Mae **Jafar Panahi** yn gyfarwyddwr ffilm ac ysgrifennwr sgriptiau Iranaidd. Yn un o enwau mwyaf amlwg y dôn newydd o sinema Iran a bellach y byd sinema rhyngwladol tu allan i system Hollywood.

Yn dilyn nifer o flynyddoedd o gyd-weithio gyda'r cyfarwyddwr Abbas Kiarostami mae Panahi wedi ennill nifer o wobrau o fri yn cynnwys Gŵyl Filmiau Cannes am *The White Balloon* (1995) ac gwobrau Gŵyl Ffilmiau Berlin am *Offside* (2006) a *Taxi Tehran*.

Mae ei arestio a'r gwaharddiadau yn ei erbyn gan Lywodraeth Iran, wedi'u condemio ar draws y byd. Mae nifer fawr o enwogion Hollywood wedi codi'u llais yn erbyn ei arestio ac mae Barack Obama wedi darlledu apêl ar ei ran.

Ffilmiau a gwaharddiadau
------------------------

Graddiodd o Brifysgol Ffilm a Theledu Tehran ac aeth ymlaen i weithio fel cynorthwy-ydd i'r cyfarwyddwr Iranaidd enwog Abbas Kiarostami ar *Through the Olive Trees* (1994). Daeth ei ymddangosiad cyntaf fel cyfarwyddwr ym 1995 gyda'r ffilm *The White Balloon*, a ysgrifennwyd gan Abbas Kiarostami. Gyda gwaith hwn enillodd y *Caméra d'Or* yng Ngŵyl Ffilm Cannes.

Ym 1997, gyda *The Mirror,* enillodd y wobr Wyl Ffilm Locarno. Enillodd *Circle* (2000) y *Golden Lion* yn Fenis a *Crimson Gold* (2003) gwobrau Cannes a Chicago ond ni ryddhawyd y ddau yn Iran oherwydd sensoriaeth.

Roedd ei ffilm nesaf *Offside* (2006), yn gyfuniad o gomedi a rhaglen ddogfen gan ddilyn hanes criw o ferched sy'n gwisgo fel dynion i geisio wylio gêm peldreod rhyngwladol (mae merched wedi'u gwahadd o stadiwms pêl-droed Iran). Fel ei ffilmiau blaenorol enillodd rai o brif wobrau y byd ffilm rhyngwladol ond fe'i waharddwyd yn Iran.

Arestiwyd ar 2 Mawrth 2010 am ei wrthwynebiad i gyfundrefn Iran. Yn dilyn apêl gan rhai o enwau mawrion Hollywood a mudiadau hawliau sifil rhyngwladol, cafodd Panahi ei ryddhau ar fechnïaeth ar 24 Mai y flwyddyn honno. Ar Ragfyr 20, 2010 ddedfrydwyd Panahi i chwe blynedd yn y carchar - mae'r carchariad bellach wedi'i ohirio. Mae hefyd yn cael ei atal rhag cyfarwyddo, ysgrifennu a chynhyrchu ffilmiau, teithio a gwneud cyfweliadau y tu mewn a'r tu allan i Iran am 20 mlynedd.

Yng nghanol yr holl helynt am ei arestio llwyddodd i gymryd ran yn y ffilm *This Is Not a Film* (2011) sydd yn ei ddangos yn ei fflat yn ffonio ei gyfreithiwr, gwylio'r teledu a disgrifio ffilm hoffai ei gwneud. Yn 2011 llwyddodd Panahi smyglo'r ffeil *This Is Not a Film* ar go-bach USB allan o Iran wedi'i cuddio mewn cacen pen-blwydd. Unwaith eto enillodd y ffilm rhai o brif wobrau y byd ffilm rhyngwladol ond fe'i waharddwyd yn Iran.

Mae'r 14 Chwefror 2015 enillodd wobr y *Golden Bear* yng Ngŵyl Ffilm Ryngwladol Berlin gyda *Taxi Tehran* a ffilmiwyd yn gudd tu fewn i dacsi ar strydoedd Iran oherwydd y gwaharddiadau.

Gweler hefyd
------------

* Abbas Kiarostami
* Asghar Farhadi
* Samira Makhmalbaf

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-10-27. Cyrchwyd 2012-10-27.
5. ↑  "15 Documentary Features Advance In 2012 Oscar® Race". Oscars.org. 2012-12-22. Cyrchwyd 2012-12-25.
6. ↑  "Cannes Q. and A.: The Loneliness of the Banned Filmmaker". the New York Times. 21 Mai 2011. Cyrchwyd 25 Mehefin 2012.
7. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 48844403
* LCCN: no98065083
* ISNI: 0000 0001 1443 4633
* GND: 141033606
* SUDOC: 095969608
* BNF: cb15082897d (data)
* BIBSYS: 99053269
* ULAN: 500331657
* NKC: jo2007399944
* BNE: XX1717218

 |