Math o goedwig hynafol naturiol yw **Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru.**

Prosiect Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru
----------------------------------------

### Lleoliadau

Mae'r prosiect Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru yn gweithio ar bedair ardal yng ngorllewin Cymru, sef; Eryri, Cwm Einion, Cwm Doethïe & Mynydd Mallaen, Cwm Elan. Mae'r prosiect yn ceisio gwaredu rhywogaethau ymledol o'r pediar ardal a newid sut maent yn cael eu pori.

Yn 2015, bu ymddiriedolaeth Coed Cadw a’r naturiaethwr Iolo Williams yn cynllunio i brynu coedwig law Geltaidd o'r enw Llennyrch yn Llandecwyn er mwyn diogelu'r goedwig 450 erw. Roedd angen £750,000 ar yr ymddiriedolaeth i wneud hyn.

Plannwyd coed i ehangu coedwig law celtaidd Hafod Garegog, ger Porthmadog yn defnyddio rhi o'r feithrinfa goed.

### Meithrinfa goed

Ym mis Mai 2023, cyhoeddwyd fod Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru wedi sefydlu meithrinfa goed yn Eryri, i dyfu rhywogaethau o goed brodorol dan fygythiad, gwarchod coediwgoedd glaw celtaidd ac i ddatrus yr argyfwng hinsawdd. Bydd coed derw, coed bedw acoestrwydd yn cael eu tyfu, yn ogystal a'r Boplysen Ddu, y goeden sydd o dan y mwyaf o fygythiad ym Mhrydain. Bydd y coed yn cael eu tyfu mewn celloedd am bedair blynedd cyn cael eu plannu tu allan Mae nod i dyfu 30,000 o goed y flwyddyn.

Ffactorau problematig
---------------------

Mae'r Goedwig Law Geltaidd wedi dirywio dros y canrifoedd diwethaf oherwydd gor-bori gan ddefaid a cheirw, plannu conwydd, ymlediad rhywogaethau. Dywed David Smith, Prif Geidwad i'r Ymddiriedolaeth yn Eryri am y coedwigoedd law, "Mae'r coed 'ma 'di bod o gwmpas ers i'r rhew dynnu nôl yn Oes yr Iâ diwethaf felly 'da ni'n sôn am 10,000 o flynyddoedd." 

"Yn yr amser yna mae'r hinsawdd wedi mynd yn gynhesach ac yn oerach ac mae'r coed wedi gallu addasu i hynna yn iawn. Beth sy' wedi neud iddi nhw ddiflannu cymaint yw beth ni wedi bod yn gwneud - torri nhw lawr am wahanol resymau a gorbori'r tir."

Rhywogaethau ymledol:

* Crib-y-ceiliog (*Crocosmia x crocosmiliflora*)
* *Rhododendron ponticum*
* Pidyn-y-gog (*Lysichiton americanus*)

Rhywogaethau'r goedwig law celtaidd
-----------------------------------

Mae'r rhywogaethau canlynol o dan bwysau:

* **Cennau**: Pyrenula hibernica (mwyar duon a chwstard) a llysiau'r afu
* **Adar**: gwybedog brith, tingoch a thelor y coed
* **Mamaliaid**: ystlum pedol lleiaf a llygod y coed

Mae'r coed canlynol yn naturiol i'r goedwig law celtaidd

* **Coed**: coed derw, coed bedw, oestrwydd, Poplysen Ddu (prin)

Gweler hefyd
------------

Coedwig law Geltaidd

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  "Lleoliadau Coedwig". *Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-09-06.
2. ↑  "Apêl i brynu 'coedwig law Geltaidd'". *Golwg360*. 2015-08-04. Cyrchwyd 2023-09-06.
3. 1 2 3 4  "Y fforest law Geltaidd yn ehangu yn Eryri". *BBC Cymru Fyw*. 2023-08-18. Cyrchwyd 2023-09-06.
4. ↑  "Tyfu coedwigoedd glaw Celtaidd y dyfodol". *National Trust*. Cyrchwyd 2023-09-06.
5. ↑  "Rhywogaethau Ymledol Estron". *Coedwigoedd Glaw Celtaidd Cymru* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-09-06.

| * v
* t
* e
Cymru Ardaloedd Gwarchod Cymru |
| --- |
| 
* Daearyddiaeth Cymru

 |
| Parciau Cenedlaethol | 
* Bannau Brycheiniog
* Eryri
* Arfordir Penfro

|  |  |
| --- | --- |
| Arfaethedig | 
* Mynyddoedd Cambria
* Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy

 |

 |  |
| Harddwch Naturiol | 
* Ynys Môn
* Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy
* Gŵyr
* Llŷn
* Dyffryn Afon Gwy

|  |  |
| --- | --- |
| Arfaethedig | 
* Mynyddoedd Cambria
* Dyffryn Ceiriog and Y Berwyn
* Ehangu ardal Gŵyr
* Morfa Gwent

 |

 |
| Arfordir Treftadaeth | 
* Morgannwg

 |
| Gwarchodfeydd Natur | 
* Lleol
* Cenedlaethol
* Coedwigoedd Glaw Celtaidd

 |
| Safleoedd gwyddonol | 

|  |  |
| --- | --- |
| Safleoedd gwyddonol | 
* Powys
* Caerfyrddin a Dinefwr
* Ceredigion
* Clwyd
* Dwyrain Gwynedd
* Gwent
* Canol a De Morgannwg
* Trefaldwyn
* Preseli a De Penfro
* Maesyfed
* Gorllewin Morgannwg
* gorllewin Gwynedd

 |

 |
| Llefydd Ewropeaidd (–2020) | 
* Ardaloedd Cadwraeth Arbennig

 |
| Eraill | 
* Cadw
* Ymddiriedolaeth Genedlaethol
* Traethau baner las
* Adeiladau rhestredig
* Cymdeithas Edward Llwyd

 |
| WiciBrosiect Cymru |