recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Clwb pêl-droed o dref Cei Connah, Sir Y Fflint ydy **Clwb Pêl-droed Cei Connah** (Saesneg: *Connah's Quay Football Club*). Mae'r clwb yn chwarae yn Uwch Gynghrair Cymru, prif adran pêl-droed yng Nghymru.

Ffurfiwyd y clwb ym 1946 fel **Ieuenctid Cei Connah** cyn mabwysiadu'r enw **Nomadiaid Cei Connah** ym 1952, ond ers 2008 mae'r clwb, am resymau nawdd, wedi ei adnabod fel gap Cei Connah.

Maent yn chwarae eu gemau cartref yn Stadiwm Glannau Dyfrdwy, maes sydd yn dal uchafswm o 1,500 o dorf gyda 500 o seddi.

Coch yw’r prif liw sy’n cynrychioli CPD Cei Connah.
Llysenw y tîm yw’r ‘Nomads’

Hanes
-----

Sefydlyd Clwb Ieuenctid Cei Connah gan chwaraewr Everton a Chymru, T.G. Jones oedd yn frodor o'r dref. Gyda tîm hŷn yn cael ei sefydlu ym 1948, ymunodd y clwb â Chynghrair Sir Y Fflint cyn newid ei enw i'r Nomadiaid ym 1952 ac ymuno â Chynghrair Cymru (Y Gogledd). Llwyddodd y clwb i ennill Cwpan Amatur Cymru ym 1952-53.

Ym 1974-75 roedd y Nomadiaid yn aelodau gwreiddiol o Gynghrair Clwyd cyn sicrhau dyrchafiad i Gynghrair Undebol y Gogledd ac yna cael eu hethol yn un o glybiau gwreiddiol y Gynghrair Undebol.

Pan sefydlwyd Uwch Gynghrair Cymru ym 1992 cafodd y Nomadiaid eu dewis yn un o glybiau gwreiddiol y gynghrair.

Un o uchafbwyntiau'r clwb oedd curo Kilmarnock F.C. o Uwch Gynghrair yr Alban 0:2 ar 18 Gorffennaf 2019 yn rownd gyntaf Cynghrair Europa UEFA gan ennill 3:2 dros ddau gymal gan fynd drwyddo i'r ail rownd yn erbyn F.K. Partizan Belgrâd o Serbia.

Record yn Ewrop
---------------

| Tymor | Cystadleuaeth | Rownd | Clwb | Cymal 1af | 2il Gymal | Dros Ddau Gymal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016–17 | Cynghrair Europa UEFA | Rhag 1 |  Stabæk | 0-0 | 0–1 | **1–0** |
| Rhag 2 |  FK Vojvodina | 0-1 | 1-2 | **1–3** |
| 2017–18 | Cynghrair Europa UEFA | Rhag 1 |  HJK | 1-0 | 0–3 | **1–3** |
|
| 2017–18 | Cynghrair Europa UEFA | Rhag 1 | Belarws Shaktyor Soligorsk | 1−3 | 0–2 | **1–5** |
| 2019–20 | Cynghrair Europa UEFA | 1Q | yr Alban Kilmarnock | 1–2 | 2–0 | **3–2** |
| 2Q | Serbia Partizan |  |  |  |

Anrhydeddau
-----------

Michael Bakare; asgellwr chwith
* **Cwpan Cymru**
	+ Cyrraedd Rownd Derfynol: 1997-98
* **Cwpan Cynghrair Cymru**
	+ Enillwyr: 1995-96
* **Cwpan Amatur Cymru**
	+ Enillwyr: 1952-53
	+ Cyrraedd Rownd Derfynol: 1950-51
* **Cwpan Her yr Alban**
	+ Cyrraedd Rownd Derfynol: 2018-19

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  "The Nomads: history". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-06-16. Cyrchwyd 2014-08-29. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
2. ↑  "Welsh Football Data Archive: Welsh League (North) 1952-53". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
3. ↑  "Welsh Football Data Archive: Clwyd League 1974-75". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "Welsh Football Data Archive: Cymru Alliance 1990-91". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. ↑

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Gwefan swyddogol


| Uwch Gynghrair Cymru, 2021–2022 |
| --- |
| Aberystwyth |
Caernarfon |
Cei Connah |
Derwyddon Cefn |
Hwlffordd |
Met Caerdydd |
Pen-y-Bont |
Y Bala |
Y Barri |
Y Drenewydd |
Y Fflint |
Y Seintiau Newydd |
Mae **Clwb Pêl Droed Glan Conwy** yn dîm pêl droed Cymreig sy'n chware yng Nghynghrair Undebol y Gogledd. Mae'r clwb yn aelod o Gymdeithas Pêl Droed Arfordir Gogledd Cymru.

Hanes
-----

Ymunodd tîm o Lansanffraid Glan Conwy â Chynghrair Dyffryn Conwy, yn un o'r saith clwb i sefydlu'r cynghrair ym 1922, yr aelodau eraill oedd Dolgarrog, Celtiaid Penmaen, Hen Golwyn a thimau wrth gefn Cyffordd Llandudno, Llanrwst a Phenmaenmawr.

Y *Jolly Boys* tua 1938
Llys enw'r tîm oedd *y Jolly Boys*, enw sy'n dal i gael i dadogi ar y tîm cyfredol gan rhai o hynafgwyr y pentref.

Roedd y tîm yn chware ar *Faes y Gala* gan chware ar y maes ac yn y gynghrair hyd doriad yr Ail Ryfel Byd yn ystod tymor 1938/39. Ni fu sôn am ail sefydlu'r tîm wedi darfod y rhyfel, yn bennaf gan fod y maes chware yn cael ei ddefnyddio i dyfu cynudau i ddarparu bwyd.

Ym 1979 ail sefydlwyd Clwb Pêl droed ym mhentref Llansanffraid Glan Conwy gan ail ymuno â Chynghrair Dyffryn Conwy ym 1980, ond heb faes cartref gan chware ar gaeau timau eraill.

Parhaodd y tîm yng Nghynghrair Dyffryn Conwy am ddeunaw mlynedd, cyn cael eu dyrchafu i Gynghrair Gwynedd ym 1998. Ar ddiwedd eu tymor cyntaf yng Nghynghrair Gwynedd daeth y clwb i frig y tabl a chawsant eu dyrchafu i Gynghrair Undebol y Gogledd lle maent yn parhau hyd heddiw (tymor 2019/20).

Maes Chware
-----------

Agorwyd maes chware cartref i'r tîm ym 1998, sef *Cae Ffwt*, sydd ar lannau'r Afon Conwy ar gyrion pentref Llansanffraid Glan Conwy.

Yn 2018 agorwyd tafarn cymunedol, *Y Clwb*, ger y maes chware. Mae'r dafarn yn Gwmni Budd Cymunedol sydd yn defnyddio ei elw i gefnogi'r clwb pêl-droed, Cymdeithas Chwaraeon Glan Conwy a gweithgareddau cymunedol eraill.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  "Division One Clubs - Glan Conwy". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-07-03. Cyrchwyd 2017-01-10.
3. ↑  "Glan Conwy community bar already benefits community organisations". *North Wales Pioneer*. Cyrchwyd 2019-10-10.
Planhigyn blodeuol sy'n frodorol o Hemisffer y Gogledd yw **Llwyn mwyar Mair** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Rosaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Rubus caesius* a'r enw Saesneg yw *Dewberry*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Mwyaren Fair, Mwyaren Laslwyd, Mwyaren Mair, Mwyaren y Tywod, Mwyarllwyn Glas.

Mae'r teulu Rosaceae yn perthyn i'r genws Rosa (rhosyn) fel ag y mae'r cotoneaster a'r eirinen. Prif nodwedd y teulu yw ei ffrwythau amrywiol a phwysig i economi gwledydd. Ceir 5 sepal, 5 petal ac mae'r briger wedi'u gosod mewn sbeiral sy'n ffurfio llestr tebyg i gwpan o'r enw hypanthiwm.

Gweler hefyd
------------

* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015
2. ↑  B.C. Bennett (undated). *Economic Botany: Twenty-Five Economically Important Plant Families*. [http: //www.eolss.net/Sample-Chapters/C09/E6-118-03.pdf Encyclopedia of Life Support Systems (EOLSS) e-book]

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Llwyn mwyar Mair***
Ymladdwyd  **Brwydr Bron yr Erw**, ar safle ger Clynnog Fawr yn Arfon, penrhyn Llŷn, yn 1075 rhwng byddin Gruffudd ap Cynan a lluoedd Trahaearn ap Caradog. Fe'i cofnodir ym *Mrut y Tywysogion* a *Hanes Gruffudd ap Cynan*.

Hanes
-----

Ar farwolaeth Bleddyn ap Cynfyn, brenin teyrnas Powys, yn gynharach yn y flwyddyn, meddianwyd ei deyrnas gan Trahaearn, arglwydd Arwystli a Cynwrig ap Rhiwallon o Faelor. Ceisiodd Trahaearn a Chynwrig sefydlu eu hawdurdod yn Llŷn gyda'r bwriad o reoli teyrnas Gwynedd yn y pen draw.

Daeth Gruffudd ap Cynan drosodd o Ddulyn gyda mintai o filwyr hur o Lychlynwyr. Glaniodd yn Abermenai a chafodd fuddugoliaethau ysgubol yn erbyn Trahaearn a Chynwrig (a laddwyd) ac yn erbyn y Normaniaid dan Robert o Ruddlan hefyd. Ond lladdwyd y Llychlynwyr a adawsai yn Llŷn a dychwelodd Gruffudd yno o Ruddlan gyda byddin gymharol fechan.

Arweiniodd Trahaearn ei gefnogwyr yn Llŷn a'i fyddin o wŷr Powys, yn cynnwys ei gynghreiriad Gwrgenau ap Seisyllt, yn erbyn Gruffudd. Trechodd y cynghreiriaid fyddin Gruffudd ap Cynan ym Mron yr Erw gyda cholledion trwm.

Ar ôl y frwydr ffoes Gruffudd yn ôl i Iwerddon lle cafodd ymgeledd yn Loch Garman (Saesneg: *Wexford*).

Gweler hefyd
------------

* Brwydr Glyn Cyning

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  J. E. Lloyd, *History of Wales from the earliest times to the Norman conquest* (Longmans, 1937).
Mae **lewprorelin**, sydd hefyd yn cael ei alw’n lewprolid, yn fersiwn wedi’i gweithgynhyrchu o hormon a ddefnyddir i drin canser y brostad, canser y fron, endometriosis, ffibroidau crothol, a glasoed cynnar. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₅₉H₈₄N₁₆O₁₂.

Defnydd meddygol
----------------

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- canser y prostad
 - carsinoma endometriaidd
 - canser y fron
 - gordyfiant prostadol
 - canser ofaraidd
 - anffrwythlondeb
 - endometriosis
 - endometriosis

Enwau
-----

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Lewprorelin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- TAP-144
 - pGlu-His-Trp-Ser-Tyr-D-Leu-Leu-Arg-Pro-NHEt
 - pGlu-His-Trp-Ser-Tyr-D-Leu-Leu-Arg-Pro-NHC2H5
 - Lupron®
 - Leuprorelin
 - L-pyroglutamyl-L-histidyl-L-tryptophyl-L-seryl-L-tyrosyl-D-leucyl-L-leucyl-L-arginyl-L-proline ethylamide
 - ABBOTT-43818
 - (D-Leu(6),des-Gly-NH2(10),Pro-ethylamide(9))-gonadotropin-releasing hormone

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pubchem. "Lewprorelin". *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-02-28.

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |
Uchelwr o ardal Dolgellau, Meirionnydd, oedd **Lewys ab Owain** (bu farw 11 Hydref 1555), a adwaenir hefyd fel **Y Barwn Lewys ab Owain** neu (Barwn) **Lewis Owen**.

Bywgraffiad
-----------

Roedd yn fab i Owain ap Hywel ap Llywelyn o Gwrt Plas-yn-dre, Dolgellau, ac yn ŵr o dras barchus iawn. Priododd Fargred ferch Robert Pilstwn, rheithor Chwitffordd a Gresffordd. Daeth yn Is-Siamberlen Gogledd Cymru a Barwn y Dysorlys i'r ardal. Yn ogystal gwasnaethodd fel Siryf Sir Feirionnydd (1546, 1555) ac fel Aelod Seneddol dros etholaeth y sir yn seneddau 1547, 1552 a 1554.

Yr adeg honno roedd ardal Mawddwy, rhwng Dolgellau a Machynlleth, yn ddrwgenwog iawn fel cartref Gwylliaid Cochion Mawddwy — criw o herwyr a ddaeth yn enwog yn llên gwerin Cymru. Fel siryf ac AS a thirfeddianwr lleol, roedd Lewys eisoes yn un o elynion pennaf y Gwylliaid. Ond pan gafodd ef a John Wyn ap Maredudd (m. 1559) o Wydir eu gwysio i heddychu'r ardal, daliwyd tua 80 o'r herwyr a'u crogi. Roedd gweddill y Gwyllion am eu dial.

Ymosodwyd ar y Barwn gan griw o’r Gwylliad yn Nugoed Mawddwy, ger Dinas Mawddwy, ar 11 Hydref, 1555. Er i'w fab-yng-nghyfraith John Lloyd o'r Ceiswyn, wneud ei orau i'w amddiffyn, saethwyd y Barwn a'i ladd, gyda tua 30 o anafiadau ar ei gorff. Adnabyddir y llecyn byth ers hynny fel 'Llidiart y Barwn'.

Crogwyd amryw o’r gwylliaid am y llofruddiaeth, ac mae marwnadau i Lewys ab Owen gan nifer o feirdd, yn cynnwys Gruffudd Hiraethog. Yn yr achos llys a ddilynodd y llofruddiaeth dywedwyd mai John Goch, neu John Goch ap Gruffudd ap Huw, oedd y gŵr a darawodd yr ergyd farwol.

Cofnodir yr hanes gan Thomas Pennant yn ei gyfrolau *Tours in Wales*.

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Llenor a gwleidydd Ecwadoraidd oedd **Juan León Mera** (28 Mehefin 1832 – 13 Rhagfyr 1894) sydd yn nodedig am ysgrifennu geiriau anthem genedlaethol Ecwador "¡Salve, Oh Patria!" a'r nofel *Indianista* *Cumandá* (1879).

Ganed yn San Juan de Ambato, yng nghanolbarth Ecwador, a bu farw yno yn 62 oed.

Gyrfa lenyddol
--------------

Mynegir syniadau Mera ynglŷn â magu diwylliant cenedlaethol yn ei ysgrif *Ojeada histórico-crítica sobre la poesía ecuatoriana* (1868) ac yn ei lythyr at yr ysgolhaig Sbaenaidd Marcelino Menéndez y Pelayo yn 1883. Ym 1874 sefydlodd Academi Ecwadoraidd yr Iaith Sbaeneg, ar batrwm Academi Frenhinol Sbaen, yn Quito. Ymdrechodd i boblogeiddio llenyddiaeth yn Ecwador drwy ei feirniadaeth lenyddol a'i ymchwil i hanes y wlad.

Yn ogystal â "¡Salve, Oh Patria!", mae barddoniaeth Mera yn cynnwys *Melodías indígenas* (1858), a'r chwedl Inca ar fydr *La virgen del Sol* (1861). Mae ei gampwaith, y nofel *Cumandá; o, Un drama entre salvajes* (1879), yn adrodd stori Carlos a Cumandá, sydd yn syrthio mewn cariad â'i gilydd heb wybod eu bod yn frawd a chwaer. Dyma'r esiampl amlycaf yn llên Ecwador o'r genre *Indianismo*, sydd yn cyfleu darluniau Rhamantaidd a sentimental o fywydau brodorion yr Amerig. Mae portread yr offeiriaid Sbaenaidd yn *Cumandá* yn nodweddiadol o themâu Catholig yn ei waith.

Gyrfa wleidyddol
----------------

Aelod o'r Blaid Geidwadol oedd Mera, a gwasanaethodd yn seneddwr, yn llywodraethwr, ac yn weinidog y Swyddfa Archwiliadau. Yn ystod llywodraeth yr Arlywydd Gabriel García Moreno, defnyddiodd Mera ei safle i hyrwyddo'r Concordat rhwng Ecwador â'r Esgobaeth Sanctaidd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) Angel Esteban, "Mera, Juan León (1832–1894)" yn *Encyclopedia of Latin American History and Culture*. Adalwyd ar Encyclopedia.com ar 22 Hydref 2020.

Darllen pellach
---------------

* Marina Gálvez (gol.), *Coloquio Internacional "Juan León Mera"*, 2 gyfrol (Ambato, Ecwador: Casa de Montalvo, 1998).
* Víctor Manuel Garcés, *Vida ejemplar y obra fecunda de Juan León Mera* (Ambato, Ecwador: Ed. Pío XII, 1963).
* Darío C. Guevara, *Juan León Mera; o, El hombre de cimas* (Quito: Ministerio de Educación Pública, 1944).
* Julio Pazos, (gol.), *Juan León Mera: Una visión actual* (Quito: Corporación Editora Nacional, 1995).
Brwydr Adrianople. Mae gwŷr meirch y Gothiaid (coch) yn ymosod ar ddwy ystlys y fyddin Rufeinig (glas).
Ymladdwyd **Brwydr Adrianople** ar 9 Awst 378 gerllaw dinas Adrianople (Edirne yng ngorllewin Twrci heddiw) rhwng byddin yr Ymerodraeth Rufeinig yn y dwyrain dan yr ymerawdwr Valens a byddin y Gothiaid a'i cyngheiriaid.

Dechreuodd y problemau i'r ymerodraeth Rufeinig pan symudodd nifer fawr o'r Gothiaid dan Fritigern i mewn i'r ymerodraeth yn Moesia a Dacia oherwydd fod yr Hyniaid yn ymosod arnynt. Ar y cyntaf fe'u derbyniwyd yn heddychlon, ond yn fuan bu problemau; nid oedd bwyd ar gael iddynt ac roedd y trigolion lleol yn elyniathus iddynt. Heblaw y Gothiaid oedd wedi cael caniatad i groesi'r ffîn, roedd miloedd eraill wedi dod i mewn i'r ymerodraeth heb ganiatad.

Enillodd y Gothiaid nifer o frwydrau lleol, ac yn 378 daeth yr ymerawdwr yn y dwyrain, Valens, i'w gwrthwynebu. Roedd yr ymerawdwr yn y gorllewin, ei nai Gratianus, ar y ffordd gyda byddin i gynorthwyo, ond mynnodd Valens ymladd cyn iddo gyrraedd. Ar 9 Awst 378, gadawodd Valens a'i fyddin ddinas Adrianople a symud tua'r gogledd i ymosod ar wersyll y Gothiaid. Cyrhaeddasant tua 14:30, a dechrau'r ymosodiad. Roedd y Gothiaid wedi trefu eu wagenni mewn cylch amddiffynnol, a gofynnodd Fritigern am drafodaethau i geisio oedi'r ymosodiad Rhufeinig, gan wybod fod ei wŷr meirch allan o'r gwersyll.

Pan ddychwelodd y marchogion Gothaidd, ymosodasant ar ddwy ystlys y fyddin Rufeinig. Gorchfygwyd Valens a'i ladd. Credir i rhwng 10,000 ac 20,000 o filwyr Rhufeinig gael eu lladd yn y frwydr. Gwanychwyd yr ymerodraeth Rufeinig yn fawr gan ei cholledion ym Mrwydr Adrianople, ac mae rhai ysgolheigion yn ystyried mai'r frwydr hon oedd dechrau dirywiad terfynol yr ymerodraeth. Canlyniad arall y frwydr a marwolaeth Valens oedd gwanhau Ariadaeth yn yr ymerodraeth; roedd Valens yn Ariad ond roedd ei olynwydd, Theodosius I, yn dilyn Credo Nicea.
Yr ardal a reolid gan Lywodraeth Vichy mewn porffor.
**Llywodraeth Vichy** oedd llywodraeth y rhan ddeheuol o Ffrainc yn y cyfnod 1940-1944 yn ystod yr Ail Ryfel Byd yn dilyn Brwydr Ffrainc. Galwai'r wladwriaeth ei hun yn *État français* ("Gwladwriaeth Ffrainc"), dan reolaeth y marsial Philippe Pétain, a defnyddiai ddinas Vichy yn Allier fel prifddinas. Yn ymarferol, roedd dan reolaeth yr Almaen Natsïaidd.

Hanes
-----

Roedd Pétain wedi olynu Paul Reynaud fel arweinydd Ffrainc ar 16 Gorffennaf 1940. Ar 22 Mehefin, ildiodd byddinoedd Ffrainc i'r Almaen yn Compiègne. Dan y cytundeb, roedd yr Almaen i feddiannu gogledd a gorllewin Ffrainc, tra roedd y gweddill o Ffrainc a'i threfedigaethau i fod dan lywodraeth hanner-annibynnol. Cytunodd Pétain, oedd yn 84 oed, i weithredu fel pennaeth y wladwriaeth yma. Penododd Pierre Laval a François Darlan fel dirprwyon iddo.

Wedi i'r Cyngheiriad lanio yn y gogledd-orllewin yn 1944, symudodd yr Almaenwyr Lywodraeth Vichy i Belfort ac yn nes ymlaen i Sigmaringen yn yr Almaen. Wedi buddugoliaeth y Cyngheiriaid, dienyddiwyd nifer o aelodau o'r llywodraeth, yn eu plith Laval, am deyrnfradwriaeth, tra dedfrydwyd Pétain i garchar am oes.

Cyfeiriadau
-----------
Baner Gwynedd

Ymladdwyd **Brwydr Aberconwy** yn y flwyddyn 1194 ger Conwy (Aberconwy) rhwng Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr yn ddiweddarach) a'i ewythr Dafydd ab Owain Gwynedd. Mae'n bosibl y bu ewythr arall, sef Rhodri ab Owain Gwynedd, yn bresennol ar ochr Dafydd hefyd.

Hanes
-----

Digwyddodd y frwydr ar lan aber Afon Conwy ger safle presennol tref Conwy. Ymladdodd Llywelyn gyda chymorth ei gefndyr Maredudd a Gruffudd ap Cynan ab Owain Gwynedd. Cafodd fuddugoliaeth fawr ar fyddin Dafydd a osododd y sylfeini i'w deyrnasiad hir fel Tywysog Gwynedd a Chymru.

Cyfeirir at y fuddugoliaeth bwysig hon mewn cerddi gan y beirdd Llywarch ap Llywelyn (Prydydd y Moch) a Cynddelw Brydydd Mawr. Dyma ran o ddisgrifiad Cynddelw:

Ni bu lledrad cad cadr Aber—Conwy,
Cynnechrau fy udd nêr;
Cynnygn fy llyw oedd llawer,
Cwyddynt yng ngif seithrif sêr.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  J. E. Lloyd. *A History of Wales* (Llundain, 1939), tt. 588-9.
2. ↑  Nerys Ann Jones ac Ann Parry Owen (gol.), *Gwaith Cynddelw Brydydd Mawr*, cyfrol II (Caerdydd, 1995), cerdd 13, llinellau 9-13. Aralleiriad: 'Ni bu byddin un gwych Aberconwy yn llechwraidd / [Ar] ddechreuad [gyrfa] fy arglwydd-bennaeth; / Niferus oedd gelynion fy arweinydd / [Ond] syrthiai saith gwaith rhif y sêr yn farw yn [yr] ymrafael.'
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **bwâu duon lleiaf**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyfynod bwâu duon lleiaf**; yr enw Saesneg yw *Least Black Arches*, a'r enw gwyddonol yw *Nola confusalis*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r bwâu duon lleiaf yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
*Gweler hefyd Llywelyn Fardd I.*
Roedd **Llywelyn Fardd II** (fl. tua 1215-1280) yn Ogynfardd a gysylltir â Phowys a Gwynedd. Fe'i gelwir yn 'Llywelyn Fardd II' gan ysgolheigion am fod o leiaf dau o Feirdd y Tywysogion yn dwyn yr enw **Llywelyn Fardd** (gweler hefyd Llywelyn Fardd I).

Bywgraffiad
-----------

Mae ansicrwydd ynglŷn ag awduraeth rhai o'r cerddi a dadogir ar 'Lywelyn Fardd' yn y llawysgrifau, ond mae'r gwahaniaeth rhwng dyddiadau'r cerddi yn dangos fod pedair cerdd i'w dadogi'n weddol ddiogel ar Lywelyn Fardd II. Mae tystiolaeth y cerddi hynny yn awgrymu iddo fwynhau gyrfa hir o tua 1215 hyd tua 1280. Ni wyddys dim amdano ar wahân i dystiolaeth ei gerddi. Mae'r rhain yn dangos cysylltiad cryf â de Powys (Powys Wenwynwyn).

Cerddi
------

Cedwir testunau'r pedair cerdd gan y bardd sydd ar glawr yn Llawysgrif Hendregadredd, a cheir testun un o'r cerddi yn Llyfr Coch Hergest yn ogystal.

Yn ogystal â dwy awdl i Dduw, ceir awdlau moliant i Owain ap Gruffudd ap Gwenwynwyn o Bowys Wenwynwyn ac i Lywelyn Fawr, tywysog Gwynedd. Mae ei gerdd i Lywelyn yn awgrymu ei fod yn ceisio lle yn ei lys fel bardd, ond gan na chafwyd cerdd arall iddo mae'n ansicr a fu'n llwyddiannus yn ei gais neu beidio. Yn ei gerdd i Owain ap Gruffudd ap Gwenwynwyn, ymddengys fod y bardd yn dathlu'r ffaith fod ei noddwr wedi derbyn ei ran o'i etifeddiaeth ar farwolaeth ei dad, Gruffudd ap Gwenwynwyn, pan ranwyd Powys Wenwynwyn yn fân arglwyddiaethau.

Llyfryddiaeth
-------------

* Catherine McKenna (gol.), 'Gwaith Llywelyn Fardd II', yn, *Gwaith Dafydd Benfras ac eraill o feirdd hanner cyntaf y drydedd ganrif ar ddeg* (Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd, 1995). 'Cyfres Beirdd y Tywysogion'.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4  Catherine McKenna (gol.), 'Gwaith Llywelyn Fardd II'.

  


| Beirdd y Tywysogion | Y Ddraig Goch |
| --- | --- |
| Bleddyn Fardd | Cynddelw Brydydd Mawr | Dafydd Benfras | Daniel ap Llosgwrn Mew | Einion ap Gwalchmai | Einion ap Gwgon | Einion ap Madog ap Rhahawd | Einion Wan | Elidir Sais | Goronwy Foel | Gruffudd ab yr Ynad Coch | Gruffudd ap Gwrgenau | Gwalchmai ap Meilyr | Gwernen ap Clyddno | Gwgon Brydydd | Gwilym Rhyfel | Gwynfardd Brycheiniog | Hywel ab Owain Gwynedd | Hywel Foel ap Griffri ap Pwyll Wyddel | Iorwerth Fychan | Llygad Gŵr | Llywarch ap Llywelyn | Llywarch Llaety | Llywarch y Nam | Llywelyn Fardd I | Llywelyn Fardd II | Madog ap Gwallter | Meilyr ap Gwalchmai | Meilyr Brydydd | Owain Cyfeiliog | Peryf ap Cedifor | Y Prydydd Bychan | Phylip Brydydd | Seisyll Bryffwrch |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 71149196261174790687

 |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **bwâu llwydfelyn**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyfynod bwâu llwydfelyn**; yr enw Saesneg yw *Buff Arches*, a'r enw gwyddonol yw *Habrosyne pyritoides*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r bwâu llwydfelyn yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

* 
*

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
Llawdriniaeth i newid golwg gorfforol a swyddogaethau nodweddion rhywiol er mwyn iddynt ymddangos a gweithredu fel rhai'r rhyw arall yw **llawdriniaeth ailbennu rhyw** neu **lawdriniaeth ailbennu rhywedd**. Nod y fath driniaeth yw adlewyrchu hunaniaeth rhywedd yr unigolyn.

Bydd unigolyn trawsryweddol yn cael llawdriniaeth ailbennu rhyw fel rhan o'r broses ailbennu rhywedd neu drawsnewid, yn aml ar y cyd â thriniaethau meddygol eraill megis cwnsela, seicotherapi, a therapi hormonau. Gelwir triniaethau sydd yn newid nodweddion rhyw y frest drwy ychwanegu neu dynnu bronnau yn "llawdriniaeth uchaf", a thriniaethau sydd yn newid yr organau cenhedlu yn "llawdriniaeth isaf".

Gallai unigolyn sy'n trawsnewid o fod yn fenyw i fod yn ddyn gael mastectomi i dynnu'r bronnau, hysterectomi i dynnu'r groth, a salpingo-öofforectomi i dynnu'r tiwbiau Ffalopaidd a'r ofarïau. Gallai gael naill ai mewnosodiad pidyn, ffaloplasti, neu metoidioplasti i gynhyrchu pidyn, a sgrotoplasti a mewnosodiad ceilliau i gynhyrchu'r ceillgwd a'r ceilliau. Gallai unigolyn sy'n trawsnewid o fod yn ddyn i fod yn fenyw gael orcidectomi i dynnu'r ceilliau a penectomi i dynnu'r pidyn, faginoplasti i gynhyrchu gwain, fylfoplasti i gynhyrchu fylfa, clitoroplasti i gynhyrchu clitoris, mewnosodiad bronnau, a llawdriniaeth i fenyweiddio'r wyneb, hynny yw newid siâp y wyneb fel ei bod yn debycach i fenyw.

Rhai o'r unigolion cyntaf i dderbyn llawdriniaeth ailbennu rhyw oedd Lili Elbe a Christine Jorgensen.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Rhestr termau[*dolen marw*]", gwefan Dysfforia Rhywedd GIG Cymru. Adalwyd ar 16 Ebrill 2018.
2. ↑  (Saesneg) "Gender dysphoria Archifwyd 2011-10-17 yn y Peiriant Wayback.", Galw Iechyd Cymru. Adalwyd ar 16 Ebrill 2018.
Un o'r safleoedd sy'n cael ei disgrifio yn y Kama Sutra
Llyfr Hindu o ogledd India a sgwennwyd oddeutu'r 3g ydy'r ***Kama Sutra*** (Sansgrit: कामसूत्र) Mae'r testun Sanskrit yn cael ei gyfri'n bwysig ac yn unigryw, gan ei fod yn sôn am ymddygiad rhywiol pobol. Cafodd y llyfr ei ysgrifennu gan Vātsyāyana ac mae rhan ohono'n disgrifio cyfathrach rhywiol, serch a chariad. Yn ôl y llyfr, mae cyfathrach rywiol yn cael ei ddiffinio fel "undeb duwiol" ac nid oedd yr awdur Vatsyayana yn gweld unrhywbeth drwg amdano.

Yma ac acw mae na gerddi, ond rhyddiaith ydy mwyafrif y gwaith. 'Llinell' neu 'edau' ydy ystyr "sūtra" a "Kāma" ydy nod yr Hindw mewn bywyd, sydd hefyd yn golygu 'atyniad rhywiol'. Canllaw ydy o felly, am gariad, serch a phleserau'r corff.

Y *Kama Sutra* ydy'r hynaf o sawl llyfryn mewn casgliad sy'n cael ei alw'n *Kama Shastra* (Sanskrit: Kāma Śāstra).

Mae haneswyr yn mynegi i'r gwaith gael ei ysgrifennu rhwng 400 CC a 200 OC. Yn ôl yr hanesydd John Keay cafodd y casgliad yma sy'n cynnwys y *Kama Sutra* ei sgwennu yn yr 2g.

Mae sawl fersiwn o'r llyfr wedi ei gyhoeddi dros y blynyddoedd. Cyhoeddwyd hwn yn y 19g.
Yn 1883 y cyhoeddwyd y *Kama Sutra* am y tro cyntaf i'r Saesneg; y cyfieithydd oedd Richard Francis Burton. Erbyn heddiw mae llawer o fersiynau wedi cael eu creu yn ogystal â fersiynau ar ffilm. Roedd y llyfr o flaen ei amser gan ei fod yn derbyn cyfathrach rhwng pobl hoyw yn hollol naturiol, heb unrhyw ragfarn ac am ryw y tu allan i briodas neu gan dri pherson (gweler y llun).

Gweler hefyd
------------

* *Speculum al foder* - Canllaw tebyg o Gatalonia

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Doniger, Wendy (2003). Kamasutra – Oxford World's Classics. Oxford University Press. t. i. ISBN 978-0-19-283982-4. *The Kamasutra is the oldest extant Hindu textbook of erotic love. It was composed in Sanskrit, the literary language of ancient India, probably in North India and probably sometime in the third century*
2. ↑  Coltrane, Scott (1998). *Gender and families*. Rowman & Littlefield. t. 36. ISBN 978-0-8039-9036-4.
3. ↑  Carroll, Janell (2009). *Sexuality Now: Embracing Diversity*. Cengage Learning. t. 7. ISBN 978-0-495-60274-3.
4. ↑  Devi, Chandi (2008). *From Om to Orgasm: The Tantra Primer for Living in Bliss*. AuthorHouse. t. 288. ISBN 978-1-4343-4960-6.
5. ↑  For Kama Sutra as the most notable of the kāma śhāstra literature see: Flood (1996), tud. 65.
6. ↑  Sengupta, J. (2006). *Refractions of Desire, Feminist Perspectives in the Novels of Toni Morrison, Michèle Roberts, and Anita Desai*. Atlantic Publishers & Distributors. t. 21. ISBN 9788126906291. Cyrchwyd 7 Rhagfyr 2014.
7. ↑  John Keay (2010). *India: A History: from the Earliest Civilisations to the Boom of the Twenty-first Century*. Grove press. tt. 81–103.
8. ↑  Camacho.com.mx
Caffè corretto: espresso a sambuca
Mae **Caffè corretto** (ynganu [kafˈfɛ kkorˈrɛtto]), yn ddiod coffi Eidalaidd, sy'n cynnwys joch o espresso gydag ychydig bach o ddiod gwirod, grappa fel arfer, ac weithiau sambuca neu frandi. Fe'i gelwir hefyd (y tu allan i'r Eidal) fel "espresso corretto". Fe'i archebir fel "un caffè corretto alla grappa", "... alla sambuca", "... al cognac", neu "corretto di Spadino", yn dibynnu ar y gwirod a ddymunir.

Gweini
------

Mae'r rhan fwyaf o baristas o'r Eidal yn paratoi caffè corretto gan ychwanegu ychydig ddiferion o'r gwirod a ddymunir i mewn i joch espresso; fodd bynnag, mewn rhai achosion mae'r gwirod yn cael ei weini ochr yn ochr â'r coffi gan ganiatáu i'r cwsmer arllwys y maint y mae'n ei ddymuno. Mae rhai baristas hefyd yn gadael i'w cwsmeriaid rheolaidd wneud eu diod eu hunain gan ddarparu'r joch espresso a'r botel gwirod.

Mae'r gair Eidaleg "corretto" yn cyfateb i'r gair Cymraeg 'cywiro' yn yr ystyr 'wedi'i gywiro' ac yn aml caiff ei yfed fel ffordd o "gywiro" noson hegar neu feddwol y noson gynt, fel "Hair of the dog" hynny yw, i roi rhywun ar ben ffordd Mae'r term, "corretto", bellach yn ymadrodd Eidaleg. Mae hefyd yn cael ei yfed wedi pryd er mwyn helpu gyda treuliad y pryd.

Enwau ac Amrywiadau Tramor
--------------------------

Caffe *Carajillo* fel y'i gelwir yn Sbaen
Mae Caffè corretto hefyd i'w gael yn eang yn Eritrea, etifeddiaeth o hanes hwladychu Eritrea gan yr Eidal. Mae baristas Asmarino yn arllwys areki a cognac a gynhyrchir yn lleol. 

Yn Sbaen, gelwir diod debyg yn *carajillo*; ym Mhortiwgal fe'i gelwir yn *caffi com cheirinho* ("coffi gydag arogl"); yn Ffrainc *pousse-café* neu *caffi-calva* (*coffi a Calvados*); ac yn Sweden, Norwy, a Denmarc fel *kaffekask*, *karsk*, neu *kaffegök*..

### Rexentìn

Mae'r "Rexentin" (neu'r "Raxentin", fel y'i gelwir mewn rhai lleoedd) yn draddodiad o ranbarth Eidalaidd Veneto. Ystyr "Rexentin" yw "i rinsio": ar ôl yfed y caffè corretto mae ychydig bach o goffi yn aros yn y cwpan, sy'n cael ei lanhau gan ddefnyddio'r gwirod a ddefnyddir ar gyfer y diod, a fydd wedyn yn cael ei yfed.

Gweler hefyd
------------

* Coffi Gwyddelig
* Espresso

Dolenni
-------

* Fideo, 'Caffè Diemme - Caffè Corretto'
* Fideo, 'Recipe: Cafe Corretto'

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Simonis, Damien; Garwood, Duncan (2004). *Italy*. Lonely Planet. t. 72. ISBN 978-1-74104-080-7.
2. ↑  Steves, Rick (2006). *Rick Steves' Italy 2007*. Avalon Travel. t. 40 https://books.google.com/books?id=krCIh7ED1YUC&pg=PA40. ISBN 978-1-56691-816-9.
3. ↑  Riely, Elizabeth (2003). *The chef's companion: a culinary dictionary*. John Wiley and Sons. t. 49. ISBN 978-0-471-39842-4.
4. ↑  'Coffee Traditions: Caffè Corretto'
5. ↑  "definition of corretto| English-Italian Definition Dictionary | Reverso". Dictionary.reverso.net. Cyrchwyd 2012-02-27.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr A. C. Tirulokchandar yw ***Kaakkum Karangal*** (*Dwylo'n Helpu*) a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1965. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd  ***காக்கும் கரங்கள்***  ac fe’i cynhyrchwyd yn India. Dosbarthwyd y ffilm gan AVM Productions. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol mewn Tamileg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan K. V. Mahadevan.

Y prif actor/ion yn y ffilm hon yw S. S. Rajendran. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Sound of Music* sef ffilm fiwsical rhamantus a leolir yn Awstria yn ystod yr Ail Ryfel Byd, gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 6,100 o ffilmiau Tamileg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm A C Tirulokchandar ar 11 Mehefin 1930 yn Arcot a bu farw yn Chennai ar 2 Awst 1930. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1964 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd bydeang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd A. C. Tirulokchandar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Adhey Kangal* |  | India | Tamileg | 1967-01-01 |
| *Anbe Aaruyire* |  | India | Tamileg | 1975-01-01 |
| Babu |  | India | Hindi | 1985-01-01 |
| *Bhadrakali* |  | India | Tamileg | 1976-12-10 |
| *Bharatha Vilas* |  | India | Tamileg | 1973-01-01 |
| *Deiva Magan* |  | India | Tamileg | 1969-01-01 |
| *Do Dilon Ki Dastaan* |  | India | Hindi | 1985-01-01 |
| *Iru Malargal* |  | India | Tamileg | 1967-01-01 |
| *Main Bhi Ladki Hoon* |  | India | Hindi | 1964-01-01 |
| Teri Kasam |  | India | Hindi | 1982-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Dysgl o reis arbennig yw **Kabsa** (Arabeg: كبسة‎ *kabsah*), wedi'i weini ar gyfer grwp o bobl, ac sy'n tarddu o Sawdi Arabia ond sydd heddiw'n cael ei ystyried fel dysgl genedlaethol gwledydd penrhyn Arabia.

Gwneir y dysgl gyda reis a chig. Yn aml gellir dod o hyd iddo wedi'i arlwyo mewn gwledydd fel Sawdi Arabia, Coweit, Bahrain, Qatar, yr Emiradau Arabaidd Unedig, Oman, Iemen, Ahwaz (Iran) ac anialwch Negev yn Israel. Gelwir y dysgl hefyd yn *makbūs / machbūs* (مكبوس/مچبوس (mɑtʃˈbuːs).

Etymology
---------

Mae'r enw'n dod o'r gair *kabasa* (Arabeg: كبس‎), sy'n golygu'n llythrennol 'pwyso' neu 'wasgu', gan gyfeirio at y dechneg a ddefnyddir wrth goginio lle mae'r cynhwysion i gyd wedi'u gwasgu ac yna eu coginio mewn un pot.

Cynhwysion
----------

Gwneir y prydau hyn fel arfer gyda reis (basmati fel arfer), cig, llysiau, a chymysgedd o sbeisys. Mae yna lawer o fathau o kabsas ac mae gan bob math rywbeth unigryw yn ei gylch.

Mae sbeisys kabsa wedi'u cymysgu ymlaen llaw bellach ar gael o dan sawl enwau brand. Mae'r rhain yn lleihau'r amser paratoi, ond gallant fod â blas sy'n wahanol i kabsa traddodiadol. Y sbeisys a ddefnyddir mewn kabsa sy'n bennaf gyfrifol am ei flas; pupur du, clof, cardamom, saffrwm, sinamon, leim du, dail <i>bay</i> a nytmeg yw'r rhai arferol.

Y prif gynhwysyn sy'n cyd-fynd â'r sbeisys yw'r cig. Y cigoedd a ddefnyddir fel arfer yw cyw iâr, cig gafr, cig oen, cig camel, cig eidion, pysgod neu gorgimwch. *Mewn machbūs* cyw iâr, defnyddir cyw iâr cyfan.

Gellir ychwanegu at y sbeisys, y reis a'r cig gydag almonau, cnau pinwydd, cnau mwnci, winwns a syltanas. Gall y ddysgl gael ei addurno gyda *ḥashū* (Arabeg: حشو‎ ) a'i arlwyno'n boeth gyda *daqqūs* (Arabeg: دقّوس‎), sy'n saws tomato Arabeg a wneir gartref.

Dulliau coginio
---------------

 Gelwir Kabsa hefyd yn *machbūs* mewn gwledydd Arabaidd yng Ngwlff Persia .
Gellir coginio cig ar gyfer kabsa mewn sawl ffordd. Gelwir ffordd boblogaidd o baratoi cig yn *mandi*. Mae hon yn dechneg hynafol sy'n tarddu o Yemen, lle mae cig yn cael ei farbeciwio mewn twll dwfn yn y ddaear sy'n cael ei orchuddio wrth i'r cig goginio. Ffordd arall o baratoi a gweini cig ar gyfer kabsa yw *mathbi,* lle mae cig wedi'i sesno yn cael ei grilio ar gerrig gwastad sy'n cael eu rhoi ar ben y marwydos. Mae trydydd dechneg, *madghūt*, yn cynnwys coginio'r cig mewn popty pwysau uchel (pressure cooker).

Cyfeiriadau
-----------

cyfeiriadauˌ



1. ↑  *The Report: Qatar 2015*. Oxford Business.
2. ↑  "Al Kabsa - Traditional Rice dish". *Food.com*. Cyrchwyd 23 June 2012.
3. ↑  "How to Make Kabsa". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-12-17. Cyrchwyd 23 June 2012.
Gwleidydd rhyddfrydol a newyddiadurwr o Ecwador oedd **Juan Benigno Vela** (10 Gorffennaf 1843 – 24 Chwefror 1920).

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Ganed Juan Benigno Vela ar 10 Gorffennaf 1920 yn ninas San Juan de Ambato, yng nghanolbarth Ecwador, yn fab i'r Don Pío Vela Endara a Mercedes Hervas Hidalgo.. Aeth i Goleg Vicente León yn Latacunga ym 1859 i astudio dan y Don Simón Rodríguez a'r Dr Carlos Casares, ac yno bu'n gyfeillgar â Luis Felipe Borja. Wedi iddo dderbyn ei radd baglor, aeth i Brifysgol Quito ac ym 1867 enillodd deitl *Abogado de la República* (Cyfreithiwr y Weriniaeth).

Gyrfa lenyddol
--------------

Gyda chefnogaeth ei dad bedydd, y Don Pedro Fermín Cevallos, ac un arall o feibion Ambato, Juan Montalvo, cychwynnodd Beningno Vela ar drywydd rhyddfrydol yn gynnar, a defnyddiodd grym ei eiriau i hyrwyddo'i achos. Ysgrifennodd erthyglau ar gyfer sawl papur newydd, gan gynnwys *El Espectador*, *El Guante*, ac *El Combate*, yn lladd ar ddrwg arferion yr Arlywyddion Gabriel García Moreno ac Ignacio de Veintemilla. Yn sgil y Gynhadledd Genedlaethol yn Ambato ym 1878, cyhoeddodd Benigno Vela ei ddatganiad gwleidyddol yn galw ar godi pedwar cerflun yn yr ystafell gyfarfod, yn portreadu Doethineb, Cyfiawnder, Gwyleidd-dra, a Rhyddid, a gawsant eu "treisio a'u sathru gan y rhai ffiaidd a fradychodd ewyllys yr Ecwadoriaid".

Aeth yn ddall yn 34 oed, a chafodd ei ddilorni a'i watwar am hynny gan ei elynion. Roedd Vela yn benderfynol o ddal at ei waith, ac ysgrifennodd lythyr at y papur newydd *El Guayas*, gan ddweud:

> «*No me quejo, por lo mismo, de la suerte que me ha cabido, ni tengo la ceguera como una gran desgracia; no lloro por ello tan amargamente como lloró el Divino Ciego de Albión, ni acuso a los insensatos que se han reído de mí, juzgando que Dios me ha castigado. No pido luz para mis ojos, reclamo luz para mi inteligencia.*»
> 
> 
> "Nid wyf yn cwyno am fy anffawd, ac nid oes dallineb gennyf fel trallod mawr; nid wyf yn crio amdano mor chwerw ag y gwnaeth Difinydd Dall Albion [hynny yw, John Milton, awdur "When I Consider How My Light is Spent"], ac nid wyf yn cyhuddo'r rhai ffôl sydd wedi chwerthin am fy mhen, gan farnu bod Duw wedi fy nghosbi. Nid wyf yn gofyn am olau er fy llygaid, rwyf yn mynnu golau er fy ngwybodaeth." 
> 
> 
>

Gyrfa wleidyddol
----------------

Gwasanaethodd Benigno Vela yn Arolygydd Ysgolion yn nhalaith Tungurahua, a chyfrannodd ei holl gyflog at brynu gwerslyfrau a llyfrau nodiadau ar gyfer disgyblion tlawd. Gwasanaethodd hefyd yn Bennaeth Sifil a Milwrol ar ddinas Ambato yn ystod arlywyddiaeth gyntaf y Cadfridog Eloy Alfaro, yn Llywodraethwr Tungurahua, ac yn Seneddwr a Dirprwy mewn sawl cyngres. Fe'i penodwyd yn gadeirydd y comisiwn deddfwriaethol gan yr Arlywydd Alfaro.

Diwedd ei oes
-------------

Bu farw Juan Benigno Vela ar 24 Chwefror 1920 yn ei ddinas enedigol, Ambato, yn 76 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  (Sbaeneg) "Vela Juan Benigno", *Enciclopedia del Ecuador*. Adalwyd ar 28 Hydref 2020.
Etholaeth seneddol yn Wiltshire, De-orllewin Lloegr, yw **Caersallog** (Saesneg: *Salisbury*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Caersallog yn WiltshireEtholaeth Caersallog yn Wiltshire
* Wiltshire yn LloegrWiltshire yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth yn wreiddiol fel bwrdeistref seneddol yn y 13g a hyd at 1885 dychwelodd ddau aelod seneddol, ac un aelod ar ôl hynny. Daeth yn etholaeth sirol yn 1918.

Aelodau Seneddol
----------------

ar ôl 1885:

* 1885–1886: William Grenfell (Rhyddfrydol)
* 1886–1897: Edward Hulse (Ceidwadol)
* 1897–1900: Augustus Allhusen (Ceidwadol)
* 1900–1906: Walter Palmer (Ceidwadol)
* 1906–1910: Edward Tennant (Rhyddfrydol)
* 1910–1918: Godfrey Locker-Lampson (Ceidwadol)
* 1918–1923: Hugh Morrison (Ceidwadol)
* 1923–1924: Hugh Moulton (Rhyddfrydol)
* 1924–1931: Hugh Morrison (Ceidwadol)
* 1931–1942: James Despencer-Robertson (Ceidwadol)
* 1942–1965: John Morrison (Ceidwadol)
* 1965–1983: Michael Hamilton (Ceidwadol)
* 1983–2010: Robert Key (Ceidwadol)
* 2010–presennol: John Glen (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **bwâu duon y mwyar**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyfynod bwâu duon y mwyar**; yr enw Saesneg yw *Kent Black Arches*, a'r enw gwyddonol yw *Meganola albula*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r bwâu duon y mwyar yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **bwâu duon mantellog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyfynod bwâu duon mantellog**; yr enw Saesneg yw *Short-cloaked Moth*, a'r enw gwyddonol yw *Nola cucullatella*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r bwâu duon mantellog yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
Athronydd a diwinydd Catholig Sbaenaidd ac ysgolhaig o ddyneiddiwr oedd **Juan Ginés de Sepúlveda** (1494 – 1573).

Ym 1515 symudodd o Córdoba i'r Eidal ac ymunodd â'r Coleg Sbaenaidd ym Mhrifysgol Bologna. Yno fe weithiodd dan yr athronydd Aristotelaidd Pietro Pomponazzi, ac erbyn 1526 Sepúlveda oedd cyfieithydd swyddogol gweithiau Aristoteles ar gyfer Llys y Pab. Treuliodd ugain mlynedd yn yr Eidal yn casglu, cyfieithu, a chyhoeddi gweithiau Aristoteles.

Yn ei ymgom *Democrates alter de justis belli causis apud Indos* (1550) mae'n amddiffyn hawl Coron Castilia i wladychu'r Byd Newydd ac i orchfygu'r bobloedd frodorol yno. Galwodd ar syniadaeth Aristoteles, gan gynnwys athrawiaeth yr aristocratiaeth naturiol, i gyfiawnhau ei safbwyntiau. Dadleuodd hefyd bod ymledu gwareiddiad Catholig a masnach Ewropeaidd yn ymgyrch elusennol a oedd o fudd i'r brodorion. Erfyniai Cyngor yr Indes arno am ei farnau ynglŷn ag imperialaeth y Sbaenwyr yn y Byd Newydd, a chafodd Sepúlveda ddadl gyhoeddus yn erbyn Bartolomé de las Casas yng Nghyngor Valladolid (1550–51).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Sepúlveda, Juan Ginés De (1490?–1574)" yn *Europe, 1450 to 1789: Encyclopedia of the Early Modern World*. Adalwyd ar Encyclopedia.com ar 18 Mehefin 2020.
Bardd Sbaeneg a diplomydd o Wrwgwái oedd **Juan Zorrilla de San Martín** (28 Rhagfyr 1855 – 3 Tachwedd 1931) sy'n nodedig am ei arwrgerddi "Tabaré" (1886), a ystyrir yn gerdd genedlaethol yr Wrwgwaiaid, a *La leyenda patria* (1879).

Ganwyd ym Montevideo a chafodd ei addysg mewn ysgolion yr Iesuwyr yn Santiago de Chile, Santa Fé yn yr Ariannin, a Montevideo.

Cyhoeddodd ei waith cyntaf, *Notas de un himno*, yn 1876. Mae'r gwaith hwnnw yn ymdrin â themâu tristwch a gwladgarwch, ac yn dangos dylanwad y bardd Rhamantaidd o Sbaenwr, Gustavo Adolfo Becquer. Sefydlodd Zorrilla de San Martín gylchgrawn Catholig, *El bien público*, yn 1878.

Yn 1879 cyhoeddodd ei arwrgerdd wladgarol *La leyenda patria*, sy'n traddodi hanes y Tri Dwyreiniad ar Ddeg ar Hugain a wrthryfelasant yn erbyn Ymerodraeth Brasil yn 1825. Cyfansoddodd arwrgerdd hanesyddol arall, *Tabaré*, sy'n canu chwedl am serch y bachgen Tabaré, un o frodorion y Banda Oriental, a'r Sbaenes Blanca. Ysgrifennodd y gerdd yn 1886, a chyhoeddwyd yn 1888. Cafodd ei golygu ganddo sawl gwaith cyn iddo gyhoeddi'r argraffiad terfynol yn 1926.

Gwasanaethodd mewn sawl swydd lywodraethol yn ystod ei oes, gan gynnwys llysgennad Wrwgwái i Ffrainc, Portiwgal, Sbaen, a'r Babaeth. Bu farw ym Montevideo yn 75 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Juan Zorrilla de San Martín. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 15 Mai 2019.

Darllen pellach
---------------

* Rimaelvo A. Ardoino, *La prosa de Juan Zorrilla de San Martín* (1945).
* Domingo L. Bordoli, *Vida de Juan Zorrilla de San Martín* (1961).
* Jorge Oscar Pickenhayn, *El amplio mundo de Juan Zorrilla de San Martín: sus aportes en materia literaria (verso y prosa), filosófica, teatral, historiográfica, pictórica y musicológica* (Montevideo: Barreiro y Ramos Editores, 1992).
Pentref bychan yng nghymuned Beulah, Ceredigion, Cymru yw **Llandygwydd**, sydd 71.8 milltir (115.6 km) o Gaerdydd a 193.6 milltir (311.5 km) o Lundain.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Elin Jones (Plaid Cymru) ac yn Senedd y DU gan Ben Lake (Plaid Cymru).

Pobl o'r ardal
--------------

* Tad Theophilus Evans (Chwefror 1693 – 11 Medi 1767), awdur *Drych y Prif Oesoedd*. Ganed Theophilus ei hun yng Nghwm-cou.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Senedd Cymru
2. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Ceredigion**

**Trefi**  

Aberaeron  **·** Aberteifi  **·** Aberystwyth  **·** Ceinewydd  **·** Llanbedr Pont Steffan  **·** Llandysul  **·** Tregaron
  
**Pentrefi**  

Aberarth  **·** Aber-banc  **·** Aber-ffrwd  **·** Abermagwr  **·** Abermeurig  **·** Aber-porth  **·** Adpar **·** Alltyblaca  **·** Betws Bledrws  **·** Betws Ifan  **·** Betws Leucu  **·** Bethania  **·** Beulah  **·** Blaenannerch  **·** Blaenpennal  **·** Blaenplwyf  **·** Blaen-porth  **·** Y Borth **·** Bow Street  **·** Bronant  **·** Bwlch-llan  **·** Capel Bangor  **·** Capel Cynon  **·** Capel Dewi  **·** Capel Seion  **·** Caerwedros  **·** Castellhywel  **·** Cellan  **·** Cilcennin  **·** Ciliau Aeron  **·** Clarach  **·** Cnwch Coch  **·** Comins Coch  **·** Cribyn  **·** Cross Inn (1)  **·** Cross Inn (2)  **·** Cwm-cou  **·** Cwmystwyth  **·** Cwrtnewydd  **·** Dihewyd  **·** Dôl-y-bont  **·** Eglwys Fach  **·** Felinfach  **·** Y Ferwig  **·** Ffair-rhos  **·** Ffostrasol  **·** Ffos-y-ffin  **·** Ffwrnais  **·** Gartheli  **·** Goginan  **·** Y Gors  **·** Gwbert  **·** Henfynyw  **·** Henllan  **·** Horeb  **·** Llanafan  **·** Llanarth  **·** Llanbadarn Fawr  **·** Llandre  **·** Llandyfrïog  **·** Llanddeiniol  **·** Llanddewi Brefi  **·** Llanfair Clydogau  **·** Llanfarian  **·** Llanfihangel y Creuddyn  **·** Llangeitho  **·** Llangoedmor  **·** Llangrannog  **·** Llangwyryfon  **·** Llangybi  **·** Llangynfelyn  **·** Llangynllo  **·** Llanilar  **·** Llanio  **·** Llan-non  **·** Llanrhystud  **·** Llansantffraid  **·** Llanwenog  **·** Llanwnnen  **·** Llechryd  **·** Lledrod  **·** Llundain-fach  **·** Llwyncelyn  **·** Llwyndafydd  **·** Llwyn-y-groes  **·** Morfa  **·** Mwnt  **·** Nanternis  **·** Penbryn  **·** Penparc  **·** Penrhiw-llan  **·** Penrhyn-coch  **·** Penuwch  **·** Pen-y-garn  **·** Plwmp  **·** Pontarfynach  **·** Ponterwyd  **·** Pontgarreg  **·** Pontrhydfendigaid  **·** Pontrhydygroes  **·** Pontsiân  **·** Rhydlewis  **·** Rhydowen, Ceredigion  **·** Rhydyfelin  **·** Rhydypennau  **·** Salem  **·** Sarnau  **·** Southgate  **·** Swyddffynnon  **·** Synod Inn  **·** Talgarreg  **·** Tal-y-bont **·** Temple Bar **·** Trefenter  **·** Trefilan  **·** Tremain  **·** Tre-saith  **·** Tre Taliesin  **·** Troedyraur  **·** Ysbyty Ystwyth  **·** Ystrad Aeron  **·** Ystrad Meurig  **·** Ystumtuen