recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Sergio Sollima yw ***Sandokan*** a gyhoeddwyd yn 1976. Fe'i cynhyrchwyd gan Elio Scardamaglia yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alberto Silvestri a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Guido De Angelis. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Philippe Leroy, Kabir Bedi, Adolfo Celi, Carole André, Andrea Giordana a Milla Sannoner. Mae'r ffilm *Sandokan (ffilm o 1976)* yn 126 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1976. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rocky* gan y cyfarwyddwr ffilm John G. Avildsen. 
Golygwyd y ffilm gan Alberto Gallitti sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sergio Sollima ar 17 Ebrill 1921 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 1 Rhagfyr 1988. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1962 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Sergio Sollima nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gyffro a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Alexander Eik yw ***Varg Veum: Cŵn Wedi’u Claddu*** a gyhoeddwyd yn 2008. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Varg Veum – Begravde hunder*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Norwy. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Norwyeg a hynny gan Siv Rajendram. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Trond Espen Seim. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Dark Knight* sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,050 o ffilmiau Norwyeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexander Eik ar 8 Ionawr 1972 yn Oslo.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexander Eik nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Grŵp ethnig yng Ngogledd Affrica yw'r **Berberiaid**. Hwy yw trigolion brodorol yr ardal o Ogledd Affrica i'r gorllewin o ddyffryn Afon Nîl ac i'r gogledd o Afon Niger. Ieithoedd brodorol y Berberiaid yw'r ieithoedd Berber, sy'n gangen o'r ieithoedd Affro-Asiaidd. Erbyn heddiw, mae llawer o'r Berberiaid yn Arabeg eu hiaith, ond mae rhwng 14 a 25 miliwn o siaradwyr yr ieithoedd Berber yn byw yng Ngogledd Affrica, y rhan fwyaf yn Algeria a Moroco, ond hefyd mewn rhannau eraill o'r Maghreb a thu hwnt.

Kabylie yw'r enw Berber am diriogaeth y Berberiaid yn y Maghreb. Defnyddir yr enw weithiau i olygu tiriogaeth draddodiadol y Berberiaid yn ei chyfanrwydd - ac felly'n cynnwys rhannau mawr o Foroco ac Algeria a darn o Tiwnisia - ond am resymau gwleidyddol mae'n tueddu i gael ei gyfyngu i'r rhan o Algeria sy'n gadarnle i'r Berberiaid heddiw.

Enw llawer o'r Berberiaid arnynt eu hunain yw *Imazighen* (unigol *Amazigh*) neu amrywiad o hyn, efallai'n golygu "y bobl rydd" ond mae amheuaeth ynglŷn â hyn. Enw'r Rhufeiniaid ar rai o'r Berber oedd y "Mazices", oedd a'r ystyr "dynion rhydd" yn ôl Leo Africanus. Daw'r gair "Berber" o'r Arabeg.

Berber yn Tiwnisia

Ymosodiadau ar Gymru
--------------------

Yn y 16g a’r 17g cododd Syr Thomas Mostyn o ardal Llandudno bedwar tŵr ar arfordir gogledd Cymru fel mannau gwylio, rhag ymosodiadau y Berberiaid (neu'r 'Barbari') o Ogledd Affrica a'r Twrc. Dyma'r pedwar: Tŵr Bryniau (neu 'Cadair Freichiau Nain'), Cadair y Rheithor (Llandrillo yn Rhos), Bryn Tŵr (Abergele) a Thŵr Chwitffordd.

Felly, roedd gan Deulu Mostyn bedwar tŵr i gadw golwg ar fôr-ladron Barbari ac roedd yn bosib anfon neges o'r naill i'r llall (drwy gynnau coelcerth, rhan amlaf) pan oedd angen. Er hynny, does yna ddim tystiolaeth bod ‘Môr-ladron Barbari’ wedi ymosod ar Ogledd Cymru.

* Tŵr Bryniau, neu 'Cadair Freichiau Nain'Tŵr Bryniau, neu 'Cadair Freichiau Nain'
* Tŵr ychwanegol Eglwys Rhos, neu 'Cadair y RheithorTŵr ychwanegol Eglwys Rhos, neu 'Cadair y Rheithor
* Tŵr Abergele - 'Bryn Tŵr'Tŵr Abergele - 'Bryn Tŵr'
* 'Tŵr Allt y Garreg', Chwitffordd'Tŵr Allt y Garreg', Chwitffordd

Berberiaid enwog
----------------

* Apuleius, awdur Lladin
* Septimius Severus, ymerawdwr Rhufeinig
* Awstin o Hippo, sant ac awdur, un o dadau'r eglwys
* Ibn Battuta, fforiwr ac awdur
* Abd El-Kader, arweinydd gwrthryfel a llenor
* Zinedine Zidane, pêl-droediwr

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* GND: 4005571-1
* NDL: 00560623
* NKC: ph135892

 |
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwyr Alexandre Charlot a Franck Magnier yw ***Imogène McCarthery*** a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Lleolwyd y stori yn yr Alban a chafodd ei ffilmio yn yr Alban a Stade Ernest-Wallon. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alexandre Charlot. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lambert Wilson, Michel Aumont, Catherine Frot, Michel Duchaussoy, Lionel Abelanski, Laurent Gamelon, Anne Benoît, Bruno Lochet, Danièle Lebrun, Laurent Saint-Gérard, Marie-France Santon, Nicolas Vaude, Pierre Laplace, Sara Giraudeau a Francis Leplay. Mae'r ffilm yn 82 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inception* sef ffilm wyddonias
llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexandre Charlot ar 1 Ionawr 1953.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexandre Charlot nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alexander Carson yw ***O, Brazen Age*** a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Québec a chafodd ei ffilmio yn Ontario. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

 Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Black Mass* sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Mike McLaughlin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Alexander Carson sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexander Carson ar 16 Gorffenaf 1982 yn Ottawa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2005 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Concordia, Montreal.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexander Carson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Diwinydd ac athronydd Cristnogol Almaenig-Americanaidd oedd **Paul Johannes Tillich** (20 Awst 1886 – 22 Hydref 1965).

Ganed ef yn Starzeddel, Prwsia, ac astudiodd mewn sawl prifysgol yn yr Almaen gan ennill graddau mewn athroniaeth a diwinyddiaeth.. Fe'i ordeiniwyd yn weinidog Lutheraidd, a gwasanaethodd yn gaplan yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Treuliodd gychwyn ei yrfa academaidd ym mhrifysgolion Berlin a Marburg cyn cael ei benodi'n athro diwinyddiaeth yn Dresden a Leipzig ac yna'n athro athroniaeth a chymdeithaseg yn Frankfurt. Aeth yn alltud o'r Almaen wedi i'r Natsïaid esgyn i rym ym 1933, ac ymsefydlodd yn Unol Daleithiau America. Addysgodd yng Ngholeg Diwinyddol yr Undeb yn Efrog Newydd am 22 mlynedd cyn symud i Harvard ym 1955. Treuliodd dair mlynedd olaf ei oes yn athro diwinyddiaeth ym Mhrifysgol Chicago.

Dylanwadwyd ar Tillich yn gryf gan ei brofiadau ar Ffrynt y Gorllewin, ac aeth ati i herio rhagdybiaethau ac ymhoniadau cymdeithasol a chrefyddol ei wareiddiad, ac archwilio diwylliant cyfoes y Gorllewin trwy ddrychau diwinyddiaeth ac athroniaeth. Yn ystod ei yrfa yn yr Almaen, amlinellai ei "ddiwnyddiaeth diwylliant", gan ymdrin â'r ffydd hunanamlwg, anymwybodol sydd ymhlyg mewn systemau meddwl a strwythurau cymdeithasol sydd yn seciwlar i bob golwg.

Bywyd cynnar ac addysg (1886–1912)
----------------------------------

Ganed Paul Johannes Tillich yn Starzeddel (bellach Starosiedle, Gwlad Pwyl), pentref yn nhalaith Brandenburg, Prwsia, yng nghyfnod Ymerodraeth yr Almaen. Treuliodd ei fachgendod yn Bad Schönfliess (bellach Trzcińsko-Zdrój), i ddwyrain Afon Elbe, lle'r oedd ei dad, Johannes Tillich, yn weinidog Lutheraidd ac arolygydd esgobaethol yn eglwys Brotestannaidd Prwsia.

Astudiodd Tillich ym Mhrifysgol Berlin o 1904 i 1905, ac ym Mhrifysgol Tübingen ym 1905, cyn treulio'r cyfnod mwyaf o'i addysg ym Mhrifysgol Halle. Yno bu'n rhaid iddo gydymffurfio ag athrawiaeth yr Eglwys Lutheraidd, ar sail y dogfennau enwadol sefydledig, yn groes i'r rhyddfrydiaeth ddiwinyddol ac empiriaeth wyddonol a fu ar y blaen ym myd academaidd yr Almaen ar droad y ganrif.

Cyflawnodd Tillich ym Mhrifysgol Breslau ym 1911 ei ddoethuriaeth, ar bwnc athroniaeth Friedrich Schelling. Enillodd ei drwydded raddedig ddiwinyddol o Halle ym 1912 gan gwblhau traethawd arall ar Schelling, *Mystik und Schuldbewusstsein in Schellings philosophischer Entwicklung* ("Cyfriniaeth ac Ymwybyddiaeth o Euogrwydd yn Natblygiad Athronyddol Schelling").

Gweinidogaeth (1912–19)
-----------------------

Wedi iddo dderbyn ei drwydded ddiwinyddol o Halle, ordeiniwyd Tillich yn weinidog yn yr Eglwys Lutheraidd Efengylaidd ym 1912.

Yn Hydref 1914, ychydig fisoedd wedi cychwyn y Rhyfel Byd Cyntaf, ymunodd Tillich â Byddin yr Almaen a gwasanaethodd yn gaplan. Treuliodd y rhyfel yn y ffosydd ar Ffrynt y Gorllewin. Dioddefai drawma o'r brwydro ("siel-sioc") ac aeth i'r ysbyty teirgwaith o'r herwydd, a gwobrwywyd iddo'r Groes Haearn am ddewrder ar faes y gad.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Paul Tillich. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 25 Hydref 2023.
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Alexander Larsen yw ***Flyverspionen*** a gyhoeddwyd yn 1915. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Flyverspionen*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Clara Pontoppidan, Poul Reumert, Vera Lindstrøm, Hilmar Clausen, Thilda Fønss, Emanuel Larsen ac Alfred Møller. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Birth of a Nation* addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexander Larsen ar 24 Chwefror 1888.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexander Larsen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alexandre Ryder yw ***Après Mein Kampf, mes crimes*** a gyhoeddwyd yn 1940. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alain Cuny, Sandra Milovanoff, Alexandre Mihalesco, André Valmy, Jacques Henley, Jean Heuzé, Line Noro, Nicolas Amato, Pierre Labry, Roger Karl a Simone Bourday. Mae'r ffilm *Après Mein Kampf, Mes Crimes* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1940. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Abe Lincoln in Illinois* sef ffilm Americanaidd am fywyd a gwaith Abraham Lincoln, gan John Cromwell. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexandre Ryder ar 13 Awst 1891 yn Gwlad Pwyl a bu farw yn Ffrainc ar 6 Mawrth 1995.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexandre Ryder nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
| Diwylliant America Ladin |
| --- |
| Map o wledydd America Ladin |
| Yn ôl gwlad neu *diriogaeth*
* Yr Ariannin
* Bolifia
* Brasil
* Ciwba
* Colombia
* Costa Rica
* Gweriniaeth Dominica
* Ecwador
* El Salfador
* Feneswela
* *Guadeloupe*
* *Guyane*
* Gwatemala
* Haiti
* Hondwras
* *Martinique*
* Mecsico
* Nicaragwa
* Panama
* Paragwâi
* Periw
* *Puerto Rico*
* Tsile
* Wrwgwái

 |
| Diwylliant gwerin
* Crefydd werin
* Llên gwerin

 |
| Llên
* *Boom latinoamericano*
* *Creacionismo*
* *Indianismo*
* *Indigenismo*
* *Modernismo*
* Realaeth hudol

 |
| Cerddoriaeth a dawns
* Bossa nova
* Merengue
* Salsa
* Samba
* Tango

 |
| Celf a phensaernïaeth
* *Avant-garde*
* *Muralismo*

 |
| Ffilm a theledu
* *Telenovela*
* *Tercer Cine*

 |
| * America Ladin
* Diwylliant Sbaeneg
* Diwylliant Portiwgaleg
* Diwylliant Ffrangeg
 |
| * v
* t
* e
 |

Genre neu arddull yn y celfyddydau yn America Ladin, yn enwedig Brasil, sydd yn cynnwys cymeriadau a themâu brodorion yr Amerig yw ***Indianismo*** a ddylanwadwyd gan Ramantiaeth yr Ewropeaid yn y 19g. Fel rheol, dengys delfrydau syml o fywydau'r brodorion, ac yn aml caent eu portreadu mewn ffyrdd dieithr a sentimental.

Nodweddir y nofel *Indianista* yn llên Brasil gan lais hiraethus, a theimlad *saudade* yn bwrw trwyddi. Molir byd natur a'i berthynas unigryw â'r brodorion yn eu cymdeithasau cyntefig. Dygwyd mudiad *Indianismo* gan José de Alencar yn ei nofel arloesol *O Guarani* (1857): dyma'r esiampl gyntaf yn llên America Ladin o bortread nodweddiadol Ramantaidd o fywyd brodorion yr Amerig, ac yn cynnwys yr enwau brodorol am blanhigion ac anifeiliaid a disgrifiadau sentimental o'u traddodiadau.

Yn nechrau'r 20g, ymdrechodd llenorion ac arlunwyr America Ladin bortreadu'r brodorion mewn ffyrdd cywirach a mwy realaidd. Sefydlwyd *indigenismo* fel mudiad llenyddol yn groes i *Indianismo* gan yr ysgrifwr José Carlos Mariátegui o Beriw, yn ei gyfrol *Siete ensayos de interpretación de la realidad peruana* (1928), er mwyn dathlu eu cymdeithas a'u diwylliant, ac yn tynnu sylw at yr hanes o ymyleiddio, ecsbloetio, ac erledigaeth yn eu herbyn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Indianista novel. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 19 Chwefror 2020.
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr D. Ross Lederman yw ***Girl in Danger*** a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Harold Shumate. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Columbia Pictures.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Ralph Bellamy. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Thin Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm D Ross Lederman ar 12 Rhagfyr 1894 yn Lancaster, Pennsylvania a bu farw yn Hollywood ar 9 Medi 2008.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd D. Ross Lederman nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alessandro Di Robilant yw ***Vite Blindate*** a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd RAI. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Andrea Purgatori a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franco Piersanti. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ángela Molina, Angelo Infanti, Michele Pellegrino, Regina Bianchi, Giacinto Ferro, Giovanni Boncoddo, Giulio Scarpati a Rosa Pianeta. Mae'r ffilm *Vite Blindate* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Saving Private Ryan* sef ffilm ryfel gan Steven Spielberg a enillod 5 Oscar. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alessandro Di Robilant ar 23 Hydref 1953 yn Pully. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 17 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alessandro Di Robilant nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Shirin Neshat yw ***Looking For Oum Kulthum*** a gyhoeddwyd yn 2017. Fe'i cynhyrchwyd gan Antonin Svoboda yn yr Eidal, Awstria, yr Almaen a Moroco. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Shirin Neshat. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mehdi Moinzadeh, Rainer Guldener, Yasmin Raeis a Neda Rahmanian. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2017. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Blade Runner 2049* sef ffilm wyddonias gan Denis Villeneuve. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Martin Gschlacht oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Shirin Neshat ar 26 Mawrth 1957 yn Qazvin. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Praemium Imperiale
 * Medal Goethe

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Shirin Neshat nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. . .
2. ↑ . dyddiad cyrchiad: 19 Mawrth 2022.
Ffilm a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Alexandre Castagnetti yw ***Le Grimoire D'arkandias*** a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alexandre Castagnetti. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Christian Clavier, Anémone, Armelle, Renaud Rutten, Alban Casterman, François Rollin, Isabelle Nanty, Isabelle de Hertogh a Pauline Brisy. Mae'r ffilm *Le Grimoire D'arkandias* yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Le Grimoire d'Arkandias*, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Éric Boisset a gyhoeddwyd yn 1996.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexandre Castagnetti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Baner Cenedl y Tsierocïaid
Bachgen a merch Tsierocî yng Ngogledd Carolina
Grŵp ethnig o frodorion Gogledd America yw’r **Tsierocïaid** neu **Cherokee**. Daw’r gair hwn o’r iaith Siocto "Cha-la-ke", sy’n golygu "y rhai sy’n byw yn y mynyddoedd". Yn wreiddiol roedd y Tsierocïaid yn eu galw eu hunain yn *Ah-ni-yv-wi-ya* ("Y brif pobl"). Maent yn siarad Cherokee, iaith Iroquoiaidd, sy’n defnyddio orgraff a ddyfeisiwyd gan Sequoyah.

Pan ddaethant i gysylltiad ag Ewropeaid gyntaf yn y 1600au roeddynt yn byw yn nwyrain a de-ddwyrain yr Unol Daleithiau presennol, yn enwedig taleithiau Georgia, Gogledd Carolina a De Carolina. Ystyrid hwy yn un o’r Pum Llwyth Gwâr. Yn y 1830au, a phoblogaeth Ewropeaidd y tiriogaethau hyn yn cynyddu’n gyflym, gorfodwyd y rhan fwyaf ohonynt i symud tua’r gorllewin i Lwyfandir Ozark yn Llwybr y Dagrau.

Yn ôl cyfrifiad 2000 yr Unol Daleithiau, y Tsierocïaid yw’r mwyaf niferus o’r 563 llwyth brodorol yn y wlad ac mae'r rhan fwyaf ohonynt yn byw yn Oklahoma. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf mae dadlau wedi bod dros gydnabod disgynyddion caethwesion duon fu gan y Tsierocïaid yn y cyfnod cyn Rhyfel Cartref America fel aelodau o Genedl y Tsierocî.

Fe'i adnebir yn nawddoglyd fel un o'r Pum Llwyth Gwâr.

Tsierocïaid enwog
-----------------

* Sequoyah, dyfeisydd orgraff yr iaith Tsierocî
* Elias Boudinot, gwleidydd ac awdur
* Ned Christie
* Will Rogers
* Jimi Hendrix, canwr o dras Tsierocïaid trwy ei nain

Gweler hefyd
------------

* Evan Jones, cenhadwr a gyfieithodd y Beibl i'r iaith Tsierocî
* Cyd-Destunoli'r Genhadaeth Gymreig i'r Tsalagi - cyfrol tairieithog am y Tsierocïaid

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) The Cherokee Nation (safle swyddogol)
* (Saesneg) Eastern Band of Cherokee Indians Archifwyd 2012-01-19 yn y Peiriant Wayback. (safle swyddogol)
* (Saesneg) United Keetoowah Band (safle swyddogol)
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alf Brustellin yw ***Der Sturz*** a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd gan Alf Brustellin, Bernhard Sinkel, Joachim von Vietinghoff a Heinz Angermeyer yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Alf Brustellin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Klaus Doldinger. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mady Rahl, Marquard Bohm, Kurt Raab, Hannelore Elsner, Wolfgang Kieling, Kurt Weinzierl, Dieter Augustin, Dan van Husen, Franziska Walser, Max Strecker, Dietrich Mattausch, Franz Buchrieser, Eva Maria Meineke, Heidy Forster, Joachim Hackethal a Carl Duering. Mae'r ffilm *Der Sturz* yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Apocalypse Now* sy'n seiliedig ar y nofel fer *Heart of Darkness* gan Joseph Conrad.

Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Dietrich Lohmann oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Annette Dorn sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Der Sturz*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Martin Walser a gyhoeddwyd yn 1973.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alf Brustellin ar 27 Gorffenaf 1940 yn Fienna a bu farw ym München ar 1 Hydref 1927. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1968 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alf Brustellin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* GND: 1285038614

 |
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Alex Joffé yw ***Fortunat*** a gyhoeddwyd yn 1960. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Fortunat*** ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Cafodd ei ffilmio yn Toulouse. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alex Joffé. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bourvil, Michèle Morgan, Frédéric Mitterrand, Gaby Morlay, Jean Martin, Claire Duhamel, Maurice Garrel, Alan Scott, Pierre Doris, Rosy Varte, Denise Carvenne, Francis Lax, François Valorbe, Guy Delorme, Jacques Harden, Jean-Marie Amato, Mag-Avril, Marcel Daxely, Marcel Gassouk, Nicole Chollet, Patrick Millow, Pierre Mirat, Roger Rudel, André Maurice Cellié a Teddy Bilis. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Psycho* sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y *genre’’ yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.*

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alex Joffé ar 18 Tachwedd 1918 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 26 Tachwedd 1991. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1946 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alex Joffé nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Di Sabato Mai! |  | Ffraincyr EidalIsrael | Eidaleg | 1965-01-01 |
| Du Rififi Chez Les Femmes |  | Ffraincyr Eidal | Ffrangeg | 1959-01-01 |
| Fortunat |  | Ffraincyr Eidal | Ffrangeg | 1960-11-16 |
| La Grosse Caisse |  | Ffrainc |  | 1965-01-01 |
| *Le Tracassin* |  | Ffrainc |  | 1961-01-01 |
| Les Assassins Du Dimanche |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1956-01-01 |
| Les Cracks |  | Ffraincyr Eidal | Ffrangeg | 1968-01-01 |
| Les Culottes Rouges |  | Ffrainc |  | 1962-01-01 |
| Les Fanatiques |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1957-01-01 |
| Les Hussards |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1955-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Alexandre Ryder yw ***L'âne De Buridan*** a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Gaston Arman de Caillavet a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jean Wiener. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Pathé.

Y prif actor yn y ffilm hon yw René Lefèvre. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Tarzan The Ape Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexandre Ryder ar 13 Awst 1891 yn Gwlad Pwyl a bu farw yn Ffrainc ar 6 Mawrth 1995.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexandre Ryder nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Après Mein Kampf, Mes Crimes |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1940-01-01 |
| Der Zug Des Herzens |  | Ffrainc |  | 1931-01-01 |
| Faut Réparer Sophie |  | Ffrainc |  | 1933-12-01 |
| L'âne De Buridan |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1932-01-01 |
| La Ronde Des Heures |  | Ffrainc |  | 1949-01-01 |
| Le Double |  |  |  | 1923-01-01 |
| *Le Défenseur* |  | Ffrainc |  | 1930-01-01 |
| *Le piège de l'amour* |  | Ffrainc |  | 1920-01-01 |
| *Mirages* |  | Ffrainc |  | 1937-01-01 |
| Un Soir, Au Front |  | Ffrainc |  | 1931-03-20 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alexandre Astruc yw ***Les Mauvaises Rencontres*** a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alexandre Astruc a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Maurice Le Roux. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Anouk Aimée, Michel Piccoli, Jean-Claude Pascal, Yves Robert, Claude Dauphin, Philippe Lemaire, Gaby Sylvia a Giani Esposito. Mae'r ffilm *Les Mauvaises Rencontres* yn 84 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rebel Without a Cause* sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexandre Astruc ar 13 Gorffenaf 1923 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 10 Ionawr 1960. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1949 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Roger Nimier
 * Gwobr Louis Delluc
 * Commandeur des Arts et des Lettres‎
 * Gwobr Paul Flat

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexandre Astruc nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2019.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pysgotwr hanner torchog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr hanner torchog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Alcedo semitorquata***; yr enw Saesneg arno yw *Half-collared kingfisher*. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*) sydd yn urdd y *Coraciiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. semitorquata*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r pysgotwr hanner torchog yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ceyx fallax | Ceyx fallax |  |
|
| Pysgotwr ariannaidd | Ceyx argentatus |  |
|
| Pysgotwr bach y Dwyrain | Ceyx erithaca |  |
|
| Pysgotwr cain | Ceyx lepidus |  |
|
| Pysgotwr coed y Philipinau | Ceyx melanurus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pysgotwr hanner torchog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Alfio Caltabiano yw ***Una Spada Per Brando*** a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alfio Caltabiano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlo Rustichelli. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Karin Schubert, Dante Maggio, Tano Cimarosa, Alfio Caltabiano, Furio Meniconi, Riccardo Salvino a Sandro Dori. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Patton* sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfio Caltabiano ar 17 Gorffenaf 1932 yn Pistoia a bu farw yn Rhufain ar 19 Gorffennaf 2007.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfio Caltabiano nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
La Scala, tŷ opera enwog ym Milano.
Ffurf o ddrama trwy gyfrwng cerddoriaeth yw **opera**. Fe ymddangosodd yn yr Eidal ar ddechreuad y 15g, ac fe'i chysylltir â cherddoriaeth glasurol y Gorllewin. Mae sawl agwedd o opera yn debyg i ddrama gyffredin: actio, gwisgoedd, ac addurn llwyfan. Fodd bynnag, yn wahanol i ffurfiau eraill o ddrama, canu sydd wrth graidd opera. Cyfeilir y canwyr gan grŵp o offerynwyr, a all fod cyn lleied ag 13 o offerynwyr (mewn operâu Benjamin Britten er enghraifft) neu'n gerddorfa symffonig llawn (fel mewn operâu Wagner). Weithiau defnyddir dawns yn ogystal, yn enwedig yn y traddodiad Ffrengig (gyda chyfansoddwyr megis Lully a Rameau).

Mae sawl traddodiad o wahanol lefydd yn y byd a gelwir yn opera hefyd, Opera Tseinïaidd er enghraifft. Fodd bynnag, er fod ffurf tebyg ganddynt, datblygodd y traddodiadau hyn ar wahan: maent yn ffurfiau celfyddol nad ydynt yn dibynnol ar Opera Gorllewinol.

Yr opera yng Nghymru
--------------------

Cenir opera gan gorau Cymru ers *Blodwen*, opera boblogaidd y Dr Joseph Parry. Ar un adeg roedd y cwmnïau opera amatur yn niferus iawn. Ar ddechrau'r 20g hyfforddai a pherfformiai'r cantorion opera o Gymry yn Lloegr, a chyrhaeddai'r goreuon lwyfannau Sadlers Wells a Covent Garden.Sefydlwyd Cwmni Opera Cenedlaethol Cymru gan y cyn-löwr Idloes Owen, sy'n cael ei gyfrif ymhlith y gorau yn Ewrop. Ymhlith y cantorion opera byd-enwog o Gymru mae Gwyneth Jones, Janet Price, Elizabeth Vaughan, Stuart Burrows, Geraint Evans, a Bryn Terfel.

Gweler hefyd
------------

* Sioe gerdd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn gloyw yr Ymerodres** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod gloyw yr Ymerodres) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Heliodoxa imperatrix***; yr enw Saesneg arno yw *Empress brilliant*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. imperatrix*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r sïedn gloyw yr Ymerodres yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Emrallt y Bahamas | Chlorostilbon braceiRiccordia bracei |  |
|
| Seren goed torch biws | Myrtis fanny |  |
|
| Sïedn bacsiog llwygynffon | Ocreatus underwoodii |  |
|
| Sïedn cleddbig | Ensifera ensifera |  |
|
| Sïedn cynffonnog coch | Sappho sparganurus |  |
|
| Sïedn cynffonnog efydd | Polyonymus caroli |  |
|
| Sïedn dreinbig cefnlas | Chalcostigma stanleyi |  |
|
| Sïedn dreinbig melynwyrdd | Chalcostigma olivaceum |  |
|
| Sïedn dreinbig tingoch | Chalcostigma heteropogon |  |
|
| Sïedn gên emrallt | Abeillia abeillei |  |
|
| Sïedn rhuddem | Chrysolampis mosquitus |  |
|
| Sïedn y werddon | Rhodopis vesper |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn gloyw yr Ymerodres** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Nofelydd a llenor straeon byrion Americanaidd oedd **Frank Morrison "Mickey" Spillane** (9 Mawrth 1918 – 17 Gorffennaf 2006) sy'n nodedig fel un o awduron mwyaf poblogaidd yr 20g yn genre ffuglen drosedd yn yr iaith Saesneg.

Ganed ef yn Brooklyn, Dinas Efrog Newydd, a chafodd ei fagu yn bennaf yn Elizabeth, New Jersey. Gwyddel Catholig oedd ei dad ac Albanes Bresbyteraidd oedd ei fam. Astudiodd yng Ngholeg Taleithiol Kansas cyn gadael heb ennill radd. Cychwynnodd ysgrifennu yn ei arddegau, yn ystod y Dirwasgiad Mawr, a chyhoeddwyd ei waith cynnar mewn cylchgronau darluniedig, gan gynnwys llyfrau comics gan gynnwys straeon yr archarwyr Superman, Batman, a Captain America. Gwasanaethodd yng Nghorfflu Awyr Byddin yr Unol Daleithiau yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ac wedi diwedd yr ymladd ymunodd â'r syrcas fel trampolinwr a thaflwr cyllyll.

Ysgrifennodd ei nofel gyntaf, *I, the Jury* (1947), mewn naw niwrnod, gan gyflwyno ei gymeriad enwocaf, y ditectif preifat Mike Hammer, i'r byd. Bu'r gyfres o nofelau am Hammer yn llawn trais a rhyw, ac yn hynod o boblogaidd yn y 1950au a'r 1960au.

Priododd deirgwaith, a chafodd bedwar o blant gyda'i wraig gyntaf. Bu farw Mickey Spillane ym Murrells Inlet, ger Myrtle Beach, De Carolina, yn 88 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) John Sutherland, "Obituary: Mickey Spillane", *The Guardian* (19 Gorffennaf 2006). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 18 Rhagfyr 2023.
2. ↑  (Saesneg) "Mickey Spillane, 88, Critic-Proof Writer of Pulpy Mike Hammer Novels, Dies", *The New York Times* (18 Gorffennaf 2006). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 4 Medi 2012.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfred Braun yw ***Morgen Wirst Du Um Mich Weinen*** a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Walter F. Fichelscher a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Herbert Trantow. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ben-Hur* sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Walter Hrich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Braun ar 3 Mai 1888 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 19 Chwefror 2019. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1920 ac mae ganddi 5 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfred Braun nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Hirgoes Hawaii** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: hirgoesau Hawaii) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Himantopus knudseni***; yr enw Saesneg arno yw *Hawaiian stilt*. Mae'n perthyn i deulu'r Hirgoesau (Lladin: *Recurvirostridae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. knudseni*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r hirgoes Hawaii yn perthyn i deulu'r Hirgoesau (Lladin: *Recurvirostridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cambig | Recurvirostra avosetta |  |
|
| Cambig America | Recurvirostra americana |  |
|
| Cambig gyddfgoch | Recurvirostra novaehollandiae |  |
|
| Cambig yr Andes | Recurvirostra andina |  |
|
| Himantopus ceylonensis | Himantopus ceylonensis |  |
|
| Himantopus knudseni | Himantopus knudseni |  |
|
| Hirgoes Awstralia | Himantopus leucocephalus |  |
|
| Hirgoes Seland Newydd | Himantopus novaezelandiae |  |
|
| Hirgoes cynffonddu | Himantopus melanurus |  |
|
| Hirgoes gyddfddu | Himantopus mexicanus |  |
|
| Hirgoes torchog | Cladorhynchus leucocephalus |  |
|
| Hirgoes y Penrhyn | Himantopus himantopus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Hirgoes Hawaii** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **teigr yr ardd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **teigrod yr ardd**; yr enw Saesneg yw *Garden Tiger*, a'r enw gwyddonol yw *Arctia caja*. Fe'i ceir yn Ewrop, Asia a Gogledd America.

Lled ei adenydd agored ydy 45–65 millimetre (1.8–2.6 in)
 ac yn ddibynol ar ei union leoliad, mae'n hedfan rhwng Mehefin ac Awst. Mae'r hylif sydd o fewn ei gorff yn wenwynig i helwyr. Gall y patrymau ar ei gorff amrywio cryn dipyn.

Ymhlith bwydydd amrywiol y lindysceir: mafon cochion, mwyar duon, gwyddfid, erica, a banadl.

Mae ei niferoedd yng ngwledydd Prydain, dros y 30 mlynedd diwethaf wedi lleihau 89%.

Oriel luniau
------------

* Patrwm yr ôl-adainPatrwm yr ôl-adain
* Enghraifft wedi'i fframioEnghraifft wedi'i fframio
* Oddi tanoOddi tano
* ManylunManylun
* Siani flewogSiani flewog

Perthynas â phobl
-----------------

* Eirth gwlanog Talacre 23 Mai 1924:... *Many Woolly Bears crawling on sand.* Y *woolly bears* ydi lindys teigr yr ardd, tystiolaeth eu bod nhw wedi bod yn fwy cyffredin ers talwm fel mae'r gem plant "rasus tedibers" yn tystio hefyd]

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r teigr yr ardd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  "Insecticide! (An ecological disaster that will affect us all)". Independent.co.uk. 2008-11-15. Cyrchwyd 2011-10-10.
4. ↑  Dyddiadur di-enw o Tywyn, Abergele (yn Nhywyddiadur gwefan Llên Natur[www.llennatur.cymru]
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Léonce Perret yw ***Sapho*** a gyhoeddwyd yn 1934. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Sapho*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Léonce Perret a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Reynaldo Hahn.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw André Perchicot, Fernand Charpin, Mary Marquet, Camille Bert, Charlotte Clasis, François Rozet, Georges Morton, Germaine Montero, Jean-Max, Ky Duyen, Lucien Brûlé, Marcel Carpentier, Marcelle Praince, Marfa Dhervilly, Marguerite Ducouret a Nadia Sibirskaïa. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Thin Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Victor Arménise oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Léonce Perret ar 13 Mawrth 1880 yn Niort a bu farw ym Mharis ar 4 Hydref 1940. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1909 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Schola Cantorum de Paris.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Léonce Perret nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfred Halm yw ***Das Edelfräulein*** a gyhoeddwyd yn 1917. Fe'i cynhyrchwyd gan Frederic Zelnik yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Alfred Halm. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mady Christians, Erich Kaiser-Titz a Kurt Brenkendorf. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1917. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Immigrant* sef ffilm fud o Unol Daleithiau America a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Halm ar 9 Rhagfyr 1861 yn Fienna a bu farw yn Berlin ar 2 Mehefin 1940. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfred Halm nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Gwas neidr o deulu'r *Gomphidae* (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r **Onychogomphus forcipatus**; yr enw arno yn Saesneg yw'r *small pincertail*. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw afonydd glân gyda glannau tywodlyd a dŵr sy'n rhedeg; weithiau eu cynefin yw llynnoedd mawr. Mae'n was neidr eitha cyffredin ac fe'i ceir yn Ewrop, Gogledd Affrica (Algeria, Moroco, Tiwnisia) ac yn Armenia, Aserbaijan, Iran, Casachstan, Lithwania a Thyrcmenistan.

Ceir o leiaf tair isrywogaeth:

* *Onychogomphus forcipatus* math *albotibialis*  Schmidt, 1954
* *Onychogomphus forcipatus* math *forcipatus*  (Linnaeus, 1758)
* *Onychogomphus forcipatus* math *unguiculatus*  (Vander Linden, 1820)

Disgrifiad
----------

Tyf yr oedolyn hyd at 6 centimetr (2.4 modfedd) gyda'i adenydd agored yn 5.5–7.5 centimetr (2.2–3.0 modfedd). Gwyrdd-lwyd yw ei lygaid, sy'n eitha pell oddi wrth ei gilydd. Ceir dwy linell ddu, gul ar y thoracs, llinell felen ar y fertig a dwy gell uwchben triongl yr anws. Mae gwaelod asgell ôl y gwryw yn onglog ond yn y fenyw mae'n gron.

Ar y cyfan, mae'r rhywogaeth hon yn edrych yn eitha tebyg i *Onychogomphus uncatus*. Y dull gorau i'w gwahaniaethu yw'r marciau duon ar y thoracs, y soniwyd amdanynt.

Gweler hefyd
------------

* Odonata - yr Urdd o bryfaid sy'n cynnwys y gweision neidr a'r mursennod.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dragonflies and damselflies in Languedoc
2. ↑  "Fauna europaea". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-04. Cyrchwyd 2018-05-09.
3. ↑  IUCN
4. ↑  Biolib

Dolen allanol
-------------

* Geiriadur enwau a thermau, Llên Natur, Cymdeithas Edward Llwyd.
* www.british-dragonflies.org.uk/
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pipipi** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pipipiod) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Finschia novaeseelandiae***; yr enw Saesneg arno yw *New Zealand creeper*. Mae'n perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: *Acanthizidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *F. novaeseelandiae*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r pipipi yn perthyn i deulu'r Dreinbig (Lladin: *Acanthizidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn pigfyr | Smicrornis brevirostris |  |
|
| Aderyn yr ogof | Origma solitaria |  |
|
| Dryw rhedyn | Oreoscopus gutturalis |  |
|
| Dryw rhos tingoch | Hylacola pyrrhopygius |  |
|
| Pendew wyneb aur | Pachycare flavogriseum |  |
|
| Tywysydd gwlanog | Pycnoptilus floccosus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pipipi** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*