Bardd Gwyddelig–Seisnig yn yr iaith Saesneg oedd **Cecil Day-Lewis** (27 Ebrill 1904 – 22 Mai 1972) sy'n nodedig fel un o "feirdd newydd" adain-chwith y 1930au ac am ei farddoniaeth delynegol ddiweddarach. Cyhoeddodd ei farddoniaeth dan yr enw C. Day-Lewis, ac ysgrifennodd hefyd nofelau ditectif dan y ffugenw Nicholas Blake. Gwasanaethodd yn swydd Bardd Llawryfog y Deyrnas Unedig o 2 Ionawr 1968 hyd ei farwolaeth.

Ganwyd yn Ballintubbert, Swydd Laois, Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon, yn fab i weinidog yn Eglwys Iwerddon. Symudodd y teulu i Loegr yn 1905 a chafodd Cecil ei addysg yn Ysgol Sherborne, Dorset, ac yng Ngholeg Wadham, Rhydychen. Yno daeth yn gyfeillgar â W. H. Auden, a chyd-olygwyd y cylchgrawn *Oxford Poetry* ganddynt yn 1927. Wedi'r brifysgol, gweithiodd fel ysgolfeistr tan 1935. Cyhoeddodd ei lyfr cyntaf, *Transitional Poem*, yn 1929.

Trwy gydol y 1930au bu'n weithgar yng nghylchoedd diwylliannol yr adain chwith. Cyfranodd at y *Left Review* a'r Left Book Club, a golygodd y casgliad o ysgrifau sosialaidd *The Mind in Chains* yn 1937. Ymunodd â Phlaid Gomiwnyddol Prydain Fawr yn 1936. Adlewyrchir ei daliadau chwyldroadol yn y cyfrolau o gerddi *From Feathers to Iron* (1931) a *The Magnetic Mountain* (1933) ac yn yr astudiaeth feirniadol *A Hope for Poetry* (1934). Derbyniad llugoer a gafodd *Noah and the Waters* (1936), drama foes fydryddol ar bwnc brwydr y dosbarthiadau, a throdd yn ddiweddarach at themâu personol a chanu natur yn hytrach na barddoniaeth wleidyddol. Ysgrifennodd ryw ugain o nofelau ditectif dan y ffugenw Nicholas Blake, gan gynnwys *A Question of Proof* (1935), *Minute for Murder* (1948), a *Whisper in the Gloom* (1954),

Dewiswyd Day-Lewis i draddodi darlithoedd Clark ym Mhrifysgol Caergrawnt yn 1946, a chyhoeddwyd y rheiny yn y gyfrol *The Poetic Image* (1947). Cyfieithodd gweithiau Fyrsil ar fydr o Ladin i Saesneg: y *Georgicon* (1940), yr *Aeneidos* (1952; ar gais y BBC), a'r *Eclogae* (1963). Penodwyd Day-Lewis yn athro barddoniaeth ym Mhrifysgol Rhydychen yn 1951, a daliodd y swydd honno nes 1956. Cyhoeddodd ei hunangofiant, *The Buried Day*, yn 1960. Ymhlith ei gyfrolau diweddarach o gerddi mae *The Room and Other Poems* (1965) a *The Whispering Roots* (1970). Penodwyd yn Fardd Llawryfog yn sgil marwolaeth John Masefield.

Bu farw yn Hadley Wood, Swydd Hertford, o ganser y pancreas, yn 68 oed. Mae un o'i feibion, Daniel Day-Lewis, yn actor o fri.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) C. Day-Lewis. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 28 Mehefin 2019.
2. ↑  Margaret Drabble (gol.), *The Oxford Companion to English Literature* (Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1995), t. 262.

Darllen pellach
---------------

* Sean Day-Lewis, *C. Day-Lewis: An English Literary Life* (Llundain: Weidenfeld and Nicolson, 1980).
* Joseph N. Riddel, *C. Day Lewis* (Efrog Newydd: Twayne, 1971).

|
|  |
| Rhagflaenydd:**John Masefield** | **Bardd Llawryfog y Deyrnas Unedig**2 Ionawr 1968 – 22 Mai 1972 | Olynydd:**John Betjeman** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 88374638
* LCCN: n80067088
* ISNI: 0000 0001 2030 2442
* GND: 118638645
* SELIBR: 183518
* SUDOC: 027574253
* BNF: cb12055770s (data)
* BIBSYS: 90340808
* NLA: 35019209
* NDL: 00437428
* NKC: jn19981000578
* BNE: XX858163
* CiNii: DA01640970
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |