Peirianwyr yn trwsio Lockheed C-5 Galaxy a gafodd ei daro gan daflegryn yn Rhyfel Irac. Mae profi, atgyweirio a chynnal a chadw yn rhan annatod o'r diwydiant awyrenneg.
Dyluniad o beiriannau hedfan gan Leonardo da Vinci, tua 1490
Y Wennol Ofod Atlantis ar wennol-awyren gario.
Yr wyddor neu'r gelfyddyd o astudio, dylunio, a gwneud awyrennau yw **awyrenneg** (Saesneg: *Aeronautics*). Mae'r maes yn cynnwys: erodynameg, strwythurau awyrennau, systemau rheoli awyrennau, a dulliau gyrru.

Dechreuodd awyrenneg adeg y balŵn ysgafnach nag aer pan astudiwyd y dull hwn o godi corff i'r awyr drwy hynofedd. Yn hwyrach datblygwyd awyrennau trymach nag aer: gleiderau, yr eroplen, Amrodyr (*multirotors*) fel yr hofrennydd a rocedi.

Meysydd ac agweddau
-------------------

Yn ei hanfod, mae awyrenneg yn ymwneud â rhagfynegi a rheoli'r grymoedd a'r momentau sy'n effeithio ar awyrennau a rocedi wrth iddynt deithio drwy atmosffer y Ddaear.

Maes rhyngddisgyblaethol yw awyrenneg, sy'n tynnu ar beirianneg, ffiseg, llywio, sgiliau'r peilot, a gwneuthuro. Ymhlith ei is-bynciau mae aerodynameg, dynameg hedfan, strwythurau, gyriant, electroneg a rocedeg. O ganlyniad i'w natur ryngddisgyblaethol, mae awyrenneg yn dibynnu ar wybodaeth, arbenigedd a datblygiadau o nifer o feysydd eraill. Er enghraifft, wrth ddylunio awyren bydd angen ystyried effeithiau aerodynamig ar gorff yr awyren, gyriant yr injan, defnyddiau a strwythurau'r awyren, a sut i sefydlogi a rheoli'r awyren o ran ei pheirianneg a'i electroneg.

Gwyddor debyg iawn yw astronoteg, sy'n ymwneud â'r un pethau ag awyrenneg ond y tu hwnt i atmosffer y Ddaear, hynny yw teithio i'r gofod. Term sy'n crybwyll y ddwy ddisgyblaeth yw awyrofod neu aerofod.

### Awyrennu

 *Prif erthygl: Awyrennu*
Yr holl weithgaredd sydd ynghlwm wrth gludiant hedfan a'r diwydiant awyrennau yw awyrennu. Mae'n ymwneud yn enwedig â datblygiad a hedfan awyrennau sy'n drymach nag aer. Rhennir awyrennu'n ddau faes: awyrennu sifil ac awyrennu milwrol.

### Gwyddor awyrennol

 *Prif erthygl: Gwyddor awyrennol*
Astudiaeth egwyddorion gwyddonol hedfan yw gwyddor awyrennol. Er enghraifft, mae'n cwmpasu aerodynameg sef llifiad nwyon megis aer dros wynebau solid, sydd felly'n bwysig iawn wrth ystyried awyrennau'n hedfan drwy'r awyr.

### Peirianneg awyrennol

 *Prif erthygl: Peirianneg awyrennol*
Darluniau o ddyluniad yr awyren fomio Sofietaidd Bolkhovitinov DB-A.
Dylunio a chynhyrchu awyrennau sy'n teithio o fewn atmosffer y Ddaear yw peirianneg awyrennol. Mae cwmnïau sy'n creu awyrennau yn defnyddio timau o arbenigwyr mewn gwahanol feysydd i weithio ar yr holl agweddau sy'n berthnasol: aerodynameg, systemau gyriant, dyluniad strwythurol, defnyddiau, afioneg, a systemau sefydlogi a rheoli.

Ynghŷd â pheirianneg astronotegol mae peirianneg awyrennol yn ffurfio peirianneg awyrofod.

Gweler hefyd
------------

* Astrodynameg
* Astronoteg
* Diwydiant awyrofod

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *World Encyclopedia* (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 2005), aeronautics.
2. 1 2  R. Martinez-Val ac E. Perez. "Aeronautics and astronautics: recent progress and future trends", *Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part C: Journal of Mechanical Engineering Science* (1 Rhagfyr 2009), cyfrol 223 rhif 12, tt. 2767-2820.

Dolen allanol
-------------

* (Saesneg) Cyrsiau Awyrenneg ac Astronoteg ar wefan MIT