Awdures o'r Almaen, a anwyd yn Lloegr oedd **Winifred Wagner** (23 Mehefin 1897 - 5 Mawrth 1980) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel hyrwyddwr cerddoriaeth ac awdur llythyrau at Adolf Hitler, a oedd yn gyfaill iddi; roedd hefyd yn ei gefnogi.

Ganed **Winifred Marjorie Williams** yn Hastings, Dwyrain Sussex a bu farw yn Überlingen ar lan Llyn Bodensee yn yr Almaen.

Roedd yn wraig i Siegfried Wagner, mab y cerddor Richard Wagner (1813 – 1883). Yn 1930, wedi marwolaeth ei gŵr, cymerodd drosodd drefniadau Gŵyl Bayreuth, hyd at ddiwedd yr Ail Ryfel Byd. Bu'n gohebu am ugain mlynedd gydag Adolf Hitler, a oedd yn ffan mawr o gerddoriaeth ei thad-yng-nghyfraith.

Magwraeth
---------

Fe'i ganed yn Saesnes, yn Hastings, i'r newyddiadurwr Emily Florence Karop a John Williams, ond bu'r ddau farw cyn bo Winifried yn ddwy oed. Fe'i maged i ddechrau mewn cartrefi plant amddifad, ond pan oedd yn 8 oed, fe'i mabwysiadwyd gan berthynas pell i'w mam, Henrietta Karop a'i gŵr Karl Klindworth, cerddor, a chyfaill Richard Wagner.

Winifred Wagner a'i theulu 1922
Sefydlwyd Gŵyl Bayreuth gan y cerddor Richard Vagner ei hun, yn bennaf er mwyn llwyfanu *Der Ring des Nibelungen* a *Parsifal*. Ystyriwyd yr ŵyl yn fusnes teuluol, gyda rheolaeth yr adeilad a'r cwmni i'w drosglwyddo o Richard Wagner i'w fab Siegfried Wagner, ond ychydig o ddiddordeb mewn priodas a ddangosodd Siegfried, a oedd yn ddeurywiol. Trefnwyd y byddai Winifred Klindworth, fel y'i gelwid ar y pryd, yn 17 oed, yn cwrdd â Siegfried Wagner, 45 oed, yng Ngŵyl Bayreuth ym 1914. Flwyddyn yn ddiweddarach roedden nhw'n briod. Y gobaith oedd y byddai'r briodas yn dod â chyfarfodydd cyfunrywiol Siegfried a'r sgandalau cysylltiedig i ben, ac yn darparu etifedd i gynnal busnes y teulu.

Adolf Hitler
------------

Yn 1923, cyfarfu Winifred ag Adolf Hitler, a oedd yn edmygydd mawr o gerddoriaeth Wagner. Pan garcharwyd Hitler am ei ran yng Ngŵyl Gwrw Hitlerputsch (sef coup d'état gan y Blaid Natsiaidd, yr NSDAP, a fethodd), anfonodd Winifred barseli bwyd a deunydd ysgrifennu iddo. Mae'n ddigon posib mai ar y papur hwn yr ysgrifennodd Hitler ei lyfr *Mein Kampf* (Fy Mrwydr). Ar ddiwedd y 1930au, gwasanaethodd fel cyfieithydd personol i Hitler yn ystod trafodaethau â Phrydain.

Er i Winifred aros yn ffyddlon i Hitler, gwadodd ei bod wedi cefnogi'r blaid Natsïaidd. Tyfodd ei pherthynas â Hitler mor agos nes bod sibrydion o briodas ar fin digwydd, yn 1933 (er bod sibrydion tebyg am ei chariad at y nofelydd Saesneg Hugh Walpole hefyd).

Tu fewn i adeilad Gŵyl Bayreuth; 2010au
Haus Wahnfried, cartref Wagner yn Bayreuth, oedd hoff encilfa Hitler. Rhoddodd gymorth a chymorth ariannol (eithriad o'r dreth) i'r ŵyl, ac roedd yn gyfeillgar iawn â phlant Winifred.

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid y Gweithwyr Sosialaidd Cenedlaethol.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Gynghrair Milwrol dros Ddiwylliant Almaeneg am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
2. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018. Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 9 Ebrill 2014. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
3. ↑  Dyddiad geni: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 9 Ebrill 2014. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Marjorie Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
4. ↑  Dyddiad marw: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 9 Ebrill 2014. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Marjorie Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Wagner". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
5. ↑  Man geni: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 10 Rhagfyr 2014
6. ↑  *How Adolf Hitler fell in love with Sussex orphan*; *The Argus* 4 Chwefror 2004; adalwyd 10 Rhagfyr 2018
7. ↑  Hamann, Brigitte (2005) [2002]. Winifred Wagner. Llundain: Granta. ISBN 1862076715. tt. 49 and 99