Clawr y cylchgrawn materion cyfoes *Barn* (Mehefin 2007)
Cyhoeddiad sy'n dod allan fel arfer yn rheolaidd (ynwythnosol neu'n fisol), ac sy'n cynnwys ystod o bynciau gan fwy nag un awdur yw **cylchgrawn**. Mae'r gost o'i gynhyrchu fek arfer yn dod o bris y gwerthiant a'r hysbysebion, neu gan nawdd cyhoeddus.

Yr cylchgrawn cyntaf i'w argraffu oedd y *Erbauliche Monaths Unterredungen*, a oedd yn ymwneud â llenyddiaeth ac athroniaeth ac a werthwyd yn yr Almaen yn 1663. Y cylchgrawn cyntaf a oedd yn ymwneud â diddordebau cyffredinol oedd *The Gentleman's Magazine*, a argraffwyd yn Llundain yn 1731 ac a olygwyd gan Edward Cave, dan y ffugenw "Sylvanus Urban", ac ef a fathodd y term Saesneg *magazine*.

Cylchgronau yng Nghymru
-----------------------

Y cylchgrawn hynaf i gael ei gyhoeddi, sy'n para i gael ei gyhoeddi heddiw, (a hynny mewn unrhyw iaith yn y byd) ydy'r *Gwyliedydd* sef cylchgrawn y mudiad Wesleaidd.

Mae cylchgronau o bob math wedi cael eu cyhoeddi yng Nghymru ers diwedd y 18g. Un o'r cynharaf oedd *Y Cylch-grawn Cynmraeg neu Drysorfa Gwybodaeth*, chwarterolyn a gyhoeddwyd am gyfnod byr yn 1793-1794. Cofnodir y gair "cylchgrawn" ei hun am y tro cyntaf yng ngeiriadur Saesneg-Cymraeg John Walters, yr *English-Welsh Dictionary* (1770-1794).

Roedd cylchronau Cymraeg y 19g yn tueddu i fod naill ai'n ymwneud â llenyddiaeth a hynafiaethau Cymru neu'n gyhoeddiadau crefyddol enwadol. Enghraifft dda o'r cyntaf yw *Y Greal*. Ond roedd hyd yn oed y cylchgronau enwadol yn cynnwys pytiau o newyddion a oedd bron yr unig ffynhonnell am ddigwyddiau'r dydd i'r werin bobl am gyfnod.

Bu rhaid aros yn hir i gael deunydd tebyg i'r cylchgronau amrywiol a gyhoeddid mewn gwledydd eraill yn y Gymraeg. Yn Lloegr roedd cylchgronau dychanol fel *Punch* yn hynod poblogaidd, er enghraifft, ac er y cafwyd fersiwn Cymraeg ni pharhaodd am hir.

I gryn raddau, llenyddiaeth sy'n dominyddu hanes y cylchgrawn yn yr 20g yng Nghymru. Gellid nodi *Y Llenor* a *Taliesin*. Digideiddiwyd llawer o gylchgronau Cymraeg a Chymreig gan y Llyfrgell Genedlaethol mewn prosiect a elwir yn Cylchgronau Cymru Ar-lein.

### Cylchgronau Cymraeg yn 2011

Gwerthiant fesul rhifyn y cylchgronau sy'n derbyn grant| Cylchgrawn | Lleiafswm Gwerthiant | Rhifynnau mewn blwyddyn | Grant Blynyddol (£) | Cyfanswm y copiau a werthir mewn blwyddyn | Grant y copi a brynnir (£) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Y Cymro | 2,500 | 52 | £18,000 | 130,000 | £0.07 |
| Barn | 1,000 | 10 | £80,000 | 10,000 | £8.00 |
| Golwg | 2,500 | 50 | £73,000 | 125,000 | £0.60 |
| Barddas | 500 | 4 | £24,000 | 2,000 | £12.00 |
| Cristion | 1,000 | 6 | £4,8000 | 6,000 | £0.80 |
| Gair y Dydd | 500 | 4 | £2,400 | 2,000 | £1.20 |
| Taliesin | 500 | 3 | £28,500 | 1,500 | £19.00 |

2012 - 2016
-----------

* Barddas £24,000
* Barn £80,000
* CIP £26,000
* Cristion £4,800
* Fferm a Thyddyn £2,000
* Gair y Dydd £2,400
* Golwg £73,000
* Lingo Newydd £18,000
* Llafar Gwlad £7,000
* Taliesin £28,500
* WCW £36,000
* Y Cymro £18,000
* Y Neuadd £6,000
* Y Selar £12,000
* Y Traethodydd £8,000
* Y Wawr £10,000

### 2016-2021

Yn 2016 dosbarthwyd tua 29 o gylchgronau o Gymru yn Gymraeg ac yn Saesneg (am Gymru) i'r siopau trwy Ganolfan Ddosbarthu'r Cyngor Llyfrau. Mae rhain yn cynnwys: *Barddas*, *Barn*, *Bore Da*, *Cambria*, *Cip*, *Cristion*, *Cylchgrawn Efengylaidd*, *Cymru a'r Môr*, *Fferm a Thyddyn*, *Gair y Dydd*, *Iaw*, *Lingo Newydd*, *Lol*, *Llafar Gwlad*, *Natur Cymru* / *The Nature of Wales*, *Y Naturiaethwr*, *New Welsh Reader (NWR)*, *Ninnau*, *Planet*, *Poetry Wales*, *WCW*, *Welsh Country*, *Welsh Football*, *Welsh History Review*, *Y Casglwr*, *Y Faner Newydd*, *Y Gwyliedydd*, *Y Traethodydd*, *Y Wawr* a'r *Enfys*.

Mae papurau wythnosol a gyhoeddir gan yr enwadau crefyddol hefyd i'w cael a darperir gwasanaeth newyddion ar-lein Cymraeg Cymru Fyw gan y BBC a Golwg 360 gan gwmni Golwg Newydd Cyf.

Daeth *Taliesin* i ben yng ngwanwyn 2016 a disgwylir rhifyn cyntaf cylchgrawn llenyddol newydd o'r enw *O'r Pedwar Gwynt* ym mis Awst 2016 dan olygyddiaeth Sioned Puw Rowlands ac Owen Martell. Bydd comic newydd i blant hŷn hefyd yn ymddangos ym mis Mai 2016 wedi ei greu gan y cartwnydd Huw Aaron ac yn cael ei gyhoeddi gan Y Lolfa.

Yn 2016 cyhoeddodd y Cyngor Llyfrau Cymraeg y bydd y cylchgronau canlynol yn derbyn nawdd am y cyfnod 2016-1, tra pery nawdd Llwodraeth Cymru:

* Barddas £24,000
* Barn £80,000
* Cristion £4,800
* Golwg £73,000
* Lingo £18,000
* Y Cymro £18,000
* Y Wawr £10,000
* CIP £27,500
* Mellten £14,000
* Fferm a Thyddyn £1,500
* Llafar Gwlad £7,000
* Melin £5,000
* WCW £30,000
* Y Selar £10,000
* Y Traethodydd £6,000

Cyfanswm: £391,446

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o gylchgronau Cymraeg
* Papurau newydd a chylchgronau Cymraeg tramor

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Magazine Publisher.com's Magazine Startup Guide". *Magazine Publisher*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-10-25. Cyrchwyd 3 Tachwedd 2012.
2. ↑  "History of magazines". *Magazine Designing*. 26 Mawrth 2013. Cyrchwyd 10 Hydref 2013.
3. ↑  *OED*, *s.v.* "Magazine", and "Magazine - A Dictionary of the English Language - Samuel Johnson - 1755". *johnsonsdictionaryonline.com*.
4. ↑  *Y Gwyliedydd* ar "Google books"
5. ↑  Golwg; Cyfrol 24, Rhif 13, 24 Tachwedd 2011.
6. ↑  Cyhoeddi Grantiau i Gylchgronau Cymraeg ar gyfer 2016–2019 - 14 Medi 2015. Archifwyd 2021-03-08 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 01 Mawrth 2016

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Cylchgronau Cymru Ar-lein

Chwiliwch am ***cylchgrawn***  
yn Wiciadur.