recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Brân bigfain** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: brain pigfain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Corvus enca***; yr enw Saesneg arno yw *Slender-billed crow*. Mae'n perthyn i deulu'r Brain (Lladin: *Corvidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. enca*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r brân bigfain yn perthyn i deulu'r Brain (Lladin: *Corvidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Pioden | Pica pica |  |
|
| Sgrech San Blas | Cyanocorax sanblasianus |  |
|
| Sgrech Steller | Cyanocitta stelleri |  |
|
| Sgrech asur | Cyanocorax caeruleus |  |
|
| Sgrech borffor | Garrulus lidthi |  |
|
| Sgrech gefn borffor | Cyanocorax beecheii |  |
|
| Sgrech gribfawr | Cyanocorax chrysops |  |
|
| Sgrech las | Cyanocitta cristata |  |
|
| Sgrech prysgwydd | Aphelocoma coerulescens |  |
|
| Sgrech-bioden dalcenddu | Dendrocitta frontalis |  |
|
| Sgrech-bioden yr India | Dendrocitta vagabunda |  |
|
| Ysgrech y Coed | Garrulus glandarius |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Brân bigfain** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tylluan bysgod resog** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: tylluanod pysgod rhesog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Scotopelia bouvieri***; yr enw Saesneg arno yw *Vermiculated fishing owl*. Mae'n perthyn i deulu'r Tylluanod (Lladin: *Strigidae*) sydd yn urdd y *Strigiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. bouvieri*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r tylluan bysgod resog yn perthyn i deulu'r Tylluanod (Lladin: *Strigidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Tylluan bysgod Pel | Scotopelia peli |  |
|
| Tylluan bysgod goch | Scotopelia ussheri |  |
|
| Tylluan sgrech Balsas | Megascops seductus |  |
|
| Tylluan sgrech Cooper | Megascops cooperi |  |
|
| Tylluan sgrech benddu | Megascops atricapilla |  |
|
| Tylluan sgrech ddwyreiniol | Megascops asio |  |
|
| Tylluan sgrech drofannol | Megascops choliba |  |
|
| Tylluan sgrech gochlyd | Megascops ingens |  |
|
| Tylluan sgrech winau | Megascops petersoni |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tylluan bysgod resog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Reginald Barker yw ***Flame of The Desert*** a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd gan Samuel Goldwyn yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn yr Aifft. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Charles A. Logue. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Goldwyn Pictures.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Geraldine Farrar, Lou Tellegen, Alec B. Francis, Edythe Chapman a Casson Ferguson. Mae'r ffilm *Flame of The Desert* yn 50 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Broken Blossoms* sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig
D. W. Griffith. 
Percy Hilburn oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Reginald Barker ar 2 Ebrill 1886 yn Winnipeg a bu farw yn Pasadena ar 21 Ebrill 1976.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Reginald Barker nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Tragedy of The Orient |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1914-01-01 |
| Back of The Man |  | Unol Daleithiau America |  | 1917-01-01 |
| Bunty Pulls The Strings |  | Unol Daleithiau America |  | 1921-01-01 |
| Forbidden Heaven |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1935-01-01 |
| *Hide-Out* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1930-01-01 |
| Madam Who? |  | Unol Daleithiau America | No/unknown valueSaesneg | 1918-01-01 |
| Paws of The Bear |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1917-01-01 |
| *The Chinatown Mystery* |  | Unol Daleithiau America | SaesnegNo/unknown value | 1915-01-01 |
| The Curse of Caste |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1914-01-01 |
| *The Toilers* |  | Unol Daleithiau America |  | 1928-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Golfan y Penrhyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: golfanod y Penrhyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Passer melanurus***; yr enw Saesneg arno yw *Cape sparrow*. Mae'n perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: *Ploceidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. melanurus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r golfan y Penrhyn yn perthyn i deulu'r Golfanod (Lladin: *Ploceidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Gwehydd mawr picoch | Bubalornis niger |  |
|
| Gwehydd mawr pigwyn | Bubalornis albirostris |  |
|
| Malimbe Gray | Malimbus nitens |  |
|
| Malimbe Ibadan | Malimbus ibadanensis |  |
|
| Malimbe Rachel | Malimbus racheliae |  |
|
| Malimbe Tai | Malimbus ballmanni |  |
|
| Malimbe copog | Malimbus malimbicus |  |
|
| Malimbe corun coch | Malimbus coronatus |  |
|
| Malimbe gyddfddu | Malimbus cassini |  |
|
| Malimbe pengoch | Malimbus rubricollis |  |
|
| Malimbe tingoch | Malimbus scutatus |  |
|
| Malimbe torgoch | Malimbus erythrogaster |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Golfan y Penrhyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Tricholomataceae* yw'r **Marchfilwr cyffredin** (Lladin: ***Melanoleuca polioleuca***; Saesneg: *Common Cavalier*). Y Marchfilwyr yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Gair cyfansawdd yw 'marchfilwyr': 'march' (gwr. ceffyl) a lluosog 'milwr'. Mae'r teulu *Tricholomataceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Tricholomataceae
-----------------------------------------

Mae gan **Marchfilwr cyffredin** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Collybia alliacea* | Collybia alliacea |  |
|
| *Collybia alphitophylla* | Collybia alphitophylla |  |
|
| *Collybia altissima* | Collybia altissima |  |
|
| *Collybia alumna* | Collybia alumna |  |
|
| *Collybia alveolata* | Collybia alveolata |  |
|
| *Collybia amabilipes* | Collybia amabilipes |  |
|
| *Collybia amara* | Collybia amara |  |
|
| *Collybia amazonensis* | Collybia amazonensis |  |
|
| *Collybia amethystina* | Collybia amethystina |  |
|
| *Collybia anombe* | Collybia anombe |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Marchfilwr cyffredin** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Llygadwyn Ynys y Nadolig** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaidwynion Ynys y Nadolig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Zosterops natalis***; yr enw Saesneg arno yw *Christmas Island white-eye*. Mae'n perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: *Zosteropidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *Z. natalis*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r llygadwyn Ynys y Nadolig yn perthyn i deulu'r Llygadwynion (Lladin: *Zosteropidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Iwhina torchwyn | Parayuhina diademata |  |
|
| Llygadwyn Jafa | Zosterops flavus |  |
|
| Llygadwyn Seram | Tephrozosterops stalkeri |  |
|
| Llygadwyn gyddfgoch | Madanga ruficollis |  |
|
| Melysor Ynys Bonin | Apalopteron familiare |  |
|
| Preblyn coed bach | Dasycrotapha plateni |  |
|
| Preblyn coed ysblennydd | Dasycrotapha speciosa |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Llygadwyn Ynys y Nadolig** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Heliwr corynnod hirbig** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: helwyr corynnod hirbig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Arachnothera robusta***; yr enw Saesneg arno yw *Long-billed spiderhunter*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: *Nectarinidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. robusta*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r heliwr corynnod hirbig yn perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: *Nectarinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn haul Jafa | Aethopyga mystacalis |  |
|
| Aderyn haul Palawan | Aethopyga shelleyi |  |
|
| Aderyn haul Sangihe | Aethopyga duyvenbodei |  |
|
| Aderyn haul cynffon-goch | Aethopyga ignicauda |  |
|
| Aderyn haul cynffonfforchog | Aethopyga christinae |  |
|
| Aderyn haul cynffonhir | Hedydipna platura |  |
|
| Aderyn haul fflamgoch | Aethopyga flagrans |  |
|
| Aderyn haul gyddfddu | Aethopyga saturata |  |
|
| Aderyn haul penllwyd | Aethopyga primigenia |  |
|
| Aderyn haul rhuddgoch | Aethopyga siparaja |  |
|
| Aderyn haul torchog | Hedydipna collaris |  |
|
| Aderyn haul ystlyswyn | Aethopyga eximia |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Heliwr corynnod hirbig** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm fud (heb sain) am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Lynn Reynolds yw ***The Night Horsemen*** a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd gan William Fox yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Lynn Reynolds. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Fox Film Corporation.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Tom Mix. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Benjamin H. Kline oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Kid* sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lynn Reynolds ar 7 Mai 1889 yn Harlan, Iowa a bu farw yn Hollywood ar 23 Chwefror 2017. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1914 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Lynn Reynolds nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Both Sides of Life* |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1915-01-01 |
| Bullet Proof |  | Unol Daleithiau America |  | 1920-05-03 |
| *Fast Company* |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1918-01-01 |
| Overland Red |  | Unol Daleithiau America |  | 1920-03-22 |
| *Sky High* |  | Unol Daleithiau America | SaesnegNo/unknown value | 1922-01-01 |
| The Big Town Round-Up |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1921-07-03 |
| The Gown of Destiny |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1917-01-01 |
| The Mother Call |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1916-01-01 |
| The Third Partner |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1915-01-01 |
| Western Blood |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1918-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Ceiliog eira Altai** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceiliogod eira Altai) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Tetraogallus altaicus***; yr enw Saesneg arno yw *Altai snowcock*. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: *Phasianidae*) sydd yn urdd y *Galliformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. altaicus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r ceiliog eira Altai yn perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: *Phasianidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Paun y Congo | Afropavo congensis |  |
|
| Petrisen Madagasgar | Margaroperdix madagarensis |  |
|
| Sofliar eira | Anurophasis monorthonyx |  |
|
| Sofliar frown | Synoicus ypsilophorus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Ceiliog eira Altai** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ccea'n bwyta darnau rwber ar drysiau car

Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Cea** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ceaod) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nestor notabilis***; yr enw Saesneg arno yw *Kea*. Mae'n perthyn i deulu'r Parotiaid (Lladin: *Psittacidae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. notabilis*, sef enw'r rhywogaeth.

Mae’r cea yn fyw yn ardaloedd coedol neu fynyddol ar Ynys y De, Seland Newydd. Maent yn adnabyddus am eu chwilfrydedd, ac yn gallu bod yn ddinistriol, yn niwsans i breswylwyr ac yn atyniad i dwristiaid.

Maent yn nythu ar y llawr, ac yn dueddol o ddodwy 4 wy, yn arferol rhwng Hydref a Ionawr. Maent yn bwyta cig a phlanhigion. Mae’r rhywogaeth wedi bod yn swyddogol dan fwgwth o ddifodiant ers 2013, ond er na chaniateir eu lladd ers 1971, mae rhai’n cael eu saethu’n angyfreithlon. Saethwyd tua 150,000 ohonynt rhng 1860 a 1970.

Teulu
-----

Mae'r cea yn perthyn i deulu'r Parotiaid (Lladin: *Psittacidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑  Gwefan nzbirdsonline.org.nz

 *Safonwyd yr enw* **Cea** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Amanitaceae* yw'r **Angel angau** (Lladin: ***Amanita virosa***; Saesneg: *Destroying Angel*). 'Yr Amanitáu' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Tarddiad yr enw yma yw Amanus (Hen Roeg: Ἁμανός), mynydd yn Cilicia. Mae'r teulu *Amanitaceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Pe bai person yn ei fwyta, yna fel arfer, gall achosi marwolaeth y person hwnnw. Mae nifer o ffyngau'n perthyn i'r grwp hwn (gw. ffyngau marwol). Mae'r cemegolion o fewn y ffwng yma'n wenwynig.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop. 

Lliw sborau'r fadarchen hon yw gwyn.

 O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un amgrwm.

 Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: tegyll.

 O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Amanitaceae
------------------------------------

Mae gan **Angel angau** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Amanita aestivalis* | Amanita aestivalis |  |
|
| *Amanita aprica* | Amanita aprica |  |
|
| *Amanita caesareoides* | Amanita caesareoides |  |
|
| *Amanita flavipes* | Amanita flavipes |  |
|
| *Amanita onusta* | Amanita onusta |  |
|
| *Amanita thiersii* | Amanita thiersii |  |
|
| *Amanita velosa* | Amanita velosa |  |
|
| *Amanita wellsii* | Amanita wellsii |  |
|
| *Amanita xanthocephala* | Amanita xanthocephala |  |
|
| *Amanita zangii* | Amanita zangii |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Angel angau** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn haul brongoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar haul brongoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nectarinia senegalensis***; yr enw Saesneg arno yw *Scarlet-chested sunbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: *Nectarinidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. senegalensis*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Chalcomitra senegalensis - Scarlet-chested Sunbird XC404434.mp3

Teulu
-----

Mae'r aderyn haul brongoch yn perthyn i deulu'r Adar haul (Lladin: *Nectarinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn haul São Tomé | Dreptes thomensis |  |
|
| Aderyn haul bochgoch | Chalcoparia singalensis |  |
|
| Aderyn haul bronoren Affrica | Anthobaphes violacea |  |
|
| Aderyn haul cynffonhir | Hedydipna platura |  |
|
| Aderyn haul euradain | Drepanorhynchus reichenowi |  |
|
| Aderyn haul gwarlas | Kurochkinegramma hypogrammicum |  |
|
| Aderyn haul rhuddgoch | Aethopyga siparaja |  |
|
| Aderyn haul ystlyswyn | Aethopyga eximia |  |
|
| Aderyn siwgr y Penrhyn | Promerops cafer |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn haul brongoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm am y Gorllewin gwyllt heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Edward LeSaint yw ***The Wilderness Trail*** a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Canada a chafodd ei ffilmio yn Califfornia a Arizona. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Charles Kenyon. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Fox Film Corporation.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tom Mix, Colleen Moore, Buck Jones, Frank Clark, Jack Nelson a Lule Warrenton. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Broken Blossoms* sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig D. W. Griffith.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Edward LeSaint ar 13 Rhagfyr 1870 yn Cincinnati a bu farw yn Hollywood ar 15 Mehefin 2014.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Edward LeSaint nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| *Between the Rifle Sights* |  | Unol Daleithiau America | 1913-01-01 |
| Cupid's Round Up |  | Unol Daleithiau America | 1918-01-01 |
| *Ingratitude of Liz Taylor* |  | Unol Daleithiau America | 1915-01-01 |
| *Memories* |  | Unol Daleithiau America | 1914-01-01 |
| The Circular Staircase |  | Unol Daleithiau America | 1915-01-01 |
| *The Fire Jugglers* |  | Unol Daleithiau America | 1914-01-01 |
| The Grey Sisterhood |  | Unol Daleithiau America | 1916-01-01 |
| *The Poetic Justice of Omar Khan* |  | Unol Daleithiau America | 1915-01-01 |
| The Wilderness Trail |  | Unol Daleithiau America | 1919-01-01 |
| *Ye Vengeful Vagabonds* |  | Unol Daleithiau America | 1914-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 19 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Mai 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Trydarwr cynffonhir** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: trydarwyr cynffonhir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Lalage leucopyga***; yr enw Saesneg arno yw *Long-tailed triller*. Mae'n perthyn i deulu'r Cog-Gigyddion (Lladin: *Campephagidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *L. leucopyga*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r trydarwr cynffonhir yn perthyn i deulu'r Cog-Gigyddion (Lladin: *Campephagidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cog-gigydd Grauer | Ceblepyris graueri |  |
|
| Cog-gigydd bronwyn | Coracina pectoralis |  |
|
| Cog-gigydd tagellog y dwyrain | Lobotos oriolinus |  |
|
| Lobotos lobatus | Lobotos lobatus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Trydarwr cynffonhir** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Petrisen fynydd Hainan** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: petris mynydd Hainan) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Arborophila ardens***; yr enw Saesneg arno yw *Hainan hill partridge*. Mae'n perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: *Phasianidae*) sydd yn urdd y *Galliformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. ardens*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r petrisen fynydd Hainan yn perthyn i deulu'r Ffesantod (Lladin: *Phasianidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Petrisen | Perdix perdix |  |
|
| Sofliar frown | Synoicus ypsilophorus |  |
|
| Twrci llygedynnog | Meleagris ocellata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Petrisen fynydd Hainan** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybedog corsydd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedogion corsydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Muscicapa aquatica***; yr enw Saesneg arno yw *Swamp flycatcher*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. aquatica*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r gwybedog corsydd yn perthyn i deulu'r Gwybedogion (Lladin: *Muscicapidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Adeinfyr torwyn | Sholicola major |  |
|
| Bronlas | Luscinia svecica |  |
|
| Eos | Luscinia megarhynchos |  |
|
| Eos fraith | Luscinia luscinia |  |
|
| Robin Swinhoe | Larvivora sibilans |  |
|
| Robin-grec torwyn | Dessonornis humeralis |  |
|
| Robin-grec y Penrhyn | Dessonornis caffer |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybedog corsydd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Sam Wood yw ***Beyond The Rocks*** a gyhoeddwyd yn 1922. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Lloegr a Paris a chafodd ei ffilmio yn Los Angeles. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jack Cunningham. Dosbarthwyd y ffilm gan Famous Players-Lasky Corporation.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rudolph Valentino, Gloria Swanson, Leo White, Frank Butler, Gertrude Astor, Alec B. Francis, Edythe Chapman, Mabel Van Buren, Robert Bolder, Helen Dunbar a June Elvidge. Mae'r ffilm *Beyond The Rocks* yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1922. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Häxan* sef ffilm ddogfen ar wrachyddiaeth gan Benjamin Christensen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Alfred Gilks oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi'i seilio ar waith cynharach, *Beyond the Rocks*, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Elinor Glyn a gyhoeddwyd yn 1906.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sam Wood ar 10 Gorffenaf 1883 yn Philadelphia a bu farw yn Hollywood ar 25 Awst 1966. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1917 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Sam Wood nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Gone with the Wind |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1939-12-15 |
| Goodbye, Mr Chips (ffilm 1939) |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1939-01-01 |
| *Madame X* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1937-01-01 |
| *Prodigal Daughters* |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1923-01-01 |
| *Rangers of Fortune* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1940-01-01 |
| *Rendezvous* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1935-01-01 |
| *Rookies* |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1927-01-01 |
| *Sick Abed* |  | Unol Daleithiau America |  | 1920-06-27 |
| *The Dancin' Fool* |  | Unol Daleithiau America |  | 1920-05-02 |
| *The Mine with the Iron Door* |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1924-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Ehedydd gwridog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ehedyddion gwridog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Mirafra poecilostrena***; yr enw Saesneg arno yw *Pink-breasted lark*. Mae'n perthyn i deulu'r ehedydd (Lladin: *Alaudidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. poecilostrena*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r ehedydd gwridog yn perthyn i deulu'r ehedydd (Lladin: *Alaudidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ehedydd | Alauda arvensis |  |
|
| Ehedydd Botha | Spizocorys fringillaris |  |
|
| Ehedydd Hume | Calandrella acutirostris |  |
|
| Ehedydd Obbia | Spizocorys obbiensis |  |
|
| Ehedydd Ynys Raza | Alauda razae |  |
|
| Ehedydd adeinwyn | Alauda leucoptera |  |
|
| Ehedydd dwyreiniol | Alauda gulgula |  |
|
| Ehedydd dwyresog | Alaemon alaudipes |  |
|
| Ehedydd llwyd | Calandrella brachydactyla |  |
|
| Ehedydd pig binc | Spizocorys conirostris |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Ehedydd gwridog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Colomen mynydd welw** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: colomennod mynydd gwelwon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Gymnophaps solomonensis***; yr enw Saesneg arno yw *Pale mountain pigeon*. Mae'n perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: *Columbidae*) sydd yn urdd y *Columbiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *G. solomonensis*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r colomen mynydd welw yn perthyn i deulu'r Colomennod (Lladin: *Columbidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Colomen binc | Nesoenas mayeri |  |
|
| Colomen ddanheddog | Didunculus strigirostris |  |
|
| Colomen gopog Awstralia | Lopholaimus antarcticus |  |
|
| Turtur Caledonia Newydd | Drepanoptila holosericea |  |
|
| Turtur Chwerthinog | Spilopelia senegalensis |  |
|
| Turtur Madagasgar | Nesoenas picturatus |  |
|
| Turtur emrallt gefnfrown | Chalcophaps stephani |  |
|
| Turtur warfrech | Spilopelia chinensis |  |
|
| Wonga-wonga | Leucosarcia melanoleuca |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Colomen mynydd welw** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tanagr pigbraff** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tanagrod pigbraff) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Conothraupis mesoleuca***; yr enw Saesneg arno yw *Cone-billed tanager*. Mae'n perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. mesoleuca*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r tanagr pigbraff yn perthyn i deulu'r Breision (Lladin: *Emberizidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Bras McKay | Plectrophenax hyperboreus |  |
|
| Bras yr Eira | Plectrophenax nivalis |  |
|
| Pila telorus Bolifia | Poospiza boliviana |  |
|
| Pila telorus brongoch | Poospiza rubecula |  |
|
| Pila telorus gwinau | Poospiza ornata |  |
|
| Pila telorus llygatddu’r Dwyrain | Poospiza nigrorufa |  |
|
| Pila telorus llygatddu’r Gorllewin | Poospiza whitii |  |
|
| Pila telorus torchog y De | Poospiza torquata |  |
|
| Pila telorus torchog y Gogledd | Poospiza hispaniolensis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tanagr pigbraff** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Cortinariaceae* yw'r **Cap gweog cleisiol** (Lladin: ***Cortinarius purpurascens***; Saesneg: *Bruising Webcap*). 'Y Capiau Gweog' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. 'Fel gwe' yw 'gweog' hy cap sy'n edrych fel pe tae wedi'i wneud o we pry cop. Mae'r teulu *Cortinariaceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop a Gogledd America. 

Lliw sborau'r fadarchen hon yw brown.

 O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un amgrwm.

 Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: tegyll.

 O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Cortinariaceae
---------------------------------------

Mae gan **Cap gweog cleisiol** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cap gweog fioled | Cortinarius violaceus |  |
|
| *Dermocybe alienata* | Dermocybe alienata |  |
|
| *Dermocybe aurantiella* | Dermocybe aurantiella |  |
|
| *Dermocybe canaria* | Dermocybe canaria |  |
|
| *Dermocybe cardinalis* | Dermocybe cardinalis |  |
|
| *Dermocybe castaneodisca* | Dermocybe castaneodisca |  |
|
| *Dermocybe cramesina* | Dermocybe cramesina |  |
|
| *Dermocybe egmontiana* | Dermocybe egmontiana |  |
|
| *Dermocybe icterinoides* | Dermocybe icterinoides |  |
|
| *Dermocybe indotata* | Dermocybe indotata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Cap gweog cleisiol** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Teiliwr coedwig** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: teilwriaid coedwig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Orthotomus moreaui***; yr enw Saesneg arno yw *Long-billed forest warbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *O. moreaui*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r teiliwr coedwig yn perthyn i deulu'r Teloriaid (yr Hen Fyd) (Lladin: *Sylviidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Babacs Tsieina | Babax lanceolatus |  |
|
| Minla cynffonwinau | Minla strigula |  |
|
| Preblyn gwybedog Chapin | Kupeornis chapini |  |
|
| Preblyn mynydd Kupe | Kupeornis gilberti |  |
|
| Sibia clustwyn | Heterophasia auricularis |  |
|
| Sibia corunddu | Heterophasia capistrata |  |
|
| Sibia cynffonhir | Heterophasia picaoides |  |
|
| Sibia hardd | Heterophasia pulchella |  |
|
| Sibia penddu | Heterophasia melanoleuca |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Teiliwr coedwig** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Hygrophoraceae* yw'r **Cap cwyr y twyni** (Lladin: ***Hygrocybe conicoides***; Saesneg: *Dune Waxcap*). 'Y Capiau Cwyr' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Mae'r 'capiau cwyr' yn grwp adnabyddus iawn yng Nghymru, ac maent I'w cael yma (fel yng ngweddil Ewrop), fel arfer, ar feysydd o welltiroedd agored. Yng ngweddill y byd, maen nhw'n tyfu mewn coedwigoedd. Mae'r teulu *Hygrophoraceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Hygrophoraceae
---------------------------------------

Mae gan **Cap cwyr y twyni** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Cora accipiter* | Cora accipiter |  |
|
| *Cora aeruginosa* | Cora aeruginosa |  |
|
| *Cora applanata* | Cora applanata |  |
|
| *Cora arachnodavidea* | Cora arachnodavidea |  |
|
| *Cora ligulata* | Cora ligulata |  |
|
| *Cora pavonia* | Cora pavonia |  |
|
| *Corella brasiliensis* | Corella brasiliensis |  |
|
| *Corella melvinii* | Corella melvinii |  |
|
| *Corella tomentosa* | Corella tomentosa |  |
|
| *Corella zahlbruckneri* | Corella zahlbruckneri |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Cap cwyr y twyni** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*