Actor, cerddor a dawnsiwr Americanaidd oedd **Patrick Wayne Swayze** (18 Awst 1952 – 14 Medi 2009). Fe gafodd ei eni yn Houston, Texas a phriododd Lisa Nemi ym 1975. Fe'r oedd yn enwog yn bennaf am chwarae'r brif ran rhamantaidd mewn ffilmiau megis *Dirty Dancing* (1987) a *Ghost* (1990). Fe dderbyniodd enwebiad am Wobr Golden Globe am ei ran yn "Ghost," ynghyd â'i berfformiadau yn *Red Dawn* (1984), *Road House* (1989), a *Point Break* (1991). Ym 1991, fe gafodd ei restru yng nghylchgrawn "People" fel Y Dyn Mwyaf Rhywiol.

Ym mis Ionawr 2008, fe gafodd ef ddiagnosis am gancr y pancreas, cyfnod 4, ac mae ef wedi bod yn brwydro'r afiechyd yn gyhoeddus. Fe ddywedodd ef wrth Barbara Walters ym mis Ionawr 2009 ei fod yn "trechu'r clefyd". Fodd bynnag, bu farw o'r afiechyd wyth mis yn ddiweddarach. Ei rôl actio olaf oedd y prif ran mewn cyfres ddrama deledu, "The Beast" a leolir mewn ysbyty, a ddechreuodd ddarlledu ar y 15fed o Ionawr, 2009. Serch hynny, am fod iechyd Swayze wedi parhau i ddirywio, nid oedd ef yn medru hyrwyddo'r gyfres ac ar y 15 Mehefin, 2009 cyhoeddodd *Entertainment Tonight* fod y y gyfres wedi cael ei dileu.

Bywgraffiad
-----------

### Ei flynyddoedd cynnar

Ganwyd Patrick Swayze ar 18 Awst, 1952 yn Houston, Texas, yn blentyn cyntaf i Patsy Yvonne Helen (née Karnes; g. 1927), coreograffwraig, hyfforddwraig ddawns, a Jessie Wayne Swayze (1925-1982), dyluniwr peirianyddol. Roedd ganddo ddu frawd iau, yr actor Don (ganed 1958) a Sean Kyle (ganed 1962), a dwy chwaer, Vicky Lynn (1949-1994) a Bambi, a gafodd eu mabwysiadu gan y teulu. Daeth ei gyfenw o enw un o'i gyn-deidiau Seisnig o'r enw "Swasey" a fewnfudodd i'r Unol Daleithiau

Tan ei fod yn 20 oed, trigai Swayze yng nghymdogaeth Oak Forest yn Houston, lle mynychodd Ysgol Gatholig y Santes Rose o Lima, Ysgol Gynradd Oak Forest, Ysgol Black Middle, ac Ysgol Uwchradd Waltrip. Yn ystod y cyfnod hwn, cymerodd ran mewn nifer o weithgareddau artistig ac athletaidd, megis sglefrio iâ, ballet clasurol ac actio mewn dramâu ysgol. Astudiodd gymnasteg am ddwy flynedd yn y Coleg San Jacinto cyfagos.

Ym 1972, symudodd i Ddinas Efrog Newydd er mwyn cwblhau ei hyfforddiant dawns ffurfiol yn ysgolion ballet Harkness a Joffrey.

### Ei yrfa

Swydd broffesiynol cyntaf Swayze oedd fel dawnsiwr ar gyfer Disney on Parade. Serennodd fel Danny Zuko yng nghynhyrchiad hir-dymor theatr Broadway o *Grease* cyn cafodd ei rôl gyntaf mewn ffilm fel "Ace" yn *Skatetown, U.S.A.*. Ymddangosodd fel Pvt. Sturgis yn y rhaglen "Blood Brothers" yn y gyfres deledu *M\*A\*S\*H\** ac ym 1982 cafodd gyfnod byr ar y gyfres deledu "The Renegades" lle chwaraeodd rhan Bandit, sef arweinydd y giang. Daeth Swayze yn adnabyddus yn y diwydiant ffilm ar ôl iddo ymddangos yn *The Outsiders* fel brawd hŷn

C. Thomas Howell a Rob Lowe. Ail-unwyd Swayze, Howell, a ffrind Howell - Darren Dalton yn y ffilm *Red Dawn* y flwyddyn olynol, ac ail-unwyd Lowe a Swayze yn *Youngblood*. Ystyriwyd Swayze fel aelod o'r Brat Pack. Cafodd ei lwyddiant mawr cyntaf yn y gyfres deledu *North and South* ym 1985, a oedd wedi ei lleoli yn Rhyfel Annibyniaeth America.

Ffilmyddiaeth
-------------

| Blwyddyn | Ffilm | Rôl | Nodiadau eraill |
| --- | --- | --- | --- |
| 1979 | *Skatetown USA* | Ace Johnson |  |
| 1983 | *Uncommon Valor* | Kevin Scott |  |
| *The Outsiders* | Darrel "Darry" Curtis |  |
| 1984 | *Red Dawn* | Jed Eckert |  |
| *Grandview, U.S.A.* | Ernie "Slam" Webster |  |
| 1986 | *Youngblood* | Derek Sutton |  |
| 1987 | *Dirty Dancing* | Johnny Castle | Enwebwyd am Golden Globe am yr Actor Gorau, Comedi neu Sioe Gerdd |
| *Steel Dawn* | Nomad |  |
| 1988 | *Tiger Warsaw* | Chuck "Tiger" Warsaw |  |
| 1989 | *Next of Kin*  | Truman Gates |  |
| *Road House* | Dalton |  |
| 1990 | *Ghost* | Sam Wheat | Enwebwyd am Golden Globe am yr Actor Gorau, Comedi neu Sioe Gerdd |
| 1991 | *Point Break* | Bodhi |  |
| 1992 | *City of Joy* | Max Lowe |  |
| 1993 | *Father Hood* | Jack Charles |  |
| 1995 | *Disney's Tall Tale* | Pecos Bill |  |
| *Three Wishes* | Jack McCloud |  |
| *To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar* | Vida Boheme | Enwebwyd am Golden Globe am yr Actor Gorau, Comedi neu Sioe Gerdd |
| 1998 | *Letters from a Killer* | Race Darnell |  |
| *Black Dog* | Jack Crews |  |
| 2000 | *Forever Lulu* | Ben Clifton |  |
| 2001 | *Donnie Darko* | Jim Cunningham |  |
| *Green Dragon* | Gunnery Sergeant Jim Lance |  |
| 2002 | *Waking Up in Reno* | Roy Kirkendall |  |
| 2003 | *One Last Dance* | Travis MacPhearson | Cyfarwyddwyd gan ei wraig, Lisa |
| *11:14* | Frank |  |
| 2004 | *Dirty Dancing: Havana Nights* | Hyfforddwr dawns (nid Johnny Castle, am fod y ffilm hon cyn *Dirty Dancing*) |  |
| *George and the Dragon* | Garth |  |
| *King Solomon's Mines* | Allan Quatermain |  |
| 2005 | *Keeping Mum* | Lance |  |
| *Icon* | Jason Monk |  |
| 2006 | *The Fox and the Hound 2* | Cash (voice) |  |
| 2007 | *Jump!* | Richard Pressburger |  |
| *Christmas in Wonderland* | Wayne Saunders |  |
| 2008 | *Powder Blue* | TBA | Postproduction |
| 2009 | *The Beast* (Teledu) | Charles Barker |  |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Google.com/hostednews". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-09-23. Cyrchwyd 2009-09-23.
2. ↑  "Patrick Swayze: The Truth — A Barbara Walters Special" (fideo). 20/20 (ABC). Ionawr 7, 2009. Cyrchwyd 10 Ionawr, 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 84230844
* LCCN: n88266630
* ISNI: 0000 0001 1449 9568
* GND: 118843923
* SELIBR: 329721
* SUDOC: 070750068
* BNF: cb13924637h (data)
* BIBSYS: 99026087
* NLA: 35378898
* NKC: js20040107005
* BNE: XX1265826
* CiNii: DA18760922

 |