Arfbais Teyrnas Powys

Roedd **Powys** yn un o deyrnasoedd Cymru yn ystod yr Oesoedd Canol. Hyd 1212 yr oedd prif lys ei brenhinoedd a thywysogion ym Mathrafal, yna fe'i symudwyd i'r Trallwng.

Oherwydd ei safle yn nwyrain Cymru, dioddefodd Powys fwy oherwydd ymosodiadau y Saeson na theyrnasoedd eraill megis Gwynedd a Deheubarth.

Brenhinoedd Ternyllwg
---------------------

Cadell Ddyrnllwg tua 460  

Rhyddfedd Frych tua 480  

Cyngen Glodrydd tua 500  

Pasgen ap Cyngen tua 530  

Morgan ap Pasgen tua 540  

Brochwel Ysgithrog ap Cyngen tua 550  

Iago ap Brochwel (? - 582)  

Cynan Garwyn (582 – 610)  

Selyf ap Cynan (610 – 613)  

Manwgan ap Selyf (613)  

Eiludd Powys (613 – ?)  

Beli ab Eiludd vers 655  

Gwylog ap Beli (695? – 725)  

Elisedd ap Gwylog (725 – 755?)  

Brochfael ab Elisedd (755? – 773)  

Cadell Powys (773 – 808)  

Cyngen ap Cadell (808 – 854)  

Aeddan ap Cyngen (854 – ?)  

Cadweithian ap Aeddan (? – 863/883)  

Brochwel I ap Aeddan (863/883 – ?)  

Selyf ap Brochwel  

Aeddan ap Selyf  

Brochwel II ap Aeddan  

Cadell ap Brochwel (? – 1003)  

Seisyll ap Brochwel (1003)  

Llywelyn ap Seisyll (1003 – 1023)  

Cynan ap Seisyll (1023 – 1027)  

Gruffudd ap Llywelyn (1027 – 1063)

Brenhinoedd Powys
-----------------

Rhodri Mawr (854 – 878)  

Merfyn ap Rhodri (878 – 904)  

Llywelyn ap Merfyn (904 – 942)  

Hywel Dda (942 – 950)  

Owain ap Hywel (950 – 986)  

Maredudd ab Owain (986 – 999)  

Llywelyn ap Seisyll (999 – 1023)  

Rhydderch ab Iestyn (1023 – 1033)  

Iago ab Idwal (1033 – 1039)  

Gruffudd ap Llywelyn (1039 – 1063)  

Bleddyn ap Cynfyn (1063 – 1075)  

Iorwerth ap Bleddyn 1075 - 1103 (rhan)  

Cadwgan ap Bleddyn (1075 - 1111 (rhan)  

Owain ap Cadwgan (1111 - 1116 (rhan)  

Maredudd ap Bleddyn (1116 – 1132)  

Madog ap Maredudd (1132 – 1160)

O 1160 ymlaen rhanwyd Powys yn ddwy ran, sef **Powys Wenwynwyn** yn y de a **Powys Fadog** yn y gogledd.

Tywysogion Powys Wenwynwyn
--------------------------

Owain Cyfeiliog (1160 – 1195)  

Gwenwynwyn ab Owain (1195 – 1216)  

Gruffudd ap Gwenwynwyn

Tywysogion Powys Fadog
----------------------

Gruffudd Maelor I (1160 – 1191)  

Madog ap Gruffudd Maelor (1191 – 1236)  

Gruffudd Maelor II (1236 – 1269)

Cestyll Tywysogion Powys
------------------------

Baner Teyrnas Powys
* Castell Bodyddon
* Castell Caereinion
* Castell Crogen
* Castell Cymer
* Castell Dinas Brân (hefyd ym meddiant Gwynedd)
* Castell Mathrafal
* Castell Tafolwern
* Castell y Trallwng

Cantrefi a chymydau Powys
-------------------------

Map cyffredinol o gantrefi Powys
Rhestrir yma cantrefi Powys a'u cymydau fel yr oeddent ar ddiwedd y 12g. Sylwer nad arosodd pob un o'r rhain yn rhan o'r deyrnas: collwyd rhai, fel Penllyn a Meirionnydd, i deyrnas Gwynedd. 

* Arwystli
* Caereinion
* Cedewain
* Colunwy
* Cyfeiliog
* Cynllaith
* Dinmael (arglwyddiaeth led-annibynnol)
* Maelor
* Maelor Saesneg
* Mawddwy
* Cantref Mechain
	+ Mechain Uwch Coed
	+ Mechain Is Coed
* Cantref Meirionnydd
	+ Tal-y-bont
	+ Ystumanner
* Cantref Mochnant
	+ Mochnant Uwch Rhaeadr
	+ Mochnant Is Rhaeadr
* Nanheudwy
* Penllyn (cantref ym meddiant Powys i ddechrau ond yn rhan o Wynedd yn y 13g)
* Ystrad Marchell

Gweler hefyd
------------

* Rhwng Gwy a Hafren
* Teyrnasoedd Cymru
* Rhestr o arfbeisiau hanesyddol Cymru

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goTeyrnasoedd Cymru |
| --- |
|  |
| 
* Brycheiniog
* Ceredigion
* Deheubarth
* Dogfeiling
* Dyfed
* Erging
* Glywysing
* Gwent
* Gwynedd
* Gŵyr
* Morgannwg
* Powys
* Rhos
* Seisyllwg

 |

 |