**Mae priodas grŵp** yn drefniant tebyg i briodas nad yw'n unffurf lle mae tri neu fwy o oedolion yn byw gyda'i gilydd, pob un yn ystyried ei hun yn bartneriaid, yn rhannu cyllid, plant a chyfrifoldebau cartref. Mae priodas grŵp yn cael ei ystyried yn fath o lluosgaru. Nid yw'r term yn cyfeirio at dwywreiciaeth/wriaeth gan na wneir hawliad i fod yn briod mewn termau cyfreithiol ffurfiol.

Ail-agorwyd y cysyniad o fewn yr ymwybyddiaeth boblogaidd ym 1974 gyda chyhoeddiad *Group Marriage: a study of contemporary multilateral marriageastudiaeth o briodas* gan Larry Constantine a Joan Constantine.

Dosbarthiad
-----------

Yn dibynnu ar gyfeiriadedd rhywiol yr unigolion dan sylw, gall pob oedolyn yn y briodas grŵp fod yn bartneriaid rhywiol i bawb arall y maent yn gydnaws â hwy. Er enghraifft, os yw'r holl aelodau'n heterorywiol, gall fod gan bob merch berthynas rywiol â'r dynion i gyd. Os yw'r aelodau'n ddeurywiol neu'n hollrywiol, efallai eu bod wedi esblygu perthnasoedd rhywiol gyda'r naill ryw neu'r llall. Os yw'r partneriaid oll yn hoyw yna gallent fod yn gydnaws a'u gilydd os dymunant. 
[  ]
Mae priodas grŵp yn awgrymu ymrwymiad cryf i fod yn ffyddlon o fewn y grŵp a'u bod yn bwriadu aros gyda'i gilydd am gyfnod estynedig. Efallai y bydd y grŵp yn agored i dderbyn partneriaid newydd, ond dim ond os yw pob aelod o'r teulu'n cytuno i dderbyn y person newydd fel partner. Yna gall y person newydd yn symud i'r cartref ac yn dod yn aelod cyfartal o'r teulu.   
[  ]
Ymddengys mai'r math mwyaf cyffredin o briodas grŵp yw triawd o ddwy fenyw ac un dyn, neu'n llai aml dau ddyn ac un fenyw.  Hefyd mae enghreifftiau o deuluoedd aml-ffyddlon a ffurfiwyd gan ddau gwpl heterorywiol sy'n dod yn bedwarawd ac yn byw gyda'i gilydd fel teulu.   
[  ]

Agweddau cyfreithiol
--------------------

Yn y rhan fwyaf o wledydd, nid yw'n gwbl anghyfreithlon i dri neu fwy o bobl ffurfio a rhannu perthynas rywiol (yn ddarostyngedig weithiau i ddeddfau yn erbyn gwrywgydiaeth ), er bod ffurfiau perthynol o'r fath mewn perygl o redeg yn aflan o ordinhadau gwladol neu leol sy'n gwahardd cyd-briodi dibriod. Nid oes unrhyw wlad yn y Gorllewin yn caniatáu priodas statudol rhwng mwy na dau o bobl. Nid ydynt ychwaith yn rhoi amddiffyniad cyfreithiol cryf a chyfartal (ee hawliau sy'n ymwneud â phlant) i bartneriaid nad ydynt yn briod - nid yw'r drefn gyfreithiol yn debyg i'r hyn a gymhwysir i barau priod. Mae'r gyfraith yn ystyried nad yw unigolion sy'n ymwneud â pherthnasaulluosgarog yn ddim gwahanol i bobl sy'n byw gyda'i gilydd neu'n <a href="./Canlyn" rel="mw:WikiLink" data-linkid="undefined" data-cx='{"userAdded":true,"adapted":true}'>canlyn</a> dan amgylchiadau eraill.

Diwylliannau nad ydynt o dras Ewropeaidd
----------------------------------------

* Ymhlith yr Hawaiiaid Hynafol, roedd perthynas *punalua* yn cynnwys "y ffaith bod dau frawd neu fwy â'u gwragedd, neu ddwy chwaer neu fwy â'u gwŷr, yn dueddol o feddu ar ei gilydd yn gyffredin". Adroddodd Friedrich Ratzel yn *The History of Mankind* yn 1896 bod math o aml-wriaeth cynnar wedi dechrau yn Hawaii trwy ychwanegu cariadwas, a elwir yn Punalua, i'r sefydliad briodas.
* Mewn rhai rhannau o Melanesia, mae "cysylltiadau rhywiol rhwng grŵp o ddynion a ffurfiwyd gan frodyr y gŵr a grŵp o ferched a ffurfiwyd gan chwiorydd y wraig".
* Arferai menywod o gymuned Nair, cast yn Kerala, India, ymarfer aml-wriaeth.
* Bu pobl Toda, sy'n byw ar lwyfandir ynysig Nilgiri yn Ne India yn ymarfer aml-wriaeth adelphig am ganrifoedd, ond nid ydynt yn gwneud hynny mwyach. Mae aml-wriaeth adelphig yn digwydd pan fydd brodyr yn rhannu'r un wraig neu wragedd. Mae trefniadau o'r fath wedi bod yn gyffredin o fewn llwythau Himalaya tan yn ddiweddar.
* Yn Sri Lanka, bu pobl Sinhaleg yn ymarfer aml-wriaeth adelphig yn y gorffennol, ond nid yw'n gyffredin gwneud hynny mwyach. Y prif gymhelliad y tu ôl i hyn yw amddiffyn y cyfoeth heb ei rannu. Pe bai saith neu lai o frodyr mewn teulu, mae brodyr iau yn cael mynediad at wraig y brawd hynaf. Ar gyfer teuluoedd â mwy na saith brawd, bydd yr wythfed brawd yn priodi priodferch newydd. Mae brodyr iau yn cael mynediad at wythfed gwraig y brodyr, ond nid y brodyr hynaf.
* Gwnaethpwyd priodasau cwpl-i-gwpl rhwng bobloedd yr Yup'ik yn Alasga tan ddechrau'r ugeinfed ganrif pan wnaeth cenhadon Cristnogol atal yr arfer. Nid oedd priodas grŵp yn safon o drefn gymdeithasol Yup'ik ond yn hytrach trefniant rhamantus gwirfoddol rhwng cyplau sefydledig.

Cyfeirir at yr achosion canlynol yn Thomas 1906.

* Yng Ngogledd America mae "priodas grŵp yn bodoli ymhlith yr Omahas ... aml-wriaeth adelphig."
* Ymhlith y Dieri'n Awstralia mae mathau o rannu priod o'r enw *pirrauru*, mewn dau gategori "yn ôl p'un a oes gan y dyn wraig *tippa-malku ai* peidio. Yn yr achos cyntaf, mewn achos o briodas *tippa-malku*, mae'n achos o aml-wriaeth adelphig ddwyochrog annhebyg (M. a F.). Yn yr achos olaf mae'n polyandry adelphic (llwythol) anghyffelyb ". Mae'r perthynas *pirrauru* "yn digwydd drwy gyfnewid gan frodyr o'u gwragedd".
* Ymhlith y Kurnandaburi yn Awstralia, "mae grŵp o ddynion sy'n frodyr eu hunain neu'n frodyr llwythol yn unedig ... mewn priodas grŵp".
* Ymhlith y Wakelbura yn Awstralia, mae "aml-wriaeth adelphig."
* Ymhlith y Kurnai yn Awstralia, "mae gan ddynion dibriod fynediad at wragedd eu brodyr."

O fewn arferion modern yr UD
----------------------------

Weithiau byddai priodas grŵp yn digwydd mewn cymdeithasau cymunedol a sefydlwyd yn y 19eg a'r 20g.

Enghraifft hirhoedlog oedd Cymuned Oneida a sefydlwyd gan John Humphrey Noyes ym 1848. Dysgodd Noyes ei fod ef a'i ddilynwyr, ar ôl cyrraedd 200 mewn nifer, ac felly wedi cael eu sancteiddio ; hynny yw, roedd yn amhosibl iddynt bechu, ac i'r sancteiddiedig, diddymwyd priodas (ynghyd ag eiddo preifat) fel mynegiant o genfigen ac unigrywdeb. Roedd comiwn Oneida yn byw gyda'i gilydd fel un grŵp mawr ac yn rhannu cyfrifoldebau rhieni. Roedd unrhyw gyfuniad gwryw-benyw penodol yn y grŵp yn rhydd i gael rhyw, fel arfer ar ôl i'r dyn ofyn i'r fenyw, a dyma oedd yr arfer cyffredin am nifer o flynyddoedd. Dechreuodd y grŵp fethu tua 1879-1881, gan chwalu yn y pen draw ar ôl i Noyes ffoi rhag cael ei arestio. Priododd sawl dwsin o barau o bobl yr Oneidan yn gyflym mewn ffasiwn draddodiadol.

Bu Cymuned Kerista yn ymarfer priodas grŵp yn San Francisco rhwng 1971 a 1991, gan alw eu fersiwn yn aml-ffyddlondeb .

Mae'n anodd amcangyfrif nifer y bobl sydd mewn gwirionedd yn ymarfer priodas grŵp mewn cymdeithasau modern, gan nad yw'r math o briodas yn cael ei gydnabod na'i ganiatáu yn swyddogol mewn unrhyw awdurdodaeth yn ee yr UD, ac mae'n anghyfreithlon *de jure* mewn llawer arall. Nid yw'n bob amser yn weladwy pan fydd pobl sy'n rhannu preswylfa yn ystyried eu hunain yn breifat fel priodas grŵp.

Portread mewn llenyddiaeth
--------------------------

Mae priodas grŵp wedi bod yn thema lenyddol, yn enwedig mewn ffuglen wyddonol, ac yn enwedig mewn nofelau diweddar Robert A. Heinlein fel *Stranger in a Strange Land*, *Friday*, *Time Enough for Love*, a *The Moon Is a Harsh Mistress*. Mae *Stranger in a Srange Land* yn disgrifio grŵp cymunedol yn debyg iawn i Gymdeithas Oneida.   O leiaf y ei waith *The Moon Is a Harsh Mistress* a *Friday* fe gyfeirir arto fel "priodas linell".

Mewn sawl un o'i straeon Hainish Cycle, mae Ursula Le Guin yn disgrifio math o briodas pedwar person o'r enw sedoretu, sy'n cael ei hymarfer ar y blaned O. Yn y trefniant hwn, mae dau ddyn a dwy ddynes yn briod â'i gilydd, ond mae pob aelod o'r briodas a pherthynas rhywiol ag un gwryw ac un benyw.

Yn llyfr James Alan Gardner, Vigilant (nofel) mae'r prif gymeriad yn rhan o briodas grŵp gyda dynion a menywod lluosog yn cymryd rhan.

Gweler hefyd
------------

* Cyd-fyw yn yr Unol Daleithiau
* POSSLQ
* *Proposition 31*, nofel gan Robert Rimmer
* Samenlevingscontract
* Mathau o briodasau

Cyfeiriadau
-----------

### Nodiadau

1. ↑  "Models of Open Relationships by Kathy Labriola". *Cat-and-dragon.com*. Cyrchwyd 2015-12-22.
2. ↑  Westermarck 1922, Part III, p. 240
3. ↑  Ratzel, Friedrich (1896). *The History of Mankind*. London: MacMillan Press. t. 277. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-01-07. Cyrchwyd 11 April 2010.
4. ↑  Westermarck 1922, Part III, p. 241
5. ↑  Mathew, Biju. "Nair Polyandry". *Kerala*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-07-26. Cyrchwyd 2018-06-18.
6. ↑  Polgreen, Lydia (16 July 2010). "One Bride for 2 Brothers: A Custom Fades in India". *The New York Times*. Malang, India.
7. ↑  සේනාරත්න,පී.ඇම්.ශ්‍රී ලංකා‍‍වේ විවාහ චාරිත්‍ර,සීමාසහිත ඇම්.ඩී.ගුණසේන සහ සමාගම,කොළඹ,1999.
8. ↑  Morrow, Israel (2019). *Gods of the Flesh: A Skeptic's Journey Through Sex, Politics, and Religion*. ISBN 9780578438290.
9. ↑  Northcote W. Thomas (1906). *Kinship Organizations and Group Marriage in Australia*. Cambridge: Cambridge University Press. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-01-07. Cyrchwyd 2009-11-05.
10. ↑  Le Guin, Ursula (2002). *The Birthday of the World and Other Stories*. HarperCollins.

### Llyfryddiaeth

* Constantine, Larry and Joan (1974). *Group Marriage: A Study of Contemporary Multilateral Marriage*. Collier Books. ISBN 978-0020759102.
* Dillard, J.M. (1990). *The Lost Years*. Pocket Books. t. 440. ISBN 978-0-6717-0795-8.
* Emens, Elizabeth F. (2004). "Monogamy's Law: Compulsory Monogamy and Polyamorous Existence". *New York University Review of Law & Social Change* **29** (2): 277.
* Heinlein, Robert (1996). *The Moon Is a Harsh Mistress*. Tom Doherty Associates, Inc. ISBN 978-0-3128-6176-6.
* Murdock, George P. (1949). *Social Structure*. New York: The MacMillan Company. ISBN 0-02-922290-7.
* Murdock, George P. "Ethnographic Atlas Codebook", yn deillio o *Ethnographoc Atlas*
* Westermarck, Edward (1922). *The History of Human Marriage*. New York: Allerton Book Company.