Gwenno yn tafarn y Parrot, Caerfyrddin
Cantores a chwaraewr allweddellau Gymreig ydy **Gwenno Mererid Saunders** (ganed 23 Mai 1981). Mae wedi teithio'r byd efo Pnau (Empire Of The Sun) ac Elton John. Cyn hynny bu'n aelod o fand pop The Pipettes. Mae hi'n siaradwraig Cymraeg rugl a hefyd yn siarad Cernyweg. Caiff Gwenno ei hadnabod weithiau fel **Gwenno Pipette**. Cyhoeddodd albwm o'r enw'r Y *Dydd Olaf* yn Awst 2014, sydd wedi'i sylfaenu ar themâu ffug-wyddonol nofel o'r un enw a gyhoeddwyd yn 1976 gan Owain Owain.

Bywgraffiad
-----------

Ganed Saunders yng Nghaerdydd, yn ferch i'r ieithydd a bardd Cernyweg nodweddiadol, Tim Saunders, a Lyn Mererid, sy'n aelod o'r côr sosialaidd Cymreig adnabyddus, Côr Cochion Caerdydd, ac yn gweithio fel cyfieithydd.

Bu Saunders yn mynychu Academi Dawns Wyddelig Seán Éireann-McMahon ers oedd hi'n bump oed, roedd Gwenno hefyd yn aelod o gast gynhyrchiadau Michael Flatley, *Lord Of The Dance* a *Feet of Flames*, tra roedd hi yn ei harddegau, a chwaraeodd y rhan arweiniol yng nghynyrchiad Las Vegas *Lord Of The Dance*.
 Yn 2001, cafodd ran yn y gyfres teledu *Pobol y Cwm* ar S4C, ac yn hwyrach cyflwynodd y rhaglen *"Ydy Gwenno'n Gallu... ?"*.

### Gyrfa gerddorol

* 20142014
* 20162016

Yn ystod y blynyddoedd cyn ymaelodi â'r Pipettes, bu Gwenno yn gantores bop unigol, yn canu y rhan fwyaf drwy gyfrwng y Gymraeg a Chernyweg, gan ryddhau dwy EP unigol, *Môr Hud* a ryddhawyd yn 2002, a *Vodya* yn 2004. Yn ddiweddarach, cynrychiolodd Saunders Gernyw yn y Gystadleuaeth Cân Eurovision Amgen yn 2003, ac enillodd Wobr Dewis y Bobl am ei pherfformiad o *Vodya*.

Ymaelododd Gwenno â'r Pipettes ym mis Ebrill 2005 wedi i'r aelod cychwynnol, Julia, adael. Mae hi'n nodweddiadol yn bennaf am ei llais arweiniol ar y sengl *Pull Shapes* a chytgan *Your Kisses Are Wasted on Me*. Fe gyhoeddoedd gwaith unigol ar ei gwefan MySpace. Rhyddhaodd albwm unigol fechain *U & I* ym mis Hydref 2007. Wedi ymadawiad Rosay a RiotBecki o'r Pipettes, ymunodd chwaef ieuengaf Saunders, Ani â'r band ym mis Ebrill 2008.

Yn Rhagfyr 2005 cyrhaeddodd ei albwm *Y Dydd Olaf* restr fer un o brig siartiau cerddoriaeth Prydain. Dyma'r tro cyntaf i albwm Cymraeg ei hiaith gyrraedd y safle hwn.

Disgyddiaeth
------------

### Albymau ac EPs

| Fformat | Teitl | Blwyddyn |
| --- | --- | --- |
| EP | *Vodya* | 2002 |
| EP | *Ymbelydredd* | 2012 |
| Albwm | *Y Dydd Olaf* | 2014 |
| Albwm | *Le kov* | 2018 |
| Albwm | *Tresor* | 2022 |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "ASCAP: American Society of Composers, Authors and Publishers". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-05-23. Cyrchwyd 2010-03-04.
2. ↑  "BBC.co.uk: *Gwenno - in tune, in Cornish!*". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-11-13. Cyrchwyd 2010-03-04.
3. ↑  Gwefan Gwenno Saunders; Archifwyd 2015-08-11 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 8 Medi 2014
4. ↑  Sweeping The Nation: *A Friendly Chat With Gwenno*
5. ↑  "BBC Wales: Gwenno". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2006-03-22. Cyrchwyd 2006-03-22.
6. ↑  "Lord of the Dance biographies". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2003-08-19. Cyrchwyd 2010-03-04.
7. ↑  Manchester Evening News: *Dotty about The Pipettes*
8. ↑  Môr Hud
9. ↑  Vodya

Dolenni allanol
---------------

* Safle MySpace Gwenno
* Academi Dawns Wyddelig Seán Éireann-McMahon Archifwyd 2009-05-28 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 6852149368853185980002
* LCCN: no2006021835
* GND: 1130877531

 |