Cynhelwyd **Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Gâr 2014** ar faes arfordirol Llanelli. Cyhoeddwyd yr Eisteddfod yng Ngŵyl y Cyhoeddi ar 29 Mehefin 2013 gyda dros fil o bobl yn gorymdeithio drwy dref Caerfyrddin. Cyfanswm nifer yr ymwelwyr oedd 143,502.

Cafwyd sawl cyngerdd gan gynnwys: Gala Agoriadol gyda chaneuon o sioeau cerdd poblogaidd gan gynnwys Grav, Nia Ben Aur, Pum Diwrnod o Ryddid ac Er Mwyn Yfory. Ar y nos Sadwrn cyntaf, cynhaliwyd cyngerdd gyda: Wynne Evans, John Owen-Jones, Shan Cothi, a Kizzy Crawford. Ymhlith y perfformwyr eraill roedd: Nigel Owens, Tri Tenor Cymru, Huw Chiswell, Gillian Elisa, Gwenda a Geinor a Chôr y Wiber. Noson glasurol oedd ar y nos Iau, sef *Messe Solennelle*, Gounod a *Requiem*, Faure gyda Fflur Wyn, Trystan Llŷr Griffiths, Gwion Tomos, a Cherddorfa Siambr Cymru, dan arweiniad Grant Llewellyn.

O fewn tafliad carreg i'r maes y sefydlwyd y Maes Carafanau a'r Gwersylla Teuluol - ar dir Castell y Strade.

| Cystadleuaeth | Teitl y Darn | Ffugenw | Enw |
| --- | --- | --- | --- |
Prif Gystadlaethau| Y Gadair | *Lloches* | "Cadwgan" | Ceri Wyn Jones |
| Y Goron | *Tyfu* | "Golygfa 10" | Guto Dafydd |
| Y Fedal Ryddiaith | *Saith Oes Efa* | "Honna" | Lleucu Roberts |
| Gwobr Goffa Daniel Owen | *Rhwng Edafedd* | "Botwm Crys" | Lleucu Roberts |

Llenyddiaeth
------------

Crëwyd y Goron gan Angharad Pearce Jones a chafodd ei rhoi'n wobr am ddilyniant o ddeg o gerddi di-gynghanedd heb fod dros 250 llinell, dan y teitl ‘Tyfu’. Guto Dafydd oedd enillydd y Goron. Yn ôl Dylan Iorwerth, un o'r beirniaid, *Maen nhw'n gerddi sy'n cyffroi wrth eu darllen ac wrth weithio yn y meddwl.* ‘Lloches’ oedd teitl y Gadair ac fe'i rhoddwyd am awdl ar fwy nag un o’r mesurau caeth heb fod dros 250 llinell. Yr Athro Prifysgol, Damian Walford Davies o Brifysgol Aberystwyth oedd yn ail.

Robert Hopkins, crefftwr lleol, oedd gwneuthurwr y Gadair a'r enillydd oedd Ceri Wyn Jones. Dau o'r tri beirniaid yn unig a fynegodd fod ei gerdd yn deilwng o'r Gadair; anghytunodd Alan Llwyd gan fynegi: *Mae Cadwgan yn gynganeddwr hynod o fedrus, mae'n amlwg, ond methodd gyda'r awdl hon, yn fy marn i.* Ar y llaw arall, barn Idris Reynolds oed, *Fe'm cyffyrddwyd gan awdl "Cadwgan". Mae'n fardd disglair ac yn llwyr deilyngu Cadair Eisteddfod Sir Gâr eleni.*

Enillydd y Fedal Ryddiaith a Gwobr Goffa Daniel Owen oedd Lleucu Roberts sy'n wreiddiol o Bow Street, Ceredigion ond sy'n byw ers tua 1992 yn Rhostryfan ger Caernarfon. Rhoddwyd Gwobr Daniel Owen am nofel heb ei chyhoeddi a mynegodd Bethan Mair, un o'r tri beirniaid, *Fe'm rhwydwyd gan y nofel gymesur, hardd a theimladwy, "Rhwng Edafedd"...* Saith stori fer a enillodd iddi'r Fedal Ryddiaith, yn olrhain oes merch, drwy wahanol gyfnodau saith o ferched mewn gwahanol rannau o Gymru. *Dyma lenor penigamp,* medd Catrin Beard, *sydd wedi saernïo pob stori'n grefftus a chaboledig.*

Dewi Wyn Williams oedd enillydd y Fedal Ddrama.

### Gwaith buddugol coll Cyfansoddiadau a Beirniadaethau

Ni ymddangosodd gwaith buddugol y gystadleuaeth Monolog yng Nghyfansoddiadau a Beirniadaethau yr Eisteddfod. "Nid yw’r Eisteddfod yn ystyried bod y deunydd arobryn yn addas, am wahanol resymau, i’w gyhoeddi yng nghyfrol y Cyfansoddiadau a Beirniadaethau." oedd sylw'r Eisteddfod am waith Rhodri Trefor.

Cerddoriaeth
------------

Enillydd Tlws y Cerddor oedd Sioned Eleri Roberts sydd o Fangor ac sy'n gweithio'n aml gydag Ensemble Cymru ac sy'n arbenigo ar y clarinet. Mae hi hefyd yn diwtor ym Mhrifysgol Bangor a dyma oedd y tro cyntaf iddi gystadlu mewn cystadleuaeth gyfansoddi yn yr Eisteddfod Genedlaethol.

Maes B
------

Ymhlith yr artistiaid a ymddangosodd ym Maes B roedd: Y Bandana, Yr Ods, Sen Segur, Colorama, Gwenno Saunders, Y Reu, Mellt, Gramcon, Al Lewis Band, Y Cledrau, Sŵnami a Chowbois Rhos Botwnnog.

Gweler hefyd
------------

* Eisteddfod Genedlaethol Cymru – hanes yr Eisteddfod Genedlaethol
* Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanelli – achlysuron eraill pan gynhaliwyd yr Eisteddfod yn Llanelli

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan yr Eisteddfod Genedlaethol;[*dolen marw*] adalwyd 23 Awst 2014
2. ↑  Gwefan yr Eisteddfod Genedlaethol; Teitl: Ffigurau Ymwelwyr Eisteddfod 2014;[*dolen marw*] adalwyd 23 Awst 2014
3. ↑  Cyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Gâr 2014; tudalen 33
4. ↑  Golwg 360; Teitl: *Damian yn ail am y Goron*; Awst 7, 2013; adalwyd 23 Awst 2014.
5. ↑  Cyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Gâr 2014; tudalen 11
6. ↑   Awdur monolog "sociopath" yn fodlon sensro er mwyn cyhoeddi. golwg360.com (20 Awst 2014). Adalwyd ar 26 Awst 2014.
7. ↑  Cyfansoddiadau a Beirniadaethau Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Gâr 2014; tudalen 46

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goEisteddfod Genedlaethol Cymru |
| --- |
|  |
| 19g | 
* 1861
* 1862
* 1863
* 1864
* 1865
* 1866
* 1867
* 1868
* 1869
* 1870
* 1871
* 1872
* 1873
* 1874
* 1875
* 1876
* 1877
* 1878
* 1879
* 1880
* 1881
* 1882
* 1883
* 1884
* 1885
* 1886
* 1887
* 1888
* 1889
* 1890
* 1891
* 1892
* 1893
* 1894
* 1895
* 1896
* 1897
* 1898
* 1899
* 1900

 |
|  |
| 20g | 
* 1901
* 1902
* 1903
* 1904
* 1905
* 1906
* 1907
* 1908
* 1909
* 1910
* 1911
* 1912
* 1913
* [1914]
* 1915
* 1916
* 1917
* 1918
* 1919
* 1920
* 1921
* 1922
* 1923
* 1924
* 1925
* 1926
* 1927
* 1928
* 1929
* 1930
* 1931
* 1932
* 1933
* 1934
* 1935
* 1936
* 1937
* 1938
* 1939
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944
* 1945
* 1946
* 1947
* 1948
* 1949
* 1950
* 1951
* 1952
* 1953
* 1954
* 1955
* 1956
* 1957
* 1958
* 1959
* 1960
* 1961
* 1962
* 1963
* 1964
* 1965
* 1966
* 1967
* 1968
* 1969
* 1970
* 1971
* 1972
* 1973
* 1974
* 1975
* 1976
* 1977
* 1978
* 1979
* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1988
* 1989
* 1990
* 1991
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1996
* 1997
* 1998
* 1999
* 2000

 |
|  |
| 21g | 
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011
* 2012
* 2013
* 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018
* 2019
* 2021
* 2022
* 2023
* 2024

 |

 |