recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Etholaeth seneddol yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Dewsbury**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dewsbury yng Ngorllewin Swydd EfrogEtholaeth Dewsbury yng Ngorllewin Swydd Efrog
* Gorllewin Swydd Efrog yn LloegrGorllewin Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1868.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1868–1888: John Simon (Rhyddfrydol)
* 1888–1902: Mark Oldroyd (Rhyddfrydol)
* 1902–1918: Walter Runciman (Rhyddfrydol)
* 1918–1922: Emil Pickering (Ceidwadol Clymblaid)
* 1922–1923: Benjamin Riley (Llafur)
* 1923–1924: Edmund Harvey (Rhyddfrydol)
* 1924–1931: Benjamin Riley (Llafur)
* 1931–1935: Walter Rea (Rhyddfrydol)
* 1935–1945: Benjamin Riley (Llafur)
* 1945–1959: Will Paling (Llafur)
* 1959–1981: David Ginsburg (Llafur, wedyn SDP)
* 1983–1987: John Whitfield (Ceidwadol)
* 1987–2005: Ann Taylor (Llafur)
* 2005–2010: Shahid Malik (Llafur)
* 2010–2015: Simon Reevell (Ceidwadol)
* 2015–2019: Paula Sherriff (Llafur)
* 2019–presennol: Mark Eastwood (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Copog goed werdd** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed gwyrdd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Phoeniculus purpureus***; yr enw Saesneg arno yw *Green wood hoopoe*. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: *Phoeniculidae*) sydd yn urdd y *Coraciiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. purpureus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r copog goed werdd yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: *Phoeniculidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Copog goed benwyn | Phoeniculus bollei |  |
|
| Copog goed bigddu | Phoeniculus somaliensis |  |
|
| Copog goed bigsyth | Phoeniculus castaneiceps |  |
|
| Copog goed borffor | Phoeniculus damarensis |  |
|
| Copog goed ddu | Rhinopomastus aterrimus |  |
|
| Copog goed grymanbig | Rhinopomastus cyanomelas |  |
|
| Copog goed grymanbig fach | Rhinopomastus minor |  |
|
| Copog goed werdd | Phoeniculus purpureus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Copog goed werdd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Raja Chanda yw ***Bachchan*** a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***বচ্চন*** ac fe'i cynhyrchwyd yn India. Lleolwyd y stori yn Kolkata. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Bengaleg a hynny gan N.K. Salil a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jeet Ganguly. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Reliance Entertainment.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Subhashree Ganguly, Payel Sarkar, Mukul Dev, Ashish Vidyarthi, Aindrita Ray, Jeetendra Madnani, Kanchan Mullick a Kharaj Mukherjee. Mae'r ffilm *Bachchan (ffilm o 2014)* yn 148 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1930 o ffilmiau Bengaleg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Raja Chanda nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Bachchan |  | India | 2014-01-01 |
| *Besh Korechi Prem Korechi* |  | India | 2015-07-17 |
| *Black* |  | India | 2015-01-01 |
| *Challenge 2* |  | India | 2012-10-19 |
| *Kelor Kirti* |  | India | 2016-07-06 |
| *Le Halua Le* |  | India | 2012-04-13 |
| Llu |  | India | 2014-11-07 |
| Loveria |  | India | 2013-02-15 |
| *Rangbaaz* |  | India | 2013-10-11 |
| *Target: The Final Mission* |  | India | 2010-07-23 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.
Mae **Creag Leacach (Copa de-orllewin)** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Braemar i Monadh Rois (Montrose) ym mynyddoedd y Grampians yn yr Alban; cyfeiriad grid NO149741. Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae copa Creag Leacach SW Top yn cael ei alw'n Munro Top. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Creag Leacach: y fam fynydd.
* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Copog goed bigsyth** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: copogion coed pigsyth) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Phoeniculus castaneiceps***; yr enw Saesneg arno yw *Forest wood hoopoe*. Mae'n perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: *Phoeniculidae*) sydd yn urdd y *Coraciiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. castaneiceps*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r copog goed bigsyth yn perthyn i deulu'r Copogion coed (Lladin: *Phoeniculidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Copog goed benwyn | Phoeniculus bollei |  |
|
| Copog goed bigddu | Phoeniculus somaliensis |  |
|
| Copog goed bigsyth | Phoeniculus castaneiceps |  |
|
| Copog goed borffor | Phoeniculus damarensis |  |
|
| Copog goed ddu | Rhinopomastus aterrimus |  |
|
| Copog goed grymanbig | Rhinopomastus cyanomelas |  |
|
| Copog goed grymanbig fach | Rhinopomastus minor |  |
|
| Copog goed werdd | Phoeniculus purpureus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Copog goed bigsyth** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Creag Mhor** neu **Creag Mhòr** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Lyon i Glen Dochart a Loch Tay yn ne Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN391361. Saif yn hen goedwig Forest of Mamlorn le pawr ceirw. Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mudiad sydd â'r nod o hybu ymwybyddiaeth, astudiaeth a dealltwriaeth o enwau lleoedd a’u perthynas ag ieithoedd, amgylchedd, hanes a diwylliant Cymru yw **Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru**.

Hanes y Gymdeithas
------------------

Ar 20 Tachwedd 2010 trefnodd Prosiect Llên Natur Cymdeithas Edward Llwyd gynhadledd ar bwnc enwau lleoedd ym Mhlas Tan y bwlch. Yn y cyfarfod hwnnw fe gytunwyd mewn egwyddor i sefydlu Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru. Daeth y Gymdeithas i fodolaeth ffurfiol mewn cynhadledd a gynhaliwyd ar 1 Hydref 2011 yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru drwy gydweithrediad Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru.

Gweithgaredd
------------

Mae'r Gymdeithas yn cynnal cynhadledd flynyddol ac yn cyhoeddi bwletin ddwywaith y flwyddyn. Mae hefyd yn cynnal amrywiaeth o brosiectau a digwyddiadau mewn gwahanol rannau o Gymru.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru yn cael ei sefydlu", Newyddion BBC; adalwyd 30 Tachwedd 2019
2. ↑  Rhaglen Cynhadledd Sefydlu Cymdeithas Enwau Lleoedd Cymru; adalwyd 30 Tachwedd 2019

Dolen allanol
-------------

* Gwefan swyddogol
*Cyfarfod y ddau frenin ar ynys Faisans yn 1660*
Mae ***Cyfweliad Louis XIV a Philippe IV ar ynys Faisans*** yn beintiad olew ar gynfas a ddylunwyd gan yr arlunydd Jacques Laumosnier (tua 1669 – tua 1744).

Hanes
-----

Roedd y Rhyfel Deng Mlynedd ar Hugain yn gyfres o ryfeloedd a ddigwyddodd yn Ewrop o 1618 i 1648 rhwng yr Habsbwrgiaid o Sbaen a'r Ymerodraeth lân rufeinig, a gefnogwyd gan y babaeth, a thalaethiau protestannaidd Almaenig yr Ymerodraeth Rufeinig Sanctaidd, a oedd yn gynghreiriaid â'r pwerau ewropeaidd protestanaidd, y Taleithiau Unedig a'r gwledydd llychllynaidd, yn ogystal â Ffrainc, a oedd – er yn gatholig ac yn ymladd protestaniaid gartref – yn bwriadu lleihau grym yr Habsbwrgiaid yn Ewrop. Parhaodd y rhyfel rhwng Ffrainc a Sbaen am ddeng mlynedd, nes dod i ben gyda threchu'r fyddin Sbaeneg ym mrwydyr y Twyni yn 1658, gan arwain at Gytundeb y Pyrenees ar 7 Mehefin 1660 ar ynys  Faisans, sydd wedi ei leoli ar afon Bidassoa rhwng y ddwy wlad.

Disgrifiad
----------

Mae'r darlun yn dangos y cyfarfod rhwng y brenhinoedd Louis XIV, brenin Ffrainc, a Felipe IV, brenin Sbaen, ar ynys Faisans ar 7 Mehefin 1660 lle y dathliwyd y briodas rhwng Louis XIV a merch Felipe IV, Maria Teresa o Awstria. Caniataodd y cyfarfod hefyd arwyddo Gytundeb y Pyrénées a ddaeth a'r rhyfel rhwng Ffrainc a Sbaen i derfyn.

Ar yr ochr Ffrengig gellir gweld y frenhines Ann o Awstria, chwaer brenin Sbaen a mam Louis XIV, yn ogystal â Philippe o Orléans a'r Cardinal Jules Mazarin plenipotensiwr y brenin.

Ar ochr Sbaenaidd y darlun, mae'r brenin Felipe IV gyda'i ferch Marie-Thérèse o Awstria, ei fab ac etifedd yr orsedd Siarl II, brenin Sbaen, y Dug Olivares ac un o drefnwyr y cyfarfod Diego Velázquez.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Joconde". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-08-17. Cyrchwyd 2021-08-30.
2. ↑  L'Histoire par l'image.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Crychddail mewndro** (enw gwyddonol: *Fossombronia incurva*; enw Saesneg: *weedy frillwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Fossombroniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon yn eitha prin ond mae i’w chanfod yng Nghymru ac yng ngweddill Prudain ac yn Iwerddon nifer o wledydd eraill.

Mae'r rhywogaeth ym yn y genws *Fossombronia* yn fach, yn werdd-felyn neu wyrdd-golau ac fel arfer yn llai na 5 mm o hyd. Mae'n digwydd naill ai fel coesyn yn codi ar ei ben ei hun, neu fel coesynnau mwy canghennog a all ffurfio matiau bach.

Cynefin
-------

Fe'i ceir ar bridd llaith neu dywodlyd neu ar raean ar ochr y ffordd, traciau, llwybrau a lloriau chwarel yn ogystal ag mewn safleoedd mwy naturiol fel ymylon llynnoedd a nentydd ac mewn twyni o dywod.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Crychddail mewndro** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Barking**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Barking yn Llundain FwyafEtholaeth Barking yn Llundain Fwyaf
* Llundain Fwyaf yn LloegrLlundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1945.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1945–1959: Somerville Hastings (Llafur)
* 1959–1974: Tom Driberg (Llafur)
* 1974–1994: Jo Richardson (Llafur)
* 1994–presennol: Margaret Hodge (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Llundain Fwyaf**

Barking **·** Battersea **·** Beckenham **·** Bermondsey a Hen Southwark **·** Bethnal Green a Bow **·** Bexleyheath a Crayford **·** Brentford ac Isleworth **·** Bromley a Chislehurst **·** Camberwell a Peckham **·** Canol Brent **·** Canol Croydon **·** Canol Ealing ac Acton **·** Carshalton a Wallington **·** Chelsea a Fulham **·** Chingford a Woodford Green **·** Chipping Barnet **·** Dagenham a Rainham **·** De Croydon **·** De Hackney a Shoreditch **·** De Ilford **·** De Islington a Finsbury **·** Dinasoedd Llundain a Westminster **·** Dulwich a Gorllewin Norwood **·** Dwyrain Harrow **·** Dwyrain Lewisham **·** Ealing, Southall **·** East Ham **·** Edmonton **·** Eltham **·** Enfield Southgate **·** Erith a Thamesmead **·** Feltham a Heston **·** Finchley a Golders Green **·** Gogledd Brent **·** Gogledd Croydon **·** Gogledd Ealing **·** Gogledd Enfield **·** Gogledd Hackney a Stoke Newington **·** Gogledd Ilford **·** Gogledd Islington **·** Gogledd Westminster **·** Gorllewin Harrow **·** Gorllewin Lewisham a Penge **·** Greenwich ac Woolwich **·** Hammersmith **·** Hampstead a Kilburn **·** Hayes a Harlington **·** Hen Bexley a Sidcup **·** Hendon **·** Holborn a St Pancras **·** Hornchurch ac Upminster **·** Hornsey a Wood Green **·** Kensington **·** Kingston a Surbiton **·** Lewisham Deptford **·** Leyton ac Wanstead **·** Mitcham a Morden **·** Orpington **·** Poplar a Limehouse **·** Putney **·** Richmond Park **·** Romford **·** Ruislip, Northwood a Pinner **·** Streatham **·** Sutton a Cheam **·** Tooting **·** Tottenham **·** Twickenham **·** Uxbridge a De Ruislip **·** Vauxhall **·** Walthamstow **·** West Ham **·** Wimbledon
Dethlir **Dydd San Ffolant** (Saesneg: *Saint Valentine's Day*) ar y 14eg o Chwefror, pan mae cariadon yn danfon cardiau neu anrhegion at ei gilydd. Yn aml, rhoddir blodau neu felysion i gariadon hefyd. Enwyd y diwrnod yn Saesneg a rhai ieithoedd Ewropeaidd eraill ar ôl dau o ferthyron y Cristnogion cynnar o'r enw Valentine. Mae gwreiddiau'r ŵyl yn hen ond efallai mai cariad corfforol a ddethlid yn yr hen ŵyl, sydd i'w chysylltu â'r Lupercalia Rhufeinig (15fed Chwefror). Daeth y diwrnod yn gysylltiedig â chariad rhamantaidd yng nghylchoedd Geoffrey Chaucer yn y Canol Oesoedd, pan ddatblygodd y traddodiad o serch llysaidd.

Ceir o leiaf tri sant cynnar o'r enw Valentin(e), ill tri yn ferthyron. Gosodwyd eu gwyliau i'w dathlu ar y 14eg o Chwefror gan y Pab Gelasius I, tua'r flwyddyn 498. Y tri sant yw:

* Valentine (Ffolant) o Rufain, offeiriad a ferthyrwyd yn Rhufain yn ail hanner y 3g ac a gladdwyd yn y Via Flaminia.
* Valentine (Ffolant) o Terni, esgob Interamma (Terni heddiw), a ferthyrwyd yn y 3g ac a gladdwyd fel y Valentine arall yn y Via Flaminia.
* Merthyr o Ogledd Affrica; wyddom ni ddim llawer amdano.
Crist yn atgyfodi ar Sul y Pasg
**Dydd Sul y Pasg** yw'r diwrnod yr atgyfododd Iesu Grist, yn ôl Cristnogion. Croeshoeliwyd ef ar Ddydd Gwener y Groglith a'r dydd Sul dilynol, ymwelodd ei fam a Mair Fadlen y bedd, gan ei ddarganfod yn wag, yn ôl Ioan. Dywed y disgybl Mathew fod angel yn bresennol yn yr ogof. Mae'r diwrnod hwn yn rhan o wythnos y Pasg. Y Dydd Sul blaenorol yw Sul y Blodau.

Dyma diwrnod cyntaf y cyfnod a elwir yn *Eastertide* neu *Paschaltide* (Tymor y Pasg), gŵyl sy'n parhau tan y Sulgwyn, cyfnod o 7 wythnos. Yr wythnos gyntaf wedi Dydd Sul y Pasg yw 'Wythnos y Pasg' (yng Nghristnogaeth y Gorllewin) ac 'Wythnos Pascha' (yr un gair â 'Pasg') yng Nghristnogaeth y Dwyrain. Dethlir yr Atgyfodiad o'r Sul hwn am weddill yr wythnos. Ceir nifer o draddodiadau sy'n parhau hyd heddiw yn ystod yr wythnos hon, gan gynnwys Cyfarchiad y Pasg ("Cododd Crist!") ac addurno wyau Pasg.

Yn yr 20g gwnaeth nifer o unigolion a sefydliadau eglwysig nifer o geisiadau i sefydlogi'r Pasg i'r un diwrnod pob blwyddyn, a'r cais cryfaf oedd y dylai'r Pasg ddisgyn ar y Dydd Sul wedi'r ail Sul yn Ebrill. Hyd yma (2016) nid yw'r argymhelliad hwn wedi ei wireddu.[1]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Easter (holiday)". *Encyclopædia Britannica Online*. Encyclopædia Britannica. Cyrchwyd 9 Mawrth 2013.
Roedd **Cymdeithas Genhadol Llundain** yn gymdeithas genhadol a sefydlwyd yn 1795 gan Eglwyswyr Anglicanaidd ac Anghydffurfwyr o wahanol enwadau. Mae bellach yn rhan o Gyngor y Genhadaeth Fyd-eang (Council for World Mission neu 'CWM').

Hanes
-----

Yn 1793, ysgrifennodd Edward Williams, a oedd yn weinidog yn Carr's Lane, Birmingham, lythyr at eglwysi canolbarth Lloegr yn mynegi'r angen i efengylu a chenhadu mewn rhannau eraill o'r byd. Bu'n effeithiol a cymerodd Williams ran flaenllaw yn y cynlluniau i sefydlu cymdeithas genhadol. Symudodd i Masbrough, Rotherham, yn 1795 i fod yn weinidog a thiwtor ar academi newydd Masbrough. Hefyd yn 1793, sefydlodd y clerigwr Anglicanaidd John Eyre yr *Evangelical Magazine* gyda chefnogaeth y Presbyteriad John Love a'r cynulledifaolwyr Edward Parsons a John Townshend.

Cynigiwyd sefydlu'r Gymdeithas Genhadol yn 1794 wedi i weinidog gyda'r Bedyddwyr, John Ryland, dderbyn gair gan William Carey, y cenhadwr o Fedyddiwr a oedd wedi ymfudo i Calcutta, ynghylch yr angen i ledaenu Cristnogaeth. Awgrymodd Carey bod Ryland yn cydweithio gydag unigolion o enwadau eraill yn yr un modd ag yr oedd y Gymdeithas Wrth-gaethwasiaeth wedi gweithio er mwyn goresgyn yr anawsterau a wynebwyd wrth geisio sefydlu meysydd cenhadol mewn gwledydd eraill. Bu enwadaeth yn rhwystr i godi arian i sefydlu cenhadaeth gynaliadwy, er enghraifft.

Ceisiai'r Gymdeithas greu fforwm ble gallai efengylwyr o wahanol enwadau weithio gyda'i gilydd a rhoi cefnogaeth ariannol i genhadaeth dramor. Roedd hefyd yn wrthwynebus i'r rhai a oedd eisiau ymdrin a phobl frodorol heb unrhyw gyfyngiadau masnachol neu filwrol.

Yn 1795, gofynnwyd i Spa Fields Chapel am ganiatad i gynnal oedfa bregethu yno i weinidogion ac eraill a oedd yn gefnogol i'r bwriad o anfon cenhadon tramor. Daeth cannoedd yno ar 22 Medi i sefydlu'r Gymdeithas Genhadol a buan y dechreuodd dderbyn llythyrau yn rhoi cefnogaeth ariannol neu gyflwyno ymgeiswyr ar gyfer y gwaith cenhadol.

Llyfryddiaeth
-------------

E. Lewis Evans, Cymru a'r Gymdeithas Genhadol (Cymdeithas Genhadol Llundain, 1945)
**Bagaudae** neu **Bacaudae** yw'r enw Lladin a roddir ar grwpiau arfog, efallai gwylliaid o ryw fath, yng ngorllewin yr Ymerodraeth Rufeinig, yn enwedig gogledd-orllewin Gâl am gyfnodau o'r 3g hyd y 5g. Mae'r gair o darddiad Celtaidd, fel yn y gair Cymraeg a Llydaweg "bagad".

Credir fod y bagaudae yn gymysgedd o filwyr wedi dianc o'r fyddin, caethweision wedi dianc oddi wrth eu perchenogion, ac yn arbennig gwerinwyr wedi gadael eu tiroedd oherwydd pwysau cynyddol y trethi yn y cyfnod yma a'r difrod yn dilyn ymosodiadau'r barbariaid.

Ceir y cofnod cyntaf amdanynt tua 284, dan arweiniaid Pomponius Élien. Gorchfygwyd hwy gan yr ymerawdwr Maximinianus yn 286. Llwyddodd yr ymerodron Aurelian a Probus i'w cadw dan reolaeth am gyfnod, ond bu gwrthryfel to dan Diocletian, gydag Amandus fel arweinydd. Bu rhagor o wrthryfeloedd y bagaudae yn ystod y 4g. Yn 435, bu gwrthryfel dan *Tibatto* yn ôl y *Chronica gallica*; gorchfygwyd ef a'i gymeryd yn garcharor yn 437. Bu gwrthryfel yn 448 yng nghanolbarth Gâl, dan arweinydd o'r enw Eudoxe. Gorchfygwyd ef, a ffôdd i lys Attila.
Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Dwyrain Lewisham** (Saesneg: *Lewisham East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dwyrain Lewisham yn Llundain FwyafEtholaeth Dwyrain Lewisham yn Llundain Fwyaf
* Llundain Fwyaf yn LloegrLlundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

Aelodau Seneddol
----------------

ers ail-greu yr etholaeth ym 1974

* 1974–1983: Roland Moyle (Llafur)
* 1983–1992: Colin Moynihan (Ceidwadol)
* 1992–2010: Bridget Prentice (Llafur)
* 2010–2018: Heidi Alexander (Llafur)
* 2018–presennol: Janet Daby (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Llundain Fwyaf**

Barking **·** Battersea **·** Beckenham **·** Bermondsey a Hen Southwark **·** Bethnal Green a Bow **·** Bexleyheath a Crayford **·** Brentford ac Isleworth **·** Bromley a Chislehurst **·** Camberwell a Peckham **·** Canol Brent **·** Canol Croydon **·** Canol Ealing ac Acton **·** Carshalton a Wallington **·** Chelsea a Fulham **·** Chingford a Woodford Green **·** Chipping Barnet **·** Dagenham a Rainham **·** De Croydon **·** De Hackney a Shoreditch **·** De Ilford **·** De Islington a Finsbury **·** Dinasoedd Llundain a Westminster **·** Dulwich a Gorllewin Norwood **·** Dwyrain Harrow **·** Dwyrain Lewisham **·** Ealing, Southall **·** East Ham **·** Edmonton **·** Eltham **·** Enfield Southgate **·** Erith a Thamesmead **·** Feltham a Heston **·** Finchley a Golders Green **·** Gogledd Brent **·** Gogledd Croydon **·** Gogledd Ealing **·** Gogledd Enfield **·** Gogledd Hackney a Stoke Newington **·** Gogledd Ilford **·** Gogledd Islington **·** Gogledd Westminster **·** Gorllewin Harrow **·** Gorllewin Lewisham a Penge **·** Greenwich ac Woolwich **·** Hammersmith **·** Hampstead a Kilburn **·** Hayes a Harlington **·** Hen Bexley a Sidcup **·** Hendon **·** Holborn a St Pancras **·** Hornchurch ac Upminster **·** Hornsey a Wood Green **·** Kensington **·** Kingston a Surbiton **·** Lewisham Deptford **·** Leyton ac Wanstead **·** Mitcham a Morden **·** Orpington **·** Poplar a Limehouse **·** Putney **·** Richmond Park **·** Romford **·** Ruislip, Northwood a Pinner **·** Streatham **·** Sutton a Cheam **·** Tooting **·** Tottenham **·** Twickenham **·** Uxbridge a De Ruislip **·** Vauxhall **·** Walthamstow **·** West Ham **·** Wimbledon
Rhaglen o argymhellion polisi economaidd yw **Consensws Washington** a bennir i wledydd datblygol i geisio gwella'r sefyllfa economaidd drwy ryddfrydoli. Deillia'r term o 1989, pan gyflwynodd yr economegydd John Williamson restr o ddiwygiadau a gafodd ei argymell yn aml yn y 1980au i wledydd De America gan gyrff a leolir yn Washington, D.C. yn bennaf y Gronfa Ariannol Ryngwladol (IMF), Banc y Byd, ac Adran Trysorlys yr Unol Daleithiau. Nod y diwygiadau yw lleihau rheoliadau, rhyddfrydoli'r farchnad, a sefydlogi'r economi. Yn y 1990au a'r 21g, mabwysiadir y Consensws gan sawl gwlad arall mewn ymgais i ddatrys argyfyngau dyled a chwyddiant.

Lluniodd John Williamson deng pwynt polisi tra'r oedd yn gweithio i'r Institute for International Economics, melin drafod a leolir yn Washington, D.C.:

1. Disgyblaeth o ran polisi cyllidol, gan osgoi diffygion ariannol mawr o gymharu â CMC;
2. Ailgyfeirio gwariant cyhoeddus o gymorthdaliadau tuag at wasanaethau sylfaenol megis addysg gynradd, gofal iechyd, ac isadeiledd;
3. Diwygiadau i ehangu'r hyn y gellir ei drethi a mabwysiadu cyfraddau trethi ymylol cymedrol;
4. Cyfraddau llog a bennir gan y farchnad;
5. Cyfraddau cyfnewid cystadleuol;
6. Rhyddfrydoli masnachol, gan gynnwys diddymu diffyndollaeth ac eithrio tariffau isel;
7. Rhyddfrydoli buddsoddi uniongyrchol gan gorfforaethau tramor;
8. Preifateiddio;
9. Dadreoli, ac eithrio rheoliadau a gyfiawnheir ar sail diogelwch, yr amgylchedd, ac amddiffyn prynwyr;
10. Sicrhau hawliau eiddo.

Ystyrir y Consensws yn nodweddiadol o neo-ryddfrydiaeth a globaleiddio economaidd, a dadleuai gwleidyddion, economegwyr ac arbenigwyr polisi bod y rhaglen yn ffordd o dyfu economïau'r Trydydd Byd ac i sicrhau datblygiad economaidd. Yn ddiweddarach fe defnyddir y term yn ddifrïol, er enghraifft gan neo-Keynesiaid a'r mudiad gwrth-globaleiddio, i ddisgrifio agenda neo-ryddfrydol sydd yn atgyfnerthu'r drefn gyfalafol drwy integreiddio'r economi fyd-eang. Honnir bod sefydliadau pwerus y byd datblygedig yn gorfodi'r fath bolisïau ar wledydd datblygol, a bod y cyfoethog yn manteisio ar y Consensws i raddau uwch o lawer na'r tlawd. Trwy fabwysiadu'r Consensws, dywed bod gwledydd yn newid o sefyllfaoedd argyfyngus dros dro i ddibyniaeth hirdymor ar fasnach ryngwladol a sefydliadau'r byd datblygedig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Roger Scruton, *The Palgrave Macmillan Dictionary of Political Thought*, 3ydd argraffiad (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2007), t. 730.
2. ↑  John Williamson, "What Washington Means by Policy Reform" yn John Williamson (gol.), *Latin American Readjustment: How Much has Happened* (Washington, D.C.: Institute for International Economics, 1989). Adalwyd ar 19 Chwefror 2018.
3. ↑  (Saesneg) Washington Consensus. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 19 Chwefror 2018.
Dug Franconia o 906 a Brenin yr Almaen, o 911 hyd ei farwolaeth, oedd **Conrad I**, neu **Conrad yr Ieuaf** (Almaeneg: *Konrad*) (890 – 23 Rhagfyr 918). Ef oedd unig aelod o linach Conradaidd i fod yn frenin yr Almaen. Er na ddefnyddiodd Conrad erioed y teitl "Brenin yr Almaen" (*rex Teutonicorum*), ef oedd brenin Dwyrain Francia fel olynydd etholedig Carolingiaidd Louis y Plentyn, esblygodd y deyrnas hon i ddod yn yr Almaen yn y ganrif canlynol.

Roedd Conrad yn fab i Conrad yr Hynaf, a Glismut, merch yr ymerawdwr Arnulf o Garinthia. Roedd y Conradaidd, a oedd yn cowntiaid yn ardal Lahn, a'r Babenbergs, cowntiaid Main, yn cystadlu'n frwd er mwyn llywodraethu Franconia. Yn 906, bu brwydr ger Fritzlar, lladdwyd Conrad yr Hynaf, yn ogystal â dau o'r tri brodyr Babenberg; dieinyddwyd y trydydd un fuan wedyn, er addewid yr archesgob Hatto I o Mainz, canghellor y deyrnas, i gadarnhau cludiant diogel iddo. Daeth Conrad y Ieuaf yn Ddug Ffranconia yn dilyn hyn.

Priododd Conrad chwaer Erchanger, cownt o Swabia, er mwyn adnewyddu perthynas dda rhwng y teuluoedd yn 913. Cafodd Conrad dau o blant gyda Cunigunda, a oedd yn wraig gweddw Liutpold a mam Dug Arnulf o Bafaria: Cunigunda a Herman, a'u ganwyd yn 913.

Etholwyd Conrad yn Frenin y Deyrnas Francaidd Dwyreiniol ar 10 Tachwedd 911, a Forchheim wedi marwolaeth ei ewythr, y Carolingyn Francaidd Dwyreiniol olaf, Louis y Plentyn.

Yn ystod ei deyrn, bu ymdrech cyson i geisio cadw gafael ar ei reolaeth dros y deyrnas, ond bu'n anlwyddianus fel rheol yn erbyn dugiau Sacsoni, Bafaria a Swabia. Bu ei ymgyrchoedd milwrol yn fethianau, a ni fu ei ymgais i ymfyddino'r esgobiad yn ei achos yn synod Hohenaltheim (916) yn ddigon er mwyn digolledu. Bu farw Conrad ar 23 Rhagfyr 918 yn Weilburg. Claddwyd yn Fulda.

Ar ei wely angau, perswadiodd ei frawd, Margrave Eberhard o Franconia, i gynnig y goron i Harri yr Adarwr, dug Sacsoni ac un o'i brif wrthwynebwyr, gan y cysidrodd Conrad mai Harri oedd yr unig dywysog a oedd yn ddigon fedrus i gadw'r deyrnas yn un, ac ymladd y gystadleuaeth mewnol a oedd yn parahu ymysg u dugiaid a'r ymosodiadau di-ddiwedd gan y Hwngariad. Derbyniodd Eberhard a'r boneddigion Francaidd gyngor Conrad, ac etholwyd Harri'n frenin, fel Harri I, brenin Reichstag yn 919 yn Fritzlar.

Olynyd Conrad gan Eberhard fel dug Franconia. Lladdwyd ef yn 939 ym Mrwydr Andernach yn ystod ei wrthryfel yn erbyn yr Ymerawdwr Otto I, a daeth dugiaeth Franconia yn eiddo ymerodrol o 939 hyd 1024.

Gweler hefyd
------------

* Coeden deulu brenhinoedd yr Almaen. Roedd Conrad yn perthyn i pob brenin arall yr Almaen.

|
|  |
| Rhagflaenydd:**Louis y Plentyn** | **Brenin yr Almaen**912–918 | Olynydd:**Harri I yr Adarwr** |
|
| Rhagflaenydd:' | **Dug Franconia**906–918 | Olynydd:**Eberhard III** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 38193646
* LCCN: n2005069459
* ISNI: 0000 0000 2482 4339
* GND: 119308339
* SUDOC: 124062008
* BIBSYS: 1061050
* NKC: jo20201061685
* The SBN id SBNV087241 is not valid.

 |
Hanesydd Rhufeinig, brodor o dalaith Rufeinig Affrica, oedd **Aurelius Victor** (fl. ail hanner y 4g). Yn ôl pob tebyg bu'n llywodraethwr Pannonia dan yr ymerawdwr Julian yn 361 a *prefect* Rhufain yn 389.

Ysgrifennodd o leiaf un llyfr ar hanes Rhufain, ond dydi'r testunau gwreiddiol ddim wedi goroesi. Ceir crynodeb o'r cyntaf, hanes ymerodron Rhufeinig o Iŵl Cesar hyd Cystennin a ysgrifennwyd tua 360. Yn ogystal ceir *Epitome* yn ei enw sy'n parhau â hanes yr ymerodron hyd amser Theodosius, ond mae hwnnw'n waith diweddarach.

Tadogir dau lyfr arall arno yn ogystal, *De Viris Illustribus Urbis Romae*, sy'n rhoi hanes enwogion y byd Rhufeinig o'r brenin Procas hyd Cleopatra o'r Aifft, ynghyd â llyfr bychan *Origo Gentis* sy'n llawer diweddarach na chyfnod Aurelius.

Ffynhonnell
-----------

* Oskar Seyffert, *A Dictionary of Classical Antiquities* (Llundain, 1902)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 64001057
* LCCN: n80008471
* ISNI: 0000 0001 1766 9251
* GND: 119072009
* SELIBR: 281706
* SUDOC: 026696800
* BNF: cb118895764 (data)
* BIBSYS: 95000275
* NLA: 35658267
* NKC: jn19990000318
* The SBN id MUSV003190 is not valid.
* BNE: XX825524
* CiNii: DA00879594

 |
Map yr Ariannin
Gellir rhannu'r Ariannin yn dri darn: gwastadedd ffrwythlon y Pampas dros hanner gogleddol y wlad, calon cyfoeth amaethyddol yr Ariannin; y llwyfandir Patagonia yn hanner de'r wlad ac yn ymestyn i lawr i ynys Tierra del Fuego; a mynyddoedd yr Andes yn y gorllewin.

### Pampa

*Prif erthygl: Pampa*
Y **Pampas** yw'r gwastadeddau ffrwythlon yn iseldiroedd De America sy'n cynnwys taleithiau Buenos Aires, La Pampa, Santa Fe, a Córdoba yn yr Ariannin, ynghyd â rhannau o Wrwgwái a phwynt deheuol Brasil. Mae'r hinsawdd yn gymhedrol, gyda rhwng 600 a 1,200 mm o law, sy'n syrthio trwy'r flwyddyn ac sy'n gwneud y pridd yn addas ar gyfer amaethyddiaeth.

Oherwydd y tanau niferus sy'n torri allan yn lleol, dim ond planhigion llai fel gwair sy'n tyfu yno a phrin yw'r coed. Mae "Gwair Pampas" (*Cortaderia selloana*) yn blanhigyn sy'n nodweddiadol o'r Pampas. Mae'r Pampas yn gartref i ystod eang o rywogaethau brodorol eraill, ac eithrio coed brodorol, sydd ddim ond i'w cael ar hyd yr afonydd.

Mae'r Pampas Gwlyb yn cynnwys dwyrain talaith Buenos Aires, a de talaith Entre Rios. Mae'r Pampas Sych, lled-anial, yn cynnwys gorllewin talaith Buenos Aires a rhannau o dalaith Santa Fe, Cordoba, a La Pampa yn yr Ariannin. Mae'r Pampas yn ffinio ar weirdiroedd espinal yr Ariannin.

### Gran Chaco

*Prif erthygl Gran Chaco*
Saif y Gran Chaco rhwng afonydd Paragwâi a Paraná a'r Altiplano yn yr Andes. Rhennir yr ardal rhwng yr Ariannin, Bolifia, Brasil a Paragwâi. Gwastadtir eang yw'r ardal. Y gwahaniaeth rhwng y Gran Chaco a'r Pampa yw fod nifer sylweddol o goed yn y Gran Chaco. Fe'i rhennir yn dri rhan:

* Chaco Boreal, yn y gogledd.
* Chaco Central, rhwng Afon Pilcomayo a hen gwrs Afon Bermejo.
* Chaco Austral, yn y de, o Afon Bermejo hyd at gymmer Afon Salado ag Afon Paraná.

### Patagonia

*Prif erthygl: Patagonia*
Mae rhan yr Ariannin o Batagonia yn ymestyn i'r de o Afon Colorado, ac yn cynnwys taleithiau Neuquén, Río Negro, Chubut, Santa Cruz a Tierra del Fuego, Antarctica ac Ynysoedd y De Iwerydd.

Yng ngorllewin Patagonia, ceir yr Andes. Yn y dwyrain, mae llwyfandir Patagonia, paith gwasatad sy'n gyfres o derasau. Yma, mae llawer llai o law, ac mae rhannau o'r llwyfandir yn anialwch.

### Yr Andes

*Prif erthygl: Andes*
Mae mynyddoedd uchaf yr Andes ar y ffin ogleddol rhwng Tsile ac Ariannin, Y mynydd uchaf yw Aconcagua, sydd 6,959 m uwchlaw lefel y môr - y mynydd uchaf ar gyfandir America a'r mynydd uchaf yn y byd tu allan i Asia.

Mynyddoedd uchaf yr Ariannin yw:

* Aconcagua (6,962)
* Monte Pissis (6,882)
* Ojos del Salado (llosgfynydd) (6,864)
* Mercedario (6,770)
* Bonete Chico (6,759)

### Afonydd

Mae'r prif afonydd yn cynnwys y Paragwâi, Bermejo, Colorado, Wrwgwái a'r hwyaf, y Paraná. Mae'r ddwy olaf yn ymuno â'i gilydd cyn cyrraedd y Môr Iwerydd, i ffurfio aber y Río de la Plata (Afon Plât). Mae hinsawdd yr Ariannin yn dymherus gan fwyaf, ond gyda hinsawdd isdrofannol yn y gogledd a sych/is-Antarctig yn y de pell.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Federico Fellini yw ***La Strada*** a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd gan Dino De Laurentiis a Carlo Ponti yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn yr Eidal a chafodd ei ffilmio yn Abruzzo. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ennio Flaiano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Rota. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Anthony Quinn, Giulietta Masina, Marcella Rovena, Richard Basehart, Goffredo Unger, Aldo Silvani, Lidia Venturini, Mario Passante a Pietro Ceccarelli. Mae'r ffilm *La Strada* yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rear Window* sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Otello Martelli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Leo Catozzo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Federico Fellini ar 20 Ionawr 1920 yn Rimini a bu farw yn Rhufain ar 22 Gorffennaf 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1945 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Praemium Imperiale
 * Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Palme d'Or
 * Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd
 * Gwobr Uwch Reithgor Gŵyl Ffilm Fenis
 * Gwobr y Llew Aur am Gyflawniadau Gydol Oes
 * Marchog Uwch-Groes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 98% (Rotten Tomatoes)
* 8.8/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Federico Fellini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 19 Mawrth 2022.
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 7 Rhagfyr 2019.
5. 1 2  "The Road". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 176979060
* LCCN: n86116566
* GND: 4315687-3
* SUDOC: 074269844
* BNF: cb15048992k (data)

 |
Dadansoddiad o ddylanwadau daearyddiaeth ar gysylltiadau rhyngwladol a gwleidyddiaeth fyd-eang yw **daearwleidyddiaeth**. Rhoddir sylw i leoliad, yr amgylchedd ac hinsawdd, tirwedd a thirffurfiau, priddeg, adnoddau naturiol, a daearyddiaeth leol, a'r effaith sydd gan y rheiny ar gysylltiadau a gwrthdaro rhwng gwladwriaethau a gweithredyddion eraill. Ers ail hanner yr 20g, mae'r maes wedi ymwneud yn fwy ag agweddau o ddaearyddiaeth ddynol, er enghraifft demograffeg, cludiant a chyfathrebu.

Y gwyddonydd gwleidyddol o Sweden Rudolf Kjellén oedd y cyntaf i ddefnyddio'r enw, ym 1916, a chafodd y ddamcaniaeth ei datblygu gan y daearyddwr Almaenig Karl Haushofer. Ymledodd trwy Ewrop yn y cyfnod rhwng y rhyfeloedd, yn enwedig Canolbarth Ewrop, a daeth i sylw ysgolheigion mewn gwledydd eraill yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Defnyddiwyd syniadau daearwleidyddol i gyfiawnhau ymlediaeth drefedigaethol, gan gynnwys Tynged Amlwg yn yr Unol Daleithiau a *Lebensraum* yn yr Almaen Natsïaidd. Adeiladodd y maes ar draddodiad gwleidyddol Ewrop y gellir ei olhrain i'r Henfyd, pan ysgrifennai'r hen Roegiaid ar bwysigrwydd tir âr a mynediad i'r môr, yn ogystal ag athronwyr, hanesyddion a llenorion yn niwedd y 19g a dechrau'r 20g.[1]

Gweler hefyd
------------

* Daeareconomeg
* Daearyddiaeth wleidyddol
* Maes dylanwad

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Geopolitics. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 26 Mawrth 2018.
Etholaeth seneddol yn Nwyrain Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Dwyrain Kingston upon Hull** (Saesneg: *Kingston upon Hull East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dwyrain Kingston upon Hull yn HumbersideEtholaeth Dwyrain Kingston upon Hull yn Humberside
* Humberside yn LloegrHumberside yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth fwrdeistrefol yn 1885.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1885–1886: William Saunders (Rhyddfrydol)
* 1886–1892: Frederick Brent Grotrian (Ceidwadol)
* 1892–1895: Clarence Smith (Rhyddfrydol)
* 1895–1906: Thomas Firbank (Ceidwadol)
* 1906–1918: Thomas Ferens (Rhyddfrydol)
* 1918–1922: Charles Murchison (Ceidwadol)
* 1922–1929: Roger Lumley (Ceidwadol)
* 1929–1931: George Muff (Llafur)
* 1931–1935: John Nation (Ceidwadol)
* 1935–1945: George Muff (Llafur)
* 1945–1970: Harry Pursey (Llafur)
* 1970–2010: John Prescott (Llafur)
* 2010–presennol: Karl Turner (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Mae **Creag an t-Sithein** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Pitlochry i Braemar a Blairgowrie yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NO031658. Ni cheir nodweddion amlwg ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Marilyn, Graham Top of Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Crug crwn a godwyd gan bobl Oes yr Efydd fel rhan o'u seremonïau neu i gladdu'r meirw ydy **Crugiau crwn Llanpumsaint** (neu **Crug Gilfach Fach**), yng nghymuned Llanpumsaint, Sir Gaerfyrddin; cyfeiriad grid SN407329. Mae'n mesur 20 metr wrth un fetr.

Cofrestrwyd y crug hwn gan Cadw a chaiff ei adnabod gyda'r rhif SAM: CM115. Ceir bron i 400 o grugiau crynion ar y gofrestr; mwy nag unrhyw fath arall o heneb.

Codwyd crugiau crynion yn gyntaf tua 3000 C.C. a pharhaodd yr arfer hyd at ddiwedd Oes yr Efydd (tua 600 C.C.) gyda'r mwyafrif ohonyn nhw'n cael eu codi rhwng 2400 - 1500 C.C.

Gweler hefyd
------------

Mathau gwahanol o henebion a ddefnyddir mewn arferion claddu:

* Rhestr o grugiau crynion yng Nghymru
* Beddrod siambr
* Carnedd
* Siambr gladdu hir

Dolen allanol
-------------

* Crugiau crwn Llanpumsaint ar wefan Coflein (Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru)[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cofrestr Cadw.
2. ↑  "English Heritage". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-11-06. Cyrchwyd 2010-11-14.
Math o anime erotig ydy'r gyfres ***Cream Lemon*** (くりいむレモン oneu くりぃむレモン, *Kurīmu Remon*), sydd a stori reit gryf a gwaith dylunio da o'r 1980au. Cafodd ei cyhoeddi am y tro cyntaf yn Awst 1984; nid *Cream Lemon* oedd yr hentai cyntaf; Lolita Anime oedd hwnnw yn Chwefror 1984.

Mae'n stori llawn o ffantasi, sysbens, sci-fi, drama a dirgelwch ac mae rhyw yn amlwg drwy'r stori. Mae'r brawd a'r chwaer (Hiroshi ac Ami) yn symud yn nes ac yn nes i gael cyfathrach llosgachol.

Mae'r thema rhyw wedi'i chwyddo. er enghraifft, mewn un stori, mae gan un o'r disgyblion broblem, gan nad yw'r hoffi rhyw (oherwydd fod hanes o drais rhywiol yn ei theulu). Er mwyn ei gwella, mae'n mynd at gynghorydd rhyw yr ysgol, sy'n dweud iddi dynnu ei dillad i ffwrdd o flaen dosbarh celf, a halio, nes ei bod yn dwad. Wedi hynny, mae'n cael rhyw gyda bachgen, gan ei fwynhau'n arw, gyda'r dosbarth cyfan yn ymuno mewn orgy anferth. Mae elfen swreal yn Cream Lemon, ar adegau.

Cyfeiriadau
-----------

* McCarthy, Helen and Jonathan Clements. *The Erotic Anime Movie Guide*. London: Titan Books, 1998. ISBN 1-85286-946-1. (Woodstock, NY: Overlook Press, 1999. ISBN 0-87951-705-0.) Chapter 5 covers *Cream Lemon* in detail.
* John. "Ask John: How Much Cream Lemon is There?". AnimeNation. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-02-12. Cyrchwyd 2009-02-02.
Baricedau yn Bordeaux, Ffrainc, yn ystod terfysgoedd Mai 1968.
Mur byrfyfyr a godir i lesteirio'r gelyn rhag symud yn ei flaen yw **baricêd**, **brysglawdd**, **gwrthglawdd**, neu **atalglawdd**. Amddiffynfa dros dro ydyw a wneir o ddaear, boncyffion, cerrig palmant, cerbydau, dodrefn, neu ddefnyddiau eraill sydd wrth law, a phentyrrir ar draws stryd neu ffordd gan amlaf.

Yr achos mawr cyntaf o ddefnydd y baricêd oedd Diwrnod y Baricedau (Ffrangeg: *Journée des barricades*) ar 12 Mai 1588 yn ystod Rhyfeloedd Crefydd Ffrainc. Dan arweiniad Henri, Dug Guise, pennaeth y Cynghrair Sanctaidd, gwrthryfeloedd trigolion Paris yn erbyn bwriad y Brenin Henri III i fwrw lluoedd Catholig allan o'r ddinas. Cynllwyniodd y Dug Henri a chyngor y *quartiers* i ddosbarthu cadwyni ar draws y ddinas, ac i gyfarwyddo'r trigolion i bentyrru casgenni (*barriques*), wagenni, a choed yn y strydoedd a'u cadwyno i atal lluoedd y brenin rhag chwilio'u tai. Sefydlwyd baricedau ar sawl achlysur pwysig arall yn hanes Ffrainc, gan gynnwys y gwrthryfel yn erbyn Louis XIV ar 27 Awst 1648, cyfnod y Chwyldro Ffrengig ym Mai 1795, Comiwn Paris ym 1871, a therfysgoedd 1968. Codwyd baricedau ar draws Ewrop yn ystod chwyldroadau 1848.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   baricêd. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 21 Rhagfyr 2020.
2. ↑   brysglawdd. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 21 Rhagfyr 2020.
3. ↑  Michel Offerlé, "Barricades" yn *The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements*, golygwyd gan David A. Snow et al. (Blackwell, 2013).
Sefydlwyd **Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru** ar 17 Hydref 1976 pan gyfarfu 13 cyfieithydd yn Aberystwyth. Cymdeithas wirfoddol ydyw a gwelwyd ei hangen wrth i'r Swyddfa Gymreig ac ambell gyngor sir a sefydliadau cyhoeddus eraill ddechrau cyflogi cyfieithwyr a sefydlu unedau cyfieithu. Mae swyddfa'r Gymdeithas ym Mangor.

Hanes y Gymdeithas
------------------

Yn 1976, roedd tua 20 o bobl yn gyfieithwyr amser-llawn yng Nghymru a sefydlwyd y gymdeithas er mwyn trafod materion perthnasol a chysoni arferion cyfieithu a thermau. Ers 2003 mae'n gwmni cyfyngedig. Ei bwriad yw arwain, datblygu a hyrwyddo cyfieithu proffesiynol. Hi yw'r unig gymdeithas broffesiynol ar gyfer cyfieithwyr Cymraeg/Saesneg, boed gyfieithwyr testun neu'n gyfieithwyr ar y pryd.

Sefydlwyd trefn asesu ar gyfer ymaelodi â’r Gymdeithas yn 1989 a threfn arholi ar gyfer Aelodaeth Sylfaenol yn 1998, trefn arholi ar gyfer Aelodaeth Gyflawn yn 2003, a threfn asesu CAP yn 2005.

Derbyniodd y Gymdeithas nawdd ariannol gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg am y tro cyntaf yn 1997 a chgyflogwyd Swyddog Gweinyddol rhan-amser. Yn 1999 daeth y swydd honno’n un amser-llawn, ac yn 2001 penodwyd Cyfarwyddwr. Yn 2001, gwnaed Dr Bruce Griffiths a Dafydd Glyn Jones yn Llywyddion anrhydeddus "fel cydnabyddiaeth o'u gwaith arloesol yn cyd-olygu Geiriadur yr Academi".

Yn 2003 corfforwyd Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru Cyf. yn gwmni cyfyngedig drwy warant, rhif cofrestredig 4741023. Ers hynny, rheolir y Gymdeithas gan Fwrdd o Gyfarwyddwyr a etholir o blith yr aelodau. Cadeirydd cyfredol y Gymdeithas yw Claire Richards a'r Prif Weithredwr y Gymdeithas yw Geraint Wyn Parry.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  cyfieithwyr.cymru; adalwyd 17 Hydref 2016.