recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **clais bachyn arian**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **cleisiau bachyn arian**; yr enw Saesneg yw *Silver Hook*, a'r enw gwyddonol yw *Deltote uncula*.

*Caex* - un o hoff blanhigion y clais bachyn arian.
Mae lled adenydd yr oedolyn rhwng 20–22 mm ac mae'n hedfan rhwng Mai a Medi, yn ddibynol ar y lleoliad.

Mae'r siani flewog yn byw ar weiriau amrywiol a *carex* yn benodol.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r clais bachyn arian yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Dolennau allanol
----------------

* Lepiforum
* Funet Archifwyd 2013-10-04 yn y Peiriant Wayback. Taxonomeg
* Fauna Europaea
* Vlindernet
* Lepidoptera Gwlad Belg Archifwyd 2008-12-07 yn y Peiriant Wayback.
* Silver Hook ar wefan UKmoths

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  "Robinson, G. S. P. R. Ackery, I. J. Kitching, G. W. Beccaloni & L. M. Hernández, 2010. HOSTS - *A Database of the World's Lepidopteran Hostplants. Natural History Museum, London.*".
Yr olaf o Uchel Dywysogion yr Hwngariaid o 997 i 1000 neu 1001, a'r cyntaf o Frenhinoedd Hwngari o 1000 neu 1001 hyd at ei farwolaeth ym 1038, oedd **István I** a elwir hefyd yn **Frenin Sant István**, neu yn Gymraeg **Steffan** (Hwngareg: *Szent István király*; Lladin: *Sanctus Stephanus*; Slofaceg: *Štefan I.* neu *Štefan Veľký*; tua 975 – 15 Awst 1038). Y mae blwyddyn ei enedigaeth yn ansicr, ond y mae llawer o fanylion am ei fywyd yn awgrymu iddo gael ei eni yn, neu ar ôl, 975, yn Esztergom. Rhoddwyd yr enw paganaidd **Vajk** iddo adeg ei eni, ond nid yw dyddiad ei fedydd yn hysbys. Ef oedd unig fab y Tywysog Géza a'i wraig Sarolt, a oedd yn disgyn o deulu amlwg o *gyula*, sef penaduriaid yr hen lwythau Magyaraidd. Er i'w ddau riant gael eu bedyddio, István oedd y cyntaf o'i deulu i droi'n Gristion selog. Priododd Gisela o Fafaria, aelod o linach yr Ymerawdwr Glân Rhufeinig Otto I.

Wedi iddo olynu ei dad yn Uchel Dywysog yn 997 bu'n rhaid i István frwydro am yr orsedd yn erbyn ei berthynas, Koppány, a gefnogwyd gan nifer fawr o ryfelwyr paganaidd. Bu István yn drech na Koppány gyda chymorth marchogion tramor gan gynnwys Vecelin, Hont a Pázmány, ac arglwyddi brodorol. Coronwyd ef ar 25 Rhagfyr 1000 neu 1 Ionawr 1001 gyda choron a anfonwyd gan y Pab Silvester II. Trwy gyfres o ryfeloedd yn erbyn llwythau a phenaethiaid lled-annibynnol—gan gynnwys yr Hwngariaid Du, a'i ewythr Gyula yr Ieuaf—unodd y Brenin István Fasn Carpathia dan sofraniaeth Teyrnas Hwngari. Gwarchododd annibyniaeth ei deyrnas trwy orfodi milwyr goresgynnol yr Ymerawdwr Glân Rhufeinig Conrad II i encilio o diriogaeth Hwngari ym 1030.

Sefydlodd István o leiaf un archesgobaeth, chwech esgobaeth, a thri mynachlog Benedictaidd, gan alluogi'r Eglwys Gatholig yn Hwngari i ddatblygu'n annibynnol ar archesgobion yr Ymerodraeth Lân Rufeinig. Anogodd ledaeniad Cristnogaeth gan gosbi Hwngariaid yn llym am wrthod y ffydd neu anwybyddu ei harferion. Seiliwyd ei gyfundrefn o weinyddiaeth leol ar siroedd wedi eu rheoli gan swyddogion brenhinol yn breswyl mewn caerau sirol. Mwynhaodd Hwngari gyfnod o heddwch cymharol yn ystod ei deyrnasiad, a daeth y wlad yn llwybr i bererinion a masnachwyr ar daith o Orllewin Ewrop i Gaergystennin a'r Wlad Sanctaidd.

Bu farw István ar 15 Awst 1038 yn 62 neu 63 oed, gan oroesi pob un o'i feibion a'i ferched. Fe'i claddwyd yn ei fasilica newydd a gafodd ei adeiladu yn Székesfehérvár a'i gysegru i'r Forwyn Sanctaidd. Yn sgil ei farwolaeth, dechreuodd rhyfeloedd cartref yn Hwngari a barhaodd am ddegawdau. Canoneiddiwyd ef, ynghyd â'i fab Imre a Gellért, Esgob Csanád, gan y Pab Grigor VII ym 1083. Daeth István yn sant poblogaidd yn ei famwlad a'r gwledydd cyfagos, ac heddiw yn Hwngari mae ei ddygwyl (a ddethlir ar 20 Awst) hefyd yn ŵyl gyhoeddus, a elwir yn Ddiwrnod Sefydlu'r Wladwriaeth, i goffáu cychwyn y frenhiniaeth.
Ffilm gomedi heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Alexander Korda yw ***Der Tänzer meiner Frau*** a gyhoeddwyd yn 1925. Fe'i cynhyrchwyd gan Hermann Fellner a Josef Somlo yn yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Felsom Film. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Alexander Korda. Dosbarthwyd y ffilm gan Felsom Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marlene Dietrich, Willy Fritsch, Hans Junkermann, Hermann Thimig, Olga Limburg, Victor Varconi, María Corda, Livio Pavanelli a John Loder. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Nicolas Farkas oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1925. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Gold Rush* sef ffilm gomedi Americanaidd am Klondike gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexander Korda ar 16 Medi 1893 yn Túrkeve a bu farw yn Llundain ar 5 Chwefror 1993. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Marchog Faglor

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexander Korda nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Genre o ffilm yw'r **ffilm gomedi arswyd** sy'n cyfuno stori arswyd ag elfennau comedi. Yn gyffredinol, rhennir ffilmiau comedi arswyd yn ddwy is-genre: y gomedi arswyd ddu, a'r parodi arswyd. Gellir rhannu parodïau arswyd ymhellach, rhwng gweithiau dychanol sy'n dynwared y genre arswyd yn ysgafn (megis *Scream*), a pharodïau amlwg (*spoofs*) sy'n gwatwar ffilmiau arswyd eraill (er enghraifft, y gyfres *Scary Movie*).

Fel genre gymysg, mae comedi arswyd yn cyfuno elfennau o ffuglen arswyd, o bosib creaduriaid goruwchnaturiol megis ysbrydion ac angenfilod, â sefyllfaoedd comig. Fel rheol, dibynnir digrifwch y ffilm gomedi arswyd ar hiwmor digalon, neu gomedi ddu, sy'n ymdrin â phynciau afiach neu dabŵ, yn enwedig marwolaeth a thrais, yn ysgafn. Gall hyn gynnwys gormodedd o waed ar y sgrin, gan estyn nodweddion y ffilm sblatro o "drais arddulliedig" i'r eithaf.

Mae'r ffilm barodi arswyd yn dychanu themâu a motiffau traddodiadol y sinema arswyd. Mae parodïau amlwg yn gorbwysleisio'r fath elfennau ac yn gwatwar ystrydebau'r ffilm arswyd, ac o bosib yn gwneud hwyl ar ben clasuron y genre a ffilmiau penodol.

Mae enghreifftiau o ffilmiau comedi arswyd yn cynnwys *Beetlejuice* (1988), *Shaun of the Dead* (2004), *Zombieland* (2009), a *What We Do in the Shadows* (2014).

Darllen pellach
---------------

* Bruce G. Hallenbeck, *Comedy-Horror Films: A Chronological History, 1914–2008* (Jefferson, Gogledd Carolina: McFarland & Company, 2009).
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Mahamadou Cissé yw ***Falato*** a gyhoeddwyd yn 1989. Fe'i cynhyrchwyd yn Mali. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bambara a hynny gan Mahamadou Cissé. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Tshala Muana. Mae'r ffilm *Falato (ffilm o 1989)* yn 68 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1989. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Batman (ffilm o 1989)* sef ffilm drosedd llawn cyffro gan Tim Burton. Hyd at 2022 roedd o leiaf

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mahamadou Cissé ar 1 Ionawr 1951 yn Kayes a bu farw yn Bamako ar 7 Gorffennaf 1970.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mahamadou Cissé nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Falato |  | Mali | *Bambara* | 1989-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Mai 2016.
Llong (llong ryfel gan amlaf) sydd wedi'i chynllunio i allu mynd dan y môr ac aros yno am gyfnodau estynedig yw **llong danfor**.

Y cofnod cynharaf am long o'r fath yw'r un a adeiladwyd gan yr Iseldirwr Cornelis Drebbel (1572 - 1634) ac a ddangoswyd i'r brenin Iago I o Loegr yn aber Afon Tafwys yn 1624.

Cafwyd model mwy ymarferol gan y dyfeisydd o Americanwr David Bushnell (1742 - 1824), brodor o Connecticut, UDA. Y *Turtle* oedd ei henw a gwelodd gyfnod byr o wasanaeth yn y Chwyldro Americanaidd. Cafwyd sawl llong danfor arbrofol yn ystod y 19g, e.e. y *Resurgam* a aeth i lawr oddi ar arfordir gogledd-ddwyrain Cymru, rhwng Y Rhyl a Mostyn, yn 1879 (aeth llong danfor arall, y *Thetis*, i lawr yn yr un ardal yn 1939).

Defnyddid llongau tanfor gan sawl llynges yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Y math mwyaf effeithiol oedd yr *Unterseeboot* (*U-boot*) Almaenig. Roedd y rhain yn arf effeithiol iawn yn yr Ail Ryfel Byd hefyd a chollwyd cannoedd o longau iddynt, yn arbennig yn y confois a hwyliai o'r Unol Daleithiau i Brydain ac o Brydain i'r Undeb Sofietaidd. Yn y Cefnfor Tawel suddodd llongau tanfor yr Unol Daleithiau dros hanner llongau masnach Siapan a 276 o longau rhyfel.

Ers diwedd yr Ail Ryfel mae llongau tanfor wedi datblygu'n sylweddol. Mae rhai yn cael eu gyrru gan adweithyddion niwclear ac yn medru aros dan ddŵr am fisoedd bwy gilydd. Yn y Rhyfel Oer datblygwyd llongau tanfor niwclear i gario taflegrau niwclear, e.e. y taflegryn *Trident (taflegryn)* a ddefnyddir gan Brydain ac UDA.

Llong danfor Sbaenaidd *Galerna* yn Stockholm, Sweden

Chwiliwch am ***llong danfor***  
yn Wiciadur.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Saffir genlas** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: saffirau genlas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chlorestes notatus***; yr enw Saesneg arno yw *Blue-chinned sapphire*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. notatus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.

Teulu
-----

Mae'r saffir genlas yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Saffir genlas** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama am ryfel gan y cyfarwyddwyr Nicholas Ray, Andrew Marton a Guy Green yw ***55 Days at Peking*** a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd gan Samuel Bronston yn Unol Daleithiau America; y cwmni cynhyrchu oedd Samuel Bronston Productions. Lleolwyd y stori yn Beijing a chafodd ei ffilmio yn Las Rozas de Madrid. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ben Barzman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Dimitri Tiomkin. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Walter Gotell, Charlton Heston, Eric Pohlmann, Joseph Furst, Philippe Leroy, Kurt Kasznar, Ava Gardner, Elizabeth Sellars, David Niven, Paul Lukas, Nicholas Ray, Flora Robson, John Ireland, Geoffrey Bayldon, Jacques Sernas, Massimo Serato, Burt Kwouk, Robert Helpmann, Leo Genn, Yuen Siu-tien, Jūzō Itami, Harry Andrews, Michael Chow, John Moulder-Brown, Paul Naschy, Fernando Sancho, George Wang, Robert Urquhart, José Nieto, Mervyn Johns, Milton Reid, Alfredo Mayo, Jean-Claude Michel, Lucille Soong, Stephen Young, Robert Rietti, Alfred Lynch, Carlos Casaravilla, Félix Dafauce, Martin Miller, Ronald Brittain, Lynne Sue Moon, Jerome Thor ac Aram Stephan. Mae'r ffilm *55 Days at Peking* yn 154 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *From Russia with Love* sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Jack Hildyard oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Robert Lawrence sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nicholas Ray ar 7 Awst 1911 yn La Crosse, Wisconsin a bu farw yn Ninas Efrog Newydd ar 5 Gorffennaf 2021. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1948 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn La Crosse Central High School.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 57% (Rotten Tomatoes)
* 5.4/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Nicholas Ray nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.
3. 1 2  "55 Days at Peking". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 5 Hydref 2021.
Ffilm llawn cyffro am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Herman Yau yw ***Ganed y Chwedl - Ip Man*** a gyhoeddwyd yn 2010. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***葉問前傳*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong; y cwmni cynhyrchu oedd Mei Ah Entertainment. Lleolwyd y stori yn Guangdong. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Cantoneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

 Mae'r ffilm *Ganed y Chwedl - Ip Man* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inception* sef ffilm wyddonias
llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau Cantoneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herman Yau ar 1 Ionawr 1961 yn Hong Cong. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Bedyddwyr Hong Cong.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Herman Yau nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.
Ffilm ar gerddoriaeth a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Bob Fosse yw ***Sweet Charity*** a gyhoeddwyd yn 1969. Fe'i cynhyrchwyd gan Robert Arthur yn Unol Daleithiau America Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Bob Fosse a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Cy Coleman.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bud Cort, Shirley MacLaine, Toni Basil, Henry Beckman, Sammy Davis Jr. Ricardo Montalbán, Chita Rivera, Stubby Kaye, Barbara Bouchet, Paula Kelly, Alan Hewitt, Ben Vereen, Dante DiPaolo, Lance LeGault, John McMartin, Chelsea Brown, Jeff Burton, Kristoffer Tabori, Buddy Lewis, Tom Hatten, Joseph Mell, Chet Stratton, Lorene Yarnell, Richard Angarola a George DeNormand. Mae'r ffilm *Sweet Charity* yn 154 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1969. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Midnight Cowboy* sef ffilm am ddau gyfaill gan y cyfarwyddwr ffilm John Schlesinger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Robert L. Surtees oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Stuart Gilmore sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Nights of Cabiria*, sef ffilm gan y cyfarwyddwr Federico Fellini a gyhoeddwyd yn 1957.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bob Fosse ar 23 Mehefin 1927 yn Chicago a bu farw yn George Washington University ar 30 Mai 2006. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1947 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Amundsen High School.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Emmy
 * Gwobr yr Academi i'r Cyfarwyddwr Gorau
 * Gwobr Tony am y Cyfarwyddo Gorau mewn Sioe Gerdd
 * Gwobr Ddawns Capezio
 * Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau
 * Gwobr BAFTA am Gyfarwyddo Gorau

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 83% (Rotten Tomatoes)
* 6.4/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Bob Fosse nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Sweet Charity". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Beirniad ac hanesydd ffilm, newyddiadurwr, a sgriptiwr Americanaidd oedd **Roger Joseph Ebert** (18 Mehefin 1942 – 4 Ebrill 2013) a fu'n adolygu ffilmiau i'r *Chicago Sun-Times* am hanner can mlynedd bron, ac yn cyd-gyflwyno'r rhaglen *At the Movies* gyda Gene Siskel. Ebert oedd un o'r beirniaid ffilm enwocaf a mwyaf dylanwadol yn Unol Daleithiau America, a'r beirniad ffilm cyntaf i ennill Gwobr Pulitzer.

Ganed ef yn Urbana, Illinois, a chychwynnodd ar ei yrfa yn ysgrifennu i bapurau newydd fel gohebydd chwaraeon i'r *Champaign-Urbana News-Gazette*, pan oedd ond yn 15 oed. Bu'n ben golygydd *The Daily Illini*, papur newydd myfyrwyr Prifysgol Illinois, ac oddi yno derbyniodd ei radd baglor mewn newyddiaduraeth ym 1964. Treuliodd flwyddyn yn astudio yn Nhref y Penrhyn, De Affrica, gydag ysgoloriaeth o'r Clwb Rotari, ac aeth i Brifysgol Chicago am flwyddyn arall fel myfyriwr ôl-raddedig. Ymunodd â staff y *Chicago Sun-Times*, a fe'i penodwyd yn brif feirniad ffilm y papur newydd ym 1967; bu yn y swydd honno hyd at ei farwolaeth. Bu'n gyfaill i'r cyfarwyddwr *sexploitation* Russ Meyer, ac ysgrifennodd Ebert ambell sgript ffilm ar gyfer Meyer yn y 1970au, gan gynnwys *Beyond the Valley of the Dolls* (1970).

Enillodd Ebert Wobr Pulitzer am Feirniadaeth ym 1975. Yn yr un flwyddyn, ymddangosodd am y tro cyntaf gyda Gene Siskel, prif feirniad ffilm y *Chicago Tribune*, ar raglen deledu leol o'r enw *Opening Soon at a Theater near You* (1975–77), a gafodd ei ail-enwi'n *Sneak Previews* a'i ddarlledu ar y sianel gyhoeddus PBS gyda Siskel ac Ebert o 1977 i 1982. Addaswyd y fformat hwn ar ffurf *At the Movies*, sioe wedi ei syndicetio ar gyfer sianeli masnachol, ym 1982; yn ddiweddarach cafodd ei ail-enwi'n *Siskel & Ebert & the Movies*, ac yna *Siskel & Ebert*. Wedi marwolaeth Siskel ym 1999, cyd-gyflwynai Ebert y sioe â sawl gŵr gwadd cyn i'r colofnydd Richard Roeper gael ei benodi'n bartner parhaol iddo yn 2000, ac ail-enwyd y rhaglen yn *Ebert & Roeper & the Movies*.

Dioddefodd Ebert o ganser y thyroid ym 1987, ac ailymddangosodd y clefyd yn 2002. Cafodd driniaeth yn yr ysbyty sawl tro, ac yn 2006 bu'n rhaid tynnu ei ên isaf yn sgil cymhlethdodau llawdriniaeth. Collodd ei lais a'i allu i fwyta ac yfed, ond parhaodd i ysgrifennu adolygiadau a llyfrau, gan gynnwys ei hunangofiant *Life Itself* (2011). Bu farw yn Chicago yn 70 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Roger Ebert. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 17 Hydref 2021.
2. ↑  (Saesneg) Douglas Martin, "Roger Ebert Dies at 70; a Critic for the Common Man", *The New York Times* (4 Ebrill 2013). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 15926824
* LCCN: n80015780
* ISNI: 0000 0000 8359 887X
* GND: 132272741
* SELIBR: 239443
* SUDOC: 080601685
* BNF: cb14036279m (data)
* BIBSYS: 90814725
* NLA: 35926710
* NKC: jx20100308005
* BNE: XX1647014
* CiNii: DA12545665

 |
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Mike Leigh yw ***Bleak Moments*** a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd gan Les Blair yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Mike Leigh. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.
Y prif actorion yn y ffilm hon yw Liz Smith, Donald Sumpter, Malcolm Smith ac Eric Allan. Mae'r ffilm *Bleak Moments* yn 111 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Clockwork Orange* sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm
Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mike Leigh ar 20 Chwefror 1943 yn Brocket Hall. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1971 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Buile Hill High School.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* OBE
 * Cymrawd o'r Gymdeithas Frenhinol a Llenyddol
 * Gwobr BAFTA am Gyfarwyddo Gorau

Derbyniad
---------

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Golden Leopard.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mike Leigh nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 12 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 12 Gorffennaf 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn gloyw gyddfbinc** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod gloyw gyddfbinc) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Heliodoxa gularis***; yr enw Saesneg arno yw *Pink-throated brilliant*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. gularis*, sef enw'r rhywogaeth.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r sïedn gloyw gyddfbinc yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn gloyw gyddfbinc** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Beverly Shaffer yw ***Children of Jerusalem*** a gyhoeddwyd yn 1994. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Children of Jerusalem: Yehuda*** ac fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1994. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Forrest Gump* ffilm glasoed gan Robert Zemeckis. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Beverly Shaffer ar 8 Mai 1945 ym Montréal. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Prifysgol y Celfyddydau Cain Boston.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Beverly Shaffer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Children of Jerusalem |  | Canada | Saesneg | 1994-01-01 |
| Children of Jerusalem: Gesho |  | Canada | SaesnegHebraeg | 1996-01-01 |
| *I'll Find a Way* |  | Canada | Saesneg | 1977-01-01 |
| *Mr. Mergler's Gift* |  | Canada |  |  |
| *My name is Susan Yee* |  |  |  |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Gorffennaf 2016.
Maes awyr hedfan cyffredinol ger Llanbedr, Gwynedd, ym Mharc Cenedlaethol Eryri yw **Maes Awyr Llanbedr** (ICAO:**EGFD**), neu gynt **RAF Llanbedr** (ICAO: **EGOD**).

Wedi deng blynyddoedd ar gau, ailagorwyd y Maes Awyr fel maes awyr cyhoeddus ym Mai 2014.

Hanes
-----

Agorwyd y maes awyr fel ganolfan awyr yr Awyrlu Brenhinol yn 1941. Ers hynny, ailenwyd y maes awyr sawl gwaith wrth i'r cyfleuster newid dwylo rhwng breichiau gwahanol Y Weinyddiaeth Amddiffyn:

* RAF Llanbedr nes 1957
* RAE Llanbedr nes 1992
* T&EE Llanbedr nes 1995
* DTEO Llanbedr nes 1997
* DERA Llanbedr nes 2001, pan daeth y rhan fwyaf cyfleusterau DERA yn rhan o QinetiQ.

Tra bod yn ganolfan yr Awyrlu Brenhinol, Defnyddiwyd y maes awyr i lansio targedau am ymarferion brwydr yn yr awyr dros Fae Ceredigion. Cynnalwyd gweithredoedd gan y Grŵp Rhif 12 yr RAF. Ar ôl 1992, cymerodd y maes awyr rôl lai milwrol, gysylltiol â phrofion a datblygu. Parhaodd hyn nes 2004 pan giliodd Y Weinyddiaeth Amddiffyn o'r safle, yn cymryd cyfarpar mordwyo a rheolaeth traffig awyr i ffwrdd.

Ailagoriad
----------

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Alan Crosland yw ***Viennese Nights*** a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd gan Richard Rodgers yn Unol Daleithiau America Lleolwyd y stori yn Fienna. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Oscar Hammerstein II a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Oscar Hammerstein II.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bela Lugosi, Walter Pidgeon, Jean Hersholt, Louise Fazenda, Alexander Gray, Bert Roach, Virginia Sale, Alice Day, Mary Treen, Ullrich Haupt, Sr. a Vivienne Segal. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *All Quiet on the Western Front* ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
James Van Trees oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alan Crosland ar 10 Awst 1894 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Hollywood ar 26 Medi 1944. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Dartmouth.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alan Crosland nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
Llenor ac ecolegwr Americanaidd oedd **Edward Abbey** (29 Ionawr 1927 – 14 Mawrth 1989) sydd yn nodedig am ei nofelau a leolir yn Ne Orllewin yr Unol Daleithiau ac am ei ysgrifau sydd yn mynegi athroniaeth amgylcheddol radicalaidd ac anarchaidd. Fe'i gelwir weithiau yn "Thoreau y De Orllewin".

Ganed ym mwrdeistref Indiana, Pennsylvania, a chafodd ei fagu mewn pentref cyfagos o'r enw Home. Ffermwr oedd ei dad, Paul Revere Abbey. Gadawodd Edward Abbey ei gartref yn Home yn 17 oed er mwyn bodio'i ffordd a theithio ar y wagen ar draws yr Unol Daleithiau, tua'r gorllewin i ddiffeithwch y Pedair Cornel (taleithiau Utah, Colorado, Arizona, a New Mexico). Derbyniodd ei radd baglor o Brifysgol New Mexico ym 1951, a'i radd meistr o'r brifysgol honno ym 1956 ar bwnc "Anarchiaeth a Moesoldeb Trais". Gweithiodd yn goedwigwr ac yn wyliwr tân i'r Gwasanaeth Parciau Cenedlaethol yn y 1950au a'r 1960au. Wrth ei waith, magai berthynas fynwesol â thirwedd a bywyd gwyllt rhanbarth y De Orllewin.

Ei dair nofel gyntaf oedd *Jonathan Troy* (1954), *The Brave Cowboy* (1956), a *Fire on the Mountain* (1962). Daeth yn amlwg yn sgil cyhoeddi *Desert Solitaire: A Season in the Wilderness* (1968), ei atgofion fel ceidwad parc yng nghefn gwlad Utah, a ystyrir yn glasur o lenyddiaeth natur.

Mae ei nofel enwocaf, *The Monkey Wrench Gang* (1975), yn ymwneud â phedwar amgylcheddwr sydd yn ceisio dinistrio Argae Ceunant Glen, yng ngogledd Arizona, gyda bom. Disgrifiodd Abbey y llyfr hwn yn stori ddychanol, ond cafodd ei feirniadu am ddisgrifio'n fanwl sut i ddifrodi eiddo yn fwriadol. O ganlyniad i *The Monkey Wrench Gang*, condemniwyd Abbey yn derfysgwr ac yn anarchydd peryglus gan gadwraethwyr sefydledig ac yn feddyliwr ysbrydoledig gan ecolegwyr y gwrthddiwylliant. Sefydlwyd y mudiad radicalaidd Earth First! ym 1980 gan griw o ymgyrchwyr ifanc a oedd yn edmygu gwaith Abbey, a'r nofel hon yn enwedig. Rhoddwyd yr enw *monkey-wrenching* ar dacteg o ddefnyddio difrod bwriadol er mwyn amddiffyn yr amgylchedd.

Bu farw Edward Abbey yn Tucson, Arizona, o glefyd cylchredol yn 62 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Edward Abbey, 62, Writer and Defender Of U.S. Wilderness", *The New York Times* (15 Mawrth 1989). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.is ar 16 Mehefin 2021.
Mudiad gyda'r nod o sefydlu cyff arall o frenhinllin y Bourboniaid, sef Carlos María Isidro de Borbón, "Don Carlos", Cownt Molina (1788–1855) a'i ddisgynyddion, ar orsedd Sbaen oedd **Carliaeth** (Sbaeneg: *carlismo*, Catalaneg: *carlisme*, Basgeg: *karlismo*, Galiseg: *carlismo*) a ffynnai yn y 19g, yn gysylltiedig ag athrawiaeth geidwadol *tradicionalismo*. Ymgododd ymhlith tueddiad gwrth-ryddfrydol yr *apostólico* yn y glerigiaeth, ac ym 1827 ffurfiwyd lledfilwyr y Gwirfoddolwyr Brenhinol. Yn y 1830au, ymlynodd y garfan hon â Don Carlos, brawd iau'r Brenin Fernando VII, gan gefnogi ei hawl i etifeddu'r orsedd o flaen merch Fernando. Wedi marwolaeth Fernando VII ym 1833, ac esgyniad ei ferch Isabella II i'r orsedd, cychwynnodd Rhyfel Cyntaf y Carliaid. Daeth hwnnw i ben ym 1840 gyda buddugoliaeth y *Christinos*, cefnogwyr Isabella. Cafwyd dau wrthdaro arall ar raddfa lai, Ail Ryfel y Carliaid neu Ryfel y *Matiners* (1846–49) a'r Trydydd Rhyfel (1872–76). Câi'r mudiad ddylanwad mawr ar wleidyddiaeth yr adain dde yn Sbaen, ac ymgyfunodd gweddillion y Carliaid â'r Ffalanche ym 1937.

Wrth i wrthwynebiad i ryddfrydiaeth gynyddu yn y deyrnas yn y 1830au, cefnogodd y Gwirfoddolwyr Brenhinol hawl Don Carlos—felly'r enw "Carliaid"—i olynu ei frawd hŷn i'r orsedd, oni bai y byddai Fernando yn cael mab, yn unol â'r hen gyfraith Salig o flaenoriaethu gwrywod yn yr olyniaeth frenhinol, y drefn yn Sbaen ers gorchymyn Felipe V ym 1713. Byddai hynny'n groes i'r Datganiad Pragmatig a gyhoeddwyd gan Fernando ym 1830 a gadarnhaodd benderfyniad ei ragflaenydd, Siarl IV, ym 1789 i ddirymu'r gyfraith Salig ac felly cynnwys merched yn olyniaeth coron Sbaen. Dim ond dwy ferch, Isabella (ganed 1830) a Luisa Fernanda (ganed 1832), a gafodd Fernando a'i wraig María Cristina cyn iddo farw ym 1833.

Datblygodd Carliaeth yn fudiad gwleidyddol a chymdeithasol ehangach, gan arddel tra-cheidwadaeth, amddiffyn yr Eglwys Gatholig, ac ymreolaeth ranbarthol.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Carlism. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 5 Hydref 2023.
Ffilm am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Stuart Millar yw ***Rooster Cogburn*** a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Arkansas. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Martha Hyer a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Laurence Rosenthal.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw John Wayne, Katharine Hepburn, Andrew Prine, Richard Jordan, Anthony Zerbe, Jack Colvin, Lane Smith, Strother Martin, Warren Vanders, John McIntire, Chuck Hayward, Jon Lormer, Paul Koslo, Gary McLarty a Mickey Gilbert. Mae'r ffilm yn 108 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *One Flew Over the Cuckoo's Nest* sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Harry Stradling oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Robert Swink sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stuart Millar ar 1 Ionawr 1929 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn yr un ardal ar 11 Mai 1976.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 50% (Rotten Tomatoes)
* 4.8/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Stuart Millar nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. .. .. .. .. .. .. . .
2. 1 2  "Rooster Cogburn". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 5 Hydref 2021.
Cyflwynwraig ac actores o Gymraes yw **Jenny Ogwen** (neé Jones), sy'n fwyaf adnabyddus am gyflwyno'r tywydd ar raglen *Newyddion* ar S4C.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Ogwen yn Llandybie, Sir Gaerfyrddin a symudodd ei theulu i Grymych, Sir Benfro pan oedd yn ddwy oed. Yn ei harddegau cafodd ei choroni'n *'Miss Pembrokeshire 1961'* ac enillodd deitl *'Miss Norvic Teenager of the Year'* yn Llundain. Gadawodd ysgol yn 16 ac aeth i Lundain i hyfforddi i fod yn ysgrifenyddes pan oedd yn 17 oed. Daeth yn ôl i Gymru yn 19 oed.

Gyrfa
-----

Ei swydd gyntaf yn y cyfryngau oedd fel ysgrifenyddes ar raglen newyddion *Y Dydd*. Aeth ymlaen i gyflwyno'r rhaglen *Siôn a Siân* yn ystod yr 1960au a rhaglenni i blant ac actio yn *Now You're Talking*, sef cyfres deledu i ddysgwyr. Mae hefyd wedi cyflwyno ar Radio Acen. Bu'n gyflwynydd ar HTV Cymru a Thames TV cyn cyflwyno'r tywydd ar raglen *Newyddion* ar S4C yn yr 1990au. Ymddeolodd o'i swydd fel cyflwynydd tywydd yn Awst 2004 a chymerodd Erin Roberts ei hen swydd.

Mae ei theulu hefyd yn ymwneud â'r cyfryngau. Roedd ei gŵr Euryn Ogwen Williams (1942–2021) yn ddarlledwr a cynhyrchydd teledu nodedig. Mae ei mab Rhodri yn gweithio gyda Sky Sports yn Llundain ac i S4C ar raglenni fel *Y Clwb Rygbi* a *Pacio*. Mae'n fam i Sara, sy'n cyflwyno ar S4C, a hefyd yn nain i'w merch hithau, Soffia, a chwaraeodd Catrin Bennett yn *Pobol y Cwm*.

Llyfryddiaeth
-------------

* Jenny Ogwen (Hydref 2007). *Glaw a Hindda*. Llandysul: Gwasg Gomer. ISBN 9781843238850

* Ebrill 2009, fersiwn print bras: ISBN 978-1-84851-063-0

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hannah Jones. *Welsh Homes: Sanctuary with a whiff of the sea; FAVOURITE ROOM: Broadcaster Jenny Ogwen's snug is filled with mementos of Pembrokeshire*   (en) , 18 Mai 2002.  Cyrchwyd ar 22 Chwefror 2016.
2. 1 2 3   Cyfweliad â Jenny Ogwen. Cylchgrawn Acen (Ebrill 2003).
3. ↑   Gwales - Glaw a Hindda. Adalwyd ar 22 Chwefror 2016.
4. ↑   Rhagolwg braf i Erin. Newyddion BBC Cymru (5 Awst 2004).
5. ↑   Erin joins S4C weather team (4 Awst 2004).

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 12110894
* LCCN: no2008035805
* ISNI: 0000 0000 4543 6327
* SUDOC: 151884641

 |
Ffilm arswyd sy'n ffilm gydag anghenfilod gan y cyfarwyddwr John Carl Buechler yw ***Cellar Dweller*** a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Don Mancini. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Yvonne De Carlo, Pamela Bellwood, Debrah Farentino, Jeffrey Combs, Brian Robbins a Vince Edwards. Mae'r ffilm *Cellar Dweller* yn 73.08 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Hard* sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Sergio Salvati oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm John Carl Buechler ar 18 Mehefin 1952 yn Belleville, Illinois a bu farw yn Los Angeles ar 16 Awst 1994. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1978 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd John Carl Buechler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.
Milwyr yn cynnal parêd trwy strydoedd Conakry ar 6 Medi 2021.

Dymchwelwyd llywodraeth yr Arlywydd Alpha Condé gan luoedd arfog Gini mewn *coup d'état* ar 5 Medi 2021. Y bore hwnnw, yn y brifddinas Conakry, cafodd Palas Arlywyddol Sekhoutoureah ei amgylchynu gan fiwtiniwyr. Wedi brwydr saethu rhwng y gwrthryfelwyr a'r lluoedd a oedd yn ffyddlon i'r arlywydd, cafodd Condé ei arestio. Datganodd y swyddog lluoedd arbennig Mamady Doumbouya bod y llywodraeth wedi ei ddymchwel, y cyfansoddiad wedi ei ddirymu, a ffiniau'r wlad wedi eu cau. Condemniwyd y *coup* gan nifer o lywodraethau eraill a sefydliadau rhyngwladol, ond bu nifer o bobl Gini yn croesawu'r newid grym.

Etholwyd Condé yn Arlywydd Gini yn 2010, a chafodd ei ail-ethol yn 2015 ac yn 2020. Yn ystod y cyfnod hwn, tyfodd economi'r wlad o ganlyniad i echdynnu adnoddau naturiol, yn bennaf cloddio bocsit, ond ni chafodd hyn fawr o effaith ar sefyllfa ariannol trwch y boblogaeth. Yn 2019–21, yn sgil ymgais lwyddiannus Condé i newid y cyfansoddiad er mwyn ei alluogi i ymgyrchu am drydydd dymor yn y swydd, ysgogwyd protestiadau a therfysgoedd ar draws Gini, ac ymateb llawdrwm gan yr heddlu a'r llywodraeth, a bu farw rhwng 50 a 100 o bobl. Cafodd gwleidyddion o bleidiau eraill eu harestio, a bu farw rhai ohonynt yn y ddalfa. Cynyddodd prisiau bwyd a nwyddau eraill, ac yn Awst 2021 cyhoeddodd llywodraeth Condé y byddai'n codi trethi, cwtogi ar gyllido'r heddlu a'r lluoedd arfog, a rhoi mwy o arian i swyddfa'r Arlywydd ac i'r Cynulliad Cenedlaethol.

Yn sgil y *coup*, cynyddodd prisiau bocsit i'w lefel uchaf ers deng mlynedd. Ceisiodd Doumbouya dawelu'r diwydiant bocsit drwy gadw'r ffin ar y môr yn agored i alluogi allforion bocsit, ac i ryddhau'r sector cloddio rhag y cyrffyw a orfodwyd yn y nos.

Ar Hydref 1, 2021, cymryodd Mamady Doumbouya ei lw fel llywydd dros dro.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Guinean soldiers seize control of West African nation in military coup", *The Daily Telegraph* (6 Medi 2021). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 9 Medi 2021.
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Christian Vincent yw ***Les Saveurs Du Palais*** a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd gan Étienne Comar yn Ffrainc; y cwmni cynhyrchu oedd Wild Bunch. Lleolwyd y stori ym Mharis a chafodd ei ffilmio yn Gwlad yr Iâ. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Étienne Comar a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gabriel Yared. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jean d'Ormesson, Catherine Frot, Arly Jover, Hippolyte Girardot, Arthur Dupont, Brice Fournier, Catherine Davenier, Hervé Pierre, Jean-Marc Roulot, Laurent Poitrenaux, Manuel Le Lièvre, Nicolas Beaucaire, Philippe Uchan, Steve Tran a Thomas Chabrol. Mae'r ffilm *Les Saveurs Du Palais* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *12 Years a Slave* sef ffilm fywgraffyddol *gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.* 
Laurent Dailland oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Monica Coleman sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Christian Vincent ar 5 Tachwedd 1955 ym Mharis. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1983 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 68% (Rotten Tomatoes)
* 6.1/10 (Rotten Tomatoes)

.

Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: Gwobr César am yr Actores Orau.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Christian Vincent nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 19 Awst 2016. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg. .
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 21 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 21 Mai 2016.
3. 1 2  "Haute Cuisine". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 8 Hydref 2021.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **ôl-adain oren**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **ôl-adenydd oren**; yr enw Saesneg yw *Orange Underwing*, a'r enw gwyddonol yw *Archiearis parthenias*. Eei diriogaeth yw Ewrop.

30–40 mm ydy lled ei adenydd, ar eu heithaf. Mae'r oedolyn ar ei adain yn gynnar yn y flwyddyn: rhwng Chwefror a Mai, yn ddibynol ar ei leoliad.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r ôl-adain oren yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.

Dolennau allanol
----------------

* Moths and Butterflies of Europe and North Africa
* Kimmo's Lep Site Archifwyd 2008-01-01 yn y Peiriant Wayback.
* Markku Savela: Lepidoptera snd some other life forms
* Fauna Europaea Archifwyd 2012-02-14 yn y Peiriant Wayback.
* Orange Underwing at UKmoths
Cyfarwyddwr ffilmiau Cymreig oedd **Paul Turner** (30 Rhagfyr 1945 – 1 Tachwedd 2019). Cyfarwyddodd y ffilm *Hedd Wyn*, ffilm a gafodd ei henwebu am Oscar.

Bywgraffiad
-----------

Ganwyd Turner yng Nghernyw. Ar ôl cyfnod o wneud astudiaethau ffilm, gweithiodd fel dyn camera a thorrwr ffilm. O 1971 tan 1982, gweithiodd fel golygydd rhaglenni i'r BBC. Dysgodd Gymraeg yn ystod y cyfnod yma. Fe weithiodd ar raglenni fel cyfres ddrama John Hefin, *The Life and Times of David Lloyd George* (1981). Yn yr un flwyddyn cynhyrchodd ei waith annibynnol cyntaf sef *Trisgel*, ffilm yn ôl David Berry sydd yn "ramant uchelgeisiol, di-ddeialog sy'n drwch o draddodiad a mytholeg".

Sefydlodd y cwmni cynhyrchu Teliesyn ar y cyd gyda Colin Thomas. Yn 1982/3 enillodd y cwmni newydd gomisiwn am drama-ddogfen gan S4C o'r enw *Chwedlau Serch* yn ogystal â chyfres Saesneg a Chymraeg gefn-wrth-gefn i'r BBC o’r enw *Arswyd y Byd* / *Tales From Wales*.

Yn 1984, cyfarwyddodd Turner ddrama sengl awr o hyd ar gyfer S4C o’r enw *Wil Six* (drama yn adrodd atgofion dyn o'i amser yn fachgen ifanc mewn ysgol wledig), yn ogystal â'r drasiedi lesbiaidd *Tra Bo Dwy* a'r drama deledu *Dihirod Dyfed*.

Cyfarwyddodd y ffilm *Hedd Wyn* yn 1992, y ffilm Gymraeg gyntaf i gael ei henwebu am Wobr yr Academi am y Ffilm Iaith Dramor orau. Aeth ymlaen i ennill llu o wobrau rhyngwladol eraill gan ddod â chlod a bri i sinema Cymraeg.

Aeth ymlaen i gyfarwyddo tair ffilm hyd llawn arall gyda'i gwmni cynhyrchu Pendefig - *Cwm Hyfryd* (1993), *Dial* (1995) a *Porc Pei* (1998) - ffilm a gafodd ei throi mewn i gyfres ddrama lwyddiannus ar S4C.

Bywyd personol
--------------

Ei ail wraig oedd yr actores Gymreig Sue Roderick.

Bu farw yn ei gartref ar fore 1 Tachwedd 2019. Cynhaliwyd ei angladd yn Amlosgfa Caerdydd a Morgannwg ar 18 Tachwedd wedi ei ddilyn gyda dathliad o'i fywyd yn y Manor House, Penarth.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Manylion cyfarwyddwr cwmni Pendefig. Adalwyd ar 25 Chwefror 2016.
2. ↑  *Teyrngedau i’r cynhyrchydd a chyfarwyddwr, Paul Turner*  , Golwg360, 3 Tachwedd 2019.
3. ↑   Porth - Paul Turner (25 Gorffennaf 2014). Adalwyd ar 25 Chwefror 2016.
4. ↑   Cyhoeddiad marwolaeth. Western Mail (12 Tachwedd 2019). Adalwyd ar 15 Tachwedd 2019.

Dolenni allanol
---------------

* Paul Turner ar wefan Internet Movie Database
* Cwmni Pendefig Archifwyd 2016-01-09 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 85088236
* LCCN: n87100561
* GND: 1062795148
* SUDOC: 080260349
* NKC: pna2005301632

 |
Cenedlaetholwr croenwyn o Gymro yw **Alex Davies** (ganwyd 1994 neu 1995). Ef yw un o sefydlwyr National Action, y grŵp adain dde eithafol gyntaf i'w gwahardd yn y Deyrnas Unedig ers yr Ail Ryfel Byd.

Yn 2011, pan oedd yn 16 oed, fe gafodd ei gyfeirio at raglen Prevent, cynllun llywodraethol i ymwneud ag eithafwyr. Ymunodd ag adain ieuenctid y British National Party, ond fe gafodd ei siomi gan "anhrefn" (*disarray*) y blaid honno. Astudiodd athroniaeth ym Mhrifysgol Warwick, ac yno fe geisiodd hyrwyddo'i daliadau gwleidyddol ar y campws. Yn 2012, sefydlwyd National Action gan Alex Davies a Benjamin Raymond, myfyriwr o Brifysgol Essex. Nod y grŵp oedd i greu mudiad ieuenctid Sosialaeth Genedlaethol, neu neo-Natsïaeth, yng ngwledydd Prydain. Mewn gorymdaith National Action yn Lerpwl, datganodd Davies, "*We’re like the BNP but more radical*". Gadawodd y brifysgol ar ddiwedd blwyddyn gyntaf ei gwrs, yn sgil erthygl yn y *Sunday Mirror* ym Mehefin 2014 a oedd yn datgelu ei ran yn National Action. Dychwelodd i dde Cymru i weithio mewn canolfan ffôn, ac yn 2018 roedd yn byw yn Abertawe.

Yn 2016, fe anerchodd y Welsh Forum ar bwnc "Saunders Lewis and Militant Welsh Nationalism". Ym Mai 2016, cafodd Davies ffrae â merch o hil cymysg a'i mam yng Nghaerfaddon, ac aeth y fideo yn "firaol". Cafodd National Action ei gwahardd gan yr Ysgrifennydd Cartref Amber Rudd yn Rhagfyr 2016 am fod yn "sefydliad hiliol, gwrth-Semitaidd a homoffobaidd".

Yn 2021 cyhuddwyd Davies o fod yn aelod o National Action rhwng Rhagfyr 2016 a Medi 2017, wedi i'r grŵp gael ei wahardd. Ar 17 Mai 2022 fe'i cafwyd yn euog o sefydlu grŵp o'r enw NS131 o fewn National Action, wedi i'r mudiad gael ei wahardd, ac ar 7 Mehefin 2022 fe'i dedfrydwyd i garchar am wyth mlynedd a hanner.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Far-right group National Action to be banned under terror laws", BBC (12 Rhagfyr 2016). Adalwyd ar 25 Awst 2018.
2. 1 2  "Founding father of banned white supremacist group National Action identified as being at risk of radicalisation at 16", ITV (25 Gorffennaf 2018). Adalwyd ar 25 Awst 2018.
3. ↑  "Exposed: Rise of Hitler-loving National Action group who want to 'ethnically cleanse' the UK", *Mirror Online* (7 Mehefin 2014). Adalwyd ar 25 Awst 2018.
4. ↑  "Fascist leader leaves Warwick", *The Boar* (18 Mehefin 2014). Adalwyd ar 25 Awst 2018.
5. ↑  "Family threatened after Bath racism video goes viral", BBC (12 Mai 2016). Adalwyd ar 25 Awt 2018.
6. ↑  (Saesneg) "National Action: Neo-Nazi group co-founder to stand trial", BBC (25 Mehefin 2021). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.is ar 25 Mehefin 2021.
7. ↑  "Dyn yn euog o ffurfio grŵp cysylltiedig â mudiad eithafol", BBC (17 Mai 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Mai 2022.
8. ↑  "Carcharu dyn o Abertawe am barhau yn aelod o fudiad Natsïaidd", BBC (7 Mehefin 2022).