Paffiwr pwysau trwm o Gymro oedd **Richard Alexander Richardson** (1 Mehefin 1934 – 15 Gorffennaf 1999). Daliodd y teitl pwysau trwm Ewropeaidd rhwng Mawrth 1960 a Mehefin 1962. Enillodd 31 allan o'i 47 gornest broffesiynol, gan golli 14, gyda dwy gêm gyfartal. Roedd yn un o bedwarawd o baffwyr bwysau trwm Prydain a fyddai'n bosib herio am bencampwriaeth teitl trwm y byd yn y 1950au a'r 1960au cynnar, ynghyd â Henry Cooper, Joe Erskine a Brian London.

Trechodd Richardson nifer o brif baffwyr bwysau trwm yn ei yrfa, gan gynnwys; Karl Mildenberger, Bob Baker, Brian London a Hans Kalbfell.

Gyrfa
-----

Ganed ef yn Richard Alexander Richardson ond roedd yn cael ei adnabod fel Dick. Fe'i magwyd yn ardal Maesglas, Casnewydd. Roedd yn 6 feet 3 inches (191 cm)
 o daldra ac yn pwyso tua 14 stone 4 pound (200 lb; 91 kg)
. Cafodd rai gornestau amatur cyn cael ei alw i'w wasanaeth cenedlaethol yn 1953. Gwasanaethodd yng Nghorfflu Gwasanaeth Brenhinol y Fyddin lle daeth yn bencampwr bocsio. Fodd bynnag cafodd ei guro yn y pencampwriaethau bocsio rhyng-wasanaeth gan Brian London, a fyddai'n dod yn yn bencampwr bocsio pwysau trwm Prydain yn ddiweddarach, gyn ymladd dan ei enw iawn, Harper. 

Trodd Richardson yn broffesiynol yn 1954, dan reolaeth Wally Lesley ac fe'i hyfforddwyd gan Johnny Lewis mewn campfa yn Blackfriars, Llundain. Ym mis Medi 1954, collodd ei ornest broffesiynol gyntaf ar bwyntiau yn erbyn gefeill Henry Cooper, George, yn ymladd dan yr enw Jim Cooper. Fe ddialodd y golled hon ym mis Mawrth 1955 gyda ergyd loriol dechnegol yn yr ail rownd.

### Esgyn

Dechreuodd Richardson greu rhestr drawiadol o fuddugoliaethau, llawer ohonynt "o fewn y pellter". Ym mis Mai 1956 ymladdodd ei cyd-Gymro, y paffiwr pwysau trwm, Joe Erskine, yn Stadiwm Maendy, Caerdydd, o flaen 35,000 o gefnogwyr. Er iddo lorio Erskine yn rownd pump, collodd Richardson ar bwyntiau. Parhaodd Richardson i chwilio am wrthwynebwyr o safon uwch ac ym mis Hydref 1956, ymladdodd y cyn-bencampwr byd Ezzard Charles mewn gornest a ddaeth yn ffars pan gafodd yr Americanwr ei ddiarddel yn rownd dau am ddaliad parhaus. Ymladdodd nesaf yn erbyn y Ciwban o'r radd flaenaf, Nino Valdes ym mis Rhagfyr 1956, ond fe'i gorfodwyd i ymddeol yn yr wythfed rownd.

Gornest teitl gyntaf Richardson oedd am deitl Pwysau Trwm y Gymanwlad (Ymerodraeth Brydeinig) yn erbyn y deiliad, y Jamaican, Joe Bygraves, yng Nghaerdydd ym mis Mai 1957. Gêm gyfartal oedd yr ornest, dros bymtheg rownd a llwyddodd Bygraves i gadw ei deitl.

Ym mis Hydref 1957, collodd Richardson mewn gornest yn erbyn Willie Pastrano, paffiwr a fyddai'n mynd ymlaen i fod yn bencampwr <a href="./Pwysau\_ysgafn-trwm" rel="mw:WikiLink" data-linkid="132" data-cx="{&amp;quot;adapted&amp;quot;:false,&amp;quot;sourceTitle&amp;quot;:{&amp;quot;title&amp;quot;:&amp;quot;Light heavyweight&amp;quot;,&amp;quot;description&amp;quot;:&amp;quot;Weight class used in boxing, kickboxing, and mixed martial arts&amp;quot;,&amp;quot;pageprops&amp;quot;:{&amp;quot;wikibase\_item&amp;quot;:&amp;quot;Q1004748&amp;quot;},&amp;quot;pagelanguage&amp;quot;:&amp;quot;en&amp;quot;},&amp;quot;targetFrom&amp;quot;:&amp;quot;mt&amp;quot;}" class="mw-redirect cx-link" id="mwMQ" title="Pwysau ysgafn-trwm">pwysau ysgafn-trwm</a> y byd. Roedd yn ymddangos bod ei yrfa yn pallu pan gafodd ei guro gan Henry Cooper ym mis Medi 1958, ar ergyd dechnegol yn y bumed rownd, a chollodd hefyd i Joe Erskine ar bwyntiau ym mis Mehefin 1959.

### Teitl Ewropeaidd

Fodd bynnag, ym mis Mawrth 1960, cafodd ei baru yn erbyn y bocsiwr Almaenig Hans Kalbfell, am y teitl Ewropeaidd pwysau trwm gwag. Yr oedd eisoes wedi curo Kalbfell mewn pedair rownd, ym Mhorthcawl, ac enillodd y ornest hon, a gynhaliwyd yn Dortmund, yr Almaen, trwy ergyd dechnegol yn y drydedd rownd ar ddeg. Arweiniodd orchfygiad Kalbfell at gythrwfl ymhlith cefnogwyr yr Almaen, ac roedd rhaid i'r heddlu hebrwng Richardson i'w ystafell newid.

Amddiffynnodd Richardson ei deitl Ewropeaidd ym mis Awst 1960, yn erbyn Brian London, ym Mhorthcawl, gan ennill trwy ergyd dechnegol yn yr wythfed rownd. Ysgogodd y canlyniad hwn ffrwgwd, pan ddaeth tad a brawd London ddod fewn i'r cylch i brotestio bod Richardson wedi defnyddio ei ben i agor trychiad ar ei wrthwynebydd. Roedd rhaid i frodyr Richardson ddod i fewn i'w amddiffyn.

Enillodd Richardson ornest ddychweliad yn erbyn Hans Kalbfell yn Dortmund ym mis Chwefror 1961, gan ennill ar bwyntiau.

Enillodd Richardson amddiffyniad nesaf ei deitl, ym mis Chwefror 1962, yn erbyn yr Almaenwr, Karl Mildenberger, trwy ergyd syfrdanol yn y rownd gyntaf. Cynhaliwyd yr ornest yn Dortmund. Byddai Mildenberger yn mynd ymlaen i ymladd Muhammad Ali am deitl y byd sawl blwyddyn yn ddiweddarach.

Pedwerydd amddiffyniad Richardson o'i deitl oedd ym Mehefin 1962, yn erbyn y Swediad pwerus, Ingemar Johansson. Bu Johansson yn bencampwr pwysau trwm y byd ar ôl curo Floyd Patterson, ond collodd y teitl i Patterson wedi hynny ym mis Mehefin 1960. Cynhaliwyd y ornest yn Gothenburg, Sweden o flaen 50,000 o wylwyr, a chafodd Richardson ergyd loriol yn yr wythfed rownd.

Ym mis Mawrth 1963 cynhaliwyd gornest olaf Richardson, pan amddiffynnodd Henry Cooper ei deitlau pwysau trwm Prydeinig a'r Gymanwlad yn erbyn Richardson yn Wembley. Cafodd Richardson ei lorio yn y bumed rownd.

Ymddeoliad a marwolaeth
-----------------------

Ymddeolodd Richardson yn gymharol gynnar yn 28 oed, a bu'n rhedeg cadwyn fechan o siopau cigydd yn Surrey. Cynghorodd Richardson y paffiwr pwysau trwm o Gasnewydd, David Pearce. Credai Dick pe bai David wedi arwyddo gyda hyrwyddwr o Lundain y byddai wedi dod yn Bencampwr y Byd. Nid oedd David am adael hyfforddiant ei dad oherwydd ei deyrngarwch.

Bu farw Richardson o ganser ar 15 Gorffennaf 1999, yn 65 oed. Roedd yn briod â Betty Richardson ac roedd ganddynt un mab, Gary ac un ferch Lyn, a chwech o wyrion ac wyresau.

Yn ei 47 gornest broffesiynol, enillodd 31 (24 ar ergyd loriol), a chollodd 14 (4 ar ergyd loriol). Roedd dau o'i ornestau yn gyfartal.

Cofnod bocsio proffesiynol
--------------------------

|  |
| --- |
| **31 Buddugoliaeth** (24 llorio, 6 penderfyniad, 1 DQ), **14 Losses** (4 llorio, 7 penderfyniad, 3 DQs), **2 Draws**  |
| **Canlyniad** | **Record** | **Gwrthwynebydd** | **Math** | **Rownd** | **Dyddiad** | **Lleoliad** | **Nodiadau** |
| Loss | 26-8-1 | Y DU Henry Cooper | KO | 5 | 26 Mawrth 1963 | Y DU Empire Pool, Wembley, London | **BBBofC/Commonwealth Heavyweight Titles**. |
| Colli | 24-2 | Sweden Ingemar Johansson | KO | 8 | 17 Mehefin 1962 | Sweden Nya Ullevi, Gothenburg | **EBU Heavyweight Title**. |
| Buddugol | 30-1 | Yr Almaen Karl Mildenberger | KO | 1 | 24 Chwefror 1962 | Yr Almaen Westfalenhallen, Dortmund | **EBU Heavyweight Title**. Mildenberger knocked out at 2:35 of the first round. |
| Colli | 37-22-8 | UDA Howard King | PTS | 10 | 5 September 1961 | Y DU Empire Pool, Wembley, London |  |
| Buddugol | 26-6-1 | Yr Almaen Hans Kalbfell | PTS | 15 | 18 February 1961 | Yr Almaen Westfalenhallen, Dortmund | **EBU Heavyweight Title**. |
| Buddugol | 23-6 | Y DU Brian London | TKO | 8 | 29 August 1960 | Cymru Coney Beach Pleasure Park, Porthcawl | **EBU Heavyweight Title**. |
| Colli | 39-7-1 | UDA Mike DeJohn | DQ | 8 | 27 July 1960 | Cymru Coney Beach Pleasure Park, Porthcawl |  |
| Buddugol | 25-5-1 | Yr Almaen Hans Kalbfell | TKO | 13 | 27 March 1960 | Yr Almaen Westfalenhallen, Dortmund | **EBU Heavyweight Title**. |
| Colli | 38-7-1 | UDA Mike DeJohn | PTS | 10 | 1 December 1959 | Y DU Empire Pool, Wembley, London |  |
| Colli | 34-3-1 | Cymru Joe Erskine | PTS | 10 | 24 June 1959 | Cymru Coney Beach Pleasure Park, Porthcawl |  |
| Buddugol | 25-16-4 | UDA Bert Whitehurst | PTS | 10 | 10 March 1959 | Y DU Empire Pool, Wembley, London |  |
| Buddugol | 13-5 | UDA Garvin Sawyer | PTS | 10 | 28 October 1958 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Colli | 15-7-1 | Y DU Henry Cooper | TKO | 5 | 3 September 1958 | Cymru Coney Beach Pleasure Park, Porthcawl |  |
| Buddugol | 50-12-1 | UDA Bob Baker | PTS | 10 | 9 July 1958 | Cymru Coney Beach Pleasure Park, Porthcawl |  |
| Buddugol | 29-18-6 | Yr Almaen Hans Friedrich | KO | 4 | 17 May 1958 | Cymru Newtown Pavilion, Newtown, Powys |  |
| Colli | 39-2 | UDA Cleveland Williams | DQ | 4 | 25 March 1958 | Y DU Empress Hall, Earl's Court, Kensington, London |  |
| Buddugol | 13-18-4 | Ffrainc Maurice Mols | TKO | 6 | 3 March 1958 | Cymru Neuadd y Farchnad, Caerfyrddin |  |
| Colli | 49-11-1 | UDA Bob Baker | PTS | 10 | 10 December 1957 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Colli | 41-5-5 | UDA Willie Pastrano | PTS | 10 | 22 October 1957 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Buddugol | 17-2 | Yr Almaen Hans Kalbfell | TKO | 4 | 31 July 1957 | Cymru Coney Beach Pleasure Park, Porthcawl |  |
| Cyfartal | 35-9 | Jamaica Joe Bygraves | PTS | 15 | 27 May 1957 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd | **Commonwealth Heavyweight Title**. |
| Buddugol | 17-5-1 | Yr Eidal Giannino Luise | TKO | 5 | 1 April 1957 | Y DU Nottingham Ice Stadium, Nottingham, Nottinghamshire |  |
| Loss | 35-14-3 | Ciwba Nino Valdes | TKO | 8 | 4 December 1956 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Buddugol | 91-20-1 | UDA Ezzard Charles | DQ | 2 | 2 October 1956 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Buddugol | 24-14-1 | Awstria Kurt Schiegl | TKO | 1 | 16 July 1956 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Buddugol | 17-15-8 | Yr Almaen Guenter Nurnberg | TKO | 3 | 7 July 1956 | Cymru Park Avenue Field, Aberystwyth |  |
| Colli | 27-0-1 | Cymru Joe Erskine | PTS | 10 | 7 May 1956 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Buddugol | 33-8-1 | Gwlad Belg Marcel Limage | RTD | 5 | 27 February 1956 | Cymru Caerdydd |  |
| Buddugol | 33-10-5 | Luxembourg Werner Wiegand | TKO | 6 | 17 January 1956 | Y DU Streatham Ice Arena, Streatham, London, England |  |
| Buddugol | 14-2-1 | Gwlad Belg Alain Cherville | KO | 2 | 6 December 1955 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Buddugol | 12-28-5 | Yr Almaen Robert Warmbrunn | TKO | 1 | 7 November 1955 | Cymru Neuadd y Farchnad, Abergafenni |  |
| Buddugol | 10-30-4 | Gwlad Belg Robert Eugene | KO | 4 | 18 October 1955 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Buddugol | 0-16-2 | Gwlad Belg Emile DeGreef | KO | 2 | 26 September 1955 | Cymru Neuadd y Dril, Caerfyrddin |  |
| Buddugol | 18-4-1 | Y DU Peter Bates | TKO | 3 | 13 September 1955 | Y DU White City Stadium, White City, London |  |
| Buddugol | 11-15-4 | Luxembourg Jean Serres | TKO | 3 | 29 August 1955 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Buddugol | 0-14 | Gwlad Belg Prosper Beck | PTS | 8 | 18 July 1955 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Colli | 12-8-1 | Yr Alban Hugh Ferns | DQ | 5 | 13 June 1955 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Buddugol | 12-11 | Y DU Morrie Bush | KO | 2 | 26 April 1955 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |
| Buddugol | 6-5 | Y DU Denny Ball | TKO | 3 | 18 April 1955 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Buddugol | 2-1 | Y DU Jim Cooper | TKO | 2 | 15 March 1955 | Y DU Streatham Ice Arena, Streatham, London, England |  |
| Buddugol | 10-7 | Y DU Sid Cain | TKO | 3 | 28 February 1955 | Cymru Gerddi Soffia, Caerdydd |  |
| Buddugol | 12-9-2 | Y DU Johnny McLeavy | TKO | 4 | 24 January 1955 | Y DU Manor Place Baths, Walworth, London |  |
| Buddugol | 6-4-1 | Y DU Sammy Clarke | KO | 1 | 10 January 1955 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Buddugol | 3-4-2 | Y DU Johnny Hall | PTS | 6 | 29 November 1954 | Cymru Gerddi Soffia, Caerdydd |  |
| Cyfartal | -- | Y DU Bernie Jelley | PTS | 6 | 12 October 1954 | Y DU Royal Albert Hall, Kensington, London |  |
| Buddugol | -- | Peter Green | KO | 1 | 4 October 1954 | Cymru Stadiwm Maendy, Caerdydd |  |
| Buddugol | -- | Y DU Jim Cooper | PTS | 6 | 14 September 1954 | Y DU Harringay Arena, Harringay, London |  |

Ffynonellau a dolenni allanol
-----------------------------

* Ysgrif goffa:
* Ysgrif goffa gan y Guardian

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Archive news from the South Wales Argus".