Ffeminist o'r Almaen oedd **Anita Augspurg** (22 Medi 1857 - 20 Rhagfyr 1943) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel actores, gwleidydd, cyfreithiwr, swffragét a ffeminist. Roedd hefyd yn heddychwr cadarn.

Fe'i ganed yn Verden (Aller) a bu farw yn Zürich, lle claddwyd hi ym Mynwent Fluntern.

Magwraeth ac actio
------------------

Roedd yn ferch i gyfreithiwr, ac yn ystod ei llencyndod, gweithiodd Augspurg yn swyddfa'i thad nes iddi droi'n oedolyn. Yn Berlin cwblhaodd gwrs hyfforddi athrawon ar gyfer addysgu mewn colegau menywod a chymerodd hefyd ddosbarthiadau actio. O 1881 i 1882 roedd yn brentis i Ensemble Meiningen, a chymerodd ran mewn cyngerddar ledled yr Almaen, yr Iseldiroedd a Lithwania. Gadawodd ei mam-gu (ar ochr ei mam), waddol sylweddol iddi pan fu farw yn 1887, a roddodd iddi ei hannibynnol yn ariannol.

Yn 1887, ar ôl gyrfa bum mlynedd fel actores, aeth gyda'i ffrind Sophia Goudstikker i Munich, lle agorodd stiwdio ffotograffiaeth, yr "Hofatelier Elvira". Roedd gan y ddwy ferch wallt byr, dillad anghonfensiynol, ac yn aml yn mynegi eu cefnogaeth i'r frwydr dros ryddhau menywod yn gyhoeddus. Oherwydd y ffordd o fyw anarferol yma, roedd Augspurg yn agored i ymosodiadau personol gan wrth-ffeministiaid yn llawer mwy na phersonoliaethau eraill o fewn mudiad y merched. Serch hynny, gwnaeth ei chysylltiadau llwyfan a stiwdio hi'n adnabyddus yn gyflym, a chyn hir roedd y teulu brenhinol yn Bafaria yn un o'i chwmeriaid.

Erbyn 1890, roedd Augspurg yn ymwneud â mudiad hawliau menywod yr Almaen ac yn siaradwr cyhoeddus. Arweiniodd ei hymrwymiad i hawliau menywod iddi benderfynu, i astudio ar gyfer gradd yn y gyfraith. Mynychodd Brifysgol Zurich, y Swistir, gan nad oedd gan fenywod yn yr Almaen yr hawl i gael eu derbyn gan brifysgolion. Cafodd berthynas storms gyda Rosa Luxemburg, a chydsefydlodd y Gymdeithas Myfyrwyr Benywaidd Rhyngwladol (Almaeneg: *Internationaler Studentinnenverein*). Cwblhaodd ei hastudiaethau gyda doethuriaeth yn 1897, doethor yn y gyfraith gyntaf yr Ymerodraeth Almaenig. Fodd bynnag, ni allai ymarfer fel cyfreithiwr, gan na chaniateid hynny.

Bu'n aelod o Blaid Sosialaidd Ddemocrataidd Annibynnol yr Almaen.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Bwyllgor Rhyngwladol Menywod dros Heddwch Parhaol am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol: .
2. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018. Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 9 Ebrill 2014 .
3. ↑  Dyddiad geni: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 9 Ebrill 2014 "Anita Augspurg". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Anita Augspurg". "Anita Augspurg". *ffeil awdurdod y BnF*. .
4. ↑  Dyddiad marw: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 9 Ebrill 2014 "Anita Augspurg". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Anita Augspurg". "Anita Augspurg". *ffeil awdurdod y BnF*. .
5. ↑  Man geni: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library (yn de, en), *Gemeinsame Normdatei*, Wikidata Q36578, adalwyd 10 Rhagfyr 2014
6. ↑  Galwedigaeth: .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 9976800
* LCCN: no00016021
* ISNI: 0000 0000 6651 0645
* GND: 118651072
* SUDOC: 126922179
* BNF: cb12909377k (data)
* ULAN: 500101563
* HDS: 028011

 |