Gofodwr, awyrennwr llyngesol, peiriannydd trydanol, peiriannydd awyrenegol a peilot-ymladdwr o Americanwr oedd **Eugene Andrew** "**Gene**" **Cernan**, CAPT, USN (ynganiad: [/]ˈsər.nənynganiad: [/]; 14 Mawrth 1934 – 16 Ionawr 2017), ac y dyn olaf i gerdded ar y Lleuad ym 1972.

Teithiodd i'r gofod deirgwaith: fel Peilot y Gemini 9A ym mis Mehefin 1966, fel Peilot y Modiwl Lleuad ar Apollo 10 ym mis Mai 1969, ac fel Rheolwr Apollo 17 ym mis Rhagfyr 1972, y glaniad olaf o deithiau Apollo ar y lleuad. Ar Apollo 17, daeth Cernan yr unfed person ar ddeg i gerdded ar y Lleuad a'r dyn mwyaf diweddar i gerdded ar y Lleuad, gan mai fe oedd yr olaf i fynd nôl mewn i'r Modiwl Lleuad *Challenger* ar ôl y trydedd gweithgaredd allgerbydol (EVA), yr olaf yn y daith. Roedd Cernan hefyd yn aelod wrth gefn o'r criw ar gyfer teithiau gofod Gemini 12, Apollo 7 ac Apollo 14.

Bywgraffiad
-----------

### Blynyddoedd cynnar

Ganwyd Cernan ar 14 Fawrth 1934, yn Chicago, Illinois, yn fab i Rose (Cihlar) ac Andrew Cernan. Roedd ei dad o dras Slofacaidd ac roedd ei fam o dras Tsiecaidd. Magwyd Cernan yn nhrefi maestrefol Bellwood a Maywood. Roedd Cernan yn Sgowt ac enillodd rheng Ail Ddosbarth. Ar ôl graddio o Proviso East High School yn Maywood yn 1952, mynychodd Prifysgol Purdue, lle daeth yn aelod o'r frawdoliaeth Phi Gamma Delta. Derbyniodd Baglor yn y Gwyddorau, gradd mewn Peirianneg Drydanol yn 1956, lle roedd ei GPA terfynol yn 5.1 allan o 6.0.

Roedd ei ddiddordebau yn cynnwys hoffter am geffylau, chwaraeon, hela, pysgota, a hedfan.

Marwolaeth
----------

Bu farw Cernan mewn ysbyty yn Houston ar 16 Ionawr 2017, yn 82 oed.

Mewn diwylliant poblogaidd
--------------------------

Siwt ofod Cernan wedi ei arddangos yn Amgueddfa Cenedlaethol Awyr a Gofod yn Washington, D. C.
Ar 2 Gorffennaf 1974, roedd Cernan yn un o bryfocwyr Don Rickles ar *The Dean Martin Celebrity Roast*. Ar ddiwedd y rhaglen, talodd Rickles (a fynychodd lansiad Apollo 17) deyrnged i Cernan fel "arwr mawr, hyfryd, gwych." Ymddangosodd Cernan yng nghyfres fer o raglenni dogfen y Discovery Channel *When We Left Earth: The NASA Missions*, gan roi sylwebaeth am ei deithiau a gweithgaredd fel gofodwr. Yng nghyfres fer HBO *From the Earth to the Moon* (1998) a enillodd wobr Primetime Emmy, fe'i bortreadwyd gan Daniel Hugh Kelly.

Roedd gan Cernan stori am ysgrifennu llythrennau cyntaf ei ferch, Tracy, ar graig ar y Lleuad (nid rhywbeth a wnaeth mewn gwirionedd - fe'i sgrifennodd yn fras yn y tywod), a fe'i grybwyllir yn amlwg yn yr 20fed pennod o drydydd cyfres *Modern Family*. Cafodd y stori, a perthynas Cernan â'i ferch, yn gyffredinol, ei haddasu yn ddiweddarach i gân "Tracy's Song" gan y band pop-roc No More Kings. Er na ysgrifennodd enw ei ferch ar garreg, dywedodd Cernan ei hun ar raglen ddogfen *The Last Man on the Moon* (2014) ei fod wedi eu ysgrifennu yn llwch y lleuad wrth iddo adael y rover i ddychwelyd i'r LEM a'r Ddaear.

Samplwyd llais Cernan llais o daith Apollo 17 gan Daft Punk ar albwm *Random Access Memories* (2013) y ddeuawd, ar y trac olaf o'r enw "Contact". Defnyddiwyd geiriau olaf Cernan ar wyneb y lleuad, ynghyd â atgofion Peilot Modiwl Lleuad Harrison Schmitt, gan y band Public Service Broadcasting ar gyfer y gân *Tomorrow*, y trac terfynol ar eu halbwm 2015 *The Race for Space*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Evans, Ben (2 April 2010). "Escaping the Bonds of Earth: The Fifties and the Sixties". Springer Science & Business Media – drwy Google Books.
2. ↑
3. ↑  "Scouting and Space Exploration". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 4 Mawrth 2016. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
4. ↑  "Educational background". *Airport Journals*. Cyrchwyd 3 Awst 2016.
5. ↑  "Remembering Gene Cernan". NASA. 16 Ionawr 2017. Cyrchwyd 16 Ionawr 2017.
6. ↑  "Don Rickles". *Dean Martin Celebrity Roast*. Season 1. Episode 17. 7 Chwefror 1974. NBC.
7. ↑  Schwartz, John (6 Mehefin 2008). "50 Years of NASA's Home Movies". *The New York Times*. Cyrchwyd 17 Ionawr 2017.
8. ↑  "Cast". *IMDB*. Cyrchwyd 17 Ionawr 2017.
9. ↑  "Last Man on Moon Left Camera Behind, Regrets NASA's Fade". *Bloomberg*. 4 Rhagfyr 2012. Cyrchwyd 19 Mehefin 2016.
10. ↑  "Watch DJ Falcon discuss new Daft Punk album, sampling NASA space missions". Consequence of Sound. 2013-05-07. Cyrchwyd 2013-05-14.
11. ↑  "Public Service Broadcasting - The Race For Space". therevue.ca. 2015-02-15.

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Eugene A. Cernan***

* Gene Cernan yn hedfan y meddalwedd efelychu "Eagle Lander 3D"
* Cernan ar Gwyddoniadur Gwyddoniaeth
* Cyfweliad Eugene Cernan ar *The Sky at Night* (BBC, 29 munud, RealPlayer)
* Check-Six.com - Damwain Helo, Gene Cernan 1971
* Ymddangosiadau ar C-SPAN

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 69785710
* LCCN: n98095652
* ISNI: 0000 0001 2138 411X
* GND: 121475212
* SUDOC: 14895765X
* BNF: cb165105086 (data)
* BIBSYS: 14041681
* NDL: 00849223
* NKC: xx0013355

 |