Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Bras corun gwyn America** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: breision corun gwyn America) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Zonotrichia leucophrys***; yr enw Saesneg arno yw *White-crowned sparrow*. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain, ond nid yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *Z. leucophrys*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r bras corun gwyn America yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Bras McKay | Plectrophenax hyperboreus |  |
|
| Bras yr Eira | Plectrophenax nivalis |  |
|
| Pila telorus Bolifia | Poospiza boliviana |  |
|
| Pila telorus brongoch | Poospiza rubecula |  |
|
| Pila telorus gwinau | Poospiza ornata |  |
|
| Pila telorus llygatddu’r Dwyrain | Poospiza nigrorufa |  |
|
| Pila telorus llygatddu’r Gorllewin | Poospiza whitii |  |
|
| Pila telorus torchog y De | Poospiza torquata |  |
|
| Pila telorus torchog y Gogledd | Poospiza hispaniolensis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Etymoleg yr enw
---------------

Etymology
Daw'r enw gwyddonol o'r Hen Roeg. Daw enw'r genws *Zonotrichia* (*zon* cyf'u parth, o'r Hen Roeg ζώνη, a θρίξ (*thrix*, cyf'u blewyn). Daw enw'r rhywogaeth *leucophrys* o λευκός (*leukos*, cyf'u. gwyn) a ὀφρῡ́ς (*ophrus*, cyf'u. ael).

Ymddygiad
---------

Mae'r adar hyn yn fforio ar y ddaear neu mewn llystyfiant isel, ond weithiau byddant yn hedfan yn fyr i ddal pryfed sy'n hedfan. Maent yn bennaf yn bwyta hadau, rhannau planhigion eraill a phryfed. Yn y gaeaf, maent yn aml yn fforio mewn heidiau.

Mae'r bras corun gwyn America yn nythu naill ai'n isel mewn llwyni neu ar y ddaear o dan lwyni ac yn dodwy rhwng tri a phump o wyau llwyd neu wyrddlas â marciau brown.

Mae'n adnabyddus am ei gwsg araf unihemisfferig (hanner yr ymenydd) sy'n caniatáu iddo aros yn hanner effro am hyd at bythefnos tra'n mudo Astudiwyd yr effaith hon ar gyfer cymwysiadau effrogarwch dynol posibl mewn gwaith sifft a gyrru tryciau.. 

Mae astudiaethau diweddar gan adaregwyr gan gynnwys Elizabeth Derryberry wedi dangos bod gweithgaredd dynol a sŵn yn effeithio ar ganeuon y rhywogaeth hon.

Isrywogaethau
-------------

In California, United States
Ar hyn o bryd mae pum isrywogaeth gydnabyddedig o'r bras corun gwyn America (*pugetensis*,  *gambelii*, *nuttalli*, *oriantha*, a *leucophrys*), yn amrywio o ran dosbarthiad bridio a llwybr mudol. Mae adar o'r isrywogaeth *nuttalli* yn breswylwyr parhaol yn Califfornia, tra gall adar o'r isrywogaeth *gambelli* fudo cyn belled â'r Cylch Arctig yn ystod tymor magu'r haf. Mae adar y gogledd yn mudo i yr Unol Daleithiau ddeheuol a gogledd Mecsico.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑  Jobling, James A. (2010). *The Helm Dictionary of Scientific Bird Names*. London, United Kingdom: Christopher Helm. tt. 224, 414. ISBN 978-1-4081-2501-4.
4. ↑  "It's Wake-Up Time". Wired Website. 1 November 2003. Cyrchwyd 28 July 2010.
5. ↑  Rattenborg, Niels C.; Mandt, Bruce H.; Obermeyer, William H.; Winsauer, Peter J.; Huber, Reto; Wikelski, Martin; Benca, Ruth M. (13 July 2004). "Migratory Sleeplessness in the White-Crowned Sparrow (*Zonotrichia leucophrys gambelii*)". *PLOS Biology* **2** (7): E212. doi:10.1371/journal.pbio.0020212. PMC 449897. PMID 15252455. .
6. ↑  "Alaska sparrow migration mystery". Far North Science Website. 6 November 2007. Cyrchwyd 28 July 2010.
7. ↑  "Circadian and Masking Control of Migratory Restlessness in Gambel's White-Crowned Sparrow (*Zonotrichia leucophrys gambelii*)". Journal of Biological Rhythms. 1 February 2008. Cyrchwyd 28 July 2010.

 *Safonwyd yr enw* **Bras corun gwyn America** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*