recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cassandra; llun gan Evelyn De Morgan (tua 1898)
Cymeriad ym Mytholeg Roeg oedd **Cassandra** (Groeg: *Kασσάνδρα*), hefyd **Alexandra**. Roedd yn ferch i Priam, brenin Caerdroea a'i wraig Hecuba.

Roedd ganddi'r ddawn o broffwydo'r dyfodol. Yn ôl un fersiwn o'r chwedl, treuliodd hi a'i brawd Helenus moson yn nheml Apollo, a llyfodd y nadroedd yn y deml ei chlustiau yn lân, fel y gallai glywed y dyfodol. Syrthiodd Apollo mewn cariad a hi, ond pan na ddychwelodd Cassandra ei gariad, rhoddodd felltith arni: y byddai bob amser yn proffwydo'r dyfodol yn gywir, ond na fyddai neb byth yn ei chredu.

Proffwydodd Cassandra ddinistr Caerdoea yn Rhyfel Caerdroea, a rhybuddiodd am ystryw Ceffyl Pren Caerdroea, ond ni chredwyd hi a syrthiodd y ddinas. Credai ei theulu ei bod yn orffwyll. Wedi cwymp y ddinas, rheibiwyd hi gan Aiax y Lleiaf; yna cymerodd Agamemnon hi yn ordderch. Llofruddiwyd Cassandra ac Agamemnon gan Clytemnestra, gwriag Agamemnon, a chariad Clytemnestra, Aegisthus, wedi i Agamemnon anwybyddu rhybudd Cassandra.
Asado de vaquilla con cuero

Cyfuniad o fwydydd ac arferion yr Hen Fyd a'r Byd Newydd yw **coginiaeth yr Ariannin**. Pryd o dair rhôl felys (*medialunas*) a choffi, megis yr arfer Ffrengig, yw'r brecwast cyffredin. Pennir adegau bwyta gan y traddodiad Sbaenaidd, hynny yw cinio canol dydd a swper wedi 9 y.h. sy'n cynnwys seigiau Eidalaidd. Amlygir blasau America Ladin gan gig eidion ar y gridyll, sy'n fwy poblogaidd o lawer na chigoedd eraill.

Ceir tri chwrs efo gwin a dŵr yn aml am ginio a swper, ac weithiau coffi neu de dail i orffen. Am gwrs cyntaf gweinir seigiau ysgafn megis *pionono*, *empanada*, *vitel tone*, *matambre* a *primavera*. Nodweddiadol o goginiaeth America Ladin yw seigiau'r ail gwrs: tortila, *milanesa*, *churrasco*, *asado de tira*, *salchicha* a *chorizo*, a *mondongo*, ac hefyd bwydydd Eidalaidd megis y *ñoquis*.

Y ddau prif fath o fwyty sy'n gweini ciniawyr Archentaidd yw'r *restaurante* cyffredin a'r *parrilla* sy'n arbenigo mewn cig wedi ei rostio ar y gridyll. Y *parrilla* neu'r *asador* yw'r enw a roddir i'r gridyll ar gyfer y ddau fath o gig: rhostio tameidiau o gig o bob math uwchben tân yw parillada; hanner oen neu weithiau gafr wedi ei rhostio o flaen tân ar fath o groes haearn yw’r *asado*. Yn aml iawn mewn parrilla ceir tenedor libre (fforc rydd): bwrdd yn llawn salad i’w fwyta cyn y cig. Adnabyddir Buenos Aires am ei stecdai, yr *asados criollos*.

Bwyd y môr
----------

Y prif fathau o bysgod a fwyteir yn yr Ariannian yw cegddu, eog, lleden, brithyll, ysbinbysg y môr, penfras, tiwna a mecryll. Ymysg y pysgod cregyn poblogaidd mae berdys, corgimwch, cranc, cimwch a chregyn gleision. Bwyteir hefyd octopws a môr-lawes.

Pwdinau
-------

Dant melys sydd gan yr Archentwr fel rheol. Jam llaeth sy'n gynhwysyn i lawer o bwdinau a theisennau'r wlad. Ymhlith y blasau poblogaidd o hufen iâ mae *almendrado* (plaen ag almon mâl), *bombón escocés* neu *suizo* (mewn cas o siocled) a *Don Pedro* (mewn wisgi gyda hufen a chnau ac weithiau jam llaeth). Gwneir cacen ddu yn draddodiadol gan drigolion y Wladfa.

Diodydd
-------

Mate i mewn *mate* o *porongo*
Diod frodorol o'r enw maté, a wneir o ddail yerba maté, sy'n boblogaidd yng nghefn gwlad. Fe'i yfir o gowrd drwy hidlen, naill ai gan yfwr ar ben ei hun neu wedi ei rannu mewn defod gymdeithasol.

Mae'r Ariannin yn fyd-enwog am ei gwin, yn enwedig gwin coch.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) Argentina: Daily life and social customs. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 19 Mai 2016.
Casgliad o gerfluniau efydd a phres o ddiwylliant y bobl Edo yw **Efyddau Benin** a fu'n addurno'r palas brenhinol yn Nheyrnas Benin yng Ngorllewin Affrica o'r 16g i'r 19g. Maent yn cynnwys miloedd o blaciau addurnedig, pennau, ffigurau o bobl ac anifeiliaid, teyrndlysau, ac addurniadau personol.

Cynhyrchwyd Efyddau Byddin gan gerflunwyr metel o'r urddau crefft a oedd yn gweithio i lys yr Oba (brenin) yn Ninas Benin, a leolir bellach yn Nigeria. Derbyniwyd nawdd brenhinol hefyd gan urddau a oedd yn arbenigo mewn defnyddiau eraill, megis ifori, lledr, cwrel, a phren, ac weithiau defnyddir y term Efyddau Benin i grybwyll pethau a gynhyrchwyd gan y rheiny. Comisiynwyd nifer o'r celfi ar gyfer allorau teuluol yr hen frenhinoedd a mam freninesau, ac mae'r placiau yn cynnwys tystiolaeth o freninllinau ac hanes cymdeithasol y deyrnas. 

Daeth Efyddau Benin dan feddiant yr Amgueddfa Brydeinig ac amgueddfeydd eraill ar draws Ewrop yn sgil ysbeilio Dinas Benin gan luoedd yr Ymerodraeth Brydeinig ym 1897. Cedwir rhyw 900 o gelfi a gipiwyd o Benin o hyd yng nghasgliad yr Amgueddfa Brydeinig. Mae Ewuare II, Oba Benin ers 2016, wedi galw ar amgueddfeydd a chasglwyr preifat i ddychwelyd Efyddau Benin i Nigeria. Yn 2023, cyhoeddodd Muhammadu Buhari, Arlywydd Nigeria, ddatganiad i gydnabod yr Oba yn berchennog cyfreithlon ar Efyddau Benin, ac yn mynnu y dylai unrhyw o'r trysorau a ddychwelir i Nigeria gael ei trosglwyddo i feddiant yr Oba.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) "Benin Bronzes", Yr Amgueddfa Brydeinig. Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 28 Hydref 2021.
2. ↑  (Saesneg) "Nigeria Benin Bronzes: Buhari declaration 'blindsides' museum officials", BBC (10 Mai 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 11 Mai 2023.
Pentref yng nghymuned Troed-y-rhiw, bwrdeisdref sirol Merthyr Tudful, Cymru, yw **Pentrebach** neu **Pentre-bach**. Saif yn rhan ddeheuol y sir, i'r de o ganol tref Merthyr Tudful, yr ochr arall o Afon Taf i bentref Abercannaid ac i'r gogledd o bentref Troed-y-rhiw. I'r dwyrain o'r pentref mae Mynydd Cilfach-yr-Encil (445 m.).

Tyfodd y pentref wedi i John Guest sefydlu Gwaith Haearn Plymouth yn 1763 (260 blynedd yn ôl). Roedd rheilffordd wreiddiol Trevethick, a adeiladwyd yn 1804, yn arwain trwy'r pentref ar ei ffordd rhwng Penydarren ac Abercynon. Mae twnnel yn dal i'w weld yma. Agorwyd Glofa South Duffryn yn 1862.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Dawn Bowden (Llafur) ac yn Senedd y DU gan Gerald Jones (Llafur).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  British Place Names; adalwyd 13 Medi 2019
2. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 14 Hydref 2021.
3. ↑  "Gwefan Senedd Cymru". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-11-10. Cyrchwyd 2021-12-24.
4. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful**

**Trefi**  

Merthyr Tudful  **·** Treharris
  
**Pentrefi**  

Abercannaid  **·** Aberfan  **·** Bedlinog  **·** Cefn Coed y Cymer  **·** Dowlais  **·** Heolgerrig  **·** Y Faenor  **·** Mynwent y Crynwyr  **·** Pentrebach  **·** Pontsticill  **·** Pontygwaith  **·** Trelewis  **·** Troed-y-rhiw  **·** Ynysowen
Sachau o rawn ar werth yn Sana'a.
Er bod Iemen yn wlad Arabaidd, dylanwadir ar **goginiaeth Iemen** gan ddulliau coginio India ac Indonesia yn fwy na'r byd Arabaidd o ganlyniad i draddodiad morwrol y wlad. Fel mewn gwledydd eraill yn y byd Arabaidd, gweinir y bwyd mewn potiau, dysglau a phowlenni ar liain ar y llawr, a bwyteir gyda'r llaw dde. Y dynion sydd yn bwyta yn gyntaf, a'r menywod a'r plant yn bwyta ar ôl y dynion neu mewn ystafell arall. Iemen yw'r unig wlad sydd yn parhau i ddefnyddio offer coginio sebonfaen fel rheol.

Yn ogystal, dylanwadir coginiaeth Iemen gan ddaearyddiaeth a hinsawdd y wlad. Yng ngogledd Iemen mae tiroedd uchaf y llwyfandir Arabaidd, ac yma mae glawiad trwm yn ystod monsŵn yr haf. Tyfir sorgwm, coffi, a qat ar lethrau terasog yr ucheldiroedd, a châi gwenith ac indrawn eu dyfrhau yn y dyffrynnoedd. Yn hanesyddol, saif gwerddonau Shabwa, Ma'rib, a Nejran ar Ffordd y Sbeisys o'r India, ar hyd y Môr Coch i'r Môr Canoldir.

Prif gnydau grawn Iemen yw miled a sorgwm. Gwneir uwd a elwir *'asîd* o sorgwm a menyn sbeislyd neu iogwrt. Bwyteir *khubz*, bara pita sydd yn boblogaidd ar draws y byd Arabaidd, *maluj* a bobir mewn ffwrn glai, a *lahuh* sef surdoes a goginir ar un ochr yn unig, yn debyg i'r bara *injera* o Ethiopia. Un o fwydydd nodweddiadol Iemen yw *hilbeh*, sef past a wneir o roegwyran. Defnyddir *hilbeh* i roi haen ar ben y stiw *maraq* ac wrth wneud y saws *z'hûg*.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Alan Davidson a Tom Jaine, *The Oxford Companion to Food* (Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, 2014).
Pentref a chymuned ym mwrdeisdref sirol Merthyr Tudful, Cymru, yw **Ynysowen**, weithiau **Ynyswen** (Saesneg: *Merthyr Vale*). Saif yn rhan ddeheuol y sir, ger glannau Afon Taf, ac heblaw pentref Ynysowen ei hun mae'n cynnwys pentref Aberfan. Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y gymuned boblogaeth o 3,831.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Dawn Bowden (Llafur) ac yn Senedd y DU gan Gerald Jones (Llafur).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 13 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 13 Medi 2019
3. ↑  City Population; adalwyd 14 Medi 2019
4. ↑  "Gwefan Senedd Cymru". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-11-10. Cyrchwyd 2021-12-24.
5. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful**

**Trefi**  

Merthyr Tudful  **·** Treharris
  
**Pentrefi**  

Abercannaid  **·** Aberfan  **·** Bedlinog  **·** Cefn Coed y Cymer  **·** Dowlais  **·** Heolgerrig  **·** Y Faenor  **·** Mynwent y Crynwyr  **·** Pentrebach  **·** Pontsticill  **·** Pontygwaith  **·** Trelewis  **·** Troed-y-rhiw  **·** Ynysowen
Traddodiad coginio Canoldirol sydd gan **goginiaeth Sbaen**, a nodir gan berlysiau megis penrhudd, teim, rhos Mair, a garlleg.

Prydau
------

### Brecwast

Dau fath o bryd sydd i'w gael yn Sbaen yn y bore: *desayuno* ac *almuerzo*. Dim ond brecwast bychan iawn ydy'r *desayuno*, fel arfer cwpan o goffi neu ddiod siocled poeth, efallai gyda thamaid o fara neu grwst cyn mynd i'r gwaith neu'r ysgol. Bwyteir *almuerzo* yn ddiweddarach yn y bore, a chan amlaf mae'n cynnwys coffi a rhôl fara.

### Cinio

Bwyteir cinio canol dydd, *comida*, tua 2 neu 3 o'r gloch. Pryd mawr ydyw, sy'n gallu cynnwys nifer o seigiau a phara am sawl awr. Yn draddodiadol, byddai Sbaenwyr yn dwad adref am ginio, ac yn cysgu *siesta* yn ystod oriau poethaf y dydd. Yn yr oes fodern, mae nifer o bobl yn mynd i fwytai am ginio cyn iddynt ddychwelyd i'r gwaith, ac yn hepgor y *siesta*.

### Byrbryd prynhawn

Bar tapas.
Bwyteir tamaid i aros pryd, *merienda*, yn hwyr y prynhawn, rhwng 5 a 7 o'r gloch, yn enwedig gan blant. Mae eraill yn mynd allan am *tapeo* ar ôl gorffen gwaith, rhwng 7 a 9 o'r gloch, ac yn cael diod archwaeth (sieri, gwin, neu gwrw) gydag amryw o seigiau bychain o fwyd.

### Swper

Gallai pryd olaf y diwrnod gael ei fwyta mor hwyr ag 11 o'r gloch, fel pryd teuluol yn y cartref. Mae'n debyg i ginio'r prynhawn, ond fel arfer yn llai o faint. Adeg gwyliau a dathliadau gall fod yn bryd mawr, ac weithiau byddai'r teulu yn mynd allan i fwyta. Fel rheol mae tri chwrs: cawl neu salad i ddechrau, prif saig o gig neu bysgod, a phwdin megis tarten, teisen, neu ffrwythau.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Ken Albala (gol.), *Food Cultures of the World Encyclopedia: Europe, Volume 4* (Santa Barbara, Califfornia: Greenwood, 2011), t. 347.
2. ↑  Albala, *Food Cultures of the World* (2011), tt. 354–55.
3. 1 2 3  Albala, *Food Cultures of the World* (2011), t. 355.

Darllen pellach
---------------

* Teresa Barrenechea, *The Cuisines of Spain* (Berkeley, Califfornia: Ten Speed Press, 2005).
* F. Xavier. Medina, *Food Culture in Spain* (Westport, Connecticut: Greenwood Press, 2005).
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Nicolás Sarquís yw ***El Hombre Del Subsuelo*** a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alberto de Mendoza, Regina Duarte, Ignacio Quirós, Ulises Dumont, Antonio Ber Ciani, Juan Manuel Tenuta, Walter Soubrié, Miguel Ligero, Adela Gleijer, Héctor Bidonde, Lucrecia Capello, Aldo Braga, Mario Luciani, Jesús Berenguer a Roberto Mosca. Mae'r ffilm *El Hombre Del Subsuelo* yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Raiders of the Lost Ark* sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Teodoro Escamilla oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Luis César D'Angiolillo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nicolás Sarquís ar 6 Mawrth 1938.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Nicolás Sarquís nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Pierre Chenal yw ***L'assassin Connaît La Musique...*** a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Maria Schell, Yvonne Clech, Ray Ventura, Noël Roquevert, Jacques Dufilho, Paul Meurisse, Marcel Pérès, Dominique Zardi, André Badin, Claude Mann, Fernand Guiot, Franck Maurice, Henri Attal, Jean Luisi, Laure Paillette, Madeleine Suffel, Paul Demange, Pierre Sergeol a Sylvie Bréal. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *From Russia with Love* sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pierre Chenal ar 5 Rhagfyr 1904 yn Brwsel a bu farw yn La Garenne-Colombes ar 26 Ebrill 2001.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Pierre Chenal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Crime and Punishment* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1935-01-01 |
| Il Fu Mattia Pascal |  | Ffraincyr Eidal | Eidaleg | 1937-01-01 |
| L'affaire Lafarge |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1938-01-01 |
| L'alibi |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1937-01-01 |
| L'assassin Connaît La Musique... |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1963-01-01 |
| La Bête À L'affût |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1959-01-01 |
| La Foire Aux Chimères |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1946-01-01 |
| La Maison Du Maltais (ffilm, 1938 ) |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1938-01-01 |
| La Rue Sans Nom |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1934-01-01 |
| Le Dernier Tournant |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1939-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
Talaith yng ngorllewin Sbaen, yn rhan ogleddol cymuned ymreolaethol Extremadura yw **Talaith Cáceres** (ynganiad Sbaeneg: [ˈkaθeɾes]). Mae'n ffinio â Phortiwgal i'r gorllewin, a thaleithiau Salamanca ac Ávila i'r gogledd, Toledo i'r dwyrain, a Badajoz i'r de. Ei phrifddinas yw dinas Cáceres.

Talaith Cáceres yn Sbaen
Mae ganddi arwynebedd o 19,868 km². Mae'n cynnwys 223 o fwrdeistrefi. Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y dalaith boblogaeth o 390,544.
Ar ôl Cáceres, y brifddinas, prif drefi'r dalaith yw Plasencia, Coria, Navalmoral de la Mata, Alcántara a Trujillo.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 14 Medi 2023

 gw • sg • go**Taleithiau Sbaen**

A Coruña **·** 
Albacete **·** 
Alicante **·** 
Almería **·** 
Araba **·** 
Asturias **·** 
Ávila **·** 
Badajoz **·** 
Barcelona **·** 
Biscay **·** 
Burgos **·** 
Cáceres **·** 
Cádiz **·** 
Cantabria **·** 
Castellón **·** 
Ciudad Real **·** 
Córdoba **·** 
Cuenca **·** 
Girona **·** 
Granada **·** 
Guadalajara **·** 
Gipuzkoa **·** 
Huelva **·** 
Huesca **·** 
Jaén **·** 
Las Palmas **·** 
León **·** 
Lleida **·** 
Lugo **·** 
Madrid **·** 
Málaga **·** 
Murcia **·** 
Navarre **·** 
Ourense **·** 
Palencia **·** 
Pontevedra **·** 
La Rioja **·** 
Salamanca **·** 
Santa Cruz de Tenerife **·** 
Segovia **·** 
Sevilla **·** 
Soria **·** 
Tarragona **·** 
Teruel **·** 
Toledo **·** 
Valencia **·** 
Valladolid **·** 
Ynysoedd Balearig **·** 
Zamora **·** 
Zaragoza
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Claude Orval yw ***Les Détectives Du Dimanche*** a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Claude Orval. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Roman Holiday* sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Claude Orval ar 1 Tachwedd 1897 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 11 Mawrth 2001.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Claude Orval nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Irma Lucinde, Voyante |  | Ffrainc |  | 1936-01-01 |
| *La Garçonnière* |  | Ffrainc |  | 1951-01-01 |
| Les Détectives Du Dimanche |  | Ffrainc |  | 1953-01-01 |
| Nadia La Femme Traquée |  | Ffrainc |  | 1942-01-01 |
| Triple Enquête |  | Ffrainc |  | 1948-01-01 |
| Un Meurtre a Été Commis |  | Ffrainc |  | 1938-01-01 |
| Une Java |  | Ffrainc |  | 1939-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Andi Rogenhagen yw ***Ein Tick Anders*** a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd gan Björn Vosgerau yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn Berlin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Andi Rogenhagen. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Nora Tschirner, Waldemar Kobus, André Erkau, Renate Delfs, Stefan Kurt, Andreas Windhuis, Christian Tasche, Falk Rockstroh, Steffen Scheumann, Jürgen Rißmann, Jannis Niewöhner, Jasna Fritzi Bauer, Katja Liebing, Paula Paul, Stefan Lampadius, Traute Hoess, Victoria Trauttmansdorff a Neil Malik Abdullah. Mae'r ffilm *Ein Tick Anders* yn 86 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The King's Speech* sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Nicole Kortlüke sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andi Rogenhagen ar 1 Ionawr 1965 yn Pirmasens.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Andi Rogenhagen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Das Ende des Krieges* |  |  |  | 2001-01-01 |
| Ein Tick Anders |  | yr Almaen | Almaeneg | 2011-07-07 |
| *The Woman Who Doubted Dr. Fabian* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2002-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 20 Awst 2016. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Gianni Proia yw ***Mondo Di Notte Oggi*** a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd gan Silvio Clementelli yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gianni Oddi. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Oreste Lionello a Giancarlo Fusco. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rocky* gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gianni Proia ar 1 Ionawr 1921 yn Rhufain.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gianni Proia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 29 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 29 Ebrill 2016.
Ffilm comedi arswyd a ffilm sombi gan y cyfarwyddwr Miguel Ángel Lamata yw ***Una De Zombis*** a gyhoeddwyd yn 2003. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Santiago Segura a Florentino Fernández. Mae'r ffilm *Una De Zombis* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl* sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Ángel Lamata ar 1 Ionawr 1967 yn Zaragoza.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Miguel Ángel Lamata nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Llong hwylio Ewropeaidd o'r 14g i'r 17g oedd y **garac** a chanddi, gan amlaf, dri hwylbren: y prif hwylbren a'r hwylbren blaen â rigin sgwâr, a hwylbren y llyw â rigin trisgwar o'r naill ben i'r llall. Weithiau crogwyd hwyl sgwâr o dan y polyn blaen, a brig-hwyliau ar y prif hwylbren a'r hwylbren blaen. Codwyd pedwerydd hwylbren o'r enw *bonaventure*, y tu ôl i hwylbren y llyw, ar y caracau mwyaf, a chanddo rigin trisgwar arall.

Datblygodd y garac ym Mhortiwgal ar sail yr hen gog, a chanddi un hwylbren. Adeiladwyd corff dwfn a llydan ar gyfer y garac, gyda starncas uchel a fforcas uwch fyth yn sefyll dros flaen y llong. Mae'n bosib i'r caracau mwyaf fesur rhyw 45 m (150 troedfedd) ar eu hyd ac yn dadleoli mil o dunelli. Y garac oedd y brif long fasnach yn y Môr Canoldir, ac yn Oes y Darganfod y garac a'r garafel oedd prif longau fforio'r Ewropeaid i'r Byd Newydd.

Y garac oedd rhagflaenydd yr aliwn, llong ryfel â rigin tebyg ond wedi ei hadeiladu gyda'r fforcas a'r starncas yn is, a'r corff yn hirach o'i gymharu ag hyd y pen trawst.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur yr Academi*, "carrack".
2. ↑  (Saesneg) Carrack. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 27 Awst 2022.
Ffilm i blant gan y cyfarwyddwr Carlos Galettini yw ***Los Pilotos Más Locos Del Mundo*** a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Raúl Parentella. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tincho Zabala, Guillermo Francella, Alberto Fernández de Rosa Martinez, Emilio Disi, Divina Gloria, Adrián Martel, Gino Renni, Sandra Villarruel, Amalia "Yuyito" González, Luis Pedro Toni, Paulino Andrada, Dorys Perry a Ricardo Alanis. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Hard* sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlos Galettini ar 1 Ionawr 1938 yn Buenos Aires.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carlos Galettini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Saffir penlas** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: saffirau penlas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Hylocharis grayi***; yr enw Saesneg arno yw *Blue-headed sapphire*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. grayi*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r saffir penlas yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Saffir penlas** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Cymdeithas lenyddol a diwylliannol a sefydlwyd gan Gymry alltud gwladgarol yn Llundain yn 1770 gyda'r amcan o ddiogelu a hyrwyddo llenyddiaeth Gymraeg a diwylliant Cymru oedd **Y Gwyneddigion** (weithiau **Cymdeithas y Gwyneddigion**). Mae'n cael ei hystyried yn aml yn ymateb gwerinol i Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion.

Dechreuodd y Gwyneddigion fel math o glwb bychan preifat i Gymry Llundain. Fel mae ei henw'n awgrymu, Gogleddwyr oedd y mwyafrif o'r aelodau. Roedd ei haelodau pwysicaf yn cynnwys y ffilanthropydd Owain Myfyr, y bardd Jac Glan y Gors, y geiriadurwr William Owen Pughe, a'r llenor a'r ffugiwr unigryw Iolo Morganwg. Ymhlith yr aelodau eraill yr oedd Siôn Ceiriog (John Edwards), Edward Jones (Bardd y Brenin), Twm o'r Nant (Thomas Edwards) a Davydd Hael o Dowyn (David Jones).

Cyhoeddodd y Gymdeithas sawl cyfrol sydd a lle pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg a datblygiad ysgolheictod Cymraeg, yn enwedig *Barddoniaeth Dafydd ap Gwilym* (1789), y *Myvyrian Archaiology of Wales* (1801-07, 3 cyfrol), a'r cylchgrawn hynafiaethol *Y Greal* (1805-7).

Cynhaliwyd sawl eisteddfod dan nawdd ac arweiniad y Gwyneddigion hefyd, yn cynnwys Eisteddfod y Bala 1793 ac Eisteddfod Caerwys 1798, sy'n gerrig milltir yn hanes yr eisteddfod fodern.

Dirwynodd gweithgareddau'r Gwyneddigion i ben yn ail chwarter y 19g, ac ni chlywir amdani ar ôl 1837. Ymunodd nifer o'r aelodau â'r Cymmrodorion ar ei newydd wedd. Yn 1976 ffurfiwyd cymdeithas lenyddol newydd gan Gymry Llundain dan yr enw 'Cymdeithas y Gwyneddigion'.

Llyfryddiaeth
-------------

* R. T. Jenkins a Helen Ramage, *A History of the Honourable Society of Cymmrodorion and of the Gwyneddigion and Cymreigyddion Societies* (Llundain, 1951)
* Prys Morgan, *The Eighteenth Century Renaissance* (Abertawe, 1981)

Gweler hefyd
------------

* Cymry Llundain

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 151653566
* LCCN: no2008034211

 |
Siocled
Bwyd a wneir goco a siwgr yw **siocled**. Mae siocled yn frown fel arfer, ond mae rhai mathau o siocled yn felyn ("gwyn") neu'n ddu. Po uchaf yw canran y coco, y gorau yw ansawdd y siocled.

Caiff siocled ei greu o gnau y goeden coco *Theobroma cacao* sydd yn hanu o goedwigoedd yr Amazon. Mae astudiaethau genetig yn awgrymu bod coed coco wedi cael eu tyfu gan bobl am bron i 3000 o flynyddoedd yn ne a chanolbarth America ac ymddengys y cawsant eu defnyddio i wneud diod. Mae'r enw 'siocled' yn tarddu o'r gair Aztec am y math hwn o ddiod, xocolātl, sydd yn golygu 'dŵr chwerw'. Heddiw mae bron i 3/4 o gynnyrch siocled y byd yn dod o Affrica, gyda hanner y cynnyrch hwn yn dod o Arfordir Ifori.

Mae llawer o bobl ym Mhrydain Fawr yn hoff iawn o siocled. Maent yn "siocoholig", dywedir.  
Mae hi'n bosib yfed siocled poeth hefyd.

Blodyn Cacao yn tyfu yn yr Almaen.

Dolenni allanol
---------------

* Celtnet: Disgrifiad o gnau coco Archifwyd 2011-12-24 yn y Peiriant Wayback.

Chwiliwch am ***siocled***  
yn Wiciadur.
Enw hanesyddol ar fath o ddatganiad cyfreithiol neu uchel ddeddf a gyhoeddwyd gan deyrnoedd Ewropeaidd yw **datganiad pragmatig** a oedd yn ymwneud â materion gwladwriaethol o bwys, gan amlaf diwygiadau llywodraethol neu eglwysig, olyniaeth frenhinol, neu ffiniau a thiriogaeth.

Gellir olrhain y cysyniad yn ôl i'r datganiad a gyhoeddwyd gan Iwstinian I yn Awst 554 i ad-drefnu tiriogaeth yr Ymerodraeth Fysantaidd yn yr Eidal wedi diwedd y rhyfel yn erbyn yr Ostrogothiaid. Yn nechrau'r 15g defnyddiwyd y term yn Nheyrnas Ffrainc i ddynodi rheolau'r cynghorau cyffredinol a dderbyniodd gydsyniad y brenin. Yr enwocaf o'r rhain oedd Datganiad Pragmatig Bourges, a gyhoeddwyd gan y Brenin Siarl VII ym 1438, i gyfyngu ar awdurdod y Pab dros yr Eglwys Gatholig yn Ffrainc. Yng nghanol y 15g hefyd ymddangosodd datganiad pragmatig a honnid iddi gael ei chyhoeddi gan Louis IX, brenin Ffrainc ym 1269 i ddiwygio'r glerigiaeth, ond ffug-ddogfen oedd honno. Defnyddiwyd yr enw hefyd ar gyfer gorchmynion pwysig yn yr Ymerodraeth Lân Rufeinig, er enghraifft y datganiad a gyhoeddwyd gan yr Ymerawdwr Siarl V ym 1549 i sefydlu'r Ddwy Dalaith ar Bymtheg.

Y gorchymyn enwocaf i ddwyn yr enw, mae'n debyg, oedd y Datganiad Pragmatig a gyhoeddwyd ym 1713 gan Siarl VI, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, i sicrhau olyniaeth y Frenhiniaeth Hapsbwrgaidd i'w ferch, Maria Theresa, os nad byddai Siarl yn cael etifedd gwrywol. Fodd bynnag, ni dderbyniwyd y datganiad gan bawb a sbardunwyd Rhyfel Olyniaeth Awstria yn sgil marwolaeth Siarl VI ym 1740. Gorchymyn tebyg oedd Datganiad Pragmatig Fernando VII, brenin Sbaen ym 1830 a gadarnhaodd benderfyniad ei ragflaenydd, Siarl IV, i ddirymu'r gyfraith Salig ac felly cynnwys merched yn olyniaeth y goron Sbaenaidd. Gwrthwynebwyd y datganiad hwnnw gan y Carliaid, ac wedi marwolaeth Fernando VII ym 1833, ac esgyniad ei ferch Isabella II i'r orsedd, cychwynnodd Rhyfel Cyntaf y Carliaid.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur yr Academi*, "sanction: the Pragmatic Sanction".
2. ↑  "Pragmatic Sanction" yn y *New Catholic Encyclopedia*. Adalwyd ar wefan Encyclopedia.com ar 4 Hydref 2023.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Jean-Pierre Rawson yw ***Comédie D'amour*** a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Annie Girardot, Aurore Clément, Christine Delaroche, Patrick Bauchau, Michel Serrault, Jean-Paul Roussillon, Antoine Duléry, Roger Carel, Max Vialle a Tatiana Vialle. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Batman (ffilm o 1989)* sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jean-Pierre Rawson ar 27 Mai 1936 yn Le Perreux-sur-Marne a bu farw yn Zürich ar 18 Mai 2019. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 27 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jean-Pierre Rawson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Gwleidydd, hanesydd a chyn-Arlywydd Catalwnia yw'r Dr **Oriol Junqueras i Vies** (Ynganiad Catalanaidd: ynganiad: []; ganwyd 11 Ebrill 1969). Ef oedd Is-Lywydd Generalitat de Catalunya rhwng Ionawr 2016 a Hydref 2017. Bu'n faer Sant Vicenç dels Horts ac yn llywydd y blaid *Esquerra Republicana de Catalunya*, ERC ers 17 Medi 2011.

Yn Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2015 sefydlodd *Junts pel Sí* ('Ie gyda'n Gilydd') a enillodd 62 o seddi allan o 135 yn Llywodraeth Catalwnia.

Addysg a gwaith cynnar
----------------------

Treuliodd ei flynyddoedd cynnar mewn ysgol Eidalaidd ym Marcelona cyn astudio economeg ym Mhrifysgol Barcelona, a graddio mewn Hanes cynnar a modern ac yna Doethuriaeth mewn Hanes y Meddylfryd Economeg gan ganolbwyntio o'r 17g i'r cyfnod modern.

Mae'n ddarlithydd rhan amser ym Mhrifysgol Ymreolaethol Barcelona ac wedi cyfrannu'n helaeth i raglenni radio a theledu ar hanes a gwleidyddiaeth ee *En Guàrdia* ac *El nas de Cleòpatra*, ar Radio Catalwnia, *Minoría absoluta* ac *El Món* ar RAC 1 ac *El favorit* (2005) ar TV3; gweithiodd hefyd fel ymgynghorydd rhaglenni dogfen, teledu megis *Els Maquis*, *La guerra silenciada* a *Conviure amb el risc*.

Carcharu
--------

Ar 2 Tachwedd 2017, yn dilyn Datganiad o Annibyniaeth gan Lywodraeth Catalwnia, fe'i carcharwyd gan Lys Cenedlaethol Sbaen, ynghyd ag aelodau eraill o'r Llywodraeth, oherwydd ei ymgyrch dros annibyniaeth Catalwnia.

Sefydlodd glymblaid Gweriniaeth Chwith Catalwnia-Catalwnia Ie (ERC–CatSí) i ymladd Etholiad Cyffredinol Catalwnia, 2017, gan wneud hynny o'r carchar. Enillodd ei blaid 6 sedd ychwanegol gan ddod yr ail blaid mwyaf: cyfanswm o 26 sedd.

Yng Ngorfennaf 2018 symudwyd Junqueras i garchar Lledoners, Catalwnia. Cafwyd sawl protest yn erbyn ei garchariad o flaen drysau'r carchar. Yn rhagfyr 2018, cyoeddodd y *International Association of Democratic Lawyers* ddatganiad y dylid ei ryddhau (a'r gwleidyddion eraill a garcharwyd) ar unwaith. Ar 1 Chwefror 2019, trosglwyddwyd ef i garchar ym Madrid, yn barod ar gyfer achos llys yn ei erbyn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Disposición 12327 del BOE*; consulta=28 10 2017; llengua=castellà; gol: Gobierno de España; 27 Hydref 2017
2. ↑  Minder, Raphael (2015-09-27). "Separatists in Catalonia Win Narrow Majority in Regional Elections". *The New York Times*. ISSN 0362-4331. Cyrchwyd 2016-01-15.
3. ↑  "Oriol Junqueras (biography from official website)" (yn Catalan). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-01-15. Cyrchwyd 27 Tachwedd 2012.CS1 maint: unrecognized language (link)
4. ↑  "IADL calls for release of Catalan political prisoners". *International Association of Democratic Lawyers*. 3 Rhagfyr 2018. Cyrchwyd 30 December 2018.
5. ↑  Congostrina, Alfonso L. (2019-02-01). "Catalan independence leaders moved to Madrid jails ahead of trial". *El País* (yn Saesneg). ISSN 1134-6582. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-02-03. Cyrchwyd 2019-02-02.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 76569665
* LCCN: n98052648
* ISNI: 0000 0000 5939 9790
* GND: 1046592963
* SUDOC: 110048237
* BNF: cb14621129d (data)
* BNE: XX1266729

 |
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Dennis Hopper yw ***Easy Rider*** a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd gan Peter Fonda yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Raybert Productions. Lleolwyd y stori yn Arizona a chafodd ei ffilmio yn Califfornia, Arizona, Mecsico Newydd, New Orleans, Malibu a Califfornia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Dennis Hopper a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roger McGuinn. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jack Nicholson, Dennis Hopper, Dan Haggerty, Peter Fonda, Phil Spector, Karen Black, Toni Basil, Carrie Snodgress, Robert Walker, Jr. Bridget Fonda, Michael Pataki, Luke Askew, Warren Finnerty a Luana Anders. Mae'r ffilm *Easy Rider* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Midnight Cowboy* sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
László Kovács oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Donn Cambern sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Dennis Hopper ar 17 Mai 1936 yn Dodge City a bu farw yn Venice ar 15 Gorffennaf 1998. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1955 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Stiwdio'r Actorion.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Commandeur des Arts et des Lettres‎
 * Gwobr Donostia
 * Gwobr Deledu MTV i'r Dyn Cas Gorau
 * Gwobr Golden Raspberry i'r Actor Wrth Gefn Gwaethaf
 * seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 83% (Rotten Tomatoes)
* 7.8/10 (Rotten Tomatoes)
* 85/100

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Dennis Hopper nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Catchfire |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1989-01-01 |
| Chasers |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1994-01-01 |
| Colors |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1988-01-01 |
| Easy Rider |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1969-01-01 |
| *Out of the Blue* |  | Canada | Saesneg | 1980-05-20 |
| The Hot Spot |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1990-01-01 |
| The Last Movie |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1971-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. dyddiad cyrchiad: 25 Hydref 2022.
2. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
3. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. .
4. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
5. ↑  .
6. ↑  .
7. 1 2  "Easy Rider". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 316751904
* LCCN: n2003082991
* GND: 4451994-1
* SUDOC: 035430184
* BNF: cb13189085s (data)
* BIBSYS: 4010124

 |
Clerigwr Seisnig ac ysgolhaig Beiblaidd oedd **Thomas Newton** (1 Ionawr 1704 – 14 Chwefror 1782) a fu'n Esgob Bryste am yr 20 mlynedd olaf o'i oes, ac yn Ddeon Sant Pawl am 13 ohonynt.

Ganed ef yng Nghaerlwytgoed, Swydd Stafford. Mynychodd yr ysgol ramadeg yng Nghaerlwytgoed ac Ysgol Westminster yn Llundain cyn iddo gael ei dderbyn i Brifysgol Caergrawnt ym 1723. Enillodd ei radd baglor ym 1727 a'i radd meistr ym 1730, a fe'i etholwyd yn gymrawd yng Ngholeg y Drindod. Cafodd ei ordeinio'n ddeon yn niwedd 1729 ac yn offeiriad ym 1730 gan Edmund Gibson, Esgob Llundain.

Nid oedd Newton yn nodedig am nerth naturiol ei alluoedd, nac am ei gyraeddiadau mewn dysg, ond yr oedd yn ddyn diargyhoedd, yn dra derbyniol a chymeradwy mewn cymdeithas, ac yn meddu gradd helaeth o wybodaeth gyffredinol a diwinyddol. Adwaenir ef yn bennaf fel awdur dau waith llenyddol, sef argraffiad o *Paradise Lost* gan John Milton gyda nodiadau, a gyhoeddwyd am y tro cyntaf ym 1749, ac hefyd *Dissertations on the Prophecies*, y gyfrol gyntaf o ba un a ymddangosodd ym 1755. Yr oedd y naill a'r llall o'r gweithiau hyn yn uchel eu cymeriad yn eu dydd, er mai nid llawer o graffter na dysg a ganfyddir ynddynt. Heb law y gweithiau hyn, cyhoeddodd rai pregethau yn achlysurol, a llawer o draethodau ar bynciau ysgrythurol.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Nigel Aston, "Newton, Thomas (1704–1782), bishop of Bristol", *Oxford Dictionary of National Biography* (Oxford University Press). Adalwyd ar 16 Rhagfyr 2021.

Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun sydd wedi ei addasu o *Y Gwyddoniadur Cymreig*, cyhoeddiad sydd yn y parth cyhoeddus.
Bardd ac ysgolhaig y clasuron o Sais oedd **Alfred Edward Housman** (26 Mawrth 1859 – 30 Ebrill 1936). Ei gerddi enwocaf yw'r cylch *A Shropshire Lad*. Pesimistiaeth Ramantaidd a fynegir gan ei farddoniaeth, mewn arddull syml a chynnil.

Ganwyd Housman yn Fockbury ger Bromsgrove, Swydd Gaerwrangon. Bu farw ei fam ar ei benblwydd yn 12 oed, sy'n debyg yn un o wreiddiau'r besimistiaeth yn ei farddoniaeth. Astudiodd yng Ngholeg Sant Ioan, Rhydychen. Sylweddolodd ei fod yn gyfunrywiol a bu'n cwympo mewn cariad ag un o'i gyfeillion. Er yr oedd yn ysgolhaig medrus, methodd ei arholiadau a ni enillodd ei radd.

Cerflun o A. E. Housman yn Bromsgrove, Swydd Gaerwrangon.
O 1882 hyd 1892 gweithiodd fel clerc yn y Swyddfa Batent yn Llundain. Yn y nos bu'n astudio testunau Lladin yn narllenfa'r Llyfrgell Brydeinig. Ysgrifennodd erthyglau a gyhoeddwyd mewn cyfnodolion, ac chafodd ei benodi'n athro Lladin yng Ngholeg Prifysgol, Llundain, ym 1892.

Enciliodd Housman yn emosiynol wrth iddo deimlo bu'n rhaid iddo fyw heb gariad. Dechreuodd ysgrifennu cerddi gydag ysbrydoliaeth gan Heinrich Heine, Shakespeare a baledi gororau'r Alban. Cafodd y cerddi hyn eu cyhoeddi fel *A Shropshire Lad* ym 1896.

Cafodd ei benodi'n athro Lladin ym Mhrifysgol Caergrawnt ym 1911. Ei gampwaith fel Lladinwr oedd argraffiad anodiadol o farddoniaeth Manilius (1903–30).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) A.E. Housman. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 23 Ebrill 2016.
Is-genre o ffilm sy'n cyfuno stori ramantus â nodweddion ffuglen ddrama yw **ffilm ddrama ramantus** neu **ffilm ddrama ramant**. Mae'n adrodd stori ddifrif, gyda chymeriadaeth ddofn, o gariad rhwng y prif gymeriadau, ac yn archwilio agweddau emosiynol a chymhleth ar ramant, perthnasau personol, a serch. Fe'i gwrthgyferbynnir â'r gomedi ramantus, sy'n canolbwyntio ar ddigrifwch a sefyllfaoedd ysgafn.

Nodweddir y ffilm ddrama ramantus gan angerdd a dyfnder emosiynol, ac archwiliad o themâu megis traserch, tor-calon, aberth, a chymhlethdodau teimladol. Er y gall drama ramantus gynnwys elfennau anarferol, yn gyffredinol mae'n anelu at bortread realistig o berthnasau rhamantus, gan ganolbwyntio ar yr heriau a'r adfyd a wynebai cyplau, a'r sefyllfaoedd dramatig sy'n deillio o'r fath drafferthion. Mae datblygiad y cymeriadau yn rhan dyngedfennol o'r ddrama, a'r nod yw i gadw diddordeb y gwyliwr mewn siwrnai emosiynol y cymeriadau wrth iddynt brofi uchafbwyntiau ac isafbwyntiau eu perthynas.

Cyfeiriadau
-----------
Mae **rwlét Rwsiaidd** (Rwsieg: русская рулетка, russkaya ruletka) yn gêm siawns farwol lle mae chwaraewr yn gosod un bwled mewn rifolfer, yn troi'r silindr, yn gosod blaen y gwn yn erbyn ei ben ei hun ac yn tynnu'r clicied. Mae "Rwsia" yn cyfeirio at y wlad lle honnir i'r gêm tarddu, a "rwlét" at yr elfen o hap chware gyda theclyn sy'n troi, megis bwrdd rwlét.

* Refolfer Nagant M1895 o RwsiaRefolfer Nagant M1895 o Rwsia

Hanes
-----

Mae tarddiad rwlét Rwsieg yn aneglur, ond credir ei fod wedi dechrau yn y 19g pan fyddai goruchwylwyr carchar sadistig mewn carchardai yn Rwsia yn gorfodi carcharorion i chwarae ac yn rhoi bet ar y canlyniad.

Mae'n debyg mae'r awdur storïau ar gyfer cylchgronau rhad Georges Surdez oedd y cyntaf i ddefnyddio'r term rwlét Rwsiaidd. Fodd bynnag, mae'r stori yn disgrifio defnyddio gwn gydag un siambr wag allan o chwech, yn hytrach na phum siambr wag allan o chwech.

Mae'r term hefyd yn cael ei ddefnyddio am y camau o gymryd risgiau difrifol iawn gydag unrhyw beth pwysig. Er enghraifft yn 2017 rhybuddiodd Heddlu Gogledd Cymru, ar ôl farwolaeth bachgen trwy gymryd tabledi ecstasi, *Mae cymryd y tabledi hyn fel chwarae rwlét Rwsieg. Nid oes gennych reolaeth dros y risg. Gallwch farw* 

Er mwyn ei arteithio bu herwgipwyr John Paul Getty III yn rhoi gwn wrth ei dalcen gan ei orfodi i chwarae rwlét Rwsiaidd.

Tebygolrwydd
------------

Oherwydd mai dim ond un siambr sydd wedi'i lwytho, mae gan y chwaraewr un siawns mewn x o gael ei saethu; x yw nifer y siambrau yn y silindr. Felly, er enghraifft, os yw rifolfer yn cynnwys chwe siambr, mae'r siawns o farw yn un mewn pob chwe ergyd.

Gemau yfed
----------

Mae yna gêm yfed sy'n seiliedig ar rwlét Rwsiaidd. I chware'r gêm mae angen chwe gwydr siot. Bydd pump wedi llenwi efo dŵr a'r chweched efo fodca. Trefnir y gwydrau mewn cylch, a bydd y chwaraewyr yn dewis gwydr ar hap. Mae'r un sy'n yfed y fodca yn gorfod prynu diod i bawb.

Mae yna hefyd gêm o'r enw *Beer Hunter* (wedi ei enwi ar ôl golygfeydd rwlét Rwsiaidd yn y ffilm *The Deer Hunter*). Yn y gêm hon, defnyddir chwe chan o gwrw, neu pop. Mae un can yn cael ei ysgwyd yn egnïol, ac mae'r caniau yn cael eu cymysgu'n ddirgel fel bod neb yn gwybod pa un yw'r un sydd wedi ei ysgwyd. Mae'r chwaraewyr yn cymryd tro i agor can o dan eu trwynau. Yr un sy'n agor y can wedi ei ysgwyd, ac yn ysgwyd diod i fyny ei drwyn, yw'r collwr.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  What is Rusian Roulette adalwyd 26 Awst 2018
2. ↑  The Man Who Invented Russian Roulette Archifwyd 2018-08-28 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 26 Awst 2018
3. ↑  Yr heddlu’n ailgyhoeddi rhybudd cyffuriau yn dilyn marwolaeth bachgen[*dolen marw*] adalwyd 26 Awst 2018
4. ↑  DRINKING GAMES RUSSIAN ROULETTE DETAIL PAGE Archifwyd 2017-04-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 26 Awst 2018
Gwleidydd a swyddog milwrol Americanaidd oedd **Robert Joseph "Bob" Dole** (22 Gorffennaf 1923 – 5 Rhagfyr 2021) a fu'n Seneddwr dros dalaith Kansas o 1969 i 1996 ac yn ymgeisydd y Blaid Weriniaethol yn etholiad arlywyddol 1996.

Ganed ef i deulu dosbarth gweithiol yn Russell, Kansas. Astudiodd ym Mhrifysgol Kansas cyn iddo ymuno â Byddin yr Unol Daleithiau yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Cafodd ei anafu'n difrifol yn ystod ymgyrch y Cynghreiriaid yn yr Eidal, gan golli'r gallu yn ei fraich dde. Wedi'r rhyfel, dychwelodd at ei addysg, a graddiodd gyda gradd yn y gyfraith o Brifysgol Ddinesig Washburn yn Topeka, Kansas.

Gwasanaethodd Dole yn aelod o Dŷ'r Cynrychiolwyr yn Kansas o 1951 i 1953, ac yn dwrnai etholedig dros Russell County, Kansas, o 1953 i 1961. Aeth i Washington, D.C. pryd gafodd ei ethol yn aelod o Dŷ'r Cynrychiolwyr, a bu'n cynrychioli 6ed dosbarth cyngresol Kansas o 1961 i 1963 a dosbarth cyngresol 1af y dalaith o 1963 i 1969. Fe'i etholwyd i'r Senedd ym 1968.

Gwasanaethodd Dole yn gadeirydd y Pwyllgor Cenedlaethol y Blaid Weriniaethol o 1971 i 1973, yn ystod arlywyddiaeth Richard Nixon. Daeth yn arweinydd y Gweriniaethwyr yn y Senedd ym 1984, a gwasanaethodd yn arweinydd y blaid fwyaf ddwywaith (1984–86 a 1994–96). Efe oedd ymgeisydd is-arlywyddol y Blaid Weriniaethol, yn cyd-ymgyrchu â'r Arlywydd Gerald Ford, yn etholiad arlywyddol 1976. Ymgeisiodd Dole am enwebiad arlywyddol y Gweriniaethwyr ym 1980 ac ym 1988, ond heb ennill. Fe'i enwebwyd o'r diwedd ym 1996, ac ymddeolai o'r Senedd er mwyn canolbwyntio ar yr ymgyrch arlywyddol. Dewisodd Jack Kemp fel ei gydymgeisydd. Bu'r Arlywydd Bill Clinton yn drech na Dole yn yr etholiad hwnnw.

Cyhoeddodd ei hunangofiant, *One Soldier's Story*, yn 2005. Bu farw Bob Dole yn 98 oed o ganser.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Bob Dole. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 5 Rhagfyr 2021.
2. ↑  (Saesneg) Katharine Q. Seelye, "Bob Dole, Old Soldier and Stalwart of the Senate, Dies at 98", *The New York Times* (5 Rhagfyr 2021). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 5 Rhagfyr 2021.