Yr aderyn wedi ei gadw yn amgueddfa Derby

Colomen rasio llwyddiannus oedd **The King of Rome**, enillydd ras 1001 milltir (1,611 km) o Rufain, yr Eidal i Lundain, Lloegr, yn 1913. Roedd yn destun ar gyfer cân a llyfr gan Dave Sudbury, daeth y gân yn enwog pan ei recordwyd gan June Tabor.

Yr Aderyn
---------

Cafodd yr aderyn yn geiliog glas, rhif modrwy NU1907DY168, ei fagu gan Charlie Hudson, o 56 Brook Street, Derby. Dechreuodd Hudson ei yrfa rasio colomennod yn 1904. Roedd yn lywydd a thrysorydd y Derby Town Flying Club ar adeg y ras. Roedd hefyd yn ysgrifennu am rasio colomennod yn y *Derby Evening Telegraph*. Ar farwolaeth yr aderyn fe gyflwynodd Hudson y corff i Derby Museum and Art Gallery lle mae ei groen tacsidermi wedi ei gadw gyda'r rhif derbyn DBYMU.1946/48. Mae wedi cael ei arddangos ers 2011, ac mae hefyd wedi ei arddangos ar fenthyg mewn lleoliadau eraill gan gynnwys Walsall Museum a Wollaton Hall yn Nottingham.

Y gân
-----

Sudbury, in 2012

Roedd the King of Rome a'i berchennog yn destun cân a llyfr gan Dave Sudbury. Mae'n egluro'r hanes, gan amlygu'r peryglon a oedd yn gysylltiedig â rasus yr aderyn:

> Ar dydd y ras fe gododd storm   
> 
> a mil o adar a gollwyd yn y gwynt a'r glaw
> 
> 

Daeth y gân i enwogrwydd pan ganwyd gan June Tabor. Wedi iddi glywed Sudbury yn perfformio'r gân mewn cystadleuaeth ar ddiwedd yr 80'au lle yr oedd hi'n beirniadu (fe ddoth yn bedwerydd), recordiodd Tabor y gân ar gyfer ei albwm yn 1988 *Aqaba*. Dywedodd Brian McNeill, un arall a gyrhaeddodd y rownd derfynol:

> Roedd "The King of Rome" pen a sgwyddau uwchben pob cân arall gafodd ei berfformio ar y noson, dylai wedi ennill.
> 
> 

Mae McNeill, ers hynny, wedi perfformio'r gân, ac mae recordiad byw yn ymddangos ar ei albwm o 2004 gyda Iain MacKintosh, *Live and Kicking*.

Fe recordiodd y canwr gwerin o America Vance Gilbert y gân ar gyfer ei albwm 1994 *Edgewise*, ac fe recordiodd y canwr gwerin o Ganada, Garnet Rogers, y gân ar gyfer ei albwm *Summer Lightning* (2004). Mae'r grŵp Half Man Half Biscuit hefyd wedi recordio fersiwn o'r gân, ond nid yw eisoes wedi ei ryddhau.

Y llyfr
-------

Mae geiriau Sudbury wedi eu cyhoeddi fel llyfr 32 tudalen, gyda darluniau gan Hans Saefkow.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4  "Museum plea on pigeon", *Derby Evening Telegraph*, 25 Medi 2001.
2. ↑   (2 Awst 1913) *The Racing Pigeon*, tud. 139
3. ↑  Savage, Andy. "The King of Rome - Charles Hudsons famous Pigeon from the West end of Derby". *Derby Photos*. Cyrchwyd 2011-07-08.
4. 1 2  "Legend of the stuffed superstar", *Derby Evening Telegraph*, 9 Rhagfyr 1996.
5. 1 2  "Natural History treasure - The King of Rome". Derby City Council. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-11-23. Cyrchwyd 2011-07-08.
6. 1 2 3  Sleeve notes, Iain MacKintosh & Brian McNeill, *Live and Kicking*, 2000
7. ↑  "HMHB: Unreleased Tracks from Radio Sessions". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-10-05. Cyrchwyd 2011-07-08.
8. ↑  Dave Sudbury (2010). *The King of Rome*. Simply Read Books. ISBN 978-1894965941. URL

Dolenni allanol
---------------

* Gwall wrth ddefnyddio Nodyn:Dyf gwe: mae'r paramedrau **url** a **teitl** yn angenrheidiol.. *Gwefan Amgueddfa Derby*. Derby City Council. Adalwyd ar 2010-07-08. – Y geiriau
* The King of Rome. Adalwyd ar 2010-07-08. – Tudalen wê Dave Sudbury
* The King of Rome, A true inspiring story about a famous Derby Pigeon. Dave Sudburys original version. YouTube. Adalwyd ar 2010-07-08. – Fersiwn gwreiddiol Sudbury
* Half Man Half Biscuit - King of Rome. YouTube. Adalwyd ar 2010-07-08. – Fersiwn Half Man Half Biscuit