Ffeminist Americanaidd oedd **Frances Harper** (24 Medi 1825 - 22 Chwefror 1911) sy'n cael ei hystyried yn: nofelydd, bardd, darlithydd, swffraget ac yn fam i newyddiaduraeth Affricanaidd-Americanaidd. 

Ysgrifennai am gaethiwed a diddymiad caethwasiaeth, hawliau dynol ac urddas, hawliau a chydraddoldeb menywod, cyfiawnder hiliol a chymdeithasol, trais yn y lluoedd arfog, hawliau pleidleisio (etholfraint), moesoldeb, hunangymorth hiliol, a chydweithrediad rhwng gwledydd. Roedd hi'n weithgar mewn diwygio cymdeithasol ac roedd yn aelod o Undeb Dirwestol y Cristion Benywaidd, a oedd yn argymell bod y llywodraeth ffederal yn chwarae rhan mewn diwygio a gwella cymdeithas.

Fe'i ganed yn ferch rydd, yn Baltimore, Maryland, Unol Daleithiau America ar 24 Medi 1825; bu farw yn Philadelphia. Yn 67 oed, ysgrifennodd y clasur o nofel *Iola Leroy* (1892). 

Cyhoeddodd ei llyfr cyntaf, sef cyfrol o farddoniaeth, pan oedd yn ugain oed, gan ei gwneud yn un o awduron Affro-Americanaidd cyntaf. Yn 1851, gyda William Still, cadeirydd Cymdeithas Diddymu Caethwasiaeth Pennsylvania, cynorthwyodd llawer o gaethweision a oedd wedi dianc o'u 'perchnogion' i ryddid yng Nghanada. Cychwynodd ei gyrfa fel siaradwr ac ymgyrchydd gwleidyddol, yn syth wedi iddi ymuno â Chymdeithas America yn Erbyn Caethwasiaeth yn 1853.

Y llyfr a werthodd fwya ganddi oedd *Poems on Miscellaneous Subjects* (1854) a'i stori fer "Two Offers" oedd y gyntaf gan fenyw ddu.

Sefydlodd, cefnogodd a chynhaliodd Harper swyddi mewn sawl sefydliad cenedlaethol blaengar. Yn 1883 daeth yn uwcharolygydd yn yr Adran Lliw o Undeb Dirwestol Cristnogol Menywod Philadelphia a Pennsylvania. Yn 1894 cyd-sefydlodd Cymdeithas Genedlaethol y Menywod Lliw (\**National Association of Colored Women*) a bu'n is-lywydd o'r gymdeithas honno.

Bu farw Harper yn 85 oed ar Chwefror 22, 1911, naw mlynedd cyn i fenywod gael yr hawl i bleidleisio.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Gymdeithas Genedlaethol Clybiau Merched Duon am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Oriel yr Anfarwolion Ohio, Gwobr 'Hall of Fame' Merched Maryland (1987) .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jackson, Tricia Williams (2016). *Women in Black History: Stories of Courage, Faith, and Resilience*. Revell. tt. 58–65.
2. ↑  Cyffredinol:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
3. ↑  Disgrifiwyd yn: .
4. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018.. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
5. ↑  Dyddiad geni:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Frances Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances Ellen Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances E. W. Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances E.W. Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
6. ↑  Dyddiad marw:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Frances Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances Ellen Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances E. W. Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances E.W. Harper". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
7. ↑  Man geni: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 23 Rhagfyr 2014
8. ↑  Grwp ethnig: .
9. ↑  Galwedigaeth: .
10. ↑  Anrhydeddau: .
11. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 68964118
* LCCN: n50026651
* ISNI: 0000 0001 0912 0234
* GND: 119207915
* SUDOC: 031317014
* BNF: cb12136300h (data)
* BIBSYS: 90731575
* NLA: 36550056
* BNE: XX4740418

 |