Bargyfreithiwr o'r Alban, awdur a lobïwr dros yr amgylcheddol oedd **Pauline Helène** **Higgins** FRSGS (4 Gorffennaf 1968 - 21 Ebrill 2019), a alwyd gan ei ffrindiau'n "**Polly**", ac a ddisgrifiwyd yn ei hysgrif goffa yn *The Guardian* fel, "un o'r ffigurau mwyaf ysbrydoledig y mudiad gwyrdd". Gadawodd ei gyrfa fel cyfreithiwr i ganolbwyntio ar eiriolaeth amgylcheddol, a lobïodd Gomisiwn y Gyfraith y Cenhedloedd Unedig yn aflwyddiannus i gydnabod eco-laddiad (Saesneg: *ecocide*) fel trosedd ryngwladol. Ysgrifennodd Higgins dri llyfr, gan gynnwys *Eradicating Ecocide*, a sefydlodd grŵp Gwarchodwyr y Ddaear i godi arian i gefnogi'r achos.

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Magwyd Higgins yn Blanefield ychydig i'r de o Ffawt Ffin yr Ucheldiroedd wrth droed Bryniau Campsie yn yr Alban. Roedd ei thad yn feteorolegydd yn ystod yr Ail Ryfel Byd a'i mam yn arlunydd. Dylanwadodd ymrwymiad y teulu i faterion hinsawdd a gwyrdd ar ei blynyddoedd cynnar.Ar ôl mynychu ysgol Jeswitiaid Glasgow St Aloysius' College (1986) cwblhaodd ei gradd gyntaf ym Mhrifysgol Aberdeen (1990) ac enillodd hefyd Ddiploma Dosbarth Cyntaf o Brifysgol Utrecht a gradd Ôl-raddedig Prifysgol Glasgow (1991). Yn ystod ei blynyddoedd prifysgol, bu’n cydweithio â Friedensreich Hundertwasser, artist ac ymgyrchydd amgylcheddol o Awstria. Yn ddiweddarach aethant i Fienna, lle dylanwadwyd arni gan y mudiad ecoleg Ewropeaidd. Yn 2013, enillodd Ddoethur Honoris Causa o Ysgol Fusnes Lausanne, y Swistir.

Hyfforddodd yn y gyfraith ym Mhrifysgol City, Llundain ac yna yn Ysgol y Gyfraith Inns of Court yn Llundain; yn 1998, cafodd ei galw i'r Bar (yn Lloegr). Bu’n gweithio fel cyfreithiwr yn Llundain, gan arbenigo mewn cyfraith gorfforaethol a chyflogaeth.

Ar ddiwedd achos tair blynedd lle bu'n cynrychioli person a oedd wedi’i anafu yn y gwaith, disgrifiodd Higgins ei phrofiad yn edrych allan drwy’r ffenest yn y Llys Apêl a meddwl "Mae’r ddaear yn cael ei hanafu a’i niweidio hefyd a does dim byd yn cael ei wneud yn ei gylch" a dywedodd wrthi hi ei hun, "mae angen cyfreithiwr da ar y Ddaear". Yn dilyn hynny, rhoddodd y gorau i ymarfer fel bargyfreithiwr i ganolbwyntio ar eiriol dros gyfraith ryngwladol a fyddai’n dal gweithredwyr busnes a llywodraethau i gyfrif trwy eu gwneud yn droseddol atebol am y niwed amgylcheddol y maent wedi ei achosi.

Cynigiwyd eco-laddiad fel un o'r troseddau rhyngwladol yn erbyn heddwch ym 1996, ond ni chafodd ei gynnwys yn Statud olaf Rhufain y Llys Troseddol Rhyngwladol. Dechreuodd Higgins ymgyrchu dros ei gynnwys tua 2009. Esboniodd yn 2010 fod eco-laddiad "yn arwain at ddisbyddu adnoddau, a lle mae disbyddiad adnoddau yn gwaethygu, mae rhyfel ar ei hôl hi. Lle mae dinistr o’r fath yn deillio o weithredoedd dynolryw, gellir ystyried eco-laddiad yn drosedd yn erbyn heddwch." Lobïodd Gomisiwn y Gyfraith (y Cenhedloedd Unedig) i gydnabod eco-laddiad fel trosedd ryngwladol, ond ar adeg ei marwolaeth, ofer fu'i hymdrechion, oddigerth iddi hau hadau.

Fel rhan o’i hymgyrch, ysgrifennodd Higgins *Eradicating Ecocide* a sefydlodd grŵp codi arian Gwarchodwyr y Ddaear. Hi oedd un o sylfaenwyr Cynghrair Cyfraith y Ddaear. Yn 2009, disgrifiwyd Higgins gan gylchgrawn *The Ecologist* fel "un o ddeg meddyliwr gyda gweledigaeth gorau'r byd". Roedd yn safle 35 ar restr 100 o Fenywod Ysbrydoledig Gorau’r Byd 2016 yn y cylchgrawn *Salt*.

Bywyd personol
--------------

Wedi iddi adael yr Alban, bu Higgins yn byw'n Llundain ac ymsefydlodd yn ddiweddarach ger Stroud, Swydd Gaerloyw. Roedd yn briod ag Ian Lawrie, barnwr a QC.

Ym Mawrth 2019, dywedodd George Monbiot fod Higgins wedi cael diagnosis o ganser terfynol. Bu farw ar 21 Ebrill 2019, yn 50 oed Claddwyd hi yn Slad, sir Gaerloyw.

Cyhoeddiadau dethol
-------------------

**Llyfrau**

* *Dileu Ecoladdiad: Cyfreithiau a Llywodraethu i Atal Dinistrio Ein Planed* (2010)
* *Y Ddaear yw Ein Busnes: Newid Rheolau'r Gêm* (2012) (ISBN 978-0856832888 )
* *Rwy'n Dare i chi fod yn Fawr* (2014) (ISBN 978-1909477469 )
* *Dare i fod yn wych* (2020) (ISBN 978-0750994101 ) (ailgyhoeddi gyda chyflwyniad newydd ac atodiadau)

**Papurau**

* Higgins, Polly; Short, Damien; South, Nigel (2013). "Protecting the planet: A proposal for a law of ecocide". *Crime, Law and Social Change* **59** (3): 251–266. doi:10.1007/s10611-013-9413-6. .

Anrhydedd a chydnabyddiaeth yn nhrefn amser
-------------------------------------------

Cymdeithas Ddaearyddol Frenhinol yr Alban: - Medal Shackleton, 2018 
Hefyd:

* 1998 - Galwad i'r Bar
* 2009 - Yr Ecolegydd - Un o ddeg meddyliwr gweledigaethol gorau'r byd a "ddangosodd weledigaeth glir ar gyfer byd gwell"
* 2010-11 - Gwobr Llyfr y Bobl - Ffeithiol - Dileu Eco-laddiad gan Polly Higgins
* 2012 - Darlith Goffa Dathlu 50 Mlynedd Rachel Carson 2012 (Llundain a'r Iseldiroedd) - "Dod â'r Cyfnod Ecoladdiad i ben" (Eco-laddiad - y Bumed Trosedd yn Erbyn Heddwch)
* 2013-14 - Cadair Athrawol Arne Naess (anacademaidd) mewn Cyfiawnder Byd-eang a'r Amgylchedd ym Mhrifysgol Oslo, Norwy
* 2016 - Cylchgrawn Salt: - 100 o Fenywod Ysbrydoledig Gorau'r Byd Salt and Diageo, #35 Polly Higgins
* 2017 - Anrhydedd o Ekotopfilm, Slofacia, "Byddai ei chynnig i ymestyn awdurdodaeth y Llys Troseddol Rhyngwladol yn diffinio eco-laddiad fel trosedd ryngwladol ochr yn ochr â hil-laddiad, troseddau rhyfel, troseddau yn erbyn dynoliaeth a throseddau ymosodol."
* 2019 - Ekotopfilm, Slofacia - Gwobr y Rheithgor Rhyngwladol er Cof Polly Higgins

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "About Polly". *eradicatingecocide.com*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-05-03. Cyrchwyd 2019-04-22.
2. 1 2 3 4 5  Jonathan Watts (22 April 2019). "Polly Higgins, lawyer who fought for recognition of 'ecocide', dies aged 50". *The Guardian*.
3. ↑  Phil Miller (22 April 2019). "Tributes paid to campaigning lawyer Polly Higgins, who fought for law to 'protect Earth'". *The Herald*. Cyrchwyd 24 April 2019.
4. ↑  "About". *personal website*.
5. 1 2 3 4 5  Juliette Jowit (9 April 2010). "British campaigner urges UN to accept 'ecocide' as international crime". *The Guardian*. Cyrchwyd 24 Ebrill 2019.
6. 1 2 3  Monbiot, George (2019-03-28). "The destruction of the Earth is a crime. It should be prosecuted". *The Guardian*. Cyrchwyd 2019-03-29.
7. ↑  "What we do – Earth Law Alliance". *Earth Law Alliance* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-05-20.
8. ↑  "Visionaries: Polly Higgins". *The Ecologist* (yn Saesneg). 1 April 2009. Cyrchwyd 2018-05-22.
9. ↑  "#35 Polly Higgins". *Salt* (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-05-22. Cyrchwyd 2018-05-22.
10. 1 2  John Hawkins (23 April 2019). "Prominent Gloucestershire lawyer who fought for the environment dies aged 50 after short cancer battle". Gloucestershire Live. Cyrchwyd 24 April 2019.[*dolen marw*]
11. ↑  "Ian Lawrie QC". Counsel. Cyrchwyd 24 Ebrill 2019.
12. ↑  *Eradicating ecocide : laws and governance to prevent the destruction of our planet*. WorldCat. February 2016. ISBN 9780856834295. OCLC 875312611.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 169146853
* LCCN: no2011034101
* ISNI: 0000 0001 1815 193X
* GND: 1119747392
* SUDOC: 17112152X
* BIBSYS: 14022913
* NKC: mub2015878436
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |