Logo Cymraeg Diwrnod y Llyfr 2008
Dethlir **Diwrnod y Llyfr** yn flynyddol, ar y 23 Ebrill yn y rhan fwyaf o wledydd y byd gan UNESCO i hybu darllen, cyhoeddi a hawlfraint. Dathlwyd yr ŵyl am y tro cyntaf yn 1995. Yn Prydain ac Iwerddon mae Diwrnod y Llyfr yn digwydd ar Fawrth y 5ed.

Cychwyn
-------

Gwnaethpwyd y cysylltiad rhwng 23 Ebrill a llyfrau am y tro cyntaf yn 1923 gan werthwyr llyfrau yn Catalonia, Sbaen fel ffordd o anrhydeddu'r awdur Miguel de Cervantes a fu farw ar y diwrnod hwnnw. Daeth hyn yn rhan o ddathliad Diwrnod Sant Siôr (a oedd hefyd ar 23 Ebrill) yn yr ardal, lle mae'n draddodiad i ddynion ers yr Oesoedd Canol i ddynion rhoi rhosod i'w cariadon, ac ers 1925, i ferched roi llyfr mewn cyfnewid. Ceiff hanner y gwerthiant llyfrau yn Catalonia ei wneud ar y diwrnod yma gyda dros 400,000 yn cael eu gwerthu a'u cyfnewid am dros 4 miliwn o rosod.

Yn 1995, penderfynodd UNESCO y dylai Diwrnod y Llyfr gael ei ddathlu ar yr un diwrnod oherwydd yr ŵyl Gatalonaidd, ac oherwydd mai hwn yw pen-blwydd genedigaeth a marwolaeth William Shakespeare, marwolaeth Inca Garcilaso de la Vega a Josep Pla, genedigaeth Maurice Druon, Vladimir Nabokov, Manuel Mejía Vallejo a Halldór Laxness.

Er y dywedir yn aml mai 23 Ebrill ydy pen-blwydd marwolaethau Shakespeare a Cervantes, nid yw hyn yn hollol wir. Bu farw Cervantes ar 23 Ebrill yn ôl y Calendr Gregoriaidd; ond ar yr adeg hyn ym Mhrydain roeddent yn dal i ddefnyddio'r Calendr Iwliaidd. Tra bu farw Shakespeare ar 23 Ebrill yn ôl y Calendr Iwliaidd a ddefnyddwyd yn ei wlad ei hun ar y pryd, mewn gwirionedd, bu farw 10 diwrnod *ar ôl* Cervantes, oherwydd y gwahaniaethau rhwng y ddau system dyddio. Cyd-ddigwyddiad ffodus i UNESCO.

Diwrnod y Llyfr yng ngwledydd Prydain ac Iwerddon
-------------------------------------------------

Dathlwyd Diwrnod y Llyfr yn Deyrnas Unedig ac Iwerddon ers 1997, ac ers 2002, dethlir y gŵyl ar y ddydd Iau cyntaf ym mis Mawrth.

Rhoddir tocyn llyfr yn rhad ac am ddim i pob plentyn ysgol yn y Deyrnas Unedig ac Iwerddon. Mae'r tocynnau'n werth £1.00 yn y Deyrnas Unedig ac €1.50 yn Iwerddon. Gellir eu defnyddio i brynu un o'r llyfrau sy'n cael eu rhyddhau'n arbennig ar gyfer yr ŵyl ac sy'n costio'r un faint a gwerth y tocyn, neu gellir eu defnyddio tuag at gôst unrhyw lyfr, neu lyfr ar dâp, arall. Mae nifer o ysgolion yn dal "darllen-athon" neu sêl llyfrau ar yr un diwrnod.

Diwrnod y Llyfr yn Sbaen
------------------------

"Argraffu Llyfr Modern" ar Taith Gerdded o Syniadau yn ystod y Cwpan y Byd Pêl-droed 2006 yn yr Almaen
I ddathlu'r diwrnod, darllenir *Don Quixote* gan Cervantes mewn "darllen-athon" deu-ddydd o hyd a gwobrwyir Gwobr Miguel de Cervantes gan Frenin Sbaen yn Alcalá de Henares.

Nofelau
-------

Dyma'r restr o'r nofelau a ryddhawyd ar gyfer hybu amryw o Ddiwrnodau'r Llyfr.

* *The Stone Pilot* (2006)
* *Cloud Wolf* (2001)
* *How to train your Viking* (2006)
* *Hannah The Happily-Ever-After Fairy* (2006)
* *Artemis Fowl: The Seventh Dwarf* gan Eoin Colfer (2004)
* *Let the Snog Fest Begin!: Georgia Nicolson's Guide to Life and Luuurve* (2007)
* *The Code of Romulus* yn The Roman Mysteries cyfres gan Caroline Lawrence (2007)
* *Koyasan* gan Darren Shan (2006)
* *Stealer of Souls* gan Diana Wynne Jones (2002)
* *CHERUB: Dark Sun* gan Robert Muchamore (2008)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Frequently Asked Questions". *World Book Day* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2019-10-30.

Dolenni Allanol
---------------

* Gwefan Diwrnod y Llyfr yng Nghymru[*dolen marw*]
* (Saesneg) Gwefan Diwrnod y Llyfr yn y Deyrnas Unedig ac Iwerddon
* (Saesneg) Safle'r diwrnod ar wefan yr UN
* (Saesneg) Safle'r diwrnod ar wefan UNESCO