Poteli plastig 1L llaeth llawn, Aberystwyth, 2021
Gwydryn o laeth cyflawn *Valio*, Y Ffindir
Yn yr ystyr boblogaidd, llaeth sy'n cynnwys ei holl fraster yw **llaeth cyflawn** hefyd **llaeth llawn**. Mae'r llaeth yn llawn fitaminau sy'n toddi mewn braster (Fitamin A a Fitamin D). Mae llaeth cyflawn o wartheg yn dueddol o fod yn rhatach na laethau eraill megis llaeth almwn neu laeth ceirch.

Mae cynnwys braster llaeth amrwd a gynhyrchir adeg godro yn amrywiol iawn, yn fras rhwng 35 a 45 g/L  neu 3.6 i 5.2%, braster, mae'r cynnwys hwn yn dibynnu ar sawl ffactor sy'n gysylltiedig â brîd y fuwch , ei hoedran, y cyfnod llaetha, ei deiet neu'r tymor. Mae'r cynnwys hwn hefyd yn amrywio wrth odro.

Llaeth cyfan wedi'i farchnata ar reoleiddio yn yr Undeb Ewropeaidd
------------------------------------------------------------------

Mae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi diffinio "llaeth cyflawn" trwy reoliad 1308/2013:

"Llaeth cyfan: Llaeth wedi'i drin â gwres sydd, o ran ei gynnwys braster, yn cwrdd ag un o'r fformwlâu canlynol:

* llaeth cyflawn wedi'i safoni: llaeth â chynnwys braster o leiaf 3.50% (m / m);
* Llaeth cyflawn heb ei safoni: llaeth nad yw ei gynnwys braster wedi'i addasu ers y cam godro, nid trwy ychwanegu na thynnu braster o'r llaeth, na thrwy gymysgu â llaeth â chynnwys braster naturiol. Fodd bynnag, efallai na fydd y cynnwys braster yn llai na 3.50% (m/m)."

Rhaid i'w gynnwys protein beidio â bod yn llai na 2.9% (yn ôl màs) yn unol â gofynion Ewropeaidd, a hefyd i 32 g/L yn unol â rheoliadau yn Ffrainc.

Pecynnu
-------

Yn y Deyrnas Unedig adnebir llaeth wrth liw y caead:

* Poteli Plastig: **cyflawn** wrth cap lliw glas; llaeth hanner sgim - gwyrdd; llaeth sgim - coch.
* Poteli Gwydr: **cyflawn** wrth cap ffoil arian plaen; llaeth hanner sgim - coch ac arian steipiog; llaeth sgim - glas ac arian streipiog

Ceir safonnau a lliwiau adnabod gwahanol mewn gwahanol wledydd:
Mae'r llaeth cyfan hwn yn cael ei farchnata yn Ewrop mewn poteli gyda chapiau coch neu becynnu wedi'u marcio â choch, er mwyn ei wahaniaethu oddi wrth laeth hanner sgim (glas neu wyrdd mewn rhai gwledydd,(Gwlad Belg yn arbennig) a llaeth sgim (gwyrdd neu las mewn rhai). Fodd bynnag, mewn rhai taleithiau yn Sbaen fel Galicia, mae llaeth cyflawn yn cael ei wahaniaethu gan gapsiwl glas.

Mathau o laeth
--------------

Gwerthir tri phrif fath o laeth yn ôl cynnwys braster yn y  DU,  *sgim* ,  *lled-sgim*  a  *llaeth cyflawn*. Lled-sgim yw'r amrywiaeth fwyaf poblogaidd o bell ffordd, gan gyfrif am 63% o'r holl werthiannau llaeth. Mae llaeth cyfan yn dilyn gyda 27% ac yna sgimio gyda 6%.

| Cynnwys braster menyn | Terminoleg y [DU]] |
| --- | --- |
| 5% | *Llaeth Ynysoedd y Môr Urdd* or *llaeth brecwast* |
| >3.5% (nodweddiadol 3.7%) | *Llaeth cyflawn* or *llaeth llawn braster* |
| 1.5%-2% (nodweddiadol 1.7%) | *Llaeth hanner sgim* neu *Llaeth 2%* |
| 1% | *Llaeth 1%* |
| Llai na 0.3% (nodweddiadol 0.1%) | *Llaeth sgim* |

Termau tramor
-------------

Gwlwir llaeth llawn wrth wahanol dermau:

* Sweden - *Standardmjölk* - llaeth safonnol
* Ffrainc - *Lait entier* - llaeth cyfan
* Norwyeg - *Helmelk* - llaeth cyfan

Gwerth maethol
--------------

Fesul 100g Llaeth Safonol Arla - llaeth cyflawn yn Sweden:

Gwerth ynni 260 kJ / 60 kcal
* Protein 3.3 g
* Carbohydrad 5 g
* Braster 3 g
* Ribofflafin 0.14mg 9% o RDI
* fitamin B12 0.4 a 40% o RDI
* Calsiwm 120 mg 15% o RDI
* Ïodin 14 a 9% o RDI

Coginio
-------

Mae llaeth safonol yn addas iawn ar gyfer coginio (e.e. crempogau a macaroni wedi'i stiwio â llaeth), pobi ac ar ffurf chwipio ar gyfer Caffè latte, cappuccino neu Flat White. Caiff hefyd ei ddefnyddio mewn cynhyrchu Melysion, megis gan gwmni Waffls Tregroes.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-03-15. Cyrchwyd 2021-11-23.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑  "Bread and milk: the perfect couple". The Grocer. Cyrchwyd 2010-06-23.
13. ↑  "Channel Island Milk". Tesco Online. Cyrchwyd 2018-04-23.
14. ↑  "Whole Milk". Tesco Online. Cyrchwyd 2018-04-23.
15. ↑
16. 1 2  "The Milk and Dairies (Semi-skimmed and Skimmed Milk) (Heat Treatment and Labelling) Regulations 1988". Queen's Printer of Acts of Parliament. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-09-07. Cyrchwyd 2008-05-13.
17. ↑
18. ↑
19. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Which type of cow's milk is the healthiest? Medical News Today]
* Fideo, 'Whole Milk vs Low Fat Milk in Coffee'