Actor a chyfarwyddwr theatr o Gymro yw **Daniel Evans** (ganed 31 Gorffennaf 1973). Ers 2023 mae'n Gyd-Gyfarwyddwr Artistig y Royal Shakespeare Company.

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Dechreuodd Evans actio yn ifanc iawn, gan ddechrau cystadlu ar lwyfan Eisteddfod yr Urdd pan oedd yn 5 neu 6 oed, yn ogystal â chymryd rhan mewn nifer o gynyrchiadau amatur. Sylweddolodd beth hoffai wneud mewn bywyd pan oedd yn 8 oed, a phan oedd yn 17 mlwyddyn oed, enillodd Wobr Goffa Richard Burton yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru. Flwyddyn yn ddiweddarach, fe'i cadeiriwyd yn Eisteddfod yr Urdd.

Mynychodd Ysgol Gyfun Rhydfelen (bellach Ysgol Gyfun Gartholwg) ger Pontypridd, ysgol cyfrwng Cymraeg sy'n wedi meithrin sgiliau nifer o actorion.

Gyrfa
-----

### Gyrfa llwyfan

Fe hyfforddwyd Evans yn Ysgol Gerdd a Drama y Guildhall rhwng 1991 a 1994, ond ymunodd a'r Royal Shakespeare Company cyn cwblhau ei gwrs. Yn y RSC cafodd rannau bach yn *Coriolanus* a *Henry V*, cyn chwarae Lysander pan wnaeth cynhyrchiad Adrian Noble o *A Midsummer Night's Dream* deithio yn Efrog Newydd ac ar Broadway.

Ymddangosodd yn nrama dadleuol *Cardiff East* yn y Theatr Frenhinol Genedlaethol yn 1997, a chwarae y prif ran yn *Peter Pan*, gyda Ian McKellen a Claudie Blakley.

Wedi ei gyfarwyddo gan Trevor Nunn, ymddangosodd yn *The Merchant of Venice* a *Troilus and Cressida*, a fe'i gastiwyd fel yr arwr yn yr opereta *Candide*, oedd hefyd yn serennu Simon Russell Beale. Dyma'r rôl gyntaf lle roedd yn canu, a fe cafodd ei enwebu ar gyfer Gwobr Laurence Olivier Award am yr Actor Gorau mewn Sioe Gerdd yn 2000.

Yn ogystal â Shakespeare a theatr draddodiadol, fe serennodd Evans mewn nifer o ddramâu arbrofol. Yn Theatr y Royal Court, ymddangosodd mewn dau ddrama newydd gan Sarah Kane: *Cleansed* a *4.48 Psychosis*.

Ar ôl llwyddiant *Candide*, castiwyd Evans mewn rhan gerddorol arall, y tro hwn yn y sioe gerdd *Merrily We Roll Along* gan Stephen Sondheim, a fe enillodd Wobr Laurence Olivier am yr Actor Gorau mewn Sioe Gerdd (2001).

Yn dychwelyd i Shakespeare, fe chwaraeodd Ariel yng nghynyrchiad Michael Grandage o *Y Dymestl* yn theatr y Crucible Sheffield, gyda Derek Jacobi yn serennu fel Prospero (Shakesepeare). Am hwn, a'i berfformiad yn y ddrama *[Ghosts*, fe enillodd Ail Wobr am Wobr Ian Charleson yn 2003. Gyda'r RSC eto, fe ymddangosodd yn *Measure for Measure* a *Cymbeline*.

Yn Nhachwedd 2005, fe serennodd mewn sioe gerdd arall gan Sondheim, *Sunday in the Park with George* yn theatr Menier Chocolate Factory yn West End Llundain, gan chwarae rôl yr arlunydd Ffrengig ôl-argraffiadol Georges Seurat, gyferbynAnna-Jane Casey. Fe'i gyfarwyddwyd gan Sam Buntrock, a roedd yn gynhyrchiad beiddgar, yn gwneud defnydd helaeth o animeiddio a thafluno i ddangos creu campwaith Seurat, A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte wrth iddo gael ei ddarlunio dros hyd y ddrama.

Ar ddiwedd ei rediad byr yn y Menier, trosglwyddodd *Sunday* i'r Wyndam's Theatre mwy o faint, lle parhaodd tan mis Medi 2006. Fe enillodd bum gwobr Olivier, yn cynnwys Actor Gorau mewn Sioe Gerdd i Evans, Actores Orau mewn Sioe Gerdd i Jenna Russell, a gymerodd drosodd gan Case ar ddiwedd rhediad y Menier, a Cynhyrchiad Sioe Gerdd Eithriadol.

Yn Ionawr 2008, fe gychwynnodd rhagolwg *Sunday* yn Studio 54, ar Brodway, Efrog Newydd, gyda Evans a Russell yn ail-gydio yn eu rhannau, a chast newydd o'r Roundabout Theatre Company. Fe agorwyd ar 21 Chwefror 2008 a caewyd ar 29 Mehefin. Cafodd yr adfywiad ei enwebu ar gyfer 9 Gwobr Tony, ond ni enillodd, gan cynnwys 'Gwobr Tony ar gyfer Perfformiad Gorau gan Brif Actor mewn Sioe Gerdd' i Evans, 'Gwobr Tony ar gyfer Perfformiad Gorau gan Brif Actores mewn Sioe Gerdd' i Russell, a 'Gwobr Tony ar gyfer Cyfarwyddo Gorau mewn Sioe Gerdd' i Sam Buntrock. Fe enwebwyd Evans hefyd ar gyfer gwobr 'Outer Critics Circle' am Actor Eithriadol mewn Sioe Gerdd, gwobr 'Drama League' am Berfformiad Nodedig, a gwobr 'Drama Desk' am Actor Eithriadol mewn Sioe Gerdd, er fe aeth y gwobrau i Paulo Szot (Outer Critics' Circle and Drama Desk), a Patti LuPone, yn y drefn honno.

### Gyrfa ffilm a theledu

Ar deledu, mae wedi gweithio yn helaeth gyda'r BBC, yn enwedig ar ddramâu cyfnod, yn cynnwys ffilm *Great Expectations* (1989) gyda Ioan Gruffudd, cyfres *Daniel Deronda* gyda Hugh Dancy, a chyfres *The Virgin Queen* gyda Anne-Marie Duff.

Wnaeth Evans ymddangosiadau cameo yn y cyfresi hirhoedlog *Spooks*, *Dalziel and Pascoe* a *Midsomer Murders*.

Fe serennodd fel Daniel Llewellyn yn rhifyn arbennig Nadolig 2005 o *Doctor Who*, lle gyflwynyd David Tennant fel y Degfed Doctor.

Fe ymddangosodd yn nghyfres  *The Passion* yn wythnos y Pasg, fel Sant Matthew.

Mae Evans wedi ymddangos mewn wyth ffilm hyd yma: *A Midsummer Night's Dream*, *Cameleon*, *Be Brave*, *The Barber of Siberia*, *Y Mabinogi*, *Tomorrow La Scala!, The Ramen Girl*. a *Les Miserables*

### Gyrfa cyfarwyddo

Cychwynnodd Evans fel cyfarwyddwr yn 2005 gyda rhaglen ddwbl o ddramâu Peter Gill: *Lovely Evening* and *In the Blue*, a blwyddyn yn ddiweddarach fe gyfarwyddodd cynhyrchiad Cymraeg o'r ddrama *Esther*. Y flwyddyn honno fe gyfarwyddodd darlleniad o *Total Eclipse*, gan Christopher Hampton, ar gyfer pen blwydd theatr y Royal Court yn 50, sioe lle serennodd ynddi yn theatr Menier Chocolate Factory yn 2007.

Yn 2007, fe ddychwelodd Evans i Ysgol Gerdd a Drama y Guildhall i gyfarwyddo cynhyrchiad myfyriwr o *Certain Young Men*, hefyd gan Peter Gill, gyda chast o wyth myfyriwr blwyddyn olaf.

Ar 8 Ebrill 2009, fe enwyd Evans fel olynydd i Samuel West fel cyfarwyddwr creadigol Sheffield Theatres. Fe gychwynnodd ar ei waith ar ôl gwaith adnewyddu yn Theatr y Crucible, gyda'i dymor cyntaf yn Chwefror 2010. Mae Evans wedi dweud nad yw'n bwriadu rhoi'r gorau i actio ar gyfer gwaith cyfarwyddo: "I don’t intend to give up acting … for the immediate future".

Yn 2013, fe gyfarwyddodd Evans  y ddrama The Full Monty gan Simon Beaufoy.

Yn 2015, fe gyfarwyddodd ddrama American Buffalo yn y Wyndham's Theatre.

Ar 2 Rhagfyr 2015, fe'i apwyntiwyd fel cyfarwyddwr artistig newydd y Chichester Festival Theatre a bydd yn olynu Jonathan Church yng Ngorffennaf 2016.

Ar 21 Medi 2022, cyhoeddwyd y byddai Evans a Tamara Harvey yn dod yn Gyd-Gyfarwyddwyr Artistig y Royal Shakespeare Company gan ddilyn Gregory Doran (fel Cyfarwyddwr Artistig Emeritws) ac Erica Whyman (Cyfarwyddwr Artistig Dros Dro) o Fehefin 2023.

Bywyd personol
--------------

Mae Evans yn ddyn hoyw sydd wedi bod allan trwy gydol ei yrfa. Wrth gael ei gyfweld gan *The Daily Telegraph* yn 2014 dwedodd nad oedd pethau yn hawdd yn ei ieuenctid a fe gafodd ei fwlio yn yr ysgol, gan ddweud: "Doedd e ddim yn cael ei ganiatáu pan dyfes i fyny. Roedd hi'n ddiwylliant *macho* iawn a roedd y teimlad o beidio i hynny yn anodd iawn." 

Yn 2011, mewn cyfweliad gyda *The Guardian*, fe ddatgelodd ei fod, yn ei lencyndod, yn dianc drwy "fynd ar deithiau bws a threnau i Stratford" i wylio cynyrchiadau RSC. Wrth sôn am ei fagwraeth yng Nghymru, dywedodd Evans, "Mae fy nheulu yn byw yno o gyd. Roedden nhw'n rhyddfrydol iawn, diolch byth, ac yn dal i fod. Fe wnaethon nhw fy annog i".

Ffilmyddiaeth
-------------

Ffilm| Blwyddyn | Teitl | Rhan | Nodiadau |
| --- | --- | --- | --- |
| 1996 | *A Midsummer Night's Dream* | Lysander |  |
| 1997 | *Cameleon* | Elfed Davies |  |
| 1997 | *Be Brave* | Lawrence | Gwobr BAFTA am Ffilm Gorau  Enwebwyd—Gwobr BAFTA am Actor Gorau |
| 1998 | *The Barber of Siberia* | Andrew McCracken (mewn masg) |  |
| 2002 | Tomorrow La Scala! | Jonny Atkins |  |
| 2003 | *Y Mabinogi* | Manawydan (Dan) |  |
| 2003 | *Dal: Yma/Nawr* | dyn dan artaith (*Y Gododdin*) |  |
| 2008 | *The Ramen Girl* | Charlie |  |
| 2012 | *Les Misérables* | Pimp (Montreuil-sur-mer) |  |

Teledu| Blwyddyn | Teitl | Rhan | Nodiadau |
| --- | --- | --- | --- |
| 1987 | *Eye of the Dragon* | Robin Richards | Cyfres teledu |
| 1987 | *Dramarama* | Anhysbys | Pennod: "A Spirited Performance" |
| 1995 | *Soldier Soldier* | LCpl Alun Griffiths | Pennod: "The Army Game" |
| 1999 | *Great Expectations* | Herbert Pocket | Ffilm deledu |
| 2000 | *Doctors* | Jason Bridger | Pennod: "All That Glitters" |
| 2001 | *Love in a Cold Climate* | Cedric | Cyfres deledu |
| 2001 | *The Vice* | Aaron | **Multiple Guest Arc**  – "Force of Nature"  – "Falling" |
| 2001 | *Being Dom Joly* | Actor Ffilm a Hysbysebion | Ffilm deledu |
| 2002 | *Helen West* | Daniel Maley | Pennod: "Deep Sleep" |
| 2002 | *Daniel Deronda* | Mordecai | **Multiple Guest Arc**  – "Pennod #1.2"  – "Pennod #1.3" |
| 2004 | *Carrie's War* | Frederic Evans | Ffilm deledu  rhestrwyd fel Daniel Roberts |
| 2004 | *Spooks* | Defence QC | Pennod: "Persephone" |
| 2004 | *To the Ends of the Earth* | Parson Colley | Pennod: "Rites of Passage" |
| 2005 | *Doctor Who* | Danny Llewellyn | Pennod: "The Christmas Invasion" |
| 2005 | *Dalziel and Pascoe* | Rob Miclean | **Multiple Guest Arc**  – "Houdini's Ghost: Part 1"  – "Houdini's Ghost: Part 2" |
| 2006 | *The Virgin Queen* | Robert Cecil | Pennod: "Episode #1.4" |
| 2007 | *Midsomer Murders* | David Mostyn | Pennod: "Death and Dust" |
| 2008 | *The Passion* | Matthew | Cyfres deledu |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfweliad Ticketmaster â Daniel Evans Archifwyd 2009-08-14 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 07-03-2009
2. ↑  Gwefan y BBC Adalwyd 07-03-2009
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  "Hamilton Hodell – Daniel Evans". Hamilton Hodell. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-10-05. Cyrchwyd 1 March 2008.
4. 1 2 3 4 5  "BBC – Wales – Daniel Evans Interview". BBC. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-03-14. Cyrchwyd 1 March 2008.
5. ↑  "National Theatre: Peter Pan (1997 production)". Royal National Theatre. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-08-14. Cyrchwyd 1 March 2008.
6. 1 2  "Laurence Olivier Awards: Past Winners". Official London Theater Guide. Cyrchwyd 2 March 2008.
7. ↑  Wolf, Matt (23 January 2003). "Theatre Review: The Tempest". Variety. Cyrchwyd 2 March 2008.
8. 1 2  "Our Patron - London Young Sinfonia". London Young Sinfonia. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-04-02. Cyrchwyd 10 March 2015.
9. ↑  Rubin, Robert. "Broadway, Sunday in the Park with George Review". New York Theatre Guide. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-03. Cyrchwyd 2 March 2008.
10. ↑  Lyon, Shaun (15 September 2005). "TV Series Update". Outpost Gallifrey. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-02-09. Cyrchwyd 2 March 2008.
11. ↑  "The Big Interview: Daniel Evans". Official London Theatre Guide. 18 May 2006. Cyrchwyd 2 March 2008.
12. ↑  "Guildhall School of Music & Drama: Acting Graduates include..." Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-06-27. Cyrchwyd 11 June 2008.
13. ↑  Higgins, Charlotte (8 April 2009). "Daniel Evans takes the reins at Sheffield Theatres". London: The Guardian. Cyrchwyd 4 August 2009.
14. ↑  "Sheffield Appoints Daniel Evans as New Director". Whatsonstage.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-06-16. Cyrchwyd 20 September 2009.
15. ↑  "Daniel Evans interview: the man who brought hot stuff to Sheffield". *telegraph.co.uk*. The Daily Telegraph. 7 February 2014. Cyrchwyd 23 March 2014.
16. ↑  "Stripped of its integrity by a Broadway musical, The Full Monty is back on the British stage again – and it's more revealing than ever". *dailymail.co.uk*. Daily Mail. 8 February 2013. Cyrchwyd 24 March 2014.
17. ↑  Mitford, Oliver."Damian Lewis soon to appear on stage in American Buffalo" *Best of Theatre*, January 8, 2015
18. ↑  "Daniel Evans chosen to succeed Jonathan Church as artistic director at Chichester". *guardian.com*. The Guardian. 2 December 2015. Cyrchwyd 2 December 2015.
19. ↑  "Daniel Evans and Tamara Harvey are an inspired duo to lead the RSC". *the Guardian* (yn Saesneg). 2022-09-20. Cyrchwyd 2022-09-23.
20. ↑  Raymond, Gerald (19 June 2008). "Breaking the Mold". Backstage. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-05-27. Cyrchwyd 1 September 2008.
21. ↑  "Daniel Evans interview: the man who brought hot stuff to Sheffield". *Telegraph.co.uk*. 7 February 2014. Cyrchwyd 31 January 2015.
22. ↑  Jay Rayner. "Daniel Evans: 'I'm proud of my connection with Stephen Sondheim'". *The Guardian*. Cyrchwyd 31 January 2015.

Dolenni allanol
---------------

* Tudalen Daniel Evans ar IMDB
* Daniel Evans yn asiantaeth Hamilton Hodell

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 26814978
* LCCN: no2006037739
* ISNI: 0000 0000 4859 8954

 |