*Mae "CBE", "DBE", "MBE" ac "OBE" i gyd yn ail-gyfeirio yma.* 

Seren Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig
Urdd marchogion Brydeinig ydy **Urdd Dra Ardderchog yr Ymerodraeth Brydeinig** (Saesneg: *The Most Excellent Order of the British Empire*) a sefydlwyd ar 4 Mehefin 1917 gan Siôr V, brenin y Deyrnas Unedig. Mae'r urdd yn cynnwys pum dosbarth o raniadau dinesig a milwrol; yn nhrefn y pwysicaf gyntaf:

* Marchog (neu Fonesig) y Groes Fawr (Saesneg: *Knight (or Dame) of the Grand Cross* (GBE)
* Marchog (neu Fonesig) Cadlywydd (Saesneg: *Knight (or Dame) Commander* (KBE neu DBE)
* Cadlywydd (Saesneg: *Commander*) (CBE)
* Swyddog (Saesneg: *Officer*) (OBE)
* Aelod (Saesneg: *Member*) (MBE).

Dim ond y ddau ddosbarth uchaf sy'n galluogi i'r derbynnydd ddod yn aelod o'r urdd marchogion, gan roi'r hawl iddynt ddefnyddio'r teitl 'Syr' (gŵr) neu 'Bonesig' (benyw) o flaen eu henwau, cyn belled â'u bod yn enedigol o wlad y mae Siarl III, brenin y Deyrnas Unedig yn bennaeth y wladwriaeth arni. Os nad ydynt, gallent ddefnyddio enw'r urdd yn eu henwau ond nid y teitlau.

Mae hyn yn berthnasol hefyd i Fedal yr Ymerodraeth Brydeinig, nid yw derbynwyr o'r fedal honno yn aelodau o'r urdd, ond mae perthynas gyda'r urdd. Ni wobrwyir y fedal hon bellach yn y Deyrnas Unedig na'i gwledydd dibynadwy, ond mae'r Ynysoedd Cook a rhai Gwledydd y Gymanwlad yn dal i'w gwobrwyo.

Arwyddair yr urdd yw *I Dduw a'r Ymerodraeth*. Hon yw'r urdd leiaf pwysig Brydeinig, ac mae ganddi fwy o aelodau nac unrhyw urdd arall.

Hanes
-----

Sefydlodd Siôr V, brenin y Deyrnas Unedig yr urdd i lenwi gwagle yng gyfundrefn anrhydeddau'r Deyrnas Unedig: *The Most Honourable Order of the Bath* a wobrwywyd i swyddogion uwch filwrol yn unig a gweinyddion dinasol; *The Most Distinguished Order of St Michael and St George* a anrhydeddodd llysgenaid; a Threfn Frenhinol Fictoraidd a anrhydeddodd pobl a oedd wedi gweinyddu'r Teulu Brenhinol yn bersonol. Bwriad pennaf y brenin oedd anrhydeddu'r miloedd o bobl a weinyddodd o fewn sawl ffurf answyddogol yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Dim ond un dosbarth oedd gan yr urdd yn wreiddiol, ond yn 1918, yn fuan wedi ei sefydliad, rhannwyd hi'n swyddogol i raniadau Milwrol a Dinesig.

Mae trefn y Marchogion yn fwy gweriniaethol na threfnau anghynhwysol Bath neu San Michael a San Siôr, ac yn ei dyddiau cynnar, ni ddaliwyd hi mewn cyfrifiaeth uchel. Newidiodd hyn dros y blynyddoedd.

Cyfansoddiad
------------

Pen-arglwydd yr urdd yw brenin (neu frenhines) y Deyrnas Unedig, sy'n rheoli pob aelod arall yr urdd (yn arferol, ar gyngor y llywodraeth).

   *Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.*

Gwisgoedd ac offer
------------------

Bathodyn Aelodau Trefn yr Ymerodraeth Brydeinig, blaen a chefn
Rhuban Dosbarth Dinesig yr urdd
Rhuban Dosbarth Milwrol yr urdd
Gwisgai swyddogion benywaidd yr urdd eu symbolau ar fwa, fel dengys yn y llun hwn
Mae aelodau'r urdd yn gwisgo gwisgoedd llafurfawr ar ddigwyddiadau arbennig (megis gwasanaethau *quadrennial* a choroni), sy'n newid o ran dosbarth (gwnaethpwyd newidiadau mawr i ddyluniad y gwisgoedd yn 1937)
   *Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.*

Capel
-----

Capel yr urdd yw crypt dwyreiniol Prifeglwys San Paul, ond deilir y gwasanaethau mawr ym mhrif gorff y brifeglwys. (Mae'r brifeglwys hefyd yn gartref i gapel Trefn San Michael a St Siôr.) Deilir gwasanaethau crefyddol yr urdd pob pedair blynedd, yn y gwasanaethau hyn gweinyddir Marchogion a Boneddigesau newydd, neilltuwyd y capel yn 1960.

Blaenoriaeth a Breintiau
------------------------

Gall Marchog neu Fonesig ddangos cylch yr urdd ar eu arfbais.
Gwobrwyir aelodau'r urdd safle yn y drefn blaenoriaeth. Mae gwragedd dynion yr urdd hefyd yn ymddangos yn y flaenoriaeth, yn ogystal â meibion, merched a merched-yng-nghyfraith Marchog y Groes Fawr a Marchog Cadlywydd; ni ddengys perthnasau merched yr urdd unrhyw flaenoriaeth arbennig. Gall perthnasau ennill blaenoriaeth, fel rheol gyffredin, gan eu tadau a'u gwyr, ond nid gan eu mamau a'u gwragedd.

Diddymiadau
-----------

 *Prif erthygl: Rhestr diddymiadau o wobrwyaethau Urddau'r Ymerodraeth Brydeinig*
* 1921: Cymerwyd anrhydedd OBE Cecil Malone oddiarno (gwobrwywyd 1919), yn dilyn ei gyhuddiaeth yn ôl Deddf Amddifyniaeth y Deyrnad (Caffaeliad Tir) 1920 ''The London Gazette''.
* 1940: Cymerwyd anrhydedd CBE Vidkun Quisling oddiarno (gwobrwywyd 1929), yn dilyn ei gydweithrediad â'r Yr Almaen Naziaidd yn eu meddiant o Norwy.
* 1949: Cymerwyd anrhydedd OBE Man Wai Wong oddiarno (gwobrwywyd 1947), yn dilyn ei gyhuddiaeth am ymddygiad anghyfreithlon ym Malaya.
* 1965: Cymerwyd anrhydedd OBE Kim Philby oddiarno (gwobrwywyd 1946), yn dilyn ei amlygiad fel asiant ddwbl.
* 1975: Cymerwyd anrhydedd MBE William Spens oddiarno (gwobrwywyd 1954), yn dilyn ei gyhuddiaeth am ddwyn.
* 1980: Cymerwyd anrhydedd KBE Albert Henry oddiarno (gwobrwywyd 1974), yn dilyn ei gyhuddiaeth o dwyll etholaethol.
* 1988: Cymerwyd anrhydedd OBE Lester Piggott oddiarno (gwobrwywyd yn 1975), yn dilyn ei gyhuddiaeth o dwyll treth tax fraud.
* 2006: Cymerwyd anrhydedd MBE Michael Eke oddiarno (gwobrwywyd yn 2003) yn dilyn ei gyhuddiaeth am ddwyn a thwyllo.
* 2006: Cymerwyd anrhydedd MBE Naseem Hamed oddiarno (gwobrwywyd yn 1999) yn dilyn ei gyhuddiaeth o yrru'n beryglus.

Beirniadaeth
------------

   *Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.*

Beirniadodd John Lennon naws milwrol yr urdd yn hallt gan ddweud:

Saesneg: *"Lots of people who complained about us receiving the MBE received theirs for heroism in the war - for killing people. We received ours for entertaining other people. I'd say we deserve ours more."*
Mae nifer o bobl wedi cael cynnig ond wedi gwrthod anrhydeddau'r Frenhines dros y blynyddoedd. Mae'n wybyddus fod rhai Cymry wedi gwrthod, yn cynnwys Carwyn James, Hywel Gwynfryn, Beti George, Grace Williams, T. E. Lawrence, Augustus John, E. Tegla Davies, James Griffiths a Roald Dahl.

Derbyniodd yr actor Michael Sheen OBE yn 2009 ond fe'i ddychwelodd yn 2017.

Nodiadau
--------

1. ↑  , 24 Mehefin 1921.
2. ↑  *The London Gazette*, 20 Rhagfyr 1949.
3. ↑  *The London Gazette* Archifwyd 2007-09-29 yn y Peiriant Wayback. 10 Awst 1965. Retrieved 28 Chwefror 2007.
4. ↑  *The London Gazette* Archifwyd 2007-09-29 yn y Peiriant Wayback. 18 Gorffennaf 1975. Retrieved 28 Chwefror 2007.
5. ↑  *The London Gazette* Archifwyd 2007-09-27 yn y Peiriant Wayback. 11 Ebrill 1980. Retrieved 28 Chwefror 2007.
6. ↑  *The London Gazette* Archifwyd 2007-09-27 yn y Peiriant Wayback. 6 Mehefin 1981.
7. ↑  "MBE conman is stripped of honour", BBC News
8. ↑  "'Prince' Naseem stripped of MBE after time in jail for car crash", *The Guardian*
9. ↑  *Beti George: 'Dyw byw eich hun yn ystod pandemig ddim yn sbort'*  , BBC Cymru Fyw, 21 Ionawr 2021.
10. ↑  *Anrhydeddau'r Frenhines: Diolch, ond dim diolch*  , BBC Cymru Fyw, 30 Rhagfyr 2017.  Cyrchwyd ar 31 Rhagfyr 2020.
11. ↑  *Michael Sheen reveals he gave back OBE as he didn't want to be branded a 'hypocrite'*  , WalesOnline, 29 Rhagfyr 2020.

Ffynonellau
-----------

* www.honours.gov.uk Archifwyd 2009-03-13 yn y Peiriant Wayback.
* *Cambridge University Heraldic and Genealogical Society*. (2002). *The Most Excellent Order of the British Empire.*
* Peter Galloway, *The Order of the British Empire*, Cyhoeddwyr: Central Chancery of the Orders of Knighthood Cyhoeddwyd: 1996 ISBN 0-907605-65-6
* "Knighthood and Chivalry." (1911). *Encyclopædia Britannica,* 11th ed. London: Cambridge University Press.
* Velde, F. R. (2003). "Order of Precedence in England and Wales.