Canwr Milan Fras gyda Mina Špiler, Laibach, yn perfformio yn *Le Trabendo*, Paris, 8 Mawrth 2014
Aelodau Laibach, 2011
Mae **Laibach** yn grŵp cerddorol avant-garde o Slofenia yn enwog am steil milwrol, diwydiannol a neo clasurol.

Mae delwedd y band yn fwriadol anghyffyrddus i'r cyhoedd gan fenthyg amrywiaeth fawr o bropaganda, celfyddyd a dillad ffasgaidd, dyfodoliaeth, totalitaraidd a chomiwnyddol y 1930au-1950au.

Mae Laibach yn adnabyddus am beidio â gwadu neu gadarnhau os ydyn nhw yn gefnogol totalitariaeth neu'n barodi.

Bu Laibach yn y newyddion am fod y grŵp gorllewinol cyntaf i gael y cyfle i berfformio yng Ngogledd Corea.. Chwaraeodd y band dwy gyngerdd yn Awst, 2015 yn y brif ddinas Pyongyang fel rhan o ddathliadau 70 mlynedd ers rhyddhau Gogledd Corea o reolaeth Japan

Mae'r enw *Laibach* yw'r gair Almaeneg am brif ddinas Slofenia Ljubljana a orfodwyd gan luoedd Almaenig yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Dyddiau cynnar
--------------

Laibach 1983. Roedd awdurdodau Iwgoslafia yn anhapus gyda delwedd y band
Ffurfiwyd ym 1980 fel y rhan gerddorol o fudiad celfyddydol *Neue Slowenische Kunst - NSK (Almaeneg: Celfyddyd Newydd Slofenaidd)* yn nhref lofaol Trbovlje, Slofenia a oedd pryd hynny'n rhan o Iwgoslafia Comiwnyddol.

Er i Iwgoslafia fod yn un o'r llywodraethau comiwnyddol mwyaf agored, cafodd berfformiadau cynnar Laibach eu gwahardd gan yr awdurdodau a oedd yn anfodlon gydag enw a delweddau'r grŵp, yn arbennig logo'r band - sydd yn seiliedig ar ddarlun y *Groes Ddu* (1923) gan Kazimir Malevich, a'u dillad partisan Slofenaidd.

Ym 1982 cyflawnodd ganwr gwreiddiol y band Tomaž Hostnik hunanladdiad seremonïol trwy grogi ei hun ar un o symbolau cenedlaethol cryfach Slofenia y kozolc.

Llwyddiant rhyngwladol
----------------------

Yn 1984 symudodd aelodau'r band i Lundain i weithio fel adeiladwyr ac fel actorion ecstra mewn ffilm Stanley Kubrick *Full Metal Jacket*. Rhyddhawyd eu hail record hir *Nova Akropola* gan y cwmni Cherry Red a'u trydydd *Opus Dei* gan gwmni Mute. Cafodd y grŵp eu herlyn yn y llys yn aflwyddiannus gan y mudiad gatholig ffwndamentalaidd *Opus Dei*.

Chwaraewyd yn gyson ar raglen John Peel ar BBC Radio 1 yn arbennig eu parodiau o ganeuon llwyddiannus y cyfnod *Live is Life* gan Opus ac *One Vision (Geburt Einer Nation)* gan Queen yn droi'r ddwy gân fasnachol poblogaidd i fod yn anthemau milwrol totalitaraidd.

Dangoswyd fideo *Geburt Einer Nation* ar y gyfres cyntaf o Fideo 9 ar S4C ym 1988.

Ar ddiwedd yr 80au rhyddhawyd yr LP *Let it Be,* fersiwn Laibach o record y Beatles, eto trowyd y caneuon i ardull anghyfforddus neu fygythiol.

Hefyd rhyddhawyd yr LP *Sympathy for the Devil,* casglaid o fersiynnau o gân 1968 y Rolling Stones yn cynnwys sawl 'dance mix'.

Mae recordiau eraill Laibach yn cynnwys eu fersiynau o *The Final Countdown* gan Europe, *In the Army Now* gan Status Quo, opera roc Andrew Lloyd Weber *Jesus Christ Superstar*  a fersiwn o *The Ride Of The Valkyries* gan Richard Wagner mewn cydweithrediad â cherddorfa Radio Teledu Slofenia o'r enw *VolksWagner.*

Yn 2004 rhyddhawyd yr LP *Volk* gyda fersiynnau o anthemau cenedlaethol sawl gwlad.

Yn 2012 recordiwyd Laibach y cerddoriaeth ar gyfer y ffilm *Iron Sky.* Ffilm am griw o Natsïaid a lwyddodd ddianc yr Almaen ym 1945 i fyw ar ochr dywyll y lleuad ond i ddod yn ôl i ail-concro'r ddaear

Yn 2014 rhyddhawyd yr LP *Spectre* gyda'r caneuon *Europe is Falling Apart* yn cyfeirio at broblemau cyfoes Ewrop a *Whistleblowers* yn cyfeirio at achosion WikiLeaks ac Edward Snowden.

Gwladwriaeth NSK
----------------

Logo NSK
Ers 1991 mae'r mudiad celfyddydol *Neue Slowenische Kunst - NSK* (Almaeneg: Celfyddyd Newydd Slofenaidd) wedi datgan eu bod yn wladwriaeth ac yn cyhoeddi pasbort swyddogol i ymgeiswyr llwyddiannus. Maent hefyd wedi agor nifer o lysgenadaethau ar draws y byd.

Dyfyniadau
----------

Mae Laibach yn adnabyddus am beidio â gwadu neu gadarnhau os ydyn nhw yn gefnogol neu'n barodi o dotalitariaeth gydag aelodau'r band wastad yn aros yn eu cymeriadau llwyfan ar gyfer cyfweliadau.

Pan gofynnwyd iddynt os oeddent yn ffasgwyr eu hateb oedd *"We are fascists as much as Hitler was a painter"*

Pan gofynnwyd Labaich am eu prif dylanwdau atebwyd - "Tito, Toto a Tati" (Tito yn arweinydd comiwnyddol Iwgoslafia, Toto yn fand 'soft rock' Americanaidd a Tati yn Jacques Tati, digrifwr Ffrangeg).

Yn ôl yr athronydd Slofiniadd Slavoj Žižek mae gofyn os yw Laibach yn eironig neu beidio'n methu pwynt. Mae Žižek yn dadlau ein bod yn byw mewn oes ble mae pobol yn cadw pellter eironig oddi wrth eu 'meistri gwleidyddol' ac eu hideoleg. Mae or-brwdfrydedd Laibach dros beryglon grym ac ideoleg yn llawer fwy tanseiliol. Beth sydd yn gwneud Laibach yn nodweddiadol yw eu bod yn ymddangos i gymryd y system, grym ac ideoleg llawer yn fwy o ddifrif nac mae'r system eu hun yn ei wneud.

Ysgrifennodd Richard Wolfson am Laibach:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Laibach's method is extremely simple, effective and horribly open to misinterpretation. First of all, they absorb the mannerisms of the enemy, adopting all the seductive trappings and symbols of state power, and then they exaggerate everything to the edge of parody... | "|

Aelodau Labiach 2015
--------------------

* Milan Fras - canwr
* Ivan Novak – golau a taflunyddion
* Mina Špiler - llais, syntheseinydd
* Janez Gabrič - drymiau
* Luka Jamnik - syntheseinydd
* Rok Lopatič - syntheseinydd

Discograffi
-----------


|  |  |
| --- | --- |
| LP Stiwdo
* *Laibach* (1985)
* *Nova Akropola* (1986)
* *Opus Dei* (1987)
* *Kapital* (1992)
* *Jesus Christ Supertars* (1996)
* *WAT 2003)*
* *Volk' (2006)*
* *Spectre (2014)*
* *Also Sprach Zarathustra* (2017)
* *The Sound of Music* (2018)
* *Party Songs* (EP) (2019)
* *Laibach Revisited* (2020)
* *Wir sind das Volk* (2022)

LP Fersiwn
* *Let It Be* (1988)
* *Sympathy for the Devil* (1989)
* *NATO* (1994)
* *Laibachkunstderfuge* (2008)

Cerddoriaeth ffilm
* *Krst pod Triglavom - Baptism/Klangniederschrift Einer Taufe* (1986)
* *Macbeth* (1990)
* *Iron Sky* (2012)

Aml-gyfrannog
* *Rekapitulacija 1980-1984* (1985)
* *Slovenska Akropola* (1987)
* *M.B. December 21, 1984* (1997)
* *Anthems* (2004)
* *An Introduction To... Laibach' (2012)*

LP Byw
* *Neu Konservatiw* (1985 / 2003)
* *The Occupied Europe Tour 83-85* (1986)
* *Ljubljana-Zagreb-Beograd* (1993)
* *The John Peel Sessions* (2002)
* *Volk Tour* London CC Club 16 April 2007 (2007).
* *Monumental Retro-Avant-Garde - Live at London Tate Modern 14 April 2012* (2012)
 | Sengl 7 modfedd
* *Life Is Life* / *Germania* (Mute, 1987, Llundain)
* *Sympathy For The Devil* / *Sympathy For The Devil (2 fersiwn)* (Mute, 1988, Llundain)
* *Across The Universe* / *Auf der Lüneburger Heide/Maggie Mae* (Mute, 1988, Llundain)

Sengl 12 modfedd
* *Boji* / *Sila* / *Brat Moj* (L.A.Y.L.A.H. (gyda Les Disques Du Crepuscule), 1984, Bruxelles)
* *Panorama* / *Decree* (East-West Trading Comp. (Cherry Red), 1984, Llundain)
* *Die Liebe* / *Groesste Kraft* (Cherry Red, 1985)
* *One Vision|Geburt Einer Nation* / *Leben Heisst Leben* (Mute, 1987, Llundain)
* *Life Is Life* / *Germania* / *Life* (Mute, 1987, Llundain)
* *Sympathy For The Devil 1* / *Laibach, 300.000 V.K.* (Mute, 1988, Llundain)
* *Sympathy For The Devil 2* / *Germania, 300.000 V.K.* (Mute, 1988, Llundain)
* *Sympathy For The Devil* (2 fersuwb) *(Mute, 1988, Llundain)*
* *Across The Universe* / *Maggie Mae* / *Get Back* (Mute, 1988, Llundain)
* *3. Oktober* / *Geburt Einer Nation (live)* Mute / Intercord Gmbh, 1990, Llundain/ Stuttgart)
* *Wirtschaft Ist Tot* / *Wirtschaft Ist Tot* (Mute, 1992, Llundain)
* *The Final Countdown* (Mute, 1994, Llundain)
* *In the Army Now* / *War* (Mute, 1995, Llundain)
* *God Is God* (Mute, 1996, Llundain)
* *Tanz Mit Laibach* (Mute, 2004, Llundain)
* *Das Spiel Ist Aus* (Mute, 2004, Llundain)
* *Anglia* (Mute, 2006, Llundain)

Sengl CD
* *Sympathy For The Devil* / *Sympathy For The Devil* / *Sympathy For The Devil* (3 fersiwn) Mute, 1988, Llundain)
* *Across The Universe* / *Maggie Mae* / *Get Back* (Mute, 1988, Llundain)
* *Panorama* / *Die Liebe* / *Decree* / *Groesste Kraft* (Cherry Red, 1989, Llundain)
* *3. Oktober* / *Geburt Einer Nation (live)* Mute / Intercord Gmbh, 1990, London / Stuttgart)
* *Wirtschaft Ist Tot* / *Wirtschaft Ist Tot* (Mute, 1992, Llundain)
* *Final Countdown* / *Final Countdown* (Mute, 1994, Llundain)
* *In The Army Now* / *War* (Mute, 1995, Llundain)
* *Jesus Christ Superstar* / *God Is God* (Mute, 1996, Llundain)
* *Tanz Mit Laibach* (Mute, 2004, Llundain)
* *Das Spiel Ist Aus* (Mute, 2004, Llundain)
* *Anglia* (Mute, 2006, Llundain)
* *1 VIII 1944* (Narodowe Centrum Kultury, 2014, Warsaw)

  |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-33995842
3. ↑
4. ↑  "Socialism of Sorts". *Time Magazine*. 10 Mehefin 1966. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-06-23. Cyrchwyd 27 Ebrill 2010.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑
16. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-07-27. Cyrchwyd 2015-07-20.
17. ↑  Janjatović, Petar. *EX YU ROCK enciklopedija 1960-2006*. ISBN 978-86-905317-1-4. Following the album release, the group embarked on a European tour, during which they stated at a press conference in France that their influences are Tito, Toto and Jacques Tati.
18. ↑
19. ↑  Richard Wolfson, "Warriors of weirdness" Archifwyd 2007-10-16 yn y Peiriant Wayback. *The Daily Telegraph*, 4 Medi 2003

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Laibach
* Ffrwd Laibach ar YouTube
* Gwefan NSK
* Cais am basbort NSK
* Athronydd Slavoj Žižek yn dadansoddi Laibach