recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Wyneb allanol seren sy'n allyrru ei oleuni yw'r **ffotosffer**. Hwn sy'n gyfrifol am liw'r seren. Mae'n nodwedd sy'n cynnwys lawer o wybodaeth am natur y seren gyfan ac o ddefnydd mawr i seryddwyr. Y ffotosffer yw haen allanol grombil fewnol seren a all fod o sawl cynllun. Yn yr Haul mae'r craidd yn trosglwyddo egni trwy gragen belydrol i gragen ddarfudol. Wyneb y gragen ddarfudol hon yw'r ffotosffer. Y tu allan iddo mae'r cromosffer a'r corona. Y ddau ohonynt yn dryloyw ac i'w gweld o'r ddaear dim ond ar adeg diffyg (clip) ar yr haul. (Mae'r ffotosffer, hefyd, yn caniatáu i'r golau sy'n dod ohono ddianc yn syth - yn wahanol i'r haenau oddi tanodd.) 

Llun o'r ffotosffer a gymerwyd yn 2020. Tua maint Ynys Prydain yw'r gronynnau a welir.
Tymheredd ffotosffer yr haul yw 5778 K ar gyfartaledd- tymheredd sy'n gyfrifol am liw'r haul yn ôl ymddygiad pelydriad cyrff duon. (I'r llygad ac ymennydd dynol ar y ddaear, hwn yw'n diffiniad ni o "wyn".)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Andrew Fraknoi; David Morrison; Sidney C. Wolff (2016). *Astronomy* (PDF). Openstax. t. 528. ISBN 978-1-938168-28-4.
2. ↑  Pogosian, Dmitri. "The Classification of Stars (Darlith)". *Adran Ffiseg, Prifysgol Alberta (Canada)*. Cyrchwyd 5 Mai 2021.
3. ↑  M. Faurobert; ag eraill (6 Mai 2021). "A new spectroscopic method for measuring the temperature gradient in the solar photosphere". *Astronomy & Astrophysics* **642**: A186. .
Ffilm ddrama llawn arswyd gan y cyfarwyddwr Luiso Berdejo yw ***The New Daughter*** a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn De Carolina. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan John Travis a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Javier Navarrete. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kevin Costner, Ivana Baquero, Samantha Mathis, Noah Taylor, Erik Palladino, James Gammon a Gattlin Griffith. Mae'r ffilm *The New Daughter* yn 108 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inglourious Basterds* sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luiso Berdejo ar 1 Ionawr 1975 yn Donostia.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 33% (Rotten Tomatoes)
* 4.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Luiso Berdejo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| The New Daughter |  | Unol Daleithiau America | 2009-01-01 |
| *Violet* |  | SbaenUnol Daleithiau America | 2013-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.
2. 1 2  "The New Daughter". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Ffrae gorfforol yn Saigon, De Fietnam, oedd **cwffio 7 Gorffennaf, 1963**. Ymosododd heddlu cudd Ngô Đình Nhu—brawd yr Arlywydd Ngô Đình Diệm—ar garfan o newyddiadurwyr o'r Unol Daleithiau oedd yn adrodd ar brotestiadau Bwdhaidd naw mlynedd i'r diwrnod i Diệm ddod i rym. Cafodd Peter Arnett o'r *Associated Press* (AP) ei fwrw ar y trwyn, a daeth y ffrae i ben yn sydyn unwaith i David Halberstam o *The New York Times*, oedd yn llawer talach na dynion Nhu, wrth-ymosod ac achosi'r heddlu cudd i encilio. Cafodd Arnett a'i gydweithiwr, y newyddiadurwr a ffotograffydd Malcolm Browne, eu cyfarch yn hwyrach yn eu swyddfa gan yr heddlu a'u cwestiynu dan ddrwgdybiaeth o ymosod ar swyddogion yr heddlu.

Wedi iddynt gael eu rhyddhau, aeth y newyddiadurwyr i lysgenhadaeth yr Unol Daleithiau yn Saigon i gwyno am eu triniaeth gan swyddogion Diệm ac i ofyn am ddiogelwch gan y lywodraeth Americanaidd. Cafodd eu hapelion, gan gynnwys apêl uniongyrchol i'r Tŷ Gwyn, eu hanwybyddu. Trwy ymdrechion y Llysgennad Americanaidd Frederick Nolting, cafodd y cyhuddiadau o ymosodiad yn erbyn y newyddiadurwyr eu diddymu. Ymatebodd Bwdhyddion Fietnam i'r helynt trwy honni yr oedd dynion Diệm yn bwriadu bradlofruddio mynachod Bwdhaidd, tra honnodd Madame Ngô Đình Nhu yr oedd llywodraeth yr Unol Daleithiau yn ceisio dymchwel ei brawd-yng-nghyfraith.

Tynodd Browne ffotograffau o wyneb gwaedlyd Arnett, a gyhoeddwyd mewn papurau newydd ar draws y byd. Denodd hyn rhagor o sylw negyddol i ymddygiad llywodraeth Diệm yn ystod yr argyfwng Bwdhaidd.

Ffynonellau
-----------

* Hammer, Ellen J. (1987). *A Death in November: America in Vietnam, 1963*. Dinas Efrog Newydd, Efrog Newydd: E. P. Dutton. ISBN 0-525-24210-4.
* Jacobs, Seth (2006). *Cold War Mandarin: Ngo Dinh Diem and the Origins of America's War in Vietnam, 1950–1963*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 0-7425-4447-8.
* Jones, Howard (2003). *Death of a Generation: how the assassinations of Diem and JFK prolonged the Vietnam War*. Dinas Efrog Newydd, Efrog Newydd: Gwasg Prifysgol Rhydychen. ISBN 0-19-505286-2.
* Langguth, A. J. (2000). *Our Vietnam: the war, 1954–1975*. Dinas Efrog Newydd, Efrog Newydd: Simon & Schuster. ISBN 0-684-81202-9.
* Prochnau, William (1995). *Once Upon a Distant War*. Dinas Efrog Newydd, Efrog Newydd: Times Books. ISBN 0-8129-2633-1.
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Carlos Torres Ríos yw ***Ritmo, Sal y Pimienta*** a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Julio Porter a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ramón Zarzoso.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gogó Andreu, Lolita Torres, Alfredo Bargabieri, Ricardo Passano, Marcos Zucker, María Esther Gamas, Mario Baroffio, Tito Climent, María Luisa Santés ac Olga Gatti. Mae'r ffilm *Ritmo, Sal y Pimienta* yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Streetcar Named Desire* sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlos Torres Ríos ar 1 Ionawr 1898 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 3 Ebrill 1970.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carlos Torres Ríos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bólidos De Acero |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1950-01-01 |
| Con Los Mismos Colores |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1949-01-01 |
| Fuego En La Montaña |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1943-01-01 |
| La Niña De Fuego |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1952-01-01 |
| *La luna en el pozo* |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1942-01-01 |
| Mary Tuvo La Culpa |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1950-01-01 |
| Ritmo, Sal y Pimienta |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1951-01-01 |
| Somos Todos Inquilinos |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1954-01-01 |
| Tierra Extraña |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1951-01-01 |
| Un Hombre Bueno |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1941-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
*Sylwer bod mwy nag un Geraint Vaughan Jones*
Person eglwysig, ieithydd a cherddor o Sir Drefaldwyn oedd y **Canon Geraint Vaughan-Jones** (3 Hydref 1929 – 23 Rhagfyr 2002), sy’n adnabyddus am ei waith yn yr 20g i ddiogelu’r traddodiad canu plygain. Fe’i ganed yn Llanerfyl, yn fab i’r llenor Erfyl Fychan a Gwendolen Jones, a’i addysgu yng Ngholeg Dewi Sant, Llambed, er iddo adael y coleg cyn cwblhau ei radd.

Roedd yn bianydd ac yn delynor dawnus a chafodd wersi telyn gan Delynores Maldwyn, Nansi Richards. Roedd hefyd yn ieithydd a allai siarad naw iaith, a bu’n byw ar gyfandir Ewrop am ddeuddeg mlynedd, gan dreulio cyfnodau fel cyfieithydd a darlithydd yn yr Almaen, yr Eidal a Sbaen. Ar ôl dychwelyd i Gymru yn dilyn marwolaeth ei fam, cafodd ei ordeinio yn yr Eglwys yng Nghymru ym 1970. Bu’n rheithor Mallwyd gyda Chemaes a Llanymawddwy am ugain mlynedd, gan dreulio cyfran sylweddol o’i yrfa yn Nyffryn Dyfi, un o gadarnleoedd traddodiad y blygain. Yn ystod y cyfnod hwnnw, cyhoeddodd dri chasgliad o garolau plygain gyda gwasg y Lolfa:

* Cyff Mawddwy (1982)
* Hen Garolau Plygain (1987)
* Mwy o Garolau Plygain (1990)

Fe'i gwnaed yn ganon Cadeirlan Bangor ym 1986, ac ymddeolodd yn 1996. Ni bu’n briod. Bu farw ar 23 Rhagfyr 2002, a chynhaliwyd ei angladd yn Eglwys Padarn Sant, Llanbadarn Fawr.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Canon Geraint Vaughan-Jones. y Telegraph (5 Chwefror 2003).
2. ↑   Geraint Vaughan-Jones. Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant (24 Mehefin 2020).
Protstiadau yn yr Aifft ar 25 Ionawr 2011
Rhai o'r protestwyr yn Sgwâr Tahrir, Cairo
Protestiadau ar strydoedd Cairo a dinasoedd eraill yn yr Aifft ydy **Chwyldro'r Aifft, 2011** (neu'r **Chwyldro Lotws**), a'r mwyaf a welwyd ers "Terfysgoedd y Bara", 1977. Yr ysbrydoliaeth i'r protestiadau hyn, mae'n debyg, oedd y gwrthryfel a gafwyd yn Tiwnisia yn Rhagfyr 2010.

Cychwynodd yr anhrefn ar 25 Ionawr 2011 pan drefnodd "Mudiad Ieuenctid y 6ed o Ebrill" brotest yn erbyn Arlywydd Mubarak. Dewisiwyd y dyddiad (Dydd Santes Dwynwen, yng Nghymru) gan mai dyma Ddiwrnod Cenedlaethol yr Heddlu yn yr Aifft. Ymosodwyd ar orsafoedd yr heddlu ac o fewn dyddiau diflannodd yr heddlu drwy'r wlad gyfan, heddlu a fu gynt mor bwerus a threisgar. Canolbwynt y protestiadau oedd Sgwâr Tahrir, Cairo.

Cairo
-----

Ar 2 Chwefror ymgasglodd rai miloedd o sifiliaid pro-Mubarak gerllaw Sgwâr Tahrir, ac ymosodwyd ar geffylau ac ar gamelod ar y protestwyr, a hynny gyda chyllyll a chleddyfau. Roedd y rhan fwyaf o'r rheiny a ddaliwyd o'r garfan pro-Mubarak yn gyn-aelodau o'r heddlu. Cyhoeddodd Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig Ban-ki Moon, yr Arlywydd Obama a David Cameron yn erbyn y trais.

Ar 3 Chwefror cyhoeddodd y Llywydd Mubarak mai estronwyr oedd y protestwyr yn Sgwâr Tahrir, ac nad oedd am ymddiswyddo o'i waith am o leiaf 200 diwrnod.

Rhannau eraill o'r Aifft
------------------------

Cafwyd protestio ledled y wlad. Hyd at 1 Chwefror credir fod 22 wedi marw yn Alexandria, 31 yn Suez a 44 yn y brifddinas.

Ymddiswyddiad yr Arlywydd Mubarak
---------------------------------

Ar 18ed diwrnod y protestio, cyhoeddwyd ymddiswyddiad yr Arlywydd a throsglwyddwyd grym y wlad i'r Llu Arfog.

Llyfrau am y chwyldro
---------------------

* Llyfr y chwyldro Aifft, Ac sydd wedi ei gyfieithu i'r Saesneg a Ffrangeg, Awdur Gwleidyddol [[Ahmed Ghanem].

Gweler hefyd
------------

* Y Gwanwyn Arabaidd
* Intifada Tiwnisia, Rhagfyr 2010–heddiw

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Erthygl 'Inspired by Tunisia, Egypt's protests appear unprecedented' a gyhoeddwyd gan 'The Christian Science Monitor' ar 25 Ionawr 2011. (Saesneg)
2. ↑  Erthygl 'Violent Clashes Mark Protests Against Mubarak’s Rule' yn y *New York Times*, 25 Ionawr 2011. (Saesneg)
3. ↑  Ffeilio Rhif Llyfr 11513 - 2012 Aifft Cyffredinol Llyfr
Delwedd esboniadol: y newid o'r calendr Iŵl i galendr Gregori.
Addasiad o galendr y Rhufeiniaid yn ystod teyrnasiad Iŵl Cesar ydy'r **calendr Iŵl** a wnaed yn 46 CC ac a ddaeth i rym y flwyddyn ddilynol. Fe'i derbyniwyd gan y rhan fwyaf o wledydd Ewrop a thiriogaethau a wladychwyd yn ddiweddarach gan Ewropeaid e.e. rhannau o gyfandir America, hyd nes iddo gael ei addasu ymhellach a'i alw'n galendr Gregori yn 1582.

Ceir ynddo 365 diwrnod wedi'u clystyru'n 12 mis, fel y nodir yn y "Tabl Misoedd". Ychwanegir diwrnod naid ym mis Chwefror bob pedair mlynedd. Mae'r flwyddyn Iŵl, felly, yn 365.25 diwrnod o ran hyd. Roedd yn fwriad i'r calendr hwn gyfateb fwy neu lai gyda blwyddyn yr haul. Gwyddai seryddwyr Groegaidd ers cyfnod Hipparchus fod y flwyddyn trofannol ychydig funudau'n llai na 365.25 diwrnod, ond nid oedd y calendr yn ateb y broblem yma. O ganlyniad, roedd tridiau'n ychwanegol - bob pedwar canrif. Cafodd hyn ei gywiro yn y diwygiad Gregori yn 1582, sy'n cyflwyno'r dyddiau naid mewn dull gwahanol. O ganlyniad i hyn mae'r calendr Iŵl 13 diwrnod y tu ôl i'r calendr Gregori h.y. y 1af o Ionawr ar y calendr Iŵl ydy'r 14eg ar y calendr Gregori.

Mae'r rhan fwyaf o ganghennau'r Eglwys Uniongred Ddwyreiniol yn parhau i ddefnyddio'r calendr Iŵl i nodi dyddiadau gwyliau crefyddol gan gynnwys y Pasg (Pascha). Mae rhai wedi creu fersiwn a elwir yn galendr Iŵl diwygiedig. Defnyddir yr hen galendr Iŵl hefyd gan Ferberiaid Gogledd Affrica a Mynydd Athos yng Ngwlad Groeg. Diwygiad arall ohono yw'r ‘calendr Alecsandria’ a ddefnyddir yn Ethiopia.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur yr Academi*, s.v. "Julian"
2. ↑  Towards a Common Date of Easter. Archifwyd 2012-03-20 yn y Peiriant Wayback. (5–10 Mawrth). World Council of Churches/Middle East Council of Churches Consultation, Aleppo, Syria.

Gweler hefyd
------------

* Calan Mai
* Calendr Coligny: Calendr y Celtiaid
* Calendr Gregori
* Calendr Tsieineaidd
* Calendr Hebraeg
* Calendr Islamaidd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn dreinbig du** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod dreinbig duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Ramphomicron dorsale***; yr enw Saesneg arno yw *Black-backed thornbill*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *R. dorsale*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r sïedn dreinbig du yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn dreinbig du** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm Cofiant gan y cyfarwyddwr Ambrogio Lo Giudice yw ***I Ragazzi Dello Zecchino D'oro*** a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paolo Vivaldi. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Valentina Cervi, Maya Sansa, Antonio Gerardi, Carlotta Miti, Eros Galbiati, Gemelli Ruggeri, Luciano Scarpa, Bob Messini, Simone Gandolfo, Stefano Pesce, Matilda De Angelis, Saul Nanni ac Olga Rui Marchiò. Mae'r ffilm *I Ragazzi Dello Zecchino D'oro* yn 106 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Parasite* sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ambrogio Lo Giudice ar 16 Ebrill 1956 yn Bologna.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ambrogio Lo Giudice nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Dreingwt gopog** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: dreingytau copogion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Popelairia popelairii***; yr enw Saesneg arno yw *Wire-crested thorntail*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. popelairii*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r dreingwt gopog yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Dreingwt gopog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwyr Brandon Trost a Jason Trost yw ***The Fp*** a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yng Califfornia ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan George Holdcroft. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

 Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The King's Speech* sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Brandon Trost oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Abe Levy sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Brandon Trost ar 29 Awst 1981 yn Los Angeles. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1996 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Los Angeles Film School.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 50% (Rotten Tomatoes)
* 5.2/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Brandon Trost nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.
3. 1 2  "The FP". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 9 Hydref 2021.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Plufynnwr rhefrwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: plufynnwyr rhefrwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chalybura buffonii***; yr enw Saesneg arno yw *White-vented plumeleteer*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. buffonii*, sef enw'r rhywogaeth.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r plufynnwr rhefrwyn yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Plufynnwr rhefrwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn Lwsiffer** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod Lwsiffer) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Calothorax lucifer***; yr enw Saesneg arno yw *Lucifer hummingbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. lucifer*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sïedn Lwsiffer yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn Lwsiffer** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Roedd ***Homo habilis*** ("Dyn celfydd") yn rhywogaeth o'r genws *Homo* a oedd yn byw rhwng 2.8 miliwn a
1.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl (CP), yn ystod y Plïosen Hwyr a'r Pleistosen Cynnar. Tarddoodd o'r australopithecines ac esblygodd yn Ne a Dwyrain Affrica. O ran ymddangosiad a morffoleg, dyma'r rhywogaeth lleiaf tebyg i fodau dynol y presennol. Mae cilddannedd *Homo habilis* yn llai na dannedd yr *australopithecines', a'i ymennydd yn fwy; roedd ganddynt hefyd y gallu i wneud a defnyddio oofer llaw o garreg ac esgyrn anifail. Dyma darddiad ei enw "dyn clyfar".*

Roedd yn byw yn Nwyrain Affrica, ac roedd yn llai na dyn modern, gyda thaldra rhwng 1.20 m a 1.55 m. Cred rhai ei fod yn rhy gyntefig i'w roi yn y genws *Homo*, ac yn dylai fod yn y genws *Australopithecus*. Credir o ddarganfyddiadau yn ardal Llyn Turkana fod *Homo habilis* a *Homo erectus* ill dau yn byw yn yr ardal tua 1.5 neu 1.4 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Cafwyd hyd i ffosiliau o benglogau rhywogaeth arall yn yr ardal hon, sef *Homo rudolfensis* a gydoesai gyda 'Homo habilis *tua 1.9 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol (CP).*

Yr *Homo habilis* yw un o'r hominins cynharaf. Cred rhai Paleoanthropolegwyr y dylid symud y rhywogaeth hwn allan o *Homo* ac at yr *Australopithecus*, gan fod morffoleg ei ysgerbwd yn awgrymu mai yn y coed roedd ei gynefin, yn hytrach nag ar ddwy goes fel *Homo sapiens*.

Cymharu penglogau
-----------------

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  
Friedemann Schrenk, Ottmar Kullmer, Timothy Bromage, "The Earliest Putative Homo Fossils", chapter 9 in: Winfried Henke, Ian Tattersall (eds.), *Handbook of Paleoanthropology*, 2007, pp 1611–1631, doi:10.1007/978-3-540-33761-4\_52
Villmoare B, Kimbel H, Seyoum C, Campisano C, DiMaggio E, Rowan J, Braun D, Arrowsmith J, Reed K. (2015). Early Homo at 2.8 Ma from Ledi-Geraru, Afar, Ethiopia. Science. DOI:10.1126/science.aaa1343 
This date range overlaps with the emergence of *Homo erectus*. New York Times article *Fossils in Kenya Challenge Linear Evolution* cyhoeddwyd Awst 9, 2007.
2. ↑  Wood, Bernard; Collard, Mark (1999). "*The changing face of Genus* Homo". *Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews* (Hoboken, NJ: John Wiley & Sons) **8** (6): 195–207. doi:10.1002/(SICI)1520-6505(1999)8:6<195::AID-EVAN1>3.0.CO;2-2. ISSN 1060-1538.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Delor cnau brongoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: delorion cnau brongoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Sitta canadensis***; yr enw Saesneg arno yw *Red-breasted nuthatch*. Mae'n perthyn i deulu'r Delorion cnau (Lladin: *Sittidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain, ond nid yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. canadensis*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r delor cnau brongoch yn perthyn i deulu'r Delorion cnau (Lladin: *Sittidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Delor Cnau Talcenddu | Sitta frontalis |  |
|
| Delor cnau Corsica | Sitta whiteheadi |  |
|
| Delor cnau aeliog | Sitta victoriae |  |
|
| Delor cnau bach | Sitta pygmaea |  |
|
| Delor cnau brongoch | Sitta canadensis |  |
|
| Delor cnau bronwyn | Sitta carolinensis |  |
|
| Delor cnau glas | Sitta azurea |  |
|
| Delor cnau hardd | Sitta formosa |  |
|
| Delor cnau’r graig | Sitta neumayer |  |
|
| Delor y Cnau | Sitta europaea |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Delor cnau brongoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Cerflunydd Cymreig oedd **Mary Charlotte Lloyd** (23 Ionawr 1819 – 13 Hydref 1896) a astudiodd gyda John Gibson yn Rhufain a bu'n byw am ddegawdau gyda'r ffeminist Frances Power Cobbe.

Bywgraffiad
-----------

Plas Rhagad, man geni Mary Lloyd
Ganwyd Mary Lloyd ym Mhlas Rhagad, rhwng Corwen a Glyndyfrdwy, Sir Feirionnydd yr wythfed o ddau ar bymtheg o blant, a'r cyntaf o chwech o ferched, i Edward Lloyd, Plas Rhagad a'i wraig Frances Maddocks. Roedd ei thad yn sgweier sylweddol dros diroedd mewn llawer o siroedd yn y gogledd, yn berchen ar 4,300 erw o dir. Etifeddodd Mary arian gan ei modryb Margaret, yn ogystal â rhoddion gan Eleanor Charlotte Butler a Sarah Ponsonby, Merched Llangollen. Bu farw ei ddau riant ym 1858.

Astudiodd Mary a gweithiodd gyda'r artist Ffrengig Rosa Bonheur. Ym 1853 roedd yn gweithio yn stiwdio'r cerflunydd Cymreig John Gibson yn Rhufain, a gyda'r cerflunydd Americanaidd Harriet Hosmer.

Cyfarfu Mary â Frances Power Cobbe yn ystod gaeaf 1861-2, yn Rhufain. Rhyngweithiodd Mary a Frances â merched o'r un anian yn yr Eidal yn y cyfnod, ill dau'n yn byw bywyd anghydffurfiol, gyda rhagolygon ffeministaidd. Ym 1863, ymgartrefodd y ddau yn Llundain.

Ym 1858, etifeddodd Lloyd gyfran yn ystâd yr Hengwrt, Llanelltyd. Roedd hyn yn caniatáu i Lloyd gyfeirio ati'i hun fel perchennog tir wrth arwyddo deisebau yn cefnogi pleidlais i fenywod, a rhoddodd hefyd rai hawliau gwleidyddol lleol iddi, fel y gallu i benodi ficer. Ymneilltuodd hi a Frances Power Cobbe i'r Hengwrt o Lundain ym mis Ebrill 1884.

Perthynas â Frances Power Cobbe
-------------------------------

Roedd Mary a Frances yn gwpl, ac yn cael eu cydnabod felly gan eu holl ffrindiau. Byddai llythyrau yn cael eu cyfeirio at "chi a Miss Lloyd" a chyfrannodd Frances at ei hysgrifennu ei hun gyda *ein tŷ*, *ein gardd ni* a therminoleg gyd berthynas tebyg. Bu Frances yn ysgrifennu at ei ffrind, Mary Somerville, yn cyfeirio at Mary fel *fy ngwraig*.

Marwolaeth
----------

Bu farw Mary ym 1896 o anhwylder y galon. Ysgrifennodd ei ffrind, yr awdur Blanche Atkinson, *Newidiodd tristwch marwolaeth Miss Lloyd holl agwedd bodolaeth Miss Cobbe. Roedd llawenydd bywyd wedi mynd. Bu gymaint o gyfeillgarwch rhyngddynt, na welir yn aml - perffaith mewn cariad, cydymdeimlad a chyd-ddealltwriaeth.*  Claddwyd Mary mewn bedd a rhannwyd wedyn a'i chariad Frances Power Cobbe, ym Mynwent Eglwys Sant Illtyd, Llanelltyd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Mitchell, Sally (2004). Frances Power Cobbe: Victorian Feminist, Journalist, Reformer. University of Virginia Press.
2. ↑  Cherry, Deborah (2000). Beyond the Frame: Feminism and Visual Culture, Britain 1850 -1900. Routledge.
3. ↑  Shopland, Norena 'Frances and Mary' from Forbidden Lives: LGBT stories from Wales Seren Books (2017)
4. ↑  Find a Grave Memorial – Mary Lloyd adalwyd 17 Mehefin 2018
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Babacs Tsieina** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: babacsod Tsieina) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Babax lanceolatus***; yr enw Saesneg arno yw *Chinese babax*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *B. lanceolatus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r babacs Tsieina yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corbreblyn brown | Macronus striaticeps |  |
|
| Corbreblyn cefndaen | Macronus ptilosus |  |
|
| Corbreblyn wyneblwyd | Mixornis kelleyi |  |
|
| Preblyn torwinau | Dumetia hyperythra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Babacs Tsieina** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
| System | Cyfres | Oes | Oes (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| Cwaternaidd | Pleistosenaidd | Gelasaidd | **ifancach** |
| Neogenaidd | Plïosenaidd | Piacensaidd | 2.588–3.600 |
| Sancleaidd | 3.600–5.332 |
| Mïosenaidd | Mesinaidd | 5.332–7.246 |
| Tortonaidd | 7.246–11.608 |
| Serravallaidd | 11.608–13.65 |
| Langhianaidd | 13.65–15.97 |
| Bwrdigalaidd | 15.97–20.43 |
| Acwitanaidd | 20.43–23.03 |
| Paleogenaidd | Oligosenaidd | Cataidd | **hynach** |
| Israniadau'r Cyfnod Neogen, yn ôl IUGS, fel a gaed yng Ngorffennaf 2009. |

Cyfres neu Epoc ddaearegol ydy **Oligosen** (symbol OG) yn y Cyfnod Paleogenaidd sy'n ymestyn o 34 miliwn hyd at 23 miliwn o flynyddoedd yn ôl. (7001339000000000000♠33.9±0.1 to 7014726771528000000♠23.03±0.05 Ma). Fel nifer o gyfnodau hynafol eraill, mae'r gwely greigiau sy'n diffinio'r cyfnod hwn yn wybyddus, eithr mater llawer anoddach yw nodi'n union ddechrau a diwedd y cyfnod.

Daw'r gair "Oligosen" o'r Groeg ὀλίγος (*oligos*, ychydig) a καινός (*kainos*, newydd), ac mae'n cyfeirio at yr ychydig wybodaeth sydd gennym o'r mamaliaid a'r ffawna a gafwyd yn ystod y Cyfnod Ëosen.

Daw'r Cyfnod Mïosenaidd ar ei ôl.

Gweler hefyd
------------

* Cyfnodau daearegol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Geologic Age Symbol Font (StratagemAge)" (PDF). USGS. 99-430. Cyrchwyd 2011-06-22.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Carlo Hintermann yw ***The Book of Vision*** a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Belg, Yr Eidal, Y Deyrnas Gyfunol a'r Almaen. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Hanan Townshend.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Isolda Dychauk, Sverrir Gudnason, Charles Dance, Lotte Verbeek, Filippo Nigro, Giselda Volodi a Marco Quaglia. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Run*. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Jörg Widmer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlo Hintermann ar 1 Ionawr 1974.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carlo Hintermann nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Rosy-Fingered Dawn |  | yr Eidal |  | 2002-01-01 |
| The Book of Vision |  | yr AlmaenGwlad Belgyr Eidaly Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 2020-09-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Robert Moresco yw ***10th & Wolf*** a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Philadelphia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Robert Moresco a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Aaron Zigman.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dennis Hopper, Brad Renfro, Val Kilmer, Giovanni Ribisi, Piper Perabo, Lesley Ann Warren, Brian Dennehy, Tommy Lee, James Marsden, Francesco Salvi, Dash Mihok, John Capodice, Ken Garito, Leo Rossi a Patrick Brennan. Mae'r ffilm *10th & Wolf* yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Departed* sef ffilm ddrama
Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Alex Nepomniaschy oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Moresco ar 1 Ebrill 1951 yn Unol Daleithiau America. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1979 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Urdd Awduron America
 * Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Wreiddiol

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 19% (Rotten Tomatoes)
* 4/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Robert Moresco nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
2. 1 2  "10th and Wolf". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Ffilm ddrama am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Hanns Schwarz yw ***Liebling der Götter*** a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd gan Erich Pommer yn yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Universum Film AG. Lleolwyd y stori yn Awstria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Hans Müller-Einigen a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Willy Schmidt-Gentner. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Olga Chekhova, Renate Müller, Emil Jannings, Eduard von Winterstein, Oskar Sima, Betty Bird, Fritz Greiner, Fritz Alberti, Max Gülstorff, Hans Moser, Willy Prager, Truus van Aalten, Fritz Spira, Vladimir Sokoloff a Siegfried Berisch. Mae'r ffilm yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Günther Rittau oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Willy Zeyn junior sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *All Quiet on the Western Front* ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hanns Schwarz ar 11 Chwefror 1888 yn Fienna a bu farw yn Hollywood ar 31 Mai 1992. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain, Fiena.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Hanns Schwarz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 20 Mai 2016.
Mae’r **pathew** (*Muscardinus avellanarius*), yn famal yn nheulu'r Gliridae, sydd o fewn y genws Muscardinus.

Anifail y nos ydyw, mae’n heini dros ben ac yn treulio’r rhan fwyaf o’i oriau effro mewn coed a llwynni. Maen nhw’n effro rhwng mis Ebrill a mis Hydref fel arfer. Mae’r pathew i’w weld ym mhob sir helbaw Ynys Môn, ond eto maen nhw’n byw mewn poblogaethau bach. Mae eu niferoedd wedi gostwng tua 20% rhwng 1991 a 2000.

Mae’r pathew yn rhywogaeth a warchodir gan Ewrop. Mae’n anghyfreithlon difrodi neu ddifa ei safle bridio neu fan gorffwys (ei nyth yn yr haf neu ei nyth wrth aeafgysgu) neu ddal, lladd, anafu neu darfu ar bathew yn fwriadol.

Deddfwriaeth
------------

Mae’r pathew yn cael ei warchod o dan Reoliadau Gwarchod Cynefinoedd a Rhywogaethau 2010 (fel y’u diwygiwyd), a elwir yn ‘Rheoliadau Cynefinoedd’.

Mae’r Rheoliadau Cynefinoedd yn datgan bod y canlynol yn drosedd:

* dal, anafu neu ladd yn fwriadol unrhyw anifail gwyllt sy’n rhywogaeth a warchodir gan Ewrop
* tarfu’n fwriadol ar unrhyw anifeiliaid gwyllt o’r cyfryw rywogaethau
* difa neu ddinistrio safle bridio neu fan gorffwys anifail o’r fath

Mae tarfu’n cael ei ddiffinio fel rhywbeth sy’n debygol:

1. o amharu ar eu gallu i oroesi, bridio neu atgenhedlu, neu i fagu neu feithrin eu rhai bach, neu
yn achos anifeiliaid rhywogaeth sy’n gaeafgysgu neu sy’n mudo, yn amharu ar eu gallu i wneud hynny.

2. o effeithio’n sylweddol ar ddosbarthiad neu niferoedd y rhywogaeth y maen nhw’n perthyn iddo yn lleol.

Bydd Defra a Llywodraeth Cymru’n cyhoeddi dogfen ganllaw ar y cyd ar ddehongli’r troseddau sy’n gysylltiedig â tharfu, difa a dinistrio safleoedd bridio a mannau gorffwys.

Mae yna droseddau eraill yn ymwneud â meddu, cludo a gwerthu.

Fodd bynnag, mae’n gyfreithlon gofalu am bathew sydd wedi brifo gyda’r bwriad o’i ryddhau, neu ladd un nad yw’n gallu gwella, cyn belled nad oedd yr anaf wedi deillio o’ch gweithred anghyfreithlon chi (Rheoliadau Cynefinoedd 42 (1)(2); Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 10(3)(a)(b)).

O dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (fel y’i diwygiwyd) mae’n anghyfreithlon:

* tarfu’n fwriadol neu’n ddi-hid ar unrhyw bathew tra ei fod yn byw mewn strwythur neu fan mae’n ei ddefnyddio i gysgodi neu lochesu, 9(4)(b)
* rhwystro mynediad i unrhyw strwythur neu le mae pathew yn ei ddefnyddio i gysgodi neu lochesu, boed yn fwriadol neu’n ddi-hid 9(4)(c)
* gwerthu, cynnig neu roi i werthu unrhyw bathew 9(5).

Gweler hefyd
------------

* Rhestr mamaliaid Cymru

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  iucnredlist.org; adalwyd 22 Mehefin 2017.
2. ↑  "Gwefan CNC". 19 Gorffennaf 2017.[*dolen marw*]
Mae ***churnalism*** yn air Saesneg, ac yn derm sarhaus am fath o newyddiaduraeth ble mae datganiadau i’r wasg yn cael eu defnyddio mewn papurau newydd a chyfryngau eraill yn lle adroddiadau gan ohebwyr.

I gyfryngwyr, mae ail-ddefnyddio datganiadau a lluniau a derbyniwyd oddi wrth swyddogion ac asiantaethau cysylltiadau cyhoeddus yn llawer llai o waith, ac felly’n rhatach nag anfon gohebwyr a ffotograffwyr i ddigwyddiadau i'w hadrodd.

Fel canlyniad mae cynnydd wedi bod o ddeunydd hyrwyddo gan gwmnïau a sefydliadau yn ymddangos yn ymddangos yn y wasg a chyfryngau eraill heb i’r ffeithiau cael eu harchwilio i sicrhau eu bod yn gywir neu'n dyfynnu safbwyntiau gwrthwynebus.

Mae ailddefnydd o ddatganiadau i’r wasg wedi cynyddu wrth i incwm papurau newydd leihau wrth i hysbysebwyr a phrynwyr troi i gyfyngau cymdeithasol digidol. Fel canlyniad mae nifer y staff a gyflogwyd mewn ystafelloedd newyddion wedi crebachu.

Mae gohebydd y BBC Waseem Zakir yn cael ei gydnabod fel y person a fathodd y gair *churnalism*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jackson, Sally (5 June 2008), "Fearing the rise of 'churnalism'", *The Australian*,
2. ↑
Ffilm bornograffig gan y cyfarwyddwr Michael Miller yw ***Der Lüsterne Türke*** a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd gan Erwin C. Dietrich yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Rolf Bauer. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ingrid Steeger ac Arnold Marquis. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Clockwork Orange* sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm
Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Wolfgang Bellenbaum oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Peter Przygodda sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Michael Miller nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Iwhina gwarwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: iwhinaod gwarwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Yuhina bakeri***; yr enw Saesneg arno yw *White-naped yuhina*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *Y. bakeri*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r iwhina gwarwyn yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corbreblyn brown | Macronus striaticeps |  |
|
| Corbreblyn cefndaen | Macronus ptilosus |  |
|
| Corbreblyn wyneblwyd | Mixornis kelleyi |  |
|
| Preblyn torwinau | Dumetia hyperythra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Iwhina gwarwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm erotig gan y cyfarwyddwr Ernst Hofbauer yw ***Frühreifen-Report*** a gyhoeddwyd yn 1973. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Frühreifen-Report*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Wolf C. Hartwig yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Manfred Spies, Rinaldo Talamonti, Rosl Mayr, Sonja Jeannine ac Ulrike Butz. Mae'r ffilm *Frühreifen-Report (ffilm o 1973)* yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Exorcist* sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Klaus Werner oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ernst Hofbauer ar 22 Awst 1925 yn Fienna a bu farw ym München ar 9 Awst 1999.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ernst Hofbauer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 16 Ebrill 2016.
Ffilm llawn cyffro am drosedd gan y cyfarwyddwr Ray McCarey yw ***The Mystery Man*** a gyhoeddwyd yn 1935. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1935. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Mutiny on the Bounty* sef ffilm arbrofol Americanaidd yn seiliedig ar nofel o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Harry Neumann oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ray McCarey ar 6 Medi 1904 yn Los Angeles a bu farw yn Woodland Hills ar 12 Awst 1943. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1926 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ray McCarey nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Gentleman at Heart |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1942-01-01 |
| *Atlantic City* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1944-01-01 |
| *Close Relations* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1933-01-01 |
| Free Eats |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1932-01-01 |
| Girl O' My Dreams |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1934-01-01 |
| Goodbye Broadway |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1938-01-01 |
| *Men in Black* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1934-01-01 |
| Outside These Walls |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1939-01-01 |
| Pack Up Your Troubles |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1932-01-01 |
| *Scram!* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1932-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Dyfeisiodd Dionysius Exiguus y system Oed Crist ar gyfer penderfynu dyddiad y Pasg.
**Oed Crist** (Lladin: ***Anno Domini***, "Ym mlwyddyn yr Arglwydd"), talfyriad **OC** neu **AD**, yw'r system o rifo blynyddoedd o ddyddiad traddodiadol genedigaeth Iesu o Nasareth. Fe'i defnyddir yn y Calendr Gregoraidd. Nodir blynyddoedd cyn genedigaeth Crist fel "Cyn Crist" (CC). Yn y 2020au, defnyddid y term 'y Cyfnod Cyffredin' (*Common Era*) sy'n enw amgen (a niwtral, yn grefyddol) ar oes galendr draddodiadol, Anno Domini.

Dyfeisiwyd y system yn Rhufain yn 525 gan fynach o'r enw Dionysius Exiguus, ond ni chyhaeddodd orllewin Ewrop tan yr 8g. Daeth yn gyffredin rhwng yr 11g a'r 14g. Y drefn cyn hynny oedd dyddio yn ôl nifer y blynyddoedd yr oedd teyrn arbennig wedi bod ar yr orsedd. System arall a defnyddid oedd *Anno Mundi*, o ddyddiad traddodiadol creadigaeth y byd gan Dduw yn ôl Llyfr Genesis.

Gweler hefyd
------------

* Cyn Crist

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  James Morwood, *A Dictionary of Latin Words and Phrases* (Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1998), t. 17.
Ffilm dylwyth teg gan y cyfarwyddwr Krzysztof Gradowski yw ***Dzieje Mistrza Twardowskiego*** a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Krzysztof Gradowski a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Andrzej Korzyński. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Daniel Olbrychski. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Scream* sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Krzysztof Gradowski ar 26 Mehefin 1943 yn Kraków. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ffilm Genedlaethol Łódź.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Urdd y Wên

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Krzysztof Gradowski nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.