recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Nofelydd, dramodydd ac ysgrifwr Sbaeneg a cherddolegydd o Giwba oedd **Alejo Carpentier y Valmont** (26 Rhagfyr 1904 – 24 Ebrill 1980). Mae'n nodedig fel un o arloeswyr realaeth hudol yn llên America Ladin yng nghanol yr 20g.

Ganwyd yn Lausanne, y Swistir, i Ffrancwr a mam Rwsiaidd. Ymfudodd y teulu i La Habana pan oedd Alejo yn faban. Ffrangeg oedd ei iaith gyntaf, a bu'n siarad Sbaeneg gydag acen Ffrengig. Astudiodd mewn ysgolion preifat ac ym Mhrifysgol La Habana. Yn y 1920au, Carpentier oedd un o arweinwyr y mudiad Affro-Giwbaiadd a geisiodd ymgorffori traddodiadau Affricanaidd yn niwylliant yr *avant-garde* yng Nghiwba, yn enwedig cerddoriaeth, dawns, a'r theatr. Cyfansoddodd Carpentier sawl libreto opera a bales gyda themâu Affricanaidd-Giwbaiadd. Cyhoeddodd y nofel *¡Ecue-Yamba-O!* yn 1933.

Ffoes Carpentier Giwba yn 1928 i ddianc rhag llywodraeth yr unben Gerardo Machado, ac ymsefydlodd ym Mharis. Dychwelodd i La Habana yn 1939, ar ddechrau'r Ail Ryfel Byd. Symudodd i Caracas, Feneswela, yn 1945. Cyhoeddodd yr astudiaeth gerddorol *La música en Cuba* yn 1946. Mae ei ffuglen yn genre realaeth hudol yn cynnwys y nofelau *El reino de este mundo* (1950) a *Los pasos perdidos* (1953) a'r gyfrol o straeon byrion *Guerra del tiempo* (1958).

Dychwelodd Carpentier i La Habana yn 1959 yn sgil Chwyldro Ciwba. Gwasanaethodd yn ddiplomydd dan lywodraeth Fidel Castro ym Mharis o ganol y 1960au hyd ddiwedd ei oes. Yng nghyfnod diweddarach ei yrfa lenyddol fe drodd at ffuglen ysgafn, megis *Concierto barroco* (1974), *El recurso del método* (1974), ac *El arpa y la sombra* (1979). Bu farw ym Mharis yn 75 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Alejo Carpentier. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 6 Medi 2019.
Mae **Tal y Garreg** yn gopa mynydd a geir ger Tonfanau, Tywyn rhwng Bermo a Machynlleth; cyfeiriad grid SH579041. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 66m: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 189 metr (620 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Llenor, golygydd, areithydd, a chyfarwyddwr theatr Norwyaidd oedd **Bjørnstjerne Martinius Bjørnson** (8 Rhagfyr 1832 – 26 Ebrill 1910) sy'n nodedig fel un o brif ffigurau llên Norwy yn y 19g, ynghyd â Henrik Ibsen, Alexander Kielland, a Jonas Lie. Ysgrifennodd farddoniaeth, dramâu, nofelau, a newyddiaduraeth. Enillodd Wobr Lenyddol Nobel yn 1903 am "ei farddoniaeth aruchel, godidog ac amlochrog, a neilltuir bob amser gan newydd-deb ei hysbrydoliaeth a choethder eithriadol ei hysbryd". Cenir ei gerdd "Ja, vi elsker dette landet" yn eiriau anthem genedlaethol Norwy.

Bywyd cynnar
------------

Ganed Bjørnstjerne Martinius Bjørnson ar 8 Rhagfyr 1832 yn Kvikne. pentref yn swydd Hedmark, Teyrnasoedd Unedig Norwy a Sweden. Roedd yn fab i weinidog, a chafodd ei fagu yng nghymuned ffermio Romsdalen.

Gyrfa lenyddol
--------------

Dylanwadwyd arno gan draddodiadau a diwylliant gwerin Norwy, a defnyddiodd yr hen sagâu yn sail i'w ddramâu a bywyd gwledig Romsdalen yn gefndir i'w nofelau.

Diwedd ei oes
-------------

Bu farw ym Mharis, Ffrainc, ar 26 Ebrill 1910 yn 77 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "The Nobel Prize in Literature 1903", Sefydliad Nobel. Adalwyd ar 8 Rhagfyr 2019.
2. 1 2  (Saesneg) Bjørnstjerne Martinius Bjørnson. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 8 Rhagfyr 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 295290572
* LCCN: n84017029
* ISNI: 0000 0001 2132 7035
* GND: 118511459
* SELIBR: 178674
* SUDOC: 028489535
* BNF: cb12031523b (data)
* BIBSYS: 90056157
* NLA: 35019025
* NDL: 00433398
* NKC: jn19990000824
* RLS: 000110039
* BNE: XX912031
* CiNii: DA01155964
* KulturNav: id

 |
Planhigyn blodeuol siap twmffat yw **Taglys arfor** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Convolvulaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Calystegia soldanella* a'r enw Saesneg yw *Sea bindweed*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Taglys Arfor, Carn yr Ebol y Môr, Cynghafog Arfor, Cynghafog y Môr, Ebolgarn y Môr, Ebolgarn y Tywod.

Mae gan y blodyn bump sepal, pump petal a pump brigeryn.

Perthynas â phobl
-----------------

Y tu ôl i draeth *Coilleag a' Phrionnsa* (traeth y tywysog), Eriskay, Ynysoedd Heledd yr Alban mae carnedd a godwyd gan blant yr ysgol leol i gofio am ddigwyddiad sydd o bwys hanesyddol llawer mwy, sef glanio'r Tywysog Charles Edward Stuart yng Ngorffennaf 1745 yno ar achlysur ei gais ofer i hawlio'r goron. Honnir bod y taglys arfor yno (sydd yn cyrraedd ei leoliad mwyaf diarffordd a gogledd-gorllewinol ym Mhrydain [Ewrop?] ar yr ynys) yn deillio o hadau a ddisgynnodd o boced y tywysog ar y pryd.

Gweler hefyd
------------

* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015
2. ↑  Christine Smith, Guardian Country Diary 15 Gorff 2011 ym Mwletin Llên Natur rhifyn 43

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Taglys arfor***
Peiriant sy'n chwilio am gyfeiriadau a gwybodaeth o fewn data cyfrifiadurol, digidol yw **peiriant chwilio (cyfrifiadurol)**). Mae'n defnyddio hypergysylltiadau sy'n bresennol mewn gwefannau neu gronfeydd data er mwyn asesu pwysigrwydd y wybodaeth a'u rhestru ar ffurf *hits*, gyda'r rhai mwyaf perthnasol neu bwysicaf ar frif y ddalen. Mae porwyr da yn cyrchu'r wybodaeth a geisir yn sydyn, o fewn eiliadau.

Y peiriannau chwilio mwyaf poblogaidd yw porwyr y we fyd-eang. Un o'r mwyaf o ran faint a phoblogrwydd ar y we yw Google, gyda fersiynau ar gyfer dros gant o ieithoedd y byd, yn cynnwys y Gymraeg.

Preifatrwydd
------------

Mae'r peiriannau chwilio mawr fel Google ac AOL i gyd yn cadw manylion personol o bob math, yn cynnwys cyfeiriad IP y defnyddiwr a'r termau a chwilwyd ayyb, heb wybod i'r defnyddiwr ac yn barod i'w trosglwyddo i gwmnïau neu hyd yn oed i lywodraethau. Mae'r ychydig o eithriadau i'r drefn yn cynnwys Scroogle, sy'n defnyddio Google ei hun ond yn deithrio manylion y defnyddiwr, a'r peiriant metachwilio arloesol Ixquick, sy ddim yn cadw unrhyw fanylion personol o gwbl bellach, yn cynnwys cyfeiriadau IP.

Gweler hefyd
------------

* Peiriant metachwilio

Cyfeiriadau
-----------
Bardd a dramodydd Pwylaidd oedd **Juliusz Słowacki** (4 Medi 1809 – 3 Ebrill 1849). Gyda Adam Mickiewicz a Zygmunt Krasiński, fe'i adnabyddir yn un o'r Tri Bardd (Pwyleg: *Trzej Wieszcze*) gwychaf yn y cyfnod Rhamantaidd yn llên Gwlad Pwyl.

Ganed ef yn Kremenets yn Llywodraethiaeth Volyn, Ymerodraeth Rwsia. Penodwyd ei dad, Euzebiusz Słowacki, yn athro rhethreg a barddoniaeth ym Mhrifysgol Ymerodrol Vilnius ym 1811. Astudiodd Juliusz y gyfraith ym Mhrifysgol Ymerodorol Vilnius o 1825 i 1828. Aeth i Warsaw, prifddinas Gwlad Pwyl y Gyngres, ym 1829 ac yno cafodd swydd yn y trysorlys. Yn sgil Gwrthryfel Tachwedd 1830, ymunodd â'r corfflu diplomyddol yn y llywodraeth chwyldroadol dan yr Arlywydd Adam Jerzy Czartoryski. Aeth i Dresden (Teyrnas Sachsen), Paris (Teyrnas Ffrainc), a Llundain (Teyrnas Prydain Fawr ac Iwerddon), fel negesydd ar ran Czartoryski mae'n debyg, cyn i'r gwrthryfel fethu yn Hydref 1831.

Treuliodd Słowacki y cyfnod 1833–35 yn y Swistir, ac ym 1836, pan oedd yn yr Eidal, cyfansoddodd ei gerdd eidylaidd *W Szwajcarii* ("Yn y Swistir", cyhoeddwyd 1839). Teithiodd i'r Dwyrain Canol ym 1837–38, ac ysgrifennai cerdd draethiadol yn disgrifio'i brofiadau, a gyhoeddwyd wedi ei farwolaeth dan y teitl *Podróż do ziemi świętej z Neapolu* ("Taith i'r Wlad Sanctaidd o Napoli", 1866). Wedi hynny, treuliodd Słowacki y rhan fwyaf o'i alltudiaeth ym Mharis, ac yno y bu farw o'r ddarfodedigaeth yn 39 oed.

Ymhlith ei weithiau eraill mae'r gerdd brôs *Anhelli* (1838) a'r gerdd athronyddol *Król-Duch* (1847) a ysbrydolwyd gan Ddwyfol Gân Dante. Mae nifer o'i ddramâu yn tynnu ar hanes Gwlad Pwyl neu hen chwedlau, ac yn ymwneud â'r gwrthdaro rhwng y drwg a'r da. Maent yn cynnwys *Balladina* (1834), *Hotsztynski* (1835), *Lilla Weneda* (1840), *Sen srebrny Salomei* (1844), a *Fantazy* (1843). Gwerthfawrogir Słowacki hefyd am ei lythyrau at ei fam o'i gyfnod ym Mharis, a ystyrir yn esiamplau gwych o ryddiaith Bwyleg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Juliusz Słowacki. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 27 Chwefror 2021.
Peiriant torri gwair masnachol yn cael ei ddefnyddio yn Berlin yn Ebrill 1930
Peiriant sy'n defnyddio un neu ragor o lafnau sy'n troi i dorri arwyneb glaswelltog yw **peiriant torri gwair**. Gall uchder y glaswellt sy'n cael ei dorri gael ei osod gan ddyluniad y peiriant torri gwair, ond fel arfer gellir ei addasu gan y person sy'n ei ddefnyddio, fel arfer gan ddefnyddio un prif lifer, neu gyda lifer neu nyten a bollt ar bob un o olwynion y peiriant. Gall y llafnau yn gael ei pweru gan rym llaw, gydag olwynion sydd wedi'u cysylltu'n fecanyddol i'r llafnau torri; pan fydd y peiriant yn cael ei wthio ymlaen a bydd y llafnau'n troelli. Gall peiriant hefyd gael ei bweru gan fatri neu fodur trydan. Y ffynhonnell bŵer hunangynhwysol fwyaf cyffredin ar gyfer peiriannau torri gwair yw peiriant tanio mewnol bach (un silindr fel arfer). Yn aml, nid oes gan beiriannau torri gwair llai unrhyw fath o wthiad, sy'n golygu bod angen bŵer dynol er mwyn ei symud dros wyneb; mae peiriannau torri gwair "cerdded y tu ôl" yn hunan-yrru, ac angen person i gerdded y tu ôl iddo a'i arwain. Mae peiriannau torri gwair mwy o faint fel arfer naill ai'n fathau hunan-yrru "cerdded y tu ôl" , neu'n amlach na pheidio, yn beiriannau y gall defnyddiwr reidio arno a'i reoli. Mae peiriant torri gwair robotig ("bot torri gwair", "mowbot", ac ati) wedi'i gynllunio i weithredu naill ai'n gyfan gwbl ar ei ben ei hun, neu'n llai cyffredin gan ddefnyddiwr sy'n ei reoli o bell .

Dyfeisiwyd y peiriant torri gwair cyntaf gan Edwin Budding yn 1830[1] yn Thrupp, ychydig y tu allan i Stroud, yn Swydd Gaerloyw, Lloegr. Roedd peiriant torri gwair Budding wedi ei gynllunio yn bennaf i dorri gwair meysydd chwaraeon a gerddi mawr, fel dewis a fyddai'n rhagori ar y pladur, a rhoddwyd patent Prydeinig iddo ar 31 Awst 1830.[2]

Cyfeiriadau
-----------


1. ↑  "Mower History". *oldlawnmowerclub.co.uk*.
2. ↑  US RE 8560, Nodyn:Citation/authors, "Improvement in Lawn-Mowers", published 23 Chwefror 1869, issued 28 Ionawr 1879 ; see pg 1, col 2.
Mae **Sychnentydd** yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru; cyfeiriad grid SN909724. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 464 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 508 metr (1667 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 15 Tachwedd 2010.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Stryd y Farchnad, Aberystwyth, Adeilad Pantyfedwen
Un o strydoedd hynaf Aberystwyth yw **Stryd y Farchnad** (Saesneg: *Market Street*).

Fe'i lleolir rhwng y Stryd Fawr a Stryd y Porth Bach.

Hanes
-----

Mae'r stryd yn gorwedd o fewn hen ffiniau Oesoedd Canol y dref er nad oedd adeilad ar y tir yno nes y 19g. Perchnoga deulu Powell o Nanteos eiddo ar Heol y Wig a stryd Porth Bach yn ogystal â'r tir lle mae Stryd y Farchnad heddiw a buont yn adeiladu yno rhwng 1809 ac 1832.

Bu Aberystwyth yn dref farchnad ers 1277 ac erbyn y 19g roedd y dref wedi tyfu. Agorwyd marchnad gig ar Maes Iago (St James's Square) ar ben uchaf y Stryd Fawr yn 1823. Yn 1835 penderfynodd Comisiwn Adnewyddu (Improvements Commission) y dref: "the stalls and standing places near to and about the town hall used by hawkers, hatters and the sellers of fruit, vegetables etc, by reason of their obstructing the footways be removed to the new market house in Marlet St.

Dyma oedd yr hen Farchnad Ŷd (Corn Market) a adeiladwyd yn 1832 a bu'n rhaid ei hail-adeiladu ddwywaith yn 1870 ac 1895. Yn 1910 daeth yn lleoliad sinema gyntaf Aberystwyth, Cheetham's Picture Palace ac yn 1923 trodd hwnnw i sinema'r Palladium. Difrodwyd yr adeilad gan dân yn 1935. Dymchwelwyd yr adeilad eto gan greu adeilad newydd Ymddiriedolaeth James Pantyfedwen yn 1966-67.

Nodweddion
----------

Stryd cwta yw Stryd y Farchnad sydd ond oddeutu 40m o hyd wrth iddi gysylltu y Stryd Fawr a'r Porth Bach. Heblaw am adeilad fodern Pantyfedwen, ceir adeiladau 4 llawr gosgeuddig Sioraidd.

Ceir bwytu Medina ar safle hen Westy'r Talbot. Ceir hefyd siopau preifat.

### Adeilad Ymddiriedolaeth James Pantyfedwen

Plac ar Adeilad Pantyfedwen, Stryd y Farchnad
Sefydlwyd Ymddiriedolaeth James Pantyfedwen wrth gyfuno dau o ymddiriedolaethau blaenorol Syr D.J. James yn 1998. Agorwyd yr adeilad fodern yn 1967, ychydig fisoedd yn unig wedi marwolaeth ei sylfaenydd, D.J. James. Mae'r elusen yn dosbarthu grantiau ym maes diwylliant a Christnogaeth Gymraeg.

Ar du allan yr adeilad ceir cerflun o Syr D.J. James a phlac yn nodi ei hanes.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "copi archif" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2015-09-14. Cyrchwyd 2018-05-23.
2. ↑  "Archifwyd 2015-09-14 yn y Peiriant Wayback.
3. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Ymddiriedolaeth Pantyfedwen
* Gwefan Cyngor Tref Aberystwyth
Talaith ymreolaethol yn rhanbarth Trentino-Alto Adige, yr Eidal, yw **Talaith Bolzano** (Eidaleg: *Provincia autonoma di Bolzano-Alto Adige*, Almaeneg: *Autonome Provinz Bozen-Südtirol*, Ladineg: *Provinzia Autonòma de Balsan-Südtirol*). Ffurfiwyd y dalaith o ran ddeheuol ardal hanesyddol y Tirol, a chyfeirir at yr ardal fel *Alto Adige* mewn Eidaleg a *Südtirol* mewn Almaeneg. Dinas Bolzano yw ei phrifddinas. 

* Talaith Bolzano (coch) yn Trentino-Alto AdigeTalaith Bolzano (coch) yn Trentino-Alto Adige
* Talaith Bolzano yn yr EidalTalaith Bolzano yn yr Eidal

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd ganddi boblogaeth o 533,267.

Mae'r dalaith yn cynnwys 116 o gymunedau (*comuni*). Y mwyaf yn ôl poblogaeth yw 

* Bolzano
* Merano
* Bressanone
* Laives
* Brunico
* Appiano sulla Strada del Vino
* Lana

Mae'r dalaith yn ffurfio rhan ogleddol rhanbarth Trentino-Alto Adige ac mae'n ffinio ar y Swistir ac Awstria. Mae'r ardal yn dairieithog: Almaeneg, Eidaleg a Ladineg, gyda siaradwyr Almaeneg fel mamiaith yn y mwyafrif.
Hyd at 1918, roedd yr ardal yn rhan o Ymerodraeth Awstria, ond wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf daeth yn rhan o'r Eidal. Yng nghyfrifiad 1910, roedd llai na 3% o'r boblogaeth yn siarad Eidaleg fel mamiaith, ond dan lywodraeth Mussolini gwnaed ymdrech fawr i Eidaleiddio'r ardal.

Y sefyllfa ieithyddol yn ôl cyfrifiad 2001 oedd:

1. 69,15% Almaeneg
2. 26,47% Eidaleg
3. 4,37% Ladineg

Mae mwyafrif y boblogaeth yn siarad Almaeneg fel mamiaith mewn 103 allan o 116 cymuned y dalaith. Mewn 8 cymuned, siaradwyr Ladineg sydd yn y mwyafrif.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 13 Awst 2023
*Vogue*, mis Mai 1917
Cylchgrawn ffasiwn a ffordd o fyw ydy ***Vogue***. Caiff ei gyhoeddi mewn 18 gwlad gan Gyhoeddiadau Condé Nast bob mis. Daw enw'r cylchgrawn o'r Ffrangeg ac mae'n golygu "mewn ffasiwn". Mae'r cylchgrawn hefyd ar gael ar-lein ar wefan Vogue.com.

Hanes
-----

### Y Blynyddoedd cynnar

Yn 1892 sefydlodd Arthur Turnure *Vogue* fel cyhoeddiad wythnosol yn yr Unol Daleithiau. Fe'i noddwyd gan Kristoffer Wright, a chyhoeddwyd ei rifyn cyntaf ar 17 Rhagfyr y flwyddyn honno. Bwriad Turnure oedd fod y cylchgrawn yn ddathliad o "ochr seremonïol o fywyd" a'i fod yn "denu'r call yn ogystal â'r debutante, dynion deallus yn ogystal â'r prydferth." O'r cychwyn cyntaf, cynulleidfa darged y cylchgrawn oedd cyfoethogion Efrog Newydd, a sefydlodd werthoedd cymdeithasol mewn gwlad nad oedd yn rhoi'i fryd ar ddosbarth a seremoni hanner cymaint a'r Deyrnas Unedig neu Ffrainc. Ar y pryd, prif gynnwys y cylchgrawn oedd ffasiwn, gyda rhai erthyglau am chwaraeon a materion cymdeithasol ar gyfer y darllenwyr gwrywaidd.

### Condé Nast

Prynodd Condé Montrose Nast *Vogue* yn 1905 rai blynyddoedd cyn marwolaeth Tenure a dechreuodd y cylchgrawn ddatblygu. Newidiodd y cylchgrawn i fod yn bythefnosol a dechreuodd *Vogue* dramor, gan ddechrau yn y 1910au. Aeth i Brydain i ddechrau yn 1916, lle dechreuoddd *Vogue*, cyn symud i Sbaen, ac yna i'r Eidal a Ffrainc yn 1920, lle roedd y cylchgrawn yn lwyddiant enfawr. Cynyddoedd cyhoeddiadau'r cylchgrawn a'i elw'n sylweddol o dan ei oruchwyliaeth. Erbyn 1911, roedd y brand *Vogue* wedi datblygu i fod yn fusnes lewyrchus, fel ag y mae heddiw, sy'n targedu cynulleidfa neilltuol.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Penelope Rowlands (2008) A Dash of Daring: Carmel Snow and Her Life in Fashion, Art, and Letters Simon and Schuster,2008
2. 1 2 3   Esfahani Smith (26 Mehefin, 2013). The Early Years of Vogue Magazine.

Dolenni allanol
---------------

* Prif wefan *Vogue*
* Vogue History Summary, Bookrags.com
* Hanes *Vogue* ar wefan Butterick Archifwyd 2008-07-05 yn y Peiriant Wayback.
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Schizophyllaceae* yw'r **Tegyll rhwyllog y bedw** (Lladin: ***Lenzites betulinus***; Saesneg: *Birch Mazegill*). Mae'r teulu *Schizophyllaceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Schizophyllaceae
-----------------------------------------

Mae gan **Tegyll rhwyllog y bedw** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Chaetocypha oudemansii* | Chaetocypha oudemansii |  |
|
| *Chaetocypha pallida* | Chaetocypha pallida |  |
|
| *Chaetocypha palmarum* | Chaetocypha palmarum |  |
|
| *Chaetocypha paraguayensis* | Chaetocypha paraguayensis |  |
|
| *Chaetocypha parasitica* | Chaetocypha parasitica |  |
|
| *Chaetocypha peckii* | Chaetocypha peckii |  |
|
| *Chaetocypha pelargonii* | Chaetocypha pelargonii |  |
|
| *Chaetocypha pendula* | Chaetocypha pendula |  |
|
| *Chaetocypha perexigua* | Chaetocypha perexigua |  |
|
| *Chaetocypha perpusilla* | Chaetocypha perpusilla |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Tegyll rhwyllog y bedw** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gwaith siment Oum El Khélil ger Tajerouine
Tref a chymuned yn Nhiwnisia yw **Tajerouine** (Arabeg: تاجروين), a leolir yng ngogledd-orllewin y wlad yn nhalaith (*gouvernorat*) El Kef. Gorwedd y dref 35 cilometr i'r de o dref El Kef ar y briffordd rhwng y dref honno a Kasserine, wrth droed mynydd Djebel Slata (1,103 m) ym mynyddoedd Dorsal Tiwnisia.

Mae'n ganolfan ardal amaethyddol ac yn ganolfan weinyddol i'r ardal (*délégation*) leol sydd â 30,659 (2006). Mae tua 7,200 o bobl yn byw yn y dref ei hun.

Yn ogystal ag amaethyddiaeth, prif ddiwydiant Tajerouine yw cynhyrchu crochenwaith a wneir o'r clai lleol, sydd o ansawdd uchel, a gwaith siment Oum El Khélil.

O gwmpas Tajerouine ceir sawl fferm bridio ceffylau ac mae'r dref yn adnabyddus yn y wlad am ei gŵyl ceffylau flynyddol.

Er nad yw Tajerouine ei hun yn dref hanesyddol, mae safle Bwrdd Jugurtha gerllaw lle safodd y Brenin Jugurtha, un o arweinwyr mwyaf y Berberiaid, yn erbyn y Rhufeiniaid ar ddiwedd y ganrif 1af OC. Gyda phentref Kalaat Senan, mae'r dref yn fan cychwyn ar gyfer teithio i ben y mynydd hwnnw, sy'n gorwedd ger y ffin rhwng Tiwnisia ac Algeria.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-11-28. Cyrchwyd 2010-05-18.
Endid, llun, gair ysgrifenedig, sain, neu farc arbennig yw **symbol**, sy'n cynrychioli rhywbeth arall drwy cysylltiad, tebygrwydd, neu gonfensiwn, yn arbennig gwrthrych materol a ddefnyddir i gynrychioli rhywbeth anweladwy. Mae symbolau'n dangos (neu'n gwasanaethu fel) a chynrychioli syniadau, cysyniadau, a haniaethau eraill. Er enghraifft, ym Mhrydain, yr Unol Daleithiau, Canada ac Awstralia, mae octagon coch yn symbol sy'n trosglwyddo'r syniad penodedig (neu'r modd o) "STOPIO" neu "ATAL".

Esiampl cyffredin yw'r symbolau a ddefnyddir ar fapiau i ddynodi llefydd o ddidordeb megis cleddyfau wedi croesi i farcio maes brwydr, a rhifolion i gynrychioli rhifau.

Geirdarddiad
------------

Daw'r gair "symbol" o'r Hen Ffrangeg, o Lladin, yn wreiddiol o'r iaith Groeg σύμβολον (*sýmbolon*). Y geiriau gwraidd yw συν- (*syn-*) sy'n golygu "cyd-" a βολή (*bolē*) "tafliad", sy'n rhoi'r ystyr "i daflu at ei gilydd" yn fras, yn llythrennol "cyd-ddigwyddiad" (*zu-fall*), hefyd "arwydd, tocyn neu cyfangiad". Mae'r dystiolaeth cynharaf o ddefnydd y gair iw gael yn Emyn Homeric i Hermes, pan mae Hermes yn ochneidio, ar weld y crwban, *συμβολον ηδη μοι* "*symbolon* [symbol/arwydd/rhagarwydd/cyfarfod/hap ddarganfyddiad?] o llawenydd i mi!" cyn ei droi i mewn i lyra.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  David G. Myers, *Psychology*, Worth Publishers; 7fed argraffiad (6 Mehefin 2004) ISBN 9780716752516, tud. 282

Chwiliwch am ***[[wikt:nodyn:symbol|nodyn:symbol]]***  
yn Wiciadur.
Ffilm comedi rhamantaidd am LGBT gan y cyfarwyddwr Jon Carnoy yw ***Mob Queen*** a gyhoeddwyd yn 1998. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw David Proval. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1998. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Saving Private Ryan* sef ffilm ryfel gan Steven Spielberg a enillod 5 Oscar. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jon Carnoy ar 1 Ionawr 1953.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 40% (Rotten Tomatoes)
* 4.2/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jon Carnoy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Mob Queen |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1998-01-01 |
| *Pee Stains and Other Disasters* |  | Unol Daleithiau America |  | 2005-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
2. 1 2  "Mob Queen". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 9 Hydref 2021.
Talaith arfordirol yn ne-orllewin Ecwador yw **Talaith Guayas** (Sbaeneg: *Provincia del Guayas*). Mae'n ffinio â thaleithiau Santa Elena a Manabí i'r gorllewin, Los Ríos a Bolívar i'r gogledd-ddwyrain, Cañar ac Azuay i'r de-ddwyrain, ac El Oro a'r Cefnfor Tawel i'r de. Guayas yw talaith fwyaf poblog Ecwador, ac mae'n cynnwys Guayaquil, dinas fwyaf Ecwador. Rhennir y dalaith yn 25 o israniadau o'r enw *cantones*.

Demograffeg
-----------

Ers canol yr 20g mae poblogaeth Guayas wedi cynyddu pumplyg, o 582,000 ym 1950, i 2 miliwn yn nechrau'r 1980au, i 3,645,000 yn 2010.

Mae gan Guayas boblogaeth amlhiliol. Yn ôl cyfrifiad 2010, roedd 68% o boblogaeth y dalaith yn festisos, 11% yn *montubios*, 10% yn wynion, 10% yn dduon, ac 1% yn frodorion.

Economi
-------

O ran moddion byw, mae 40% o'r gweithlu yn y sector breifat, 25% yn hunangyflogedig, 9% yn y sector gyhoeddus, 11% yn llafurwyr neu labrwyr wrth y dydd, 6% heb ateb, 5% yn weithwyr yn y cartref, 2% yn derbyn nawdd, 1% yn weithwyr di-dâl, ac 1% yn bartneriaid.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Sbaeneg) "Fascículo Provincial Guayas (Resultados del Censo 2010)", Instituto Nacional de Estadística y Censos. Adalwyd ar 29 Mai 2021.
Hen dŷ Arabiadd yn Wadi Ara, sydd bellach wedi ei feddiannu gan Israeliaid ac yn rhan o gibwts
Pentref Palesteinaidd wedi ei leoli 38.5 km i'r de o ddinas Haifa oedd **Wadi Ara** (Arabeg: وادي عارة). Caiff ei enw o ffrwd ar ei gyfyl, *Wadi 'Ara*. Roedd yn bentref gweddol fychan, gyda phoblogaeth o 230 (1945). Diboblogwyd y pentref 27 Chwefror 1948.

Rhyfel 1948 a'i adladd
----------------------

Yn ystod Rhyfel 1948 amddiffynwyd y pentref yn llwyddiannus gan luoedd Arabaidd, gan gynnwys lluoedd o Iraq. Trosglwyddwyd y tir a amddiffynwyd gan luoedd Byddin Iraq ym Mhalesteina i Wlad Iorddonen. Ar arch Abdullah I, brenin Iorddonen ildiwyd y tir hwnnw i Wladwriaeth Israel Mai 3, 1949.

Yn 1992 fel hyn y dywedodd yr hanesydd Palesteinaidd Walid Khalidi am yr hyn sy'n weddill o'r pentref: "*The site is occupied by Kibbutz Barqay. Only two village houses remain, both on the eastern edge of the site. One of them has arched windows and a spiral staircase leading up to a room on the roof. The second has a large entrance that is used today as a gate for the kibbutz's swimming pool.*" 

Flynyddoedd y rhyfel (1948-9) dioddefai'r trigolion Palesteinaidd brodorol drais o du llluoedd Israel. Datguddiwyd y wybodaeth a ganlyn i'r hanesydd o Israeliad Uri Milstein gan aelod o'r cibwts lleol, Be'eri, a oedd yn rhan o gatrawd Israelaidd fu ymladd yn yr ardal: "We were in Wadi 'Ara. We raided a nearby Palestinian post and brought a prisoner for interrogation. A soldier beheaded him and scalped his head by knife. He raised the head on a pole to strike fear among Palestinians. Nobody stopped him."

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Morris, Benny. 2004. The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-00967-6. tt. xviii, village # 146
2. ↑  Khalidi, Walid (1992), All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in 1948, Washington D.C.: Institute for Palestine Studies, ISBN 0-88728-224-5 p. 201-202
3. ↑  The Palestinian Nabka: Register of Depopulated Localities in Palestine, Complied by Salman Abu Sitta The Palestinian Return Centre: London, September 2000, page 18
Talat Chaudhri, Maer Aberystwyth, tu allan Llyfrgell Tref Aberystwyth
Mae **Talat Zafar Chaudhri** yn ieithydd a chynghorydd ar Gyngor Tref Aberystwyth a'n Faer Aberystwyth 2018-19.

Disgrifia ei hun ar ei dudalen Twitter fel, "ieithydd Brythonaidd/Celtaidd, TG, cynghorydd tref, Pwnjabi Prydeinig, sosialydd // Brythonic/Celtic linguist, IT, town councillor, British Punjabi, socialist". Magwyd ef yn Lloegr i deulu Mwslim o is-gyfandir India.

Enillodd ei ddoethuriaeth PhD ar astudiaeth o system gytseiniol yr iaith Gernyweg ('Studies in the Consonantal System of Cornish' ) a gyflwynodd yn 2007.

Yn ogystal â'r Gymraeg mae'n siarad Llydaweg. Mae wedi dysgu Gaeleg a Gwyddeleg talaith Ulster fel dechreuwr. Mae ganddo beth wybodaeth pasif o Wrdw a Punjabi.

Gyrfa Academaidd
----------------

Gweithiodd Talat yn UKOLN ym Mhrifysgol Caerfaddon ac yn adran Gwasanaethau Gwybodaeth Prifysgol Aberystwyth. Mae ganddo MA yn ogystal â PhD ac astudiodd Hanes Fodern a Hen Hanes yng ngholeg Lady Margaret Hall, Prifysgol Rhydychen.

Mae'n gweithio fel arbenigwr mewn gwasanaethau gwybodaeth.

Gyrfa Wleidyddol
----------------

Etholwyd Talat Chaudhri i Gyngor Tref Aberystwyth fel cynghorydd Plaid Cymru yn 2016. Mae'n cynrychioli Ward y Gogledd. Etholwyd ef yn Faer Aberystwyth ym mis Mai 2018. Bu'n weithgawr gyda phwyllgor gefeillio Aberystwyth a Sant Brieg yn Llydaw gyda Chyngor y Dref a gyda Chymdeithas Cymru-Llydaw yn ei amser rhydd.

Fel Maer fe benododd Rabbi Iddewig i fod yn gaplan ar ei ran, er ei fod yn Fwslim o ran cefndir. Tynnwyd y ffoto uchod y tu allan i Lyfrgell Tref Aberystwyth, hen bencadlys y Cyngor Tref, ar ddechau ei orymdaith i Eglwys Mihangel Sant ar gyfer seremoni grefyddol ei urddo fel Maer.

Dolenni
-------

* Gwefan bersonol Talat Chaudhri
* Gwefan Cyngor Tref Aberystwyth
* Talat Chaudhri ar Twitter

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-11-25. Cyrchwyd 2018-05-13.
Pier pleser ydy **Palas Morol a Pier Brighton** yn Brighton, Dwyrain Sussex. Cafodd ei adnabod fel **Pier y Palas** cyn iddo gael ei ail-enwi gan y perchnogion presennol i **Pier Brighton** yn 2000 (er na arddelwyd yr enw newydd gan y National Piers Society). Dechreuwyd y gwaith ar y Pier yn 1891 ac agorodd ym mis Mai 1899 ar ôl costio record o £137,000 i'w adeiladu. Agorodd neuadd gyngedd arni, ddwy flynedd yn ddiweddarach. Erbyn 1911, roedd hon wedi troi'n theatr ond cafwyd gwared arni yn 1986, o dan y ddealltwriaeth y buasai'n cael ei hailosod. Ni ddigwyddodd hyn ac mae'r pen tuag at y môr yn edrych yn gymharol gyfoes o'i gymaru â gweddill y strwythr, yn cynnal arcêd adloniant cromennog a sawl reid brawychus, gan gynnwys sawl reid cyffro, reidiau plant, 2 gar sglefrio a cafn boncyff.

Hwn oedd trydydd pier Brighton. Yn gyfnewid am yr hawl i'w hadeiladu, roedd yn rhaid i'r adeiladwyr gytuno i ddymchwel y pier cyntaf, *The Royal Suspension Chain Pier* 1823, a oedd mewn cyflwr gwael. Yn y diwedd, cyflawnwyd hyn gan storm a'i ddinistrwyd bron yn gyfangwbl gan arbed gwaith i adeiladwyr y pier newydd.

*Palas Morol a Pier Brighton*

Gwobrau
-------

* 1998 Cymdeithas Genedlaethol y Pier *Pier y Flwyddyn*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hanes Pier Brighton / Pier y Palas a'i Theatr

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Gwefan Swyddogol Pier Brighton
Llwybr cerdded ar Bier y Mwmbwls
Llwybr llithro'r bad achub
Mae **Pier y Mwmbwls** yn bier Fictoraidd 835 troedfedd/ 225 medr o hyd a gafodd ei adeiladu ym 1898. Fe'i lleolir yng nghornel de-ddwyreiniol Bae Abertawe ger pentref y Mwmbwls, Abertawe, Cymru.

Hanes
-----

### Adeiladu

Cynlluniwyd y pier gan W. Sutcliffe Marsh ac fe'i hyrwyddwyd gan John Jones Jenkins o Rheilffordd Rhondda a Bae Abertawe. Agorodd y pier ar y 10 Mai, 1898 ar gost o £10,000. Dyma oedd cyrchfan gorllewinol y rheilffordd gyntaf yn y byd ar gyfer teithwyr, Rheilffordd Abertawe a'r Mwmbwls; roedd hefyd yn gyrchfan amlwg ar gyfer stemar olwyn y "White Funnel", gan fynd â thwristiaid ar hyd Afon Hafren a Môr Hafren.

### Yn ei hanterth

Derbyniodd "The Amusement Equipment Company" (AMECO) drwydded i weithredu o'r pier o'r 1 Hydref, 1937. Rhannwyd y pier yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ond cafodd AMECO y rhydd-ddaliad ym 1957, gan ail-ddatblygu'r cyfleuster, gan ychwanegu man glanio i gychod. Adeiladwyd arcêd newydd ar du blaen y pier ym 1966. Gwariodd AMECO rhwng £25,000 a £30,000 yn flynyddol ar gynnal a chade ac i osod gwaith dur newydd rhwng 1975 a 1985..

### Ail-agor

Caewyd y pier ar y 1 Hydref, 1987 am weddnewidiad o £40,000 a fyddai'n rhoi dur newydd o amgylch y fynedfa. Ail-agorwyd y pier ar ddydd Gwener y Groglith, 1988.

Erbyn heddiw, defnyddir y pier ar gyfer pysgota a thwristiaeth, am ei fod yn cynnig golygfeydd panoramig o Fae Abertawe gyda Goleudy'r Mwmbwls ar y naill ochr a Phort Talbot ar yr ochr arall. Mae'r pier bellach yn eiddo i'r teulu Bollom.

Defnyddir y tir ger y pier fel canolfan adloniant sy'n cynnwys bariau, tŷ bwyta, rinc sglefrio iâ (a agorwyd yn 2006) ac arcêd adloniant.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Seaside Piers". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-04-20. Cyrchwyd 2009-06-07.

Dolenni allanol
---------------

* Pier y Mwmbwls
* Bâd achub y Mwmbwls Archifwyd 2009-05-23 yn y Peiriant Wayback.
* www.geograph.co.uk : lluniau o Bier y Mwmbwls ac ardaloedd cyfagos
* Ail-ddatblygiad £39 million
Ynys yn y Cefnfor Tawel yw **Tahiti**, hen enw **Otaheite**. Gydag ynysoedd Moorea a Bora Bora, mae'n rhan o Polynesia Ffrengig, sy'n cynnwys 118 o ynysoedd rhwng Awstralia a De America. Mae fferis yn mynd yn rheolaidd rhwng Tahiti a Moorea. Mae awyrennau'n hedfan o Faes Awyr Rhyngwladol Faa'a i Moorea, Bora Bora ac ynysoedd mwy anghysbell.

Lleoliad Tahiti yn y Cefnfor Tawel
Mae gan yr ynys arwynebedd o 1,036 km² ac roedd y boblogaeth yn 2007 yn 178,133. Y brifddinas yw Papeete.

Defnyddir y franc Cefnfor Tawel Ffrengig ar yr ynysoedd.

Cyrhaeddodd Capten James Cook Tahiti yn Ebrill 1769. Gollyngodd angor ym Mae Matafai, a sefydlodd o Caer Fenws er mwyn gweld trawstaith y blaned Gwener (Fenws) ar 3 Mehefin 1769.

Ysgrifennwyd a golygwyd y geiriadur cyntaf yn yr iaith frodorol, Tahitïeg, gan John Davies o Lanfihangel-yng-Ngwynfa, Powys. Creuodd o wyddor Tahitïeg, yn defnyddio llythrennau Ladin ym 1805. Bu farw John Davies yn Tahiti yn 1855.

Cyrhaeddodd Paul Gauguin Tahiti ar 9 Mehefin 1981 ac arhosodd tan 1893 cyn mynd yn ôl i Baris. Erbyn hyn mae Amgueddfa Paul Gauguin ar ynys Tahiti.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan worldatlas.com
2. ↑  Gwefan twristiaeth Tahiti
3. ↑  "Gwefan captcook-ne". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-10-09. Cyrchwyd 2015-10-19.
4. ↑  Gwefan Omniglot
5. ↑  References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.
6. ↑  "Gwefan Amgueddfa Gelf Cleveland". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-09-23. Cyrchwyd 2015-10-19.

Oriel
-----

* Arfordir TahitiArfordir Tahiti
* Mynyddoedd a choedwig law yr ynysMynyddoedd a choedwig law yr ynys
* PapeetePapeete
* Machlud haul, harbwr PapeeteMachlud haul, harbwr Papeete
Mae **Pant y Panel** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 10 Ebrill 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 9.24 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Kim Ho-sun yw ***Tair Gwaith yr Un am Ffyrdd Byr a Hir*** a gyhoeddwyd yn 1981. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1981. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Raiders of the Lost Ark* sef ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr ffilm Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kim Ho-sun ar 9 Mawrth 1941 yn South Hamgyong Province. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1964 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Kyung Hee University.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Kim Ho-sun nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Admiration Of Nights* |  | De Corea | Corëeg | 1980-03-15 |
| *Death Song* |  | De Corea | Corëeg | 1991-09-21 |
| Enfys Seoul |  | De Corea | Corëeg | 1989-03-25 |
| Henequen |  | De Corea | Corëeg | 1996-01-01 |
| Heydays Yeong-Ja |  | De Corea | Corëeg | 1975-02-11 |
| Menyw’r Gaeaf |  | De Corea | Corëeg | 1977-09-27 |
| Merch am Gariad, Gwraig am Briodas |  | De Corea | Corëeg | 1993-09-30 |
| Pan Mae Adda yn Agor Ei Lygaid |  | De Corea | Corëeg | 1993-05-08 |
| Tair Gwaith yr Un am Ffyrdd Byr a Hir |  | De Corea | Corëeg | 1981-11-20 |
| *The Sleep Deeper Than Death* |  | De Corea | Corëeg | 1979-12-07 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Etholaeth seneddol yn Suffolk, Dwyrain Lloegr, yw **Waveney**. Dychwela un AS i Dŷ' Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Waveney yn SuffolkEtholaeth Waveney yn Suffolk
* Suffolk yn LloegrSuffolk yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983. Fe'i lleolir o amgylch tref Lowestoft yn ne-ddwyrain Suffolk.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–1987: Jim Prior (Ceidwadol)
* 1987–1997: David Porter (Ceidwadol)
* 1997–2010: Bob Blizzard (Llafur)
* 2010–presennol: Peter Aldous (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Nwyrain Lloegr**

Basildon a Billericay **·** 
Bedford **·** 
Braintree **·** 
Brentwood ac Ongar **·** 
Broadland **·** 
Broxbourne **·** 
Bury St Edmunds **·** 
Caergrawnt **·** 
Canol Norfolk **·** 
Canol Suffolk a Gogledd Ipswich **·** 
Canol Swydd Bedford **·** 
Castle Point **·** 
Clacton **·** 
Colchester **·** 
Chelmsford **·** 
De Basildon a Dwyrain Thurrock **·** 
De Luton **·** 
De Norfolk **·** 
De Norwich **·** 
De Suffolk **·** 
De Swydd Gaergrawnt **·** 
De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
De-orllewin Norfolk **·** 
De-orllewin Swydd Bedford **·** 
De-orllewin Swydd Hertford **·** 
Fforest Epping **·** 
Gogledd Luton **·** 
Gogledd Norfolk **·** 
Gogledd Norwich **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford **·** 
Gogledd-orllewin Norfolk **·** 
Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt **·** 
Gorllewin Southend **·** 
Gorllewin Suffolk **·** 
Great Yarmouth **·** 
Harlow **·** 
Harwich a Gogledd Essex **·** 
Hemel Hempstead **·** 
Hertford a Stortford **·** 
Herstmere **·** 
Hitchin a Harpenden **·** 
Huntingdon **·** 
Ipswich **·** 
Maldon **·** 
Peterborough **·** 
Rayleigh a Wickford **·** 
Rochford a Dwyrain Southend **·** 
Saffron Walden **·** 
St Albans **·** 
Stevenage **·** 
Suffolk Arfordirol **·** 
Waveney **·** 
Thurrock **·** 
Watford **·** 
Welwyn Hatfield **·** 
Witham
Rhes uchaf o'r chwith i'r dde: Marlon, Jackie  
Rhes waelod o'r chwith i'r dde: Tito, Michael, Jermaine
Roedd **The Jackson 5** (a adwaenid hefyd fel **The Jackson Five** neu "The Jackson 5ive", ac yn hwyrach fel **The Jacksons**) yn grŵp pop teuluol Americanaidd o Gary, Indiana. Cawsant eu henwebu am Wobr Grammy ar ddwy achlysur. Enwau aelodau'r grŵp oedd Jackie, Tito, Jermaine, Marlon a Michael. Yn wreiddiol, defnyddiodd y grŵp yr enw The Jackson Brothers, a dim ond y tri brawd hynaf oedd ynddo. Perfformiodd y grŵp o 1966 tan 1990, gan ganu caneuon R&B, soul, pop ac yn ddiweddarach disco. Roedd *The Jackson 5* yn un o brif grŵpiau pop y 1970au, ac arweiniodd llwyddiant y band at yrfa unigol i'r prif leiswyr Jermaine a Michael, gyda Michael Jackson yn cymryd mantais o'i enwogrwydd a'i lwyddiant cynnar er mwyn cael mwy fyth o lwyddiant fel artist unigol pan yn oedolyn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Huey, Steve. "The Jackson 5". Macrovision Corp. Adalwyd 2008-05-08

Dolenni Allanol
---------------

* Rhaglen ddogfen am y Jackson Five ar Radio'r BBC Archifwyd 2008-02-13 yn y Peiriant Wayback.
* Tudalen y Rock and Roll Hall of Fame ar The Jackson 5
* Tudalen Neuadd Enwogrwydd Grŵp Lleisiol y 'Jackson Five' Archifwyd 2012-04-15 yn y Peiriant Wayback.
Llun drwy feicrosgop (500 ×) o rwbiad o waed wedi'i staenio gyda Giemsa, gan ddangos y platennau fel dotiau glas wedi eu hamgylchynu gan gelloedd goch (crwn a phinc).
Y **platennau** yw'r celloedd coch sy'n arnofio ym mhlasma'r gwaed yng nghyrff anifeiliaid. Eu pwrpas yw ceulo'r gwaed drwy dewychu ac atal y gwaed rhag llifo allan o'r corff pan geir clwyf. Yn wahanol i gelloedd eraill yn y corff, nid oes gan y platen gnewyllyn. Rhannau o sytoplasm ydynt, a ddaeth o'r megacaryosytau ym mêr yr esgyrn..

Mae nhw'n ddeugrwm o ran siâp, yn 2–3 µm ar eu mwyaf, mewn diametr, ac yn debyg i lens. Fe'u ceir mewn mamaliaid yn unig.

Ar rwbiad o waed, maen nhw i'w gweld fel smotiau piws, tua 20% mewn diametr, o'u cymharu gyda chelloedd coch. Defnyddir y rwbiad i fesur maint y celloedd, eu siâp, eu niferoedd ac a ydynt yn clystyru. Y gymhareb o blatennau i gelloedd coch, mewn oedolyn, yw 1:10 to 1:20.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Laki K (Dec 8, 1972). "Our ancient heritage in blood clotting and some of its consequences". *Annals of the New York Academy of Sciences* **202**: 297–307. doi:10.1111/j.1749-6632.1972.tb16342.x. PMID 4508929.
2. ↑  Machlus KR; Thon JN; Italiano JE (2014). "Interpreting the developmental dance of the megakaryocyte: A review of the cellular and molecular processes mediating platelet formation". *British Journal of Haematology* **165** (2): 227–36. doi:10.1111/bjh.12758. PMID 24499183.

Chwiliwch am ***platennau***  
yn Wiciadur.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* LCCN: sh85015006
* GND: 4059964-4
* BNF: cb11949167d (data)
* NDL: 00565651
* NKC: ph126755

 |
Plasty Jacopeaidd rhwng pentrefi'r Hôb a Phontblyddyn, Sir y Fflint yw **Plas Teg** a godwyd gan Sion Trevor (1563–1630) tua 1610.

Roedd Sion Trevor (neu John Trevor yn ddiweddarach yn ei oes) yr ail fab hynaf i Sion Trefor (m. 1589), Trefalun, y ceir cofeb alabaster iddo yn Eglwys Gresffordd. Ar y gofeb honno, disgrifir ei blant, a dyma'r disgrifiad o Sion:

*Golygwr ar Lynges ardderchawg y Frenhines, yr hwn a briododd Marged merch Hywel Trevanian o (?)arihays yn Gernyw, Ysgweier, vab Syr Hyw Trevanian, Marchog ar ol ei dad.*
Plas Teg (c. 1778)
Ceir cerddi am faenordy cyharach ar y safle hwn gan feirdd y 15g. Dengys arolwg Robert Eggerley o arglwyddiaeth y Waun yn 1391-2 fod tiroedd Ednyfed Gam wedi eu rhannu rhwng ei etifeddion a bod Dafydd ab Ednyfed Gam yn berchen ar dir yn nhrefgordd Bryncunallt a Phlas Teg yn yr Hôb, "lle y byddai ei orwyr, Robert Trefor ap Siôn Trefor, yn trigo yn y dyfodol".

Hwn oedd prif gartref Sion, ac defnyddiai'r tŷ'n aml i groesawu gwahoddedigion yno, yn enwedig rhai o brif gyfreithwyr Llundain. Fel ei frodyr, roedd yn Bengryniad pybyr. Bu farw yn 1629 a Marged ei wraig ar ei ôl; ddwy flynedd wedi hynny anrhaethwyd yr adeilad pan ymosododd y Cadfridog Brereton a Phengryniaid eraill ar yr ardal.

Ni newidiwyd llawer ar Blas Teg hyd at ddiwedd y 18g pan ychwanegwyd rhai adeiladau allanol gan y Fonesig Jane Dacre. Tua 1823-4 gweddnewidiwyd y lle gan Charles Blayney Trevor-Roper gyda chryn newidiadau strwythurol, ond gadw'r hen naws.

Gweler hefyd
------------

* Ystad Wynnstay
* Plas Nant y Ffrith

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hayward, Will. "These houses helped shape Wales' history but are now crumbling". *Wales Online*.
2. ↑  gutorglyn.net; adalwyd 12 Chwefror 2017.
3. ↑  britishlistedbuildings.co.uk; adalwyd 12 Chwefror 2017.

Llyfryddiaeth
-------------

* E Hubbard, Clwyd, 1986, pp376–377;
* RCAHMW, Sir y Fflint, 1912, p48 (133);
* M Girouard, erthygl yn *Country Life*, 19 Gorffennaf 1962;
* P Smith, *Houses of the Welsh Countryside*, 1988, tt225-229, fig 133, pl 72, mapiau 49, 53;
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr E. W. Emo yw ***Die Verschwundene Frau*** a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstria a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Life of Emile Zola* sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Eduard Hoesch oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Elisabeth Kleinert-Neumann sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm E W Emo ar 11 Gorffenaf 1898 yn Grafenwörth a bu farw yn Fienna ar 10 Mai 1966. Derbyniodd ei addysg yn Bundesrealgymnasium Krems.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd E. W. Emo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Golygydd/ion ffilm: "Elisabeth Neumann". Cyrchwyd 1 Rhagfyr 2020.