Gwyddonydd cyfrifiadurol Cymreig oedd **Donald Watts Davies** CBE, FRS (7 Mehefin, 1924 - 28 Mai, 2000) a oedd yn arloeswr y dull o drosglwyddo data bob yn swp neu bacedi (*packet switching*). Cafodd ei eni yn Nhreorci yng Nghwm Rhondda, Rhondda Cynon Taf, De Cymru.

Magwraeth ac addysg
-------------------

Ganed Donald Davies a Marion Ivey, ei efaill, ar 7 Mehefin 1924 yn Nhreorci, yn fab i John Davies a weithiai fel clerc mewn pwll glo ac a fu farw Gorffennaf 1925, a Hilda (ganed Stebbens) a oedd yn wreiddiol o Portsmouth. Ar farwolaeth ei gŵr, dychwelodd gyda'i phlant i Portsmouth. Mynychodd Donald y *Portsmouth Boys' Southern Secondary School* ac yna Coleg Gwyddoniaeth a Thechnoleg Ymerodrol Llundain (Coleg Imperial Llundain erbyn heddiw). Roedd hefyd yn Aelod Cyswllt o Goleg Brenhinol Gwyddoniaeth (ARCS) a derbyniodd radd BSc anrhydedd dosbarth 1af mewn Ffiseg yn 1943. Ar ddiwedd y rhyfel, yn 1947, wedi gweithio dan orfodaeth milwrol yn creu'r bom atomig, defnyddiodd y flwyddyn oedd yn weddill o'i Ysgoloriaeth Wladol i gael gradd BSc mewn mathemateg.

Gwaith
------

Wedi gadael yr 'Imperial', gweithiodd yn y Labordy Ffiseg Cenedlaethol yn Teddington. O 1947 bu'n gweithio gydag Alan Turing ar gyfrifiadur Pilot ACE gan ddangos fod yna gamgymeriadau ym mhapur 1936 Turing *On Computer Numbers*. Dyma mae'n debyg y gwallau rhaglennu cyfrifiadurol cyntaf erioed.

### Methiant

Wedi peth amser yn yr Unol Daleithiau ac India, dychwelodd yn 1955 i'r Labordy Ffisegol Cenedlaethol (NPL) i gynllunio a gwneud cryotronau (darnau switsio a ddefnyddia'r nodwedd o dra-dargludedd i wneud cyfrifiaduron cyflym iawn), ond bu'n aflwyddiannus oherwydd problemau peirianegol. Ymchwiliodd hefyd yn datblygu rhaglenni i gyfieithu Rwseg, ond nid oedd peiriant ar gael i ddarllen y testun, ac felly roedd yn rhatach talu cyfieithydd na gweithio ar y datblygiadau hyn.

### Cyfnewid pecynnau o ddata

Yn 1965 cyhoeddodd ei waith pwysicaf: datblygodd system a oedd yn galluogi i gyfrifiaduron ddanfon pecynnau o wybodaeth i'w gilydd drwy rwydwaith. Defnyddiwyd ei gynllun gan yr Asiantaeth Cynlluniau Ymchwil Blaengar (*The Advanced Research Project Agency*) yn yr Unol Daleithiau a'i ymgorffori yn ARPANET. Mae "Packet Switching" (fel y gwyddwn amdano bellach), yn dal yn un o gonglfeini'r Rhyngrwyd a'r we fydeang.

Daeth yn bennaeth ar NPL Autonomic Division yn 1966 gan weithio ar ddiogelwch rhwydwaith cyfrifiadurol ar ddiwedd y 1970au. Ymddeolodd o'r gwasanaeth sifil yn 1984 a hyd at 1999 bu'n ymgynghorydd dyfeisiau diogelu, gan gael ei gyflogi gan ddiwydiant a'r cyfryngau.

Gwobrau
-------

Derbyniodd y *John Player Award* gan Gymdeithas Gyfrifiadurol Prydain am waith a wnaeth yn 1969. Derbyniodd lawer o wobrau ac anrhydeddau, gan gynnwys:

* Gwobr Syr John Lubbock mewn Mathemateg (1946)
* John von Neumann Society's Award, Budapest (1985)
* Cymrodor Hyglod Cymdeithas Cyfrifiadurol Prydain (1975)
* Dsc er Anrhydedd (Salford, 1989)
* CBE yn 1983 a'i ethol yn Gymrawd o'r Gymdeithas Frenhinol yn 1987.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Y Bywgraffiadur Cymreig Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru; awdur: Dr Mary Auronwy James, Aberystwyth.

Llyfrau
-------

* Gyda D. Barber: *Communication Networks for Computers*, Wiley, 1973.
* Gyda W. Price: *Security for Computer Networks*, Wiley, 1984.
* *Who was who?*, 1996-2000;
* *Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 2002*, Cyf. 48, 89-96.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 46859041
* LCCN: n81132128
* ISNI: 0000 0001 1569 3434
* GND: 107853280
* SUDOC: 033833966
* BNF: cb12465148v (data)
* NDL: 00437320
* NKC: xx0053717
* CiNii: DA00771598
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |