Ffeminist o Swydd Gaer, Lloegr oedd **Harriet Shaw Weaver** (1 Medi 1876 - 14 Hydref 1961) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel golygydd cychgrawn, awdur a swffragét. Hi oedd un o brif noddwyr y bardd Gwyddelig James Joyce.

Fe'i ganed yn Frodsham, Swydd Gaer ar 1 Medi 1876; bu farw yn Saffron Walden, Essex yn 85 oed.

Harriet Shaw Weaver oedd y chweched o wyth o blant Frederic Poynton Weaver, meddyg, a Mary (g. Wright) Weaver, aeres gyfoethog. Cafodd ei haddysgu'n breifat gan athrawes, Miss Marion Spooner, tan 1894, yn Swydd Gaer i ddechrau ac yn ddiweddarach yn Hampstead. Gwrthododd ei rhieni ei chais i fynd i'r brifysgol. Penderfynodd ddod yn weithiwr cymdeithasol. Ar ôl mynychu cwrs ar sail economaidd cysylltiadau cymdeithasol yn Ysgol Economeg Llundain (LSE) daeth yn rhan o'r ymgyrch dros bleidlais i fenywod ac ymunodd ag Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Menywod.

Golygyu
-------

Yn 1911 dechreuodd danysgrifio i'r *Freewoman: A Weekly Feminist Review*, cyfnodolyn radical wedi'i olygu gan Dora Marsden a Mary Gawthorpe. Y flwyddyn ganlynol tynnodd ei berchnogion eu cefnogaeth ariannol yn ôl a chamodd Weaver i mewn i'w achub rhag difodiant a cholled ariannol. Yn 1913 cafodd y cylchgrawn ei ailenwi'n *The New Freewoman*. Yn ddiweddarach y flwyddyn honno ar awgrym golygydd llenyddol y cylchgrawn, Ezra Pound, newidiwyd yr enw eto i'r *Egoist*. Yn ystod y blynyddoedd canlynol gwnaeth Weaver fwy o roddion ariannol i'r cyfnodolyn, gan ymwneud yn fwy â'r cwmni a oedd ei berchen, ac yn olygydd.

Roedd Ezra Pound yn gyfrifol am ddod o hyd i gyfranwyr newydd, ac un o'r rhain oedd James Joyce. Roedd Weaver yn argyhoeddedig o'i athrylith a dechreuodd ei gefnogi, yn gyntaf drwy roi cyfres o *A Portrait of the Artist as a Young Man* yn yr Egoist yn 1914. Pan na allai Joyce ddod o hyd i unrhyw un i'w gyhoeddi fel llyfr, sefydlodd Weaver Wasg Egoist i'r diben hwn ar ei thraul ei hun. Yna cafodd *Ulysses* (eto gan Joyce) ei chyfresioli yn *The Egoist* ond oherwydd ei chynnwys dadleuol, amheus, cafodd y gwaith ei wrthod gan yr holl argraffwyr y cysylltodd Weaver â nhw a threfnodd iddo gael ei argraffu dramor. Parhaodd Weaver i roi cefnogaeth sylweddol i Joyce a'i deulu ond yn dilyn ei amheuon am ei waith *Finnegans Wake*, daeth eu perthynas dan straen, a bron i ben. Fodd bynnag, ar farwolaeth Joyce, talodd Weaver am ei angladd a gweithredodd fel ei ysgutor.

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o'r Blaid Lafur a Phlaid Gomiwnyddol Prydain Fawr.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. *Oxford Dictionary of National Biography*.
2. ↑  Rhyw:. *Oxford Dictionary of National Biography*.
3. ↑  Dyddiad geni: "Harriet Shaw Weaver". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.. *Oxford Dictionary of National Biography*.
4. ↑  Dyddiad marw: "Harriet Shaw Weaver". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.. *Oxford Dictionary of National Biography*.
5. ↑  Man geni: *Oxford Dictionary of National Biography*.
6. 1 2  Simkin, John (August 2014). "Harriet Shaw Weaver". Spartacus Educational. Cyrchwyd 30 Awst 2018.
7. ↑
8. ↑  Alma mater: *Oxford Dictionary of National Biography*.
9. ↑  Galwedigaeth:. *Oxford Dictionary of National Biography*. *Oxford Dictionary of National Biography*.
10. ↑  Aelodaeth: *Oxford Dictionary of National Biography*.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 50027169
* LCCN: n88142613
* ISNI: 0000 0000 1213 6491
* GND: 119052342
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |