Pentref a chymuned yn Sir Ddinbych, Cymru, yw **Llanfair Dyffryn Clwyd**("Cymorth – Sain" ynganiad ). Saif yn Nyffryn Clwyd tua dwy filltir i'r de o dref Rhuthun

Mae'n bentref tawel mewn lleoliad gwledig ond rhed yr A525 trwyddo; mae o fewn tafliad carreg i Afon Clwyd. Mae nifer o'r tai wedi'u hadeiladu o garreg lwyd y fro, gan gynnwys yr hen ysgol a rhes o elusendai sy'n dyddio o ganol y 19g

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Darren Millar (Ceidwadwyr) a'r Aelod Seneddol yw David Jones (Ceidwadwr).

Y pentref o'r dwyrain (o gyfeiriad Moelydd Clwyd)

Hynafiaethau
------------

Ger y pentref ceir Crug Cefn Coch, crug crwn llydan iawn a godwyd gan bobl Oes Newydd y Cerrig neu Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw.

Tua chan metr o'r pentref, ar un o gaeau Plas Newydd, ceir olion teml Rufeinig, sydd wedi'i chofrestru gyda Cadw; cyfeiriad grid SJ137557.

Mae'r eglwys yn bur hynafol ac yn gysegredig i Gynfarch Sant a Mair. Mae rhannau ohoni yn dyddio o'r 14g. Ceir chwareli prin o wydr lliw canolesol mewn un o'r ffenestri deheuol. Y tu mewn i'r eglwys cedwir nifer o feddfeini canoloesol, un ohonyn nhw'n gerfiedig.

Tua milltir i'r de o'r pentref saif Capel yr Iesu, a godwyd yn 1619-1623 a'i atgyweirio yn y 18g. Hefyd yn y pentref, ceir tafarn hanesyddol, sef 'Y Ceffyl Gwyn'.

Pobl o Lanfair Dyffryn Clwyd
----------------------------

* Simwnt Fychan - ganwyd y bardd yn y pentref tua 1530.
* John Williams (naturiaethwr) a glawddwyd yn y fynwent.

Cyfrifiad 2011
--------------

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:



| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Llanfair Dyffryn Clwyd (pob oed) (1,053)** |    | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanfair Dyffryn Clwyd) (488)** |    | 47.7% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanfair Dyffryn Clwyd) (632)** |    | 60% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 73% |
| **Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Llanfair Dyffryn Clwyd) (147)** |    | 32.3% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 67.1% |

Oriel
-----

* Elusendai yng nghanol y pentrefElusendai yng nghanol y pentref
* Canol y pentref gyda chofgolofn rhyfel ar y chwithCanol y pentref gyda chofgolofn rhyfel ar y chwith
* Yr ysgol leolYr ysgol leol
* Tŵr Eglwys Sant Cynfarch a'r Santes FairTŵr Eglwys Sant Cynfarch a'r Santes Fair
* Motiff Celtaidd ar garreg wedi'i defnyddio i flocio drws.Motiff Celtaidd ar garreg wedi'i defnyddio i flocio drws.
* Carreg fedd, gydag ysgrifen Gymraeg arniCarreg fedd, gydag ysgrifen Gymraeg arni
* Y ffenestr ddeheuol enwogY ffenestr ddeheuol enwog
* Yr olygfa dros y fynwent tuag at Moelydd ClwydYr olygfa dros y fynwent tuag at Moelydd Clwyd
* Porth yr eglwys gyda chloc haulPorth yr eglwys gyda chloc haul
* Croes Geltaidd, beddCroes Geltaidd, bedd
* Porth yr eglwysPorth yr eglwys

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan y Cynulliad;[*dolen marw*] adalwyd 24 Chwefror 2014
2. ↑  Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014
3. ↑  Data Cadw
4. ↑  "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
5. ↑  Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
6. ↑  Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Sir Ddinbych**

**Dinas**  

Llanelwy
  
**Trefi**  

Corwen  **·** Dinbych  **·** Llangollen  **·** Prestatyn  **·** Rhuddlan  **·** Rhuthun  **·** Y Rhyl
  
**Pentrefi**  

Aberchwiler  **·** Betws Gwerful Goch  **·** Bodelwyddan  **·** Bodfari  **·** Bontuchel  **·** Bryneglwys  **·** Bryn Saith Marchog  **·** Carrog  **·** Cefn Meiriadog  **·** Clocaenog  **·** Cwm  **·** Cyffylliog  **·** Cynwyd  **·** Derwen  **·** Diserth  **·** Y Ddwyryd  **·** Efenechtyd  **·** Eryrys  **·** Four Crosses  **·** Gallt Melyd  **·** Gellifor  **·** Glyndyfrdwy  **·** Graeanrhyd  **·** Graigfechan  **·** Gwyddelwern  **·** Henllan  **·** Loggerheads  **·** Llanarmon-yn-Iâl  **·** Llanbedr Dyffryn Clwyd  **·** Llandegla  **·** Llandrillo  **·** Llandyrnog  **·** Llandysilio-yn-Iâl  **·** Llanelidan  **·** Llanfair Dyffryn Clwyd  **·** Llanferres  **·** Llanfwrog  **·** Llangwyfan  **·** Llangynhafal  **·** Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch  **·** Llanynys  **·** Maeshafn  **·** Melin y Wig  **·** Nantglyn  **·** Pandy'r Capel  **·** Pentrecelyn  **·** Pentre Dŵr  **·** Prion  **·** Rhewl (1)  **·** Rhewl (2)  **·** Rhuallt  **·** Saron  **·** Sodom  **·** Tafarn-y-Gelyn  **·** Trefnant  **·** Tremeirchion