Defnyddir y **System Ddosbarthiad Cemegol Therapiwtig Anatomegol** (ATC) i ddosbarthu cyffuriau meddyginiaethol. Fe'i rheolir gan Ganolfan Gydweithiol Cyfundrefn Iechyd y Byd (WHO) dros Fethodoleg Ystadegau Cyffuriau, a chyhoeddwyd yn gyntaf ym 1976.

Mae'r system yn rhannu cyffuriau i wahanol grwpiau yn ôl yr organ neu system maent yn gweithredu arno ac/neu eu nodweddion therapiwtig a chemegol.

Dosbarthiad
-----------

Dosbarthir cyffuriau mewn grwpiau ar bum wahanol lefel yn y system ATC:

### Lefel gyntaf

Mae lefel gyntaf y côd yn dynodi'r brif grŵp anatomegol ac yn cynnwys un lythyren. Mae yna 14 prif grŵp:

| Côd | Cynnwys |
| --- | --- |
| **A** | Llwybr treulio a metabolaeth |
| **B** | Gwaed ac organau sy'n ffurfio gwaed |
| **C** | System gardiofasgwlaidd |
| **D** | Dermatolegol |
| **G** | System genhedlol-wrinol a hormonau rhyw |
| **H** | Paratoadau hormonaidd hollgorffol, ac eithrio hormonau rhyw ac inswlinau |
| **J** | Cyffuriau gwrth-heintiol ar gyfer defnydd hollgorffol |
| **L** | Cyffuriau gwrth-neoplasm ac imiwnofodylyddion |
| **M** | System gyhyrysgerbydol |
| **N** | System nerfol |
| **P** | Cynhyrchion gwrth-barasitig, pryfleiddiaid ac ymlidwyr pryfed |
| **R** | System resbiradu |
| **S** | System y synhwyrau |
| **V** | Amrywiol |

### Ail lefel

Mae ail lefel y côd yn dynodi'r prif grŵp therapiwtig ac yn cynnwys dau ddigid.

*Enghraifft*: C**03** Diwretigion

### Trydedd lefel

Mae trydedd lefel y côd yn dynodi'r is-grŵp therapiwtig/ffarmacolegol ac yn cynnwys un lythyren.

*Enghraifft*: C03**C** Diwretigion nenfwd-uchel

### Pedwaredd lefel

Mae pedwaredd lefel y côd yn dynodi'r is-grŵp gemegol/therapiwtig/ffarmacolegol ac yn cynnwys un lythyren.

*Enghraifft*: C03C**A** Sylffonamidau

### Pumed lefel

Mae pumed lefel y côd yn dynodi'r sylwedd cemegol ac yn cynnwys dau ddigid.

*Enghraifft*: C03CA**01** Ffwrosemid

### ATCvet

Defnyddir y System Ddosbarthiad Cemegol Therapiwtig Anatomegol ar gyfer cynhyrchion milfeddygol (ATCvet) i ddosbarthu cyffuriau milfeddygol. Creir codau ATCvet trwy roi'r llythyren Q o flaen côd ATC y mwyafrif o feddyginiaethau dynol. Er enghraifft, mae gan furosemid a ddefnyddir ym milfeddygaeth y côd **Q**C03CA01.

Defnyddir rhai codau ar gyfer cyffuriau milfeddygol yn unig, megis *QI Imiwnolegion*, *QJ51 Gwrth-facterialau at ddiben mewnfronnol* neu *QN05AX90 amperozide*.

Dos Dyddiol Diffiniedig
-----------------------

 *Prif erthygl: Dos Dyddiol Diffiniedig*
Mae'r system ATC hefyd yn cynnwys Dosau Dyddiol Diffiniedig (DDDau) ar gyfer nifer o gyffuriau. Mesuriad yw hwn o gymeriant cyffur ar sail dos dyddiol arferol cyffur penodol. Yn ôl y diffiniad, DDD yw'r "dos cynhaliaeth cyfartalog y diwrnod ar gyfer cyffur a ddefnyddir am ei brif alw mewn oedolion".

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  O'r Saesneg: *Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) Classification System*
2. 1 2 3  (Saesneg) WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology: About the ATC/DDD system Archifwyd 2009-09-27 yn y Peiriant Wayback.
3. ↑  (Saesneg) WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology: ATC/DDD Index
4. ↑  (Saesneg) WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology: About the ATCvet classification system Archifwyd 2009-02-19 yn y Peiriant Wayback.

Cysylltiadau allanol
--------------------

* (Saesneg) Gwefan swyddogol ATC, gwesteir gan Ganolfan Gydweithiol y WHO dros Fethodoleg Ystadegau Cyffuriau
* (Saesneg) Cyflwyniad i ATC[*dolen marw*], Canolfan Ymchwil Meddygaeth Deuluol Prifysgol Sydney

|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn cynnwys term neu dermau sydd efallai wedi eu bathu'n newydd sbon: **System Ddosbarthiad Cemegol Therapiwtig Anatomegol, nenfwd-uchel, imiwnolegion, gwrth-facterialau at ddiben mewnfronnol** o'r Saesneg "*Anatomical Therapeutic Chemical Classification System, high-ceiling, immunologicals, antibacterials for intramammary use*". Gallwch helpu trwy safoni'r termau. |