recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ironman Cymru, 2011
Mae **Triathlon Ironman** yn un o gyfres o rasys triathlon pellter-hir sydd wedi’u trefnu gan Gorfforaeth Triathlon y Byd. Mae’r ras yn cynnwys nofio am 2.4 milltir (3.6 cilomedr), seiclo am 112 milltir (180.25 cilomedr) a marathon 26.22 milltir (42.2 cilomder); y tri yn y drefn honno ac yn syth ar ôl ei gilydd heb doriad. Mae’n cael ei ystyried fel un o’r campau chwaraeon undydd mwyaf heriol yn y byd.

Mae’r rhan fwyaf o rasys Ironman yn gorfod cael eu cyflawni o fewn 17 awr. Mae ras fel arfer yn dechrau am 7:00a.m. Rhaid cwbhau’r nofio erbyn 9:20a.m. (2 awr 20 munud), y seiclo erbyn 5:30p.m. (8 awr 10 munud), a’r marathon erbyn hanner nos (6 awr 30 munud). Mae rhai sy’n llwyddo i gwblhau’r triathlon o fewn i’r cyfyngiadau amser hyn yn cael eu galw yn ‘Ironman’.

Mae ras Triathlon Ironman Cymru yn cael ei chynnal yn Ninbych-y-Pysgod ym mis Medi bob blwyddyn.

Mae’r enw "Triathlon Ironman" hefyd yn gysylltiedig â’r triathlon Ironman gwreiddiol, sydd bellach yn Bencampwriaeth Byd Ironman. Mae wedi’i gynnal yn Kailua-Kona, Hawaii, bob blwyddyn ers 1978 (gyda ras ychwanegol yn 1982). Cafodd ei gynnal yn Oahu yn gyntaf, cyn symud i Kailua-Kona yn 1981, ac yno mae’n dal i gael ei gynnal heddiw. Mae Pencampwriaeth Byd Ironman wedi dod yn adnabyddus am hyd a amodau heriol y ras, ac mae’r sylwebaeth deledu wedi ennill Gwobr Emmy.

Mae rasys eraill yn bodoli sydd yr un pellter â thriathlon Ironman, ond heb eu creu, perchnogi na’u trwyddedu gan Gorfforaeth Triathlon y Byd. Mae’r rasys hynny yn cynnwys cyfres Challenge Roth a Triathlon Norseman.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hudson, Ryan. "2012 Ironman World Championship: The hardest day in sports". SB Nation. Cyrchwyd July 23, 2013.
2. ↑  "FAQ:How do I know if I have the right stuff to do an IRONMAN?". Ironman. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-08-21. Cyrchwyd July 23, 2013.
3. ↑  Walpole, Brian. "The making of an Ironman". Performance Sports and Fitness. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-10-07. Cyrchwyd July 23, 2013.
4. ↑  Collings, Jennifer. "Not Your Everyday Athlete". NASA.gov. Cyrchwyd December 3, 2013.
5. ↑  "Ironman wins 16th Emmy Award". Hawaii 24/7. May 4, 2012. Cyrchwyd December 3, 2013.
6. ↑  "2012 last year for Penticton Ironman triathlon". CBC. August 24, 2012. Cyrchwyd July 2, 2013.
*(Gweler hefyd : Maquis)*

**chaparral** (Mynyddoedd Santa Ynez, Califfornia).Fforest o dderw fythwyrdd a phrysgwydd yw **chaparral** (o'r Sbaeneg *chaparra* ‘derwen fythwyrdd’).

Fe fydd chaparral yn dirlun cyffredin mewn ardaloedd gyda hinsawdd y Canoldir.

Taniad mellten
--------------

Ambell waith fe fydd mellt yn curo'r chaparral ac yn achosi tân fforest. Mae llawer o ymryson dros y ffenomen hwn. Fe fydd rhai yn dadlau bod y tân yn dinistrio'r fforestydd ac eraill yn dadlau bod tân gwirfoddol yn ddigwyddiad hollol naturiol sy'n achosi ailenedigaeth y fforestydd. Fe fydd y prysgwydd yn llosgu'n llwyr nes bod dim ond boncyffion duon y coed ar ôl, heb ddim canghennau na dail, ond ymhen rhyw ddwy flynedd fe fydd blodau gwyllt ymhob man a blagur yn ymddangos ar y coed unwaith eto. Un peth sy'n sicr; mae pawb yn gytun fod llosgi bwriadol *(arson)* neu taniad drwy esgeulustod (tân gwersyll / sigaret) ddim yn naturiol. Fe fydd hwn yn achos llawer o ddistryw a marwolaeth bob blwyddyn.

### Llosgiad dan rheolaeth

Roedd y Frigâd Dân yn arfer ymlâdd i diffodd y tân bob tro, ond y mwy oeddynt yn ei ddiffodd, y mwy oedd y prysgwydd yn tyfu, y mwy aml oedd y tânau, a mwy oedd y tanllwythi. Fe fydd tanllwythi mawr yn dinistrio'r coed wrth losgu'r boncyffion a'r gwreiddiau. Fe fydd tanllwythi mawr yn dinistrio eiddo ac yn achosi marwolaeth hefyd. Roedd rhaid cydsynio gyda natur a chael polisi o losgiad dan rheolaeth. Mae perchnogion tai ger y fforest yn gyfrifol am glirio'r prysgwydd, torri'r gwair a thocio'r coed o amgylch y tŷ hefyd.
Mae ***The Crown*** yn ddrama hanesyddol ar ffurf cyfres deledu a grëwyd ac ysgrifennwyd yn bennaf gan Peter Morgan a chynhyrchwyd gan Left Bank Pictures a Sony Pictures Television ar gyfer Netflix. Stori fywgraffyddol yw'r rhaglen am deyrnasiad Elisabeth II, brenhines y Deyrnas Unedig.

Canolbwyntia'r gyfres gyntaf ar y cyfnod o'i phriodas i'r Tywysog Philip, Dug Caeredin yn 1947 i chwaliad dyweddïad ei chwaer y Dywysoges Margaret i Peter Townsend yn 1955. Yn yr ail gyfres, y canolbwynt i ddechrau yw Argyfwng y Suez yn 1956 ac wedyn ymddeoliad trydydd Prif Weinidog y Frenhines, Harold Macmillan, yn 1963 a daw'r gyfres i ben gyda genedigaeth y Tywysog Edward yn 1964. Parheuiff y drydedd gyfres o 1964 yn canolbwyntio ar dau dymor Harold Wilson fel y Prif Weinidog tan 1976, tra bydd y bedwaredd gyfres yn gweld prifweinidogaeth Margaret Thatcher a ffocws ar Diana, Tywysoges Cymru.

Portreada Claire Foy y Frenhines yn y ddwy gyfres gyntaf, gyda Matt Smith fel y Tywysog Philip, a Vanessa Kirby fel y Dywysoges Margaret. Ar gyfer y drydedd a'r bedwaredd gyfresi, cymer Olivia Colman y rôl fel y Frenhines, gyda Tobias Menzies fel y Tywysog Philip, a Helena Bonham Carter fel y Dywysoges Margaret.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Netflix plans original UK drama about the Queen". *BBC News Online*. 23 Mai 2014.
2. ↑  Brown, Mick (3 Tachwedd 2016). "The Crown: Claire Foy and Matt Smith on the making of the £100m Netflix series". *The Daily Telegraph*. Cyrchwyd 4 Tachwedd, 2016. Check date values in: `|accessdate=` (help)
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Budd Boetticher yw ***The Man From The Alamo*** a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd gan Aaron Rosenberg yn Unol Daleithiau America Cafodd ei ffilmio yn Califfornia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan D. D. Beauchamp a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Frank Skinner.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julie Adams, Glenn Ford, John Phillips, Carl Andre, Dennis Weaver, Jeanne Cooper, Stuart Whitman, Guy Williams, Brett Halsey, Hugh O'Brian, Chill Wills, Edward Norris, Victor Jory, Frank Wilcox, Neville Brand, Robert Carson, Trevor Bardette, Alberto Morin, Helen Gibson, Jack Mower, Walter Reed, Arthur Space, David Sharpe a Marc Cavell. Mae'r ffilm *The Man From The Alamo* yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Roman Holiday* sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Russell Metty oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Virgil W. Vogel sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Budd Boetticher ar 29 Gorffenaf 1916 yn Chicago a bu farw yn Ramona ar 28 Rhagfyr 1984. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1942 ac mae ganddo o leiaf 66 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yn Culver Academies.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 100% (Rotten Tomatoes)
* 7/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Budd Boetticher nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Time For Dying |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1969-01-01 |
| City Beneath The Sea |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1953-01-01 |
| Comanche Station |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1960-01-01 |
| Decision at Sundown |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1957-01-01 |
| Red Ball Express |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1952-08-29 |
| Ride Lonesome |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1959-01-01 |
| Seven Men From Now |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1956-01-01 |
| The Cimarron Kid |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1952-03-31 |
| The Man From The Alamo |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1953-08-07 |
| The Tall T |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1957-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  Genre:. . dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.
5. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
6. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.
7. 1 2  "The Man From the Alamo". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.
Ceunant yng Ngalisia yw **Ceunant Sil** (Galiseg: *Canón do Sil*) a wnaed gan Afon Sil. Y ceunant yw rhan olaf taith yr afon cyn iddi lifo mewn i Afon Minho, ac mae'n 50 km o hyd. Ystyrir yr olygfa fel un o'r rhai gorau yng Ngalisia.

Cwyd waliau'r ceunant 500m o lefel y môr - bron yn fertig ar adegau. Oherwydd y tirwedd anghyffredin, ceir yma hinsawdd tra gwahanol i'r amgylchedd o gwmpas y ceunant a cheir yma blanhigion mwy cyfandirol, fel yr olewyddan. Mae ochrau'r ceunant mewn rhai llefydd wedi'i trin gan amaethwyr a cheir terasu sy'n caniatáu i'r winwydden dyfu. Tyfir grawnwin yma ers 'cyfnod y Rhufeiniaid a gelwir yr ardal yma lle gwneir gwin yn *Ribeira Sacra*. Hwn yw'r unig ardal yng Ngalisia sy'n potelu y mwyaf o win coch nag o win gwyn.

Mae'r ardal wedi'i chofrestru yn *Natura 2000* ac ynddi cir ardaloedd o ddiddordeb arbennig a chadwraethol - o ran anifeiliaid (dyfrgwn ac ystlumod yn arbennig), daeareg anghyffredin a phlanhigion prin.

Gweler hefyd
------------

* Gwartheg Cochion Galisia
* Pórtico da Gloria
* A Coruña
* Lugo

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Canon de Rio Sil Archifwyd 2018-06-18 yn y Peiriant Wayback. www.roughguides.com; adalwyd 23 Mehefin 2015
2. ↑  El Cañon del Sil Archifwyd 2015-08-16 yn y Peiriant Wayback. Parada de Sil
3. ↑  El Cañon del Sil Archifwyd 2015-02-01 yn y Peiriant Wayback. Natura 2000
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Riad Sattouf yw ***Jacky au royaume des filles*** a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd gan Anne-Dominique Toussaint yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Riad Sattouf a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Riad Sattouf. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fred Neidhardt, Marie Berto, Nicolas Maury, Oury Milshtein, Riad Sattouf, Vincent Lacoste, William Lebghil, India Hair, Béatrice de Staël, Michel Hazanavicius, Valeria Golino, Emmanuelle Devos, Charlotte Gainsbourg, Noémie Lvovsky, Valérie Bonneton, Anémone, Anamaria Vartolomei, Blutch, Didier Bourdon, Irina Wanka, Laure Marsac ac Anthony Sonigo. Mae'r ffilm yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Josée Deshaies oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Riad Sattouf ar 5 Mai 1978 ym Mharis. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2000 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Gobelins.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* ‎chevalier des Arts et des Lettres
 * Marchog Urdd Teilyngdod Cenedlaethol

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Riad Sattouf nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 17 Awst 2016. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.
Sefydliad nid-er-elw rhyngwladol sy'n hyrwyddo bwyd lleol a choginio traddodiadol yw **Slow Food**. Dechreuwyd y cysyniad yn yr Eidal gan Carlo Petrini yn 1986 ac ers hynny mae wedi lledaenu ledled y byd. 

Mae'r sefydliad yn hyrwyddo dewisiadau amgen yn lle bwyd cyflym (*fast food*) yn y byd cyfoes drwy gadw traddodiadau bwyd leol. Mae'n annog defnyddio planhigion, hadau a da byw sy'n nodweddiadol o'r ecosystem leol. Mae'n cefnogi busnesau bach lleol a bwydydd cynaliadwy. Mae'n canolbwyntio ar ansawdd bwyd, yn hytrach na'i faint. Mae'n gwrthwynebu gorgynhyrchu a gwastraff bwyd. Mae'n gweld globaleiddio fel proses lle dylai ffermwyr a chynhyrchwyr bwyd bach gael eu hamddiffyn rhag system bwyd fyd-eang ac yn dal i gael eu cynnwys yn y system honno.

Dechreuodd y mudiad yn yr Eidal yn 1986 pan sefydlwyd ei rhagflaenydd, Arcigola, i wrthsefyll agor cangen o McDonald's yn Rhufain gerllaw *Scalinata di Trinità dei Monti* (Saesneg: *Spanish Steps*), sy'n heneb odidog a diwylliannol bwysig yn y ddinas. Ym 1989 llofnodwyd maniffesto sefydlu'r mudiad Slow Food rhyngwladol ym Mharis gan gynrychiolwyr o 15 gwlad. Erbyn 2023 roedd gan y mudiad dros 100,000 o aelodau yn 160 gwlad.

Arwydd y tu allan i fwyty yn Santorini, Gwlad Groeg. Defnyddir y falwen gan y mudiad fel logo.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "About us", Gwefan Slow Food; adalwyd 15 Awst 2023

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol
* "Slow Food Wales Cymru" Archifwyd 2023-08-15 yn y Peiriant Wayback. Gwybodaeth am Slow Food Cymru ar wefan "Slow Food in the UK"
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Damiano Damiani yw ***L'isola Di Arturo*** a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd gan Carlo Ponti yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Lleolwyd y stori yn Campania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Cesare Zavattini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Rota. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ornella Vanoni, Reginald Kernan, Gabriella Giorgelli, Luigi Zerbinati a Luigi Giuliani. Mae'r ffilm *L'isola Di Arturo* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Dr. No* a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Roberto Gerardi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Arturo's Island*, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Elsa Morante a gyhoeddwyd yn 1957.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Damiano Damiani ar 23 Gorffenaf 1922 yn Pasiano di Pordenone a bu farw yn Rhufain ar 4 Mehefin 2004. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1961 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Damiano Damiani nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 16 Ebrill 2016.
Rhanbarth yn Ne Unol Daleithiau America yw'r **De Eithaf**, **Pellafoedd y De**, neu **Berfeddion y De**, (Saesneg: *the Deep South*) sydd fel rheol yn cynnwys taleithiau Louisiana, Mississippi, Alabama, Georgia, a De Carolina. Weithiau cynhwysir taleithiau cyfagos, neu rannau ohonynt, yn enwedig gorllewin Texas, gogledd Florida, gorllewin Tennessee, neu ddwyrain a de Arkansas. Nodweddir y rhanbarth gan ddiwylliant arbennig, hanes ac economi cyffredin, a'i ddaearyddiaeth.

Hanes cythryblus o ran hil sydd gan y De Eithaf: caethwasiaeth y bobl dduon a chaethgludo'r brodorion, Rhyfel Cartref America a'r Ailymgorfforiad, arwahanu a deddfau Jim Crow, a'r mudiad hawliau sifil—a demograffeg gymysg yn bennaf o bobl wynion a phobl dduon. Hinsawdd gynnes sydd yma, a seilir yr economi yn hanesyddol ar amaeth, yn enwedig ffermio cotwm a thybaco. Dyma gadarnle'r diwylliant Deheuol, a nodweddir gan gerddoriaeth werin megis canu gwlad a'r felan, gwerthoedd ystrydebol megis "lletygarwch y De", a choginiaeth bwyd cysur. Mae dinasoedd mwyaf y rhanbarth yn cynnwys Atlanta, Georgia, New Orleans, Louisiana, Birmingham, Alabama, a Greenville, De Carolina.

Yr oedd y pump talaith craidd a ystyrir yn y De Eithaf yn cyfri am ran fawr o diriogaeth Taleithiau Cydffederal America; y taleithiau eraill oedd Florida, Texas, Virginia, Arkansas, Tennessee, a Gogledd Carolina. Mae'r De Eithaf yn gorgyffwrdd i raddau helaeth ag Ardal y Cotwm, a'r Gwregys Du. Fe'i gelwir hefyd gan yr enw **De'r Iseldir**, mewn cyferbyniad â De'r Ucheldir i'r gogledd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  *Geiriadur yr Academi*, "deep: the Deep South".
2. ↑  (Saesneg) "Deep South", Britannica Dictionary. Adalwyd ar 1 Medi 2023.

Darllen pellach
---------------

* Adam Rothman, *Slave Country American: Expansion and the Origins of the Deep South* (Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2005).
Guildhall Abertawe
Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Percy Thomas***

Pensaer o dras Cymreig a fu'n gweithio'n helaeth yng Nghymru oedd Syr **Percy Edward Thomas** (12 Medi 1883 – 17 Awst 1969). Roedd yn lywydd Sefydliad Brenhinol Penseiri Prydain (RIBA) ar ddau achlysur, ym 1935–7 a 1943–6.

Fe'i ganwyd yn South Shields, Swydd Durham, yn fab i Christmas Thomas, gapten llong o Arberth, Sir Benfro, a'i wraig Cecilia (Thornton gynt). Dychwelodd y teulu i Gymru pan oedd Percy yn ddeg oed, wedi'u denu gan y diwydiant glo. Ym 1903, enillodd Percy Thomas y wobr pensaerniaeth yn Eisteddfod Genedlaethol y flwyddyn honno. Ym 1911 enillodd gystadleuaeth, ar y cyd â'i ffrind, Ivor Jones o Gaerdydd, i gynllunio'r Coleg Technegol ym Mharc Cathays, Caerdydd (rhagflaenydd Prifysgol Fetropolitan Caerdydd). Adwaenir yr adeilad hwn bellach fel Adeilad Bute, ac mae'n rhan o Brifysgol Caerdydd. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, ymladdodd ym Mrwydr y Somme. Pan ddychwelodd o'r fyddin, cynlluniodd dafarnau ar gyfer S. A. Brain. Yn y 1930au, cynlluniodd ei weithiau pwysicaf, gan cynnwys Guildhall Abertawe, y Deml Heddwch yng Nghaerdydd a nifer o adeiladau Coleg Prifysgol Aberystwyth. Bu farw yn ei gartref yn Llanisien, Caerdydd, ym 1969.

Rhai o'i weithiau
-----------------

* Adeilad Bute, Prifysgol Caerdydd (adeiladwyd 1913–6)Adeilad Bute, Prifysgol Caerdydd (adeiladwyd 1913–6)
* Empire House, Tre-Biwt, Caerdydd (1926)Empire House, Tre-Biwt, Caerdydd (1926)
* Siop adrannol James Howell, Caerdydd (1928–30)Siop adrannol James Howell, Caerdydd (1928–30)
* Tafarn y Westgate, Caerdydd (1932)Tafarn y Westgate, Caerdydd (1932)
* Neuadd Brangwyn, rhan o Ganolfan Ddinesig Abertawe (1932–6)Neuadd Brangwyn, rhan o Ganolfan Ddinesig Abertawe (1932–6)
* Neuadd y Sir, Caerfyrddin (cynlluniwyd 1935, cwbwlhawyd 1955)Neuadd y Sir, Caerfyrddin (cynlluniwyd 1935, cwbwlhawyd 1955)
* Y Deml Heddwch, Caerdydd (1937–8)Y Deml Heddwch, Caerdydd (1937–8)
* Neuadd Pantycelyn, Aberystwyth (adeiladwyd 1950–60)Neuadd Pantycelyn, Aberystwyth (adeiladwyd 1950–60)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Norman Percy Thomas. "Thomas, Syr Percy Edward". *Y Bywgraffiadur Cymreig*. Cyrchwyd 27 Awst 2023.
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Enrique Carreras yw ***El fantasma de la opereta*** a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Víctor Slister. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gogó Andreu, Tono Andreu, Amelia Vargas, Alfredo Bargabieri, Lalo Hartich, Manuel Alcón, Mario Baroffio, Alfonso Pisano ac Inés Fernández Kratzer. Mae'r ffilm yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rear Window* sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Enrique Carreras ar 6 Ionawr 1925 yn Lima a bu farw yn Buenos Aires ar 23 Chwefror 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1951 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Enrique Carreras nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
Ffilm ffantasi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Ruggero Deodato yw ***The Barbarians*** a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a'r Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Pino Donaggio. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Eva LaRue, Nello Pazzafini, George Eastman, Michael Berryman, Richard Lynch, Raffaella Baracchi, Benito Stefanelli, David Paul, Peter Paul a Peter and David Paul. Mae'r ffilm *The Barbarians* yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Last Emperor* sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Eugenio Alabiso sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ruggero Deodato ar 7 Mai 1939 yn Potenza. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1959 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------


Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: Golden Raspberry Award for Worst New Star.

Mae'r incwm a dderbyniwyd am y ffilm hon dros 800,000 $ (UDA).

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ruggero Deodato nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Gabriel Axel yw ***En Kvinde Er Overflødig*** a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg a hynny gan Fleming Lynge a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Herman David Koppel. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Nordisk Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Birgitte Federspiel, Bjørn Watt-Boolsen, Clara Pontoppidan, Lis Løwert, Pouel Kern, William Rosenberg, John Wittig, Jørn Jeppesen, Svend Methling, Inga Schultz a Minna Jørgensen. Mae'r ffilm *En Kvinde Er Overflødig* yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rebel Without a Cause* sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd dros fil o ffilmiau Daneg wedi gweld golau dydd. 
Jørgen Skov oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Carsten Dahl sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gabriel Axel ar 18 Ebrill 1918 yn Aarhus a bu farw yn Bagsværd ar 22 Mai 1986. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1945 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Lleng Anrhydedd
 * Commandeur des Arts et des Lettres‎

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gabriel Axel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Amour |  | DenmarcFfrainc | Daneg | 1970-08-07 |
| Det Kære Legetøj |  | Denmarc | Daneg | 1968-07-29 |
| *Flight into Danger* |  | Canada | Saesneg | 1956-01-01 |
| Gwledd Babette |  | DenmarcFfrainc | Daneg | 1987-08-28 |
| La Ronde De Nuit |  | y Deyrnas Gyfunol |  | 1978-01-01 |
| *Le Curé de Tours* |  |  |  | 1980-01-01 |
| *Lumière and Company* |  | y Deyrnas GyfunolFfraincDenmarcSbaenSweden | Ffrangeg | 1995-01-01 |
| Paradwys Wallgof |  | Denmarc | Daneg | 1962-07-27 |
| Prince of Jutland |  | Ffraincyr AlmaenDenmarcy Deyrnas GyfunolYr Iseldiroedd | Saesneg | 1994-02-23 |
| Rauða Skikkjan |  | SwedenDenmarcGwlad yr Iâ | Islandeg | 1967-01-16 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
Ffilm a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Alberto Negrin yw ***The Secret of The Sahara*** a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen, yr Eidal, y Swistir a'r Almaen. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ennio Morricone. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Diego Abatantuono, Radost Bokel, Ben Kingsley, Sal Borgese, Andie MacDowell, Mathilda May, Michael York, Jean-Pierre Cassel, Miguel Bosé, William McNamara, Daniel Olbrychski, James Farentino, David Soul, Delia Boccardo, Ana Obregón, Itaco Nardulli, Romano Puppo, Ulrich Dobschütz, Aminata Fofana, Mohamed Badrsalem, Alessandro Serra ac Alessandro Borgese. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Hard* sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. 
Golygwyd y ffilm gan Mario Morra sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Atlantida*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Pierre Benoît a gyhoeddwyd yn 1919.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alberto Negrin ar 2 Ionawr 1940 yn Casablanca. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Milan.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alberto Negrin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tsicadî penddu** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tsicadîod penddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Parus atricapillus***; yr enw Saesneg arno yw *Black-capped chickadee*. Mae'n perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. atricapillus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r tsicadî penddu yn perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cyanistes semilarvatus | Cyanistes semilarvatus |  |
|
| Titw asur | Cyanistes cyanus |  |
|
| Titw cefnwyrdd | Parus monticolus |  |
|
| Titw cribog | Lophophanes cristatus |  |
|
| Titw mawr | Parus major |  |
|
| Titw tomos las | Cyanistes caeruleus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tsicadî penddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Vittorio De Sica yw ***Lo chiameremo Andrea*** a gyhoeddwyd yn 1972. Fe'i cynhyrchwyd gan Arthur Cohn a Marina Cicogna yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Cesare Zavattini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Manuel De Sica. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nino Manfredi, Mariangela Melato, Isa Miranda, Maria Pia Casilio, Herbert Tiede, Giulio Baraghini, Mimmo Poli, Antonino Faà di Bruno, Esmeralda Ruspoli, Guido Cerniglia, Lino Patruno, Luigi Antonio Guerra, Solvejg D'Assunta a Sandro Dori. Mae'r ffilm yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Ennio Guarnieri oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Godfather* sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vittorio De Sica ar 7 Gorffenaf 1901 yn Sora a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 12 Rhagfyr 1956. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr y Golden Globe i'r Ffilm Iaith Estron Gorau
 * Yr Arth Aur
 * Palme d'Or
 * Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Vittorio De Sica nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mae **C.P.D. Merched Pontypridd Unedig** (*Pontypridd United AFC Women*) yn chwarae yn Uwch Gynghrair Merched Cymru a ailfranwyd yn *Adran Premier* ers tymor 2021-22.

Hanes
-----

Ymddengys y sefydlwyd C.P.D Merched Pontypridd yn 1992. Ar gyfer tymor 2021-22 ac yn sgil newidiadau i strwythur cystadlaethau pêl-droed merched Cymru gan y Gymdeithas Bêl-droed, cafwyd cais gan C.P.D. Merched Cyncoed Nghaerdydd, i uno'r ddau glwb. Roedd hyn yn rhannol gan bod Cyncoed eisoes yn chwarae ar safle Prifysgol De Cymru ym Mhontypridd ac er mwyn gwireddu'r awydd i dyfu a chryfhau'r ddarpariaeth bêl-droed i ferched ym Mhontypridd a'r ardal gan glwb gwreiddiol Pontypridd. Erbyn 2021-22 felly unwyd C.P.D. Merched Pontypridd, C.P.D. Tref Pontypridd (dynion) a'r hen C.P.D. Merched Cyncoed i greu un endid. Yn ôl Fern Burrage-Male, cyfarwyddwr pêl-droed Merched Cyncoed, "Nid un tîm yn meddiannu'r llall yw hyn o bell ffordd. Cydweithrediad yw hwn. Mae'n bartneriaeth gyffrous sy’n creu *super club* yn yr ardal sy’n galluogi pêl-droed menywod a merched i ffynnu."

Derbyniwyd Tref Pontypridd ar ei newydd wedd i chwarae yn yr Adran Preimer newydd yn 2021-22. Bu iddynt ennill ei gêm hanesyddol gyntaf yn yr Uwch Adran, 2-1 yn erbyn Y Seintiau Newydd. Sgoriwr y ddwy gôl i Bontypridd oedd, Alison Witts.

Newid enw
---------

I gyd-fynd â dyrchafiad tîm y dynion i'r Cymru Premier ar ddiwedd tymor 2021/22, newidwyd enw'r clwb i Glwb Pêl-droed Pontypridd Unedig.

Maes Cartref
------------

Bu C.P.D. Merched Pontypridd yn chwarae ar faes yng nghaeau Parc Ynys Angharad yn nhref Pontypridd. Yn dilyn yr uniad gyda Chyncoed, mae'r tîm yn chwarae eu gemau cartref ar faes Prifysgol De Cymru, Trefforest.

Dolenni
-------

* Gwefan
* Facebook
* Twitter

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
Alcemydd, meddyg ac ysgolfeistr Almaenig oedd **Andreas Libavius** (c. 1555 – 25 Gorffennaf 1616) oedd yn un o'r prif wrthwynebwyr i syniadau Paracelsus. Mae'n nodedig hefyd am gyhoeddi'r gwerslyfr cyntaf ar bwnc cemeg, *Alchemia* (1597).

Ganwyd Andreas Libau yn Halle an der Saale, Archesgobaeth Magdeburg, yn fab i wëydd tlawd. Astudiodd ym Mhrifysgol Wittenberg cyn iddo dderbyn doethuriaeth athronyddol o Brifysgol Jena yn 1581. Enillodd ddoethuriaeth feddygol o Brifysgol Basel, a dychwelodd i Jena i addysgu hanes a barddoniaeth yn y cyfnod 1586 91. Gweithiodd fel meddyg y dref ac ysgolfeistr yn *Gymnasium* Rothenburg, ac yn 1605 sefydlodd y *Gymnasium Casimirianum* yn Coburg.

Datblygwyd athroniaeth unigryw ganddo, drwy gyfuno elfennau o Ramiaeth, Aristoteliaeth a dyneiddiaeth y Dadeni â'r traddodiad Lwtheraidd, yn bennaf dysgeidiaeth Philip Melanchthon. Bu'n lladd yn aml ar syniadau'r Paracelsiaid, gan gynnwys Oswald Croll, ac yn dilorni'r cyfuniad o Hermetigiaeth a Chalfiniaeth a ddatblygwyd gan y Rhosgroesogion cynnar. Er iddo gredu y gellir trawsnewid metelau cyffredin yn aur, ymwrthododd Libavius â thraddodiad yr alcemyddion drwy arddel cyhoeddi arferion a syniadau cemegol yn hytrach na chyfriniaeth a chêl-wybodaeth. Dadleuodd o blaid meddygaeth gemegol fel maes ategol i'r hen *materica medica*. Yn ei waith *Alchemia* mae'r ymdrech gyntaf yn Ewrop i ymdrin â gwyddor cemegion mewn modd systematig a dadansoddol, a'r disgrifiad cyntaf o labordy cemegol.

Ymhlith ei ddarganfyddiadau mae dulliau o baratoi amoniwm sylffad, antimoni sylffid, asid hydroclorig, a thun tetraclorid.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Andreas Libavius. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 16 Ebrill 2019.
2. ↑  William E. Burns, *The Scientific Revolution: An Encyclopedia* (Santa Barbara, Califfornia: ABC-CLIO, 2001), tt. 169–70.

Darllen pellach
---------------

* Bruce T. Moran, *Andreas Libavius and the Transformation of Alchemy: Separating Chemical Cultures with Polemical Fire* (Sagamore Beach, Massachusetts: Science History Publications, 2007).
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Palito Ortega yw ***¡Qué Linda Es Mi Familia!*** a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Palito Ortega. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Diego Maradona, Carlos Balá, Niní Marshall, Thelma Stefani, Alberto Irízar, Alberto Martín, Luis Tasca, Rubén Green, Silvia Merlino, Vicente La Russa, Javier Portales, Juan Carlos Altavista, Luis Sandrini, Rodolfo Onetto, Rolo Puente, Mariana Karr, Luis Corradi, Palito Ortega, Sergio Malbrán, Héctor Armendáriz, Daniel Miglioranza, Juan Alberto Mateyko, Jorge Marchegiani, Ricardo Jordán a Raúl Florido. Mae'r ffilm *¡Qué Linda Es Mi Familia!* yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Empire Strikes Back* sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Leonardo Rodríguez Solís oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jorge Garate sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Palito Ortega ar 8 Mawrth 1941 yn Lules. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Palito Ortega nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 2 Gorffennaf 2016.
Mudiad cenedlaethol Cymreig yn y 1960au oedd **Mudiad Amddiffyn Cymru** (**MAC**).

Ffurfiwyd MAC yn wreiddiol fel ymateb i'r cynllun o adeiladu argae ar draws Afon Tryweryn i greu cronfa ddŵr Llyn Celyn i ddarparu dŵr i ddinas Lerpwl. Roedd hyn yn golygu boddi pentref Capel Celyn. Y sefydlwyr oedd Owain Williams, John Albert Jones ac Emyr Llewelyn. Ar 10 Chwefror 1963, ffrwydrwyd bom ar y safle waith gan dri gŵr; yn ddiweddarach cafwyd Emyr Llywelyn Jones yn euog o hyn a'i ddedfrydu i flwyddyn o garchar. Y diwrnod y dedfrydwyd ef, ffrwydrodd bom ger peilon trydan ger Gellilydan; carcharwyd Owain Williams a John Albert Jones am hyn yn ddiweddarach.

John Jenkins
Yn nes ymlaen daeth John Barnard Jenkins yn arweinydd y mudiad. Credir mai MAC oedd yn gyfrifol am ffrwydro bom ar safle argae Llyn Clywedog yn 1966. Yn 1967 ffrwydrwyd bom ger pibell oedd yn cario dŵr o Lyn Llanwddyn, ac yn ddiweddarach y flwyddyn honno ffrydrodd bom y tu allan i'r Deml Heddwch yng Nghaerdydd, gerllaw man oedd i'w defnyddio ar gyfer cynhadledd i drefnu Arwisgiad 1969.

Yn 1968, dinistriwyd swyddfa dreth incwm yng Nghaerdydd gan fom, yna adeilad y Swyddfa Gymreig yn yr un ddinas a phibell ddŵr yn Helsby. Yn Ebrill 1969, ffrwydrwyd bom mewn swyddfa dreth incwm yn ninas Caer. Ar 30 Mehefin 1969, y noson cyn yr Arwisgiad, lladdwyd dau aelod o MAC, Alwyn Jones a George Taylor, yn Abergele pan ffrwydrodd bom yn gynamserol.

Ym mis Tachwedd 1969, cymerwyd John Jenkins i'r ddalfa, ac yn Ebrill 1970 cafwyd ef yn euog o ddeg cyhuddiad yn ymwneud â ffrwydron, a'i ddedfrydu i ddeng mlynedd o garchar. I bob pwrpas, rhoddodd hyn ddiwedd ar y mudiad.

Llyfryddiaeth
-------------

* Roy Clews, *To Dream of Freedom* (Y Lolfa, 1980). ISBN 0-904864-95-2
* Wyn Thomas, *Hands Off Wales: Nationhood and Militancy* Archifwyd 2017-08-19 yn y Peiriant Wayback. (Gomer, 2013) ISBN 978-1-84851-669-4
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Erich Engel yw ***Altes Herz Wird Wieder Jung*** a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Lotte Neumann a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Theo Mackeben. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Paul Henckels, Emil Jannings, Hans Junkermann, Margit Symo, Viktor de Kowa, Elisabeth Flickenschildt, Ilse Fürstenberg, Max Gülstorff, Lucie Höflich, Renée Stobrawa, Erich Dunskus, Harald Paulsen, Karl Hannemann, Will Dohm, Paul Hubschmid, Angelo Ferrari, Fritz Soot, Egon Vogel, Franz Weber, Friedrich Maurer, Käte Alving, Ilse Petri, Herbert Gernot, Maria Landrock, Roma Bahn a Walter Tarrach. Mae'r ffilm *Altes Herz Wird Wieder Jung* yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Life and Death of Colonel Blimp* sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Fritz Arno Wagner oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Martha Dübber sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Erich Engel ar 14 Chwefror 1891 yn Hamburg a bu farw yn Berlin ar 24 Chwefror 1974. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Genedlaethol Dwyrain yr Almaen
 * Urdd Teilyngdod Gwladgarol mewn arian
 * Baner Llafar

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Erich Engel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Waris Hussein yw ***Sixth Happiness*** a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: British Film Institute, BBC Film, Arts Council England. Cafodd ei ffilmio yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Firdaus Kanga. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ace Bhatti, Nina Wadia a Souad Faress. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Titanic* sef ffilm ramant
Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Trying to Grow*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Firdaus Kanga a gyhoeddwyd yn 1991.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Waris Hussein ar 9 Rhagfyr 1938 yn Lucknow. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Clifton.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Waris Hussein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *An Unearthly Child* |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1963-11-23 |
| Coming Out of The Ice |  | Unol Daleithiau America |  | 1982-01-01 |
| *Divorce His, Divorce Hers* |  | Unol Daleithiau Americay Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1973-01-01 |
| *Edward & Mrs. Simpson* |  | y Deyrnas Gyfunol |  |  |
| *Little Gloria... Happy at Last* |  | Unol Daleithiau AmericaCanada |  | 1983-11-21 |
| *Marco Polo* |  |  | Saesneg | 1964-02-22 |
| *Melody* |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1971-01-01 |
| *Surviving: A Family in Crisis* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1985-01-01 |
| *Switched at Birth* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1991-01-01 |
| The Six Wives of Henry Viii |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1972-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
Dita Von Teese, un o berfformwyr bwrlésg mwyaf blanellaw yr 21ain ganrif
Gwaith llenyddol, dramatig, neu gerddorol a greir gyda'r bwriad o ddifyrru ac achosi chwerthin ydy **bwrlésg**. Gwneir hyn drwy ddychanu arddull neu anian gweithiau difrifol. Daw'r gair o'r Eidaleg *burlesco*, sy'n tarddu o'r gair Eidaleg *burla* – jôc, gwawd neu watwar.

O ran ystyr, mae'r term bwrlésg yn gorgyffwrdd â dychan, parodi a gwawdlun ac yn ei ystyr theatraidd, gyda'r strafagansa a welwyd yn ystod y cyfnod Fictorianaidd. Mae'r enw *burlesque* wedi cael ei ddefnyddio yn Saesneg mewn cyd-destun llenyddol a theatraidd ers diwedd y 17g. Wrth edrych yn ôl, mae'r enw wedi cael ei ddefnyddiuo ar gyfer gweithiau Chaucer a Shakespeare ac i'r clasuron Groegaidd-Rufeinig. Mae enghreifftiau cyferbyniol o bwrlésg llenyddol yn cynnwys *The Rape of the Lock* gan Alexander Pope a *Hudibras* gan Samuel Butler. Esiampl o fwrlésg cerddorol ydy *Burleske for piano and orchestra* (1890) gan Richard Strauss. Mae enghreifftiau o theatr bwrlésg yn cynnwys *Robert the Devil* gan W. S. Gilbert a sioeau A. C. Tor – Meyer Lutz fel *Ruy Blas and the Blasé Roué*.

Mae defnydd mwy diweddar o'r term, yn enwedig yn yr Unol Daleithiau yn cyfeirio at fformat sioe amrywiol. Roedd rhain yn arbennig o boblogaidd rhwng y 1860au a'r 1940au, yn aml mewn clybiau cabaret, yn ogystal â theatrau, ac yn aml roeddent yn cynnwys stripio coch. Ceisiodd rai o ffilmiau Hollywood i ailgreu awyrgylch y perfformiadau hyn mewn ffilmiau rhwng y 1930au a'r 1960au, yn cynnwys *Cabaret* ac *All That Jazz* yn 1979. Gwelwyd twf mawr yn niddordeb pobl yn y fformat hwn ers y 1990au.

Bwrlesg Americanaidd ar *Ben-Hur*, tua 1900.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Burlesque", *Oxford English Dictionary*, Gwasg Prifysgol Rhydychen, adalwyd 16 Chwefror 2011
2. ↑  Fowler, H. W. diwygiwyd gan Syr Ernest Gowers (1965). *Modern English Usage*. Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, td. 68 and 96
3. ↑  Baldick, Chris. "Burlesque", *The Oxford Dictionary of Literary Terms*, Gwasg Prifysgol Rhydychen, 2008. *Oxford Reference Online*. Gwasg Prifysgol Rhydychen, adalwyd ar 16 Chwefror 2011

Dolenni allanol
---------------

* *Ruckus! American Entertainments at the Turn of the Twentieth Century* o gasgliad Llyfrgell Llyfrau a Llawysgrifau Prin Beinecke ym Mhrifysgol Yale
* *Classic Burlesque: We Aim to Tease Archifwyd 2010-05-16 yn y Peiriant Wayback.* – sioe sleidiau gan gychrawn *Life*
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Konrad Petzold yw ***Jetzt Und in Der Stunde Meines Todes*** a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Egon Günther a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Günter Hauk. 

 Mae'r ffilm *Jetzt Und in Der Stunde Meines Todes* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *From Russia with Love* sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Siegfried Hönicke oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Lotti Mehnert sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Konrad Petzold ar 26 Ebrill 1930 yn Radebeul a bu farw yn Kleinmachnow ar 3 Ebrill 1998. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Baner Llafar

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Konrad Petzold nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Marek Kondrat yw ***Prawo Ojca*** a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd gan Lew Rywin yng Ngwlad Pwyl. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Pwyleg a hynny gan Michał Szczerbic. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Marek Kondrat. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Gladiator* sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,350 o ffilmiau Pwyleg wedi gweld golau dydd. 
Paweł Edelman oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Wanda Zeman sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Marek Kondrat ar 18 Hydref 1950 yn Kraków. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1961 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Aleksander Zelwerowicz State Theatre Academy.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Croes Efydd Teilyngdod
 * Marchog Urdd Polonia Restituta

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Marek Kondrat nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 9 Ebrill 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 9 Ebrill 2016.
Genre o ffilm draethiadol yw **ffilm drosedd** sy'n ymwneud â thor-cyfraith a byd trosedd, gan bortreadu bywydau a gweithgareddau troseddwyr, ymdrechion y rhai sy'n ceisio gorfodi'r gyfraith, a chanlyniadau troseddu ar unigolion a chymdeithas. Fel rheol, mae ffilm drosedd yn cyfeirio at waith ffuglennol neu ddramateiddiad o ddigwyddiadau go iawn, ac nid ffilm ddogfen sy'n ymwneud â phwnc trosedd. Genre eang ydyw sy'n cynnwys nifer o is-genres ac arddulliau, gan amrywio o bortreadau di-gêl a realistig, i ddehongliadau arddulliedig neu gyffrogarol, a gweithiau cymysg sy'n croesi'r ffin â chomedi, ffuglen gyffro, a genres eraill. Mae ffilmiau trosedd yn archwilio themâu megis moesoldeb, cyfiawnder, grym, ac effeithiau trosedd ar bobl. Mae motiffau cyffredin y genre a dyfeisiau o adrodd y stori drosedd yn cynnwys ysbeiliadau ac ymosodiadau gan droseddwyr, ymchwiliadau gan yr heddlu neu dditectif preifat, golygfeydd o dreialon, dirgelwch a datguddiad, brad, dial, a dihangfa. Gall yr elfennau hyn gyfrannu at ddrama, tensiwn, ing, cynnwrf, neu ias y stori.

Mae'r sgriptiwr ac ysgolhaig ffilm Eric R. Williams yn disgrifio'r ffilm drosedd fel un o'r 11 o uwch-genres ym myd y sinema, ynghyd â'r ffilm lawn cyffro, y ffilm ramantus, ffantasi, arswyd, gwyddonias, comedi, y ffilm chwaraeon, y ffilm gyffro, y ffilm ryfel, a'r *Western*.

Esiamplau yn ôl is-genre
------------------------

### Y ddrama drosedd

* *In the Heat of the Night* (1967)
* *Bonnie and Clyde* (1967)
* *Mean Streets* (1973)
* *Chinatown* (1974)
* *Boyz n the Hood* (1991)
* *Cidade de Deus* (2002)

### Ffilm gyffro drosedd

* *Rope* (1948)
* *Strangers on a Train* (1951)
* *Dial M for Murder* (1954)
* *Rear Window* (1954)
* *The French Connection* (1971)

### Comedi drosedd

* *Some Like It Hot* (1959)

### Comedi ddu a drama gomedi

* *Pulp Fiction* (1994)
* *The Wolf of Wall Street* (2013)

### Ffilm gangster

* *Little Caesar* (1931)
* *The Public Enemy* (1931)
* *Scarface* (1932)
* *Get Carter* (1971)
* *The Godfather* (1972)
* *The Godfather Part II* (1974)
* *The Long Good Friday* (1980)
* *Scarface* (1983)
* *Once Upon a Time in America* (1984)
* *Goodfellas* (1990)
* *The Godfather Part III* (1990)

### Ffilm ladrad

* *Ocean's 11* (1960)
* *Dog Day Afternoon* (1975)
* *Reservoir Dogs* (1992)

### Ffilm garchar

* *Cool Hand Luke* (1967)
* *Midnight Express* (1978)
* *Escape from Alcatraz* (1979)
* *The Shawshank Redemption* (1994)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Eric R. Williams, *The Screenwriters Taxonomy: A Roadmap to Collaborative Storytelling* (Efrog Newydd: Routledge, 2018), t. 21. ISBN 978-1-315-10864-3. OCLC 993983488

Darllen pellach
---------------

* Barry Forshaw *British Crime Film: Subverting the Social Order* (Basingstoke, Hampshite: Palgrave Macmillan, 2012).
* Nathan Holmes, *Welcome to Fear City: Crime Film, Crisis, and the Urban Imagination* (Albany, Efrog Newydd: State University of New York Press, 2018).