Wicaid Seisnig a ddechreuodd draddodiad Wica ei hunan oedd **Charles Cardell** (1892–1977). Roedd ei draddodiad yn wahanol i'r hyn a ymarferwyd gan Gerald Gardner, tad Wica. Seiliwyd traddodiad Cardell ar y Duw Corniog; *Atho* oedd enw a roddwyd ar y duw hwn ganddo, a gweithiodd Cardell gyda chwfen. Roedd y Cwfen yn cwrdd ar dir ei ystâd yn Surrey fel arfer. Mae traddodiad Cardell yn dal i fodoli drwy Gwfen Atho Raymond Howard. Cardell hefyd oedd y person i fathu'r term Saesneg "Wicca", gan gyfeirio at ei ddilynwyr fel "Wiccens" ac nid y ffurf gyffredin o "Wiccans" (*Wiciaid*).

Bywgraffiad
-----------

### Bywyd cynnar

Ganwyd Cardell ym 1892, yng Ngorllewin Sussex dan yr enw gwreiddiol *Charles Maynard*. Ymunodd â Byddin Brydain a gwasanaethodd yn India lle daeth yn uwchgapten. Ar ôl hyn, aeth ef ymlaen i fod yn gonsuriwr llwyfan (gan ddefnyddio'r enw llwyfan *Cardi*) a hefyd yn seicolegydd proffesiynol, gan ddeilio â phobl â phrofion drwg o'r ocwlt yn benodol yn ystod y 1950au ac 1960au.

### Dewiniaeth

Pan newidiodd Maynard ei enw i Cardell, ymunodd merch o'r enw Mary Edwards â fe, ac ers y cyfarfod cyntaf, honnont mai siblingiaid yr oeddent. Bu iddynt fyw gyda'i gilydd ar ystâd fawr o'r enw Dumbledene yn Charlwood, Surrey. Yn yr ystâd, dechreuant hwy *Dumblecott Magick Productions* gan werthu drachtiau a chyfareddau amrywiol.

#### Cyfarfodydd â gwrachod eraill

Roedd Cardell yn gyfeillgar â Gerald Gardner a'i gwfen, ond cawsant ffrae â'i gilydd ym 1958, gan ddyfynnu ceisio cyhoeddusrwydd gormodol Gardner fel y rheswm. Yn fuan ar ôl marwolaeth Gardner ym 1964, cyhoeddodd Cardell bamffled o dan y ffugenw o Rex Nemorensis, gyda'r teitl "Witch". Yn y pamffled, sarheuodd Cardell Gardner a Doreen Valiente, a chynhwysodd e adrannau o Lyfr y Cysgodion Gardneraidd ynddo hefyd.

Ym 1958, cyhoeddodd ef erthygl o'r enw "*The Craft of the Wiccens*" yng nghylchgrawn *Light*. Yno, gofynnodd ef i bob ymarferwr diffuant crefyddol gysylltu â fe. Un person a gysylltwyd â fe oedd Doreen Valiente. Dywedodd Cardell a Mary yr oedd eu mam yn wrach, a gadawodd hi ei athamé a'i breichled y gwrachod iddynt. Credodd Valiente y freichled i fod yn debyg i'r rhai a ddefnyddiwyd yn Wica Gardneraidd, a dywedodd hi wrth Dafo "nid ydynt yn defnyddio'r un â ni, ond y mae ganddo ddigon o debygrwydd i fod yn arobryn o'n sylw". Cwrddodd Valiente â nhw yn ystafell ymgynghori Cardell yn Llundain, a dywedodd hi,

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| They were quite splendidly appointed as a sort of private temple; but when Cardell showed me a bronze tripod which was obviously 19th century and tried to tell me that it had been dug up from the ruins of Pompeii, I became rather unhappy. When he showed me a bronze statue of Thor and tried to tell me that it was of a Celtic horned god. I couldn't help myself pointing out that Thor was not a Celtic god - and then he became rather unhappy. | "|

#### Cwfen Cardell

Yn y 1960au cynnar, cwerylodd y Cardells â'u ffrind, Raymond Howard, a aeth ymlaen i ledaenu Cwfen Atho. Aeth Howard â Cardell i'r llys wedyn, gan ddweud yr anfonodd ef arddelw, a drywanwyd gan nodwydd a drych.

Ym Mawrth 1961, cyhoeddwyd erthygl o'r enw "Witchcraft in the Woods" gan William Hall yn y *London Evening News*. Ynddi, dywedodd mai tyst i ddefod a berfformiwyd gan ddeuddeg gwrach yn y fforest yr oedd, gan gynnwys Mary Cardell, yn chwarae rhan y Wrach Forwyn a gwisgo clogyn coch, eistedd ar goeden â phum fforch â Charles Cardell, a oedd yn gwisgo clogyn du a addurnwyd â phentagram, gan gastio cylch â chleddyf, chwythu corn a saethu bwa hir. Pen crebachog oedd un o'r eitemau ar yr allor, a pherfformiwyd actau o ddyrchafael i'r awyr.

Dechreuodd y Cardells achos enllibio yn erbyn y papur newyddion, ond yr oeddent yn caniatáu i newyddiadurwyr eraill ddod i weld y ddefod. Dim ond un a dderbyniodd y cynnig, newyddiadurwr y *County Post*, W. J. Locke. Locke, a dynnwyd lluniau o'r ddefod, a gynhwyswyd cylch yn y tywod, allor garreg â dau gorryn ffug ar bob un ochr, a phen crebachog o'r enw 'Ramoh' (enw crefft Raymond Howard), asgwrn, powlen o ddŵr a phêl grisial.

Ym 1967, cyflwynwyd yr enllib i'r llys. Aeth Doreen Valiente i'r gwrandawiad, oherwydd yr oedd yn chwilfrydig yn y canlyniad. Dywedodd y Cardells yr oedd eu cwmni, Dumblecott Magick Productions, yn gast yn unig i atynnu gwrachod eraill, felly y gallant hwy astudio a datgelu crefydd y wrach Gerald Gardner, a oedd y ddefod a berfformiwyd ganddynt a dystiwyd gan Hall yn rhan o'r cast yn unig. Rheolodd y barnwr yn eu herbyn, a chollont yr achos.

Ym 1968, yr oedd Cardell yn euog o ledaenu sylwadau difenwol ynglŷn â chyfreithwyr y cwmni a gefnogwyd y *London Evening News*. Tua'r un pryd, cafodd William becyn gan gynnwys pysgodyn prennaidd gyda dim pen ôl, gyda nodyn a ddywedwyd "i William Hall, bron yn newyddiadurwr". Ar ôl gweithgareddau'r llys, yr oedd y Cardells yn doreddig, ac roedd yn rhaid iddynt werthu rhai o'u tiroedd a byw mewn carafán ar un o'u meysydd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-10-20. Cyrchwyd 2010-01-06.
2. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Erthyl gan *The Cauldron*Archifwyd 2015-07-08 yn y Peiriant Wayback.
* Bywgraffiad bach Cardell Archifwyd 2009-10-05 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goWica a Dewiniaeth Neo-baganaidd |
| --- |
|  |
| Prif gysyniadau | Barn Wica am ddiwinyddiaeth (Y Dduwies Driphlyg · Y Duw Corniog) · Dewiniaeth  · Hanes Wica · Damcaniaeth y cwlt gwrachod · Moesoldeb Wicaidd (Cyngor Wicaidd · Rheol o Dri) |  |
|  |
| Wiciaid nodedig | Margot Adler · Eleanor Bone · Gavin Bone · Raymond Buckland · Jack L. Bracelin · Dorothy Clutterbuck · Scott Cunningham · Patricia Crowther · Dafo · Janet Farrar · Stewart Farrar · Gerald Gardner · Ipsita Roy Chakraverti · Raven Grimassi · Philip Heselton · Aidan Kelly · Frederic Lamond · Adriana Porter · Alex Sanders · Maxine Sanders · Doreen Valiente |
|  |
| Enwadau | **Wica Traddodiadol Prydeinig:** Wica Alecsandraidd · Wica Algard · Wica'r Seren Las · Wica Dyffryn Canolog · Wica Gardneraidd · **Arall:** Wica Celtaidd · Wica Cristionogol · Wica Dianigaidd · Wica Georgaidd · Wica Seisnig · Wica Odyseaidd · Wica Eclectig Cyffredinol · Wica'r Tylwyth Teg · **Dewiniaeth Draddodiadol â Defodau Newid Byd:** Traddodiad 1734 · Crefft Cochrane · Cylch Atho |
|  |
| Defodau a Seremonïau | Esbat · Y Ddefod Fawr · Tynnu'r Lleuad i Lawr · Cusan pumplyg · Rhod y Flwyddyn · Bedydd Wicaidd |
|  |
| Petheuach | Llyfr y Cysgodion · Allor · Offer hudol yn Wica (Athamé · Pentagl) |
|  |
| Arall | Pentagram · Cylch · Enw crefft · Gwysiwr · Tŵr Gwylio · *Aradia, or the Gospel of the Witches* · *Witchcraft Today* · *The Meaning of Witchcraft* · *What Witches Do* · *Siars y Dduwies* · *Eko Eko Azarak* · Cylch y Fforest Newydd · Cylch y Coed Bricket · Deddfau Wicaidd · Cyfunrywioldeb ac Wica · Amgueddfa Ddewiniaeth · Cymdeithas Ymchwilio Dewiniaeth · Arwisg y Wybren · Dettmer yn erbyn Landon · Cwningen flewog |
|  |
| Deunydd darllen perthnasol | Dewiniaeth gyfoes · Paganiaeth · Neo-baganiaeth · Dyn Hysbys · Stregheria · Thelema · Dewiniaeth y Gwrych · Robert Cochrane · Cecil Williamson · Charles Cardell · Raymond Howard · Sybil Leek · Rosaleen Norton · Aleister Crowley · Margaret Murray · Ronald Hutton · Leo Ruickbie |

 |