recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sisticola Lepi** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sisticolau Lepi) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Cisticola lepe***; yr enw Saesneg arno yw *Angolan cisticola*. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. lepe*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sisticola Lepi yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corbreblyn Leyte | Micromacronus leytensis |  |
|
| Iwhina Fformosa | Yuhina brunneiceps |  |
|
| Iwhina genddu | Yuhina nigrimenta |  |
|
| Iwhina gwarwyn | Yuhina bakeri |  |
|
| Iwhina gyddfresog | Yuhina gularis |  |
|
| Iwhina mwstasiog | Yuhina flavicollis |  |
|
| Iwhina tinwinau | Yuhina occipitalis |  |
|
| Sibia Mynydd Langbian | Crocias langbianis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sisticola Lepi** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Pucciniaceae* yw'r **Rhwd rhesog** (Lladin: ***Puccinia striiformis***; Saesneg: *Stripe Rust*). 'Y Gwir-Rydau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Lluosog y gair 'Rhwd' yw rhydau, gair sy'n cyfeirio at liw'r ffyngau yn y grwp yma. Mae'r teulu *Pucciniaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Pucciniales.

Mae'r rhywogaeth hon hefyd i'w chanfod yng Nghymru.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Pucciniaceae
-------------------------------------

Mae gan **Rhwd rhesog** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Puccinia arundinacea ß epicaula* | Puccinia arundinacea ß epicaula |  |
|
| *Puccinia subglobosa* | Puccinia subglobosa |  |
|
| *Puccinia sublesta* | Puccinia sublesta |  |
|
| *Puccinia substriata* | Puccinia substriata |  |
|
| *Puccinia subtilipes* | Puccinia subtilipes |  |
|
| *Puccinia suksdorfii* | Puccinia suksdorfii |  |
|
| *Pucciniola argophyllae* | Pucciniola argophyllae |  |
|
| *Pucciniola atriplicis* | Pucciniola atriplicis |  |
|
| *Pucciniola aureus* | Pucciniola aureus |  |
|
| *Pucciniola limosellae* | Pucciniola limosellae |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Gwefan Prifysgol Aberystwyth; adalwyd 23 Chwefror 2020.
3. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
4. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Rhwd rhesog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Clavariaceae* yw'r **Pastwn siriol** (Lladin: ***Ramariopsis laeticolor***; Saesneg: *Handsome Club*). 'Ffyngau'r Pastynnau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Lluosog y gair 'pastwn' yw 'pastynnau'. Mae'n perthyn I'r grwp 'Ffyngau Cwrel' ac edrych fel sbageti. Mae'r teulu *Clavariaceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Clavariaceae
-------------------------------------

Mae gan **Pastwn siriol** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Clavaria aeruginosa* | Clavaria aeruginosa |  |
|
| *Clavaria albidobisa* | Clavaria albidobisa |  |
|
| *Clavaria albipes* | Clavaria albipes |  |
|
| *Clavaria albiramea* | Clavaria albiramea |  |
|
| *Clavaria albovinacea* | Clavaria albovinacea |  |
|
| *Clavaria alnea* | Clavaria alnea |  |
|
| *Clavaria alpina* | Clavaria alpina |  |
|
| *Clavaria alutacea* | Clavaria alutacea |  |
|
| *Clavaria amathystea* | Clavaria amathystea |  |
|
| *Clavaria americana* | Clavaria americana |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Pastwn siriol** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sofliar eira** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: soflieir eira) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Anurophasis monorthonyx***; yr enw Saesneg arno yw *Snow mountain quail*. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: *Phasianidae*) sydd yn urdd y *Galliformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. monorthonyx*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sofliar eira yn perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: *Phasianidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ffesant | Phasianus colchicus |  |
|
| Grugiar | Lagopus lagopus |  |
|
| Grugiar gynffonwen | Lagopus leucura |  |
|
| Sofliar frown | Synoicus ypsilophorus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sofliar eira** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Bras meysydd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: breision meysydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Spizella pusilla***; yr enw Saesneg arno yw *Field sparrow*. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. pusilla*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r bras meysydd yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Bras Cassin | Peucaea cassinii |  |
|
| Bras Tumbes | Rhynchospiza stolzmanni |  |
|
| Bras adeingoch | Peucaea carpalis |  |
|
| Bras bronddu’r De | Peucaea humeralis |  |
|
| Bras corun rhesog | Rhynchospiza strigiceps |  |
|
| Bras cynffon winau | Peucaea sumichrasti |  |
|
| Bras ffrwynog | Peucaea mystacalis |  |
|
| Bras penrhesog y Gogledd | Peucaea ruficauda |  |
|
| Peucaea aestivalis | Peucaea aestivalis |  |
|
| Peucaea botterii | Peucaea botterii |  |
|
| Pila brongoch y Dwyrain | Loxigilla noctis |  |
|
| Pila brongoch y Gorllewin | Loxigilla violacea |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Bras meysydd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybedog cefnfrown** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion cefnfrown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Melaeornis infuscatus***; yr enw Saesneg arno yw *African brown flycatcher*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. infuscatus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r gwybedog cefnfrown yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Adeinfyr torwyn | Sholicola major |  |
|
| Bronlas | Luscinia svecica |  |
|
| Eos | Luscinia megarhynchos |  |
|
| Eos fraith | Luscinia luscinia |  |
|
| Robin Swinhoe | Larvivora sibilans |  |
|
| Robin-grec torwyn | Dessonornis humeralis |  |
|
| Robin-grec y Penrhyn | Dessonornis caffer |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybedog cefnfrown** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Telor Mrs. Moreau** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion Mrs. Moreau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Bathmocercus winifredae***; yr enw Saesneg arno yw *Mrs. Moreau's warbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *B. winifredae*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r telor Mrs. Moreau yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Babacs Tsieina | Babax lanceolatus |  |
|
| Minla cynffonwinau | Minla strigula |  |
|
| Preblyn gwybedog Chapin | Kupeornis chapini |  |
|
| Preblyn mynydd Kupe | Kupeornis gilberti |  |
|
| Sibia clustwyn | Heterophasia auricularis |  |
|
| Sibia corunddu | Heterophasia capistrata |  |
|
| Sibia cynffonhir | Heterophasia picaoides |  |
|
| Sibia hardd | Heterophasia pulchella |  |
|
| Sibia penddu | Heterophasia melanoleuca |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Telor Mrs. Moreau** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Omphalotaceae* yw'r **Parasiwt bresych** (Lladin: ***Gymnopus brassicolens***; Saesneg: *Cabbage Parachute*). 'Y Coesau Gwydn' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. 'Cry' yw ystyr 'gwydn'. Mae'r teulu *Omphalotaceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Omphalotaceae
--------------------------------------

Mae gan **Parasiwt bresych** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Gymnopus brassicolens* | Gymnopus brassicolens |  |
|
| *Gymnopus bulliformis* | Gymnopus bulliformis |  |
|
| *Gymnopus eucalyptorum* | Gymnopus eucalyptorum |  |
|
| *Gymnopus foetidum* | Gymnopus foetidum |  |
|
| *Gymnopus fragillior* | Gymnopus fragillior |  |
|
| *Gymnopus luxurians* | Gymnopus luxurians |  |
|
| *Gymnopus meleagris* | Gymnopus meleagris |  |
|
| *Gymnopus peronatus* | Gymnopus peronatus |  |
|
| *Gymnopus ramulicola* | Gymnopus ramulicola |  |
|
| *Gymnopus villosipes* | Gymnopus villosipes |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Parasiwt bresych** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybedog Abysinia** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion Abysinia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Melaeornis chocolatinus***; yr enw Saesneg arno yw *Abyssinian slaty flycatcher*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. chocolatinus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r gwybedog Abysinia yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Adeinfyr torwyn | Sholicola major |  |
|
| Bronlas | Luscinia svecica |  |
|
| Eos | Luscinia megarhynchos |  |
|
| Eos fraith | Luscinia luscinia |  |
|
| Robin Swinhoe | Larvivora sibilans |  |
|
| Robin-grec torwyn | Dessonornis humeralis |  |
|
| Robin-grec y Penrhyn | Dessonornis caffer |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybedog Abysinia** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Glomerellaceae* yw'r **Duwch nionod** (Lladin: ***Colletotrichum circinans***; Saesneg: *Onion Smudge Fungus*). Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef **Duwch wynwyn**. Mae'r teulu *Glomerellaceae* yn gorwedd o fewn urdd y incertae sedis.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Glomerellaceae
---------------------------------------

Mae gan **Duwch nionod** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Brychau duon tatws | Colletotrichum coccodes |  |
|
| *Colletotrichum acutatum* | Colletotrichum acutatum |  |
|
| *Colletotrichum arachidis* | Colletotrichum arachidis |  |
|
| *Colletotrichum capsici* | Colletotrichum capsici |  |
|
| *Colletotrichum dematium* | Colletotrichum dematium |  |
|
| *Colletotrichum derridis* | Colletotrichum derridis |  |
|
| *Colletotrichum gloeosporioides* | Colletotrichum gloeosporioides |  |
|
| *Colletotrichum gossypii* | Colletotrichum gossypii |  |
|
| *Colletotrichum lindemuthianum* | Colletotrichum lindemuthianum |  |
|
| *Colletotrichum trifolii* | Colletotrichum trifolii |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Duwch nionod** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Colomen blaen** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: colomennod plaen) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Columba inornata***; yr enw Saesneg arno yw *Plain pigeon*. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: *Columbidae*) sydd yn urdd y *Columbiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. inornata*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r colomen blaen yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: *Columbidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Colomen Bolle | Columba bollii |  |
|
| Colomen Rameron | Columba arquatrix |  |
|
| Colomen Somalia | Columba oliviae |  |
|
| Colomen Wyllt | Columba oenas |  |
|
| Colomen dorchwen | Columba albitorques |  |
|
| Colomen graig | Columba livia |  |
|
| Colomen rameron Comoro | Columba pollenii |  |
|
| Colomen warwen | Columba albinucha |  |
|
| Turtur wynebwen Affrica | Columba larvata |  |
|
| Ysguthan | Columba palumbus |  |
|
| Ysguthan Andaman | Columba palumboides |  |
|
| Ysguthan ddu | Columba janthina |  |
|
| Ysguthan lwyd | Columba pulchricollis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Colomen blaen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Dryw-delor llwyd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: dryw-delorion llwydion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Calamonastes simplex***; yr enw Saesneg arno yw *Grey wren-warbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. simplex*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r dryw-delor llwyd yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Babacs Tsieina | Babax lanceolatus |  |
|
| Minla cynffonwinau | Minla strigula |  |
|
| Preblyn gwybedog Chapin | Kupeornis chapini |  |
|
| Preblyn mynydd Kupe | Kupeornis gilberti |  |
|
| Sibia clustwyn | Heterophasia auricularis |  |
|
| Sibia corunddu | Heterophasia capistrata |  |
|
| Sibia cynffonhir | Heterophasia picaoides |  |
|
| Sibia hardd | Heterophasia pulchella |  |
|
| Sibia penddu | Heterophasia melanoleuca |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Dryw-delor llwyd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Moho** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: mohoaid) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Hypergerus atriceps***; yr enw Saesneg arno yw *Oriole warbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. atriceps*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r moho yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Babacs Tsieina | Babax lanceolatus |  |
|
| Minla cynffongoch | Minla ignotincta |  |
|
| Minla cynffonwinau | Minla strigula |  |
|
| Preblyn gwybedog Chapin | Kupeornis chapini |  |
|
| Preblyn mynydd Kupe | Kupeornis gilberti |  |
|
| Sibia clustwyn | Heterophasia auricularis |  |
|
| Sibia corunddu | Heterophasia capistrata |  |
|
| Sibia cynffonhir | Heterophasia picaoides |  |
|
| Sibia hardd | Heterophasia pulchella |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Moho** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Telor cynffonfyr Neumann** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: telorion cynffonfyr Neumann) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Hemitesia neumanni***; yr enw Saesneg arno yw *Neumann's short-tailed warbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. neumanni*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r telor cynffonfyr Neumann yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Brych-breblyn Puvel | Illadopsis puveli |  |
|
| Chwarddwr cribwyn | Garrulax leucolophus |  |
|
| Chwarddwr talcengoch | Garrulax rufifrons |  |
|
| Telor prysgwydd Aldabra | Nesillas aldabrana |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Telor cynffonfyr Neumann** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Niltafa torwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: niltafaod torwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Niltava pallipes***; yr enw Saesneg arno yw *White-bellied niltava*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. pallipes*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r niltafa torwyn yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Adeinfyr torwyn | Sholicola major |  |
|
| Gwybedog Siberia | Muscicapa sibirica |  |
|
| Gwybedog mannog | Muscicapa striata |  |
|
| Robin-grec torwyn | Dessonornis humeralis |  |
|
| Robin-grec y Penrhyn | Dessonornis caffer |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Niltafa torwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Cnocell Arabia** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: cnocellau Arabia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Picoides dorae***; yr enw Saesneg arno yw *Arabian woodpecker*. Mae'n perthyn i deulu'r Cnocellod (Lladin: *Picidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. dorae*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r cnocell Arabia yn perthyn i deulu'r Cnocellod (Lladin: *Picidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cnocell Folwen | Dryocopus javensis |  |
|
| Cnocell Magellan | Campephilus magellanicus |  |
|
| Cnocell ddu | Dryocopus martius |  |
|
| Cnocell fraith Japan | Yungipicus kizuki |  |
|
| Cnocell gorunfrown | Yungipicus moluccensis |  |
|
| Corgnocell Temminck | Yungipicus temminckii |  |
|
| Corgnocell y Philipinau | Yungipicus maculatus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Cnocell Arabia** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pardalot rhesog y Gogledd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pardalotiau rhesog y Gogledd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pardalotus melanocephalus***; yr enw Saesneg arno yw *Black-headed pardalote*. Mae'n perthyn i deulu'r Pigwyr blodau (Lladin: *Dicaeidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. melanocephalus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r pardalot rhesog y Gogledd yn perthyn i deulu'r Pigwyr blodau (Lladin: *Dicaeidae*). Weithiau mae'r teulu hwn yn cael ei ystyried yn rhan o deulu ehangach: teulu'r **Adar haul** (*Categori:Nectarinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn haul Jafa | Aethopyga mystacalis |  |
|
| Aderyn haul Newton | Anabathmis newtonii |  |
|
| Aderyn haul Principe | Anabathmis hartlaubii |  |
|
| Aderyn haul Reichenbach | Anabathmis reichenbachii |  |
|
| Aderyn haul Sangihe | Aethopyga duyvenbodei |  |
|
| Aderyn haul cynffonhir | Hedydipna platura |  |
|
| Aderyn haul rhuddgoch | Aethopyga siparaja |  |
|
| Aderyn haul torchog | Hedydipna collaris |  |
|
| Aderyn haul ystlyswyn | Aethopyga eximia |  |
|
| Cyanomitra verticalis | Cyanomitra verticalis |  |
|
| Pigwr blodau bronfelyn | Prionochilus maculatus |  |
|
| Pigwr blodau brongoch y Gorllewin | Prionochilus thoracicus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pardalot rhesog y Gogledd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tanagr wynebddu** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod wynebddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Schistoclamys melanopis***; yr enw Saesneg arno yw *Black-faced tanager*. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. melanopis*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r tanagr wynebddu yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Bras adeingoch | Peucaea carpalis |  |
|
| Bras adeinwyn | Calamospiza melanocorys |  |
|
| Bras rhesog | Oriturus superciliosus |  |
|
| Pila Ynys Cocos | Pinaroloxias inornata |  |
|
| Pila cribgoch y De | Coryphospingus cucullatus |  |
|
| Pila cribgoch y Gogledd | Coryphospingus pileatus |  |
|
| Pila troedfawr | Pezopetes capitalis |  |
|
| Twinc gwair plaen | Tiaris obscurus |  |
|
| Twinc gwair tywyll | Tiaris fuliginosus |  |
|
| Yellow-faced grassquit | Tiaris olivaceus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tanagr wynebddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Auriscalpiaceae* yw'r **Trwmped dail ywen** (Lladin: ***Clavicorona taxophila***; Saesneg: *Yew Club*). 'Ffyngau'r Pastynnau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Lluosog y gair 'pastwn' yw 'pastynnau'. Mae'n perthyn I'r grwp 'Ffyngau Cwrel' ac edrych fel sbageti. Mae'r teulu *Auriscalpiaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Polyporales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Auriscalpiaceae
----------------------------------------

Mae gan **Trwmped dail ywen** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Exidia cartilaginea* | Exidia cartilaginea |  |
|
| *Exidia nigricans* | Exidia nigricans |  |
|
| *Exidia pithya* | Exidia pithya |  |
|
| *Exidia umbrinella* | Exidia umbrinella |  |
|
| *Exidia villosa* | Exidia villosa |  |
|
| Jeli ambr | Exidia recisa |  |
|
| Jeli bedw | Exidia repanda |  |
|
| Jeli pinwydd | Exidia saccharina |  |
|
| *Ymennydd gwyn* | Exidia thuretiana |  |
|
| Ymenyn y wrach | Exidia glandulosa |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Trwmped dail ywen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Boletaceae* yw'r **Cap tyllog gwinau cleisiog** (Lladin: ***Boletus badius***; Saesneg: *Bay Bolete*). 'Y Capiau Tyllog' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Gair arall am gap tyllog yw 'boled', a ddefnyddir hefyd i ddisgrifio rhai mathau o ffwng. Mae'r rhan oddi tano'n debycach i sbwng nag i degyll. Mae'r teulu *Boletaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Boletales.

  

Lliw sborau'r fadarchen hon yw lliw olewydd.

 O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un amgrwm.

 Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: mandyllog.

 O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Boletaceae
-----------------------------------

Mae gan **Cap tyllog gwinau cleisiog** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Tylocinum griseolum* | Tylocinum griseolum |  |
|
| *Xerocomus inundabilis* | Xerocomus inundabilis |  |
|
| *Xerocomus junghuhnii* | Xerocomus junghuhnii |  |
|
| *Xerocomus langbianensis* | Xerocomus langbianensis |  |
|
| *Xerocomus latisporus* | Xerocomus latisporus |  |
|
| *Xerocomus leguei* | Xerocomus leguei |  |
|
| *Xerocomus lenticolor* | Xerocomus lenticolor |  |
|
| *Xerocomus leoninus* | Xerocomus leoninus |  |
|
| *Xerocomus leptospermi* | Xerocomus leptospermi |  |
|
| *Xerocomus lignicola* | Xerocomus lignicola |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Cap tyllog gwinau cleisiog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Llydanbig brongoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llydanbigau brongoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Rhynchocyclus fulvipectus***; yr enw Saesneg arno yw *Fulvous-breasted flatbill*. Mae'n perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: *Tyrannidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *R. fulvipectus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r llydanbig brongoch yn perthyn i deulu'r Teyrn-wybedogion (Lladin: *Tyrannidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Llydanbig cribfelyn | Platyrinchus coronatus |  |
|
| Piwi cefnwyn | Contopus cooperi |  |
|
| Piwi coed y Dwyrain | Contopus virens |  |
|
| Piwi llwydwyn | Contopus fumigatus |  |
|
| Teyrn morgrug Delalande | Corythopis delalandi |  |
|
| Teyrnaderyn mawr | Tyrannus cubensis |  |
|
| Teyrnaderyn y Gorllewin | Tyrannus verticalis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Llydanbig brongoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Llygadwyn talcenddu'r Gorllewin** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion talcenddu'r Gorllewin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Zosterops atricapilla***; yr enw Saesneg arno yw *Black-capped white-eye*. Mae'n perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: *Zosteropidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *Z. atricapilla*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r llygadwyn talcenddu'r Gorllewin yn perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: *Zosteropidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Llygadwyn Ambon | Zosterops kuehni |  |
|
| Llygadwyn Annobon | Zosterops griseovirescens |  |
|
| Llygadwyn Jafa | Zosterops flavus |  |
|
| Llygadwyn Japan | Zosterops japonicus |  |
|
| Llygadwyn Malaita | Zosterops stresemanni |  |
|
| Llygadwyn cefnllwyd | Zosterops lateralis |  |
|
| Llygadwyn ffrwynog | Zosterops conspicillatus |  |
|
| Llygadwyn mynydd | Zosterops montanus |  |
|
| Llygadwyn mynydd torfelyn | Zosterops fuscicapilla |  |
|
| Llygadwyn pigfain | Zosterops tenuirostris |  |
|
| Llygadwyn talcenddu'r Gorllewin | Zosterops atricapilla |  |
|
| Llygadwyn y Dwyrain | Zosterops palpebrosus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Llygadwyn talcenddu'r Gorllewin** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Gnomoniaceae* yw'r **Dirisglwr bedw** (Lladin: ***Xenotypa aterrima***; Saesneg: *Birch Bark Stripper*). Y Dirisglwyr yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. 'Rhisgl' yw rhan allanol bonyn coeden. Mae'r teulu *Gnomoniaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Diaporthales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Gnomoniaceae
-------------------------------------

Mae gan **Dirisglwr bedw** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Asteroma codiaei* | Asteroma codiaei |  |
|
| *Asteroma concinnum* | Asteroma concinnum |  |
|
| *Asteroma corallinum* | Asteroma corallinum |  |
|
| *Asteroma deflectens* | Asteroma deflectens |  |
|
| *Asteroma dendriticum* | Asteroma dendriticum |  |
|
| *Asteroma dentariae* | Asteroma dentariae |  |
|
| *Asteroma dianthi* | Asteroma dianthi |  |
|
| *Asteroma diospyri* | Asteroma diospyri |  |
|
| *Asteroma donacis* | Asteroma donacis |  |
|
| *Asteroma dubium* | Asteroma dubium |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Dirisglwr bedw** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwalcheryr du** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwalcheryrod duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Spizaetus tyrannus***; yr enw Saesneg arno yw *Black hawk eagle*. Mae'n perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: *Accipitridae*) sydd yn urdd y *Falconiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. tyrannus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r gwalcheryr du yn perthyn i deulu'r Eryr (Lladin: *Accipitridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Accipiter atricapillus | Accipiter atricapillus |  |
|
| Boda mêl Siberia | Pernis orientalis |  |
|
| Gwalch Besra | Accipiter virgatus |  |
|
| Gwalch torwinau | Accipiter castanilius |  |
|
| Gwyddwalch coch | Erythrotriorchis radiatus |  |
|
| Gwyddwalch ysgwydd winau | Erythrotriorchis buergersi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwalcheryr du** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*