Un o Feirdd yr Uchelwyr yn ail hanner y 15g oedd **Huw Cae Llwyd** (ganed tua 1431 - bu farw ar ôl 1505). Fe'i cofir yn bennaf fel bardd mawl a ganodd i rai o wŷr enwocaf y cyfnod. Roedd ei fab, Ieuan ap Huw Cae Llwyd, yn fardd hefyd, ac mae'n debygol y bu Huw yn athro barddol iddo.

Bywgraffiad
-----------

Ychydig iawn a wyddom am fywyd y bardd ar wahân i'r dystiolaeth a geir yn ei gerddi. Mae bron yn sicr iddo gael ei eni yn Llandderfel, Sir Feirionnydd, tua'r flwyddyn 1431. Yn ddyn ifanc, gadawodd Gogledd Cymru i ymsefydlu ym Mrycheiniog (1456), gan alw yn Llinwent, Maesyfed, ar ei ffordd i'r De. Yn 1475 aeth gyda'i fab Ieuan ar bererindod i Rufain.

Canodd i rai o arglwyddi Cymreig pwysicaf y dydd ym Mrycheiniog, Gwent a Morgannwg. Roedd ei noddwyr yn cynnwys disgynyddion Dafydd Gam, Syr Rosier o'r Tretŵr, Syr Rhys ap Thomas, a sawl aelod o deulu'r Herbertiaid yn cynnwys Syr Walter Herbert.

Yn ôl un traddodiad cafodd ei gladdu ym mynwent eglwys Llanuwchllyn, ond does dim prawf o hynny.

Cerddi
------

Canu mawl traddodiadol yw swmp gwaith y bardd. Canodd sawl cywydd mawl a marwnad i arweinwyr Cymreig y Deheudir (gweler uchod). Roedd hyn yng nghyfnod Rhyfeloedd y Rhosynnau ac ymgyrch Harri Tudur, ond ni cheir cerdd ganddo i'r gwron hwnnw. Canodd gywyddau a cherddi crefyddol hefyd, yn cynnwys un a gyfansoddodd yn Rhufain, cerddi i Grist a'r Seintiau, ac un i Grog Aberhonddu. Dim ond un gerdd serch sydd ganddo.

Dyma ddarn o'i gywydd i Greiriau Rhufain fel enghraifft o'i waith:

A rifai greiriau Rufain,
A rifai'r môr, ef, a'r main,
Gwyrthiau heb ei gywerthydd
Gan un o'r rhain a'm gwnâi'n rhydd.

Llyfryddiaeth
-------------

* Leslie Harries (gol.), *Gwaith Huw Cae Llwyd ac eraill* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1953). Y golygiad safonol o waith y bardd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  Leslie Harries (gol.), *Gwaith Huw Cae Llwyd ac eraill* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1953). Rhagymadrodd.
2. ↑  Leslie Harries (gol.), *Gwaith Huw Cae Llwyd ac eraill* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1953).

 gw • sg • go**Beirdd yr Uchelwyr**

Bedo Hafesb  **·** Bleddyn Ddu **·** Cadwaladr Cesail **·** Casnodyn **·** Rhisiart Cynwal **·** Wiliam Cynwal **·** Dafydd ab Edmwnd **·** Dafydd Alaw **·** Dafydd ap Gwilym **·** Dafydd ap Siencyn **·** Dafydd Benwyn **·** Dafydd Ddu o Hiraddug **·** Dafydd Gorlech **·** Dafydd Llwyd o Fathafarn **·** Dafydd Nanmor **·** Dafydd y Coed **·** Edward Dafydd **·** Deio ab Ieuan Du **·** Lewys Dwnn **·** Edward Maelor **·** Edward Sirc **·** Edward Urien **·** Einion Offeiriad **·** Gronw Ddu **·** Gronw Gyriog **·** Gruffudd ab Adda ap Dafydd **·** Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan **·** Gruffudd ap Dafydd ap Tudur **·** Gruffudd ap Llywelyn Lwyd **·** Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd **·** Gruffudd ap Tudur Goch **·** Gruffudd Fychan ap Gruffudd ab Ednyfed **·** Gruffudd Gryg **·** Gruffudd Hiraethog **·** Gruffudd Llwyd **·** Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan **·** Guto'r Glyn **·** Gutun Owain **·** Gwerful Fychan **·** Gwerful Mechain **·** Gwilym Ddu o Arfon **·** Gwilym Tew **·** Hillyn **·** Huw Cae Llwyd **·** Huw Ceiriog **·** Huw Cornwy **·** Huw Llŷn **·** Huw Pennant (I) **·** Huw Pennant (II) **·** Hywel ab Einion Lygliw **·** Hywel ap Mathew **·** Hywel Cilan **·** Hywel Ystorm **·** Ieuan ap Huw Cae Llwyd **·** Ieuan ap Hywel Swrdwal **·** Ieuan Brydydd Hir **·** Ieuan Du'r Bilwg **·** Ieuan Dyfi **·** Ieuan Gethin **·** Ieuan Llwyd ab y Gargam **·** Ieuan Tew Ieuanc **·** Iocyn Ddu ab Ithel Grach **·** Iolo Goch **·** Iorwerth ab y Cyriog **·** Iorwerth Beli **·** Iorwerth Fynglwyd **·** Ithel Ddu **·** Lewis ab Edward **·** Lewys Daron **·** Lewys Glyn Cothi **·** Lewys Môn **·** Lewys Morgannwg **·** Llywarch Bentwrch **·** Llywelyn ab y Moel **·** Llywelyn ap Gwilym Lygliw **·** Llywelyn Brydydd Hoddnant **·** Llywelyn Ddu ab y Pastard **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Goch **·** Llywelyn Goch ap Meurig Hen **·** Llywelyn Goch y Dant **·** Llywelyn Siôn **·** Mab Clochyddyn **·** Madog Benfras **·** Maredudd ap Rhys **·** Meurig ab Iorwerth **·** Morus Dwyfech **·** Owain Gwynedd **·** Owain Waed Da **·** Prydydd Breuan **·** Tomos Prys **·** Gruffudd Phylip **·** Phylip Siôn Phylip **·** Rhisiart Phylip **·** Rhys Cain **·** Rhys Nanmor **·** Siôn Phylip **·** Siôn Tudur **·** Raff ap Robert **·** Robert ab Ifan **·** Robin Ddu ap Siencyn **·** Rhisierdyn **·** Rhisiart ap Rhys **·** Rhys ap Dafydd ab Einion **·** Rhys ap Dafydd Llwyd **·** Rhys ap Tudur **·** Rhys Brydydd **·** Rhys Goch Eryri **·** Sefnyn **·** Simwnt Fychan **·** Siôn ap Hywel ap Llywelyn Fychan **·** Siôn ap Hywel Gwyn **·** Siôn Brwynog **·** Siôn Cent **·** Siôn Ceri **·** Sypyn Cyfeiliog **·** Trahaearn Brydydd Mawr **·** Tudur Aled **·** Tudur ap Gwyn Hagr **·** Tudur Ddall **·** Wiliam Llŷn **·** Y Mab Cryg **·** Y Proll **·** Yr Ustus Llwyd



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig

 |