Canwr pop Inuk a chyfansoddwr caneuon o Ganada oedd **Kelly Fraser** (8 Awst 1993 – 24 Rhagfyr 2019). Derbyniodd ei ail albwm, *Sedna*, enwebiad Gwobr Juno am Albwm Cerddoriaeth Gynhenid y Flwyddyn yng Ngwobrau Juno 2018.

Bywyd a gyrfa
-------------

Yn enedigol o Igloolik, symudodd Fraser gyda'i theulu yn ifanc i Sanikiluaq, Nunavut. Addysgwyd hi yn Nunavut Sivuniksavut yn Ottawa cyn cwblhau rhaglen astudiaethau cynhenid yn Sefydliad Technoleg Nicola Valley yn British Columbia. Lansiwyd Nunavut Sivuniksavut ym 1985 a hi yw rhaglen ôl-uwchradd hynaf a cyntaf Inuit yng Nghanada,  lle mae ieuenctid Inuit yn dysgu am Gytundeb Hawliadau Tir Nunavut.

Denodd Fraser sylw eang yn gyntaf yn 2013 gyda chyfres o fersiynau caneuon pop yn yr iaith Inuktitut, yn arbennig gyda "Diamonds" gan Rihanna, ar YouTube. Rhyddhaodd ei halbwm cyntaf, *Isuma*, yn 2014. Mae ei chaneuon yn cynnwys Inuktitut ac iaith Saesneg, ac yn gerddorol, maent yn cyfuno pop cyfoes â synau Inuit traddodiadol. Roedd Fraser yn ymroddedig i rannu diwylliant Inuit gyda chynulleidfa eang a chodi ymwybyddiaeth o faterion heddiw a hawliau Inuit; mae llawer o'r themâu hyn i'w gweld yn helaeth yn ei cherddoriaeth.  Adroddodd ei chynhyrchydd ei bod yn gweithio ar albwm arall, o'r enw *Decolonize*, pan fu farw; roedd cyllido torfol ar gyfer yr albwm ar y gweill bryd hynny 

Bu farw Fraser yn ei chartref yn Winnipeg, Manitoba, ar 24 Rhagfyr 2019, trwy hunanladdiad. Yn ôl ei theulu roedd hi wedi dioddef "trawmau plentyndod, hiliaeth a seiberfwlio parhaus". Cynhaliwyd sawl gwylnos yng ngolau cannwyll er anrhydedd iddi yn The Forks ar 4 Ionawr ac yn Sefydliad Technoleg Nicola Valley yn Merritt, BC.

Disgyddiaeth
------------

### *Isuma*

Recordiwyd albwm cyntaf Fraser, a ryddhawyd ym mis Mehefin 2014, gyda’i band o Sanikiluaq, gyda saith cân wreiddiol a thair can gyfansoddwyd gan eraill. Ystyr y teitl yw 'meddwl'.

### *Sedna*

*Rhyddhawyd Sedna* ar Chwefror 25, 2017, gan label recordio Hitmakerz o Nunavut.  Mae teitl yr albwm, o'r enw ᓄᓕᐊᔪᒃ ( *Nuliaju* ) yn Inuktitut, yn cyfeirio at stori Sedna, duwies Inuit y môr, y penderfynodd Fraser ei moderneiddio yn yr albwm hwn. Meddai, "Nod yr albwm yw helpu i wella'r rhai sy'n dioddef o effeithiau cytrefu, gan gynnwys effeithiau niweidiol ysgol breswyl ac adleoli gorfodol. Mae angen mawr i artistiaid Inuit siarad yn uniongyrchol â'r rhai yr effeithiwyd arnynt o'r gorffennol. "

Roedd yr albwm yn cynnwys y gân 'Fight for the Right', a ryddhawyd fel rhan o'r ymgyrch 'na' yn refferendwm tir trefol Nunavut 2016, a ofynnodd i'r pleidleiswyr a oeddent yn barod i ganiatáu i'r fwrdeistref werthu tiroedd trefol.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Sinclair, Niigaan (2019-12-27). "Powerful singer brought Inuit culture to world". *Winnipeg Free Press*. Cyrchwyd 2019-12-30.
2. ↑  "Juno nominations shine a light on Nunavut performers". Nunatsiaq News. February 6, 2018. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-02-13. Cyrchwyd 2020-11-10.
3. 1 2  "Nunavut pop star's new album is heavy on beats, rhymes and life". Nunatsiaq News. April 20, 2017. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-02-16. Cyrchwyd 2020-11-10.
4. ↑  "'Slap in the face': Nunavut government cuts funding to Inuit college | CBC News". *cbc.ca*. Cyrchwyd 2020-08-24.
5. ↑  "Historical Events". *Nunavut Sivuniksavut*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-11-16. Cyrchwyd 2020-08-24.
6. 1 2  "Inuk singer Kelly Fraser died by suicide amid 'hard' fight with PTSD, family says". *Global News*. December 30, 2019. Cyrchwyd 2019-12-30.
7. ↑  Blake, Emily. "Indspire winner Kelly Fraser has a lot to say". CBC News.
8. ↑  "Inuit musician Kelly Fraser remembered for her advocacy, energy and passion".
9. 1 2  "How Kelly Fraser is revitalizing Inuktitut with Rihanna". *New Fire*. CBC Radio. August 14, 2017.
10. 1 2  'Prayers And Tears For Inuk Singer-Songwriter; Fraser, 26, Killed Herself Christmas Eve', *Winnipeg Sun* (5 January 2020), A4.
11. ↑  Lirette, Dominika (January 10, 2020). "'She was such a bright light': Former classmates, teachers at B.C. school honour life of Kelly Fraser". *CBC*.
12. ↑  "Nunavut's Kelly Fraser releases first CD, 'Isuma'", *CBC News* (10 June 2014).
13. ↑  "Kelly Fraser Music". *kellyfrasermusic.com* (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-08-10. Cyrchwyd 2018-08-11.
14. ↑  Michele LeTourneau, "Sanikiluaq singer releases second album", *Nunavut News* (6 May 2017).

Dolenni allanol
---------------

* Datganiad teuluol

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 25157949175065090771
* LCCN: no2020005023

 |