**Cyngor Bro Morgannwg** (neu **Cyngor Bwrdeistref Sirol Bro Morgannwg**) yw'r corff llywodraethu ar gyfer Bro Morgannwg. Cafodd ei redeg gan y Blaid Geidwadol ar ôl etholiadau lleol y Deyrnas Unedig yn 2008, gan gymryd y cyngor drosodd o ddim rheolaeth gyffredinol. Yn dilyn etholiadau 2012, ni ddychwelodd i unrhyw reolaeth gyffredinol, ac arhosodd felly yn dilyn etholiadau 2017.

Cefndir
-------

Daeth awdurdod unedol newydd Cyngor Bro Morgannwg i rym ar 1 Ebrill 1996, yn dilyn diddymiad De Morgannwg. Disodlodd hyn Gyngor Bwrdeistref Bro Morgannwg, a oedd wedi bod yn awdurdod ail haen i Gyngor Sir De Morgannwg.

Arddodiad gwleidyddol
---------------------

Fel rheol, cynhelir etholiadau bob pum mlynedd, gyda'r etholiad nesaf wedi'i drefnu ar gyfer Mai 2022. Cynhaliwyd yr etholiad diwethaf ar 4 Mai 2017, a chyn hynny 3 Mai 2012.

Arweiniodd y Cynghorydd Ceidwadol, John Thomas, y cyngor yn dilyn etholiadau mis Mai 2017, ond ymddiswyddodd o’r grŵp Ceidwadol ynghyd â’i gabinet yn 2019. Ym mis Mai 2019 daeth Neil Moore Llafur (a oedd wedi arwain y cyngor tan fis Mai 2017) yn arweinydd y cyngor, gyda glymblaid o 14 aelod Llafur, 8 cyn gynghorydd Ceidwadol a phedwar Annibynnwr Cyntaf Llantwit.

### Cyfansoddiad cyfredol

| **Cysylltiad grŵp** | Aelodau |
| --- | --- |
|  | Ceidwadwyr | 15 |
|  | Llafur Cymru | 13 |
|  | Grŵp Annibynnol | 8 |
|  | Annibynwyr Cyntaf Llantwit | 4 |
|  | Plaid Cymru | 4 |
|  | Annibynnol | 3 |
| cyfanswm | 47 |

### Canlyniadau hanesyddol

| Blwyddyn | Ceidwadwyr | Llafur | Plaid Cymru | Annibynnol | UKIP | Dems Rhydd |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | 23 | 14 | 4 | 6 | 0 | 0 |
| 2012 | 11 | 22 | 6 | 7 | 1 | 0 |
| 2008 | 25 | 13 | 6 | 3 | 0 | 0 |
| 2004 | 20 | 16 | 8 | 3 | 0 | 0 |
| 1999 | 22 | 18 | 6 | 0 | 0 | 1 |
| 1995 | 6 | 36 | 5 | 0 | 0 | 0 |

Wardiau etholiadol
------------------

 Wardiau etholiadol ym Mro Morgannwg
Rhennir y fwrdeistref sirol yn 23 ward etholiadol sy'n dychwelyd 47 cynghorydd. Mae rhai o'r wardiau hyn yn cyd-fynd â chymunedau (plwyfi) o'r un enw. Gall wardiau eraill gwmpasu sawl cymuned ac mewn rhai achosion gall cymunedau gwmpasu mwy nag un ward.

Gweler hefyd
------------

* Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Cyrnodeb Adroddiad Bro Morgannwg* (PDF). Commisiwn Ffiniau.
2. 1 2  "Vale of Glamorgan Council elections 2012: Results". *Penarth Times* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-07-16.
3. 1 2  "Cyngor Bro Morgannwg". *BBC Cymru Fyw*. Cyrchwyd 2021-07-16.
4. ↑  "Etholiadau Llywodraeth Leol". *www.valeofglamorgan.gov.uk*. Cyrchwyd 2021-07-16.
5. ↑  "Arwienydd Wleidyddol Newydd i Gyngor Bro Morgannwg". *www.valeofglamorgan.gov.uk*. Cyrchwyd 2021-07-16.
6. ↑  Discombe, Matt (2019-05-15). "Tory rebels pledge support to Labour in shock council twist". *WalesOnline* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-07-16.
7. ↑  "Canolfan Etholiadau Prifysgol Plymouth" (PDF).

Dolen allanol
-------------

* Gwefan Cyngor Bro Morgannwg

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goAwdurdodau unedol Cymru |
| --- |
|  |
| 
* Abertawe
* Blaenau Gwent
* Bro Morgannwg
* Caerdydd
* Caerffili
* Casnewydd
* Castell-nedd Port Talbot
* Ceredigion
* Conwy
* Gwynedd
* Merthyr Tudful
* Pen-y-bont ar Ogwr
* Powys
* Rhondda Cynon Taf
* Sir Benfro
* Sir Ddinbych
* Sir Fynwy
* Sir y Fflint
* Sir Gaerfyrddin
* Torfaen
* Wrecsam
* Ynys Môn

 |

 |