Mae gan y llinellau coch a glas yn y graff hwn yr un  llethr (graddiant); mae gan y llinellau coch a gwyrdd yr un rhyngdoriad-y (*y-intercept*) h.y. mae nhw'n croesi'r echelin-y yn yr un lle.
Segment llinell.
Mewn mathemateg, cyflwynwyd y syniad o linell neu linell syth gan fathemategwyr ganrifoedd yn ôl i gynrychioli gwrthrychau syth heb fawr o drwch a heb fod yn llinellau crwm. Cynrychiolir gwrthrychau o'r fath gan linell, a wnaed fel arfer, gyda chymorth pren syth, pwrpasol (e.e. y pren mesur). Mae 'llinell' yn enw benywaidd; y lluosog yw 'llinellau'.

Mewn mathemateg fodern, mae'r cysyniad o linell wedi'i chysylltu'n agos iawn â geometreg. Er enghraifft, mewn geometreg ddadansoddol, mae llinell yn y plân yn aml yn cael ei diffinio fel y set o bwyntiau y mae eu cyfesurynnau'n bodloni hafaliad llinol penodol, ond mewn cyd-destun mwy haniaethol, megis 'geometreg amlder' (*incidence geometry*), gall llinell fod yn wrthrych annibynnol, ar wahân i'r set o bwyntiau sy'n gorwedd arni.

Hanes
-----

Hyd at 17g, diffiniwyd llinellau yn y modd hwn: "Y linell [syth neu grwm] yw'r enghraifft gyntaf o faint, sydd ag un dimensiwn yn unig, sef hyd, ac heb led na dyfnder iddo, ac nid yw'n ddim byd mwy na phwynt yn llifo neu'n rhedeg..."

O fewn geometreg Ewclidaidd
---------------------------

### Yn y plân Cartesaidd

Gellir disgrifio llinellau mewn plân Cartesaidd neu mewn cyfesurynnau affin (*affine*) yn nhermau algebra gyda hafaliadau llinol (*linear equations*).

Mewn dau ddimensiwn, rhoddir yr hafaliad ar gyfer llinellau nad ydynt yn fertigol ar ffurf:

{\displaystyle y=mx+b}
ble:

*m* yw oledd neu'n graddiant y linell.
*b* yw *y-intercept y linell.*
*x* yw newidyn annibynnol y ffwythiant *y* = *f*(*x*).
Dynodir goledd neu raddiant y linell drwy bwyntiau {\displaystyle A(x\_{a},y\_{a})} a {\displaystyle B(x\_{b},y\_{b})}, pan fo {\displaystyle x\_{a}\neq x\_{b}}, yn cael ei roi gan {\displaystyle m=(y\_{b}-y\_{a})/(x\_{b}-x\_{a})} a gellr sgwennu'r hafaliad am y linell hon fel {\displaystyle y=m(x-x\_{a})+y\_{a}}.

Yn {\displaystyle \mathbb {R^{2}} }, mae pob llinell {\displaystyle L} (gan gynnwys y linell fertigol) yn cael eu disgrifio gan hafaliad llinol ar ffurf

{\displaystyle L=\{(x,y)\mid ax+by=c\}}
gyda chyfernodau real a sefydlog *a*, *b* ac *c* fel bod *a* a *b* ddim yn sero. Drwy ddefnyddio'r dull hwn, mae'r llinellau fertigol yn cyfateb i'r hafaliad *b* = 0.

### Yn y cyfesurynnau pegynlinol

Yn y cyfesurynnau pegynlinol (*polar coordinates*) ar y plân Ewclidaidd gellir mynegi hafaliad y linell fel:

{\displaystyle r={\frac {mr\cos \theta +b}{\sin \theta }},}
ble mae *m* yn oledd y linell, a *b* yw'r *y*-intercept. Pan fo *θ* = 0 yna bydd y graff yn anniffiniedig. Gellir ailysgrifennu'r hafaliad i ddileu'r diffygion yn y modd hwn:

{\displaystyle r\sin \theta =mr\cos \theta +b.}
### Fel hafaliad fector

Gellir mynegi hafaliad fector y linell drwy A a B fel {\displaystyle \mathbf {r} =\mathbf {OA} +\lambda \,\mathbf {AB} } (ble λ yw'r sgalar).

Os mai **a** yw'r fector **OA** a **b** yw'r fector **OB**, yna, gellir sgwennu hafaliad y linell fel: {\displaystyle \mathbf {r} =\mathbf {a} +\lambda (\mathbf {b} -\mathbf {a} )}.

Gellir disgrifio pelydryn ar bwynt *A* drwy gyfyngu λ. Ceir un pelydryn os yw λ ≥ 0, a'r belydryn cyferbyn os yw λ ≤ 0.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Mewn Hen Ffrangeg: "La ligne est la première espece de quantité, laquelle a tant seulement une dimension à sçavoir longitude, sans aucune latitude ni profondité, & n'est autre chose que le flux ou coulement du poinct, lequel […] laissera de son mouvement imaginaire quelque vestige en long, exempt de toute latitude. […] La ligne droicte est celle qui est également estenduë entre ses poincts." Tud. 7 ac 8 o *Les quinze livres des éléments géométriques d'Euclide Megarien, traduits de Grec en François, & augmentez de plusieurs figures & demonstrations, avec la corrections des erreurs commises és autres traductions*, gan Pierre Mardele, Lyon, MDCXLV (1645).