Canwr, cyfansoddwr a chyfarwyddwr ffilm yw **Endaf Emlyn Jones** (ganwyd 31 Gorffennaf 1944). Roedd yn aelod o'r grwpiau Injaroc a Jîp.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Emlyn ym Mangor a'i magwyd ym Mhwllheli. Yn ei arddegau bu'n aelod o gerddorfa ieuenctid Cymru ar yr un pryd a Karl Jenkins a John Cale, gan chwarae'r ffidil. Fe'i hyfforddwyd fel athro ond daeth yn adnabyddus ar ddiwedd y 1960au fel cyhoeddwr teledu gyda HTV Cymru.

Gyrfa
-----

### Cerddoriaeth

Bu'n cyfansoddi ers y 1960au ac ymunodd â chwmni cyhoeddi Tony Hatch, M&M Music. Ym 1967/8 cyhoeddwyd ei record gyntaf, *Paper Chains* ar label Parlophone, yr un label â'r Beatles ar y pryd. Dewiswyd y gân yn record yr wythnos gan Tony Blackburn ar BBC Radio 1. Ar ail ochr y record sengl oedd *Madryn* a gafodd ei recordio yn stiwdio'r Beatles yn Abbey Road. Cyhoeddodd ddwy record sengl arall ar Parlophone, *All My Life* / *Cherry Hill*, a *Starshine* / *Where were You?*.

Rhyddhawyd ei albwm gyntaf, *Hiraeth* yn 1973, albwm oedd yn cyfuno dehongliadau o hen alawon gwerin a chaneuon gwreiddiol telynegol eu naws.

Y grŵp cyntaf iddo fod yn aelod ohono oedd Yr Eiddoch Yn Gywir gyda Hywel Gwynfryn a Derek Boote. Aeth ymlaen i fod yn aelod o'r swper grŵp Injaroc yn 1977 a'r grŵp Jîp.

Yn 1974 cyfansoddodd gerddoriaeth agoriadol opera sebon Gymraeg y BBC, *Pobol y Cwm*, ac mae'r thema wedi ei ddefnyddio mewn sawl fersiwn ers hynny.

### Ffilm a theledu

Cychwynnodd ei yrfa deledu fel sgriptiwr â chyhoeddwr gyda BBC Cymru ac yna fel cyhoeddwr gyda HTV Cymru yn 1968, Yn 1972 aeth i weithio tu ôl y llenni, fel rheolwr llawr. Yn ddiweddarach, roedd yn gyfarwyddwr/gynhyrchydd y rhaglen gerddoriaeth *Sgrech* ar HTV Cymru ar ddiwedd y 1970au. Yn 1983 cyfarwyddodd y rhaglen ddogfen *Shampŵ*, a enillodd wobr Ysbryd yr Ŵyl yn yr Ŵyl Ffilm a Theledu Geltaidd.

Daeth yn gyfarwyddwr ffilmiau llwyddiannus ac arobryn yn cychwyn gyda'r ffilm *Gaucho* yn 1984. Sefydlodd gwmni ffilm a theledu Gaucho oedd yn weithgar iawn yn y 1990au.

Yn Mai 2017 derbyniodd Wobr John Hefin am Gyfraniad Oes - cyflwynyd y wobr iddo yng ngŵyl Ffilm Bae Caerfyrddin.

Recordiau
---------

*Prif: Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Endaf Emlyn*
* *Hiraeth* (1974, Albwm Feinyl 12", Recordiau'r Dryw WRL 537)
* *Salem* (1974, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1012M)
* *Syrffio Mewn Cariad* (1976, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1051M)
* *Halen Y Ddaear* - gyda Injaroc (1977, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1094M)
* *Dawnsionara* (1981, Albwm Feinyl 12", Recordiau Sain 1206M)
* *Dilyn Y Graen* - casgliad (2001, Albwm 4 CD, Recordiau Sain SCD 2287)
* *Deuwedd* (2009, Albwm CD, Recordiau Sain SCD 2603)

Ffilmiau
--------

* *Dirgelwch Yr Ogof* (2002)
* *Un Nos Ola Leuad* (1991)
* *Y Mapiwr* (1995)
* *Gadael Lenin* (1993)
* *Stormydd Awst* (1987)
* *Y Cloc* (1986)
* *Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig* (1985)
* *Gaucho* (1984)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5   BBC Cymru Bywyd - Endaf Emlyn. BBC. Adalwyd ar 1 Mai 2016.
2. 1 2   BBC Cymru - Cerddoriaeth - Endaf Emlyn. BBC Cymru. Adalwyd ar 1 Mai 2016.
3. ↑   Porth - Endaf Emlyn. Coleg Cymraeg Cenedlaethol (18 Awst 2013). Adalwyd ar 1 Mai 2016.
4. ↑  *Beti George i dderbyn gwobr cyfraniad oes*  , Golwg360, 26 Mawrth 2018.

Dolenni allanol
---------------

* BBC Cymru
* Endaf Emlyn ar Twitter

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 267149186
* LCCN: no2012081011
* NKC: xx0158077

 |