Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn cain corun porffor** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cain corun porffor) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Heliothryx barroti***; yr enw Saesneg arno yw *Purple-crowned fairywren*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. barroti*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Aderyn yn nheulu'r dryw Awstralasiaidd, *Maluridae*, ydy'r sïedn cain corun borffor (*Malurus coronatus* ). Hi yw'r mwyaf o'r un ar ddeg rhywogaeth yn y genws *Malurus* ac mae'n endemig i ogledd Awstralia. Mae enw'r rhywogaeth yn deillio o'r gair Lladin cǒrōna sy'n golygu "coron" (neu gorun) oherwydd y cylch porffor nodedig o blu'r goron sy'n cael ei wisgo gan wrywod sy'n magu. Mae tystiolaeth enetig yn dangos bod y sïedn cain corun porffor yn perthyn agosaf i'r sïedn cain gwych a'r sïedn cain ysblennydd. Gellir gwahaniaethu rhwng y rhywogaeth dan sylw a sïednod cain eraill yng ngogledd Awstralia gan bresenoldeb boch-glytiau (naill ai du mewn gwrywod neu siocled coch-goch mewn benywod) a lliw glas dwfn eu cynffonau pigog.

Yn debyg i siednod cain eraill, mae'r sïedn cain coryn porffor yn ffyddlon i un partner. Fodd bynnag, bydd benywod gyda gwrywod perthynol fel partneriaid yn paru ag unigolion eraill. Credir mai addasiad yw hwn i osgoi canluniadau mewnfridio. Maen nhw'n adeiladu nythod bach siâp cromen lle mae 2-3 wy yn cael eu dodwy, gyda hyd at dri nythaid y flwyddyn. Mae'n bryfysol yn bennaf, yn bwydo ar amrywiaeth eang o infertebratau, ac yn ychwanegu at ei ddeiet gyda hadau.

Mae'r siedn cain hwn yn byw mewn cynefin ar lannau'r afon gyda llystyfiant trwchus, yn y parthau sy'n cynnwys llwyni trwchus neu dryslwyni tal, trwchus o laswellt yr afon. Yn wahanol i aelodau eraill y grwp, nid yw wedi addasu'n dda iawn i gynefinoedd trefol ac mae wedi dioddef colled difrifol yn ei boblogaeth mewn rhai ardaloedd. Er bod y rhywogaeth yn gyffredinol yn cael ei hystyried o ran ei chadwraeth o'r pryder lleol, mae ei hisrywogaeth orllewinol wedi'i rhestru fel un sydd mewn perygl. Pori da byw, tanau, a rhywogaethau ymledol yw'r prif bryderon i'r boblogaeth. Mae gan lywodraeth Awstralia a grwpiau cadwraeth brosiectau cadwraeth gweithredol ar gyfer y rhywogaeth, gan gynnwys ar gyfer rheoli tân a rhywogaethau ymledol.

Pryderon diweddar
-----------------

Gallai sïednod cain corun porffor fod mewn perygl o wres byd-eang ar ôl i astudiaeth ddarganfod bod dod i gysylltiad ag amodau poeth a sych yn niweidio DNA y cywion. 

Yn wahanol i effeithiau mwy tiriaethol gwresogi byd-eang ar rywogaethau – megis risg gynyddol o danau llwyn, colli cynefin neu donnau gwres angheuol – dywedodd y gwyddonwyr fod yr effaith a ddarganfuwyd gan y niwed i'w DNA yn dawel, yn niweidiol ac yn effaith gydol oes.

Teulu
-----

Mae'r sïedn cain corun porffor yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cleddbig cynffonwyrdd | Eutoxeres aquila |  |
|
| Emrallt bronlas | Amazilia amabilisPolyerata amabilis |  |
|
| Emrallt corun asur | Amazilia cyanocephala |  |
|
| Emrallt corun fioled | Amazilia violiceps |  |
|
| Emrallt cynffonlas y Gogledd | Amazilia cyanura |  |
|
| Emrallt gwinau | Amazilia rutila |  |
|
| Emrallt mangrof | Amazilia boucardi |  |
|
| Emrallt swynol | Amazilia decora |  |
|
| Emrallt talcenwyrdd | Amazilia viridifrons |  |
|
| Emrallt tingoch | Amazilia tobaci |  |
|
| Emrallt torblaen | Amazilia leucogaster |  |
|
| Sïedn clustfioled brown | Colibri delphinae |  |
|
| Sïedn clustfioled tinwyn | Colibri serrirostris |  |
|
| Sïedn cynffonfrith Ecwador | Phlogophilus hemileucurus |  |
|
| Sïedn gyddfseren bronlas | Heliomaster furcifer |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn cain corun porffor** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*