recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cyflwynydd teledu o Gymro yw **Morgan Jones** (ganwyd Rhagfyr 1971).

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Ganwyd a magwyd Morgan ym mhentre Trefor. Mae'n byw yno gyda'i wraig Cêt ac mae ganddynt ddau blentyn.

Aeth i Ysgol Trefor ac yna i Brifysgol Bangor lle graddiodd yn 1994 gyda gradd BA dosbarth cyntaf yn y Gymraeg. Cafodd PhD gan Brifysgol Cymru yn 2000 am ei draethawd ymchwil ar farddoniaeth y 16g.

Gyrfa
-----

Mae'n fwyaf adnabyddus am ei rôl fel cyflwynydd y rhaglen bêl-droed *Sgorio* ar S4C, ac wedi gwneud y swydd ers 2001. Mae ei diddordeb cyffredinol mewn chwaraeon wedi ei weld yn cyflwyno Ras yr Wyddfa a Marathon Eryri am nifer o flynyddoedd.
Mae hefyd yn cyflwyno darllediadau byw o ddigwyddiadau diwylliannol mawr yng Nghymru, gan gynnwys yr Eisteddfod Genedlaethol, Eisteddfod yr Urdd, Eisteddfod Ryngwladol Llangollen a sioe Frenhinol Cymru. Aeth y gyfres 'Digwyddiadau' ag ef i ddigwyddiadau amrywiol ledled y wlad am sawl blwyddyn.

Mae ganddo cefndir cerddorol, a rhoddodd hyn y cyfle iddo gyflwyno *Côr Cymru* a *Band Cymru*. Mae hefyd yn cyflwyno cystadleuaeth Canwr y Byd ac yn aml wedi cyflwyno Ysgoloriaeth Bryn Terfel.
Mae Morgan hefyd wedi cyflwyno y cwis rhaglenni "0 ond 1" a *Tipit* gyda Alex Jones.

Dolenni allanol
---------------

* Morgan Jones ar Twitter

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Morgan Jones. Welsh Stars. Adalwyd ar 17 Gorffennaf 2017.
2. ↑  Rachel Mainwaring (24 Hydref 2009). "Favourite room: Morgan Jones". *WalesOnline*. Cyrchwyd 2010-07-23.
3. ↑  Abigail Hughes (7 Hydref 2006). "Tip the balance..." *Liverpool Daily Post*. Cyrchwyd 2010-07-23.
Ffilm ddrama yw ***Todo Sol Es Amargo*** a gyhoeddwyd yn 1966. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Atilio Stampone. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lautaro Murúa, Federico Luppi, Héctor Alterio, Adriana Aizemberg, Alejandra Boero, Elsa Berenguer, Haydée Padilla, José María Gutiérrez, Fausto Aragón, Beatriz Matar, Víctor Manso, Luis Maria Mathe ac Elena Cánepa. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1966. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Good, the Bad and the Ugly* sef ffilm gomedi gowboi gan Sergio Leone. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Ricardo Aronovich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Llenor Iddewig a ymfudodd o Wlad Pwyl i'r Unol Daleithiau oedd **Sholem Asch** (1 Tachwedd 1880 – 10 Gorffennaf 1957) sy'n nodedig am ei nofelau, dramâu, a straeon byrion yn yr iaith Iddew-Almaeneg.

Ganed i deulu mawr o Iddewon tlawd yn Kutno yng nghanolbarth Gwlad Pwyl, Ymerodraeth Rwsia. Mynychodd yr ysgol Hebraeg yn Kutno. Symudodd i Warsaw yn 1899 a chyhoeddodd ei stori gyntaf, yn Hebraeg, yn 1900. Ar gyngor yr awdur I. L. Peretz, penderfynodd Sholem ysgrifennu drwy gyfrwng yr Iddew-Almaeneg yn unig. Ei waith cyntaf i'w gyhoeddi yn yr iaith honno oedd y nofel *Dos Shtetl* (1905). Mae ei straeon a dramâu o'r cyfnod hwn yn ymwneud â bywyd trasicomig y shtetl a'r gwrthdaro rhwng y traddodiadau Iddewiaeth a'r mudiad i ryddfreinio'r Iddewon.

Ymwelodd Asch â'r Unol Daleithiau yn 1910, a symudodd yno i fyw yn 1914. Derbyniodd ddinasyddiaeth Americanaidd yn 1920. Fel aelod newydd o gymuned Iddew-Almaeneg yr Unol Daleithiau, ysgrifennodd sawl nofel am brofiadau diwylliannol ac economaidd mewnfudwyr Iddewig o Ddwyrain Ewrop. Dychwelodd yn aml i Ewrop ac aeth ar sawl taith i Balesteina. Yng nghyfnod olaf ei yrfa, ceisiodd uno themâu a syniadau Iddewig a Christnogol yn ei ffuglen. Cafodd ei gondemnio gan rai o'i gyfoedion am ei ymdriniaeth o grefydd yn ei waith. Treuliodd ei flynyddoedd olaf yn Bat Yam, Tel Aviv, Israel. Bu farw yn Llundain yn 76 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Sholem Asch. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 13 Tachwedd 2019.
Nofelydd ac awdur straeon byrion Sbaenaidd yn yr iaith Sbaeneg oedd **Fernán Caballero** (Cecilia Böhl von Faber, neu Cecilia Böhl de Faber; 24 Rhagfyr 1796 – 7 Ebrill 1877) sy'n nodedig am ei phortreadau o fywyd gwledig ac iaith y werin yn Andalucía.

Ganed ym Morges, y Swistir, yn ferch i'r Almaenwr Johann Niklaus Böhl von Faber a'i wraig o Andalucía. Dyn busnes oedd von Faber a drodd yn Gatholig. Symudodd y teulu i Andalucía yn 1813 a daeth von Faber yn feirniad lenyddol amlwg.

Yn 1816 priododd Cecilia â swyddog yn y troedfilwyr o'r enw Antonio Planells, a gafodd ei ladd mewn brwydr yn 1817. Priododd â'r marqués de Arco Hermoso yn 1822, a buont yn byw yn ei gartrefi yn Sevilla a chefn gwlad Andalucía nes ei farwolaeth yn 1835. Priododd Cecilia ei thrydydd gŵr, Antonio de Ayala, yn 1837. Lladdodd Antonio ei hunan yn 1859 o ganlyniad i'w fethiannau ariannol. Ni chafodd Cecilia yr un plentyn drwy gydol ei hoes.

Cafodd lwyddiant gyda'i nofel gyntaf, *La gaviota* (1849), un o glasuron llên Sbaen yn y 19g. Fe'i ystyrir yn waith sy'n rhagflaenu'r nofel realaidd Sbaeneg, ac yn enghraifft gynnar o ffuglen *costumbrismo*. Ymhlith ei chyhoeddiadau eraill mae'r nofel *Clemencia* (1852) a'r casgliad o straeon byrion *Cuadros de costumbres populares andaluces* (1852). Yn ogystal â'i phortreadau bywiog a naturiol o fywyd ac arferion cefn gwlad, mae ei ffuglen yn amddiffyn etifeddiaeth yr Eglwys Gatholig a'r frenhiniaeth yn Sbaen yn wyneb twf rhyddfrydiaeth. Bu farw yn Sevilla yn 80 oed, wedi afiechyd hir.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) Fernán Caballero. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 3 Rhagfyr 2019.
Brwydr Gallipoli, Chwefror i Ebrill 1915.
Un o theatrau'r Rhyfel Byd Cyntaf (1914–1918) oedd y Dwyrain Canol a welodd brwydro rhwng Ymerodraeth yr Otomaniaid, gyda chymorth o'r Pwerau Canol eraill, a'r Cynghreiriaid, yn bennaf yr Ymerodraeth Brydeinig ac Ymerodraeth Rwsia.

Ar ddechrau mis Tachwedd 1914, datganodd Ymerodraeth yr Otomaniaid jihad filwrol yn erbyn Ffrainc, Rwsia, a Phrydain, gan obeithio ennill rhagor o diriogaethau trwy ymochri ag Ymerodraeth yr Almaen yn erbyn y Cynghreiriaid. Ymatebodd Prydain trwy ddanfon llu Eingl-Indiaidd i Basra i warchod y bibell olew Eingl-Bersiaidd. Ar ddechrau mis Chwefror 1915 ymosododd y Pwerau Canol ar Gamlas Suez gan geisio cyffroi gwrthryfel Islamaidd yn yr Aifft, ond methant.

Ceisiodd Prydain orfodi'r Otomaniaid allan o'r rhyfel trwy ymgyrch lyngesol, ond methodd y Llynges Frenhinol i frwydro trwy'r Dardanelles a chyrraedd Istanbwl. Yn lle hynny, trefnwyd byddin ymdeithiol i lanio ar Gallipoli. Bu colledigion mawr i'r Cynghreiriaid ym Mrwydr Gallipoli ac enciliwyd eu lluoedd. Cafodd llu Eingl-Indiaidd ei amgylchynu yn Kut-el-Amara ym Mesopotamia, ac ildiodd yn Ebrill 1916. Yn wyneb y methiannau hyn, cynyddodd Prydain ei hymdrechion rhyfel yn y Dwyrain Canol. Codwyd byddin fawr a modern ym Mesopotamia dan y Cadfridog Syr Stanley Frederick Maude, ac yn yr Aifft cychwynnodd Byddin Ymdeithiol yr Aifft oresgyniad am Balesteina. Cychwynnodd y Gwrthryfel Arabaidd yn erbyn yr Otomaniaid, ac enillodd cymorth gan Brydain.

Ym Mawrth 1917 cipiodd lluoedd Maude Baghdad a gwthiwyd lluoedd yr Otomaniaid allan o Orynys Sinai ond methodd Prydain i gipio Gaza ddwywaith. Erbyn Rhagfyr, llwyddodd y Prydeinwyr i gipio Jeriwsalem dan y Cadfridog Syr Edmund Allenby, a threchodd yr Otomaniaid eto ym Mrwydr Megiddo ym Medi 1918. Cwympodd Damascus ac Aleppo i'r Cynghreiriaid ym mis Hydref, ac arwyddwyd cadoediad â'r Otomaniaid.

Ffynhonnell
-----------

* Ford, Roger. *Eden to Armageddon: World War I in the Middle East* (Llundain, Phoenix, 2010).
Enw ar gysyniad pwysig ym myd diplomyddiaeth yw **alltiriogaethedd** sydd yn caniatáu awdurdodaeth y gyfraith gan un wladwriaeth ar diriogaeth gwladwriaeth arall. Mae'n dibynnu ar ddychmygiad cyfreithiol sydd yn ystyried eiddo real y llysgenhadaeth dan awdurdodaeth yr anfonwr-wladwriaeth er ei leoliad yn nhiriogaeth y wladwriaeth letyol. Gellir olrhain cysyniad alltiriogaethedd yn ôl i *De Jure Belli ac Pacis* (1625) gan Hugo Grotius, ac yn *Le Droit des Gens* (1758) ysgrifennai Emerich de Vattel: "dyma yn unig ffordd drosiadol o ddisgrifio annibyniaeth [y llysgennad] ar awdurdodaeth y wlad a'i feddiant ar yr holl hawliau sydd eu hangen er llwyddiant y llysgenhadaeth". Ni sonir fawr am alltiriogaethedd gan ysgolheigion y gyfraith ryngwladol ers y 19g, ond fe'i defnyddir weithiau mewn disgwrs wleidyddol i atgyfnerthu'r syniad o freinryddid diplomyddol.

Yn hanesyddol, nid norm a gydnabuwyd yn rhyngwladol oedd alltiriogaethedd. Yn ystod cyfnod imperialaeth Ewropeaidd, roedd yn gyffredin i'r wladwriaeth ymerodrol fynnu gorfodi'r gyfraith gartref ar yr alltudion a oedd yn byw ac yn gweithio yn y gwladfeydd yn hytrach na chyfraith frodorol neu'r un gyfundrefn a orfodwyd ar y brodorion gan yr awdurdodau trefedigaethol.

Bellach, er nad yw alltiriogaethedd wedi ei ymgorffori yn gyflawn y gyfraith ryngwladol, perchir y syniad tu mewn i ffiniau'r llysgenhadaeth. Dyma arfer gyffredin hefyd gan gynghreiriau milwrol i gydnabod alltiriogaethedd pan bo lluoedd arfog un wladwriaeth yn breswyl mewn tiriogaeth un o'i chynghreiriaid, yn ffurfiol drwy gytundebau, er enghraifft Deddf Statws Lluoedd NATO (1951).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  G. R. Berridge, Lorna Lloyd ac Alan James, *The Palgrave Macmillan Dictionary of Diplomacy* (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2012), tt.145–6
2. ↑  Graham Evans a Jeffrey Newnham, *The Penguin Dictionary of International Relations* (Llundain: Penguin, 1998), tt.165–6
Walpi (tua 1877). Llun gan John K. Hillers.
 Walpi a Mesa Cyntaf (1941). Llun gan Ansel Adams.
Pentref Hopi yw **Walpi** (Nafacho: *Deezʼáahjįʼ*). Mae wedi'i leoli uwchben Llwybr Talaith Arizona 264, i'r dwyrain o'r Grand Canyon yn Navajo County, gogledd Arizona. Fe'i sefydlwyd tua 900 OC. Yn hanesyddol, mae'r pentref hefyd wedi cael ei adnabod fel **Ash Hill Terrace**, **Gaspe**, **Gualpi**, **Hualpi**, **Kuchapturela**, **Valpee**, a **Wolpi**. Daeth Walpi yn enw swyddogol o ganlyniad i benderfyniad y Bwrdd ar Enwau Daearyddol yn 1915.

Mae Walpi yn gyfadeilad pueblo carreg hynafol sydd wedi'i leoli yn First Mesa, 300 troedfedd (91 m) uwchben llawr y canyon, ar Warchodfa Hopi. Mae pentrefi Sichomovi a Tewa (Hano) hefyd yn First Mesa, y ddau wedi'u sefydlu ar ôl y Gwrthryfel Pueblo yn 1680 yn erbyn cenadaethau Sbaen.

Hanes
-----

Mae Walpi, o'r bobl Hopi, yn un o'r pentrefi hynaf y mae pobl wedi byw yn barhaus ynddo yn yr Unol Daleithiau. Mae pobl wedi bod yn byw ynddo am fwy na 1,100 o flynyddoedd ers tua 900 OC. Mae'n enghraifft o bensaernïaeth garreg Hopi draddodiadol, a ddefnyddir ar gyfer eu pueblos hanesyddol a adeiladwyd mewn lleoliadau amddiffynnol ar bennau'r mesâu.

Heddiw
------

Mae Rhaglen Dwristiaeth First Mesa yn disgrifio Walpi fel "pentref byw lle mae'r cartrefi'n cael eu trosglwyddo trwy linach y fam." 

Mae tua hanner dwsin yn byw yn yr anheddau carreg hynafol, heb drydan na ddŵr tap, yn y modd traddodiadol.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  Experience Hopi: Guided Hopi Walpi village walking tour Archifwyd 2012-08-22 yn y Peiriant Wayback.. accessed 1.9.2012

* Mynediad yn The Columbia Encyclopedia, Chweched Argraffiad 2006
* cofnod Britannica

Dolenni allanol
---------------

* Profiad Hopi: Taith pentref Walpi Archifwyd 2012-08-22 yn y Peiriant Wayback.
* Pentrefi Hopi - ar y Mesa Cyntaf, yr Ail Mesa, a'r Trydydd Mesa Archifwyd 2012-08-21 yn y Peiriant Wayback.
* Digital Denver Library.org: Delweddau Walpi o 1910-1920 — *oriel ar-lein* .
* Cyfryngau perthnasol Walpi, Arizona as photographed by Ansel Adams ar Gomin Wicimedia
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ralph Habib yw ***Les Hommes En Blanc*** a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Marcel Stern. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Columbia Pictures.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jeanne Moreau, Fernand Ledoux, Jean Chevrier, Charles Denner, Christian Marquand, Raymond Pellegrin, Olivier Hussenot, Mary Marquet, Albert Michel, André Dalibert, Bernard Dhéran, Charles Bouillaud, Claire Olivier, Françoise Delbart, Gisèle Grandpré, Hubert de Lapparent, Jacqueline Noëlle, Jean Debucourt, Jean Sylvere, Lucien Frégis, Maryse Paillet, Maurice Sarfati, Pascale Roberts, Paul Barge, Paul Bisciglia, René Berthier, Robert Porte a Émile Genevois. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rebel Without a Cause* sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ralph Habib ar 29 Mehefin 1912 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 4 Tachwedd 1985.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ralph Habib nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Au Voleur ! |  | Ffraincyr Almaen | Ffrangeg | 1960-01-01 |
| *Der Gemüsehändler von Paris* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1954-01-01 |
| *Escapade* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1957-06-07 |
| La Forêt De L'adieu |  | Ffrainc |  | 1952-01-01 |
| La Loi Des Rues |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1956-01-01 |
| La Rage Au Corps |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1954-01-01 |
| Les Compagnes De La Nuit |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1953-01-01 |
| Les Hommes En Blanc |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1955-01-01 |
| *The Stowaway* |  | AwstraliaFfrainc | FfrangegSaesneg | 1958-01-01 |
| *Women's Club* |  | Ffraincyr Eidal | Ffrangeg | 1956-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Roedd **John James "J. J." Williams** MBE (1 Ebrill 1948 – 29 Hydref 2020) yn gyn-chwaraewr Rygbi'r Undeb a enillodd ddeg ar hugain o gapiau dros Gymru fel asgellwr.

Ganwyd J. J. Williams yn Nantyffyllon ac addysgwyd yn Ysgol Ramadeg Maesteg. Datblygodd yn athletwr penigamp, gan gynrychioli Cymru yng Ngemau'r Gymanwlad yng Nghaeredin yn 1970 a dod yn bencampwr sprintio Cymru yn 1971. Chwaraeodd rygbi i Ben-y-bont ar Ogwr cyn ymuno â Llanelli yn 1972.

Enillodd ei gap cyntaf i Gymru yn 1973. Ystyrid ef yn un o'r asgellwyr cyflymaf ym myd rygbi, a sgoriodd ddeuddeg cais yn ei 30 gêm i Gymru. Aeth ar daith gyda'r Llewod Prydeinig, gan chwarae mewn pedair gêm brawf ar y daith i Dde Affrica yn 1974 ac mewn tair gêm brawf ar y daith i Seland Newydd yn 1977. Roedd y daith i Dde Affrica yn un o'r rhai mwyaf llwyddiannus yn hanes y Llewod, ac roedd gan J. J. ran fawr yn hyn. Sgoriodd ddau gais yn yr ail brawf ac yna dau eto yn y trydydd.

Yn ddiweddarach rhedodd gwmni peintio masnachol a diwydiannol yn Y Pîl, ger Pen-y-bont ar Ogwr. Roedd hefyd ynghlwm a consortiwm oedd am gynnig cymryd dros Stadiwm y Mileniwm yng Nghaerdydd. Wedi ymddeol, bu'n sylwebydd achlysurol ar gemau rygbi rhyngwladol a domestig ar gyfer BBC Cymru.

Bywyd personol
--------------

Roedd yn briod a Jane ac roedd ganddynt tri o blant - James, Kathryn a Rhys - y tri yn ymwneud ag athletau. Bu farw ei frawd Peter ar 20 Hydref 2020 wythnos cyn ei farwolaeth yntau ar 29 Hydref.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *JJ Williams: Legendary Wales and British and Irish Lions wing dies*   (en) , BBC Sport, 29 Hydref 2020.
2. ↑  JJ Williams – About JJ Williams Archifwyd 5 January 2009[Date mismatch] yn y Peiriant Wayback.
3. ↑  "Lions great leads Stadium bid" (yn Saesneg). BBC Sport. 6 Hydref 2003. Cyrchwyd 29 December 2012.
4. ↑  *Un o gewri’r byd rygbi JJ Williams wedi marw yn 72 oed*  , Golwg360, 29 Hydref 2020.
5. ↑  *JJ Williams: Wales and British Lions rugby star dies aged 72*   (en) , Sky News, 29 Hydref 2020.
6. ↑  *Famous Welsh rugby town in mourning after the passing of a club legend*   (en) , WalesOnline, 23 Hydref 2020.  Cyrchwyd ar 29 Hydref 2020.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan ei gwmni peintio
Etholaeth seneddol yn Swydd Buckingham, De-ddwyrain Lloegr, yw **Wycombe**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Wycombe yn Swydd BuckinghamEtholaeth Wycombe yn Swydd Buckingham
* Swydd Buckingham yn LloegrSwydd Buckingham yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1295, a hyd at 1868 dychwelodd ddau aelod seneddol.

Aelodau Seneddol
----------------

Ar ôl 1868:

* 1868–1883: William Carrington (Rhyddfrydol)
* 1883–1885: Gerard Smith (Rhyddfrydol)
* 1885–1900: Richard Curzon (Ceidwadol)
* 1900–1906: William Grenfell (Ceidwadol)
* 1906–1910: Arnold Herbert (Rhyddfrydol)
* 1910–1914: Charles Cripps (Ceidwadol)
* 1914–1923: William Baring du Pré (Ceidwadol)
* 1923–1924: Vera Woodhouse (Rhyddfrydol)
* 1924–1945: Alfred Knox (Unoliaethol)
* 1945–1951: John Haire (Llafur)
* 1951–1952: William Astor (Ceidwadol)
* 1952–1978: John Hall (Ceidwadol)
* 1978–2001: Ray Whitney (Ceidwadol)
* 2001–2010: Paul Goodman (Ceidwadol)
* 2010–presennol: Steve Baker (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Dywedir fod **Eglwys Sant Sannan**, sydd wedi'i lleoli yng nghanol pentref Llansannan, Conw wedi ei chodi yn y 13g; cyfeirnod grid OS: SH93406590. Saif Llansannan tua saith milltir i'r de o Abergele. Bu eglwys cynharach, tua chanllath i ffwrdd, ac mae ei holion i'w gweld hyd heddiw. Oherwydd fod ynddi lawer o rannau canoloesol, gwreiddiol, cafodd ei chofrestru gan Cadw yn Gradd II\*. Mae'r to hefyd yn un hynod, er mai o'r 19g mae'n dyddio, gan i'r hen do gael ei dynnu a'i ddefnyddio i godi tai lleol yr adeg honno. Ceir nifer o gofebau i uchelwyr lleol, sy'n dyddio o'r 17eg i'r 19g. Mae'r pulpud yn nodedig iawn acyn mynd yn ôl i'r 17g. Saif ym mhlwyf Petrual, ynghyd â Llanfair Talhaearn, Llangernyw a Gwytherin. Cysegrwyd yr eglwys i Sant Sannan, sant o'r 6ed neu'r 7g a ddaeth o Iwerddon.

Gwyddom i'r hen eglwys gael ei hadnewyddu yn 1778-9, yn fwy na thebyg gan R. Lloyd Williams. Costiodd fil o bunnoedd, a chyfrannodd teulu lleol y Wynniaid hanner hynny. Codwyd y ports hefyd yr adeg yma yn ogystal â tho newydd. Yn rhan orllewinol yr eglwys ceir dwy drochfa bedydd, sydd bellach wedi'u gorchuddio a cheir dau fedyddfaen.

Dywedir fod Sannan yn gyfaill i Ddewi Sant a Teuyth, tad Gwenffrewi a'i fod wedi cael ei gladdu yng Ngwytherin. Ei ddydd gŵyl yw 8 Mawrth.

Mae yma gist a elwir yn "Gist yr Eglwys" gyda'r dyddiad 1683 arni a mainc gyda'r dyddiad 1634 sydd â llun o babi wedi'i cherfio arni.

Cofnodir yr eglwys yn gyntaf yn y Norwich Taxation yn 1254 fel: *Ecc'a de Llannssannan* ac yna yn Taxatio y Pab nicolas fel *Ecclesia de Llansaman*.

* Un o'r nifer o goed ywUn o'r nifer o goed yw
* Cefn yr eglwys, a'r glochCefn yr eglwys, a'r gloch
* Y nenfwd pren, hynodY nenfwd pren, hynod
* Y tu fewn - tua'r allor a'r prif ddrws ar y ddeY tu fewn - tua'r allor a'r prif ddrws ar y dde
* Cefn yr eglwysCefn yr eglwys

Henebion a chofebau
-------------------

* Cofeb Pierce Wynne Yorke o Ddyffryn Aled (1784-1837), Uwch-Siryf Sir DdinbychCofeb Pierce Wynne Yorke o Ddyffryn Aled (1784-1837), Uwch-Siryf Sir Ddinbych
* Cofeb Diana Yorke, m. 1805, gweddw Philip Yorke o ErddigCofeb Diana Yorke, m. 1805, gweddw Philip Yorke o Erddig
* Y Weddi Apostolaidd, yn GymraegY Weddi Apostolaidd, yn Gymraeg
* Rhan o'r Deg GorchymynRhan o'r Deg Gorchymyn
* Gweddi'r arglwydd ar y chwith i'r allorGweddi'r arglwydd ar y chwith i'r allor

Gweler hefyd
------------

* Eglwys Bedwellte ger pentref Argoed, mwrdeisdref sirol Caerffili
* Hen Eglwys y Seintiau Afran, Ieuan a Sannan, Llantrisant

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Coflein;[*dolen marw*] adalwyd Mawrth 2016
2. ↑  llansannan.org; adalwyd Mawrth 2016
3. ↑  britishlistedbuildings.co.uk; adalwyd Mawrth 2016
4. ↑  Gwefan CPAT; Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback. adalwyd Mawrth 2016.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Coflein; 17 o luniau du a gwyn ac ychydig o fanylion pellach[*dolen marw*]
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Giuliano Carnimeo yw ***Testa T'ammazzo, Croce... Sei Morto... Mi Chiamano Alleluja*** a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Tito Carpi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stelvio Cipriani. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Bartha, Andrea Bosic, Luciano Rossi, Linda Sini, Charles Southwood, Claudio Ruffini, Goffredo Unger, Aldo Barberito, Federico Boido, Franco Pesce, George Hilton, Roberto Camardiel, Aldo Berti, Agata Flori, Furio Meniconi, Lina Franchi, Paolo Gozlino a Gaetano Scala. Mae'r ffilm *Testa T'ammazzo, Croce... Sei Morto... Mi Chiamano Alleluja* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Clockwork Orange* sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm
Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Stelvio Massi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ornella Micheli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuliano Carnimeo ar 4 Gorffenaf 1932 yn Bari a bu farw yn Rhufain ar 20 Ebrill 1991.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Giuliano Carnimeo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **wylun bach**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **wyluniau bach**; yr enw Saesneg yw *Small Eggar*, a'r enw gwyddonol yw *Eriogaster lanestris*. Mae i'w ganfod ledled Ewrop.

Siani flewog

26–30 mm ydy lled yr adenydd agored ac mae'n hedfan rhwng Mawrth ac Ebrill, yn ddibynol ar leoliad.

Prif fwyd y lindys ydy'r fedwen, *Prunus spinosa* a *Crataegus*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r wylun bach yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Darlun o lawysgrif Galisia-Portiwgaleg o ddynion yn canu amrywiaeth ar dabwrdd a chanu pib, 13g
Mae'r **tabwrdd** yn offeryn cerddorol syml a chynnar. Defnyddir y gair i gyfeirio at ddrwm bychan (heb glychau) a elwir yn *tabor* yn Ffrangeg. Mae sawl gwahanol amrywiad ar draws Ewrop i'r offeryn a elwir yn "tabor".

Weithiau, gall tabwrdd gael ei ddefnyddio fel gair arall am **tambwrîn** yn y Gymraeg ond mae hyn yn gamarweiniol.

Yn aml cenir y tabwrdd gan ganwr mewn grŵp neu fand werin, band gorymdeithio neu i roi naws gerddorol o'r Oesoedd Canol. Defnyddiwyd yr offeryn gan y Cymry yn yr Oesoedd Canol.

Gellid hyd yn oed defnyddio'r gair "tabwrdd" fel ymgais hunanymwybodol i roi enw Cymraeg neu ail-ddyfeisiad o draddodiad cerddorol Gymreig ar ddrwm syml.

Gwneithuriad
------------

Dim ond un cwmni yng Nghymru (a'r byd) sy'n cynhyrchu'r tabwrdd Cymreig sef *Marcus Music* sydd wedi eu lleoli yn mhlâs Tŷ Tredegar ger ʽCasnewydd. Gwneir y tabyrddau gan Marcus Butler, David Cox a dau grefftwr arall sy'n cadw'r traddodiad yn fyw wrth gynhyrchu'r tabyrddau.

Gwneir y tabwrdd drwy greu *cragen* o goed bedwen gyda ffram crwn (fel rhod olwyn) o bren onnen gwydn. Mae'r tabwrdd Gymreig yn ddrwm deuwyneb ("double-skinned" yn Saesneg) sef bod croen dros wyneb naill ochr y tabwrdd. Defnyddir croen gafr ar gyfer hyn. Wedi'r broses o *lapio*, sef rhoi'r croen yn dynn ac yn sicr ar draws y wyneb defnyddir rhâff cywarch i glymu a cadw'r drwm yn wydn. Po fwyaf y drwm yna dyfnaf y traw.

Arddull canu'r tambwrîn
-----------------------

Cenir y tabwrdd drwy ddefnyddio ffon ag iddi ben neu ordd ar ei blaen. Gellir ei chwarae i gyd-fynd ag alawon gwerin mewn sesiwn werin, cyngerdd neu orymdaith. Ymysg chwaraewyr y tabwrdd mae Mick Tems o Dr Price's Fire Band.

Etymoleg
--------

Benthyciad o'r Saesneg Canol, "tabour", neu’n uniongyrchol o’r Hen Ffrangeg yw "tabwrdd" gyda'r -dd ar diwedd y gair o dan ddylanwad y gair "bwrdd". gan roi'r lluosog "tabyrddau". Mae'n golygu 'drwm bychan' ond gall hefyd weithiau olygu tambwrîn.

Y gair Saesneg yw **Tabor** neu **tabret** a ddefnyddir i gyfeirio at ddrwm ochr (*snare drum*) Gymreig cynnar a chwaraeir ag un llaw. Mae'r gair "tabor" fel y gellid disgwyl yn fersiwn Saesneg o'r gair Lladin am "ddrwm".

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑   tabwrdd. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 11 Awst 2022.
8. ↑  Harms Historical Percussion's Tabor page.

Dolenni allanol
---------------

* Grŵp 'The Devil's Violin' yn canu *Hen Ferchetan*
* Mick Tems yn canu'r tabwrdd mewn twmpath dawns
* Marcus Cox yn esbonio sut i wneud tabwrdd

| * v
* t
* e
Cymru Cerddoriaeth Werin Cymru |
| --- |
| Gwyliau a digwyddiadau | 
* Eisteddfod
* Noson Lawen
* Twmpath
* Gŵyl Cadi Ha

 |
| Canu Gwerin | 
* Cerdd Dant
* Cymanfa Ganu
* Cynghanedd
* Cor meibion

 |
| Offerynnau | 
* Crwth
* Ffidl
* Ffliwt
* Pibgorn
* Telyn deires
* Tabwrdd
* Pibau Cymreig

 |
| Mathau o ddawns | 
* Clocsio
* Dawns Gymreig

 |
| Math o ddawns a chân | 
* Pibgorn
* Rîl
* Walts
* Jig

 |
| WiciBrosiect Cymru |
Offeryn chwyth Basgeg traddodiadol yw'r Alboka, gyda dwy frwynen sengl fel a geir mewn clarinét. Mae'n debyg iawn i'r bibgorn Gymreig.

Mae dau diwb annibynnol yn yr offeryn, felly gellir canu dau nodyn ar yr un pryd. Ceir amrywiaeth o ran traw: yn Arratia yn Bizkaia caent eu tiwnio i A♭, ac yn Zegama yn Gipuzkoa caent eu tiwnio i A♯. Fel rheol, mae gan alboka 5 twll ar yr ochr chwith, a 3 thwll ar yr ochr dde. Caiff ei gyfeilio fel arfer gan pandero, sef tambwrîn, er mwyn perfformio alawon *porrusalda* a chaneuon gorymdeithio traddodiadol. Wrth chwarae, dylid defnyddio anadlu crwn.

Daw'r enw o Arabeg *: al-bûq* (البوق).

 Rhannau'r alboka wedi eu labelu yn Basgeg.
 Grŵp traddodiadol gyda o Zeanuri, gydag albokas a thambwrinau
 Grŵp cyfoes fel rhan o Ŵyl Txalaparta2008 yn Hernani ger Donostia, gyda dau alboka a thambwrîn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   (yn eu) *Alboka - Auñamendi Eusko Entziklopedia*,
2. ↑   (yn eu) *ALBOKA*, adalwyd 2021-05-09
3. ↑   (yn eu) *Alboka - Auñamendi Eusko Entziklopedia*,
4. ↑   (yn eu) *Alboka - Auñamendi Eusko Entziklopedia*,
5. ↑   (yn en-US) *Basque music*, 2017-04-30,
Grŵp o ardal Blaenau Ffestiniog yw **Brython Shag**. Mae'r band yn cynnwys aelodau bandiau blaenorol o Flaenau Ffestiniog - Ceri Cunnington oedd prif leisydd Anweledig a'r cerddor a'r cyfansoddwr unigol, Gai Toms. Broliant y grŵp oedd; "O lwch hen fandiau Stiniog, ffurfiwyd un newydd... a ma hein yn mynd i godi'r to, o ddifri mo!" 

Maent yn recordio caneuon ar label Recordiau Sbensh. Cyhoeddwyd albwm ym mis Mawrth 2016. Maent hefyd wedi ymddangos ar S4C gan gynnwys ar raglen miwsig Cymraeg, Ochr1 gan gynnwys *Teyrnged i'r Crys-T*, a cân *Dwnsia Ne Granda*.

Caneuon
-------

Ymysg ei caneuon mae *Pobl Gorllewinol Hapus* a ryddhawd ym mis Gorffennaf 2017. Mae eu caneuon hefyd yn ymwneud gyda bro eu mebyd, megis *Blaenau a Port*  sy'n cyfeirio at y berthynas a'r tyndra sydd rhwng y ddau drefn gyfagos, Blaenau Ffestiniog a Phorthmadog.

**Blaenau a Port**  

*Rhai ohonom dal yn ifanc rhai yn brysur mynd yn hen*
Rhai yn lygod mawr ac yn rhedeg at y linell wen  

  

Wedi tyfu fyny, a petha fod i neud sens  

Cyfiawnder y byd dal i eistedd ar y ffens  

  

Beth bynnag am hyn, waeth i ni greu lot o sbort  

Dim otch os ti o Blaenau, dim otch os ti o Port  

  

Mae llwythi’n meddwl y gwaetha meddwl bo ni’n casau  

Llwyth yn pori yn niwl y mynydd, llwyth yn yr haul  

  

Rhai mewn 'Jack boots Magi Thatcher'  

Rhai yn 'bryfid ar y wal'  

Tap a ffenest Ship n Castle  

Codi'n gilydd off y llawr.

Disgograffi
-----------

Ceir disgograffi o ganeuon y band ar wefan BBC Radio Cymru.

Dolenni
-------

* Brython Shag ar Soundcloud
* Brython Shag ar Facebook

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑

Chwiliwch am ***Brython Shag***  
yn Wiciadur.
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwr Alain Payet yw ***La Fête À Gigi*** a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd gan Marc Dorcel yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ovidie, Dolly Golden, Silvia Saint, Roberto Malone, Bruno Sx a Sebastian Barrio. Mae'r ffilm *La Fête À Gigi* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Beautiful Mind* sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
François About oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alain Payet ar 17 Ionawr 1947 yn Neuilly-sur-Seine a bu farw ym Mharis ar 7 Medi 2007.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alain Payet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Die 8. Sünde |  | yr Almaen | 2002-01-01 |
| *Hotdorix* |  | Ffrainc | 1999-01-01 |
| *L'Inconnue* |  | Ffrainc | 1982-06-23 |
| L'affaire Katsumi |  | Ffrainc | 2001-01-01 |
| L'émir Préfère Les Blondes |  | Ffrainc | 1983-01-01 |
| La Doctoresse a De Gros Seins |  | Ffrainc | 1985-01-01 |
| La Fête À Gigi |  | Ffrainc | 2001-02-15 |
| *La Marionnette* |  | Ffrainc | 1998-01-01 |
| *La dresseuse* |  | Ffrainc | 1999-01-01 |
| *Les Campeuses de Saint-Tropez* |  | Ffrainc | 2002-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* BNF: cb38550538f (data)

 |
Ffilm ddogfen a dogfen gan y cyfarwyddwr Luis López Carrasco yw ***El Año Del Descubrimiento*** a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a Y Swistir. Lleolwyd y stori yn Cartagena. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Luis López Carrasco. 

 Mae'r ffilm *El Año Del Descubrimiento* yn 200 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Run*. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luis López Carrasco ar 1 Ionawr 1981.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 100% (Rotten Tomatoes)
* 9.5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Goya Award for Best Documentary Film, Goya Award for Best Editing.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Luis López Carrasco nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑ . dyddiad cyrchiad: 26 Chwefror 2020.
2. ↑  Gwlad lle'i gwnaed:. dyddiad cyrchiad: 26 Chwefror 2020.. dyddiad cyrchiad: 26 Chwefror 2020.
3. ↑  Iaith wreiddiol:. dyddiad cyrchiad: 26 Chwefror 2020.
4. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 26 Chwefror 2020.
5. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 26 Chwefror 2020.
6. ↑  Sgript:. dyddiad cyrchiad: 26 Chwefror 2020.
7. 1 2  "El Año del Descubrimiento". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 30 Hydref 2021.
Cyfrol hunangofiannol gan Kate Roberts yw ***Y Lôn Wen*** (cyhoeddwyd 1960). Is-deitl: 'Darn o hunangofiant'.

Y ffordd "sy'n mynd dros Foel Smatho i'r Waunfawr ac i'r nefoedd" yw Lôn Wen y teitl. Ganed Kate Roberts yn y bwthyn teuluol Cae'r Gors, yn Rhosgadfan ar lethrau Moel Tryfan yn rhanbarth Arfon, Gwynedd. Roedd ei thad yn chwarelwr. Mae'r bywyd yng Nghae'r Gors a'r pentref yn gefndir holl-bwysig yn ei gwaith llenyddol cynnar ac mae *Y Lôn Wen* yn bortread cofiadwy o'r ardal a'i chymdeithas Gymraeg glos ar droad yr 20g.

Mae'r gyfrol yn dangos adwaith plentyn synhwyrus a theimladwy i amgylchiadau bywyd ar yr aelwyd teuluol, yn y capel ac yng nghymdeithas y chwarelwyr ar adeg bwysig yn hanes diwydiant llechi Cymru. Gwelir hefyd sut y daeth y profiadau hynny yn sail i lawer o'i nofelau a straeon yn ddiweddarach. Mae'n llyfr unigryw felly, sy'n cofnodi yn gofiadwy cymdeithas Gymraeg arbennig mewn cyfnod allweddol, cyn y chwalfa fawr a ddaeth gyda'r Rhyfel Byd Cyntaf. Mae'n gyfrol o bwys i efrydwyr llên gwerin Cymru am ei bod yn cofnodi pethau fel yr afer o adrodd straeon o bob math o gwmpas y pentan a manylion eraill am ddiwylliant y tyddynwyr.

Manylion cyhoeddi
-----------------

Cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf gan Gwasg Gee yn 1960.

Adargraffiad 2010, Gwasg Gee. ISBN 9781904554097

Yn 2009, cyhoeddwyd argraffiad dwyieithog Cymraeg-Saesneg gan Gwasg Gomer dan y teitl *Y Lôn Wen / The White Lane* gyda addasiad Saesneg gan Gillian Clarke.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Kate Roberts/Gillian Clarke *Y Lôn Wen / The White Lady*[*dolen marw*]

Dolen allanol
-------------

* Llun o'r Lôn Wen[*dolen marw*] ar wefan Canolfan Dreftadaeth Kate Roberts

  



| Llyfrau Kate Roberts |  |
| --- | --- |
| *Deian a Loli* | *Ffair Gaeaf* | *Gobaith* | *Haul a Drycin* | *Hyn o Fyd* | *Laura Jones* | *Prynu Dol* | *O Gors y Bryniau* | *Rhigolau Bywyd* | *Stryd y Glep* | *Tegwch y Bore* | *Te yn y Grug* | *Traed Mewn Cyffion* | *Tywyll Heno*  | *Y Byw Sy'n Cysgu* | *Y Lôn Wen* | *Yr Wylan Deg* |
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Carl Boese yw ***Children of The Street*** a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Heinz Goldberg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hansheinrich Dransmann. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Heinrich George, Lissy Arna, Gerhard Dammann, Rudolf Biebrach, Erika Glässner, John Mylong a Karl Falkenberg. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Piccadilly* ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. 
Karl Hasselmann oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carl Boese ar 26 Awst 1887 yn Berlin a bu farw yn Charlottenburg, yr Almaen ar 1 Awst 1942.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carl Boese nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
Logo WissgridGrwp ymchwil yn yr Almaen yw **WissGrid**. Mae'n gyfuniad o bum prosiect cymundeol, gan gynnwys TextGrid.

Amcan **WissGrid** yw sefydlu strwythurau sefydliadol a thechnegol D-Grid ar gyfer y byd academaidd, drwy gydlynu rhaglenni cyfrifiadurol defnyddwyr.

Amcan D-Grid yw datblygu a chreu rhwydweithiau ymchwil rhithwir gydag adnoddau cyfrifiadurol uchel a gwasanaethau sy'n adeiladu ar hynny.

Mae WissGrid yn cyfuno anghenion heterogenaidd o amrywiaeth o ddisgyblaethau gwyddonol ac yn datblygu cysyniadau ar gyfer defnydd hirdymor cynaladwy o'r grid trefniadol a thechnegol. Yn y cyd-destun hwn, nod y prosiect yw cryfhau cydweithrediad gwyddonwyr yn y grid a gostwng y rhwystrau cofnodi ar gyfer gridiau cymunedol newydd. Mae'n waith archifol.

Defnyddir grid mewn gwyddoniaeth:

* er mwyn ymestyn y nifer o ddefnyddwyr sy'n cymryd rhan
* ar gyfer cymunedau rhyngddisgyblaethol (ffiseg, meddygaeth, dyniaethau)
* er mwyn sefydlu'r grid yn y prifysgolion fel rhan o'r amgylchedd ymchwil
* er mwyn creu isadeiledd eWyddoniaeth rhyngddisgyblaethol

Gweler hefydd
-------------

* Cyfrifiadura grid

Dolenni
-------

* Gwefan Wissgrid Archifwyd 2010-11-01 yn y Peiriant Wayback.
* Archifwyd 2010-09-21 yn y Peiriant Wayback.
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Henri Verneuil yw ***Le Corps De Mon Ennemi*** a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd gan Jean-Paul Belmondo yn yr Eidal a Ffrainc; y cwmni cynhyrchu oedd Cerito Films. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Félicien Marceau a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Francis Lai. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Universal Studios.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Henri Verneuil, Jean-Paul Belmondo, Marie-France Pisier, Jean Dasté, Nicole Garcia, Suzy Prim, Bernard-Pierre Donnadieu, Bernard Blier, Gabriel Jabbour, André Reybaz, Charles Gérard, Michel Beaune, André Thorent, Charles Charras, Claude Brosset, Daniel Breton, Daniel Ivernel, Fernand Berset, Florence Cayrol, Françoise Bertin, Henri Attal, Jacques Lalande, Jean Sylvere, Lionel Vitrant, Louba Guertchikoff, Marc Arian, Maurice Auzel, Maurice Dorléac, Maurice Jacquemont, Monique Mélinand, Nane Germon, Pierre Forget, René Lefèvre, Vibeke Knudsen, Yvonne Gaudeau, Élisabeth Margoni, François Perrot a Jean Turlier. Mae'r ffilm *Le Corps De Mon Ennemi* yn 116 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rocky* gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Jean Penzer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Pierre Gillette sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henri Verneuil ar 15 Hydref 1920 yn Tekirdağ a bu farw yn Bagnolet ar 23 Ebrill 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1948 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Arts et Métiers ParisTech.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Edgar
 * Commandeur de la Légion d'honneur‎
 * Y César Anrhydeddus
 * Gwobr Saint-Simon
 * ‎chevalier des Arts et des Lettres
 * Officier de la Légion d'honneur

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Henri Verneuil nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. .. .. .. .. .
2. ↑  .
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Álex de la Iglesia yw ***Balada Triste De Trompeta*** a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a Ffrainc; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Televisión Española, Mikado Film. Lleolwyd y stori ym Madrid ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Álex de la Iglesia a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roque Baños. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sancho Gracia, Francisco Franco, Fernando Guillén Cuervo, Santiago Segura, Raphael, Fran Perea, Raúl Arévalo, Carlos Areces Maqueda, Antonio de la Torre, Javier Botet, Luis Varela, Merche Romero, Joaquín Climent, Carolina Bang, Enrique nalgas, José Manuel Cervino, Chusa Barbero, Fernando Chinarro, Fernando Soto, Gracia Olayo, Ignasi Vidal, Manuel Tallafé, Manuel Tejada, Paco Sagarzazu, Terele Pávez a Josean Bengoetxea. Mae'r ffilm *Balada Triste De Trompeta* yn 107 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inception* sef ffilm wyddonias
llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Kiko de la Rica oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Álex de la Iglesia ar 4 Rhagfyr 1965 yn Bilbo. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Goya i'r Cyfarwyddwr Gorau
 * Medal Aur am Deilyngdod yn y Celfyddydau (Sbaen)

 Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Deusto.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 77% (Rotten Tomatoes)
* 6.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Álex de la Iglesia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 20 Awst 2016. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg. .
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
4. ↑  .
5. 1 2  "The Last Circus". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.
Dwy droellwraig yng nghefn gwlad Cymru mewn gwisg draddodiadol, tua 1890-1900.
Defnyddir y term **gwisg Gymreig draddodiadol** i gyfeirio at y wisg "draddodiadol" i ferched sy'n seiliedig ar wisg bob dydd y werin ond a ddyfeiswyd mewn gwirionedd yn y 19g. Roedd hynny'n rhan o ymgais fwriadol yng Nghymru, fel mewn sawl gwlad arall yn Ewrop yn y cyfnod hwnnw, i greu symbol cenedlaethol.

Mae'r wisg Gymreig yn cynnwys pais a ffedog, betgwn neu fantell (siôl bersli yn aml), a het dal ddu. Roedd gwisg o'r math yn gyffredin yng Nghymru - ac mewn rhannau o Loegr hefyd - yn yr 17g ac fe oroesodd yn hir mewn rhannau o gefn gwlad Cymru. Cymerodd Arglwyddes Llanofer (Augusta Waddington Hall) y gwisgoedd hyn yn sail i wisg genedlaethol i ferched Cymru a fyddai'n hybu diwydiant gwlân Cymru a hefyd yn denu artistiaid a thwristiaid. Detholodd Arglwyddes Llanofer rai nodweddion amlwg o'r hen wisgoedd a'u gweddnewid rhywfaint yn ôl ei syniadau Rhamantaidd a'r canlyniad oedd y Wisg Gymreig gyfarwydd a welir heddiw, gyda'r fantell goch a'r het ddu hynod o dal.

Daeth y Wisg Gymreig yn boblogaidd fel symbol o Gymru ond daeth yn fath o ddigriflun hefyd, yn enwedig yn achos ffigwr 'Yr Hen Gymraes' neu *Dame Wales*, ffrwyth dychymyg golygwyr y *Punch Cymraeg*.

|  |
| --- |
| **Mae'r erthygl hwn yn rhan o gyfres**  |
| Diwylliant Cymru |
|  |
| **Iaith** |
| * Cymraeg (Y Fro Gymraeg)
* Hanes y Gymraeg
* Ieithoedd Cymru
 |
| **Traddodiad amrywiol** |
| * Gwisg Gymreig
* Cyfraith Hywel
* Cantref
 |
| **Llenyddiaeth** |
| * Llenyddiaeth Gymraeg
* Llenyddiaeth Saesneg Cymru
 |
| **Cerddoriaeth** |
| * Cerddoriaeth Cymru
 |
| **Bwyd** |
| * Coginiaeth Cymru
 |
| **Dathliadau a gwyliau** |
| * Rhestr dathliadau Cymru
 |
| **Cerddoriaeth a dawns** |
| * Dawns Gymreig
* Clocsio
* Cerddoriaeth draddodiadol Cymru
* Cerdd Dant
* Crwth
* Cymanfa Ganu
* Cynghanedd
* Noson Lawen
* Pibgorn
* Tabwrdd
* Telyn deires
* Twmpath
* Pibau Cymreig
 |
| **Drama** |
| * Theatr Genedlaethol Cymru
 |
| **Chwaraeon** |
| * Chwaraeon yng Nghymru
 |
| **Symbolau** |
| * Symbolau cenedlaethol Cymru
 |
| **Crefydd** |
| * Crefydd yng Nghymru
 |
| **Hanes** |
| * Hanes Cymru
 |
| WiciBrosiect Cymru |
| * v
* t
* e
 |

Erbyn heddiw dim ond ar achlysuron arbennig y gwelir y wisg hon fel rheol, er enghraifft gan blant ysgol ar Ŵyl Ddewi. Fel arall mae'n gyfyngedig i atyniadau twristaidd a chardiau post.

Oriel
-----

* 1818; Abertawe1818; Abertawe
* 1830; Gwent1830; Gwent
* 1830; Gwent1830; Gwent
* 1830; Gwent1830; Gwent
* 18851885

Gweler hefyd
------------

* *Y Wisg Gymreig Draddodiadol* (2014 gan Wasg Gomer)
* Cilt Cymreig
* Carthen
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Mario Gariazzo yw ***La Mano Spietata Della Legge*** a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Mario Gariazzo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stelvio Cipriani. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Klaus Kinski, Philippe Leroy, Silvia Monti, Luciano Rossi, Sergio Fantoni, Cyril Cusack, Stelio Candelli, Fausto Tozzi, Giulio Baraghini, Guido Alberti, Alfio Caltabiano, Tom Felleghy, Valentino Macchi, Cosimo Cinieri, Fabio Traversa, Marino Masé, Pia Giancaro, Rosario Borelli a Lincoln Tate. Mae'r ffilm *La Mano Spietata Della Legge* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Exorcist* sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Alberto Gallitti sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mario Gariazzo ar 4 Mehefin 1930 yn Biella a bu farw yn Rhufain ar 14 Chwefror 2007.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mario Gariazzo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 7 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Ebrill 2016.
Nelson Mandela, yr enwocaf o'r Xhosa
Grŵp ethnig yn Ne Affrica yw'r **Cosa** (**Xhosa**, **Xosa**, **AmaXhosa** neu **Ama-Xosa**). Ceir y rhan fwyaf ohonynt yn ne-ddwyrain y wlad, er bod poblogaeth sylweddol mewn rhannau eraill hefyd. Maent yn siarad iaith Xhosa neu isiXhosa, sy'n aelod o deulu'r ieithoedd Bantu. Fe'n rhennir yn nifer o is-raniadau, y Bhaca, Bomvana, Mfengu, Mpondo, Mpondomise, Xesibe, a'r Thembu. Mae Nelson Mandela, yr enwocaf o'r Xhosa, yn aelod o'r Thembu.

Ceir tua 8 miliwn o'r Xhosa i gyd, a'r iaith Xhosa yw'r ail iaith fwyaf cyffredin fel mamiaith yn Ne Affica, ar ôl Swlw, sy'n perthyn yn agos iddi. Ymddengys i'r Xhosa symud i mewn i'r tiroedd sy'n awr yn Dde Affrica o'r gogledd. Bu cyfres o ryfeloedd rhyngddynt hwy a'r Ymerodraeth Brydeinig yn rhan gyntaf y 19g.

Xhosa enwog
-----------

* Nelson Mandela, cyn-arlywydd De Affrica
* Thabo Mbeki, cyn-arlywydd De Affrica
* Stephen Biko, gweithredwr gwrth-Apartheid
* Yr Archesgob Desmond Tutu
* Zwelonke Sigcawu, brenin y Xhosa