Ffeminist o Loegr oedd **Evelyn Sharp** (4 Awst 1869 - 17 Mehefin 1955) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel nofelydd, newyddiadurwr, ymgyrchydd dros bleidlais i ferched, awdur plant a swffragét. Roedd yn aelod blaenllaw a milwriaethus o'r Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched a'r grŵp a alwent eu hunain yn 'Etholfraint Unedig' (*United Suffragists*), a gyd-sefydlodd. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf roedd yn olygydd y cylchgrawn *Votes for Women*. Gwrthodai dalu treth ac fe'i carcharwyd ddwywaith.

Fe'i ganed yn Llundain ar 4 Awst 1869, bu'n briod i Henry Nevinson a bu farw yn Ealing.

Magwraeth
---------

Ganwyd Evelyn Sharp, y nawfed o un-ar-ddeg o blant, ar 4 Awst 1869. Fe'i danfonwyd i ysgol breswyl am ddwy flynedd yn unig, ond llwyddodd i basio sawl arholiad yn y brifysgol. Yn 1894, yn erbyn dymuniadau ei theulu, symudodd Sharp i Lundain, lle ysgrifennodd a chyhoeddodd nifer o nofelau gan gynnwys *All the Way to Fairyland* (1898) a *The Other Side of the Sun* (1900).

Yr awdur
--------

Yn 1903 dechreuodd Sharp, gyda chymorth ei ffrind a'i chariad, Henry Nevinson, ysgrifennu ar gyfer y *Daily Chronicle*, y *Pall Mall Gazette* a phapur newydd y *Manchester Guardian*, a gyhoeddodd ei gwaith am dros ddeng mlynedd ar hugain. 

Aeth Sharp ati i dynnu sylw at bwysigrwydd Nevinson a Chynghrair y Dynion ar gyfer Etholfraint Menywod (*Men's League for Women's Suffrage*), a mynnodd: "Mae'n amhosibl tanlinellu aberth Henry Nevinson, Laurence Housman, H. N. Brailsford, F. W. Pethick Lawrence, Harold Laski, Israel Zangwill, Gerald Gould, Gwnaeth George Lansbury, a llawer o rai eraill, i gadw ein mudiad yn rhydd o unrhyw awgrym mai rhyfel rhwng y ddau ryw ydyw."

Yr ymgyrchydd
-------------

Wedi iddi ymuno â'r UGCC, pryderai Jane, sef mam Evelyn, amdani; gwaneth iddi addo na fyddai'n gwneud unrhyw beth a fyddai'n arwain at ei charcharu. Er iddi ysgrifennu yn *Votes for Women* am Elsie Howey, wedi ei gwisgo fel Joan of Arc, merch ar geffyl gwyn yn arwain gorymdaith o gannoedd o swffragetiaid i gyfarfod yn Theatr Aldwych ar 17 Ebrill 1909, cadwodd Sharp ei haddewid am bum mlynedd, nes i'w mam ddiddymu'r addewid honno yn Nhachwedd 1911.

Aeth Evelyn ati ar unwaith i weithredu, a daeth yn rhan o ymgyrch filwriaethus; yn ddiweddarach y mis hwnnw cafodd ei charcharu am un-deg-pedwar diwrnod.

Roedd Sharp yn aelod gweithgar o'r *Women Writers' Suffrage League*. Yn Awst 1913, mewn ymateb i dacteg y llywodraeth o gadw carcharorion a fyddai'n ymprydio, nes eu bod yn rhy wan i ddal ati, trwy "Ddeddf y Gath a'r Llygoden" arestiwyd Sharp. Cafodd Sharp ei ddewis i gynrychioli'r WWSL mewn dirprwyaeth i gwrdd â'r Ysgrifennydd Cartref, Reginald McKenna i drafod y Ddeddf hon. Roedd McKenna yn amharod i siarad â nhw a phan wrthododd y merched adael Tŷ'r Cyffredin, cafodd Mary Macarthur a Margaret McMillan eu lluchio o'r fan a'r lle, a chafodd Sharp ac Emmeline Pethick-Lawrence eu harestio a'u hanfon i Garchar Holloway.

Y Rhyfel Byd Cyntaf
-------------------

Yn wahanol i'r rhan fwyaf o aelodau mudiad y merched, roedd Sharp yn amharod i ddod a'r ymgyrch dros bleidlais i ben, yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Pan barhaodd i wrthod talu ei threth incwm cafodd ei harestio ac atafaelwyd ei holl eiddo, gan gynnwys ei theipiadur. Fel heddychwraig, roedd Sharp hefyd yn weithgar yng Nghynghrair Rhyngwladol y Merched dros Heddwch yn ystod y rhyfel.

Dyfyniad
--------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Reforms can always wait a little longer, but freedom, directly you discover you haven't got it, will not wait another minute*. | "|

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "'Behind the locked door': Evelyn Sharp, suffragette and rebel journalist", Angela V. John, *Women's History Review*, Cyfrol 12, Rhif 1, March 2003, tt. 5–13
2. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018.
3. ↑  Dyddiad geni: "Evelyn Sharp (suffragist)". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Evelyn Sharp". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Evelyn Sharp (Nevinson)". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
4. ↑  Dyddiad marw: "Evelyn Sharp". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Evelyn Sharp (Nevinson)". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
5. 1 2  "*The Spartacus Educational article*". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-10-24. Cyrchwyd 2019-06-01.
6. ↑  Adolygiad o *Evelyn Sharp: Rebel Woman, 1869–1955* by Angela V. John and *Unfinished Adventure* by Evelyn Sharp, A. S. Byatt
7. 1 2  Evelyn Sharp, *Unfinished Adventure*, 1933
8. ↑  Atkinson, Diane (2018). *Rise up, women! : the remarkable lives of the suffragettes*. London: Bloomsbury. tt. 143, 313, 453, 559. ISBN 9781408844045. OCLC 1016848621.