Roedd **Frederick Herbert Dauncey** (1 Rhagfyr 1871 – 30 Hydref 1955)  yn asgellwr rygbi'r undeb ryngwladol a chwaraeodd rygbi clwb i Gasnewydd ac a gafodd ei gapio deirgwaith i Gymru. Roedd Dauncey yn sbortsmon amryddawn. Yn ogystal â chwarae rygbi bu'n cynrychioli Cymru mewn tenis a Chasnewydd mewn hoci maes. Bu hefyd yn rasio cerdded fel aelod o Gymdeithas Athletau Casnewydd.

Bywyd personol
--------------

Ganwyd Bert Dauncey ym Mhont-y-pŵl yn fab i Frederick Stephen Dauncey, cyfreithiwr, a Louisa (née Parry) ei wraig. Addysgwyd ef yn Ysgol Ramadeg y Brenin Harri VIII yn y Fenni ac roedd yn aelod gydol oes o gymdeithas Hen Fechgyn yr ysgol. Mewn cyfnod pan oedd chware rygbi yn weithgaredd amatur, bu Dauncey yn gweithio fel cyfreithiwr. Ym 1900 priododd Dauncey yn Eglwys y Plwyf, Maendy â Beatrice May Howard-Jones, merch George Inglis Jones, perchennog cwmni llongau a chonswl Prydeinig i Rwmania. Bu iddynt bedwar o blant. Bu farw Dauncey yng Nghasnewydd, yn 83 mlwydd oed.

Gyrfa rygbi
-----------

Daeth Dauncey i'r amlwg fel chwaraewr Casnewydd, gan ymuno â'r clwb ym 1887. Gwnaeth Dauncey 178 ymddangosiad i Gasnewydd, gan sgorio 94 cais, 9 trosiad ac un gôl adlam. Chwaraeodd Dauncey yn y trichwarterwyr gyda dau chwaraewr rygbi rhyngwladol amlwg o Gymru, Tom Pearson ac Arthur Gould.

Ym 1896 enillodd Dauncey ei gap rhyngwladol cyntaf, pan gafodd ei ddewis i wynebu Lloegr yng ngêm agoriadol Pencampwriaeth y Pedair Gwlad. Wedi ei osod yn y tîm yn lle Tom Pearson, cyd-aelod o dîm Casnewydd, roedd Dauncey wedi'i leoli ar yr asgell gyferbyn â chap newydd arall, Cliff Bowen. Collodd Cymru 25-0 i Loegr. Ymatebodd y detholwyr o Gymru trwy wneud sawl newid i bac Cymru, ond ar wahân i ddisodli Owen Badger a rhoi ei le i Gwyn Nicholls, gadawyd y trichwarterwyr ar eu pennau eu hunain, gan roi ail gap i Dauncey yn ail gêm y twrnamaint, cartref yn erbyn yr Alban. Cafodd y gêm ei chwarae ym Mharc yr Arfau Caerdydd, rhoddodd dau gais yn yr ail hanner fuddugoliaeth i Gymru dros yr Alban. Chwaraeodd Dauncey ei gêm ryngwladol ddiwethaf, gêm olaf Cymru yn nhymor 1895/96, oddi cartref yn yr Iwerddon, chollodd Cymru o 4 pwynt i 8. Y tymor olynol disodlwyd Dauncey gan ddychweliad Tom Pearson.

### Gemau rhyngwladol

* Lloegr 1896
* Iwerddon 1896
* yr Alban 1896

Gyrfa tenis
-----------

Chwaraeodd Dauncey denis ar lefel genedlaethol, gan gynrychioli tîm Cymru mewn mân dwrnameintiau. Ym 1906, fe fu'n bartner i bencampwr Wimbledon, May Sutton, mewn gêm dyblau cymysg ym Mhencampwriaeth Tenis Cymru, er iddynt gael eu curo yn yr ail rownd, aeth Sutton ymlaen i ennill pencampwriaeth y merched.

Gyrfa hoci
----------

Chwaraeodd Dauncey, fel cyd-chwaraewr rygbi Cymru Theo Harding, hoci maes. Olynodd Dauncey Harding fel capten tîm dynion Clwb Hoci Casnewydd yn ystod tymor 1902. Roedd yn aelod o bwyllgor dewiswyr tîm hoci rhyngwladol Cymru, ac yn ddyfarnwr mewn gemau hoci rhyngwladol.

Llyfryddiaeth
-------------

* Godwin, Terry (1984). *The International Rugby Championship 1883-1983*. London: Willows Books. ISBN 978-0-00-218060-3.
* Griffiths, Terry (1987). *The Phoenix Book of International Rugby Records*. London: Phoenix House. ISBN 978-0-460-07003-4.
* Smith, David; Williams, Gareth (1980). *Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union*. Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru. ISBN 978-0-7083-0766-3.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  "THE WELSH FIFTEEN - South Wales Daily News". David Duncan and Sons. 1896-01-04. Cyrchwyd 2021-03-01.
2. ↑  Bert Dauncey player profile Scrum.com
3. ↑  "ATHLETIC SPORTS AT NEWPORT - South Wales Daily News". David Duncan and Sons. 1892-04-19. Cyrchwyd 2021-03-01.
4. ↑  Archifau Cymru: Bedyddiadau, Priodasau a Chladdedigaethau Anglicanaidd Sir Fynwy Cofrestr Priodasau Eglwys y Plwyf Maendy tudalen 29 rhif 58
5. ↑  Trevelyan, G.M. *Fifty Years: Memories and Contrasts: A Composite Picture of the Period 1882-1932*, Thornton Butterworth Ltd. tud 206 adalwyd 1 Mawrth 2021
6. ↑  New York Times archive
7. ↑  "PORTMADOC - The Cambrian News and Merionethshire Standard". John Askew Roberts, Edward Woodall & Richard Henry Venables. 1906-02-02. Cyrchwyd 2021-03-01.
8. ↑  "International Hockey - Evening Express". Walter Alfred Pearce. 1905-03-11. Cyrchwyd 2021-03-01.