Ffeminist o'r Almaen a Loegr oedd **Kitty Marion** (12 Mawrth 1871 - 9 Hydref 1944) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel actor, ymgyrchydd dros bleidlais i ferched a swffragét.

Ganwyd **Katherina Maria Schäfer** yn Rietberg, yr Almaen a bu farw yn Ninas Efrog Newydd. 
. Daeth yn adnabyddus yn y maes am sefyll dros hawliau perfformwyr benywaidd yn erbyn asiantau, llygredd, dros atal cenhedlu a thros amodau gwaith gwell.

Magwraeth
---------

Bu farw mam Katherina Maria Schafer o'r ddarfodedigaeth (*tuberculosis*) pan oedd Katherina yn ddwy oed, gan ei gadaelyng ngofal ei thad. Bedair blynedd yn ddiweddarach, pan oedd yn chwech oed, bu farw ei llys-fam o'r ddarfodedigaeth hefyd. Credir i'w thad, nad yw ei enw'n hysbys, gam-drin Marion gan fod ganddi wallt coch. Pan oedd Marion yn bymtheg oed, fe’i hanfonwyd gan ei thad i fyw gyda’i modryb yn Lloegr.
Symudodd i Lundain ym 1886 pan oedd hi'n bymtheg oed, a thyfodd i fân amlygrwydd pan ganodd mewn neuaddau cerdd ledled y Deyrnas Gyfunol ar ddiwedd y 19g.

Hawliau merched
---------------

Ymunodd ag Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched (y WSPU) ym 1908, a bu'n gwerthu eu papur newydd *Votes for Women* a daeth yn swffragét amlwg yn y Deyrnas Gyfunol am gymryd rhan mewn protestiadau aflonyddwch sifil gan gynnwys terfysgoedd a llosgi bwriadol. O ganlyniad, arestiwyd Marion lawer gwaith ac mae'n adnabyddus am iddi ddioddef cael ei gorfodi i fwyta, yn ystod ei streic newyn yn y carchar, 232 o weithiau. Dyfynnir ei bod yn dweud "nid oes unrhyw eiriau i ddisgrifio’r teimlad annioddefol ac erchyll (o orfodi bwyd i fewn i'r stumog." 

Pan ddechreuodd y Rhyfel Byd Cyntaf ymfudodd i Unol Daleithiau America, ac yno ymunodd â thîm Margaret Sanger a oedd yn cyhoeddi gwybodaeth ar reoli cenhedlu.

Er iddi ddefnyddio ei dycnwch a’i llais uchel i gael pobl i roi sylw i’w hachos, ni ddefnyddiodd drais cymaint â phan oedd yn byw yn y Derynas Gyfunol, er iddi gael ei harestio lawer gwaith am ymgyrchu dros atal cenehedlu.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Medal y Swffragét .

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Woodworth, Christine. "The Company She Kept: The Radical Activism of Actress Kitty Marion from Piccadilly Circus to Times Square.". *Theatre History Studies* **32, 2012**: 80–92,252.
2. ↑  Dyddiad geni: Colin Matthew, ed. (2004) (yn en), *Oxford Dictionary of National Biography*, Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, Wikidata Q17565097,
3. ↑  Dyddiad marw: Colin Matthew, ed. (2004) (yn en), *Oxford Dictionary of National Biography*, Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, Wikidata Q17565097,
4. ↑  Saesneg gwreiddiol: *"there are no words to describe the horrible revolting sensation."*
5. ↑  Galwedigaeth: Colin Matthew, ed. (2004) (yn en), *Oxford Dictionary of National Biography*, Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, Wikidata Q17565097,

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 53416437
* LCCN: n96053537
* ISNI: 0000 0000 3151 5518
* GND: 1169604331
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |