Pianydd a chyfansoddwraig oedd **Llewela Davies** (Chwefror 1871 – 22 Awst 1952) a deithiodd gyda'r gantores Nellie Melba ledled y byd.

Magwraeth ac addysg
-------------------

Ganwyd **Llewela Tegwedd Davies** yn Nhalgarth, ger Aberhonddu, yng Nghanolbarth Cymru. Rhys Davies, ynad heddwch, oedd ei thad. Yn 10 oed enillodd fedal a gwobr ariannol yn yr Eisteddfod Genedlaethol ac enillodd ysgoloriaeth i fynychu *North London Collegiate School for Girls*. Mynychodd hefyd y *Royal Academy of Music* ar ysgoloriaeth John Thomas yn 1887, ac enillodd nifer o wobrau yno am gyfansoddi, gan gynnwys medal y *"Worshipful Company of Musicians*." Cyfeiliodd i'w chyfoeswyr, ei chyd-fyfyrwyr, droeon yn ystod ei arhosiad yno. Cyn hir, graddiodd ym Mhrifysgol Llundain.

Ei phrif hyfforddwr yn yr Academi Frenhinol oedd Walter Macfarren, brawd y cyfansoddwr George Alexander Macfarren a brawd-yng-nghyfraith y gyfansoddwraig Emma Maria Macfarren. Ymlith myfyrwyr nodedig eraill Macfarren roedd Agnes Zimmermann, Dora Bright, a Stewart Macpherson.

Gyrfa
-----

Mae'n debyg mai ei pherfformiadau mewyaf gwefreiddiol, yn ôl papurau'r cyfnod, oedd gyda Nellie Melba (llysenw a gafodd oherwydd iddi gael ei geni yn Melbourne) a chyd-deithiodd gyda hi a'i gŵr drwy sawl gwlad a chyfandir gan gynnwys Awstralia a Seland Newydd. Ar ei hôl hi y galwyd 'Peach Melba'. Perfformiodd ddwywaith yn *Three Choirs Festival*ac fel cyfeilydd yn yr Eisteddfod Genedlaethol. Perfformiodd hefyd yn y *Annual Reid Concert* yng Nghaeredin, yn 1899. Fe'i croesawyd mewn eisteddfodau a chyngherddau bychan ledled Cymru, fel gwestai arbennig.

Bu'n darlithio ym Mhrifysgol Llundain wedi iddi raddio. Ei gwaith mwyaf nodedig ydy: *Three Sketches* (cerddorfa), pedwarawd llinynol a sonata ar gyfer y fiolin a'r piano.

Bywyd personol
--------------

Priododd y cerddor Cymreig Frederic Griffith (weithiau: 'Griffiths') yn 1898, a threuliodd y ddau gyfnod yn Llundain wedi hynny. Bu farw ei gŵr yn 1917 a hithau yn 1952, yn Llundain.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  England & Wales, National Probate Calendar (Index of Wills and Administrations), 1952
2. ↑  *"Welsh Musicians on Tour"* *Evening Express* (30 Rhagfyr 1897): 3.
3. ↑  "Keeping up the National Reputation: A Brilliant Young Welsh Girl Who Has Attracted Attention as a Musician" *Chicago Tribune* (24 Hydref 1891): 16.
4. 1 2  "Miss Llewela Davies: Cordial Reception at Llangranog" *South Wales Echo* (12 Awst 1893): 3.
5. ↑  "Death of Mr. Rhys Davies, J. P. Brecon" *South Wales Echo* (March 18, 1899): 3.
6. ↑  Frederic Griffith, ed. *Notable Welsh Musicians of Today* (F. Goodwen 1896): 122–123.
7. ↑  "Miss Llewela Davies" *Bruce Herald* 24(2516)(October 3, 1893): 3.
8. ↑  "Annual Prizes, Female Department" *Overture: A Monthly Musical Journal* 6(4)(Hydref 1893): 94–95.
9. ↑  "A Brilliant Student" *Cambridge Chronicle* (Dydd Calan 1894): 11.
10. ↑  "Invitation Students Concert: Saturday, July 1, 1893" and "Fortnightly Concerts," *Overture: A Monthly Musical Journal* 6(4)(October 1893): 100.
11. 1 2  "Lady Instrumentalists" *Strand Musical Magazine* (1895): 91.
12. ↑  Walter Macfarren, *Memories: An Autobiography* (Walter Scott Publishing 1905): 268.
13. ↑  "Madame Melba: The Farewell Concert" *The Advertiser* (17 Tachwedd 1902): 6.
14. 1 2  Henry Saxe Wyndham and Geoffrey L'Epine, eds. *Who's Who in Music: A Biographical Record of Contemporary Musicians* (I. Pitman & Sons 1915): 75–76.
15. 1 2  "Annual Reid Concert 1899" *Reid Concerts: Concerts at the University of Edinburgh from 1841*
16. ↑  "Forthcoming Marriage of Mr. F. Griffiths; Engaged to a Brecon Artiste" *South Wales Daily Post* (28 Mawrth 1898): 4.
17. ↑  "Marriage of Llewela Davis" *Scranton Republican* (23 Ebrill 1898): 3. via Newspapers.comcyhoeddiad agored - am ddim, agored