Cyfesurynnau: 42°51′39.10″N 8°34′22.86″W﻿ / ﻿42.8608611°N 8.5730167°W﻿ / 42.8608611; -8.5730167  

Fideo awyr o'r castell.
Saif adfail **Castell Rocha Forte** (***Castelo da Rocha Forte*** neu weithiau **Castelo dos Churruchaos**) yn ardal Santiago de Compostela, Galisia, sy'n wlad ymreolaethol yn Sbaen. Cafodd y castell ei adeiladu gan Juan Arias fel lloches i'r Archesgob Pabyddol yn 1240 ac fe'i dymchwelwyd yn y "Rhyfel Mawr" gan y chwyldroadwyr Galisiaidd - yr Irmandiña - yn nechrau chwyldro 1467. Bu'r castell hwn am gyfnod o tua 227 mlynedd yn symbol o gryfder a chyfoeth yr Eglwys Babyddol.

Saif 185m uwchlaw lefel y môr ar 'Yr Hen Graig', a heddiw, ceir rheilffordd wrth ei ochr. Mae arwynebedd y tir lle saif y castell oddeutu 4,000 metr sgwâr ac mae'n eiddo i Archesgob Pabyddol Santiago. Yr hyn sy'n wahanol iawn am y castell hwn yw ei leoliad: llawr y dyffryn yn hytrach na chopa bryn. Y rheswm dros hyn, mae'n debyg oedd er mwyn rheoli'r mynd-a'r-dod gan godi trethi wrth wneud hynny. Mae wedi'i leoli rhwng trefi Noia a Padrón, ar lan Afon Sar.

Gerllaw, saif Castriño Conxo, heneb sy'n dyddio'n ôl o bosib i 300 CC.

Rhyfel Mawr Irmandiña
---------------------

 *Prif erthygl: Rhyfel Mawr Irmandiña*
Yng ngwanwyn 1467 y taniwyd y wreichionen gyntaf pan oedd y werin bobl, merched, morwyr a gwŷr yr eglwys wedi cael llond bol o afiechydon (e.e. epidemig 1466), newyn a chael eu trin yn wael gan uchelwyr y wlad. Ffurfiodd y werin frawdoliaeth sanctaidd (*Santa Irmandade*) a chynyddwyd eu niferoedd fel caseg eira oherwydd y teimladau dwfn eu bod wedi cael eu camdrin am gyhyd. Bron cyn gynted ag y ffurfiwyd y Frawdolaeth ymosodwyd ar Castelo da Rocha Forte a'i drechu.

Chwyldro cymdeithasol a chenedlaetholgar rhwng 1467 a 1469 gan bobl Galisia oedd 'Rhyfel Mawr Irmandiña'. Yr enw Galisieg ar y chwyldroadwyr oedd *Yr Irmadiños*, a chlensiwyd eu hymgyrch gan orthrwm Teyrnas Castilla arnynt.

Yn 1469 dechreuodd Pedro Madruga wrthymosodiad o Bortiwgal, gyda chefnogaeth llawer o'r uchelwyr a oedd yno ar ffo. Cefnogwyd ef hefyd gan frenhinoedd Portiwgal a Chastilla a byddin arfog archesgob Santiago de Compostela.

Disgrifiad
----------

Ail-grewyd y castell yma, ar sail tystiolaeth ddiweddar.
Ers 2001 mae yma ymchwil archaeolegol ar y gweill, gan i'r heneb gael ei chofrestru fel un o bwysigrwydd cenedlaethol. Roedd naw tŵr i'r castell, mewn ffurf consentrig, nid yn annhebyg i Gastell Biwmares. Ymhlith y creiriau a ddarganfuwyd yma y mae darnau o serameg, arian y cyfnod a pheli canon. pezas de canles e pezas de elementos arquitectónicos, así como un bastión de forma trapezoidal que se apoia na roca en bo estado de conservación.

* Wal y gogledd-orllewinWal y gogledd-orllewin
* Gwaelod un o'r tyrauGwaelod un o'r tyrau
* Canol y castellCanol y castell
* Grisiau carreg i lawr i stordyGrisiau carreg i lawr i stordy
* Cerrig a ddefnyddiwyd yn y canonau i ymosod ar y castellCerrig a ddefnyddiwyd yn y canonau i ymosod ar y castell

Gweler hefyd
------------

* Castriño de Conxo - heneb o oddeutu 300 CC gyda sgythriadau ar wal ogof, luniau arfau gan fwyaf.

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Castelo da Rocha Forte***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Fonte documental fundamental para o coñecemento do patrimonio do arcebispado de Santiago de Compostela nos séculos XV e XVI, dos feitos relacionados coas revoltas irmandiñas e os conflitos señoriais do convulso século XV galego.
2. ↑ . ISBN 0-19-820548-1. Unknown parameter `|ano=` ignored (help); Unknown parameter `|autor=` ignored (`|author=` suggested) (help); Unknown parameter `|título=` ignored (`|title=` suggested) (help); Unknown parameter `|publicación=` ignored (help); Missing or empty `|title=` (help)
3. ↑   As primeiras revoltas medievais xa tiveran lugar en Europa durante a segunda metade do século XIV, despois da peste negra de 1348: a Jacquerie na Francia en 1358 ou a Revolta campesiña de 1381 en Inglaterra
4. ↑  Sendo os máis representados o **O**, o **+** e un con forma de morro.
5. ↑  Os traballos foron realizados polo equipo de investigación Arqueopat GI-1533, dirixido por Raquel Casal García e Fernando Acuña Castroviejo.

* Devia, Cecilia (2009). *La violencia en la Edad Media: la rebelión irmandiña*. Biblioteca de Escrituras Profanas, 18 (yn Spanish). Vigo: Academia del Hispanismo. ISBN 978-84-96915-49-7.CS1 maint: unrecognized language (link)
* MacKay, Angus (1977). *Spain in the Middle Ages: From Frontier to Empire, 1000–1500*. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-74978-3.
* Payne, Stanley G. (1973). *A History of Spain and Portugal*. **1**. Madison: University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-06270-8.
* Vicens Vives, Jaime (1967). *Approaches to the History of Spain*. Berkeley: University of California Press.