Croeso i Wicipedia
==================

1 Mawrth -  Dydd Gŵyl Dewi
y gwyddoniadur rhydd ac agored,
  
gyda 280,356 o erthyglau Cymraeg

**A wyddoch chi?** Yn ogystal â darllen y gwyddoniadur, gallwch ein cynorthwyo i'w ddatblygu a'i wella! Gall unrhyw un olygu unrhyw erthygl drwy glicio ar y gair **"Golygu"** ar ei brig. Os nad ydyw'n bodoli eto, gallwch greu un newydd!


Pigion
------

Dewi Sant (yng nghapel Coleg yr Iesu yn Rhydychen)Dewi Sant (yng nghapel Coleg yr Iesu yn Rhydychen)
**Dewi Sant** yw nawddsant Cymru. Yn y Llawysgrif "Buchedd Dewi" ysgrifennodd mynach o'r enw Rhigyfarch fod Dewi'n fab i Non. Credir iddo farw tua'r flwyddyn 589. Caiff ei ddisgrifio gan fardd o'r 9g fel "y dyfrwr", gan mai dŵr yn unig a yfai ac mewn llawysgrif Wyddelig o'r un ganrif sonir am bwysigrwydd y 1af o Fawrth a'i enwi'n "Ddydd Gŵyl Dewi".

Yn ôl un traddodiad cafodd ei eni yn Henfynyw ger Aberaeron, ond mae traddodiad arall yn cyfeirio at Gapel Non, gerllaw Eglwys Gadeiriol Tyddewi heddiw. Ei fam oedd y santes Non a'i dad oedd Sandde brenin Ceredigion. Mae bron popeth a wyddom am Dewi Sant yn tarddu o'r fuchedd a ysgrifennodd Rhigyfarch tua'r flwyddyn 1100. Gelwir y cyfieithiad Cymraeg Canol o'r Lladin wreiddiol *Buchedd Dewi Sant*. mwy...

**Rhagor o bigion**

Cymraeg
-------

**You don't speak Cymraeg?**
Welsh (Cymraeg) is a member of the Celtic family of languages. It is spoken in the western part of Britain known as Wales, as well as in the Chubut Valley, a Welsh immigrant colony in the Patagonia region of Argentina. There are also speakers of Welsh in England, the United States, Australia and other countries throughout the world. Welsh and English are the official languages in Wales.

**¿No hablas Cymraeg?**
El galés (Cymraeg) es un idioma céltico hablado como lengua principal en el País de Gales, región occidental del Reino Unido, y además en Chubut, comunidad de la región de Patagonia en Argentina. Hay gente que habla galés en Inglaterra, en Estados Unidos, en Australia y en otros países del mundo también. Con el inglés, es uno de los dos idiomas oficiales de Gales.

**Vous ne parlez pas Cymraeg?**
Le gallois (Cymraeg) est une langue celtique, parlée au Pays de Galles (Grande-Bretagne) et au val de Chubut en Patagonie, province de l'Argentine. Il y a des gallophones en Angleterre, aux États-Unis et en Australie ainsi qu'en d'autres pays du monde. Avec l'anglais, c'est une des deux langues officielles du Pays de Galles.

**Alemannisch, العربية, Bahasa Melayu, Bân-lâm-gú, Brezhoneg, Български, Català, Česky, Dansk, Deutsch, Dolnoserbski, Eesti, English, Español, Esperanto, Euskara, Français, Frysk, Gaeilge, Gàidhlig. Galego, Hornjoserbsce, 한국어, Bahasa Indonesia, Íslenska, Italiano, עברית, Kapampangan, Kölsch...**



Ar y dydd hwn
-------------

Arfbais Tywysogion GwyneddArfbais Tywysogion Gwynedd
**1 Mawrth:** **Dydd Gŵyl Dewi**; Diwrnod annibyniaeth **Bosnia-Hertsegofina** (1992)

* **86 CC** – Cipiodd **Lucius Cornelius Sulla** ddinas Athen.
* **1244** (780 blynedd yn ôl) – bu farw **Gruffudd ap Llywelyn Fawr** wrth geisio dianc o Dŵr Llundain
* **1633** (391 blynedd yn ôl) – bu farw **George Herbert** o Drefaldwyn, bardd yn yr iaith Saesneg
* **1683** (341 blynedd yn ôl) – ganwyd **Caroline o Ansbach**, Tywysoges Cymru a Brenhines Prydain Fawr (m. 1737)
* **1869** (155 blynedd yn ôl) – gorffennodd y cemegydd Rwsiaidd Dmitri Mendeleev ei gynllun cyntaf ar gyfer **tabl cyfnodol** yr elfennau
* **1979** (45 blynedd yn ôl) – gwrthodwyd cynlluniau datganoli'r llywodraeth ar gyfer Cymru a'r Alban mewn **refferendwm**
* **2015** (9 mlynedd yn ôl) – estynwyd **Rheilffordd Llangollen** i Gorwen.

 

**Rhagor o ‘Ar y dydd hwn’** – **Rhestr dyddiau'r flwyddyn** – **Materion cyfoes**

Erthyglau diweddar
------------------

* Louisa M. Spooner
* Dorothea Dix
* Etholiadau yn y Traeth Ifori
* Marie-France Pisier
* Emily Penrose
* Gair hybrid
* Y Dywysoges Margaret
* Iaith macaronig
* Pigyn Clust
* Plas Glyn-y-weddw
* Mul
* John Graham Chambers
* Dafydd Owen
* FC Erzgebirge Aue
* ChatGPT
* Hen Gapel-y-Seintiau, Abergele
* Ann Parry Owen
* Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak yn Tychy
* Y ffin rhwng Liberia a'r Traeth Ifori
* Robert Guéï
* Gorllewin Affrica Ffrengig
* Amaeth yn y Traeth Ifori
* Polisi Awstralia Wen

**Newidiadau diweddar**

Marwolaethau diweddar
---------------------

* Ewen MacIntosh
* J. Beverley Smith
* Gwilym Tudur
* Steve Wright

Cymorth a Chymuned
------------------

### Ynglŷn â Wicipedia

* Polisïau a Chanllawiau
* Hawlfraint
* Ynglŷn â Wicipedia
* Geirfa Wicipedia

### Ysgrifennu Erthyglau

* Sut i olygu tudalen (canllaw cryno)
* Arddull
* Canllawiau iaith
* WiciBrosiectau
* Erthyglau hanfodol sydd eu hangen
* Rhestr o ferched heb erthygl arnynt

### Cymuned

* Porth y Gymuned
* Cornel y Dysgwyr / *Learners' Corner*

Chwaer brosiectau Wicipedia
---------------------------

Mae Sefydliad Wikimedia (*Wikimedia Foundation*) yn darparu nifer o brosiectau ar-lein rhydd eraill yn ogystal â Wicipedia, trwy gyfrwng mwy na 280 o ieithoedd. Maent i gyd yn wicïau, sy'n golygu bod pawb yn cael eu hysgrifennu, eu golygu, a'u darllen. Sefydlwyd Wikimedia yn 2003 gan Jimmy Wales, ac fe'i gweinyddir yn Fflorida. (Mwy am Wikimedia)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Comin | **Comin**  Delweddau, sain ayb  | MediaWici | **MediaWici**  Datblygu meddalwedd rhydd  | Meta-Wici | **Meta-Wici**  Wikimedia (Wicimedia) |
| Wicilyfrau | **Wicilyfrau**  Gwerslyfrau a llawlyfrau  | Wicidata | **Wicidata**  Bas-data ar gyfer yr holl brosiectau (Saesneg)  | Wicinewyddion | **Wicinewyddion**  Newyddion (Saesneg) |
| Wiciddyfynnu | **Wiciddyfynnu**  Dyfyniadur Cymraeg | Wicidestun | **Wicidestun**  Testun Cymraeg, gwreiddiol  | Wicifywyd | **Wicifywyd**  Rhywogaethau (Saesneg)  |
| Wiciysgol | **Wiciysgol**  Deunydd a datblygiadau addysgol (Saesneg)  | Wicidaith | **Wicidaith**  Teithlyfr (fersiwn Cymraeg ar y gweill)  | Wiciadur | **Wiciadur**  Geiriadur a thesawrws Cymraeg |

Ieithoedd Wicipedia
-------------------

**Mae Wicipedia i'w chael mewn mwy na 300 iaith. Dyma rai:**

Dros 1,000,000 o erthyglau:  

Almaeneg 
· Arabeg 
· Arabeg yr Aifft 
· Cebuano 
· Eidaleg 
· Fietnameg 
· Ffrangeg 
· Iseldireg 
· Japaneg 
· Perseg
· Portiwgaleg 
· Pwyleg 
· Rwseg 
· Saesneg 
· Sbaeneg 
· Swedeg 
· Tsieineeg
· Waray 
· Wcreineg

Dros 250,000 o erthyglau:  

Armeneg 
· Bân-lâm-gú
· Basgeg 
· Bwlgareg 
· Catalaneg 
· Corëeg
· Cymraeg
· Daneg 
· Esperanto 
· Ffinneg 
· Hebraeg 
· Hwngareg 
· Indoneseg 
· Maleieg 
· Norwyeg - Bokmål 
· Rwmaneg 
· Serbeg 
· Serbo-Croateg 
· Tatareg 
· Tsieceg 
· Tsietsnieg 
· Twrceg

Mewn ieithoedd Celtaidd eraill:  

Cernyweg 
· Gaeleg yr Alban 
· Gwyddeleg 
· Llydaweg 
· Manaweg

**→ Gweler y rhestr lawn ←**