Nofel gan Anthony Trollope yw ***The Macdermots of Ballycloran***. Hon oedd nofel gyntaf Trollope i'w gyhoeddi. Dechreuodd ysgrifennu'r llyfr ym mis Medi 1843 a'i chwblhau erbyn Mehefin 1845. Ni chafodd ei gyhoeddi tan 1847. Roedd y nofel yn fethiant llwyr ymysg y cyhoedd darllengar.

Ysgrifennwyd y nofel tra roedd Trollope yn aros ym mhentref Drumsna, Sir Leitrim, Iwerddon.

Cymeriadau
----------

* Pat Brady
* Jonas Brown
* Hyacinth Keegan
* Euphemia Macdermot
* Lawrence Macdermot
* Thady Macdermot
* Y Parch. John Mcgrath
* Mrs Mckeon
* Joe Reynolds
* Capt.Ussher
* Mrs. Julia Armstrong
* Toby Armstrong
* Fred Brown
* Mr Allewinde
* Dr Blake
* George Brown
* Betsy Cane
* Cogan
* Y Tad Cullen
* Dolan Corney
* Joe Flannelly
* Barwn Hamilton
* Mrs. Sally Keegan
* Y Cadfridog Longsword
* Y Cadfridog Mcdonnel
* Denis Mcgovery
* Mrs. Mary Mcgovery
* Mrs Mehan
* Mrs Mulready
* Mr O’malley
* Mr Oldeschole
* Y Cynghorydd Webb

Crynodeb Plot
-------------

Mae naratif *The Macdermots of Ballycloran* yn croniclo tranc trasig teulu o dirfeddianwyr Catholig yn yr Iwerddon a ddominyddwyd gan Brotestaniaid yng nghanol y 19g. Mae'n canolbwyntio ar frwydr Thady Macdermot i gadw ei ystâd fregus i fynd. Mae Thady yn byw gyda'i dad Larry Macdermot mewn plasty adfeiliedig yn Swydd Leitrim, Roedd Ballycloran wedi’i adeiladu gan Joe Flannelly o Carrick, gan nad oedd ei filiau erioed wedi’u talu, roedd yn dal morgais ar yr ystâd. Roedd ei fab-yng-nghyfraith Hyacinth Keegan, cyfreithiwr a oedd yn dyheu am ddod yn ŵr bonheddig gwledig trwy gaffael yr eiddo, wedi bygwth troi'r teulu Macdermots allan ac wedi tyngu i wneud cardotwyr o'r teulu cyfan. Mae'r elyniaeth rhwng teuluoedd Macdermot a Flannelly yn cael ei wneud yn waeth gan fod Thady wedi gwrthod priodi merch Joe, Sally. Mae merch Larry Macdermot, Feemy (a fedyddiwyd yn 'Euphemia'), yn cael ei hudo gan heddwas Seisnig, y Capten Myles Ussher, sy'n cael ei chasáu gan y mwyafrif Catholig lleol am ei orfodaeth greulon o'r deddfau tollau yn erbyn distyllu poitín. Un noson daw Thady adref ac yn dod o hyd i Ussher yn ceisio cipio Feemy. Mae Thady yn lladd Ussher yn y ffrae ddilynol. Er gwaethaf yr amgylchiadau lliniarol, mae'r llysoedd a ddominyddir gan Brotestaniaid yn cael Thady yn euog o lofruddiaeth, yng nghyd-destun panig am droseddu, ac o bosibl terfysgaeth gwrth-Brydeinig. Mae Thady yn cael ei grogi, mae ei dad Larry yn mynd yn wallgof, mae Feemy yn marw yn cario plentyn siawns Ussher ac mae tŷ Ballycloran yn cael ei golli o'r diwedd i'r teulu Macdermot.

Dyfyniad
--------

Dywedodd Trollope, yn ei hunangofiant, y canlynol ynghylch *The Macdermots of Ballycloran*: 

>  "O ran y plot ei hun, ni wn imi wneud un cystal erioed, – neu, ar unrhyw gyfradd, un mor agored i bathos. Rwy'n ymwybodol imi dorri lawr yn yr adrodd, heb astudio'r gelf eto. Serch hynny, mae *The Macdermots* yn nofel dda, ac yn werth ei darllen gan unrhyw un sy'n dymuno deall sut beth oedd bywyd Gwyddelig cyn y clefyd tatws, y newyn, a'r Mesur Ystadau Wedi'u Beichio." 
> 
>

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  John Sutherland, *The Stanford Companion to Victorian Fiction* (Stanford University Press, 1989), t. 393; ISBN 0-8047-1842-3.
2. ↑  "Welcome to Drumsna". *GoIreland*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-05-12. Cyrchwyd 25 June 2008.
3. ↑  The Trollope Society *The Macdermots of Ballycloran*
4. ↑  Copi o'r llyfr ar Internet Archive
5. ↑  Anthony Trollope, *An Autobiography* (Oxford World's Classics, 1999), t. 71.