recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffeminist Rwsiaidd oedd **Elisabeth Dmitrieff** (ganwyd 1 Tachwedd 1851) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel gwleidydd a communard.

Ganed **Elizabeta Luknichna Kusheleva** (Rwsieg: Елизавета Лукинична Томановская (née Кушелева)) yn Raïon de Toropets a leolir heddiw yn Toropetsky, Tver Oblast ar 1 Tachwedd 1851 a bu farw yn Moscfa. Roedd yn aelod o'r hyn a elwir yn "Gymuned Paris 1871" (neu'r *Commune*). Ar 11 Ebrill 1871, cyd-sefydlodd Undeb y Merched, gyda Nathalie Lemel, mewn caffi ar Stryd y Deml.

Roedd Elisabeth Dmitrieff yn ferch i un o swyddogion y Tsar. Bu'n yn weithgar yn ei hieuenctid yng nghylchoedd Sosialaidd St Petersburg, ail ddinas fwyaf Rwsia. Yn 1868, teithiodd i'r Swistir, a chyd-sefydlodd adran Rwsia o'r *First International* (1864–1876), sef mudiad a geisiai uno holl fudiadau sosialaidd y byd, gan gytnnwys pleidiau, undebau a charfannau milwriaethus. Fe'i danfonwyd i Lundain, ac yno, cyfarfu â Karl Marx, a'i hanfonodd ym mis Mawrth 1871, 20 oed, i gwmpasu digwyddiadau'r Commune.

Cyn hir a hwyr, daeth Dmitrieff yn gyfranogwr yn y digwyddiadau hyn, gan sefydlu gyda Nathalie Lemel, "Undeb y Merched dros Amddiffyn Paris" a *Care of the Wounded* ar 11 Ebrill 1871. Ymroddodd yn arbennig i gwestiynau gwleidyddol a threfnu gweithdai cydweithredol.

Cyfrannodd Elisabeth Dmitrieff at y papur newydd Sosialaidd *La Cause du peuple*. Ar ôl brwydro ar y barricades yn ystod "Wythnos y Gwaed", ffodd i Rwsia. Ar ôl cyrraedd ei gwlad enedigol, priododd ddyn a gafodd ei ddyfarnu'n euog o dwyll yn ddiweddarach ac yn 1878 dilynodd ef mewn alltudiaeth yn Siberia, lle bu'n byw tan 1902.

Gwaddol
-------

Ar 27 Mawrth 2006 penderfynodd cyngor lleol y 3ydd Arrondissement ym Mharis i roi ei henw i sgwâr baychan, rhwng y *Rue du Temple* a'r *Rue de Turbigo*, yn agos at y Place de la République. Ailenwyd Sgwâr Elisabeth Dmitrieff ar 8 Mawrth 2007, sef Diwrnod Rhyngwladol y Menywod, ynghyd â'r sgwariau sy'n coffáu Nathalie Lemel a Renée Vivien (yn yr un arrondissement).

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Gymdeithas Ryngwladol y Gweithwyr, Undeb Menywod Amddiffyn Paris a Gofalu am y Clwyfedig am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  François Bodinaux, Dominique Plasman, Michèle Ribourdouille. "*On les disait 'pétroleuses'...*" (Ffrangeg) (archive) (PDF version)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 57956098
* LCCN: n82047146
* ISNI: 0000 0000 2338 8002
* GND: 155830848
* SELIBR: 341425
* BNF: cb123258312 (data)
* HDS: 028364
* NKC: jx20100108005

 |
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Fforchlys manflewog** (enw gwyddonol: *Metzgeria pubescens*; enw Saesneg: *downy veilwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Metzgeriales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng ngogledd-orllewin Cymru, dau neu dri o lefydd ar arfordir gogledd Iwerddon, gogledd Lloegr ac mae'n gyffredin iawn drwy'r Alban. Mae'r rhywogaeth hon yn llwydwyrdd sy'n ffurfio clytiau ar greigiau calchfaen. Mae ganddi thali blewog sy'n tyfu hyd at 2 mm o led gyda'r ddau arwyneb wedi'u gorchuddio â blew byr, toreithiog. Dyma a roddodd ei henw i'r Fforchlys manflewog.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Fforchlys manflewog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Fforchlys y graig** (enw gwyddonol: *Metzgeria conjugata*; enw Saesneg: *rock veilwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Metzgeriales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Gellir gweld y llysiau afu thalloid hwn yn tyfu mewn ceunentydd llaith, gwlyptiroedd, dyffrynnoedd pren, ar greigiau calchaidd a siliceaidd, yn ogystal â chreigiau igneaidd. Fel arfer, mae'n wyrdd golau neu'n wyrdd melynaidd yr olwg, a gall yr ymyl gromlinio tuag i lawr.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Fforchlys y graig** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Fforchlys y calch** (enw gwyddonol: *Herbertus stramineus*; enw Saesneg: *straw prongwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Jungermanniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru ac yn yr Alban. Mae'n debyg iawn i fwsogl ac yn tyfu mewn twmpathau codi, brown budr neu bron yn ddu. Mae'r coesynnau'n 3–7 cm o daldra. Gyda lens llaw, mae'r dail yn gorgyffwrdd yn agos at y canol. Mae'r dail yma'n 1–1.5 mm o hyd gyda'r llabedau wedi'u pwyntio'n fain ac yn ymledu.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Fforchlys y calch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  rbg-web2.rbge.org.uk; adalwyd 20 Awst 2019.
2. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Fforchlys cyffredin** (enw gwyddonol: *Metzgeria furcata*; enw Saesneg: *forked veilwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Metzgeriales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Fe'i ceir yn tyfu ar risgl ystod eang o rywogaethau coed a llwyni ac weithiau ar greigiau. O'i gymharu a llysiau'r afu eraill, mae'n eitha main a thyloyw, ac mae'n ffurfio matiau gwyrdd melyn o ganghennau tua 1mm o led.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Fforchlys cyffredin** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Atherton, Ian D.M.; Bosanquet, Sam D.S.; Llawley, Mark, gol. (2010). *Mosses and Liverworts of Britain and Ireland: A Field Guide* (PDF). British Bryological Society. t. 246. ISBN 978-0956131010. Cyrchwyd 13 April 2015.
2. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Dinas a chymuned (*comune*) yng ngogledd-ddwyrain yr Eidal yw **Padova** (Lladin: *Patavium*; Saesneg: *Padua*), sy'n brifddinas Talaith Padova yn rhanbarth Veneto. Saif y ddinas ar Afon Bacchiglione, 40 km i'r gorllewin o Fenis a 29 km i'r de-ddwyrain o Vicenza.

Roedd y boblogaeth yn 2011 yn 206,192.

Mae traddodiad ei bod wedi ei sefydlu yn 1183 CC gan y tywysog Antenor o Gaerdroea. Daeth yn *municipium* Rhufeinig yn 45 CC neu 43 CC.

Yn 601, gwrthryfelodd y ddinas yn erbyn y Lombardiaid, ac wedi gwarchae o 12 mlynedd, cipiwyd a llosgwyd hi gan Agilulf, brenin y Lombardiaid. Yn 899 anrheithiwyd Padova gan yr Hwngariaid. Sefydlwyd y brifysgol, y drydedd yn yr Eidal, yn 1222. Daeth dan reolaeth Fenis yn 1405, a pharhaodd hyn hyd 1797 heblaw am gyfnodau byr.

Ymhlith atyniadau Padova mae Capel Scrovegni (Eidaleg: *Cappella degli Scrovegni*), gyda chyfres o luniau fresco gan Giotto. Gardd Fotanegol Padova, Orto Botanico di Padova, a sefydlwyd yn 1545, yw'r hynaf yn y byd, ac mae wedi ei henwi'n Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO.

Enwogion o Padova
-----------------

* Titus Livius, hanesydd Rhufeinig (yn Abano, gerllaw Padova)
* Valerius Flaccus
* Asconius Pedianus
* Thrasea Paetus
* Andrea Palladio, pensaer
* Giovanni Battista Belzoni, Eifftolegwr
* Riccardo Patrese, gyrrwr rasio

Padova yw'r cefndir i ddrama William Shakespeare, *The Taming of the Shrew*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 8 Mai 2018
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Hüseyin Tabak yw ***Oskars Kleid*** a gyhoeddwyd yn 2022. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Florian David Fitz. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2022. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Bateman* sef ffilm llawn cyffro a throsedd Americanaidd gan Matt Reeves. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hüseyin Tabak ar 15 Gorffenaf 1981 yn Lemgo. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Hüseyin Tabak nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Brenhines y Sipsiwn |  | yr AlmaenAwstria | AlmaenegRwmaneg | 2019-09-28 |
| Ceffyl ar y Balconi |  | Awstria | Almaeneg | 2012-11-23 |
| Cheeese |  | Awstria | Saesneg | 2008-01-01 |
| Chwedl y Brenin Hyll |  | yr AlmaenAwstria | AlmaenegTyrcegSaesnegFfrangeg | 2017-01-01 |
| Cic Bant! |  | Awstria | Almaeneg | 2010-01-01 |
| Güzelliğin On Par’etmez |  | Awstria | Tyrceg | 2012-01-01 |
| Oskars Kleid |  | yr Almaen | Almaeneg | 2022-12-22 |
| *Tatort: Borowski und der Fluch der weißen Möwe* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2020-05-10 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Cyfansoddwr o'r Iseldiroedd yng nghyfnod y Dadeni oedd **Orlande de Lassus** (hefyd **Roland de Lassus**, **Orlando di Lasso**, **Orlandus Lassus**, **Orlande de Lattre** a **Roland de Lattre**; 1532, efallai 1530 – 14 Mehefin 1594).

Ganwyd ym Mons yn Iseldiroedd yr Hapsbwrgiaid. Yn ddeuddeg oed gadawodd yr Iseldiroedd ac aeth i'r Eidal fel canwr ac yn ddiweddarach fel *maestro di cappella* (cyfarwyddwr cerdd) mewn llysoedd ac eglwysi ym Mantova, Napoli a Rhufain. Yn 1555 dychwelodd i'r Iseldiroedd. Cyhoeddwyd rhai o'i gyfansoddiadau cynnar yn Antwerp (1555–6).

Yn 1556 aeth i München i weithio fel canwr yn llys Albrecht V, Dug Bafaria a oedd â'r uchelgais o greu sefydliad cerdd cystal ag unrhyw un o brif lysoedd yr Eidal. Priododd Lassus ym 1558. Ar ôl 1563 daeth yn *maestro di cappella* ym Mûnich, a gwasanaethodd Albrecht a'i etifedd Wilhelm V am weddill ei oes (dros 30 mlynedd). Sefydlodd enw da yn rhyngwladol fel cyfansoddwr, a chyhoeddwyd llawer o'i weithiau. Teithiodd dramor yn aml, a chafodd ei urddo gan Maximilian II, Ymerawdwr Glân Rhufeinig a chan Pab Grigor XIII.

Roedd yn gyfansoddwr toreithiog ac amryddawn. Ysgrifennodd dros 2,000 o weithiau ym mhob math o gerddoriaeth leisiol ei oes (yn yr ieithoedd Lladin, Ffrangeg, Eidaleg ac Almaeneg). Cyhoeddwyd 141 o gasgliadau o'i waith yn ystod ei oes a'r 25 mlynedd wedyn.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 23356192
* LCCN: n81037013
* ISNI: 0000 0001 2022 3832
* GND: 118569945
* SELIBR: 207257
* SUDOC: 032364296
* BNF: cb12340814p (data)
* BPN: 32614744
* BIBSYS: 90316238
* NLA: 36524233
* NDL: 00959406
* NKC: jn20000603669
* The SBN id MILV127055 is not valid.
* BNE: XX4583901
* CiNii: DA04862855

 |
Pentref a phlwyf yn Sir Ddinbych yw **Eryrys**("Cymorth – Sain" ynganiad ). Saif bum milltir i'r de o dref yr Wyddgrug ac ychydig i'r gogledd-ddwyrain o bentref Llanarmon-yn-Iâl ar fryn carreg galch Bryn Alyn (Cyfeirinod grid OS: SJ203578). Mae'r pentref 350m uwch lefel y môr, ac yn un o'r cystadleuwyr am y teitl o fod yn bentref uchaf Cymru, sef 1,123 troedfedd. Y ddau arall yw: Bwlchgwyn, Wrecsam (335m) a Garn-yr-Erw, Torfaen (390m). Saif ar ffin Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Bryniau Clwyd.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Ken Skates (Llafur) a'r Aelod Seneddol yw Simon Baynes (Ceidwadwyr).

Eglwys Dewi Sant
----------------

Canwyd cloch yr eglwys y tro diwethaf yn y 1970au pan drodd yn ganolfan gymdeithasol i'r pentref. Mae'r adeilad yn Radd II a rhoddwyd hi ar y gofrestr ar 29 Mai 1998 (Rhif Cofrest Cadw: 19921).

Crëwyd plwyf Eryrys yn 1861; cyn hynny roedd yr ardal yn rhan o blwyf Llanarmon-yn-Iâl. Dechreuwyd adeiladu'r eglwys a gysegrwyd i Ddewi Sant yn 1862.

Tarddiad yr enw
---------------

Ceir damcaniaeth fod yr enw'n deillio o "Erw Yrys" a gysylltir gydag "Hen Gyrys o Iâl" awdur casgliad o ddiharebion.

Diwydiant
---------

Ceir sawl chwarel calchfaen yn agos i'r pentref a sawl ogof bwysig o gyfnod y cynfyd. Mae'r rhan fwyaf o'r chwareli wedi hen gau, ond mae un neu ddwy wedi allgyfeirio i ddeilio gyda sment. Caewyd y rhan fwyaf o'r chwareli plwm yn y 19g. Tir pori ydy'r rhan fwyaf o'r tir o amgylch y pentref, defaid a gwartheg.

* 
* 
* 
*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gwefan Saesneg y BBC; adalwyd 19/07/2012". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-03-15. Cyrchwyd 2012-07-21.
2. ↑  Ordnance Survey. "MapZone". Cyrchwyd 2007-03-04.
3. ↑  Clwydian Range AONB; adalwyd 19 Medi 2014
4. ↑  Gwefan y Cynulliad;[*dolen marw*] adalwyd 24 Chwefror 2014
5. ↑  Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014
6. ↑  Gwefan CPAT; adalwyd 19 Medi 2014

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Sir Ddinbych**

**Dinas**  

Llanelwy
  
**Trefi**  

Corwen  **·** Dinbych  **·** Llangollen  **·** Prestatyn  **·** Rhuddlan  **·** Rhuthun  **·** Y Rhyl
  
**Pentrefi**  

Aberchwiler  **·** Betws Gwerful Goch  **·** Bodelwyddan  **·** Bodfari  **·** Bontuchel  **·** Bryneglwys  **·** Bryn Saith Marchog  **·** Carrog  **·** Cefn Meiriadog  **·** Clocaenog  **·** Cwm  **·** Cyffylliog  **·** Cynwyd  **·** Derwen  **·** Diserth  **·** Y Ddwyryd  **·** Efenechtyd  **·** Eryrys  **·** Four Crosses  **·** Gallt Melyd  **·** Gellifor  **·** Glyndyfrdwy  **·** Graeanrhyd  **·** Graigfechan  **·** Gwyddelwern  **·** Henllan  **·** Loggerheads  **·** Llanarmon-yn-Iâl  **·** Llanbedr Dyffryn Clwyd  **·** Llandegla  **·** Llandrillo  **·** Llandyrnog  **·** Llandysilio-yn-Iâl  **·** Llanelidan  **·** Llanfair Dyffryn Clwyd  **·** Llanferres  **·** Llanfwrog  **·** Llangwyfan  **·** Llangynhafal  **·** Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch  **·** Llanynys  **·** Maeshafn  **·** Melin y Wig  **·** Nantglyn  **·** Pandy'r Capel  **·** Pentrecelyn  **·** Pentre Dŵr  **·** Prion  **·** Rhewl (1)  **·** Rhewl (2)  **·** Rhuallt  **·** Saron  **·** Sodom  **·** Tafarn-y-Gelyn  **·** Trefnant  **·** Tremeirchion
Bedydd Pentecostaidd yn Aracaju, Brasil.
Mudiad Protestannaidd efengylaidd yw **Pentecostiaeth** sydd yn pwysleisio profiad personol yr addolwr o Dduw trwy weithrediad yr Ysbryd Glân. Nodwedd unigryw y ffurf hon ar Gristnogaeth yw'r profiad a elwir "bedydd â'r Ysbryd Glân". Caiff ei ystyried yn un o brif fudiadau Cristnogaeth Garismataidd a ddaeth yn boblogaidd yn yr 20g a'r 21g. Amcangyfrifir bod rhyw 250 miliwn o Bentecostiaid ar draws y byd. Mae'r enw yn tarddu o Ddydd y Pentecost yn y Beibl, pan lanwyd apostolion Iesu â’r Ysbryd Glân ac y gwnaethant dderbyn nerth ysbrydol Duw: "Ar ddydd cyflawni cyfnod y Pentecost yr oeddent oll ynghyd yn yr un lle, ac yn sydyn fe ddaeth o'r nef sŵn fel gwynt grymus yn rhuthro, ac fe lanwodd yr holl dŷ lle'r oeddent yn eistedd. Ymddangosodd iddynt dafodau fel o dân yn ymrannu ac yn eistedd un ar bob un ohonynt; a llanwyd hwy oll â'r Ysbryd Glân, a dechreusant lefaru â thafodau dieithr, fel yr oedd yr Ysbryd yn rhoi lleferydd iddynt." (Actau 2:1-4).

Datblygodd o weinidogaeth Charles Fox Parham (1873–1929) yn Kansas, Unol Daleithiau America, yn nechrau'r 20g. Pregethodd Parham fod glosolalia yn gysylltiedig â'r bedydd â'r Ysbryd Glân, a denodd nifer o ddilynwyr i'w athrawiaeth. Sefydlwyd sawl eglwys Bentecostaidd, ac ymchwyddodd y niferoedd yn enwedig ers y 1970au.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Pentecostalism", BBC. Adalwyd ar 2 Gorffennaf 2021.
2. ↑  Synan, Vinson (Fall 1987), "Pentecostalism: Varieties and Contributions" (yn en), *Pneuma: The Journal of the Society for Pentecostal Studies* **9**: 31–49, doi:10.1163/157007487x00047.
**Euroswydd** yw tad Efnysien a Nisien ym Mhedair Cainc y Mabinogi. Cyfeirir ato yn un o Drioedd Ynys Prydain yn ogystal. Ychydig a wyddys fel arall am y traddodiadau amdano.

Ymddengys fod enw Euroswydd yn gyfuniad o'r gair *eur* yn yr ystyr "ysblennydd, ardderchog, rhagorol" a'r gair *oswydd* "gelyn", gan roi'r ystyr "Gelyn Ysblennydd" (?).

Chwedl Branwen ferch Llŷr yn y *Pedair Cainc* yw ein prif ffynhonnell am Euroswydd. Yno mae'n un o ddau ŵr Penarddun (Llŷr Llediaith yw'r llall) a thad, trwy Benarddun, i'r gefeilliaid Efnysien a Nisien. Nid oes ganddo le fel cymeriad yn y chwedl.

Yn y Trioedd cyfeirir ato yn carcharu Llŷr Llediaith, sy'n un o Dri Goruchel Garcharor Ynys Brydain (gyda Mabon fab Modron ac Arthur). Ni cheir esboniad am y traddodiad, ond rhaid bod chwedl amdano yn hysbys pan gyfansoddwyd y triawd. Gan fod Euroswydd a Llŷr yn cael eu cyfrif fel "gwŷr" Penarddun efallai fod chwedl am yr elyniaeth rhyngddynt yn bodoli ar un adeg.

Ceisiodd Alfred Nutt uniaethu Euroswydd â'r cadfridog Rhufeinig Ostorius Scapula, gwrthwynebydd Caratacus (Caradog), ond mae cryn ansicrwydd am hynny.

Ceir cyfeiriad posibl ato yn ogystal mewn cerdd gan y bardd Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd (fl. 1326-82).

Ffynhonnell
-----------

* Rachel Bromwich (gol.), *Trioedd Ynys Prydein* (Gwasg Prifysgol Cymru, arg. new. 1991)
Mae **Oumar Niasse** (ganwyd 18 Ebrill 1990) yn beldroediwr sy'n chwarae i C.P.D. Dinas Caerdydd ar fenthynciad o Everton F.C. Mae'n enedigol o Ouakam, Senegal.

Gyrfa Clwb
----------

### Ouakam

Llofnododd ei gytundeb proffesiynol cyntaf gydag Ouakam yn 2008 ac yn nhymor 2008-09, helpodd ei dîm i ennill teitl yr Ail Gynghrair trwy sgorio 21 o nodau.

### Akhisar Belediyespor

Ymunodd â gwersyll haf Clwb Süper Lig Twrcaidd Akhisar Belediyespor a llofnodwyd ef yn barhaol gyda nhw ym mis Awst 2013. Sgoriodd Niasse ar ei gem gyntaf yn Nhwrci, a gorffenodd y tymor gyda 15 o goliau.

### Lokomotiv Moscow

Cyn tymor 2014-15, llofnododd Niasse â chlwb Rwsia Lokomotiv Moscow yng Ngorffennaf 2014 am ffi trosglwyddo o € 5.5 miliwn

### Everton

Ymunodd Niasse â chlwb Uwch Gynghrair Lloegr Everton F.C. ar 1 Chwefror 2016 am ffi drosglwyddo o tua £ 13.5 miliwn. Ym mis Hydref 2016, cafodd Niasse ei osod yn y sgwad dan 23 ac fe gafodd ei locer personol ei ddirymu.

### Hull City

Ar 13 Ionawr 2017, llofnododd Niasse gytundeb ar fenthyg gyda Hull City tan ddiwedd tymor 2016-17. Daeth ei gôl gyntaf i Hull ar 26 Ionawr yng nghystadleuaeth ail rownd derfynol Cwpan EFL yn erbyn Manchester United. Sgoriodd Niasse ei gôl Uwch Gynghrair gyntaf mewn buddugoliaeth 2-0 yn erbyn Lerpwl ar 4 Chwefror.

### Yn ol yn Everton

Ar ôl dychwelyd i Everton, gwnaeth Niasse ei ymddangosiad cyntaf ers iddo ddychwelyd, yn gêm drydedd rownd Cwpan EFL yn erbyn Sunderland ym Goodison Park ar 20 Medi 2017, gan sgorio trydydd nod Everton o ennill 3-0. Ar 23 Medi, sgoriodd Niasse ddau gôl yn erbyn AFC Bournemouth mewn ennill 2-1, gan helpu Everton i ddod yn ôl o nod i lawr. Ar 5 Tachwedd, sgoriodd Niasse gôl gyntaf Everton mewn ennill cartref 3-2 yn erbyn Watford.

### Caerdydd

Ar 18 Ionawr 2019, ymunodd Niasse â thîm yr Uwch Gynghrair C.P.D. Dinas Caerdydd ar fenthyciad am weddill y tymor.

Cyfeiriadau
-----------
Oued Ed-Dahab-Lagouira
Un o 16 rhanbarth Moroco yw **Oued Ed-Dahab-Lagouira** (Arabeg: وادي الذهب لكويرة), yng Ngorllewin Sahara. Mae gan y rhanbarth arwynebedd o 142,865 km² a phoblogaeth o 99,367 (cyfrifiad 2004). Dakhla (hen enw Sbaeneg: *Villa Cisneros*) yw'r brifddinas, ar lan Cefnfor Iwerydd.

Fe'i lleolir yn nhiriogaeth ddadleuol Gorllewin Sahara, sy'n cael ei ystyried gan lywodraeth Moroco yn rhan o diriogaethau deheuol y wlad honno. Ond mae'r Polisario a mudiadau Sahrawi eraill yn ystyried y rhanbarth yn rhan o Weriniaeth Ddemocrataidd Arabaidd Sahrawi. Nid yw'r Cenhedloedd Unedig yn cydnabod hawl Moroco ar sofraniaeth yr ardal na chwaith y weriniaeth Sahrawi.

Mae'r rhanbarth yn cynnwys un *préfecture* ac un dalaith:

* Préfecture Aousserd
* Talaith Oued Ed-Dahab

Mae'n ardal sych, lled-anial, ar ymyl gorllewinol y Sahara. Mae mwyafrif y boblogaeth yn byw ar yr arfordir ac yn cynnwys nifer o Forocwyr sydd wedi cael eu hannog i ymfudo i'r diriogaeth gan y llywodraeth; er mwyn eu denu, mae trethi yn is o lawer yma nac yng ngweddill Moroco.

Dolenni allanol
---------------

* (Ffrangeg) Gwefan swyddogol Oued Ed-Dahab-Lagouira Archifwyd 2009-02-02 yn y Peiriant Wayback.

Gweler hefyd
------------

* Gorllewin Sahara
* Rhanbarthau Moroco


| Rhanbarthau Moroco | Baner Moroco |
| --- | --- |
| Chaouia-Ouardigha | Doukhala-Abda | Fès-Boulemane | Gharb-Chrarda-Beni Hssen | Grand Casablanca | *Guelmim-Es Semara* | L'Oriental | *Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra* | Marrakech-Tensift-El Haouz | Meknès-Tafilalet | *Oued Ed-Dahab-Lagouira* | Rabat-Salé-Zemmour-Zaer | Souss-Massa-Draâ | Tadla-Azilal | Tanger-Tétouan | Taza-Al Hoceima-Taounate |
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Fforchlys blewog** (enw gwyddonol: *Metzgeria consanguinea*; enw Saesneg: *whiskered veilwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Metzgeriales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru ac mae'n eitha cyffredin drwy wledydd Prydain ar wahân i ddwyrain Lloegr. Fe'i ceir hefyd ym mhob cyfandir gan gynnwys De America a Chanolbarth America.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Fforchlys blewog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Mae **emboledd ysgyfeiniol** yn digwydd pan fydd llestr gwaed yn eich ysgyfaint wedi cau. Y rhan fwyaf o’r amser, clot gwaed sy’n achosi hyn. Mae’n gyflwr difrifol oherwydd gall achosi gwaed rhag cyrraedd eich ysgyfaint. Gall triniaeth feddygol gyflym achub bywyd.

Symptomau
---------

Mae’n galli bod yn anodd i adnabod symptomau emboledd ysgyfeiniol oherwydd gallant amrywio rhwng gwahanol bobl. Y prif symptomau yw poen yn y frest, teimlo’n fyr eich gwynt, tagu a theimlo’n benysgafn neu lewygu hyd yn oed. Mae clot gwaed yn eich coes yn gallu torri’n rhydd a theithio i’ch ysgyfaint, felly mae’n bosib y cewch arwyddion rhybudd eraill fel coes boenus, goch, sydd wedi chwyddo.

Achosion
--------

Y rhan fwyaf o’r amser, clot gwaed sy’n teithio i fyny o un o’r gwythiennau dwfn yn eich coesau sy’n achosi emboledd ysgyfeiniol. Thrombosis gwythïen-ddofn (DVT)yw’r enw ar y math hwn o glot.

Diagnosis
---------

Gall fod yn anodd i feddygon benderfynu a oes gennych emboledd ysgyfeiniol neu beidio, oherwydd mae’r symptomau yn debyg i lawer o gyflyrau eraill. Mae’n bwysig gwneud diagnosis cywir ohono oherwydd nid yw trin emboledd ysgyfeiniol wastad yn hawdd, a gall triniaethau achosi sgil-effeithiau. Os yw eich meddyg yn amau emboledd ysgyfeiniol, cewch nifer o brofion, fel pelydr-X ar y frest, neu sgan uwchsain i weld a oes clot gwaed yn eich coes, a phrofion i weld pa mor dda mae eich ysgyfaint yn gweithio.

Triniaeth
---------

Gwrthgeulydd yw’r brif driniaeth, sef cyffur sy’n achosi newidiadau cemegol yn eich ysgyfaint i’w atal rhag ceulo yn hawdd. Bydd y gwrthgeulydd yn atal y clot rhag mynd yn fwy, tra bydd eich corff yn ei amsugno’n araf. Mae hefyd yn lleihau’r risg o gael clotiau eraill. Y prif gyffuriau a ddefnyddir i drin emboledd ysgyfeiniol yw heparin, ar ffurf chwistrelliad, a warfarin, ar ffurf tabled. Bydd angen i’r rhan fwyaf o bobl sy’n cael diagnosis o emboledd ysgyfeiniol gael chwistrelliad o heparin am o leiaf pum diwrnod. Dim ond warfarin y bydd angen i chi gymryd wedyn fel arfer.

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol yn unig. Allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi.* 
*Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun o'r **British Lung Foundation**.*
***Am wybodaeth lawn gweler yr erthygl wreiddiol gan y British Lung Foundation neu am driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |
Ultras gyda Fflêrs Bengal yn Awstria
Fflêr Bangal *M777 Howitzer* yn ystod cyrch filwrol *Operation Enduring Freedom* yn Afghanistan ar ddechrau'r 21g. Fe'u defnyddir i helpu i oleuo rhai ardaloedd y mae angen i filwyr eu gweld
Mae **Fflêr**  (a elwir fel rheol yn y lluosog, **fflêrs** ond gellid drysu â'r steil trowsus) neu, gellid bathu'r term **Fflêr Bengal**,neu **Bengala** fel y gwneir mewn sawl iaith Ewropeaidd arall, (megis Almaeneg (*Bengalisches Feuer*), a Sbaeneg (*Bengala*) am mai oddi yno, (Bangladesh bresenol a thalaith Bengal yn yr India, y canfuwyd solpitar, un o brif gynhwysion y teclyn, ar un adeg. yn eitem pyrotechnegol Gellid bathu'r term **Fflêr Argyfwng** fel a ddefnyddir yn Daneg (*Nødblus*). Mee'r Fflêr yn cynhyrchu golau llachar neu ddwys iawn. Fe'i defnyddir i signal, goleuo, signal am help, fel elfen amddiffynnol (gwrthfesurau), ac fel arfer fel elfen i gynnau tanau. Nid yw'n anodd dod o hyd iddynt mewn arddangosiadau torfol, terfysgoedd neu arddangosiadau tiffo a gan grwpiau Ultras gemau pêl-droed mawr.

Cyfansoddiad
------------

Mae'r fflerau'n cynhyrchu eu golau trwy losgi deunydd pyrotechnegol, wedi'i seilio'n bennaf ar fagnesiwm, sylffwr, y solpitar nitrad a'r realgar mwynol i gynhyrchu'r golau. Weithiau fe'u lliwir trwy gynnwys colorants pyrotechnegol. Defnyddir fflerau calsiwm ar gyfer goleuadau tanddwr.

Diwylliant Pêl-droed
--------------------

Mae fflêr Bengal yn rhan hanfodo o ddathliadau ac arddangosiadau Tiffo gan gefnogwyr pêl-droed, yn enwedig adeg gemau mawr neu gemau darbi. Defnyddir y term mwy generig *pyro* (talfyriad ar gyfer pyrotechnegol, i ddisgrifio ffleêr).

Defnyddir yr ymadrodd *No Pyro, No Party*

Timau Achub
-----------

Strwythur sgematig fflachlamp Bengal (yn Almaeneg)
Defnyddir y fflêr Bengal wedi ei danio i'r awyr hefyd i gynorthwyo timau achub mynydd neu achub ar y môr i ganfod personal neu anifeiliaid coll fin nos. Bydd y fflêr yn goleuo'r ffurfafen gan am gyfnod byr gan roi cyfle i'r timau gael gwell golwg o'r ardal.

Mae'r fflêr hefyd yn cael ei ddefnyddio gan bobl sydd ar goll ei hunain i roi gwybod i dimau achub neu'r cyhoedd o'i lleoliad.

Oriel
-----

* Ultras *Yellow Dragons*, clwb Ismaily SC
* Ultras El-Ahly (Yr Aifft) yn dathlu wedi ennill Pencampwriaeth Affrica yn 2005
* Ultras *Fatal tigers* 2006
* Gweithiwr rheilffordd yn Indiana yn defnyddio fflêr Bengal i nodi "stopio"
* Fflêr Bengal llaw a ddefnyddir mewn argyfwng gan y llynges

Dolenni
-------

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Fflêr Bengal***

* Gwefan *Ultras-Tifo*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
Mewn geometreg, **ffigwr fertig**, yn fras, yw'r ffigur a ddaw i'r golwg pan fo cornel polyhedron neu bolytop wedi'i sleisio i ffwrdd.

Gellir creu ffigur fertig drwy ddewis cornel (neu 'fertig') unrhyw bolygon a rhoi marc ar bob ymyl sy'n cysylltu â'r gornel honno. Yna, tynnir llinell o un pwynt i'r llall; dyma'r llinellau sy'n amlinellu ac yn creu polygon newydd, sef y ffigur fertig.

* Ffigur fertig "hanner ymyl" o'r ciwb
* Ffigur fertig "ymylon llawn" o'r ciwb
* Ffigur fertig sfferig o'r ciwb
* Ffigur fertig pwynt-set o'r ciwb

Mae diffiniad ffurfiol o'r ffigur yn eang ac yn newid o un cyd-destun i'r llall. Er enghraifft, mae Coxeter yn amrywio, yn ddibynol ar yr hyn a drafodir (e.e. 1948, 1954).[1][2]

Nodweddion cyffredinol
----------------------

Mae ffigur fertig ar gyfer polytop-*n* yn (*n-1*) -polytop. Er enghraifft, mae ffigur fertig ar gyfer polyhedron yn ffigwr polygon, ac mae'r ffigur fertig ar gyfer 4-polypop yn bolyhedron. Mae ffigurau fertig yn arbennig o arwyddocaol ar gyfer polytopau unffurf ayb gan fod un ffigwr fertig yn diffinio'r polytop cyfan.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Coxeter, H. et al. (1954).
2. ↑  Skilling, J. (1975).
Romulus Augustus yn ildio'r goron i Odoacer.
Milwr Almaenaidd a ddaeth yn gadfridog Rhufeinig ac yn ddiweddarach yn frenin yr Eidal oedd **Odoacer** (435 – 493), hefyd **Odovacar**. Ef a diorseddodd yr ymerawdwr Rhufeinig olaf yn y gorllewin, Romulus Augustus, yn 476.

Credir fod Odoacer yn fab i Edeko, pennaeth y Sciriaid. Roedd y Sciriaid yn llwyth Almaenig oedd yn ddarostyngredig i'r Hyniaid dan Attila. Wedi Brwydr Nedao yn 454, daeth y llwythau Almaenig yn rhydd oddi wrth yr Hyniaid, ac ymrannodd y Sciraid, gyda rhai yn dod yn *foederati* neu filwyr hur i'r Rhufeiniaid, gyda Odoacer yn eu plith. Gyrrwyd hwy i'r Eidal gan Ricimer yn ystod teyrnasiad Anthemius yn 466.

Yn 470, apwyntiwyd Odoacer yn arweinydd y *foederati*. Yn 475, apwyntiwyd Orestes i swydd *Magister militum*, a gwrthryfelodd yn erbyn yr ymerawdwr Julius Nepos gyda chymorth y *foederati*, gan wneud ei fab ei hun, Romulus, yn ymerawdwr. Ni chadwodd Orestes ei addewidion i'r *foederati* wedi iddo ennill grym, a gwrthryfelasant yn ei erbyn, gan gyhoeddi Odoacer fel *rex Italiae* ("brenin yr Eidal"). Yn 476, cipiodd Odoacer ddinas Ravenna, gan gymeryd Romulus Augustus yn garcharor. Gorfododd ef i ildio'r orsedd ar 4 Medi, 476.

Gorchfygodd Odoacer y Fandaliaid yn Sicilia, a gorsegynnodd Dalmatia. Dechreuodd nerth cynyddol Odoacer boeni'r ymerawdr Zeno yng Nghaergystennin, a pherswadiodd yr Ostrogothiaid dan Theodoric Fawr i ymosod arno. Gorchfygwyd Odoacer gan yr Ostrogothiaid ger Aquileia yn 488 a ger Verona yn 489, gan roi Ravenna dan warchae yn 490. Ar 2 Chwefror, 493, arwyddwyd cytundeb rhwng Theodoric ac Odoacer, ond yn y wledd i ddathlu'r cytundeb, lladdodd Theodoric Odoacer a'i ddwylo ei hun.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 43239906
* LCCN: n84095996
* ISNI: 0000 0000 6147 5764
* GND: 118735942
* SUDOC: 129958077

 |
Am Osiris Boat Club, gweler Oxford University Boat Club.  Am ac, gweler Oxford University Women's Boat Club.  Am other uses, gweler Osiris (gwahaniaethu).
Mae "Usire" yn ailgyfeirio i'r erthygl hon. Am y ffilm 2001, gweler Usire (ffilm).
Mae "Aser" yn ailgyfeirio at yr erthygl yma. Peidiwch â'i chymysgu â Acer.

*Head of the God Osiris*, ca. 595-525 B.C.E. Brooklyn Museum
**Osiris** (ynganiad: [/]oʊˈsaɪərɨsynganiad: [/], hefyd **Ausir**, **Asiri**, neu **Ausar**), oedd yn dduw'r Hen Aifft, a gysylltir yn bennaf â'r ôl-fywyd, yr isfyd/annwn, a'r meirw. Fe yw duw'r trawsnewid, ailgyfodedigaeth, ac atgenhedlaeth. Darlunnir ef fel arfer yn ddyn â chreon gwyrdd a barf ffaro, wedi'i wisgo fel mymi ar ei goesau, dan wisgo coron amlwg sydd â dwy bluen estrys fawr ar bob ochr y goron. Mae hefyd yn dal magl a ffust symbolaidd. Ystyrid Osiris ar un adeg yn fab hynaf i dduw'r ddaear Geb, er bod ffynonellau eraill yn dweud mai mab i dduw'r haul, Ra, yr ydoedd, a duwies y nefoedd, Nut, yn ogystal â bod yn frawd a gŵr i Isis, gyda Horus yn fab iddo ond ar ôl i Osiris farw. Cysylltir ef hefyd â'r epithet Khenti-Amentiu, sy'n golygu "Blaen y Gorllewinwyr", cyfeiriad i'w frenhiniaeth yng ngwlad y meirw. Fel rheolwr y meirw, adweinir Osiris weithiau fel "brenin y [bodau] byw": roedd yr hen Eifftwyr yn ystyried y meirw bendigaid yn "fodau byw".

Nodiadau
--------

1. 1 2  Wilkinson, Richard H. (2003). *The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt*. London: Thames & Hudson. t. 105. ISBN 0-500-05120-8.
2. ↑  "How to Read Egyptian Hieroglyphs", Mark Collier & Bill Manley, British Museum Press, p. 41, 1998, ISBN 0-7141-1910-5
3. ↑  "Conceptions of God In Ancient Egypt: The One and the Many", Erik Hornung (translated by John Baines), p. 233, Cornell University Press, 1996, ISBN 0-8014-1223-4

* *Freemasonry and its Ancient Mystic Rites*. t. 35–36, by C. W. Leadbeater, Gramercy, 1998 ISBN 0-517-20267-0

Cyfeiriadau
-----------

* Martin A. Larson, *The Story of Christian Origins* (1977, 711 pp. ISBN 0-88331-090-2 ).
* C. W. Leadbeater, *Freemasonry and its Ancient Mystic Rites* (Gramercy, 1998) ISBN 0-517-20267-0
Dau bensil HB
**Pensil** (neu **pensel**) yw offeryn pren hir a chul gyda'i ganol wedi'i wneud o graffit er mwyn ysgrifennu a thynnu lluniau. Caiff pensiliau eu defnyddio hyd heddiw gan artistiaid er mwyn tynnu braslun (neu sgets) neu lun dyfrlliw ar gynfas ac fe'u defnyddir hefyd er mwyn amlygu llun di-liw sy'n gallu cyfleu amryw o arlliwiau, cysgodion a phellter. Pwrpas cas allanol y pensil yw amddiffyn y graffit bregys y tu fewn iddo.

Wrth wneud ei waith, mae'r pensil yn gadael rhan ohono ar ôl, a'r gronynnau mân hyn ydy'r marc a welir ar y papur. Mae hyn yn hollow wahanol i beniau (e.e. pin ffelt) sy'n gadael llif o hylif neu jel yn hytrach na llwch mân ar y papur golau.

Math o garbon ydy graffit, a'r dyddiau hyn cymysgir clai gyda'r graffit, sy'n gadael olion llwyd neu ddu y gellir eu rhwbio o'r papur yn hawdd, pe bai angen. Gall wrthsefyll y rhan fwyaf o ffactorau eraill fel gwlybaniaeth, amser neu gemegolion. Mae pensiliau o siarcol tipyn yn brinach erbyn heddiw, ac fe'u defnyddir gan artistiaid yn bennaf. Mae'r defnydd o bensiliau graffit mewn ysgolion yn boblogaidd iawn oherwydd y ffactorau hyn, a chan nad ydynt yn difrodi dillad y plentyn. Mae pensiliau lliw hefyd yn boblogaidd mewn ysgolion ac ar gyfer artistiaid. O ychwanegu saim neu gwyr gyda'r graffit, ceir pensil meddalach, sy'n medru gadael ei ôl ar ddeunyddiau gloyw, llyfn fel gwydr neu blastig. Hoff fath Walt Disney oedd pensil saim. Cynlluniwyd a chynhyrchwyd y pensiliau mecanyddol cyntaf mor bell yn ôl a'r 18g a chychwynwyd cofrestru patentau arnynt yn y 19g.

Siart yn dangos pa mor feddal neu galed yw'r pensil, a'r math o lwyd a gaiff ei greu: o 9B i 9H
Ceir dealltwriaeth ledled y byd ynghylch sut i raddio pensil yn ôl ei feddalwch. Ystyr gwreiddiol "H" oedd *Hardness*, a "B" oedd *blackness*. Dewisiwyd hefyd y lythyren "F" - sydd yn y canol rhwng HB a H. Y meddalwch arferol, canolig ei liw a ddefnyddir yn aml yw **HB**.

Mathau
------

* Pensiliau lliw cyffredin, 2010
* Pensiliau mecanyddol
* Map wedi'i wneud gyda phensiliau saim, 1910-15
* Sgets gan Augustus John o Sir Benfro o ferch, 1907

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jim Hill Media; Archifwyd 2018-05-23 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 14 Ionawr 2015

Chwiliwch am ***pensil***  
yn Wiciadur.
Uchelwr, merthyr a 'Chadlywydd Galisia' oedd **Pedro Pardo de Cela** (hefyd: **Pedro Pardo de Cela Aguiar e Ribadeneira**; c. 1425 - 17 Rhagfyr 1483). Roedd yn fab i Xoán Nunes Pardo, señor de la Torre Cela a Doña Teresa Rodriguez de Aguiar. Fe'i dienyddiwyd gyda'i fab Pedr ar 3 Hydref 1483 o flaen Eglwys Gadeiriol Mondoñedo gan is-frenhinoedd pabyddol.

Man dienyddio Pedro: Eglwys Gadeiriol Mondoñedo
Mae'r wybodaeth amdano'n gyfuniad o dystiolaeth hanesyddol ac o chwedloniaeth lafar, yn debyg felly i'r Brenin Arthur, a thyfodd Pedro'n symbol o frwydr y Galisiaid dros eu hunaniaeth a'u traddodiadau.

Yn dilyn marwolaeth Henry IV, cefnogodd Pardo de Cela Isabella o Castilla yn erbyn Juana La Beltraneja. Enillodd ffafr y frenhines am hyn, a'i anrhydeddodd gyda hawliau a theitl 'Cadlywydd' a'i wneud yn Faer Viveiro. Fodd bynnag, trodd Isabel a'i gŵr yn erbyn llawer o uchelwyr rhydd Galisia. Cryfhaodd y tensiwn rhwng y ddwy ochr rhwng 1476 ac 1483. Daliwyd ef a'i fab a'u ddienyddio.

Pont Passatempo
---------------

Ponte do Pasatempo
Yn un o'r chwedlau am ei ddienyddiad, dywedir i'r frenhines Isabella ddanfon pardwn ar femrwn, ond iddo gael ei ddal yn ôl gan ddilynwyr Esgob Mondoñedo, a oedd yn elyn pennaf i Bedro de Cela. Ni chyrhaeddodd y Pardwn. Ychydig wedyn, dienyddiwyd Pedro a dywedir i'w wefusau lefaru'r geiriau "creed, creed, credo". Mae'r bont yn dal i sefyll heddiw ac yn atyniad i bererinion gwladgarol. Ceir llawer o storiau am hyn ar ffurf cerddi, caneuon, nofelau ayb.

The legend tells that the Queen Isabella, merciful with his old ally, gave to his wife, Isabel de Castro, a royal pardon that could never deliver, because it was retained in the so-called Pasatempo Bridge by the followers of the Bishop of Mondoñedo, sworn enemy of the Marshall.

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Pardo de Cela***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Mayán Fernandez, Francisco: *The Marshal Pardo de Cela and the church of Mondoñedo in the light of new historical documents.* Santiago: Charts A. 1.962.
2. ↑  www.tesourosdegalicia.com; adalwyd 13 Mehefin 2015
3. ↑  A execução do Marechal Pero Pardo de Cela.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 87099575
* BNE: XX1320514

 |
Roedd **Ottobah Cugoano**, a elwir hefyd yn **John Stuart** (c. 1757 - ar ôl 1791), yn ddiddymwr Affricanaidd ac yn athronydd hawliau naturiol  o Ghana a oedd yn weithgar yn Lloegr yn hanner olaf y ddeunawfed ganrif. Wedi'i ddal yn Africa a'i werthu i gaethwasiaeth yn 13 oed, cafodd ei gludo i Grenada yn yr Lesser Antilles, lle bu'n gweithio ar blanhigfa tan 1772. Yna prynwyd ef gan fasnachwr o Loegr a aeth ag ef i Loegr, lle cafodd ei ddysgu i ddarllen ac ysgrifennu. Rhyddhawyd ef yn dilyn dyfarniad llys sef yr *Achos Somersett* (1772). Yn ddiweddarach, yn gweithio i'r artistiaid Richard a Maria Cosway, daeth yn gyfarwydd â ffigurau gwleidyddol a diwylliannol Prydain. Ymunodd â Sons of Africa, diddymwyr Affrica yn Lloegr.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Bogues, Anthony (2003). *Black Heretics, Black Prophets: Radical Political Intellectuals*. New York: Routledge. t. 25–46.
2. ↑  Dahl, Adam (2019-11-21). "Creolizing Natural Liberty: Transnational Obligation in the Thought of Ottobah Cugoano". *The Journal of Politics*: 000–000. doi:10.1086/707400. ISSN 0022-3816. .
Roedd **Otto Bayer** (4 Tachwedd 1902 – 1 Awst 1982) yn gemegydd diwydiannol yng nghwmni enwog IG Farben. Ef oedd pennaeth y uned ymchwil a ddarganfyddodd y polyaddition yn 1937 ar gyfer synthesis polywrethannau allan o poly-isocyanate a polyol.

Ganwyd Bayer yn Frankfurt. Derbyniodd ddoethuriaeth mewn Gemeg ym Mhrifysgol Frankfurt-am-Main yn 1924. O 1933 bu'n gweithio mewn amrywiol swyddogaethau rheoli mewn sefydliadau'r IG Farbenindustrie. Doedd dim perthynas thwng Dr Bayer a'r teulu a sefydlodd y Bayer Corp.

Roedd yn aelod o Fwrdd Cyfarwyddwyr cwmni Bayer a hefyd yn is-gadeirydd bwrdd goruchwiliol cwmni Cassella yn yr 1950au.

Polywrethan
-----------

Otto Bayer oedd arweinydd yr Uned a ddyfeiriodd polywrethan. Mae polywrethanau bellach yn hollbresennol ym mhob rhan o fywyd beunyddiol er enghraifft, o rhannau o'r car i rhewgell i adeiladwaith tŷ, gwisg gofodwr i gondom.

Wedi datblygu polywrethan, nododd ei gydweithwyr yn goeglyd yn 1941 am y ddyfais newydd , "Polywrethan - ar ei orau, defnydd at greu ffug gaws Emmental".

Gwobrau
-------

1960 - **Werner-von-Siemens Ring** (Modrwy Werner von Siemens) sef un o worbau uchaf yn yr Almaen am waith yn y gwyddorau naturiol, am ei waith ym maes synthesis polymerau technegol ac ar gyfer datblygu deunyddiau technegol newydd (polyurethaniaid). Derbyniodd y wobr ynghyd â Walter Reppe a Karl Ziegler.
1960 - **Carl-Duisberg Plakette** tystygrif Carl Duisberg a ddyfernir gan y Gesellschaft Deutscher Chemiker, Cymdeithas Cemegwyr yr Almaen.
1975 - **Charles Goodyear Medal** Dyfernir y fedal yma gan yr American Chemical Society, Rubber Division. Sefydlwyd hi yn 1941 ac fe'i henwir ar ôl Charles Goodyear, darganfyddydd *vulcanization*.

Gwobr Otto Bayer
----------------

Yn ei ewyllys, cymunroddodd Bayer i sefydlu'r *Otto-Bayer-Preis*, sydd ers 1984 yn dyfarnu gwobr i wyddonwyr gwledydd Almaeneg eu hiaith, am gyflawniadau ymchwil eithriadol ym meysydd cemeg a biocemeg. Dyfarnwyd y wobr yn flynyddol, ond, ers 1996 bob yn ail flwyddyn. Yn 2018 roedd y wobr gwerth €75,000.

Dolenni allanol
---------------

* Gwobr Otto Bayer Archifwyd 2018-11-05 yn y Peiriant Wayback.
* Otto Beyer yn y Deutsches Kunsthoff Museum Archifwyd 2016-10-24 yn y Peiriant Wayback.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Deutsches Kunststoff Museum: Otto Bayer". German Plastic Museum. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-10-24. Cyrchwyd 2016-02-16.
2. ↑  Bayer, Otto (1947). "Das Di-Isocyanat-Polyadditionsverfahren (Polyurethane)". *Angewandte Chemie* **59**: 257–272. doi:10.1002/ange.19470590901.; See also German Patent 728.981 (1937) I.G. Farben
3. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-10-24. Cyrchwyd 2018-10-31.
4. ↑  "Charles Goodyear Medalists" (PDF). American Chemical Society Rubber Division. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2016-03-09. Cyrchwyd 2016-02-16. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (help)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 17965172
* LCCN: n91091797
* ISNI: 0000 0001 1041 9217
* GND: 189429763
* SUDOC: 033695075
* BNF: cb124536325 (data)
* BIBSYS: 90189983
* NKC: uk2008403077
* CiNii: DA02132024

 |
Lliwedd ar y chwith, copa'r Wyddfa ar y dde, Garnedd Ugain ar y dde eithaf.
**Pedol yr Wyddfa** yw'r enw a roir i'r daith i gopa'r Wyddfa sy'n cynnwys y copaon eraill o gwmpas copa'r Wyddfa ei hun.

Mae'r llwybr yn dechrau o Ben-y-pas. Y dull arferol o ddechrau'r bedol yw dringo llethrau Crib Goch (923 m) gyntaf. Dylid dilyn Llwybr Pen y Gwryd cyn belled a Bwlch y Moch, lle mae'r llwybr i'r Grib Goch yn fforchio i'r dde. O gopa Crib Goch rhaid dilyn crib gul, gyda dibyn ar y ddwy ochr, i gopa Carnedd Ugain (1,065 m). Oddi yno, mae llwybr gweddol hawdd i gopa'r Wyddfa ei hun. Wedi mynd i lawr ffordd fer tuag at Fwlch Main a throi i'r chwith i lawr y llechwedd sgri i Fwlch y Saethau, mae'r llwybr yn esgyn o gopa'r Lliwedd (898 m) cyn dychwelyd i Ben-y-pas.

Mewn tywydd da nid yw'r daith, sy'n cymryd tua chwech awr fel rheol, yn beryglus, er bod angen gofal ar y grib rhwng Crib Goch a Charnedd Ugain. Os yw'r tywydd yn wlyb neu'n wyntog mae angen gofal mawr, a phan mae eira ar y mynyddoedd mae'n addas i ddringwyr profiadol gyda'r offer angenrheidiol yn unig.
Awdures o'r Almaen oedd **Ottilie Assing** (11 Chwefror 1819 - 21 Awst 1884) sy'n cael ei hystyried yn nodedig am ei gwaith fel awdur, Ffeminist, diddymwr, a gwleidydd.

Bywyd
-----

Ganwyd Ottilie Assing yn Hamburg. Hi oedd merch hynaf y bardd Rosa Maria Varnhagen a David Asssur, ffisegydd Iddewig a gofleidiodd Gristnogaeth wedi iddo briodi Roasa Varnhagen a newid ei gyfenw i Assing. Yn dilyn marwolaeth ei rhieni, aeth Ottilie Assing a'i chwaer Ludmilla i fyw gyda'u hewythr, y ffigwr llenyddol amglwg a'r gweithredydd chwyldroadol Karl August Vaarnhagen von Ense. Bu anghytuno chwyrn ar yr aelwyd, nes yn y diwedd gadawodd Ottilie. Yn 1852 ymfudodd Assing i'r Unol Daleithiau gan ymgartrefu yn Dinas Efrog Newydd, ac yna yn Hoboken, New Jersey. Datblygodd perthynas glos rhyngddi a'r awdur Frederick Douglass yn ystod cyfnod hir o gydweithio pan fu i Assing gyfieithu gweithiau Douglas i'r Almaeneg. Nid oedd yn ddynes iach; bu'n dioddef o gancr y fron a bu'n brwydro yn erbyn iseler am lawer o'i bywyd. Torrodd ei chalon pan glywodd bod Douglass wedi priodi Helen Pitts, gwraig ifanc a weithiai fel ysgrifenyddes iddo. Ym mis Awst 1864 lladdodd Assing ei hun trwy lyncu syanid mewn parc cyhoeddus ym Mharis. Yn ôl ei dymuniad yn ei hewyllys cafodd pob gohebiaeth rhyngddi a Douglass ei losgi."

Gweithiau
---------

* Ottilie Assing: *Jean Baptist Baison. A Biography, 1851*, Verlag Meissner & Schirges, 1851
* Frederick Douglass: *Slavery and freedom*, Hamburg 1860. Digitalisat .
* Christoph Lohmann: *Radical Passion. Ottilie Assing's reports from America and letters to Frederick Douglass*. Long, New York u. A. 1999, ISBN 0-8204-4526-6.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Mc Feely, William S. (1991). *Frederick Douglass*. New York: Norton and Company. t. 185. ISBN 0-393-02823-2.
2. ↑  McFeely, William S. (1991). *Frederick Douglass*. New York: W.W. Norton and Company. t. 322. ISBN 0-393-02823-2.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 3215981
* LCCN: n97066398
* ISNI: 0000 0000 3464 6003
* GND: 116211342
* SUDOC: 061045470

 |
Mae ***Fantastic Beasts and Where to Find Them*** yn ffilm ffantasi a lansiwyd yn 2016 ac a gyfarwyddwyd gan David Yates. Cynhyrchiad ar y cyd rhwng gwledydd Prydain ac America ydyw ac mae'n 'spin-off' o gyfres ffilm Harry Potter, a sgrifennu gan J.K. Rowling. Ysbrydolwyd gan y ffilm o'r un enw.

Mae cast y ffilm yn cynnwys, Eddie Redmayne, Katherine Waterston, Dan Fogler, Alison Sudol, Ezra Miller, Samantha Morton, Jon Voight, Carmen Ejogo, ac Colin Farrell. Hon oedd y ffilm cyntaf yn y gyfres ffilm *Fantastic Beasts*.

Ymddangosodd **Fantastic Beasts and Where to Find Them** am y tro cyntaf yn Efrog Newydd ar 10 Tachwedd 2016 a chafodd ei rhyddhau ledled y byd ar 18 Tachwedd 2016. Derbyniodd agolygiad positif, yn gyfredinol, a chynhyrchodd $814 miliwn ledled y byd. Enwebwyd y ffilm ar gyfer pum BAFTA, gan ennill wobr Dylunio Cynhyrchiad Gorau, ac fe'i enwebwyd ar gyfer dwy Wobr yr Academi, gan ennill y Dylunio Gwisgoedd Gorau. Cafodd dilyniant ei rhyddhau ar 16 Tachwedd or enw *Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald*.

Actorion
--------

* Eddie Redmayne fel Newt Scamander.
* Katherine Waterston fel Tina Goldstein.
* Dan Fogler fel Jacob Kowalski.
* Alison Sudol fel Queenie Golstein.
* Ezra Miller fel Credence Barebone.
* Samantha Morton fel Mary Lou Barebone.
* Jon Voight fel Henry Shaw Sr.
* Carmen Ejogo fel Seraphina Picquery.
* Colin Farrell fel Percival Graves
* Ron Perlman fel y llais o Gnarlack
* Ronan Raftery fel Langdon Shaw
* Josh Cowdery fel Henry Shaw Jr
* Faith Wood-Blagrove fel Modesty Barebone
* Jenn Murray fel Chastity Barebone
* Kevin Guthrie fel Mr. Abernathy
* Johnny Depp fel Gellert Grindelwald
* Zoë Kravitz fel Leta Lestrange

Dilyniannau
-----------

Yn Hydref 2014, cyhoeddodd y stiwdio fod y ffilm yma'n dechra o drioleg. Yng Ngorfennaf 2016, cadanhaodd David Yates fod J.K. Rowling wedi ysgrifennu'r sgript ffilm ar gyfer yr ail ffilm ac fod ganddi syniad ar gyfer y trydydd. Yn Hyfdref 2016, cyhoeddodd J.K. Rowling fod fydd y gyfres yn cynnwys pump ffilm.

Mae'r dilyniant cyntaf dan y teitl *Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald*, wedi cael ei rhyddhau nol ar y 16 Tachwedd 2018.

Cyfeiriadau
-----------