Mae **Antonietta Stella** (geni 15 Mawrth 1929, Perugia, yr Eidal fel **Maria Antonietta Stella**; m. 23 Chwefror 2022) yn soprano operatig o'r Eidal. Un o'r sopranos spinto Eidalaidd gorau yn y 1950au a'r 1960au, sy'n cael ei chysylltu'n arbennig â rolau Verdi a Puccini.

Gyrfa
-----

Astudiodd Stella yn y Accademia Nazionale di Santa Cecilia yn Rhufain. Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn Spoleto, fel Leonora yn *Il trovatore*, ym 1950. Ymddangosodd i Opera Rhufain ym 1951, fel Leonora yn *La forza del destino*. Yn fuan dechreuodd canu ar hyd yr Eidal: Fflorens, Napoli, Parma, Turin, Catania, Ferona, Fenis, ac ati. Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn La Scala ym Milan, fel Desdemona yn *Otello* Verdi, ym 1954, lle canodd yn gyson i ganmoliaeth fawr tan 1963, mewn rolau fel Violetta yn *La traviata*, Elisabetta yn *Don Carlos*, Amelia yn *Un ballo in maschera*, y rolau teitl yn Aida a Tosca, Mimi yn *La bohème*, Maddalena yn *Andrea Chénier*, Cio-Cio-San yn *Madama Butterfly*, ac ati.

Ym 1955, fe wnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn Opera Taleithiol Fiena, y Tŷ Opera Brenhinol yn Llundain, y Palais Garnier ym Mharis, La Monnaie ym Mrwsel, Opera Lyric Chicago. Y flwyddyn ganlynol, bu ei début y Metropolitan Opera yn Efrog Newydd, lle canodd yn llwyddiannus tan 1960. Ym 1958 cafodd lwyddiant arbennig mewn cynhyrchiad Metropolitan Opera newydd o *Madama Butterfly* a gynlluniwyd fel printiau blociau pren Siapaneaidd. Canmolwyd yn arbennig ei chymathiad o ystumiau corfforol merched Japan. Cyflwynwyd ei Leonore yn *Il trovatore* hefyd mewn cynhyrchiad newydd yn y Metropolitan i ganmoliaeth gyhoeddus a beirniadol. Roedd Stella yn ffigwr urddasol, hudolus ar y llwyfan ac yn actores fedrus.

Roedd Stella, fel cynifer o artistiaid nodedig o'r 1950au a'r 60au, yn cael eu gorchuddio braidd gan y gystadleuaeth rhwng Maria Callas a Renata Tebaldi. Er gwaethaf hynny cafodd yrfa nodedig a gadawodd nifer o recordiadau gwerth chweil, gan gynnwys gweithiau fel Linda di Chamounix, La battaglia di Legnano, L'Africaine, Simon Boccanegra, sy'n fwy nag y gellir ei ddweud ar gyfer rhai cantorion eraill o'r cyfnod. Ymddangosodd mewn cynhyrchiad teledu Eidalaidd o *Andrea Chénier*, gyferbyn â Mario del Monaco a Giuseppe Taddei yn 1955, a ryddhawyd yn ddiweddar ar DVD. Gellir ei chlywed hefyd ar ddarllediad radio Eidalaidd o waith prin Spontini *Agnes von Hohenstaufen*, gyferbyn â Montserrat Caballé, a ryddhawyd ar CD.

Achos torri contract
--------------------

Rhoddodd nifer o achosion o ganslo annoeth stop effeithiol ar ei yrfa Americanaidd. Yn gyntaf, fe adawodd gyfres o berfformiadau ar gyfer Lirica Italiana yn Japan. Ym 1957, canslodd ei pherfformiad cyntaf gydag Opera San Francisco. Ar ôl i'r soprano gyflwyno tystysgrif meddyg i Opera Metropolitan ym 1960 yn gofyn am gael ei ryddhau (a roddwyd) ar gyfer taith gwanwyn y cwmni; ymddangosodd ar lwyfan La Scala yn ystod y cyfnod dan sylw. Fe wnaeth Rudolf Bing cyflwyno achos o dorri contract gydag Urdd Artistiaid Cerddorol America yn ei herbyn. Arweiniodd y weithred at ei hatal rhag gweithio yn yr UD am flwyddyn, o ran gosb, ond yn ymarferol am byth. Parhaodd Stella i ymddangos yn Ewrop, ond roedd dirywiad amlwg yn ei llais cyn iddi gyrraedd 40 oed.

Detholiad o recordiadau
-----------------------

* Donizetti - Linda di Chamounix - Tullio Serafin (Philips, 1956)
* Verdi - *Il trovatore* - Tullio Serafin (DG, 1962)
* Verdi - *La traviata* - Tullio Serafin (EMI, 1955)
* Verdi - *Un ballo in maschera* - Gianandrea Gavazzeni (DG, 1960)
* Verdi - *Don Carlos* - Gabriele Santini (EMI, 1954)
* Verdi - *Don Carlos* - Gabriele Santini (DG, 1961)
* Verdi - *Simon Boccanegra* - Francesco Molinari-Pradelli (Cetra, 1951)
* Giordano - *Andrea Chénier* - Gabriele Santini (EMI, 1963)
* Puccini - *La bohème* - Francesco Molinari-Pradelli (Philips, 1957)
* Puccini - *Tosca* - Tullio Serafin (Philips, 1957)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Forbes, E. (2002, January 01). Stella, Antonietta. Grove Music Online adalwyd 2 Mai. 2019
2. ↑  Bywgraffiad Stella ar All Music adalwyd 2 Mai 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 76502103
* LCCN: n83047129
* ISNI: 0000 0001 1448 5182
* GND: 133672352
* SUDOC: 151853908
* BNF: cb13922414t (data)
* BIBSYS: 5058134
* NKC: xx0131367
* The SBN id REAV097660 is not valid.
* BNE: XX983723
* CiNii: DA11208863

 |