Brand teganau o Loegr yw **Matchbox** a gyflwynwyd gan gwmni Lesney Products yn 1953. Cychwynwyd y cwmni gan Leslie Smith yn 1947 ac mae nawr yn rhan o Mattel, Inc. Y tri a ddylanwadodd fwyaf ar y cwmni a'r brand oedd John W. "Jack" Odell (1920–2007), Leslie Charles Smith (1918–2005), a Rodney Smith (cyfuniad yw'r enw "Lesney", o Les-lie a Rod-ney).

Prosiect enwocaf Lesney Products oedd ceir "Matchbox" a gychwynwyd yn 1953 pan ofynodd merch un o berchnogion y cwmni, sef Jack Odell, iddo greu tegan a oedd yn ffitio i mewn i focs matsys iddi gael mynd ag e i'r ysgol. Felly creuwyd y "Royal State Coach." Roedd y cynnyrch yn llwyddiannus iawn, lansiwyd y brand, a chreuwyd nifer o geir "Matchbox", sy'n cael eu cynhyrchu hyd at heddiw (2019).

Y dyddiau cynnar
----------------

Foden Breakdown Tractor o'r 60au
Ar ôl ei lwyddiant cynnar yn 1953, roedd nifer o fodelau gwahanol ar gael gan Lesney. Roeddynt yn enwog am fod yn ofnadwy o gryf gyda dwy echel drwchus a chadarn. Metel alloy alwminiwm oedd y car ei hun a'r plat gwaelod, ond plastig oedd y tu mewn a'r ffenestri.

Problem
-------

Yn 1968, creuwyd ceir "Hotwheels" gan gwmni Mattel yn 1968. Roedd y ceir hyn yn symud yn llawer cyflymach na Matchbox oherwydd roedd y "Redlines" hyn yn gwneud defnydd o echel dennau iawn ac roedd 'bearing' bach yn cysylltu rhain i'r olwyngion. Gwerthwyd y ceir yma'n llawer iawn cyflymach na Matchbox oherwydd eu bod yn fwy modern ac yn gyflymach.

Superfast
---------

Matchbox Superfast -9 AMX Javelin
Matchbox i'r Hotwheels oedd gwneud yr un peth i'w ceir eu hunain a'u galw'n "Superfast." Roedd y rhan fwyaf o'r ceir yr un rhai neu yn debyg ond wedi cael eu moderneiddio. Roedd y Superfast yn fwy lliwgar, yn fwy Americanaidd ac yn gynt na cheir gwreiddiol y cwmni. Gweithiodd y syniad newydd ac roedd Matchbox yn ôl ar y ffordd! Gwerthwyd y Superfast yn well nag erioed yn America gan eu bod yn mor Americanaidd a dramatig. Er i'r Superfast fod mor boblogaidd i ddechrau, aeth pethau i lawr allt yn eithaf cyflym. Erbyn 1981, roedd dyfodol "Matchbox" yn y fantol. Erbyn 1982, aeth Lesney yn fethdalwr a gorfodwyd y cwmni i werthu popeth i dalu ei dyledion. Un o'r pethau a werthwyd oedd yr enw, a'r brand, "Matchbox".

Cychwyn newydd Mattel
---------------------

Matchbox o'r presenol
Prynwyd yr enw gan nifer o gwmniau ond yn diwedd prynwyd gan Mattel ei hunnain, y rheswm bu farw Lesney yn y lle cyntaf. O dan ei rheolaeth lladdwyd yr enw "Superfst" ond cadwywyd popeth arall tua yr un fath. Syniad Mattel oedd i gael Hotwheels fel cwmni ceir cyflym, gwyllt, a Matchbox fel ei cwmni ceir mwy realistig. Gweithiodd y cynllyn yma a cadwyd yr enw "Matchbox" gan Mattel a creuwyd nifer fawwr o gastiau newydd trwy'r 80'au i fynny at y presenol.

Matchbox yn 2019
----------------

Nawr mae Matchbox gwreiddiol yn gallu bod yn werthfawr iawn, yn enwedig y rhai creuwyd rhwng yr oes olwyngion du a'r oes Superfast. Mae rhai o'r rhain mewn lliwiau unigriw neu yn cynnwys olwyngion anghywir. Gwerthwyd y matchbox hyn am filoedd o bunnoedd mewn ocsiynnau.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Dana Johnson, Matchbox Toys 1947-2003, tt. 6-8, ISBN 1-57432-393-8 (4ydd argr. 2004.
2. ↑  *New York Times* 17 Gorffennaf 2007
3. ↑  www.fcarahan.com