Aelodau'r Ramblers ar lwybr fferm, DyfnaintAelodau'r Ramblers ar lwybr fferm, Dyfnaint
Mae **Ramblers**, neu, weithiau **Y Cerddwyr** yn Gymraeg (**The Ramblers**, neu'n ffurfiol *The Rambler's Society*), yn sefydliad dros hawliau cerddwyr. Dyma'r corff mwyaf o'i bath ym Mhrydain Fawr, a'i nod yw cynrychioli buddiannau cerddwyr (neu gerddwyr). Ceir cangen Gymreig a elwir yn *Ramblers Cymru*. Mae'n elusen sydd wedi'i chofrestru yng Nghymru a Lloegr ac yn yr Alban, gyda thua 123,000 o aelodau.

Mae Cymdeithas Edward Llwyd yn gorff uniaith Gymraeg ar gyfer cerddwyr a naturiaethwyr.

Hanes
-----

Ochr ogleddol Kinder Scout, safle'r tresmas dros hawliau cerdded
Yn 1931, ffurfiwyd *National Council of Ramblers' Federations* gan fod cerddwyr yn teimlo bod angen corff i gynrychioli eu diddordebau. Ar 24 Ebrill 1932, cynhaliodd British Workers' Sports Federation, grŵp a ysbrydolwyd gan Gomiwnyddion, a oedd yn teimlo'n rhwystredig ar ddiffyg ymroddiad y Ramblers newydd-ffurfiedig i weithredu dros hawliau pobl i gerdded dros dir agored, dresmasiad torfol o Kinder Scout, y pwynt uchaf yn y Peak District yn Lloegr. Yn ystod y tresmasiad torfol, bufan-ymladd rhwng y protestwyr a chiperiaid Dug Devonshire ac arestiwyd pum cerddwr. Nid oedd Cyngor Cenedlaethol Ffederasiynau'r Cerddwyr yn cefnogi tactegau'r tresbaswyr.

Ystyrir y tresmasiad torfol hwn yn aml fel trobwynt canolog yn hanes y Cerddwyr. Yn 1934 penderfynodd y Cyngor newid ei enw, gan arwain at sefydlu The Ramblers' Associationyn swyddogol ar 1 Ionawr 1935. Ar 21 a 22 Ebrill 2007, dathlodd y Cerddwyr 75 mlynedd ers tresmasu'n anghyfreithlon Kinder Scout a charchariad y rhai a gymerodd ran.

Ar 28 Mawrth 1946, ymunodd Cymdeithas y Cerddwyr â Gwasanaethau Cymdeithas y Cerddwyr Cyfyngedig, y bwriadwyd iddi weithredu fel adain fasnachol Cymdeithas y Cerddwyr; yn benodol, i reoli gwerthiannau, i ddarparu gwasanaethau swyddfa, i sefydlu tai gwadd ac i drefnu teithiau cerdded ar gyfer aelodau gartref a thramor. Yn y pen draw daeth Gwasanaethau Cymdeithas y Cerddwyr yn endid ar wahân o Gymdeithas y Cerddwyr, gan ddod yn RWH Travel Ltd. yn y pen draw. O 1948 ymlaen Tom Stephenson oedd ei hysgrifennydd, a oedd yn ymgyrchydd blaenllaw ar gyfer mynediad cefn gwlad ac ar gyfer y llwybr troed pellter hir Prydeinig, y Pennine Way.

Gwasanaethodd y gwleidydd Llafur Hugh Dalton, gŵr awyr agored brwd, dymor fel llywydd Cymdeithas y Cerddwyr. Roedd Dalton yn amgylcheddwr cyn i'r tymor ddod i ffasiwn. Fel Canghellor yn 1946, dechreuodd y Gronfa Tir Cenedlaethol i ddarparu adnoddau ar gyfer parciau cenedlaethol, ac ym 1951 fel Gweinidog Cynllunio Gwlad a Thref, cymeradwyodd y Pennine Way, a oedd yn cynnwys creu saith deg milltir ychwanegol o hawliau tramwy.

Amcanion y Cerddwyr
-------------------

Mae gan y Ramblers bump prif amcan elusennol fel a nodir yn Comisiwn Elusennol y Ramblers. I grynhoi:

Hybu cerdded
Cadwedigaeth llwybray
Cynyddu mynediad i gerddwyr
Amddiffyn y cefn gwlad
Addysgu'r cyhoedd

Ramblers Cymru
--------------

Ceir cangen Gymreig o'r mudiad, 'Rambler's Cymru'. Maent yn trefnu digwyddiadau cerdded ac yn cynhyrchu ymchwil a dogfennaeth sy'n ymwneud â'r maes gan ymateb i bolisïau Llywodraeth Cymru a dylanwadu ar strategaethau Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Maent yn cyflogi chwech aelod o staff.

Ar ddydd Gŵyl Dewi 2017 fe lansiodd y mudiad Weledigaeth 10 Mlynedd i Gymru.

Er mai 'Ramblers Cymru' yw'r term a ddefnyddir, mae'r ebost wedi ei gyfeirio fel cerddwyr@ramblers.org.uk

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2
2. 1 2 3 4
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan The Ramblers
* Twitter @RamblersCymru