Mae **Is-iarllaeth Cobham** yn deitl ym Mhendefigaeth Prydain Fawr. Crewyd yn 1718 ar gyfer Maeslywydd **Syr Richard Temple, 4ydd Barwnig, Stowe**. Deilir yr Is-iairll deitlau atodol **Barwn Cobham**, o Cobham yn Swydd Caint, (1718), **Barwn Westcote**, o Ballymore yn Swydd Longford (1776), a **Barwn Lyttelton**, o Frankley yn Swydd Gaerwrangon (1794). Mae'r holl deitlau ym Mhendefigaeth Prydain Fawr, heblaw barwniaeth Westcote, sydd yn Mhendefigaeth Iwerddon. Mae'r Is-iarll **Barwnig**, o Frankley yn Swydd Gaerwrangon (1618).

Roedd Barwniaeth a'r Is-iarllaeth Cobham yn is-deitlau i **Iarllaeth Temple** rhwng 1750 a 1784, o **Ardalyiaeth Buckingham** rhwng 1784 a 1822 ac o **Ddugiaeth Buckingham a Chandos** rhwng 1822 a 1889. Ers y flwyddyn diwethaf o'r teitlau, cyfunwyd hwy gyda Barwniaeth Lyttelton a Barwniaeth Westcote.

Hanes
-----

Richard Temple, Is-iarll 1af Cobham
Mae'r teulu Temple yn ddisgynyddion **Peter Temple** o Burton Dassett. Sefydlodd ei fab ifengaf, Anthony Temple, cangen Gwyddeleg y teulu, o ble mae Is-ieirll Palmerston yn ddisgynyddion. Daeth ei fab hynaf, **John Temple**, yn berchen ar ystad Stowe yn Swydd Buckingham, a daeth ei fab ef Thomas Temple, i gynyrchili Andover yn y Senedd. Yn 1611 crewyd ef yn **Farwnig** Stowe yn Swydd Buckingham, ym Marwnigaeth Lloegr. Cynyrchiolodd ei fab ef, yr ail Farwnig, Buckingham yn y Senedd Fer and a'r Senedd Hir. Olynwyd ef gan ei fab, y trydydd Barwnig. Eisteddodd yn y Senedd dros Swydd Warwick a Buckingham.

Roedd ei fab ef, y pedwrydd Barwnig (*yn y llun*), yn filwr a gwleidydd o nôd. Yn 1714, codwyd ef i Bendefigaeth Prydain Fawr fel **Barwn Cobham**, o Cobham yn Swydd Caint, gyda rhelyw iw ddisgynyddion gwrywaidd. Pedair mlynedd yn ddiweddarach, crewyd ef yn **Is-iarll Cobham**, gyda rhelyw iw ddisgynyddion gwrywaidd, ac yna iw chwaer Hester Temple a'i disgynyddion gwrywaidd hi, yna i'w drydydd chwaer, y Bonesig Christian, gwraig Syr Thomas Lyttelton, 4ydd Barwnig, Frankley (gweler Barwniaeth Lyttelton). Bu farw'r Arglwydd Cobham yn ddi-blant a golynwyd ef yn y barwnigaeth gan ei gefnder, y pumed Barwnig, hen-wyr Syr John Temple, ail fab y Barwnig cyntaf. Aeth y Barwnigaeth yn gwsg yn 1786 ar farwolaeth y seithfed Barwnig. Wedi marwolaeth Arglwydd Cobham, dath Barwniaeth 1714 yn ddiflanedig tra golynwyd ef i'r barwniaeth a'r is-iarllaeth o 1718, yn ôl y rhelyw arbennig. gan ei chwaer Hester Temple. Roedd hi'n wraig weddw Richard Grenville. Yn 1751 crewyd hi'n **Iarlles Temple** ym Mhendefigaeth Prydain Fawr, gyda rhelyw iw disgynyddion gwrywaidd. Mab ifengaf y Bonesig Temple oedd y Prif Weinidog George Grenville.

   *Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.*

Mae sedd y teulu yn Hagley Hall, ger Stourbridge yn Swydd Gaerwrangon.

Aelod arall o'r teulu Grenville oedd y Prif Weinidog William Wyndham Grenville, Barwn 1af Grenville. Roedd yn fab i George Grenville ac yn fab ifengaf Ardalyddes Buckingham. Aelod arall o'r teulu Lyttelton oedd y Bonheddig Alfred Lyttelton, roedd ef yn wythfed fab i'r pedwerydd Barwn Lyttelton. Ei fab ef oedd y Gwleidydd Oliver Lyttelton, Is-iarll 1af Chandos. Aelod arall oedd y cerddor jazz Humphrey Lyttelton, roedd e'n fab i'r llenor a'r athro George William Lyttelton, ail fab wythfed Is-iarll Cobham.

Barwnigion Temple, Stowe (1611)
-------------------------------

* Syr Thomas Temple, Barwnig 1af (1567-1637)
* Syr Peter Temple, 2il Barwnig (1592-1653)
* Syr Richard Temple, 3ydd Barwnig (1634-1697)
* Syr Richard Temple, 4ydd Barwnig (1669-1749) (crewyd **Is-iarll Cobham** yn 1718; gweler isod)
* Syr William Temple, 5ed Barwnig (1694-1760)
* Syr Peter Temple, 6ed Barwnig (bu farw 1761)
* Syr Richard Temple, 7fed Barwnig (1731-1786) (cwsg)

Is-ieirll Cobham (1718)
-----------------------

* Richard Temple, Is-iarll 1af Cobham (1669-1749)
* Hester Grenville, 2il Is-iarlles Cobham (tua 1690-1752) (crewyd **Iarlles Temple** yn 1751)

Ieirll Temple (1751)
--------------------

* Hester Grenville, Iarlles Temple 1af, 2il Is-iarlles Cobham (tua 1690-1752)
* Richard Grenville-Temple, 2il Iarll Temple, 3ydd Is-iarll Cobham (1711-1779)
* George Nugent-Temple-Grenville, 3ydd Iarll Temple, 4ydd Is-iarll Cobham (1753-1813) (created **Marquess of Buckingham** in 1784)

Ardalyddion Buckingham (1784)
-----------------------------

* George Nugent-Temple-Grenville, Ardalydd 1af Buckingham, 4ydd Is-Iarll Cobham (1753-1813)
* Richard Temple-Nugent-Brydges-Chandos-Grenville, 2il Ardalydd Buckingham, 5ed Is-iarll Cobham (1776-1839) (crewyd **Dug Buckingham a Chandos** yn 1822)

Dugiau Buckingham a Chandos (1822)
----------------------------------

* Richard Temple-Nugent-Brydges-Chandos-Grenville, Dug 1af Buckingham a Chandos, 5ed Is-iarll Cobham (1776-1839)
* Richard Plantagenet Temple-Nugent-Brydges-Chandos-Grenville, 2il Dug Buckingham a Chandos, 6ed Is-iarll Cobham (1797-1861)
* Richard Plantagenet Campbell Temple-Nugent-Brydges-Chandos-Grenville, 3ydd Dug Buckingham a Chandos, 7fed Is-iarll Cobham (1823-1889)

Is-iarll Cobham (1718; Dychwelwyd)
----------------------------------

* Charles George Lyttelton, 8fed Is-iarll Cobham (1842-1922)
* John Cavendish Lyttelton, 9fed Is-iarll Cobham (1881-1949)
* Charles John Lyttelton, 10fed Is-iarll Cobham (1909-1977)
* John William Leonard Lyttelton, 11fed Is-iarll Cobham (1943–2006)
* Christopher Charles Lyttelton, 12fed Is-iarll Cobham (ganed 1947)

Yr etifeddwr fydd mab yr Is-iarll presennol, Oliver Christopher Lyttelton (ganed 1976)

Gweler Hefyd
------------

* Dugiaeth Chandos
* Iarllaeth Temple Stowe
* Arglwyddaeth Kinloss
* Barwniaeth Grenville
* Iarllaeth Nugent
* Is-iarllaeth Palmerston
* Barwniaeth Lyttelton
* Is-iarllaeth Chandos
* Barwnigaeth Temple

Dolenni Allanol
---------------

* Gwefan Dugiau Buckingham a Chandos

Ffynonellau
-----------

* Kidd, Charles, Williamson, David (golygyddion). *Debrett's Peerage and Baronetage* (argraffiad 1990). New York: St Martin's Press, 1990.
* Tudalen Pendefigaeth Leigh Rayment Archifwyd 2007-08-26 yn y Peiriant Wayback.