Mathemategydd ac athro prifysgol Americanaidd oedd **Lois Wilfred Griffiths** (27 Mehefin 1899 – 9 Tachwedd 1981). Bu'n ymchwilydd, yn fathemategydd, ac yn athro am 37 mlynedd ym Mhrifysgol Gogledd-orllewinol Evanston, Illinois cyn ymddeol yn 1964. Mae hi'n adnabyddus am ei gwaith mewn rhifau polygonaidd. Cyhoeddodd nifer o bapurau ac ysgrifennodd lyfr *Introduction to the Theory of Equations* (Cyflwyniad i'r Theori Hafaliadau), a gyhoeddwyd ym 1945.

Manylion personol
-----------------

Ganed Lois Wilfred Griffiths ar 27 Mehefin 1899 yn Chagrin Falls, Ohio yn ferch i Frederick William Griffiths, gweinidog, a Lena Jones Griffiths, athrawes ysgol. Ymfudodd Frederick Griffiths i'r Unol Daleithiau ym 1880 o Gymru. Yn yr Unol Daleithiau, enillodd Lois BA yng Ngholeg Diwinyddol Oberlin yn 1893 a Bagloriaeth Divinity (BD) yn 1896.

Ym 1898, symudodd i Ohio lle rhoddodd Lena enedigaeth i fab: Harold F. Griffiths yn 1898 a merch: Lois ym 1899. Symudodd eto yn 1899 i Jennings, Territory Oklahoma, cyn ymgartrefu yn Seattle yn 1904.

Gyrfa
-----

Yn 1927, ar ôl ennill ei doethuriaeth, bu'n gweithio fel hyfforddwr mathemateg ym Mhrifysgol Gogledd-orllewinol Evanston, Illinois, lle treuliodd weddill ei gyrfa. Ym 1930, fe'i dyrchafwyd yn athro mathemateg cynorthwyol, ac yn 1938 cafodd ei henwi'n athro cyswllt. Ymddeolodd o Brifysgol Northwestern ym 1964 ac fe'i gwnaed yn athro emeritus.

Yn ystod ei gyrfa broffesiynol, cyhoeddodd lawer o bapurau mathemategol fel *Generalized Quaternion Algebras and the Theory of Numbers* Representation of Integers in the Form x2 + 2y2 + 3z2 + 6w2", yn yr *American Journal of Mathematics*. Cyhoeddodd hefyd *A generalization of the Fermat theorem on polygonal numbers* yn yr *Annals of Mathematics*, "Representation by Extended Polygonal Numbers and by Generalized Polygonal Numbers" a "Representation as Sums of Multiples of Generalized Polygonal Numbers *(Cynrychiolaeth fel Symiau Lluosogau o Niferoedd Polygonol Cyffredinol).*

Ysgrifennodd Lois hefyd adolygiadau o destunau mathemategol megis *Introduction to the Theory of Groups of Finite Order* (Cyflwyniad i Theori Grwpiau o Orchymyn Gorffen) (1939) gan Robert Daniel Carmichael, *An Introduction to Abstract Algebra* (Cyflwyniad i Algebra Cryno) (1941) gan Cyrus Colton MacDuffee, ac *A Survey of Modern Algebra* (Arolwg o Algebra Modern) (1942) gan Garrett Birkhoff a Saunders Mac Lane. Cyhoeddodd hefyd nodiadau ar swyddogaethau rhifau poligoniadd.

Ysgrifennodd lyfr ar benderfynyddion (*determinants*) a systemau o hafaliadau llinol, a gyhoeddwyd fel y llyfr gosod *Introduction to the Theory of Equations* (Cyflwyniad i'r Theori Hafaliadau) gan John Wiley and Sons yn 1945.

Gweler hefyd
------------

* Bioleg
* Cemeg
* Ffiseg
* Mathemateg bur
* Ystadegaeth
* Geometreg
* Rhestr o wyddonwyr o Gymru

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Griffiths, Lois W. (1929). "Representation of Integers in the Form x2 + 2y2 + 3z2 + 6w2". *American Journal of Mathematics* **51** (1): 61–66. doi:10.2307/2370563. .
2. ↑  Griffiths, Lois W. (1936). "Representation as Sums of Multiples of Generalized Polygonal Numbers". *American Journal of Mathematics* **58** (4): 769–782. doi:10.2307/2371248.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 62149294277080521384
* LCCN: no2011028692
* ISNI: 0000 0001 1521 0164
* GND: 1231947659
* BIBSYS: 2030181
* MGP: 6119

 |