recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gwersyll Tehuelche, 1838.
Pobl frodorol Patagonia yw'r **Tehuelche** (yr **Aónikenk** yn y de a'r **Günün-A-Küna** yn y gogledd). Cyfeirir atynt weithiau fel y **Patagones**, sef "traed mawr", gan fforwyr Sbaen, a ddarganfu olion traed y llwyth ar draethau'r wlad. Fodd bynnag, roedd y Patagones yn gwisgo crwyn anifail ar eu traed oedd yn gwneud yr ôl traed yn fwy o faint na thraed yr Ewropeaid. 

  

Roedd rhai 4,000 neu 5,000 ohonyn yn byw yn yr ardal cyn i'r Ewropeaid gyrraedd, ond lleihaodd eu nifer yn gyflym ac yn ôl y Databas Ethnolegol does dim ond 4 o bobl yn siarad yr iaith heddiw.

Un o frodorion gwreiddiol Patagonia, ac aelod o'r Tehuelche
Yr Ewropeiaid cyntaf i gwrdd â'r Tehuelche oedd y morwyr ar long Ferdinand Magellan ym 1520 a cheir adroddiad amdanynt gan Antonio Pigaffeta, cartograffydd a chroniclydd y daith. 

Daethant i gysylltiad â'r Cymry yn y Wladfa yn Nyffryn Camwy o fewn tua blwyddyn i sefydlu'r Wladfa. Ar y cyfan, roedd y berthynas rhwng y Gwladfawyr a'r Tehuelche yn dda iawn; a dysgodd y Tehuelche lawer i'r Cymry am y wlad ac am ddulliau hela brodorol.

Roedd y Tehuelche yn helwyr, ond newidiodd eu ffordd o fyw ar ôl i'r ymsefydlwyr o Ewrop gyrraedd gyda'u ceffylau. Roedden nhw'n symud o gwmpas y wlad yn grwpiau teuluol. Collasant lawer o'u tiroedd yn ystod Concwest yr Anialwch yn y 1870au a'r 1880au.

Cyswllt allanol
---------------

* (Sbaeneg/Saesneg) Gwefan sydd yn cyflwyno'r Tehuelche Archifwyd 2004-09-01 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* LCCN: sh85139211
* BNF: cb12133026n (data)
* BNE: XX534614

 |


1. ↑  Pre-Hispanic Chile Pre Hispanic people of Chile Archifwyd 2011-07-25 yn y Peiriant Wayback.  Archifwyd 2011-07-25 yn y Peiriant Wayback. adalwyd Tachwedd 29
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Meudwy Gounelle** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: meudwyod Gounelle) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Phaethornis gounellei***; yr enw Saesneg arno yw *Broad-tipped hermit*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. gounellei*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r meudwy Gounelle yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Meudwy Gounelle** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Lycoperdaceae* yw'r **Coden fwg dywyll** (Lladin: ***Lycoperdon nigrescens***; Saesneg: *Dusky Puffball*). 'Y Codau Mwg' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. *Puffball* yw 'coden fwg' yn saesneg, a'r 'mwg' yw'r sborau a welir yn dianc I'r awyr, pan gyffyrddir y goden. Mae'r teulu *Lycoperdaceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop. 

Lliw sborau'r fadarchen hon yw lliw olewydd.

 Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: gleba.

 O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel maethiad saproffytig.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Lycoperdaceae
--------------------------------------

Mae gan **Coden fwg dywyll** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Calvatia arctica* | Calvatia arctica |  |
|
| *Calvatia bovista* | Calvatia bovista |  |
|
| *Calvatia craniiformis* | Calvatia craniiformis |  |
|
| *Calvatia cyathiformis* | Calvatia cyathiformis |  |
|
| *Calvatia gardneri* | Calvatia gardneri |  |
|
| *Calvatia lilacina* | Calvatia lilacina |  |
|
| *Calvatia nipponica* | Calvatia nipponica |  |
|
| *Calvatia sculpta* | Calvatia sculpta |  |
|
| Coden fwg enfawr | Calvatia gigantea |  |
|
| *Western giant puffball* | Calvatia booniana |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Coden fwg dywyll** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Harry Harris yw ***A Walton Thanksgiving Reunion*** a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alexander Courage. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Jurassic Park* a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Harry Harris ar 8 Medi 1922 yn Ninas Kansas a bu farw yn Los Angeles ar 25 Ebrill 2018. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Primetime Emmy am Gyfarwyddo Cyfres Ddrama

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Harry Harris nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *A Man Called Shenandoah* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg |  |
| Alice in Wonderland |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1985-01-01 |
| *Hondo* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg |  |
| *Land of the Giants* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg |  |
| *Lost in Space* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg |  |
| *Man from Atlantis* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg |  |
| *Paradise* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg |  |
| *Pistols 'n' Petticoats* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg |  |
| *Rivkin, cacciatore di taglie* |  | Unol Daleithiau America |  | 1981-01-01 |
| *The D.A.* |  | Unol Daleithiau America |  |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Y cyfarwyddwr Herbert Brenon a'r actores Alla Nazimova ar set y ffilm *War Brides* ym 1916
Mae **cyfarwyddwr ffilmiau**, neu wneuthurwr ffilmiau, yn berson sy'n cyfarwyddo gwneuthuriaid ffilm. Bydd y cyfarwyddwr yn medru gweld y sgript, rheoli agweddau dramatig a chreadigol y ffilm, tra'n arwain y criw technegol a'r actorion er mwyn gwireddu eu gweledigaeth.

Mewn rhai achosion, nid oes gan gyfarwyddwyr ffilmiau rheolaeth artistig llwyr. Hefyd gall y cynhyrchydd ddewis y cyfarwyddwr. Mewn achosion fel hyn, gall y cynhyrchydd ddefnyddio'i bŵer feto eto ar bopeth, o'r sgript ei hun i dorriad terfynol y ffilm.

Pan yn cyfarwyddo rhaglenni ar gyfer sioe deledu, diflanna cyfrifoldebau'r cyfarwyddwr rhyw faint, am fod naws a golwg gweledol y gyfres wedi'i sefydlu eisoes, gan amlaf gan y person a grëodd y sioe neu gan yr uwch-gyfarwyddwr. Mae'r cyfarwyddwyr hynny sy'n dewis neu a ddewisir i weithio yn y maes hwn fel arfer yn derbyn na fyddant yn cael eu canmol na'u talu gymaint a phobl eraill sy'n gweithio ar ffilmiau ar gyfer y sgrîn fawr.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt gerddi** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau gerddi) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chlorostilbon assimilis***; yr enw Saesneg arno yw *Garden emerald*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. assimilis*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r emrallt gerddi yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt gerddi** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Prif orsaf radio preifat Tiwnisia yw **Mosaïque FM** (Arabeg موزاييك أف أم). Mae'n darlledu yn yr iaith Arabeg 24 awr y dydd ar gyfer Tiwnis a'r cylch (Tiwnis Fwyaf) yn bennaf ar FM ac mae hefyd ar gael ledled y byd ar y we, yn rhad ac am ddim.

Cafodd ei lawnsio ar 7 Tachwedd 2003. Lleolir ei bencadlys yn ninas Tiwnis, prifddinas Tiwnisia (Immeuble Babel Bloc D, Montplaisir, Tiwnis). Y cyflwynydd cyntaf y cafodd ei lais ei ddarlledu pan agorwyd yr orsaf oedd Nizar Chaari, sydd erbyn heddiw yn gyfrifol am y rhaglenni.

Ceir cymysgedd o adloniant ar y radio, yn rhaglenni sgwrs, cerddoriaeth Arabaidd a gorllewinol, chwaraeon a newyddion, ond gyda'r pwyslais ar gerddoriaeth.

Cyn lawnsio Mosaïque FM dim ond tua 20 y cant o'r boblogaeth oedd yn gwrando ar y radio yn rheolaidd. Erbyn heddiw, yn ôl ffigyrau MédiaScan, mae tua 50 y cant o bobl Tiwnisia yn gwrando yn rheolaidd gyda 75 y cant yn gwrando'n bennaf neu'n unig ar Mosaïque FM. Mae rhan o'r llwyddiant yn ddiau am fod yr orsaf wedi dewis trafod pynciau dadleuol a fu'n *tabŵ* tan yn ddiweddar, gan gynnig fforwm boblogaidd i bobl ifainc a'r dosbarth canol. Diolch i'r gwasanaeth ar-lein mae'r orsaf radio yn boblogaidd gan Arabiaid yn y Maghreb ac Ewrop hefyd, a dywedir ei bod ymhlith y gorsafoedd radio iaith Arabeg fwyaf eang ei chynulleidfa yn y byd heddiw.

Mae Mosaïque yn perthyn i grŵp busnes Karthago (a enwir ar ôl Carthago), sy'n perchen i Belhassen Trabelsi, brawd Leïla Ben Ali (gwraig ddylanwadol yr Arlywydd Zine el-Abidine Ben Ali).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jamel Arfaoui, « Radio Mosaïque défie les tabous »

Dolenni allanol
---------------

* (Ffrangeg) Gwefan swyddogol Mosaïque FM
* (Ffrangeg) Tonfeddi FM
* (Ffrangeg) Jamel Arfaoui, « Radio Mosaïque défie les tabous », *Magharebia*, 13 Ebrill 2007
Talaith yn ne Sbaen, yng nghymuned ymreolaethol Andalucía yw **Talaith Málaga**. Mae'n ffinio â Môr y Canoldir i'r de a thaleithiau Cádiz i'r gorllewin, Sevilla i'r gogledd-orllewin, Córdoba i'r gogledd, a Granada i'r dwyrain. Málaga yw ei phrifddinas.

Talaith Málaga yn Sbaen
Mae ganddi arwynebedd o 7,308 km². Mae'n cynnwys 102 o fwrdeistrefi.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y dalaith boblogaeth o 1,696,955.

Heblaw am y brifddinas, ei phrif ddinasoedd yw Marbella, Mijas, Fuengirola, Véliz-Málaga, Torremolinos, Estepona, a Benalmádena, sydd i gyd wedi'u lleoli ar yr arfordir. Mae trefi Antequera a Ronda wedi'u lleoli yn y mewndir.

Ei phrif ddiwydiant yw ei gyrchfannau twristiaeth, yn enwedig y rhai ar y traethau ar hyd y Costa del Sol.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 25 Awst 2023

 gw • sg • go**Taleithiau Sbaen**

A Coruña **·** 
Albacete **·** 
Alicante **·** 
Almería **·** 
Araba **·** 
Asturias **·** 
Ávila **·** 
Badajoz **·** 
Barcelona **·** 
Biscay **·** 
Burgos **·** 
Cáceres **·** 
Cádiz **·** 
Cantabria **·** 
Castellón **·** 
Ciudad Real **·** 
Córdoba **·** 
Cuenca **·** 
Girona **·** 
Granada **·** 
Guadalajara **·** 
Gipuzkoa **·** 
Huelva **·** 
Huesca **·** 
Jaén **·** 
Las Palmas **·** 
León **·** 
Lleida **·** 
Lugo **·** 
Madrid **·** 
Málaga **·** 
Murcia **·** 
Navarre **·** 
Ourense **·** 
Palencia **·** 
Pontevedra **·** 
La Rioja **·** 
Salamanca **·** 
Santa Cruz de Tenerife **·** 
Segovia **·** 
Sevilla **·** 
Soria **·** 
Tarragona **·** 
Teruel **·** 
Toledo **·** 
Valencia **·** 
Valladolid **·** 
Ynysoedd Balearig **·** 
Zamora **·** 
Zaragoza
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alan James yw ***The Cheer Leader*** a gyhoeddwyd yn 1928. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Circus* ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Edith Wakeling sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alan James ar 23 Mawrth 1890 yn Port Townsend, Washington a bu farw yn Hollywood ar 1 Awst 1958. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1916 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alan James nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Dick Tracy* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1937-01-01 |
| Flaming Frontiers |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1938-01-01 |
| Honor of The Range |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1934-01-01 |
| Lucky Terror |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1936-01-01 |
| Phantom Thunderbolt |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1933-01-01 |
| Red Barry |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1938-01-01 |
| S.O.S. Coast Guard |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1937-01-01 |
| Scouts to The Rescue |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1939-01-01 |
| The Law Rides Again |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1943-01-01 |
| *The Painted Stallion* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1937-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Am ddefnyddiau eraill, gweler Hidalgo (gwahaniaethu).

Teitl Sbaenaidd hanesyddol yw **hidalgo** (ffurf luosog: hidalgos) a gyfeiriodd yn yr Uchel Oesoedd Canol at bendefig etifeddol, ac yn yr Oesoedd Canol Diweddar a'r cyfnod modern cynnar at farchog neu un o'r bonedd.

Ymddangosodd yr enw Hen Sbaeneg *fidalgus*, neu *hidalgo* yn Gastileg, yn gyntaf yn y 12g, a dywed taw cywasgair ydyw o *hijo de algo* ("mab rhywbeth"). Geirdarddiad posib arall yw'r Lladin *filius* (mab) a *legis* (cyfraith). Fe'i defnyddiwyd i ddisgrifio'r holl uchelwyr, ond yn enwedig y mân-bendefigion, i wahaniaethu rhwng y rheiny, y meistri cyfoethog (*ricos hombres*), a'r marchogion gwrêng (*caballeros villanos*). Fel arfer, uchelwyr etifeddol o rengoedd is y bendefigaeth oedd yr hidalgos, yn berchen ar rywfaint o dir ac yn gwasanaethu yn y fyddin. Er iddynt etifeddu eu teitlau, nid oedd eu heiddo a'u cyfoeth teuluol cymaint â'r dugiaid, ardalyddion, ac ieirll ac roedd eu safle ariannol felly yn llai sicr. Buont yn ddibynnol ar renti o'u hystadau, a swyddi milwrol a llywodraethol, ond derbyniasant hefyd ragorfreintiau.

Erbyn y 15g, mae'n debyg cyfyngwyd yr enw i gynnwys mân-uchelwyr o dras Gristnogol yn unig, ac nid cyn-Fwslimiaid na chyn-Iddewon yn Sbaen. Fodd bynnag, dirywiodd sefyllfa ariannol nifer o'r hidalgos, a chymerai'r enw ystyr lacach, i ddisgrifio marchogion a gwŷr bonheddig yn gyffredin. Erbyn y 18g, nid oedd unrhyw freintiau yn gysylltiedig â'r hidalgos. Mae'r hidalgo tlawd neu ddieiddo yn gymeriad mewn sawl gwaith yn llenyddiaeth Sbaeneg, gan gynnwys y nofelau picarésg *Lazarillo de Tormes* a *Don Quixote*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur yr Academi*, "hidalgo".
2. 1 2  (Saesneg) hidalgo. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 23 Medi 2023.
Ffilm ddrama am LGBT gan y cyfarwyddwyr Jacques Martineau a Olivier Ducastel yw ***Nés En 68*** a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Catherine Corsini. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Laetitia Casta, Édouard Collin, Sophie Barjac, Christine Citti, Yannick Renier, Alain Fromager, Marc Citti, Marilyne Canto, Matthias Van Khache, Nicolas Beaucaire, Osman Elkharraz, Pierre-Loup Rajot, Sabrina Seyvecou, Thibault Vinçon, Théo Frilet, Yann Trégouët ac Yves Verhoeven. Mae'r ffilm *Nés En 68* yn 173 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o sgrin llydan (sef 1.85:1). 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Dark Knight* sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Matthieu Poirot-Delpech oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Dominique Gallieni sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jacques Martineau ar 8 Gorffenaf 1963 ym Montpellier. Derbyniodd ei addysg yn Ecole Normale Supérieure.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 45% (Rotten Tomatoes)
* 5.4/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jacques Martineau nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.
2. 1 2  "Born in 68". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Steven Soderbergh yw ***Let Them All Talk*** a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd gan Gregory Jacobs yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Deborah Eisenberg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Thomas Newman. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Meryl Streep, Candice Bergen, Dianne Wiest, Christopher Fitzgerald, Gemma Chan, John Douglas Thompson, Daniel Algrant, Lucas Hedges, Samia Finnerty a Fred Hechinger. Mae'r ffilm *Let Them All Talk* yn 113 munud o hyd, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.39:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Run*. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steven Soderbergh ar 14 Ionawr 1963 yn Atlanta. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1981 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Louisiana State University Laboratory School.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Urdd Cyfarwyddwyr America
 * Palme d'Or
 * Gwobr Cymdeithas Beirniaid Ffilm Los Angeles am y Cyfarwyddwr Gorau
 * Gwobr Cylch Beirniaid Ffilm Efrog Newydd am y Cyfarwyddwr Gorau
 * Gwobr Cylch Beirniaid Ffilm Efrog Newydd am y Cyfarwyddwr Gorau
 * Gwobr yr Academi i'r Cyfarwyddwr Gorau
 * Gwobr Satellite am y Cyfarwyddwr Gorau

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 88% (Rotten Tomatoes)
* 7.2/10 (Rotten Tomatoes)
* 72/100

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Steven Soderbergh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Che* |  | FfraincUnol Daleithiau AmericaSbaen | SbaenegSaesneg | 2008-01-01 |
| High Flying Bird |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2019-01-27 |
| *Kimi* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2022-01-01 |
| Let Them All Talk |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2020-01-01 |
| *Method and Madness* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2014-08-08 |
| *Mosaic* |  | Unol Daleithiau America |  | 2017-11-08 |
| No Sudden Move |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2021-01-01 |
| *Start Calling Me Dad* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2014-09-19 |
| The Laundromat |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2019-01-01 |
| Unsane |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2018-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Let Them All Talk". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Catherine Binet yw ***Les Jeux de la comtesse Dolingen de Gratz*** a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Catherine Binet a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlos d'Alessio. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carol Kane, Marina Vlady, Alain Cuny, Michael Lonsdale, Emmanuelle Riva, Robert Stephens, Jean Champion, Marilú Marini ac Yves Barsacq. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Blade Runner* sef *film noir*, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm
Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Catherine Binet ar 12 Mawrth 1944 yn Tours a bu farw ym Mharis ar 4 Awst 2020.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Catherine Binet nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.
Ffilm llawn cyffro yw ***Venus Rising*** a gyhoeddwyd yn 1995. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jessica Alba, Costas Mandylor a Morgan Fairchild. Mae'r ffilm *Venus Rising* yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Braveheart* sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr: *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 29 Medi 2022. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 29 Medi 2022.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Miguel Littín yw ***Alsino y El Cóndor*** a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd yn Nicaragwa. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Miguel Littín a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leo Brouwer. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Dean Stockwell. Mae'r ffilm *Alsino y El Cóndor* yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Blade Runner* sef *film noir*, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm
Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Miguel Littín ar 9 Awst 1942 yn Palmilla. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Tsili.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Miguel Littín nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm fud am hanes bywyd a gyrfa gynnar y gwleidydd Cymreig David Lloyd George yw ***The Life Story of David Lloyd George***. Fe'i cynhyrchwyd yn 1918 ond diflanodd o'r golwg am 76 o flynyddoedd nes ei hailddarganfod yn archifau ffilm Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Cyfarwyddwyd y ffilm gan Maurice Elvey. Am ryw reswm, sy'n ddirgelwch hyd heddiw, atalwyd y ffilm cyn ei gorffen. Awgrymir mai ar orchymyn y Blaid Ryddfrydol y gwnaed hynny.

Mae'r ffilm yn adrodd stori plentyndod Lloyd George yn Eifionydd ac yna'n dilyn ei yrfa feteorig fel gwleidydd Rhyddfrydol a ddechreuodd fel un o radicalwyr mwyaf ei gyfnod ac a ddaeth yn weinidiog rhyfel yng nghabinet llywodraeth y DU yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf ac wedyn yn brif weinidog.

Ffilm ddyfeisgar ac arloesol o ran ei thechneg ydyw, sy'n defnyddio technegau fel ôl-fflachiau lliw a gweledigaethau.

Portreadir Lloyd George gan yr actor Norman Page a cheir cannoedd o ecstras. Mae Alma Reville yn chwarae rhan Megan Lloyd George.

Y fersiwn adferedig
-------------------

Mae'r Llyfrgell Genedlaethol wedi adfer y ffilm. Fe'i dangoswyd am y tro cyntaf yn 1996 yng Nghaerdydd.

Cafodd ei chyhoeddi ym Mawrth 2009 ar DVD gyda cherddoriaeth wreiddiol gan y pianydd Neil Brand. Ceir cyflwyniad ar y cefndir hanesyddol a ffilmyddol gan yr actor Philip Madoc.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-08-15. Cyrchwyd 2009-04-03.
2. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Newyddion LlGC: "'The Life Story of David Lloyd George' nawr ar DVD" Archifwyd 2008-08-15 yn y Peiriant Wayback. gwefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru
* (Saesneg) Manylion y ffilm ar IMDB
***Testament of Youth*** yw'r rhan gyntaf yng nghofiant Vera Brittain. Fe'i cyhoeddwyd ym 1933. Mae cofiant Brittain yn parhau gyda *Testament of Experience*, a gyhoeddwyd ym 1957. Rhwng y ddau lyfr hyn daw *Testament of Friendship*, sydd yn ei hanfod yn gofiant i gydweithiwr agos Brittain a'i ffrind, y nofelydd Winifred Holtby.

Mae'r llyfr yn ymwneud yn bennaf â gwasanaeth Vera fel nyrs yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a'i rhamant â Roland Leighton, a laddwyd ym 1915.

Addaswyd y llyfr ar gyfer teledu ym 1979, gyda Cheryl Campbell fel Vera Brittain. Yn 2014 gwnaed ffilm, yn serennu’r actores o Gymru, Alexandra Roach, fel Winifred Holtby, a Taron Egerton fel Edward, brawd Vera Brittain.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Mark Bostridge; Paul Berry (25 February 2016). "Preface". *Vera Brittain: A Life* (yn Saesneg). Little, Brown Book Group. ISBN 978-0-349-00854-7.
2. ↑  Ge, Linda (13 Chwefror 2014). "Taron Egerton, Colin Morgan and Alexandra Roach Join Alicia Vikander in 'Testament of Youth'". *upandcomers.net* (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-10-17. Cyrchwyd 16 Mawrth 2014.
Golygfa o dreisio gan Utagawa Kuniyoshi
Mae **trais rhywiol** (hefyd **treisio**) yn golygu cael cyfathrach rywiol gyda rhywun heb eu cydsyniad. Cydsyniad yn y cyd-destun hwn yw bod rhywun yn cytuno i gael rhyw o'u hewyllys rydd eu hunain, heb ddim gorfodaeth. Mae treisio yn fath o gam-drin rhywiol, ac yn y rhan fwyaf o wledydd mae'n un o'r troseddau mwyaf difrifol.

Syniadau hanesyddol am dreisio
------------------------------

Syniad cyffredin o dreisio yw pan fydd dieithryn yn ymosod yn gorfforol ar ferch ac yn ei threisio. Er bod hynny'n digwydd, mewn llawer o achosion o dreisio mae'r treisiwr yn adnabod y dioddefwr. Yn y gorffennol, tybiwyd nad oedd modd i ŵr dreisio'i wraig; roedd tybiaeth bod cydysyniad awtomatig rhwng gŵr a gwraig, ac yn wir, yn hanesyddol, bu tueddiad i weld gwraig fel rhan o eiddo'i gŵr. Nid yw hyn yn wir bellach: mae treisio priodasol yn drosedd yng Nghymru a Lloegr ac mewn nifer gynyddol o wledydd ledled y byd.

Mae treisio yn digwydd yn erbyn merched a dynion.

Diffyg cydsyniad
----------------

Gall treisiwr ddefnyddio trais corfforol, cyffuriau neu fygythiadau er mwyn cael ei ffordd. Fodd bynnag, gall cyfathrach rywiol fod yn drais rhywiol heb fod ffrwgwd neu wrthwynebiad amlwg i'r gyfathrach, os nad oes cydsyniad. Nid yw peidio datgan cydsyniad ynddo'i hunan yn golygu diffyg cydsyniad os yw'r cyd-destun yn awgrymu'n eglur bod cydsyniad, ond mewn rhai achosion, nid yw dioddefwr mewn sefyllfa i gydsynio.

* Ni all plentyn o dan 13 oed gydsynio i gael rhyw.
* Ni all rhywun sy'n cysgu neu sy'n anymwybodol gydsynio i gael rhyw.
* Os yw rhywun yn drwm o dan ddylanwad rhai cyffuriau (gan gynnwys diod gadarn) mae'n bosibl na allant gydsynio i gael rhyw.
* Os yw rhywun yn dioddef o rai anableddau neu salwch sy'n effeithio ar eu meddwl, mae'n bosibl na allant gydsynio i gael rhyw.

Treisio yw cael rhyw â rhywun nad yw'n gallu cydsynio.

Mathau eraill o dreisio
-----------------------

* Mewn rhai achosion, bydd sawl treisiwr yn ymosod ar un dioddefwr.
* Mae trais yn y carchar — lle caiff carcharor ei dreisio gan gyd-garcharor, fel arfer — yn gyffredin.
* Caiff treisio ei ddefnyddio fel arf rhyfel. Ers 1949, mae hyn yn drosedd rhyfel.

Effeithiau treisio
------------------

Heblaw am effeithau corfforol uniongyrchol trais rhywiol, gan gynnwys ymosodiad corfforol o bosibl, a risg o ddal heintiau a drosglwyddir yn rhywiol, gall effeithiau seicolegol trais rhywiol fod yn anferth.

Gweler hefyd
------------

* Rhyw
* Categori:Ffilmiau am drais rhywiol
Ffilm ddrama llawn antur gan y cyfarwyddwr Robert Parrish yw ***Doppelgänger*** a gyhoeddwyd yn 1969. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Doppelgänger*** ac fe’i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Portiwgal a chafodd ei ffilmio ym Mhortiwgal, Swydd Hertford a Pinewood Studios. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Gerry Anderson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Barry Gray.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Herbert Lom, Vladek Sheybal, Philip Madoc, Ed Bishop, George Sewell, Patrick Wymark, Roy Thinnes, Ian Hendry, Loni von Friedl, Lynn Loring a George Mikell. Mae'r ffilm *Doppelgänger (ffilm o 1969)* yn 101 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Midnight Cowboy* sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
John Read oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Robert Parrish ar 4 Ionawr 1916 yn Columbus, Georgia a bu farw yn Southampton, Efrog Newydd ar 30 Rhagfyr 1998. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1927 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr yr Academi am y Golygu Ffilm Gorau

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Robert Parrish nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Seren mynydd fronddu** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sêr mynydd bronddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Oreotrochilus melanogaster***; yr enw Saesneg arno yw *Black-breasted hillstar*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *O. melanogaster*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r seren mynydd fronddu yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Seren mynydd fronddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Carlo Ludovico Bragaglia yw ***Animali Pazzi*** a gyhoeddwyd yn 1939. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Carlo Ludovico Bragaglia a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ezio Carabella. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Totò, Luisa Ferida, Calisto Bertramo, Cesare Polacco, Claudio Ermelli, Dina Perbellini, Giuseppe Pierozzi, Pina Gallini, Bianca Stagno Bellincioni a Lilia Dale. Mae'r ffilm *Animali Pazzi* yn 72 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1939. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Gone with the Wind* sef ffilm Americanaidd am drais, dial a rhamant gan Victor Fleming, George Cukor a Sam Wood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Giacinto Solito sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlo Ludovico Bragaglia ar 8 Gorffenaf 1894 yn Frosinone a bu farw yn Rhufain ar 4 Ionawr 1998. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1933 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Uwch swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carlo Ludovico Bragaglia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
3. ↑  .
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Mariano Laurenti yw ***Pierino Torna a Scuola*** a gyhoeddwyd yn 1990. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alvaro Vitali a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Berto Pisano. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Salvatore Bugnatelli, Alvaro Vitali, Malisa Longo, Alfonso Tomas, Bruno Minniti, Carmine Faraco, Elena Fabrizi, Franco Caracciolo, Giulio Massimini, Jimmy il Fenomeno, Mauro Vestri a Nadia Bengala. Mae'r ffilm *Pierino Torna a Scuola* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Pretty Woman* sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mariano Laurenti ar 15 Ebrill 1929 yn Rhufain a bu farw yn Gubbio ar 24 Hydref 1999. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1966 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mariano Laurenti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **rhisglyn ymyllwyd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **rhisgl ymyl lwyd**; yr enw Saesneg yw *Bordered Grey*, a'r enw gwyddonol yw *Selidosema brunnearia*. Mae i'w ganfod yn Ewrop a Gogledd Affrica yn enwedig ar dywynnau glan y môr, rhosdiroedd a thir calchfaenog.

37–43 mm ydy lled adenydd agored y gwryw ac mae'n hedfan rhwng Gorffennaf ac Awst.

Prif fwyd y siani flewog ydy mathau o *Calluna vulgaris*, *Cytisus scoparius*, *Rumex* a *Lotus*. Mae hi i'w chael rhwng Medi a Gorffennaf ac ar ffurf siani flewog mae'r rhisglyn ymyl lwyd yn gaeafgysgu.

Rhywogaethau
------------

Dyma'r rhywogaethau y gwyddir amdanynt:

* *Selidosema brunnearia brunnearia*
* *Selidosema brunnearia dilucescens* Wehrli, 1924
* *Selidosema brunnearia oliveirata* Mabille, 1876
* *Selidosema brunnearia pallidaria* Staudinger, 1901
* *Selidosema brunnearia pyrenaearia* (Boisduval, 1840)
* *Selidosema brunnearia scandinaviaria* Staudinger, 1901
* *Selidosema brunnearia tyronensis* Cockayne, 1948

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r rhisglyn ymyl lwyd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  Fauna Europaea
Paentiwr, gwneuthurwr printiau, a drafftsmon Almaenig oedd **Albrecht Altdorfer** (tua 1480 – 12 Chwefror 1538) sydd yn nodedig am arloesi Ysgol y Donaw (Almaeneg: *Donauschule*), arddull o baentio tirluniau a flodeuai yn nyffrynnoedd blaenau Afon Donaw yn nechrau'r 16g.

Treuliodd y rhan fwyaf o'i oes yn Regensburg, Dugiaeth Bafaria, yn yr Ymerodraeth Lân Rufeinig. Daeth yn ddinesydd ym 1505 a fe'i penodwyd yn bensaer dinesig ym 1526, a gwasanaethai hefyd yn aelod o gyngor Regensburg. Enillodd ffafr Maximilian I, Ymerawdwr Glân Rhufeinig, a Wilhelm IV, Dug Bafaria.

Altdorfer mae'n debyg oedd yr arlunydd Ewropeaidd cyntaf ers yr Henfyd i baentio tirluniau nad oedd yn cynnwys pobl nac yn traddodi stori. Gwelir ei fod yn canolbwyntio'n fwyfwy ar natur yn ei baentiadau cynnar megis *Brwydr San Siôr â'r Ddraig* (1510) sydd yn cynnwys coedwig hynafol bron yn cuddio ffigur y marchog ar ei geffyl. Yn y 1520au paentiodd ei "dirluniau bur" cyntaf o gyrion gwledig Regensburg, heb ffigurau dynol o gwbl. Ei hoff destun oedd coedwigoedd deiliog a dyrys y gwledydd Almaeneg, ac arloesai hefyd yr arfer o arlunio golau'r machlud haul a'r cyfnos.

Cyflawnodd hefyd nifer o baentiadau crefyddol, gan gynnwys ei allorluniau yn Eglwys Sant Florian, Linz, sydd y cynnwys portreadau o Ddioddefaint yr Iesu a merthyrdod Sant Sebastian. Un o'i gampweithiau yw *Brwydr Alecsander (Brwydr Issus)* (1529) sydd yn dychmygu brwydr drawiadol sydd yn cyfateb i'r olygfa fawreddog o'i chwmpas. Yn ogystal â'i baentiadau, cynhyrchodd Altdorfer ddarluniau, engrafiadau, torluniau pren, ac ysgythriadau.

* Brwydr San Siôr â'r Ddraig (1510)*Brwydr San Siôr â'r Ddraig* (1510)
* Tirlun y Donaw gyda Chastell Wörth (1528)*Tirlun y Donaw gyda Chastell Wörth* (1528)
* Brwydr Alecsander (Brwydr Issus) (1529)*Brwydr Alecsander (Brwydr Issus)* (1529)
* Y Cardotyn yn eistedd ar Odre Balchder (1531)*Y Cardotyn yn eistedd ar Odre Balchder* (1531)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Charles G. Nauert, *Historical Dictionary of the Renaissance* (Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, 2004), tt. 12–13.
2. 1 2  (Saesneg) Albrecht Altdorfer. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 21 Medi 2021.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn cynffonog piglwyd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cynffonog piglwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Taphrolesbia griseiventris***; yr enw Saesneg arno yw *Grey-billed comet*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. griseiventris*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sïedn cynffonog piglwyd yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn cynffonog piglwyd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Llydanbig cynffonhir** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llydanbigau cynffonhir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Psarisomus dalhousiae***; yr enw Saesneg arno yw *Long-tailed broadbill*. Mae'n perthyn i deulu'r Llydanbigau (Lladin: *Eurylaimidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. dalhousiae*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r llydanbig cynffonhir yn perthyn i deulu'r Llydanbigau (Lladin: *Eurylaimidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Llydanbig Whitehead | Calyptomena whiteheadi |  |
|
| Llydanbig arianfron | Serilophus lunatus |  |
|
| Llydanbig coch a du | Cymbirhynchus macrorhynchos |  |
|
| Llydanbig cynffonhir | Psarisomus dalhousiae |  |
|
| Llydanbig gwyrdd | Calyptomena viridis |  |
|
| Llydanbig hardd | Calyptomena hosii |  |
|
| Llydanbig melyn a du | Eurylaimus ochromalus |  |
|
| Llydanbig rhesog | Eurylaimus javanicus |  |
|
| Llydanbig tagellog | Sarcophanops steerii |  |
|
| Llydanbig tywyll | Corydon sumatranus |  |
|
| Llydanbig y mynydd | Pseudocalyptomena graueri |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Llydanbig cynffonhir** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Roedd **Ankst** yn label recordio annibynnol Cymraeg. Sefydlwyd yn 1988 ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth gan Alun Llwyd, Gruffudd Jones ac Emyr Glyn Williams. Sefydlwyd i ryddhau recordiau bandiau oedd angen labeli i hyrwyddo eu cerddoriaeth. Rhoddwyd yr enw Ankst ar y label gan Richard Wyn Jones sydd bellach yn ddarlithydd mewn gwleidyddiaeth. Wedi rhyddhau sawl caset ar raddfa fechan, symudodd y label i Gaerdydd a daeth yn bwysicach ym myd cerddoriaeth. Bu yn gyfrifol am lwyddiant sawl band Cymraeg gan gynnwys Llwybr Llaethog, Super Furry Animals a Gorky's Zygotic Mynci. Rhyddhawyd ep's gan Topper a Melys ar y label.

Rhwng 1988 a 1997, rhyddhaodd tua 80 o recordiau cyn iddo ymrannu yn ddau gwmni, sef 'Rheoli Ankst Management Ltd.' (oedd yn cael ei redeg gan Alun Llwyd a Gruffudd Jones ac oedd yn gyfrifol am edrych ar ôl Super Furry Animals, Gorky's Zygotic Mynci, The Longcut, ac am gyfnod, Cerys Matthews) ac Ankstmusik, y label. Bellach mae Alun Llwyd yn rhedeg cwmni Turnstile, sydd yn gwmni rheoli a label recordio. Mae hefyd yn rhedeg Epa, sydd yn gwmni cyhoeddi caneuon. Mae Emyr Glyn Williams yn rhedeg label Ankstmusik.

Ankstmusik
----------

Mae'r label Ankstmusik (sydd heddiw wedi ei lleoli ym Mhentraeth ar Ynys Môn ac yn cael ei redeg gan Emyr Williams), yn rhyddhau recordiau gan fandiau megis Datblygu, Tystion, Ectogram, Zabrinski, Rheinallt H Rowlands, MC Mabon a Wendykurk. Mae tri albym diweddar Geraint Jarman wedi eu ryddhau ar y label.

* **Discograffi** Ankst ac Ankst Music: https://cy.wikipedia.org/wiki/Ankstmusik
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybed-robin melynwyrdd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybed-robinod melynwyrdd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Microeca flavovirescens***; yr enw Saesneg arno yw *Olive microeca flycatcher*. Mae'n perthyn i deulu'r Robinod Awstralia (Lladin: *Petroicidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*. Yr hen enw ar y teulu hwn oedd yr *Eopsaltridae*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. flavovirescens*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r gwybed-robin melynwyrdd yn perthyn i deulu'r Robinod Awstralia (Lladin: *Petroicidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Gwybed-robin yr afon | Monachella muelleriana |  |
|
| Robin bengoch | Petroica goodenovii |  |
|
| Robin binc | Petroica rodinogaster |  |
|
| Robin garned | Eugerygone rubra |  |
|
| Robin lychlyd | Peneoenanthe pulverulenta |  |
|
| Robin rosliw | Petroica rosea |  |
|
| Robin twtwai | Petroica australis |  |
|
| Robin y graig | Petroica archboldi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybed-robin melynwyrdd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*