Mae **lactwlos** yn siwgr na ellir ei amsugno sy’n cael ei ddefnyddio i drin rhwymedd ac enseffalopathi hepatig. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₂H₂₂O₁₁. Fe'i gweinir trwy'r gen ar gyfer rhwymedd a naill ai trwy'r gen neu'r rectwm ar gyfer enseffalopathi hepatig. Yn gyffredinol, mae'n dechrau gweithio ar ôl wyth i undeg dau awr, ond gall gymryd hyd at ddau ddiwrnod i wella'r rhwymedd. Mae ar gael dros y cownter heb ragnodyn. Mae ar gael fel cyffur generig neu efo'r enwau brand *Duphalac* a *Lactugal*. Mae'r feddyginiaeth ar Restr Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd, sef cofnod o'r meddyginiaethau mwyaf effeithiol a diogel sydd eu hangen mewn system iechyd.

Defnydd meddygol
----------------

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- rhwymedd
 - rhwymedd

Mae lactulose yn garthydd effeithiol sydd yn meddalu'r ymgarthion trwy gynyddu faint o ddŵr sydd yn y coluddyn mawr. Mae'n cael ei ddefnyddio i drin rhwymedd, yn arbennig rhwymedd gan gleifion hŷn. Mae'r cyffur yn llai tebygol nac eraill i darddu ar weithrediad naturiol y coluddion. Mae lactulose yn cael ei ddefnyddio i drin rhwymedd sy'n cael ei achosi gan gymryd cyffuriau opioid, ac yn y driniaeth symptomatig o glwyf y marchogion (peils) fel meddalydd carthion.

Mae lactulose yn ddefnyddiol wrth drin hyperammonemia (lefelau uchel o amonia yn y gwaed), a all arwain at enseffalopathi hepatig (anhwylder ar yr ymennydd sy'n cael ei achosi gan fethiant yr afu). Mae laculose yn helpu i ddal yr amonia (NH3) yn y coluddion ac yn rhwymo ato.

Mae hefyd yn ddefnyddiol i atal hyperammonemia a achosir fel sgil effaith falporad

I drin enseffalopathi hepatig efo lactulose mae gofyn gweini dosiau cymharol fawr dair neu bedair gwaith y dydd. Bydd hyn bron yn sicr o arwain at  y dolur rhydd. Gan hynny bydd cleifion sy'n derbyn y driniaeth yn gwisgo cewynnau oedolion ar gyfer unrhyw weithgareddau i ffwrdd o'r cartref neu yn y nos (gyda phad llinyn ar gyfer y gwely) oherwydd gall y dolur rhydd ddigwydd yn gyflym a heb lawer o rybudd.

Dos
---

Ar gyfer rhwymedd rhoddir dos o 15-30ml yn ddyddiol wedi ei rannu'n dau ddos y dydd. Ar gyfer methiant yr afu, 90 i 150ml y dydd wedi ei rannu'n tri neu bedwar dos. Mae'n dechrau gweithio o fewn diwrnod neu ddau a gall barhau i weithio am 6 i 18 awr. Mae'n bwysig yfed o leiaf wyth gwydriad o ddŵr ychwanegol pob dydd wrth gymryd lactulose i wneud iawn am y dŵr caiff ei golli o'r coluddion trwy'r driniaeth.

Sgil effeithiau
---------------

Prin yw'r sgil effeithiau difrifol, ac maent yn tueddu i ddiflannu wrth i'r claf dod i arfer a'r meddyginiaeth. Mae presenoldeb y ddolur rhudd yn awgrymu bod y dos yn rhy uchel a dyle'r claf trafod ei newid efo'r meddyg. Y sgil effeithiau mwyaf cyffredin yw gwynt (fflatws a bytheiriad); cwlwm gwythi yn yr ystumog; y dolur rhydd; chwydu / teimlo'n gyfoglyd; chwyddiant yn y bol.

Enwau
-----

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hwn yw Lactwlos, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pubchem. "Lactwlos". *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-02-28.
2. ↑  BMA New Guide to Medicine & Drugs; BMA 2015 ISBN 0241183413
3. ↑  NHS UK lactulose[*dolen marw*] adalwyd 26 Ionawr 2018
4. ↑  Nursing Times - Lactulose adalwyd 26 Ionawr 2018

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |