recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cantores Gymreig oedd **Dorothy Squires** (**Edna May Squires**) (25 Mawrth 1915 – 14 Ebrill 1998). Ymhlith ei chaneuon enwocaf oedd "A Lovely Way to Spend an Evening", "I'm in the Mood for Love", "Anytime", "If You Love Me (Really Love Me)" a "And So to Sleep Again".

Ei bywyd cynnar
---------------

Cafodd ei geni mewn carafan ym Mhontyberem sydd rhyw 12 milltir o Lanelli. Roedd ei thad Archibald James Squires yn weithiwr dur, ac enw ei mam oedd Emily. Dechreuodd ganu yn broffesiynol pan oedd yn 16 oed.

Pan yn blentyn, roedd Squires eisiau piano ond prynodd ei mam iwcalili iddi. Tra'n gweithio yn y ffatri tin plat, dechreuodd berfformio'n broffesiynol pan oedd yn 16 oed, gan ganu yng nghlwb gweithwyr gwrywaidd Pontyberem.

### Gyrfa

Penderfynodd Squires ddilyn ei breuddwyd gan symud i Lundain, lle gweithiodd fel nyrs. Mynychodd glyweliadau am gyfer swyddi amrywiol ac yno cyfarfu â Joe Jay, asiant a lwyddodd i gael gwaith iddi mewn clybiau nos. Tra'n gweithio yn Nwyrain Llundain, rhoddwyd yr enw llwyfan 'Dorothy' iddi. Hoffai'r enw hwn a defnyddiodd yr enw pan oedd yn perfformio ar lwyfan o hyn allan.

Gwnaeth Squires y rhan fwyaf o'i gwaith gyda cherddorfa Billy Reid, a oedd yn bartner iddi am nifer o flynyddoedd. Ar ôl iddi ymuno â'i gerddorfa ym 1936, dechreuodd Reid gyfansoddi caneuon ar ei chyfer - a honnodd Squires iddi golli ei gwryfdra i Reid hefyd.

### Roger Moore

Pan ddaeth ei pherthynas â Reid i ben, priododd Squires yr actor Seisnig Roger Moore yn New Jersey ym 1953. Roedd ef ddeuddeg mlynedd yn iau na hi ond parhaodd y briodas tan 1961. Roedd y ddau yn byw ac yn gweithio arwahan (yn Efrog Newydd a Hollywood am gyfnodau hirion, ac o ganlyniad gadawodd Moore Squires, gan fynd i fyw gyda Luisa Mattioli. Ni fedrai Moore briodi Mattioli yn gyfreithlon tan i Squires gytuno i gael ysgariad ym 1969 - ar yr union ddiwrnod y cafwyd Squires yn euog o yfed a gyrru.

Dychwelodd Squires i fyw yn y DU, lle adfywiwyd ei gyrfa ar ddiwedd y 1960au a hithau'n 55 oed. Aeth tair o'i senglau i 40 Uchaf y DU, gan gynnwys ei fersiwn hi o "My Way". Arweiniodd hyn at albymau newydd a chyngherddau gan gynnwys cyfres o gyngherddau a werthodd allan ym Mhaladiwm Llundain. Squires ei hun a logodd y Paladiwm am gyfres o sioeau, a chafodd nifer o bobl syndod fod yr holl docynnau wedi gwerthu mewn cyfnod mor fyr. Rhyddhawyd albwm dwbl o'r digwyddiad.

Senglau llwyddiannus
--------------------

* "I'm Walking Behind You" (1953) - DU # 12
* "Say It With Flowers" (1961) - # 23 yn y DU (gyda Russ Conway)
* "For Once in My Life" (1969) - # 24 yn y DU
* "Till" (1970) - # 25 yn y DU
* "My Way" (1970) - # 25 yn y DU

Dolenni allanol
---------------

* Hanes Dorothy Squires
* Bywgraffiad Webfantastic.co.uk
* Gwefan Dorothy Squires Archifwyd 2010-01-06 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 120522300
* LCCN: no2010056607
* ISNI: 0000 0000 7812 5146
* BNF: cb16241750w (data)
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Pont Carrbridge
Plac Gwybodaeth Pont Carrbridge
Pentref yng Nghyngor yr Ucheldir, yr Alban, yw **Carrbridge** (Gaeleg yr Alban: *Drochaid Chàrr*). Saif tua 10 km i'r gogledd o dref Aviemore, ac mae'n rhan o Barc Cenedlaethol Cairngorm.

Enwyd y pentref ar ôl hen bont a adeiladwyd yn 1717. Achoswyd difrod i'r bont yn ystod llifogydd enwog 1829 (Saesneg: *"muckle spate"*), a adawodd y bont yn y cyflwr y mae heddiw. Yn anffodus nid yw'n sefydlog iawn a gellir ei gweld o bell yn unig, roedd neidio oddiar y bont i'r afon isod wedi bod yn boblogaidd gynt. Mae plac gwybodaeth yn y Saesneg sy'n dangos llun o fel oedd y bont erstalwm a chasgliad arian i'r gymuned wrth y bont heddiw.

Yng Nghyfrifiad 2001, roedd poblogaeth o 708 yn byw yn y pentref, y rhanfwyaf wedi eu cyflogi ym maes twristiaeth. Roedd y pentref yn ganolfan sgio cynnar yn yr Alban. Mae'r ffordd A9 yn pasio gerllaw, cyn i'r ffordd osgoi gael ei adeiladu yn yr 1980au, roedd y briffordd hon yn rhedeg drwy ganol y pentref. Mae gorsaf reilfford yng Ngharrbridge ar Brif Reilffordd yr Ucheldiroedd.

Mae maes gwersylla *Boys' Brigade* wedi bod yn y pentref ers tipyn. Mae Monifieth *Boys' Brigade* wedi bod yn gwersylla yno ers 20 mlynedd.

Mae Canolfan Treftadaeth Nod Tir, wedi ei leoli yn ne'r pentref, sydd â sawl sleid dŵr ac amryw o weithgareddau ar gael er mwyn hwyl teuluol yn y goedwig drwy gydol y flwyddyn.

Mae dau gystadlaeaeth poblogaidd hefyd yn ael e dal yn y pentref yn flynyddol, sef Pencampwriaethau Uwd y Byd, *Golden Spurtle* a Chystadleuaeth Agored Albanaidd Cerfio Lli-gadwyn *"Carve Carrbridge"*.

Mae dadl lleol yn dal i fod o amgylch sillafiad Carrbridge, gyda rhai pobl yn hapusach gyda'r enw wedi ei gyblysu i *Carr-bridge*. Nid oes gan y gair "Carr" unrhyw beth i'w wneud â cheir, mae'r enw'n tarddu o hen air Gaeleg sy'n golygu *man corsig*.

Mae gan y pentref glwb Pêl-droed, sy'n cystadlu yn y Badenoch & Strathspey Welfare League yn flynyddol yn ogystal ac mewn cystadlaethau Cypanau Lleol, sy'n fel rheol yn rhedeg Ebrill - Tachwedd. Mae'r maes PIel-droed cartref wedi ei leoli yng nghanol y pentref ger y maes parcio, eu lliwiau cartref yw streipieu du a gwyn unionsyth.

Mae cwrs golff 9 twll yno hefyd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  British Place Names; adalwyd 30 Ebrill 2022
2. ↑  Gwefan *Ainmean-Àite na h-Alba* Archifwyd 2022-04-30 yn y Peiriant Wayback.; adalwyd 30 Ebrill 2022

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Carrbridge
* Clwb Pêl-droed Carr-bridge Archifwyd 2009-07-21 yn y Peiriant Wayback.
* Landmark Forest Theme Park Archifwyd 2016-01-18 yn y Peiriant Wayback.
* Pencampwriaethau Uwd y Byd, Golden Spurtle
* Cystadleuaeth Agored Albanaidd Cerfio Lli-gadwyn
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **carpiog gwar melyn**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **carpiogion gwar melyn**; yr enw Saesneg yw *Canary-shouldered Thorn*, a'r enw gwyddonol yw *Ennomos alniaria*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r carpiog gwar melyn yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **ermin gwyn**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **erminau gwyn (-ion)**; yr enw Saesneg yw *White Ermine*, a'r enw gwyddonol yw *Spilosoma lubricipeda*.

Siani flewog

Darlun allan o lyfr John Curtis: British Entomology Cyfrol 5
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r ermin gwyn yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Clwb pêl-droed o Landudno, Sir Conwy ydy **Clwb Pêl-droed Llandudno** (Saesneg: *Llandudno Football Club*).

Mae lle i gredu fod clwb pêl-droed yn bodoli yn Llandudno ym 1878, ac er fod y llinach i'r clwb presennol yn aneglur, mae'r clwb yn cydnabod 1878 fel y blwyddyn y cafodd ei ffurfio.

Chwaraeir eu gemau cartref ym Mharc Maesdu, Llandudno.

Hanes
-----

Roedd clybiau pêl-droed yn bodoli yn nhref Llandudno yn ystod y 1880au gyda **Llandudno Gloddaeth** yn cystadlu yng Nghwpan Cymru ym 1886-87 a chlwb **Llandudno Swifts** yn aelodau gwreiddiol Cynghrair Arfordir Gogledd Cymru ym 1893-94.

Roedd **CPD Llandudno** yn aelodau o gynghrair Arfordir Gogledd Cymru ym 1901-02 a hefyd yn aelodau gwreiddiol Cynghrair Cenedlaethol Cymru (Gogledd) ym 1921 hyd nes i'r Gynghrair ddod i ben ym 1930. Llwyddodd y clwb i ennill pencampwriaeth cyntaf Cynghrair Cymru (Gogledd) ym 1935-36 a heb law am flynyddoedd yr Ail Ryfel Byd, bu'r clwb yn chwarae yn y gynghrair yma hyd nes cwympo i Gynghrair Bro Conwy ym 1973-74.

Ailffurfiwyd y clwb ym 1988 a dychwelodd Llandudno i brif adran gogledd Cymru, y Gynghrair Unebol ym 1993-94 gan sicrhau dyrchafiad i Uwch Gynghrair Cymru am y tro cyntaf yn eu hanes yn 2014-15. Ar ôl gorffen yn drydydd yn eu tymor cyntaf yn yr Uwch Gynghrair llwyddodd Llandudno i sicrhau eu lle yng Nghynghrair Europa am y tro cyntar ar gyfer tymor 2016-17.

Record yn Ewrop
---------------

| Tymor | Cystadleuaeth | Rownd | Clwb | Cymal 1af | 2il Gymal | Dros Ddau Gymal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016–17 | Cynghrair Europa UEFA | Rhag 1 | Baner Sweden IFK Göteborg | 0–5 | 1-2 | **1–7** |
|

* Tîm Llandudno 1897, pencampwyr mewn tair cystadleuaeth bwysig y flwyddyn honno.Tîm Llandudno 1897, *pencampwyr mewn tair cystadleuaeth bwysig* y flwyddyn honno.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Llandudno FC: History". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
2. ↑  "Welsh Football Data Archive:Welsh Cup 1886-87". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
3. ↑  "Welsh Football Data Archive:North Wales Coast League 1893-94". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "Welsh Football Data Archive:North Wales Coast League 1901-02". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. ↑  "Welsh Football Data Archive:Welsh League (North) 1935-36". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
6. ↑  "Welsh Football Data Archive:Cymru Alliance 1993-94". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
7. ↑  "TALENT YN MYNU EI FFORDD - Papur Pawb". Daniel Rees. 1897-04-24. Cyrchwyd 2020-02-28.

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Gwefan swyddogol y clwb

| Uwch Gynghrair Cymru, 2021–2022 |
| --- |
| Aberystwyth |
Caernarfon |
Cei Connah |
Derwyddon Cefn |
Hwlffordd |
Met Caerdydd |
Pen-y-Bont |
Y Bala |
Y Barri |
Y Drenewydd |
Y Fflint |
Y Seintiau Newydd |
Chwaraewr rygbi'r undeb Cymreig yw **Morgan Stoddart** (ganed 23 Medi 1984 yn Nhrealaw, Cymru). Mae fel arfer yn chwarae yn safle'r cefnwr. Ar hyn o bryd, mae'n chwarae i Sgarlets yn y Gynghrair Geltaidd.

Gyrfa
-----

### Treorci

Cychwynnodd Stoddart ei yrfa fel chwaraewr rygbi gyda Chlwb Rygbi Treorci, ac ymunodd gyda'r tîm oedolion pan yr oedd yn 18 mlwydd oed. Sgoriodd dros 250 o bwyntiau i'w dîm yn ystod tymor 2003-2004, wrth chwarae yn safle'r maswr.

### Pontypridd

Chwaraeodd Stoddart yn safle'r cefnwr i dîm Pontypridd yn ystod tymor 2004–2005, gan greu enw i'w hun fel chwaraewr ymosodol iawn. Sefydlodd ei hun fel cefnwr yn Heol Sardis gan chwarae rhan bwysig ym muddugoliaeth Bontypridd yng Nghwpan Her URC yn erbyn Castell Nedd yn 2006.

### Sgarlets Llanelli

Arwyddodd Stoddart gytundeb proffesiynol efo'r Sgarlets yn 2006. Enwyd Stoddart fel Chwaraewr y Flwyddyn Prifadran Cymru am ei gyfraniad i dîm Llanelli yn ystod tymor 2006-2007.

### Tîm Cenedlaethol Cymru

Chwaraeodd Morgan Stoddart ei gêm gyntaf i dîm rygbi cenedlaethol Cymru ym mis Tachwedd 2007, yn y gêm yn erbyn De'r Affrig. Chwaraeodd yn safle'r cefnwr gan wneud argraff arbennig fel chwaraewr dawnus, drwy greu cais cyntaf Cymru a sgorio'r ail gais. Galwyd arno eto gan ei wlad i chwarae ar yr asgell dde ym Mhencampwriaeth y Chwe Gwlad yn 2011.

Cyfeiriadau
-----------

Dolenni Allanol
---------------

* Proffil ar Wefan y Sgarlets[*dolen marw*]
Arferai **Gorsaf Reilffordd Rhuthun** wasanaethu tref farchnad Rhuthun, Sir Ddinbych rhwng 1862 a 1962. Dyma oedd prif ganolfan y rhan yma o'r lein (Dinbych i Gorwen).

Roedd ganddo ddwy blatfform, fel y gwelir o'r llun, bae seidin a sied nwyddau a ddefnyddid weithiau fel bae platfform.

Cyn gynted ag y dymchwelwyd yr hen orsaf, codwyd Canolfan Grefft Rhuthun yn ei le; gwelir un o'r craeniau ger y Ganolfan Grefft heddiw - yr unig ôl yr orsaf - ar wahân i leoliad 'Rhes y Rheilffordd'.

Roedd Gorsaf Rhuthun rhwng gorsafoedd Rhewl ac Euarth, ar y daith rhwng Dinbych a Chorwen. Gelwid y rhan yma o'r rheilffordd yn *London and North Western Railway*. Codwyd Gwersty'r Park Place ar gyfer teithwyr y rheilffordd ar ochr orllewinol y dref, ond newidiwyd cyfeiriad y lein, gan fynd drwy ochr arall y dref, yr ochr ddwyreiniol!

* Gorsaf Rhuthun yn y c. 1910au
* 1963
* Y craen ger y Ganolfan Grefft, 2010
* Gwesty'r Park Place
* Rhes y Rheilffordd

Cyfeiriadau
-----------

Dolennau allanol
----------------

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Gorsaf Reilffordd Rhuthun***

* Ruthin station on navigable 1952 O. S. map
*
Clwb pêl-droed o dref Llangefni, Ynys Môn ydy **Clwb Pêl-droed Tref Llangefni** (Saesneg: *Llangefni Town Football Club*) sy'n chwarae yng Nghynghrair Undebol y Gogledd, sef ail adran gogledd Cymru; trydydd rheng pyramid pêl-droed cenedlaethol Cymru.

Ffurfiwyd y clwb ym 1897 ac maent yn chwarae eu gemau cartref ar faes Lôn Talwrn.Mae Clwb Pel Droed Tref Llangefni 16 yn y cynghyrair allan o 17

Hanes
-----

Ffurfiwyd y clwb ym 1897 ac roeddent yn aelodau gwreiddiol o Gynghrair Môn ym 1897-98. Ym 1987-88, wedi 90 mlynedd yn y gynghrair, ac er iddynt orffen y tymor tua gwaelodion yr Ail Adran o Gynghrair Môn penderfynodd y clwb geisio am aelodaeth o Gynghrair Gwynedd ar gyfer tymor 1988-89. Llwyddodd y clwb i ennill y Bencampwriaeth yn eu tymor cyntaf ym 1988-89 ac eto ym 1989-90 cyn sicrhau dyrchafiad i Gynghrair Undebol y Gogledd.

Llwyddodd y clwb i gipio Bencampwriaeth Cynghrair Undebol y Gogledd yn eu tymor cyntaf ac ar ôl ennill y Gynghrair am y pedwerydd tro ym 1998-99 cafwyd ddyrchafiad i'r Gynghrair Undebol.

Yn 2006-07, llwyddodd Llangefni i gipio'r Bencampwriaeth a sicrhau dyrchafiad i Uwch Gynghrair Cymru, ond cafwyd tymor anodd gyda'r clwb yn disgyn yn syth yn ôl i lawr i'r Gynghrair Undebol wedi tymor yn unig yn y brif adran. Ar ôl disgyn yn ôl i'r ail adran aeth y clwb drwy trafferth ariannol a fe gychwynnodd y clwb eto yng Nghynghrair Ynys Môn. Cododd y clwb I fyny y cynghreiriau o dan y rheolwr presennol Chris Roberts.

Ar 9 Rhagfyr 2018 enillodd Llangefni gêm yn 3ydd rownd Cwpan Cymru yn erbyn Llanelli o Uwch Gynghrair Cymru. Y sgôr oedd 1-0, gydag Alan Mark Owen yn sgorio'r unig gôl. Yn yr un tymor llwyddodd y clwb I enill cynghrair Welsh Alliance a'r Cookson Cup. Yn ystod tymor 2019/20 fu Llangefni yn chwarae yn y JD Cymru North.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Llangefni Town History". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
2. ↑  "Anglesey League: 1897-98". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
3. ↑  "Anglesey League: 1987-88". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "Gwynedd League: 1988-89". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. ↑  "Gwynedd League: 1989-90". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
6. ↑  "Welsh Alliance League: 1990-91". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
7. ↑  "Welsh Alliance League: 1998-99". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
8. ↑  "CymruAlliance: 2007-07". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
9. ↑  "Welsh Premier Tables 2008-08". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
10. ↑
11. ↑
Clwb pêl-droed ym Mhrestatyn, Sir Ddinbych yw **Clwb Pêl-droed Tref Prestatyn** (Saesneg: *Prestatyn Town Football Club*). Mae'r clwb yn chwarae yn y Gynghrair Undebol, prif adran pêl-droed yng ngogledd Cymru.

Cafodd y clwb ei ffurfio ym 1910. Maent wedi codi Cwpan Cymru unwaith, yn 2013 ac wedi cynrychioli Cymru yng nghystadlaethau Ewropeaidd UEFA unwaith. Chwaraeant eu gemau cartref ar Erddi Bastion, maes sy'n dal uchafswm o 2,300 o dorf gyda 500 o seddi.

Hanes
-----

Er na chafodd y clwb eu derbyn i Gynghrair Arfordir Gogledd Cymru yn eu tymor cyntaf ym 1910, trefnwyd cyfres o gemau cyfeillgar yn erbyn timau'r gogledd. Cafwyd buddugoliaeth 3-2 dros dîm Amaturiaid Y Rhyl yn eu gêm gyntaf ar 20 Hydref 1910 ac erbyn y tymor canlynol roedd y clwb yn aelodau gwreiddiol o Gynghrair Prestatyn a'r Cylch ynghyd â Dyserth Park Rangers, Gwespyr Rangers, Meliden Church Guild, Rhuddlan United a Rhyl Swifts.

Cymrodd y clwb ran yng Nghwpan Cymru am y tro cyntaf yn nhymor 1929/30 ond am y blynyddoedd rhwng y ddau Ryfel Byd, chwaraeodd y clwb yng nghynghreiriau cymharol leol: Cynghrair Arfordir Sir Y Fflint a Chynghrair Bro Clwyd.

Ymunodd y clwb â Chynghrair Gogledd Cymru ym 1953-54 ond bu rhaid disgwyl hyd 2006-07 i sicrhau dyrchafiad i Gynghrair Undebol Cymru ond llwyddodd y clwb i ennill y bencampwriaeth a chael dyrchafiad i Uwch Gynghrair Cymru ar y cynnig cyntaf.

Record yn Ewrop
---------------

| Tymor | Cystadleuaeth | Rownd | Clwb | Cymal 1af | 2il Gymal | Dros Ddau Gymal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013–14 | Cynghrair Europa UEFA | Rhag 1 | Baner Latfia Liepājas Metalurgs | 1-2 | 3-3 | **3-3** (4-3 (c.o.s.)) |
| Rhag 2 | Baner Croatia Rijeka | 0-5 | 0-3 | **0-8** |
|

Anrhydeddau
-----------

* **Cwpan Cymru**
	+ Enillwyr: 2012-13

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Sgorio: Prestatyn 3-1 Bangor". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
2. ↑  "Welsh Footbal Data Achive: Welsh Cup 1929-30". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
3. ↑  "*Welsh Football Data Archive: Welsh League (North) 1953-54*". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "Welsh Footbal data Archive: Cymru Alliance 2007-08". Unknown parameter `|published=` ignored (help)

Dolen allanol
-------------

* (Saesneg) Gwefan swyddogol

| Uwch Gynghrair Cymru, 2021–2022 |
| --- |
| Aberystwyth |
Caernarfon |
Cei Connah |
Derwyddon Cefn |
Hwlffordd |
Met Caerdydd |
Pen-y-Bont |
Y Bala |
Y Barri |
Y Drenewydd |
Y Fflint |
Y Seintiau Newydd |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **emrallt gwelw**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **emralltau gwelw**; yr enw Saesneg yw *Light Emerald*, a'r enw gwyddonol yw *Campaea margaritata*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r emrallt gwelw yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Stadiwm Gamla Ullevi; y gêm cyntaf yno ar 11 Ebrill 2009
Clwb Pêl-droed yn Göteborg, Sweden yw **IFK Göteborg**.

Stadiwm presennol y clwb, ers 2009, yw Gamla Ullevi, yn dal 18,000 o bobl. Rhennir y stadiwm gan IFK Göteborg, C.P.D. Gais a C.P.D. Örgryte IS. Mae Tîm Pêl-droed Merched Sweden yn chwarae yno hefyd. Agorwyd Canolfan hyfforddi Kamratgården ar 1af Hydref 1961. Mae acedemi’r clwb yn ddefnyddio Arena Prioritet Serneke yn Kviberg. Mae’n cynnwys meysydd pPêl-droed, 2 ganolfan hamdden, lle i sgïo, campfa, clinic, ysgol gynradd, gwestai a bwytai.

Hanes
-----

Ffurfiwyd y clwb ar 4ydd Hydref 1904, a daethent yn bencampwyr Sweden ym 1908. Y dorf fwyaf yn hanes pêl-droed Sweden oedd 52,194 ym 1959 yn Stadiwm Ullevi, Göteborg. Maen nhw wedi ennill Cwpan EUFA (erbyn hyn Cwpan Ewropa) dwywaith. Maen nhw wedi ennill pencampwriaeth Sweden 18 gwaith a chwpan Sweden 7 gwaith.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan y clwb
2. ↑  Gwefan arena prioritetserneke
3. ↑  Tudalen hanes ar wefan y clwb

Dolen allanol
-------------

* Gwefan y clwb
*Gweler hefyd C.P.D. Tref Caernarfon*
Mae **C.P.D. Merched Tref Caernarfon** yn glwb pêl-droed yng Nghaernarfon.

Mae yna dimau yn dechrau i blant o dan 8,o dan 10, o dan 12, o dan 14, o dan 16 ac yna'r Tîm cyntaf.

Gemau/Ymarferion
----------------

Mae genethod y tîm cyntaf yn chwarae yn Yr Oval, Marcus Street sydd yn cael ei rannu gyda thîm dynion Caernarfon. Mae timau o dan 8,10,12,14 a 16 yn chwarae eu gemau gartref ar gae Ysgol Syr Hugh Owen. Mae o dan 8,14,16 yn ymarfer ar gae Ysgol Syr Hugh Owen ac o dan 12 yn ymarfer ar gae bob tywydd Ysgol Brynrefail yn Llanrug. Mae o dan 12,14 a 16 yn chwarae yn y ‘Nwgfl’ (North Wales Girls Football League) ac mae timau o dan 8 a 10 yn chwarae mewn twrnaments ar draws Gogledd Orllewin Cymru.

Rheolwyr
--------

Dewi Owen ydi rheolwr timau o dan 8 a 10, rheolwr tîm o dan 12 yw Elain Evans, rheolwr o dan 14 yw Tania Jones a rheolwr tîm o dan 16 ydi Owain Bryn a Huw Roberts. Rheolwr y tîm cyntaf yw Keith Fearns. Lliwiau’r clwb yw Melyn a Gwyrdd.
Adeilad hanesyddol yng Nghaerdydd yw'r **Eglwys Norwyaidd**, a fu gynt yn ganolfan addoli i gymuned Norwyaidd Caerdydd ond sydd bellach yn atyniad twristaidd. Saif ar lan Bae Caerdydd ger yr hen ddociau, heb fod nepell o adeilad y Senedd.

Yn y 19g, Caerdydd oedd y trydydd porthladd mwyaf yng ngwledydd Prydain ar ôl Llundain a Lerpwl. Roedd gan Norwy lynges fasnachol fawr ar y pryd, y trydydd mwyaf yn y byd o ran nifer y llongau, a daeth Caerdydd yn un o'i chanolfannau pwysicaf. Tyfodd cymuned Norwyaidd yno, un o sawl cymuned o dramorwyr a gafodd gartref yn ardal Tiger Bay, ger y dociau.

Daeth y Sjømannskirken – 'Eglwys y Morwyr' Norwyaidd neu 'Eglwys Norwy Dramor', sy'n rhan o Eglwys Norwy – i ymsefydlu ym Mae Caerdydd yn 1868 a chodwyd eglwys neilltuol ar gyfer y morwyr Norwyaidd.

Eglwys bren drawiadol ydy'r Eglwys Norwyaidd, wedi'i phaentio yn y dull Norwyaidd.

Bedyddwyd y llenor Cymreig o dras Norwyaidd Roald Dahl yn yr eglwys.

Erbyn heddiw mae'r adeilad yn cael ei ddefnyddio fel canolfan y celfyddydau o'r enw 'Canolfan Celfyddydau yr Eglwys Norwyaidd' (*Norwegian Church Arts Centre*). Ceir amgueddfa fechan ger llaw sy'n dangos hanes yr eglwys a Dociau Caerdydd.

Gweler hefyd
------------

* Bae Caerdydd
* Cristnogaeth yng Nghymru
* Tiger Bay
* Eglwys Norwyaidd, Abertawe

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol Archifwyd 2019-09-14 yn y Peiriant Wayback.
* (Saesneg) Hanes yr eglwys - Archifwyd 14/05/2008, yn y Peiriant Wayback.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gothig hardd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gothigion hardd**; yr enw Saesneg yw *Beautiful Gothic*, a'r enw gwyddonol yw *Leucochlaena oditis*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gothig hardd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Rhywogaethau
------------

* *Leucochlaena aenigma* Pinhey, 1968
* *Leucochlaena fallax* (Staudinger, 1870)
* *Leucochlaena hirsuta* (Staudinger, 1891)
* *Leucochlaena hoerhammeri* (Wagner, 1931)
* *Leucochlaena leucocera* (Hampson, 1894)
* *Leucochlaena muscosa* (Staudinger, 1891)
* *Leucochlaena oditis* (Hübner, [1822])
* *Leucochlaena seposita* Turati, 1919
* *Leucochlaena turatii* (Schawerda, 1931)

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Cronfa ddŵr ger Margam ym mwrdeisdref sirol Castell-nedd Port Talbot yw cronfa **Eglwys Nunydd**. Adeiladwyd y gronfa yn wreiddiol i ddarparu dŵr i waith dur Port Talbot yn Margam. Mae gan y gronfa, sy'n rhan o ddalgylch Afon Afan, arwynebedd o 260 acer. Saif gerllaw traffordd yr M4.

Ceir pysgota am frithyll a physgod eraill yma, ac fe'i defnyddir ar gyfer hwylio hefyd.

Yr enw
------

Mae'n bosib mai enw arall am Non mam Dewi yw Nynid; ymddangosodd yr enw yn gyntaf yn 1543 fel "Egloose Nunney" ond mae'n debycach mai cyfeiriad sydd yma at y Nynnid gwrywaidd. Roedd eglwys ym mhlwyf Margam wedi'i enwi ar ôl sant Nynnid.

Cadwraeth
---------

Mae Cronfa Eglwys Nunydd wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1972 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 103.4 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dictionary of Place-names of Wales; Gwasg Gomer, 2007.
2. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
Etholaeth seneddol yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Elmet a Rothwell** (Saesneg: *Elmet and Rothwell*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Elmet a Rothwell yng Ngorllewin Swydd EfrogEtholaeth Elmet a Rothwell yng Ngorllewin Swydd Efrog
* Gorllewin Swydd Efrog yn LloegrGorllewin Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–presennol: Alec Shelbrooke (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gothig**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gothigion**; yr enw Saesneg yw *Gothic*, a'r enw gwyddonol yw *Naenia typica*. Mae hyd yr adenydd rhwng 36–46 mm.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gothig yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Eglwys ym mhentrefan Llanfrothen, Gwynedd, yw **Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen**. Mae wedi bod dan ofal Friends of Friendless Churches ("Gyfeillion Eglwysi Di-gyfaill") ers 2002. Fe'i cofrestrwyd yn adeilad cofrestredig Gradd I.

Adeiladwyd yr eglwys ar lethr a safai ar lan y môr tan ddechrau'r 19g. Roedd hyn yn agos at ddechrau'r llwybr peryglus ar draws y tywod y Traeth Mawr o Ardudwy i Eifionydd. (Safai Eglwys Sant Beuno, Penmorfa ar y pen arall.) 
Ar ôl cwblhau'r Cob, Porthmadog, fel arglawdd ar draws aber Afon Glaslyn ym 1811, cafodd y tir hwn ei ddraenio, ac mae'r eglwys bellach tua 4 milltir o'r môr.

Cysegrwyd yr eglwys i Sant Brothen, a oedd yn un o feibion Helig ap Glannog yn ôl traddodiad. Dywedir y claddwyd y sant yno. Ceir nifer o nodweddion pensaernïol yn yr eglwys yn cynnwys ffenestr o'r 13g.

Yn 1888 bu helynt enwog *Achos claddu Llanfrothen* ynghylch hawl i gladdu ym mynwent yr eglwys, a'r achos hwn a ddaeth â David Lloyd George i amlygrwydd am y tro cyntaf. Mae bedd Mary Jones o Minffordd, a lofruddiwyd gan yr Hwntw Mawr yma.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Llanfrothen"; Gwefan Friends of Friendless Churches; adalwyd 29 Mehefin 2019
2. ↑  (Saesneg) "St Brothen's Church, Llanfrothen"; Gwefan Coflein; adalwyd 29 Mehefin 2019
3. ↑  T. D. Breverton, *The Book of Welsh Saints* (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000)

Dolennau allanol
----------------

* (Saesneg) Cofnod yr eglwys yng nghronfa ddata Church Heritage Cymru
* (Saesneg) Cofnod yr eglwys yng nghronfa ddata Coflein
* (Saesneg) Cofnod yr eglwys ar wefan Friends of Friendless Churches
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Juan Carlos Rulfo yw ***En El Hoyo*** a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Juan Carlos Rulfo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leonardo Heiblum. 

 Mae'r ffilm *En El Hoyo* yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Departed* sef ffilm ddrama
Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Juan Carlos Rulfo hefyd oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Juan Carlos Rulfo ar 24 Ionawr 1964 yn Ninas Mecsico. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Cymdeithas Goffa John Simon Guggenheim

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 73% (Rotten Tomatoes)
* 6.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Juan Carlos Rulfo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
3. 1 2  "In the Pit". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 9 Hydref 2021.
Actor Cymreig yw **Geraint Wyn Todd** (ganwyd 8 Awst 1979). Mae'n hanu o Bontypridd ac mae wedi chwarae sawl prif ran mewn dramau a chomedïau Cymraeg, yn fwyaf adnabyddus am ei rannau yn *Pam Fi Duw*, *Cowbois ac Injans* rhwng 2006 a 2007 a *Pobol y Cwm* o 2011 ymlaen.

Gyrfa
-----

Dechreuodd Geraint Todd ei yrfa actio tra yn yr ysgol, gyda rhannau ar raglenni teledu fel *Halen yn y Gwaed*, *Pam Fi, Duw?* a rhan fach yn *Pobol y Cwm*.

Rhwng 1997 a 2000 fe astudiodd ym Mhrifysgol Cymru, Caerdydd, lle raddiodd gyda gradd mewn Hanes a Llenyddiaeth Saesneg. Er ei fod yn frwd am actio, roedd yn ymwybodol fod rhai actorion yn cael gwaith achlysurol iawn felly dywedodd ei fod am gwblhau ei radd fel cynllun wrth gefn. Yn ystod ei flwyddyn olaf yn y brifysgol, cafodd ran yn *Y Palmant Aur*. Fe weithiodd yn gyson fel actor wedi hynny ac fe ddywedodd fod ei wedi mwynhau gymaint ar ôl blwyddyn o waith ei fod yn bendant barhau ym myd actio fel gyrfa.

Ar ôl graddio, fe weithiodd Todd ar nifer o gyfresi drama yng Nghaerdydd o 2000 i 2002 yn cynnwys *A Mind to Kill*, *Y Tŷ*, *The Bench* a *Iechyd Da*. Fe wnaeth leisio nifer o hysbysebion radio hefyd a threuliodd fis ar daith theatr addysg o gwmpas ysgolion Cymru ar ran Cyngor Llyfrau Cymru, er mwyn hyrwyddo darllen i bobl ifanc. Cafodd y cyfle i gyflwyno dwy gyfres o raglen gerddoriaeth a theithio *Bicini* a enillodd Wobr Pobl Ifanc yng Ngŵyl Ffilm a Theledu Celtaidd yn 2001.

Yn Mawrth 2002, fe ffilmiodd y sebon *Xtra*, yng ngogledd Cymru, ac ail gyfres yn 2003. Hefyd yn 2003 fe ffilmiodd y gyfres ddramatig tri-rhan *Triongl*.

Yn 2004 fe weithiodd ar ffilm fer o'r enw *Walking Sleep* gyda ffrind, Gareth Bryn Evans, a chafodd fersiwn Gymraeg ei wneud ar ddechrau 2005. Fe ddangoswyd y ffilm yng Ngŵyl Ffilmiau Caerdydd. Fe weithiodd hefyd ar y gyfres ddrama *Amdani* a lleisiodd y fersiwn Gymraeg o'r gyfres anime boblogaidd *Beyblade*, gydag ail gyfres yn cael ei recordio yn 2005.

Yn 2006 cafodd Todd brif ran fel David Manning (Manny) yn y ddrama-gomedi *Cowbois ac Injans*, ddarlledwyd ar S4C yn Hydref 2006 and Mawrth 2007. Yn 2008 chwaraeodd ran Merlin the Magician yn y sioe deledu *Herio’r Ddraig*.

Fe ymunodd â chast rheolaidd *Pobol y Cwm* yn 2011 ac roedd ei gymeriad Ed Charles yn byw a gweithio yn y dafarn leol, Y Deri. Fe ymddangosodd fel yr athro Steffan Young yng nghyfres ddrama *Gwaith/Cartref* yn ystod 2012.

Bywyd personol
--------------

Mae Todd hefyd yn ffotograffydd proffesiynol. Mae'n byw yng Nghaerdydd gyda'i wraig a'i fab.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Geraint Todd on his part in Gwaith/Cartref on S4C". North Wales Daily Post. 28 April 2012.
2. ↑  "http://www.monstervoice.co.uk/artist-details.asp?". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-12-25. Cyrchwyd 2015-12-23. External link in `|title=` (help)
3. ↑  Ropstad, Mari (4 September 2008). "Geraint brings a touch of magic to new show". WalesOnline. Cyrchwyd 30 September 2010.
4. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol
* CV yn Emptage Hallett Talent Agency Archifwyd 2013-12-25 yn y Peiriant Wayback.
Gwas y neidr ewropeaidd ydy **Morwyn dywyll** (lluosog: **morwynion tywyll**) (Lladin: *Calopteryx virgo*; Saesneg: *Beautiful demoiselle*), sy'n bryfyn sy'n perthyn i Urdd y Odonata (sef Urdd y Gweision neidr). Fe'i canfyddir ger nentydd byrlymus, sydyn eu llif, sydd yn aml ger coedwig neu glwstwr o goed. Mae i'w ganfod ar hyd a lled Ewrop a mannau eraill ac mae ar gael yng Nghymru. n o ddwy rywogaeth o fursennod hynod ddeniadol, y llall yw'r forwyn wych (C. splendens). De Lloegr a Chymru yw cadarnleoedd C. virgo, sy'n hoff o afonydd glan ac eitha chwim gyda phorfa drwchus gerllaw.

Cynefin
-------

Yn ystod y dydd cynefin yr oedolyn yw glannau afonydd tawel
. Mae'r gwryw yn eitha tiriogaethol, gan sefyll ar frigau a dail ger yr afon neu'r nant ac yn hedfan ar ôl pryfaid sy'n pasio; yn aml, dont yn ôl i'r un hen le. Mae'r fenyw, fodd bynnag, yn treulio'i hamser i ffwrdd o'r dŵr, oni bai ei bod am ddodwy neu chwilio am gymar.

Ymddygiad
---------

Mae lluniau gwych Alun Williams  yn dangos y blew ar y coesau - fel ymhob rhywogaeth yn urdd yr Odonata (mursennod a gweision neidr) mae'r blew yma yn ddefnyddiol gan fod y creaduriaid yma yn ffurfio 'basged' gyda'u coesau wrth hela pryfed man ar yr aden. Mae C. virgo yn hedfan rhwng Mai a Medi.

Wyau a'r cynrhonyn
------------------

Mae'r fenyw yn dodwy hyd at 300 o wyau ar y tro ar blanhigion ar wyneb y dŵr e.e. crafnc y dŵr a gallant fynd o dan wyneb y dŵr i wneud hynny gan ddodwy ar ddail o dan yr wyneb. Mae'r wyau'n deor ymhen tua 14 diwrnod. Wedi deor, mae gan y cynrhonyn (neu'r 'larfa') goesau hirion fel priciau mân a chymerant ddwy flynedd i ddatblygu'n llawn, fel arfer o dan y dŵr mewn planhigion sy'n pydru, hen wreiddiau - ac yn yr haf treuliant lawer o amser o dan y mwd a'r slyfan.

Cyfeiriadau
-----------

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Calopteryx virgo***
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Bujar Kapexhiu yw ***Edhe Ashtu Edhe Kështu*** a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Albania. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Albaneg a hynny gan Bujar Kapexhiu a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ardit Gjebrea. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Batman (ffilm o 1989)* sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton. Hyd at 2022 roedd o leiaf 364 o ffilmiau Albaneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bujar Kapexhiu ar 22 Mawrth 1944 yn Tirana.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Bujar Kapexhiu nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dy Herë Mat |  | Albania | Albaneg | 1986-01-01 |
| Edhe Ashtu Edhe Kështu |  | Albania | Albaneg | 1989-01-01 |
| Stolat Në Park |  | Albania | Albaneg | 1988-01-01 |
| Tela Për Violinë |  | Albania | Albaneg | 1987-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Amaethwr a 'cheidwad Yr Ysgwrn' oedd **Gerald Robert Williams** (6 Chwefror 1929 – 11 Mehefin 2021). Roedd yn nai i'r bardd Hedd Wyn a bu'n ffermio'r Ysgwrn drwy gydol ei fywyd.

Bywgraffiad
-----------

Ganwyd Gerald ar fferm Yr Ysgwrn, Trawsfynydd yn 1929, yn fab i Ann (1903-1934), chwaer Hedd Wyn, ac Ifor Williams (1900-1973). Roedd yn un o bedwar o blant, a pan fu farw eu mam yn ifanc, magwyd Gerald a'i frawd hŷn Ellis (1927-1998) gan eu Nain a'u Taid, sef rhieni Hedd Wyn. Roedd ganddo hefyd frawd iau, Reg (1930-2002) a chwaer, Malo. Derbyniodd ei addysg yn Nhrawsfynydd a Blaenau Ffestiniog, cyn dychwelyd i'r Ysgwrn i helpu ei Daid a'i ewythrod ar y fferm.

Ar ddymuniad ei Nain, gwnaeth Gerald ac Ellis "gadw drws Yr Ysgwrn yn agored" gan groesawu unrhyw ymwelwyr a ddaeth i'r fferm i dalu teyrnged i Hedd Wyn. Datblygodd y ffermdy a'r Gadair Ddu yn gofeb heddychlon, diwylliannol. Roedd Gerald ei hun yn gymeriad ffraeth oedd wrth ei fod yn adrodd yr hanes wrth ymwelwyr o bob oed a chefndir.

Prynwyd yr Ysgwrn yn 2012 gan Barc Cenedlaethol Eryri, a roedd Gerald yn rhan allweddol o'r gwaith datblygu ar y ffermdy. Ei arwyddair oedd "cartref, nid amgueddfa", a bu’n cadw llygad ar bob agwedd o'r gwaith er mwyn sicrhau bod naws y cartref ddim yn mynd ar goll.

Anrhydeddau
-----------

Derbyniodd Gerald Williams anrhydedd am ei wasanaeth oes yn 2013, pan dderbyniodd MBE ar riniog yr Ysgwrn. Yn 2018, derbyniodd Wobr Arbennig yng Ngwobrau Dewi Sant Llywodraeth Cymru am ei wasanaeth i Gymru yn yr Ysgwrn.

Marwolaeth
----------

Gerald Williams y tu allan i'r Ysgwrn yn 2009
Bu farw yng nghwmni ei deulu yn ei gartref - Yr Ysgwrn, Trawsfynydd yn 92 mlwydd. Roedd yn gadael ei wraig Elsa a'i chwaer Malo.

Cafwyd teyrnged gan Naomi Jones, Pennaeth Treftadaeth Diwylliannol Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri fod Gerald yn "ymhyfrydu yng nghwmni pobl a byddai gweld plant a phobl ifanc yn ddiffael yn ymddiddori yn hanes ei ddewythr wrth fodd ei galon. Gwnaeth Gerald Williams gyfraniad unigryw i ddiwylliant Cymru a braint oedd ei alw'n ffrind".

Dywedodd Emyr Williams, Prif Weithredwr Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri. "Roedd Gerald yn gymeriad hoffus, croesawgar, craff ac unigryw, a gyffyrddodd galonnau llawer, ac a ddaeth fel teulu estynedig i sawl aelod o staff. Ni fydd ymweliad â’r Ysgwrn yr un fath eto, a bydd y golled i’w theimlo yn fawr."

Yn dilyn gwasanaeth preifat yn ei gartref, cynhaliwyd gwasanaeth claddedigaeth ym Mynwent Pencefn, Trawsfynydd am 11.45yb ar ddydd Llun, 21 Mehefin 2021. Teithiodd y ceir angladd yno drwy Trawsfynydd a chael seibiant byr ger Cofeb Hedd Wyn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *"Ffarmio drw’r ffenast" fydd Gerald yr Ysgwrn ar ei ben-blwydd yn 90*  , Golwg360, 5 Chwefror 2019.  Cyrchwyd ar 21 Awst 2021.
2. 1 2  *Gerald Williams, Ceidwad Yr Ysgwrn, wedi marw*  , Golwg360, 11 Mehefin 2021.
3. ↑  *Tributes to 'unique character' who kept alive memory of Welsh poet Hedd Wyn*   (en) , Daily Post, 11 Mehefin 2021.
4. ↑   Gerald Williams MBE. Llywodraeth Cymru (20 Mawrth 2018). Adalwyd ar 11 Mehefin 2021.
5. ↑   Hysbyseb marwolaeth Gerald Williams. Daily Post (16 Gorffennaf 2021). Adalwyd ar 21 Awst 2021.
Chwaraewr rygbi'r undeb i dim cenedlaethol Cymru oedd **Ernest "Ernie" Edward George** (1871 – 28 Tachwedd 1952). Chwaraeodd dros nifer o glybiau yn ystod ei yrfa, ond mae'n cael ei gysylltu'n bennaf a Phontypridd a Chaerdydd. Cafodd dri chap dros Gymru rhwng 1895 a 1896.

Gyrfa rygbi
-----------

Dechreuodd George, a oedd yn saer maen o ran ei alwedigaeth, ei yrfa rygbi gyda chlwb Llanilltud Fawr, ond aeth oddi yno i chwarae i Bontypridd. Yn ystod ei gyfnod gyda Phontypridd y cafodd ei ddewis gyntaf i chwarae dros dim cenedlaethol Gymru. Chwaraeodd yn y pac yn y gem yn erbyn yr Alban fel rhan o Bencampwriaeth y Pedair Gwlad 1895. Roedd George yn un o ddau flaenwr oedd yn chwarae dros Gymru am y tro cyntaf yn y gem honno; Tom Pook o Gasnewydd oedd y llall. Bu'n gem agos a orffennodd gyda Chymru yn colli o 4-5, ac yn wynebu gem olaf yn erbyn Iwerddon i benderfynu pa un ohonynt fyddai'n cael y llwy bren. Cafodd George ei ddewis eto ar gyfer y gem yn erbyn Iwerddon ym Mharc yr Arfau. Roedd honno'n gem agos hefyd, gyda Chymru yn ennill am iddyn nhw lwyddo i drosi eu hunig gais. Chwaraeodd George un gem ryngwladol arall, sef gem agoriadol Pencampwriaeth 1896 oddi cartref yn erbyn Lloegr. Cafodd Cymru grasfa, gyda Lloegr yn sgorio saith cais a Chymru'n methu a chroesi'r llinell o gwbl. Canlyniad hynny oedd newid chwech o'r wyth blaenwr ar gyfer y gem nesaf. Roedd George ymhlith y chwech, ac felly y daeth ei yrfa ryngwladol i ben. 

### Gemau rhyngwladol a chwaraewyd

* Lloegr 1896
* Iwerddon 1895
* yr Alban 1895

Llyfryddiaeth
-------------

* Godwin, Terry (1984). *The International Rugby Championship 1883-1983*. London: Willows Books. ISBN 0-00-218060-X.
* Griffiths, Terry (1987). *The Phoenix Book of International Rugby Records*. London: Phoenix House. ISBN 0-460-07003-7.
* Smith, David; Williams, Gareth (1980). *Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union*. Cardiff: University of Wales Press. ISBN 0-7083-0766-3.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Ernie George player profile scrum.com
2. ↑  The Major Influence Walesonline 23-01-08
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **emrallt gwelw bach**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **emralltau gwelw bach**; yr enw Saesneg yw *Little Emerald*, a'r enw gwyddonol yw *Jodis lactearia*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r emrallt gwelw bach yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **gorsaf reilffordd Bae Caerdydd** (Saesneg: *Cardiff Bay railway station*), a adnabyddid gynt fel "Caerdydd Heol Bute", yn orsaf sydd yn gwasanaethu Bae Caerdydd ac ardal Tre-Biwt. Mae'n derfyn deheuol Llinell Gangen Butetown un filltir (1.5 km) i'r de o orsaf Heol y Frenhines.

Dim ond un llwyfan sydd bellach yn cael ei defnyddio, gydag adeilad yr orsaf ei hun wedi'i gadael i fynd a'i ben iddo i bob pwrpas. Mae adeilad yr orsaf yn gorwedd ar Stryd Bute, er bod gweddill yr orsaf yn parhau i fod yn weladwy o Rodfa Lloyd George.

Mae'r orsaf o fewn pellter cerdded i'r Cynulliad Cenedlaethol Cymru a Chanolfan Mileniwm Cymru.

Mae gwasanaethau teithwyr yn cael eu darparu gan Trafnidiaeth Cymru.

Hanes
-----

Agorodd yr orsaf fel gorsaf "Dociau Caerdydd" ym 1840 gan y Taff Vale Railway (peirianydd: Isambard Kingdom Brunel). Ail-enwyd yn orsaf "Stryd Biwt" gan Reilffordd y Great Western ym 1924, cyn newid i'w enw presennol ym 1994. Adnewyddwyd yr adeilad yn ystod yr 1980au a defnyddiwyd am gyfnod fel amgueddfa reilffordd gan Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru a Chymdeithas Reilffordd Hanesyddol Biwt (a symudodd ym 1997 i Reilffordd Bro Morgannwg).

Gwasanaethau
------------

Mae yna wasanaethau rhwng Heol y Frenhines a Bae Caerdydd bob 12 munud o ddydd Llun i ddydd Sadwrn (rhwng 0630 a 2330) a phob 12 munud ar ddydd Sul (rhwng 1100 a 1630). Mae'n cael ei redeg gan "car swigen" Dosbarth 121, a adeiladwyd ym 1960.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hutton, John (2006). *The Taff Vale Railway, vol. 1*. Silver Link
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **emrallt cyffredin**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **emralltau cyffredin**; yr enw Saesneg yw *Common Emerald*, a'r enw gwyddonol yw *Hemithea aestivaria*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r emrallt cyffredin yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.