{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/Nodyn:Taxonomy/Flustra|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

Mae ***Flustra foliacea*** (**cornwymon** yn y Gymraeg) yn rywogaeth o fryosoaid a geir yng ngogledd Cefnfor yr Iwerydd. Mae'n anifail cytrefol sy'n cael ei gamgymryd yn aml am wymon. Mae cytrefi yn dechrau fel matiau crawennog sydd ond yn cynhyrchu ffrondau rhydd ar ôl eu blwyddyn gyntaf o dyfiant. Gallant gyrraedd 20cm o hyd, a maen't yn arogli fel lemonau. Archwiliwyd ei strwythur microsgopig gan Robert Hooke a'i darlunwyd yn ei waith 1665 *Micrographia* .

Hanes tacsonomaidd
------------------

 *Cynllun XIII* o *Micrographia* Robert Hooke : Mae Ffigur 1 (top) yn dangos adeiledd *Flustra foliacea* .
Astudiwyd *Flustra foliacea* mor gynnar â 1665, pan gyhoeddodd Robert Hooke arsylwadau o wahanol organebau a deunyddiau a wnaed gyda microsgop cynnar.  Rhoddwyd enw binomaidd iddo gyntaf yn 1758, pan gynhwysodd Carl Linnaeus ef yn 10fed argraffiad ei *Systema Naturae* fel *Eschara foliacea*.  Mewn cyhoeddiadau diweddarach, rhannodd Linnaeus bryosoaid yn fwy nag un genws, ac felly daeth y rhywogaeth i gael ei galw'n *Flustra foliacea*. Dyma'r math o rywogaeth o'r genws *Flustra* .

Disgrifiad
----------

Mae *Flustra foliacea* yn aml yn cael ei gamgymryd am wymon, ond mewn gwirionedd mae'n gytref o anifeiliaid.  Gall y ffrondau gyrraedd uchder o 20cm ac mae ganddynt ddau bennau crwn.  Mae ganddyn nhw arogl cryf o lemonau. Er ei fod yn edrych yn debyg i'r *Securiflustra securifrons,* mae'n gwahaniaethu oherwydd tueddiad ei ganghennau'r ffrondiau i fynd yn sylweddol ehangach tuag at eu blaenau.  Mae pob söoid yn betryalog, gyda 4–5 pigyn byr yn y pen pellaf a 13–14 tentacl o amgylch y loffoffor.

Dosbarthiad ac ecoleg
---------------------

Mae gan *Flustra foliacea* ddosbarthiad eang yng ngogledd Cefnfor yr Iwerydd, ar arfordiroedd Ewrop ac America.  Mae wedi'i gyfyngu i ddyfroedd isarforol oerach, ac yn cyrraedd ei derfyn deheuol yng ngogledd Sbaen. 

Mae ffrondau *Flustra foliacea* yn aml yn cael eu defnyddio gan anifeiliaid eraill fel swbstrad i fyw arno. Mae epibiontau o'r fath yn cynnwys bryosoa eraill megis *Crista eburnea*, hydroidau, mwydod gwrychog digoes a'r cranc porslen *Pisidia longicornis*.  Mae anifeiliaid eraill yn bwydo ar *F. foliacea*, gan gynnwys draenogod y môr *Echinus esculentus* a *Psammechinus miliaris* a'r nudibranch *Crimora papillata* ; mae'r pycnogonid *Achelia echinata* (copyn/corryn y traeth) yn bwydo'n dda ar *F. foliacea* .

Cylch bywyd
-----------

Dim ond yn y gwanwyn a'r haf y mae cytrefi *Flustra foliacea* yn tyfu, a all arwain at gylchoedd twf blynyddol gweladwy.  Mae bridio'n digwydd rhwng söoidau gwryw a benyw ar wahân yn y nythfa yn yr hydref a'r gaeaf.  Mae'r celloedd yn cynhyrchu alldyfiant a elwir yn ofwmgelloedd (*ovicells)*, sy'n cynnwys embryonau ac yn weladwy o Hydref i Chwefror. Mae'r larfa yn cael eu rhyddhau yn y gwanwyn ac, ar ôl cyfnod byr, yn setlo i'r swbstrad. Am y flwyddyn gyntaf, mae cytrefi'n tyfu ar hyd yr wyneb yn unig (crawennu), gyda ffrondau rhydd yn cael eu ffurfio yn y blynyddoedd dilynol yn unig. Mae'r rhain yn cael eu cynhyrchu pan fydd dwy nythfa crawennog yn cyfarfod, a'r ddwy ymyl sy'n cysylltu yn dechrau tyfu i fyny, gefn wrth gefn. Gall hyd oes nythfa gyrraedd 12 mlynedd.Mae i'w ganfod yn aml wedi'i olchi i'r lan ar draethau ar ôl stormydd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "*Flustra foliacea* (broad-leaved hornwrack): biology". Natural History Museum. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 8 November 2011.
2. ↑  Hans G. Hansson (1999). "South Scandinavian marine "Lophophorata" check-list" (PDF). *North East Atlantic Taxa*. Tjärnö Marine Biological Laboratory. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2012-03-24. Cyrchwyd August 8, 2011.
3. ↑  J. S. Ryland (1969). "A nomenclatural index to 'A history of the British Marine Polyzoa' by T. Hincks (1880)". *Bulletin of the British Museum (Natural History)* **17**: 207–260. .
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  John Fish & Susan Fish (2011). "Bryozoa (Ectoprocta)". *A Student's Guide to the Seashore* (arg. 3rd). Cambridge University Press. tt. 382–393. ISBN 978-0-521-72059-5.
5. 1 2  Käre Telnes. "Greater Horn Wrack – *Flustra foliacea*". *The Marine Flora & Fauna of Norway* (yn Saesneg). Cyrchwyd 8 Awst 2011.
6. ↑  "*Flustra foliacea* (broad-leaved hornwrack): distribution" (yn Saesneg). Natural History Museum. Cyrchwyd 8 Awst 2011.
7. 1 2 3  "Hornwrack – *Flustra foliacea* – Importance". *Marine Life Information Network (MarLIN)*. Marine Biological Association of the United Kingdom. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-04. Cyrchwyd August 8, 2011.
8. ↑  "*Flustra foliacea* (broad-leaved hornwrack)" (yn Saesneg). Natural History Museum. Cyrchwyd 8 Awst 2011.

Dolenni allanol
---------------

* Sally Rouse (9 Mehefin 2011). "*Flustra foliacea* (Linnaeus, 1758)". *Bryozoa of the British Isles* (yn Saesneg).
* B. E. Picton & C. C. Morrow (2010). "*Flustra foliacea* (Linnaeus, 1758)". *Encyclopedia of Marine Life of Britain and Ireland* (yn Saesneg). National Museums of Northern Ireland. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2022-12-28. Cyrchwyd 2022-12-28.
* Robert Hooke (1665). *Micrographia: or Some Physiological Descriptions of Minute Bodies made by Magnifying Glasses with Observations and Inquiries thereupon*. Llundain: John Martyn & James Allestry. Hefyd ar gael at Project Gutenberg