Mae **Jayne Louise Ludlow** (ganed 7 Ionawr 1979) yn hyfforddwr pêl-droed Cymreig ac yn cyn chwaraewr. Hi yw hyfforddwr Tîm Pêl-droed Merched Cymru.

Fel chwaraewr canol cae bu Ludlow yn chware i Arsenal am 13 mlynedd gan wasanaethu fel capten y tîm. Hi yw'r ferch sydd wedi sgorio'r nifer fwyaf o goliau i Arsenal erioed. Gwasanaethodd fel capten tîm merched Cymru hyd ei ymddeoliad o bêl-droed rhyngwladol yn 2012.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Ludlow yn Llwynypia yn ferch i Wynford Ludlow a Marilyn (née Reed) ei wraig. Bu Wynford yn chwaraewr pêl-droed gyda Tref Abertawe (cyn iddi ddyfod yn ddinas) a fu hefyd yn hyfforddi timau yng Nghynghrair Cymru.

Derbyniodd Ludlow ei haddysg yn Ysgol Gyfun Treorci a Choleg y Brenin, Llundain.

Gyrfa clwb
----------

Dechreuodd chware pêl-droed gyda thîm o fechgyn cyn gorfod rhoi'r gorau iddi wedi cyrraedd 12 mlwydd oed. Cafodd gyrfa ieuenctid addawol yn y maes athletig gan dal y record Brydeinig i'r naid driphlyg o dan 17 a gan gynrychioli'r DU mewn cystadlaethau dan 20. Bu hefyd yn cynrychioli Cymru yn chware pêl-rwyd a pêl-fasged. Penderfynodd canolbwyntio ar bêl-droed gan chware i dîm merched y Bari.

Enillodd Ludlow ysgoloriaeth i Brifysgol Pennsylvania yn yr Unol Daleithiau, ond ymadawodd wedi ychydig fisoedd o'r cwrs gan nad oedd hi'n fodlon a safon y pêl-droed  Symudodd i Lundain a bu'n chware i dîm Millwall Lionesses a Southampton Saints wrth gwblhau gradd mewn ffisiotherapi yng Ngholeg y Brenin, Llundain.

Wedi ymuno â thîm merched Arsenal yn 2000, sgoriodd Ludlow 28 gôl o ganol y cau wrth iddi gynorthwyo ei thîm i ennill trebl domestig yn ei thymor cyntaf. Cafodd ei henwi fel Chwaraewr y Flwyddyn enwebiad y chwaraewyr yn 2001 ac eto yn 2003 a 2004. Yn 2007 roedd Ludlow yn rhan allweddol o'r tîm a llwyddodd i ennill 4 teitl yn y tymor gan sgorio 24 gôl. Yn nhoriad tymor 2005 dychwelodd i'r Unol Daleithiau i chware i New York Magic.

Gwasanaethodd fel is-gapten ac wedyn capten tîm Arsenal.

Yn ystod buddugoliaeth 1-0 Arsenal's dros Everton ym mis Ebrill 2010, derbyniodd Ludlow cerdyn coch am  "ffrwydrad ymosodgar" tuag at ei wrthwynebydd Fara Williams. O herwydd hyn cafodd Ludlow ei gwahardd rhag bod yn gapten ar ei Thîm ar gyfer ffeinal Cwpan FA y merched 2010 FA lle cafodd Arsenal eu trechu gan Everton.

Ym mis Gorffennaf 2013 wedi cyfres o anafiadau cyhoeddodd Ludlow ei ymddeoliad fel chwaraewr gan ddweud ei bod am ganolbwyntio ar ei rhôl fel hyfforddwr Academi Arsenal a Chymru.

Yn ystod ei chyfnod yn chware i'r clwb enillodd Arsenal a Ludlow naw pencampwriaeth y gynghrair chwe Cwpan FA a Chwpan Merched UEFA Mae'n parhau i ddal y record am y nifer o goliau a sgoriwyd dros dîm Merched Arsenal.

Mis ar ôl ymddeol derbyniodd swydd fel rheolwr a chyfarwyddwr tîm merched Reading a oedd newydd fod yn llwyddiannus yn eu cais i ymuno ag ail reng Oruwch Gynghrair y Merched.

Gyrfa ryngwladol
----------------

Enillodd Ludlow ei chap cyntaf dros Gymru yn 17 mlwydd oed mewn gêm yn erbyn Gweriniaeth yr Iwerddon ym mis Chwefror 1996.

Ym mis Tachwedd 2010 enillodd Ludlow ei 50fed cap dros ei gwlad wedi dychwelyd i'r tîm ar ôl absenoldeb a achoswyd gan anghydweld efo'r rheolwr Adrian Tucker parthed cyfeiriad gêm y merched yng Nghymru. Sgoriodd ei 18fed gôl dros ei gwlad gan drechu tîm Bwlgaria 8-1
Chwaraeodd ei gêm ryngwladol olaf yn 2012.

Yn 2014 cyhoeddodd Cymdeithas Pêl-droed Cymru eu bod am benodi Ludlow fel rheolwr Merched Cymru wedi ymadawiad Jarmo Matikainen

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Jayne Ludlow". UEFA. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-08-21. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)
2. 1 2  "New York Magic". USLsoccer.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-06-10. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)
3. 1 2 3  "Short profile". Arsenal FC. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-01-10. Cyrchwyd 2018-04-07.
4. 1 2 3  "Jayne Ludlow announces retirement". *Arsenal.com*.
5. ↑  "Jayne out for double celebration". *Wales Online*. 7 Ionawr 2006. Cyrchwyd 7 Ebrill 2018.
6. 1 2 3 4  "Meet Britain's best female footballer". BBC. 11 Gorffennaf 2002. Cyrchwyd 7 Ebrill 2018.
7. ↑  Neil Wilson (30 Mai 2003). "Where have all the athletes gone? Kids love the sport and so do the elite.. . but those in between are quitting in droves". Daily Mail. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)[*dolen marw*]
8. ↑  Emma Robertson (3 Medi 1995). "Schoolgirl with the world at her feet". The Sunday Times. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)
9. 1 2 3  Sarah Potter (6 hydref 2001). "Ludlow leaps on to bigger stage". The Times. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=, |date=` (help)
10. ↑  "Statistics 2006–2007". Arsenal F.C. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-09-10. Cyrchwyd 7 Ebrill 2018.
11. ↑  "Ladies lose to the Gunners". Everton F.C. 2010-04-12. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-06-14. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)
12. ↑  "Arsenal Ladies Legend Jayne Ludlow "very proud" to be new manager of Wales Women". *Wales Online.co.uk*.
13. ↑  Brumsack, Nik (11 July 2013). "'I've enjoyed every single minute'". *Arsenal.com*. Arsenal F.C. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)
14. ↑  "Jayne Ludlow appointed Reading Manager". She Kicks. 30 August 2013. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)[*dolen marw*]
15. ↑  S4C Sgorio "Merched Cymru’n anelu am 2011" adalwyd 07/04/2018
16. ↑  "Jayne Ludlow". UEFA.[*dolen marw*]
17. ↑  Tony Leighton (21 November 2010). "Arsenal's Jayne Ludlow returns to Wales's colours against Bulgaria". The Guardian. Cyrchwyd 07 Ebrill 2018. Check date values in: `|accessdate=` (help)
18. ↑  S4C Sgorio Merched Cymru 8-1 Merched Bwlgaria adalwyd 07/04/2018
19. ↑  South Wales Argus "Jayne Ludlow is new Wales women's manager" adalwyd 07/04/2018