Ffeminist o Loegr oedd **Winifred Holtby** (23 Mehefin 1898 - 29 Medi 1935) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel newyddiadurwr, nofelydd, awdur a swffragét. Mae hi bellach yn fwyaf adnabyddus am ei nofel *South Riding*, a gyhoeddwyd ar ôl marwolaeth ym 1936.

Fe'i ganed yn Rudston a bu farw yn Llundain o lid yr arennau. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Goleg Somerville a Choleg Rhydychen.

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *South Riding*.

Roedd Holtby, ynghyd â Brittain, yn ffeministaidd, sosialydd a heddychwr i'r carn. Bu’n darlithio’n helaeth ar gyfer Undeb Cynghrair y Cenhedloedd ac yn aelod o’r Grŵp Chwe Phwynt (*Six Point Group*) ffeministaidd. Roedd hi'n weithgar yn y Blaid Lafur Annibynnol ac roedd yn ymgyrchydd pybyr dros hawliau'r gweithwyr du yn Ne Affrica, pan ddaeth i gysylltiad â Leonard Woolf.

Magwraeth
---------

Ganed Holtby ar fferm lewyrchus ym mhentref Rudston, Swydd Efrog. Ei thad oedd David Holtby a'i mam, Alice, oedd yr *alderwoman* gyntaf ar Gyngor Dwyrain Swydd Efrog.

Addysgwyd Holtby gartref gan ei *governess* ac yna yn Ysgol y Frenhines Margaret yn Scarborough. Er iddi basio’r arholiad mynediad ar gyfer Coleg Somerville, Rhydychen ym 1917,
 dewisodd ymuno â Chorfflu Ategol Byddin y Merched (WAAC) yn gynnar yn 1918 ond yn fuan ar ôl iddi gyrraedd Ffrainc, daeth y Rhyfel Byd Cyntaf i ben a dychwelodd adref.

Plac glas ar wal yn 52 Doughty Street, Holborn, Llundain
Ym 1919, dychwelodd i astudio i Brifysgol Rhydychen lle cyfarfu â Vera Brittain, cyd-fyfyriwr ac yn ddiweddarach awdur *Testament of Youth*, a blodeuodd y gyfeillgarwch drwy gydol ei hoes. Ymhlith y cyfoeswyr llenyddol eraill yng Ngholeg Somerville roedd Hilda Reid, Margaret Kennedy a Sylvia Thompson. Ar ôl graddio o Rydychen, ym 1921, symudodd Winifred a Vera i Lundain, gan obeithio sefydlu eu hunain fel awduron (mae'r plac glas yn Rhif 82 Doughty Street yn cyfeirio at y ddwy).

Yr awdur
--------

Darlledwyd nifer o'i nofelau cynnar, yn yr 21g, ond ni chwsant lawer o lwyddiant. yn eu plith roedd: *Anderby Wold* (1923), *The Crowded Street* (1924) a *The Land of Green Ginger* (1927).

Marwolaeth
----------

Claddwyd Holtby ym mynwent eglwys yr Holl Saint yn Rudston, Dwyrain Swydd Efrog, ychydig lathenni o'r tŷ y cafodd ei geni ynddo. Ei beddargraff yw ei geiriau hi ei hun: "Dduw, rho waith i mi nes bydd fy mywyd yn dod i ben, a bywyd nes bydd fy ngwaith wedi'i orffen".

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Gwobr Goffa James Tait Black .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
2. ↑  Rhyw:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
3. ↑  Dyddiad geni:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
4. ↑  Dyddiad marw:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Winifred Holtby". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
5. ↑  "Holtby, Winifred (1898–1935)". *Oxford Dictionary of National Biography* (yn Saesneg). doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-37563#. Cyrchwyd 24 Ebrill 2019.
6. ↑  "Winifred Holtby (1898 - 1935) - Find A Grave Memorial". *www.findagrave.com*.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 61559830
* LCCN: n50028145
* ISNI: 0000 0000 8387 2146
* GND: 118956965
* SUDOC: 028402235
* BNF: cb12024432j (data)
* NLA: 35203776
* NDL: 00663304
* NKC: kup19970000039691
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |