**Confensiwn Cemegolion, 1990** oedd y 77fed sesiwn o'r Confensiwn Llafur Rhyngwladol a gynhaliwyd ar 6 Mehefin 1990 yn Genefa. Pwrpas y confensiwn oedd nodi pwysigrwydd diogelu'r amgylchedd, y cyhoedd a gweithwyr diwydiannol rhag cemegau. 

Mae'n nodi perthnasedd Confensiwn Budd-daliadau Anafiadau Cyflogaeth, 1964, Confensiwn ac Argymhelliad Bensen, 1971, Confensiwn Canser Galwedigaethol ac Argymhelliad 1974, Confensiwn Amgylchedd Gwaith (Llygredd Aer, Sŵn a Dirgryniad), 1977, y rhestr o glefydau galwedigaethol a ddiwygiwyd ym 1980, Confensiwn ac Argymhelliad Iechyd a Diogelwch Galwedigaethol, 1981, Confensiwn ac Argymhelliad Gwasanaethau Iechyd Galwedigaethol, 1985 a Chonfensiwn ac Argymhelliad Asbestos 1986. Mae'n nodi pwysigrwydd y drefn o hysbysu gweithwyr am y cemegau a ddefnyddir a lleihau'r posibilrwydd o salwch ac anafiadau yn y gwaith.

### Cwmpas a diffiniadau

Mae'r ddwy erthygl gyntaf yn ymdrin â'r diffiniadau o'r gwahanol dermau i'w defnyddio yn y confensiwn hwn a'r meysydd cymhwyso neu gwmpasau cymhwyso.

#### Erthygl 1

Mae'r confensiwn hwn yn berthnasol i bob cangen o economi, lle defnyddir cemegau. Ar ôl asesiad o'r peryglon dan sylw a mesurau amddiffynnol i'w defnyddio, gall sefydliad gael ei eithrio gan awdurdod cunrhyw aelod-wladwriaeth os deuir ar draws problemau arbennig, os darperir amddiffyniad digonol, neu os na fydd y rhagofalon a gymerir i ddiogelu gwybodaeth gyfrinachol yn peryglu diogelwch gweithwyr. Nid yw'r confensiwn hwn yn berthnasol i erthyyglau nad ydynt yn ymwneud â gweithwyr mewn gweithleoedd lle ceir cemegau peryglus. Nid yw'n berthnasol i organebau, ond mae;n berthnasol i gemegau sy'n deillio o organebau.

#### Erthygl 2

Diffinnir y term *cemegau* fel elfennau a chyfansoddion naturiol neu synthetig ar gyfer y confensiwn hwn.Mae'r term *cemegolion peryglus* yn golygu unrhyw gemegyn a ddosberthir fel un peryglus o dan Erthygl 6 neu y mae gwybodaeth yn bodoli ar ei gyfer sy'n nodi ei fod yn beryglus.Mae'r term *eitem* yn awgrymu gwrthrych sydd â siâp neu batrwm penodol wrth ei weithgynhyrchu neu sydd ar ffurf naturiol ac y mae ei ddefnydd yn dibynnu'n gyfan gwbl neu'n rhannol ar ei siâp neu batrwm.Mae *cynrychiolwyr gweithwyr* yn bersonau a gydnabyddir gan gyfraith neu ymarfer cenedlaethol yn unol â Chonfensiwn Cynrychiolwyr y Gweithwyr, 1971 .

### Darpariaethau cyffredinol

#### Erthygl 3

Rhaid ymgynghori â sefydliadau mwyaf cynrychioliadol y cyflogwyr a'r gweithwyr dan sylw ar y mesurau a gaiff eu gweithredu.

#### Erthygl 4

Bydd pob aelod-wladwriaeth yn llunio, gweithredu ac yn adolygu o bryd i'w gilydd bolisi cydlynol ar gyfer diogelwch wrth ddefnyddio cemegau yn y gweithle.

#### Erthygl 5

Caniateir i'r awdurdod cymwys wahardd rhai cemegau peryglus rhag cael eu defnyddio ar sail diogelwch neu ofyn am gymeradwyaeth i'w defnyddio, ymlaen llaw.

### Dosbarthiad a mesurau cysylltiedig

Mae erthyglau chwech i naw yn ymdrin â dosbarthiad yr holl gemegau, cyflenwad, rhagofalon diogelwch ac argymhellion y Cenhedloedd Unedig. Mae'r mesurau'n cael eu cofnodi ar daflenni data diogelwch wedi'u haddasu.

#### Erthygl 6

Rhaid i'r awdurdod cymwys neu gorff a gymeradwyir neu a gydnabyddir gan yr awdurdod cymwys sefydlu systemau ar gyfer dosbarthu pob cemegyn.Gellir pennu priodweddau peryglus cymysgeddau ar sail pa mor beryglus yw'r cydrannau unigol.Efallai y bydd Argymhelliad y Cenhedloedd Unedig yn cael ei ystyried wrth gludo nwyddau peryglus.Mae'r systemau dosbarthu a'u cymhwysiad yn cael eu hehangu'n raddol.

#### Erthygl 7

Rhaid i bob cemegyn gael ei labelu. Rhaid marcio cemegau peryglus yn arbennig. Bydd y marciau hyn yn cael eu gwneud gan yr awdurdod cymwys ei hun neu bydd yr awdurdod cymwys yn caniatáu'r marcio. Wrth gludo nwyddau peryglus, rhaid ystyried argymhellion y Cenhedloedd Unedig.

#### Erthygl 8

Rhaid darparu taflenni data i gyflogwyr sy'n cynnwys gwybodaeth am beryglon, cyflenwyr, rhagofalon diogelwch a gweithdrefnau brys ar gyfer cemegau peryglus.Mae'r taflenni data'n amodol ar feini prawf a osodwyd gan yr awdurdod cymwys neu gyrff cydnabyddedig o dan Feini Prawf. Rhaid i'r enw a ddefnyddir ar y taflenni data gyfateb i'r enw ar y label.

Am weddill y rhestr, gweler gwefan y CU.

Cadarnhau
---------

Yn Ionawr 2023, cadarnhawyd y confensiwn gan 23 o wledydd.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Gwlad Belg | 14 Mehefin 2017 | Mewn grym |
| Brasil | 23 Rhagfyr 1996 | Mewn grym |
| Burkina Faso | 15 Medi 1997 | Mewn grym |
| Tsieina | 11 Ionawr 1995 | Mewn grym |
| Colombia | 06 Medi 1994 | Mewn grym |
| Cyprus | 02 Awst 2016 | Mewn grym |
| Côte d'Ivoire | 01 Tachwedd 2019 | Mewn grym |
| Gweriniaeth Dominica | 03 Ionawr 2006 | Mewn grym |
| Ffindir | 21 Ionawr 2014 | Mewn grym |
| Almaen | 23 Tachwedd 2007 | Mewn grym |
| Eidal | 03 Gorff 2002 | Mewn grym |
| Libanus | 26 Ebrill 2006 | Mewn grym |
| Lwcsembwrg | 08 Ebrill 2008 | Mewn grym |
| Mecsico | 17 Medi 1992 | Mewn grym |
| Iseldiroedd | 08 Mehefin 2017 | Mewn grym |
| Norwy | 26 Tachwedd 1993 | Mewn grym |
| Gwlad Pwyl | 19 Mai 2005 | Mewn grym |
| Gweriniaeth Corea | 11 Ebrill 2003 | Mewn grym |
| Sweden | 04 Tachwedd 1992 | Mewn grym |
| Swistir | 25 Ebrill 2022 | Daw i rym ar 25 Ebrill 2023 |
| Gweriniaeth Arabaidd Syria | 14 Mehefin 2006 | Mewn grym |
| Gweriniaeth Unedig Tanzania | 15 Mawrth 1999 | Mewn grym |
| Zimbabwe | 27 Awst 1998 | Mewn grym |
|

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Convention C170 - Chemicals Convention, 1990 (No. 170)".
2. ↑  "Ratifications of ILO conventions: Ratifications by Convention".

Dolenni allanol
---------------

* Testun.
* Cadarnhadau.