Roedd **John Iltyd Nicholl** (21 Awst 1797 – 27 Ionawr 1853) yn dirfeddiannwr, yn gyfreithiwr ac yn wleidydd Ceidwadol a chynrychiolodd etholaeth Caerdydd yn y Senedd rhwng 1832 a 1852.

Cefndir
-------

Roedd Nicholl yn fab i John Nicholl, Ystâd Merthyr Mawr, Pen-y-bont ar Ogwr; barnwr amlwg ac aelod seneddol dros nifer o etholaethau poced yn Lloegr a Judy (née Birt) ei wraig.

Cafodd ei addysgu yn ysgol Westminster a Choleg Eglwys Crist, Rhydychen lle graddiodd gyda gradd dosbarth cyntaf yn y clasuron ym 1822, Bagloriaeth yn y Gyfraith Cyffredin 1823 a Doethuriaeth yn y Gyfraith Cyffredin ym 1826.

Ym 1821 priododd Jane Harriet, merch Thomas Mansel Talbot (a brawd Christopher Rice Mansel Talbot AS Sir Forgannwg 1830 – 1890), bu iddynt 7 o blant.

Gyrfa
-----

Fe'i galwyd i'r Bar yn Lincoln's Inn ym 1824 a daeth i feddiant yr ystâd deuluol ar farwolaeth ei dad ym 1838

Rhwng 1838 a 1841 bu'n gwasanaethu fel Ficer Cyffredinol a Meistr y Cyfadrannau Talaith Caergrawnt, swydd gyfreithiol yn Eglwys Loegr yn ymwneud â rhwymiadau priodas, penodi notarïaid cyhoeddus, tyngu llwon, dyfarnu ar gyfraith claddu a chynnig cyngor cyfreithiol i'r Archesgob.

Gwasanaethodd fel Barnwr Adfocad Cyffredinol y Lluoedd Arfog (pennaeth y system Llys Farsial) rhwng 1841 a 1846.

Gyrfa Wleidyddol
----------------

Safodd fel ymgeisydd Ceidwadol *Marchnad Rhydd* yn etholiad cyffredinol 1832 gan guro'r ymgeisydd Rhyddfrydol Yr Arglwydd Crichton Stewart yn gyffyrddus, gan dal y sedd yn ddiwrthwynebiad hyd etholiad 1852 pan gollodd i'r ymgeisydd Rhyddfrydol Walter Coffin.

Gwasanaethodd fel Arglwydd Comisiynydd y Trysorlys rhwng mis Mawrth ac Ebrill 1835.

Daeth yn aelod o'r Cyfrin Gyngor ym 1841.

Carreg Coffa John Nicholl, Eglwys Gadeiriol Llandaf

Marwolaeth
----------

Wedi colli ei sedd seneddol aeth ar daith i'r Eidal a bu farw yn Rhufain yn 55 mlwydd oed. Claddwyd ei weddillion ym mynwent Campo Cestio, Rhufain (y fynwent i estroniaid nad ydynt yn Gatholigion – lle claddwyd y beirdd Keats a Shelley hefyd). Mae llun o'i fedd i'w gweld ar wefan *Find a Grave* , ac mae cofadail iddo yn Eglwys Gadeiriol Llandaf

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Members for Cardiff - The Cardiff Times". David Duncan and William Ward. 1891-10-03. Cyrchwyd 2016-01-24.
2. ↑  Y Bywgraffiadur *NICHOLL, JOHN (1797 - 1853)  adalwyd 24 Ionawr 2016*
3. ↑  Page:Alumni Oxoniensis (1715-1886) volume 3.djvu/246. (2015, August 14). In Wikisource. Retrieved 03:38, January 24, 2016, from
4. ↑  Wales, Glamorgan Parish Registers, 1558-1900," database, FamilySearch : adalwyd 24 Ionawr 2016, John Nicholl & Jane Harriet Talbot, 1821; Marriage, citing Penrice, Glamorgan, Wales, Glamorgan Family History Society, Cardiff.
5. ↑  Williams, William Retlaw *The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliesr times to the present day, 1541-1895, comprising lists of the representatives, chronologically arranged under counties, with biographical and genealogical notices of the members, together with particulars of the various contested elections, double returns and petitions*  adalwyd 24 Ionawr 2016
6. ↑  Find a Grave *John Nicholl*  adalwyd 24 Ionawr 2016

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**Patrick Crichton-Stewart** | **Aelod Seneddol Caerdydd**1832 – 1852 | Olynydd:**Walter Coffin** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig

 |