grŵp ei gynnal gan Irving Janis, seicolegydd o Brifysgol Yale. Cyhoeddodd Janis gyfrol ddylanwadol yn 1972, a adolygwyd yn 1982. Defnyddiodd Janis drychineb Bae'r Moch (y methiant i gipio Ciwba Castro yn 1961) a'r ymosodiad Siapaniaidd ar Pearl Harbor yn 1941 fel y ddwy brif astudiaeth achos. Mae astudiaethau diweddarach wedi asesu ac ailffurfio ei fodel meddwl grŵp.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Turner, M. E.; Pratkanis, A. R. (1998). "Twenty-five years of groupthink theory and research: lessons from the evaluation of a theory". *Organizational Behavior and Human Decision Processes* **73** (2–3): 105–115. doi:10.1006/obhd.1998.2756.. Adalwyd 2018-10-09.
2. ↑  Wexler, Mark N. (1995). "Expanding the groupthink explanation to the study of contemporary cults". *Cultic Studies Journal* **12** (1): 49–71.. Adalwyd 2018-10-09.
3. ↑  "Does Liberal Truly Mean Open-Minded?". *psychologytoday.com*.
4. ↑  Cain, Susan (January 13, 2012). "The rise of the new groupthink". *New York Times*.
5. ↑  Janis, I. L. (November 1971). "Groupthink". *Psychology Today* **5** (6): 43–46, 74–76. .
6. ↑  Janis, I. L. (1972). *Victims of Groupthink: a Psychological Study of Foreign-Policy Decisions and Fiascoes*. Boston: Houghton Mifflin. ISBN 0-395-14002-1.
7. ↑  't Hart, P. (1998). "Preventing groupthink revisited: evaluating and reforming groups in government". *Organizational Behavior and Human Decision Processes* **73** (2–3): 306–326. doi:10.1006/obhd.1998.2764.
8. ↑  McCauley, C. (1989). "The nature of social influence in groupthink: compliance and internalization". *Journal of Personality and Social Psychology* **57** (2): 250–260. doi:10.1037/0022-3514.57.2.250. .