Cymuned yn Sir Abertawe, Cymru, yw **Mawr**. Saif ar dir bryniog i'r gogledd o Langyfelach. Cafodd ei enw gan mai'r tir yma oedd y darn mwyaf o dir yn hen blwyf Llangyfelach.

Mae'r gymuned yn cynnwys Craig-cefn-parc, Felindre a Penlle'r Castell. (Felindre ydy prif bentref y gymuned.) Roedd poblogaeth y gymuned yn 1,800 yn 2001, gyda 56.27% ohonynt yn medru rhywfaint o Gymraeg, y ganran uchaf yn sir Abertawe.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Rebecca Evans (Llafur) a'r Aelod Seneddol yw Tonia Antoniazzi (Llafur).

Cyfrifiad 2011
--------------

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:



| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Mawr (pob oed) (1,850)** |    | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Mawr) (686)** |    | 38.3% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Mawr) (1504)** |    | 81.3% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 73% |
| **Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Mawr) (253)** |    | 33% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 67.1% |

Ward etholiadol
---------------

Defnyddir yr enw hefyd fel enw'r ward etholiadol.

Ward etholiadol Mawr
### Etholiadau'r cyngor lleol 2012

Yn etholiadau'r cyngor lleol yn 2012, 44.82% oedd y canran a bleidleiswyd. Dyma oedd y canlyniadau:

| Ymgeisydd | Plaid | Pleidleisiau | Statws |
| --- | --- | --- | --- |
| Ioan Richard | The People's Representative | 295 | Dalwyd gan The People's Representative |
| Rhys Aeron Jones | Llafur | 213 |  |
| Linda Mary Frame | Plaid Cymru | 149 |  |

Cyfeiriad at yr ardal yn y cyfryngau
------------------------------------

Yn ôl cyfweliad gyda'r bardd Dyfan Lewis:

> "Yn anffodus, mae ein naratifau ni ynghylch Cymru ddim o reidrwydd yn galluogi ocsigen i lefydd fel hyn i fodoli, achos rydych chi naill ai yn y de diwydiannol Saesneg neu yn y gorllewin neu’r gogledd amaethyddol Cymraeg gyda rhai pobol...
> 
> 
> Dyw [ardal Mawr] ddim wedi newid rhyw lawer; mae’n dal i fod yn gymuned Gymraeg...
> 
> 
> Ond dw i’n poeni o fewn y degawd neu ddau nesaf y bydd hi’n newid i fod yn faestref o Abertawe.
> 
> 
> 
> Bydd natur y gymuned yn newid, oherwydd fe fydd pobol ddim yn gweld y gymuned fel rhywbeth ar wahân i Abertawe, ac yn jyst yn ei gweld hi fel rhywle i barcio’u car a mynd iddi ar ôl diwrnod yn gweithio yn y ddinas."
> 
>

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan y Cynulliad;[*dolen marw*] adalwyd 24 Chwefror 2014
2. ↑  Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014
3. ↑  "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
4. ↑  Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
5. ↑  Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
6. ↑  Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; *Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.*; adalwyd 31 Mai 2013[*dolen marw*]
7. ↑

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Sir Abertawe**

**Dinas**  

Abertawe
  
**Trefi**  

Casllwchwr  **·** Clydach  **·** Gorseinon  **·** Pontarddulais  **·** Treforys  **·** Tre-gŵyr
  
**Pentrefi**  

Burry Green  **·** Cadle  **·** Crofty  **·** Dyfnant  **·** Fforest-fach  **·** Garnswllt  **·** Y Gellifedw  **·** Y Glais  **·** Llandeilo Ferwallt  **·** Llanddewi  **·** Llangyfelach  **·** Llangynydd  **·** Llanilltud Gŵyr  **·** Llanmorlais  **·** Llanrhidian  **·** Llan-y-tair-mair  **·** Y Mwmbwls  **·** Nicholaston  **·** Oxwich  **·** Pen-clawdd  **·** Pengelli  **·** Pennard  **·** Pentre Poeth  **·** Pont-lliw  **·** Port Einon  **·** Reynoldston  **·** Rhosili  **·** Sgeti  **·** Y Crwys  **·** Ynysdawe  **·** Ynysforgan  **·** Ystumllwynarth