recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cerflun Stambolov yn ei dref enedigol, Veliko Tarnovo.
Prif weinidog Bwlgaria o Awst 1887 tan Mai 1894 ac un o ffigyrau pwysicaf blynyddoedd cynnar y wladwriaeth Fwlgaraidd fodern oedd **Stefan Stambolov** (Bwlgareg *Стефан Николов Стамболов*) (31 Ionawr / 12 Chwefror 1854, Veliko Tarnovo - 6 / 18 Gorffennaf 1895, Sofia).

Arweiniodd y gwrthwynebiad i'r *coup d'état* a ddymchwelodd Tywysog Alexander Battenberg yn 1886, ac wedyn chwaraeodd rôl allweddol yn y gais am dywysog newydd. Penodwyd yn brif weinidog gan olynydd Alexander, Tywysog Ferdinand Saxe-Coburg-Gotha ym mis Awst 1887. Sefydlodd blaid wleidyddol, y Blaid Genedlaethol Ryddfrydol, a fyddai'n ei gefnogi yn y senedd. Yn ystod ei saith mlynedd fel prif weinidog, cryfhaodd safle Ferdinand, gan ennill consesiynau i'r Eglwys Fwlgaraidd gan yr Ymerodraeth Ottoman a threfnu briodas Ferdinand â Thywysoges Marie-Louise o Bourbon Parma. Er iddo sicrhau sefyllfa'r goron y tu fewn i Fwlgaria, methodd ag ennill cydnabyddiaeth Rwsia, oedd wedi gwrthwynebu dewis Ferdinand fel Tywysog Bwlgaria yn y lle cyntaf.

Erbyn 1893, roedd ei fethiant i wella'r berthynas rhwng Rwsia a Bwlgaria wedi dod yn amlwg, a chafodd ei ddiswyddo gan Ferdinand ar ôl iddo gael ei gyhuddo o garwriaeth â gwraig un o'i gyd-weinidogion. Penodwyd Konstantin Stoilov, cenedlaetholwr a fyddai'n anelu at ymgymodi â Rwsia, yn ei le. Y flwyddyn ganlynol, ar 3 / 15 Gorffennaf 1895, ymosodwyd arno ar y stryd yn Sofia gan elynion gwleidyddol. Bu farw dridiau yn ddiweddarach.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 2611771
* LCCN: n90641314
* ISNI: 0000 0001 0863 2895
* GND: 11875260X
* SELIBR: 352465
* SUDOC: 03248142X
* BNF: cb13180219c (data)
* NKC: jn20000701698

 |
Actores, stripwraig a model pornograffi ydy **Sophie Dee** (a **Kirsty Hill**; ganwyd 17 Ionawr 1984).

Bywyd personol
--------------

Mae'n enedigol o Gaerfyrddin a thrigodd yno efo'i thad a'i mam wen, a'i brawd.

Priododd actor a oedd hefyd yn y diwydiant pornograffi, o'r enw Lee Bang (enw sgrin). Mae hi'n ddau-rywiol.

Gwaith
------

Wedi iddi hi adael yr ysgol aeth i fyw i Birmingham lle gweithiodd mewn tafarnau, caffis ac yna fel stripwraig a glin-ddawnswraig. Ymhen hir a hwyr dechreuodd weithio fel model. Yn 2005 aeth i fyw i'r Unol Daleithiau lle cychwynodd wneud ffilmiau pornograffig. Dewisiodd ei henw gan i ffrind ddweud wrthi ei bod yne edrych fel Sophie Dahl. Cafodd lawdriniaeth i'w bronau, er mwyn eu gwneud yn fwy.

Ar wahân i ymddangos mewn ffilmiau pornograffig mae hi hefyd wedi ymddangos mewn ffilmiau *main stream* ee *Theater of Derange* a *Unmimely Demise*. Yn 2011, lansiodd gwefan adolygu ffilmiau; ToplessMovieReviews.com. Yn 2014, ymddangosodd yn *A Haunted House 2*.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4  James McCarthy (2014-08-17). "*Porn star Sophie Dee on golf, walking her dogs and coming back to Wales for fish and chips in the park with her dad*". Western Mail. Cyrchwyd 2014-08-30. Italic or bold markup not allowed in: `|publisher=` (help)
2. 1 2  Sophie Dee. "About Me". SophieDeeBlog.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 8 Ionawr 2004. Cyrchwyd 30 Tachwedd 2008.
3. ↑  "*In Bed with Papi Chulo*". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-01-08. Cyrchwyd 2015-10-07.
4. ↑  "Adult's Who's Who: Sophie Dee, *AVN*, Vol. 27/No. 17, Issue 349, Rhagfyr 2011, p. 32.
5. ↑  "Digital News", *AVN*, Vol. 27/No. 7, Issue 344, July 2011, p. 110.
Awdurdod unedol a bwrdeistref yn sir seremonïol Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Telford a Wrekin** neu **Telford a Din Gwrygon** (Saesneg: *Borough of Telford and Wrekin*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 290 km², gyda 179,854 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio ag awdurdod unedol Swydd Amwythig i'r gogledd, y gorllewin a'r de, a Swydd Stafford i'r dwyrain.

Telford a Wrekin yn sir seremonïol Swydd Amwythig
Ffurfiwyd yr awdurdod ar 1 Ebrill 1998. Cyn hynny roedd yn ardal an-fetropolitan (dan yr enw *The Wrekin*) yn sir an-fetropolitan Swydd Amwythig, a ddiddymwyd yn ei thro yn 2009, a disodlwyd gan awdurdod unedol Swydd Amwythig.

Rhennir yr awdurdod yn 29 o blwyi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Lleolir pencadlys yr awdurdod yn nhref newydd Telford. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Dawley, Madeley, Newport, Oakengates a Wellington.

Gweler hefyd
------------

* Din Gwrygon

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 9 Ebrill 2021
Etholaeth seneddol yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, yw **Sittingbourne a Sheppey** (Saesneg: *Sittingbourne and Sheppey*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Sittingbourne a Sheppey yng NghaintEtholaeth Sittingbourne a Sheppey yng Nghaint
* Caint yn LloegrCaint yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–2010: Derek Wyatt (Llafur-Cydweithredol)
* 2010–presennol: Gordon Henderson (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Mae **Suilven - Caisteal Liath** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Lochinve i Ullapool yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NC153183. Ceir carnedd enfawr ar y copa. Mae'n un o is-gopaon Suilven.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Map o Gâl yn y ganrif gyntaf CC. yn dangos tiriogaethau'r Sequani.
Llwyth Celtaidd yng nghanolbarth Gâl oedd y **Sequani**. Roedd eu tiriogaethau o gwmpas rhan uchaf dalfyrch yr Arar (Afon Saone heddiw), yn cyfateb i Franche-Comté a rhan o Fwrgwyn. Eu prifddinas oedd Vesontio, Besançon heddiw.

Ychydig cyn i Iŵl Cesar ddechrau ei ymgyrchoedd yng Ngâl, roedd y Sequani wedi ochri gyda'r Arverni yn erbyn yr Aedui, ac wedi llogi'r Suebi dan Ariovistus i groesi Afon Rhein i'w cynorthwyo yn 71 CC. Gorchfygwyd yr Aedui, ond yna gwrthododd Ariovistus ymadael, gan gipio traean o diriogaeth y Sequani a bygwth cymryd traean arall.

Apeliodd y Sequani at Cesar, a yrrodd y Suebi o'u tiriogaethau yn 58 CC. Fodd bynnag, gorfododd Cesar y Sequani i ddychwelyd popeth yr oeddynt wedi ei ennill oddi wrth yr Aedui. Ymunodd y Sequani â gwrthryfel Vercingetorix yn 52 CC. Wedi marwolaeth Vitellius yn 69 OC, gwrthodasant ymuno â gwrthryfel Gaius Julius Civilis a Julius Sabinus yn erbyn Rhufain, a chodwyd Vesontio i statws *colonia* fel gwobr.
Roedd **Shane Lister Summers** (23 Mehefin 1936 - 1 Mehefin 1961) yn yrrwr rasio Cymreig, a aned yn Yr Orsedd, Sir Ddinbych. Er ei fod wedi rasio mewn Fformiwla Un, ni wnaeth erioed gymryd rhan mewn digwyddiad Pencampwriaeth y Byd. Roedd yn fab i'r gwleidydd Ceidwadol Spencer Summers .

Ym 1960, cafodd Summers tymor rasio llwyddiannus mewn car rasio Lotus 15 a baratowyd gan Terry Bartram, ac am y tymor canlynol, penderfynodd Bartram ac ef rhoi cais ar rasio Fformiwla Un gyda char Cooper T53 newydd, rhif siasi F1-8-61.

Yn ras agoriadol y tymor, Tlws Lombank, nad oedd yn rhan o'r Bencampwriaeth, fe wnaeth Summers, 24 oed, cymhwyso yn y ddegfed lle allan o 14 ymgeisydd, gan orffen yr wythfed safle, sef y safle cymhwyso olaf. Yr wythnos ganlynol fe gwblhaodd ras y Tlws Glover ar ôl cymhwyso eto yn y ddegfed safle. Wedi teithio i Ewrop ar gyfer y ddwy ras nesaf, gwrthodwyd iddo ddechrau ar Grand Prix Brwsel 1961 er iddo gyraedd y 12fed amser cyflymaf wrth gymhwyso, ond dechreuodd o'r rhes flaen yn Grand Prix Fienna. O'r ail safle ar y grid, rhedodd yn agos at y tu blaen nes i hongiad y car methu.

Gan ddychwelyd i'r DU, cystadleuodd Summers yn yr Aintree 200, gan gymhwyso 13eg o 28 o ddechreuwyr, a gorffen yn 12fed safle. Mis yn ddiweddarach enillodd ei ganlyniad gorau, gan orffen yn bedwerydd yn Nhlws Llundain. Fodd bynnag, yn ystod ymarfer yn y glaw ar gyfer ras Tlws y Silver City yn Brands Hatch, lladdwyd Summers pan aeth ei gar allan o reolaeth ar Gornel Paddock Hill trwy gael gwrthdrawiad a wal goncrit wrth fynedfa twnnel y pwll.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Welsh Motor Sport – Drivers
2. ↑  Shane Summers at Motorsport Memorial
3. ↑  Cooper T53 at oldracingcars.com
4. ↑  Don Capps, Atlas F1 "Rear View Mirror", Vol. 6, Issue 31
*Gofal: Cafwyd Statud Ymreolaeth diweddarach yn 1981.*
Statud Ymreolaeth Galisia 1936, ar ffurf PDF
Statud a ddiffiniodd annibyniaeth i Galisia ac a grewyd gan Partido Galeguista (neu 'Blaid Galisia') ym 1936 yw **Statud Ymreolaeth Galisia (1936)**. Fe'i derbyniwyd yn bennaf gan iddo gael ei gynnig yn ystod Rhyfel Cartref Sbaen ond ni ddaeth i rym oherwydd Llywodraeth unbeniaethol Sbaen, dan arweiniad Francisco Franco.

Yr ysbrydoliaeth gwreiddiol y tu ôl i'r Statud oedd y Mudiad Gweriniaethol dros Annibyniaeth Galisia (*Organización Republicana Gallega Autónoma (neu'r ORGA)*) a'r cenedlaetholwyr Villar Ponte a Lois Peña Novo. Ond erbyn diwedd 1932, cymrwyd y gwaith drosodd gan 'Gynulliad y Rhabarthau' a'r blaid genedlaethol, y 'Partido Galeguista', a baratodd y drafft terfynol. Ar gychwyn y 1930au awgrymodd sawl person y byddai datganoli pwer, drwy greu clwstwr ffederal o wledydd yn fanteisiol i Sbaen hefyd.

Yn 1932 galwodd Raimundo López Pol, Maer Santiago de Compostela, cynghorwyr holl Ranbarthau Galisia at ei gilydd i drafod y drafft hwn ac yn Rhagfyr y flwyddyn honno, fe'i derbyniwyd gan gynrychiolwyr 84.7% o'r boblogaeth. Ar 28 Mehefin, cafwyd Refferendwm cenedlaethol ar y fersiwn terfynol a chafwyd 993,351 o bleidleisiau o'i blaid, sef 74.56 o'r etholaeth a dim ond 6161 yn ei erbyn. O'r dinasyddion hynny a fwrwodd eu pleidlais, roedd 99% o blaid Annibyniaeth. Ar 15 Gorffennaf, fe'i cyflwynwyd gan Román Gómez (Ysgrifennydd Cyffredinol Partido Galleguista) ac AS Castelao i Lywydd y Llywodraeth.

Roedd y Statud yn gwneud y Galisieg a'r Sbaeneg yn ieithoedd swyddogol, a nodwyd y byddai'n rhaid i weision sifil allu'r ddwy iaith. Rhoddai hefyd yr hawl i Galisia ethol ei senedd ei hun a bod yn gyfrifol am ei system etholaethol ei hun yn ogystal â chodi trethi ayb.

Ni ddaeth y Statud i rym, fodd bynnag, oherwydd Llywodraeth unbeniaethol Sbaen, dan arweiniad Francisco Franco.

Y Cyd-destun Ewropeaidd
-----------------------

I'w roi yn ei gyd-destun Ewropeaidd: ar 21 Ionawr 1919 cafwyd Cyhoeddiad o Annibyniaeth *Dáil Éireann* (Gweriniaeth Iwerddon), ffurfiwyd Plaid Cymru yn 1925 a llosgwyd Penyberth ar 8 Medi 1936. Ffurfiwyd Plaid Genedlaethol yr Alban yn 1934 ac yn 1931 daeth *Esquerra Republicana de Catalunya* (Plaid Genedlaethol Catalonia) yn fuddugol yn yr Etholiad Cyffredinol, ffurfiwyd Generalitat de Catalunya, gan fynnu annibyniaeth ffederal oddi wrth Sbaen. Yn 1936 hefyd, crewyd llywodraeth ymreolaethol Fasgaidd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Quen, en 1921, publicara o libro *La Mancomunidad Gallega*, obra de referencia dos galeguistas á hora de concretar o autogoberno.
2. ↑  Castelao (1944): *Sempre en Galiza*, ac eraill.
3. ↑  Henrique Monteagudo: [ *Obras [Castelao]*], cyfrol 2, tud. 117, Editorial Galaxia, rhifyn 1af 2000.
4. ↑  *A Autonomía galega (1846–1981)*, tud. 228–229, Consellería da Presidencia (Xunta de Galicia), Santiago de Compostela, 1986.
5. ↑  *Enciclopedia Galega Universal* Archifwyd 2008-08-13 yn y Peiriant Wayback. Ir Indo Edicións.
Awdur a sgriptiwr o Gymraes yw **Siwan Jones** (ganwyd Medi 1956). Mae'n gyfrifol am greu a sgriptio rhai o ddramau teledu mwyaf poblogaidd a llwyddiannus S4C, yn cynnwys *Tair Chwaer*, *Con Passionate*, *Alys* a *35 Diwrnod*.

Bywgraffiad
-----------

Fe'i ganwyd i Haydn Jones a Mair Gras Saunders Jones, merch Saunders Lewis. Bu'n actores yn yr 1980au gan actio ar *Coleg*, *Y Cleciwr* a sgriptio ar *Dinas*.

Yn 1983, enillodd y wobr am 'Sgript ffilm ddramatig' yn Eisteddfod Genedlaethol Môn. Cynhyrchwyd ffilm o'r sgript gan y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg dan y teitl *Ty'd Yma Tomi!*. Darlledwyd y ffilm ar S4C ar 1 Mawrth 1985.

Roedd yn briod ag Emyr Wyn ac mae'n fam i'r actor Siôn Ifan.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Cynhyrfu Cytgord y Côre. BBC Cymru (Rhagfyr 2004). Adalwyd ar 13 Mawrth 2019.
2. ↑   JONES Mair Gras Saunder (1 Chwefror 2011).
3. ↑   Woodward, Kate. Cleddyf ym Mrwydr yr Iaith?: Y Bwrdd Ffilmiau Cymraeg.

Dolenni allanol
---------------

* Siwan Jones ar wefan Internet Movie Database
Brenhines Assyria yn y Dwyrain Canol o 811 CC hyd 808 CC (yn ôl pob tebyg) oedd **Shammuramat** neu **Sammur-amat** (hefyd **Sammu-ramat** a **Sammuramat**). Yn weddw y Brenin Shamshi-Adad V o Assyria, teyrnasodd am dair blynedd ar orsedd Assyria. Mae rhai cronolegau eraill yn awgrymu iddi deyrnasu o 809 hyd 792 CC.

Darganfuwyd *stele* (carreg goffa) Shammuramat yn Ashur, ac mae arysgrif o hen ddinas Nimrud yn awgrymu ei bod mewn grym yno ar ôl marwolaeth ei gŵr a chyn teyrnasiad ei mab.

Erbyn heddiw mae'r Semiramis sy'n enwog mewn chwedl a llên yn cael ei hystyried yn ffigwr fytholegol yn unig; fodd bynnag ceir peth dystiolaeth yng nghofnodau Assyria sy'n awgrymu ei bod yn seiliedig ar hanesion am y Frenhines Shammuramat a ddaeth i'r Groegiaid ganrifoedd yn ddiweddarach. Ond nid yw pawb yn derbyn hyn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "The Rise of the Babylonian World Power";
2. ↑  Younan, Michael "Assyrian King List researched and edited by Michael Younan" Archifwyd 2007-12-08 yn y Peiriant Wayback.;
3. ↑  Reilly, Jim (2000) "Contestants for Syrian Domination" yn "Chapter 3: Assyrian & Hittite Synchronisms" o *The Genealogy of Ashakhet* Archifwyd 2012-03-11 yn y Peiriant Wayback.;
Etholaeth seneddol yn Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Telford**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Telford yn Swydd AmwythigEtholaeth Telford yn Swydd Amwythig
* Swydd Amwythig yn LloegrSwydd Amwythig yn Lloegr

Mae'r etholaeth yn cynnwys nifer o hen drefi diwydiannol i'r gogledd o Afon Hafren ac ar ochr ddwyreiniol Din Gwrygon (gan gynnwys Madeley, Dawley a'r trefgorddi bach yng Ngheunant Ironbridge) a nifer o drefi newydd gan gynnwys Woodside. Crëwyd yr etholaeth, sy'n drefol yn bennaf, ym 1997 o etholaeth The Wrekin, sy'n fwy gwledig.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–2001: Bruce Grocott (Llafur)
* 2001–2015: David Wright (Llafur)
* 2015–presennol: Lucy Allan (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Cyfrol gan Alcwyn Deiniol Evans yw ***Siop Dan Evans y Barri*** a gyhoeddwyd yn 2014 gan Wasg Carreg Gwalch. Man cyhoeddi: Llanrwst, Cymru.

Roedd Siop Dan Evans y Barri yn un o'r siopau mwyaf yng Nghymru rhyw gan mlynedd yn ôl. Yn y diwedd, bu'n rhaid iddi gau oherwydd y newidiadau cyfoes mewn arferion siopa. Yn y gyfrol hon cawn hanes sut y tyfodd gyda thwf y dref drwy ddylanwad un dyn, sef Dan Evans. Bu'r busnes hefyd yn hwb i Gymreigrwydd y Barri, a fu o'r dechrau yn feicrocosm o'r byd gyda'i chymunedau.

Roedd Siop Dan Evans y Barri yn un o'r siopau mwyaf yng Nghymru rhyw gan mlynedd yn ôl. Yn y diwedd, bu'n rhaid iddi gau oherwydd y newidiadau cyfoes mewn arferion siopa.

Mae'n stori sy'n ysbrydoli pobl sydd am fentro ar eu liwt eu hunain ym mhob oes – gan ddangos sut mae cynnwys y gymuned yn y busnes gyda sensitifrwydd a brwdfrydedd. Mae'n oes yn wahanol heddiw, ond yr un yw'r egwyddorion. Yn ogystal ag adrodd y stori mewn geiriau, mae'r gyfrol hon yn cynnwys degau o luniau o bob cyfnod y bu'r siop yn marchnata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicibrosiect Llyfrau Gwales

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Gwales; adalwyd 1 Awst 2017
Siop lyfrau Cymraeg yn Aberystwyth yw **Siop y Pethe**. Mae'n gwerthu nwyddau Cymraeg a Chymreig gan gynnwys llyfrau, cardiau cyfarch, a CDau.

Agorwyd gan Gwilym a Megan Tudur ar gornel Sgwâr Glyn Dŵr yn Aberystwyth ym mis Rhagfyr 1968. Ystyr "y Pethe" yw'r cyfuniad o werthoedd a diddordebau sy'n ymgorffori diwylliant traddodiadol Cymru, ac yn ôl Gwilym roedd yr ymadrodd hwn yn "enw’r cyfnod ar bopeth Cymraeg o bwys" yn ystod y frwydr dros yr iaith yn y 1960au. Agorodd nifer o siopau Cymraeg tebyg ar draws Cymru, ac yn ôl Gwilym Siop y Pethe oedd y siop Gymraeg fodern gyntaf gan iddi werthu recordiau, cardiau a phosteri yn ogystal â llyfrau. Roedd Siop y Pethe hefyd yn lleoliad swyddfa gyntaf Cymdeithas yr Iaith ar ddechrau'r 1970au.

Penderfynodd Gwilym a Megan gwerthu'r busnes yn 2013 ar ôl 45 mlynedd wrth y llyw, gan roi'r siop ar werth am £445,000. Mae Gwilym Tudur yn awdur ac ei fwriad yw i ail-gydio yn ei yrfa ysgrifennu pan fydd y siop yn cael ei gwerthu. Bellach mae'r siop ar werth am £275,000.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3   Siop y Pethe yn Aberystwyth: Diwedd 'oes y Tuduriaid'. BBC (4 Ebrill 2013). Adalwyd ar 10 Tachwedd 2014.
2. ↑   peth. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 10 Tachwedd 2014. Yn dyfynnu Meic Stephens, *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru* (1986).
3. ↑   Chwilio am brynwr i siop lyfrau eiconig. Golwg360 (4 Ebrill 2013). Adalwyd ar 10 Tachwedd 2014.
4. ↑   Siop y Pethe ar werth. rightmove. Adalwyd ar 10 Tachwedd 2014.

Dolenni allanol
---------------

* Siop y Pethe Archifwyd 2014-11-22 yn y Peiriant Wayback. ar wefan Y Fasnach Lyfrau Ar-lein
* Siop y Pethe[*dolen marw*] ar wefan Y Lolfa
* Archifwyd 2016-04-11 yn y Peiriant Wayback. Siop Y Pethe - Saesneg
* Archifwyd 2016-04-11 yn y Peiriant Wayback. Siop Y Pethe - Cymraeg
Awdures a darlunwraig llyfrau plant o Loegr oedd **Shirley Hughes** (16 Gorffennaf 1927 – 25 Chwefror 2022). Ysgrifennodd dros hanner cant o lyfrau, sydd wedi gwerthu drost 11.5 miliwn copi, ac darllunodd dros ddau gant o lyfrau. Roedd hi'n arfer byw yn Llundain heddiw.

Bywyd cynnar
------------

Magwyd Hughes yn West Kirby, Cilgwri. Dywedai mai arlunwyr megis Arthur Rackham a W. Heath Robinson, a'i ysbrydolodd yn ystod ei phlentyndod, ac yn ddiweddarach, gan ffilm a'r Walker Art Gallery. Addysgwyd yn West Kirby High School, ac astudiodd ddarlunio a dylunio gwisg yn Ysgol Celf Lerpwl, ac Ysgol Darlunio a Celfyddyd Gain Ruskin yn Rhydychen. Cafodd ei hanno i weithio ar lyfrau lluniadol tra roedd yn Rhydychen, ac i wneud darluniau lithograffaidd. Comisiynwyd yn fuad wedyn gan Collins. Ar ôl gadael yr ygol gelf, symudodd Hughes i Notting Hill, Llundain a priododd John Vulliamy, pensaer a ysgythrwr, a cawsont dri o blant, gan gynnwys y gohebydd Ed Vulliamy, merch sydd hefyd yn ddarlunwraig llyfrau plant, Clara Vulliamy. Bu farw yn Llundain yn 94 oed.

Gwaith
------

Dechreuodd Hughes ei gwaith yn ystod yr 1950au a'r 1960au, gan ddarlunio llyfrau megis *My Naughty Little Sister* gan Dorothy Edwards a *The Bell Family* gan Noel Streatfeild. Ei gwaith cyntaf fel awdures oedd *Lucy & Tom's Day*, a gyhoeddwyd am y tro cyntaf yn 1960. Daeth y stori'n boblogaidd, felly daeth *Lucy and Tom* yn gyfres o lyfrau. Cariodd Hughes ymlaen i ysgrifennu drost hanner cant o straeon, gan gynnwys cyfres fer am fachgen o'r enw Alfie, a'i chwaer Annie-Rose.

Gwobrau
-------

*Dogger*, a ysgrifennwyd yn 1977, oedd y cyntaf i gael ei gyhoeddi yn eang dramor. Enillodd y stori iddi Fedal Kate Greenaway yr un flwyddyn. Enillodd Hughes wobr Eleanor Farjeon yn 1984, am wasanaethau enwog i lenyddiaeth plant. Yn 1999, derbyniodd OBE, ac yn 2000, cafodd ei gwneud yn Gymrawd Cymdeithas Brenhinol Llenyddiaeth. Enillodd Fedal Kate Greenaway unwaith eto yn 2003, am *Ella's Big Chance*, a derbyniodd Gymredoriaeth Anrhydedd gan Prifysgol Lerpwl John Moores.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Shirley Hughes - Penguin UK Authors" (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 20 Hydref 2013. Cyrchwyd 8 Tachwedd 2008.
2. 1 2  "Random House profile" (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 28 Medi 2007. Cyrchwyd 8 Tachwedd 2008.
3. ↑  Times Online: It's all about Alfie
4. 1 2  "Shirley Hughes at Walker Books". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-01-01. Cyrchwyd 2008-11-08.
5. 1 2 3  Shirley Hughes - Alfie, Dogger and Friends
6. 1 2  "Booklist of Works by Childrens Book Illustrators". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2006-09-03. Cyrchwyd 2008-11-08.
7. ↑  "UK children's author and illustrator Shirley Hughes dies aged 94". *Evening Standard* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2 Mawrth 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 49344765
* LCCN: n79063808
* ISNI: 0000 0001 1119 3918
* GND: 120404354
* SUDOC: 056539150
* BNF: cb12613715c (data)
* BIBSYS: 90737210
* NLA: 36150276
* NDL: 00443977
* NKC: jn19990003736
* BNE: XX874316
* CiNii: DA03482495

 |
Panorama o'r Tatra Uchel, o'r chwith i'r de: Gerlachovský štít, Batizovský štít, Kačací štít, Končistá, Gánok, Vysoká, a Rysy.
Lleoliad y Tatra Uchel.
Cadwyn o fynyddoedd yw'r **Tatra Uchel** neu'r **Tatrau Uchel** (Slofaceg a Tsieceg: *Vysoké Tatry*, Pwyleg: *Tatry Wysokie*) ar y ffin rhwng Slofacia a Gwlad Pwyl yng Nghanolbarth Ewrop. Maent yn rhan o'r Tatra Dwyreiniol yng nghadwyn y Carpatiau.

Disgrifiad
----------

Gyda 11 copa dros 2500 m, y Tatra Uchel, ynghyd â'r Carpatiau Deheuol, yw'r unig gadwyn o gymeriad alpaidd yng nghadwyn 1200 km y Carpatiau. Gorwedd y rhan fwyaf o'r copaon uchaf yn Slofacia: yr uchaf o'r rhain yw Gerlachovský štít (2,655 m).

Mae sawl rhywogaeth brin o anifeiliaid a phlanhigion i'w cael yn y Tatra Uchel. Mae'n gynefin i famaliaid ysglyfaethus mawr fel eirth, lynx Ewrasiaidd, bleiddiaid a llwynogod, ynghyd â sawl rhywogaeth o adar prin.

Mae'n ardal yn ganolfan chwaraeon gaeaf. Mae canolfannau gwyliau sgïo adnabyddus yn cynnwys Štrbské pleso, Starý Smokovec a Tatranská Lomnica yn Slofacia a Zakopane, yr enwocaf efallai, yng Ngwlad Pwyl. Tref Poprad yw'r porth i gyrraedd canolfannau chwaraeon gaeaf y Tatra Slofaciaidd.

Sefydlwyd y parc cenedlaethol traws-ffin cyntaf yn Ewrop yma, sef Parc Cenedlaethol Tatra - parc Tatranský národný yn Slofacia yn 1948 a Tatrzański Park Narodowy yng Ngwlad Pwyl, yn 1954.

Copaon
------

Y 15 copa uchaf, i gyd yn Slofacia, yw:

| Peak | Elevation (m|ft) |
| --- | --- |
| Gerlachovský štít | 2,655 | 8,711 |
| Gerlachovská veža | 2,642 | 8,668 |
| Lomnický štít | 2,633 | 8,638 |
| Ľadový štít | 2,627 | 8,619 |
| Pyšný štít | 2,623 | 8,605 |
| Zadný Gerlach | 2,616 | 8,583 |
| Lavínový štít | 2,606 | 8,550 |
| Malý Ľadový štít | 2,602 | 8,537 |
| Kotlový štít | 2,601 | 8,533 |
| Lavínová veža | 2,600 | 8,530 |
| Malý pyšný štít | 2,591 | 8,501 |
| Veľká Litvorová veža | 2,581 | 8 468 |
| Strapatá veža | 2,565 | 8,415 |
| Kežmarský štít | 2,556 | 8,386 |
| Vysoká | 2,547 | 8,356 |

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Tatra Uchel***

* (Saesneg) Tatry Open Directory Archifwyd 2011-06-25 yn y Peiriant Wayback.
Siop adrannol House of Fraser ar Heol Eglwys Fair yng Nghaerdydd.
Adeilad adwerthol sydd yn gwerthu nifer fawr o wahanol nwyddau traul yw **siop adrannol**. Gan amlaf mae'r rhain yn cynnwys dillad a chyfwisg, celfi tŷ bychain, offer a pheiriannau'r gegin, offer ac addurniadau'r ardd, a bwyd. Rhennir y nwyddau sydd ar werth yn adrannau dan oruchwyliad rheolwyr a phrynwyr arbennig. Rhennir gweinyddiaeth y siop adrannol hefyd o ran marchnata, hysbysebu, gwasanaethu cwsmeriaid, cyfrifyddu, a rheolaeth y gyllideb.[1]

Gellir dosbarthu siopau adrannol yn ôl y nwyddau maent yn eu gwerthu a'r prisoedd a godir arnynt. Y prif fathau o siopau adrannol ydy disgownt, marsiandïaeth gyffredinol, ffasiwn neu uwch ffasiwn, ac arbenigedd. Mae nifer ohonynt yn cynnig gwasanaethau ychwanegol i'r cwsmer, gan gynnwys lapio anrhegion, altro a phersonoli nwyddau, danfoniadau, a siopa personol.[1]

Hanes
-----

Y tu mewn i Le Bon Marché ym 1900.
Datblygodd siopau adrannol yn y 19g o ganlyniad i newidiadau cymdeithasol ac economaidd, gan gynnwys twf y dinasoedd, cludiant cyhoeddus, a thrydan, a chychwyn y diwydiant nwyddau traul modern. Y siop adrannol gyntaf yn y byd oedd Le Bon Marché ym Mharis, a sefydlwyd ar ffurf siop fechan ym 1838. Fe'i ailwampiwyd gan Aristide Boucicaut (1810–77), a benodwyd yn bartner ym 1852, drwy newid y model busnes a'i symud i adeilad mawr, crand ym 1869. Cyflwynodd Boucicat brisiau gosod ar ei nwyddau, gan roi'r gorau i'r hen arfer o daro bargen rhwng y cwsmer a'r dyn siop, a chaniataodd i'r cwsmer ddychwelyd ei bryniad am ad-daliad neu i'w gyfnewid am eitem arall. Yn safle newydd Le Bon Marché yn rue de Sèvres, a ehangwyd ym 1872 gan gwmni Gustave Eiffel, darparwyd ystafelloedd disgwyl a darllenfeydd i wrywod, ac adloniant i blant, tra'r oeddynt yn aros am y gwragedd i orffen eu siopa. Bu Boucicat hefyd yn arloesi technegau marchnata, drwy hysbysebu mewn papurau newydd ac argraffu catalogau a ddanfonwyd i gwsmeriaid drwy'r post.

Sefydlwyd y siop adrannol gyntaf yn Unol Daleithiau America ym 1875 gan John Wanamaker (1838–1922). Adeiladwyd sawl siop arbenigol wahanol dan yr un to, mewn hen storfa nwyddau rheilffyrdd yn Philadelphia. Siop Wanamaker oedd y cyntaf i ddefnyddio ticedi prisiau wedi eu clymu wrth yr eitemau ar werth. Defnyddiodd asiantaethau hysbysebu i hyrwyddo ei siopau cadwyn ar draws yr Unol Daleithiau.

Gweler hefyd
------------

* Maelfa

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Department store. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 9 Mai 2020.
Etholaeth seneddol yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Skipton a Ripon** (Saesneg: *Skipton and Ripon*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Skipton a Ripon yng Ngogledd Swydd EfrogEtholaeth Skipton a Ripon yng Ngogledd Swydd Efrog
* Gogledd Swydd Efrog yn LloegrGogledd Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–1987: John Watson (Ceidwadol)
* 1987–2010: David Curry (Ceidwadol)
* 2010–presennol: Julian Smith (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Sipiau plastig a neilon
Dyfais boblogaidd ar gyfer clymu dau ddarn o ddefnydd at ei gilydd dros dro yw **sip**. Defnyddir mewn dillad, er enghraifft siacedi a jîns, bagiau, offer gwersylla, megis pebyll a sachau cysgu yn ogystal â nifer o eitemau eraill a ddefnyddiwn o ddydd i ddydd.

Arddangosodd Whitcomb L. Judson ei "glo cau" (Saesneg: *clasp locker*) yn Ffair y Byd Chicago, 1893. Cafodd y syniad ei ddatblygu gan y peiriannydd Swedaidd-Americanaidd Gideon Sundback a dderbynodd patent ym 1913. Cafodd dyfais debyg ei batentu ym 1912 yn Ewrop gan Catharina Kuhn-Moos. Defnyddiwyd sipiau ar ddillad dynion a menywod yn gyntaf ar ddiwedd y 1920au.

Disgrifiad
----------

Mae dau ddarn o dâp defnydd, sy'n cael eu glynu at y ddau ddarn o defnydd sydd i gael ei uno; ar hyd ymyl y tâp, mae degau neu gannoedd o ddannedd bychain plastig neu fetel. Mae'r dannedd rhain wedi cael eu siapio'n arbennig i ffitio gyda'i gilydd. Mae llithrydd, sy'n cael ei dynnu gyda'r llaw, yn symud o un ben y sip i'r llall, gan symud ar hyd y rhes o ddannedd. O fewn y llithrydd mae sianel mewn siâp Y, sy'n masgio'r ddau res o ddannedd at ei gilydd, neu yn eu gwahanu, yn dibynnu ar ba gyfeiriad mae'r llithiwr yn symud. Mae'r ffrithiant a'r dirgryniad a achosir gan y llithiwr yn symud yn erbyn y dannedd yn crau sain nodweddiadol, hwn mae'n debyg yw tarddiad y gair *sip*. Gall y gair hefyd fod wedi tarddu o'r cyflymder y gall y ddau ddarn o ddefnydd gael eu clymu at ei gilydd i gymharu a'r amser mae'n cymryd i cau rhes o fotymau neu gau criau.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) zipper. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 23 Rhagfyr 2013.
Pentref ger Penarth ar arfordir Bro Morgannwg yw **Sili** neu **Y Sili** (Saesneg: *Sully*). Fe'i lleolir yng nghymuned Sili a Larnog.

Mae yno glwb rygbi ('Sully Sports', lle sefydlwyd yr hen glwb 'Barry Plastics') a chlwb criced. Mae'n debyg fod enw'r pentref yn tarddu o enw'r teulu Normannaidd de Sully.

Mae'r pentref yn cynnwys Ysbyty Sili, hen ysbyty a adeiladwyd yn wreiddiol i drin y diciâu ond sydd bellach wedi'i droi yn fflatiau. Mae'r ysbyty yn un o enghreifftiau mwyaf neilltuol o bensaerniaeth fodern yng Nghymru, yn yr arddull art deco.

Gweler hefyd
------------

* Ynys Sili

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 14 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 22 Hydref 2021
3. ↑  Election maps, Ordnance Survey. Adalwyd 20 Mawrth 2019.

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Bro Morgannwg**

**Trefi**  

Y Barri  **·** Y Bont-faen  **·** Llanilltud Fawr  **·** Penarth
  
**Pentrefi**  

Aberogwr  **·** Aberddawan  **·** Aberthin  **·** City  **·** Clawdd-coch  **·** Corntwn  **·** Dinas Powys  **·** Eglwys Fair y Mynydd  **·** Ewenni  **·** Ffontygari  **·** Gwenfô  **·** Larnog  **·** Llanbedr-y-fro  **·** Llancarfan  **·** Llancatal  **·** Llandochau  **·** Llandochau Fach  **·** Llandŵ  **·** Llanddunwyd  **·** Llan-faes  **·** Llanfair  **·** Llanfihangel-y-pwll  **·** Llanfleiddan  **·** Llangan  **·** Llansanwyr  **·** Llwyneliddon  **·** Llyswyrny  **·** Marcroes  **·** Merthyr Dyfan  **·** Ogwr  **·** Pendeulwyn  **·** Pen-llin  **·** Pennon  **·** Pen-marc  **·** Y Rhws  **·** Sain Dunwyd  **·** Saint Andras  **·** Sain Nicolas  **·** Sain Siorys  **·** Sain Tathan  **·** Saint-y-brid  **·** Sili  **·** Silstwn  **·** Southerndown  **·** Trebefered  **·** Trefflemin  **·** Tregatwg  **·** Tregolwyn  **·** Tresimwn  **·** Y Wig  **·** Ystradowen
Dathliad sy'n anrhydeddu tadau ac yn dathlu tadolaeth, perthynasau tadol a dylanwad tadau mewn cymdeithas yw **Sul y Tadau**. Yng ngwledydd Catholig Ewrop, mae wedi cael ei ddathlu ar 19 Mawrth (Dydd Gŵyl Joseff) ers yr Oesoedd Canol. Y Sbaenwyr a'r Portiwgeaid gyflwynodd y dathliad i America Ladin, lle mae 19 Mawrth yn dal i gael ei ddefnyddio ar ei gyfer, er bod llawer o wledydd yn Ewrop ac America bellach wedi mabwysiadu'r dyddiad sy'n cael ei ddefnyddio ar ei gyfer yn yr Unol Daleithiau, sef trydydd dydd Sul Mehefin. Caiff ei ddathlu ar wahanol ddyddiau mewn sawl rhan o'r byd, gan mwyaf ym misoedd Mawrth, Ebrill a Mehefin. Mae'n cyd-fynd â dathliadau tebyg sy'n anrhydeddu aelodau'r teulu, fel Sul y Mamau, Diwrnod y Brodyr a Chwiorydd a Diwrnod y Teidiau a Neiniau.

Ni chafodd Sul y Tadau ei ddathlu yn yr Unol Daleithiau, y tu allan i draddodiadau Catholig, tan yr 20g. Cafodd ei sefydlu gan Sonora Smart Dodd yn ei ffurf fodern. Ar 19 Mehefin 1910 cynhaliodd ddathliad Sul y Tadau yn yr YMCA yn Spokane, Washington. Roedd ei thad, William Jackson Smart yn gyn-filwr Rhyfel Cartref America ac wedi magu chwech o blant fel yn rhiant sengl. Bu hefyd yn aelod o Hen Eglwys Bresbyteraidd y Canmlwyddiant (bellach yn Eglwys Bresbyteraidd Knox), lle cynigiwyd y syniad gyntaf. Ar ôl clywed pregeth ar Sul y Mamau yn 1909, dywedodd wrth ei gweinidog y dylai tadau gael gwyliau tebyg i'w hanrhydeddu. Er iddi awgrymu 5 Mehefin i ddechrau, sef pen-blwydd ei thad, ni chafodd y gweinidogion ddigon o amser i baratoi eu pregethau, a gohiriwyd y dathliad tan y trydydd dydd Sul ym mis Mehefin. Derbyniodd nifer o glerigwyr lleol y syniad, ac ar 19 Mehefin 1910, cyflwynwyd pregethau yn anrhydeddu tadau ledled y ddinas. Serch hynny, yn 1972 y cafodd y diwrnod ei wneud yn wyliau cenedlaethol swyddogol yn yr Unol Daleithiau.

Yn y Deyrnas Unedig, nid oes gan Sul y Tadau statws swyddogol ond mae'n cael ei ddathlu ar y trydydd dydd Sul o Fehefin. Yn wahanol i Sul y Mamau, sydd â thraddodiad hynafol fel gŵyl eglwysig, mae Sul y Tadau yn ddathliad modern, yn tarddu rywbryd ar ôl yr Ail Ryfel Byd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Sonora Louise Smart Dodd" (PDF). Spokane Regional Convention & Visitor Bureau. 19 Chwefror 2010. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2016-08-12. Cyrchwyd 22 Awst 2016.
2. ↑  Butler, Joey. "Father's Day has Methodist ties". The United Methodist Church. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-06-10. Cyrchwyd 15 Mehefin 2014. In 1909 in Spokane, Wash. Sonora Smart Dodd listened to a Mother's Day sermon at Central Methodist Episcopal Church. Dodd's own mother had died 11 years earlier, and her father had raised their six children alone. Dodd felt moved to honor her father, and fathers everywhere, with a special day, as well. She proposed her idea to local religious leaders, and it gained wide acceptance. June 19, 1910, was designated as the first Father's Day, and sermons honoring fathers were preached throughout the city.
Mae **Meall Meadhonach** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Lochinve i Ullapool yng ngogledd eithaf Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NC164178. Y fam-fynydd yw: Suilven. Mae crib y mynydd yn 2 km.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Graham a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Yr olygfa anhygoel o'r de-ddwyrain.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
'*N Druppel* ("y diferyn"), logo'r Suidlanders
Mae'r Suidlanders (Afrikaans am "Deheuwyr" "South Landers") yn fudiad yn Ne Affrica sy'n rhagweld chwyldro neu derfysg a dymchweliad strwythurau wlad ac yn paratoi cynlluniau ar gyfer i'r Afrikaaners ffoi o'r dinasoedd mawrion.

Mae'n ystyried ei hun yn fudiad hunan-amddiffyn yn 2006. Arweinir y mudiad gan Gustav Müller.

Athroniaeth
-----------

Gellir ei ystyried fel mudiad 'survivalist' ethnig. Seilir ei heidioleg ar proffwydolaethau y Boer, 'Siener' ("gweledydd", "proffwyd") van Rensburg. (3 Awst 1864 – 11 Mawrth 192) Cred nifer i Rensburg broffwydo y byddai llywodraeth Ddu yn cymryd yr awennau yn Ne Affrica ac y bydd y bobl Afrikaaner Gwyn yn diodde'n fawr o dan y llywodraeth yma. Credant hefyd y bydd yna frwydr dynegfennol olaf a bod angen i'r gymuned Gwyn ei chroen baratoi ar ei chyfer.

Cyfiawnhâd ryngwladol
---------------------

Mae'r Suidlanders yn honni bod ganddynt hawl yn ôl cyfraith ryngwladol, yn arbennig Protocol I a II (dyddiad, 8 Mehefin 1977) yn ogystal â Confensiwn Genefa (12 Awst 1949) i'w cynlluniau. Mae Protocol I yn ymwneud ag amddifyn dioddefwyr gwrthdaro arfog ryngwladol a Protocol II yn ymwneud ag amddiffyn dioddefwyr gwrthdaro an-ryngwladol. Rhoddir pwyslais ar Erthyglau 60 i 69 o Protocol I (parthau dad-filwrol ac amddiffyn sifil).

Cynllunio
---------

Mae'r mudiad yn ymgymryd mewn ymarferiadau amddiffyn sifil i'w haelodau. Mae'r hyfforddi yn cynnwys; cymorth cyntaf, Training on all aspects of civil defense is provided to members. The training varies from first aid, logisteg, cyfathrebu a rheoli ffoaduriaid (croen-wyn). Maent hefyd yn hysbysu eu haelodau o ddigwyddiadau a phrotestiadau gan baratoi cynlluniau ar gyfer mudo eu haelodau allan o ardaloedd tymhestlog.

Sylw rynglwadol
---------------

Cafwyd rhan mewn pennod o gyfres ddogfen, *Dark Tourist* ar sianel ffrydio Netflix yn cyfres 1 Pennod 7 20 Gorffennaf 2018 oedd yn cyfweld a dangos gwaith y Suidlanders. Bu hefyd eitem newyddion am y mudiad ar sianel newyddion CNN.

Cafwyd hefyd sylw i'r mudiad gan llefaryddion asgell dde megis Katie Hopkins.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Staff (25 Oktober 2013). "S. Africa evacuation plan: White Afrikaner group fears genocide upon Mandela's death". *RT*. Check date values in: `|date=` (help)
2. ↑  Schneider, Victoria (7 November 2013). "Is the white-right in South Africa a threat?". *Al Jazeera*.
3. 1 2  Suidlanders (2015). *Suidlanders Manual in English*. Freely available upon request navrae@suidlanders.co.za: Suidlanders. t. 13.
4. ↑   *WW3: Germans, Boers, Race War, Suidlanders, Simon Roche, Siener Van Rensburg & Adriaan Synman*, adalwyd 2018-08-24
5. ↑  Weiner, Sophie. "Trump Thrills White Nationalists With Tweet About South African Farms". *Splinter* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-08-24.
6. ↑
7. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Die Suidlanders
* Gwefan Saesneg Die Suidlanders Archifwyd 2018-12-20 yn y Peiriant Wayback.
* Gwasg argraffu Vaandel Uitgewers
* Twitter @suidlanders
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr A. C. Tirulokchandar yw ***Teri Kasam*** a gyhoeddwyd yn 1982. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***तेरी कसम*** ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Rahul Dev Burman. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Girish Karnad, Poonam Dhillon a Kumar Gaurav. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Blade Runner* sef *film noir*, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm
Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd. Jal Mistry oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm A C Tirulokchandar ar 11 Mehefin 1930 yn Arcot a bu farw yn Chennai ar 2 Awst 1930. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1964 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd A. C. Tirulokchandar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Adhey Kangal* |  | India | Tamileg | 1967-01-01 |
| *Anbe Aaruyire* |  | India | Tamileg | 1975-01-01 |
| Babu |  | India | Hindi | 1985-01-01 |
| *Bhadrakali* |  | India | Tamileg | 1976-12-10 |
| *Bharatha Vilas* |  | India | Tamileg | 1973-01-01 |
| *Deiva Magan* |  | India | Tamileg | 1969-01-01 |
| *Do Dilon Ki Dastaan* |  | India | Hindi | 1985-01-01 |
| *Iru Malargal* |  | India | Tamileg | 1967-01-01 |
| *Main Bhi Ladki Hoon* |  | India | Hindi | 1964-01-01 |
| Teri Kasam |  | India | Hindi | 1982-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
Roedd **Syr Ernest John Hutchings Lemon** (9 Rhagfyr 1884 – 15 Rhagfyr 1954) yn Brif Beiriannydd y Rheilffordd Llundain, y Canolbarth a’r Alban. Cyn dechreuad yr Ail Ryfel Byd roedd o’n Cyfarwyddiwr Cyffredin Cynhyrchiad Awyrennau, a gwnaeth weliannau i’w cynhyrchiad.

Bywyd
-----

Ganwyd ar 9 Rhagfyr 1884 yn Okeford Fitzpaine, Sturminster Newton, Gogledd Swydd Dorset. Roedd ei dad yn saer ac ei fam yn ollchwraig yn y rheithordy drws nesaf. Pan symudodd merch y rheithor i’r Alban, aeth Lemon hefyd, a mynychodd Coleg Heriot-Watt, Caeredin. Roedd o’n brentis i’r Cwmni North British, ac wedyn gweithiodd dros Reilffordd yr Ucheldir ac hefyd Hurst Nelson.

Daeth o’n Brif Arolygydd Wagonnau i Reilffordd y Midland ym 1911, rheolwr y Gweithdy Cerbydau yng Ngweithdy Derby ym 1917, a Phrif Arolygydd Rhanbarthol Cerbydau a Wagonnau ym 1923, lle datblygodd llinellau cynhyrchu. Daeth o’n Brif Beiriannydd i’r rheilffordd ym 1931, er diffyg profiad yn y maes. Daeth o’n Is-Lwydd i’c Cwmni a chymerodd Syr William A Stanier drosodd fel Prif Beirianydd.

Daeth o’n aelod o Gorfflu Peirianyddion a Gweithwyr y Rheilffyrdd, uned y Fyddin Diriogaethol o’r Perianyddion Brenhinol rhwng 1929 a 1943. Derbynnodd Urdd Marchog ym 1941.

Ymddeolwyd o’r rheilffordd ym 1943 a bu farw yn Epsom ar 15 Rhagfyr 1954.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan findmypast.co.uk
2. ↑  Terry Jenkins, *Sir Ernest Lemon*, llyfrau ‘r Gymdeithas Hanesyddol Rheilffyrdd a Chamlesi, 4 Broadway, Lincoln LN2 1SH (2011). ISBN 978-0-901461-58-2
3. ↑  London Gazette |cyfrol=33555 |dyddiad=26 Tachwedd 1929 |tudalen=7662
4. ↑  London Gazette |cyfrol=36121 |dyddiad=3 Awst 1943 |tudalen=3533 |supp=y
5. ↑  London Gazette |cyfrol=35029 |dyddiad=1 Ionawr 1941 |tudalen=2 |supp=y
Ffilm ddrama a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Gunnar Hellström yw ***Synnöve Solbakken*** a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Olle Mattson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Torbjörn Iwan Lundquist. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Synnøve Strigen. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Bridge on the River Kwai* sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.

Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Synnøve Solbakken*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Bjørnstjerne Bjørnson a gyhoeddwyd yn 1857.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gunnar Hellström ar 6 Rhagfyr 1928 yn Alnön a bu farw yn Nynäshamn ar 27 Awst 2013. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1952 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gunnar Hellström nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Chans* |  | Sweden | Swedeg | 1962-01-01 |
| Nattbarn |  | Sweden | Swedeg | 1956-01-01 |
| Raskenstam |  | Sweden | Swedeg | 1983-08-19 |
| Simon Syndaren |  | Sweden | Swedeg | 1954-01-01 |
| Synnöve Solbakken |  | Sweden | Swedeg | 1957-01-01 |
| *The Name of the Game Is Kill!* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1968-01-01 |
| Zorn |  | Sweden | Swedeg | 1994-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
*Am y pentref, gweler Y Stagbwll.*
Mae **Stagbwll** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Ionawr 1954 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 313.98 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle. Ceir yma hefyd olion cynhanes o bwys, megis olion tai o'r Oes yr Efydd.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013
2. ↑  Gwefan y Comisiwn Brenhinol dros Henebion; Archifwyd 2011-06-07 yn y Peiriant Wayback. *One of the best-documented and dated examples of a domestic settlement of the Early Bronze Age is Stackpole Warren on the south coast of Pembrokeshire.*; adalwyd 12 Medi 2014.

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol