*Aegithalos caudatus* 
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Titw cynffonhir** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: titwod cynffonhir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Aegithalos caudatus***; yr enw Saesneg arno yw *Long-tailed tit*. Mae'n perthyn i deulu'r Titwod cynffonhir (Lladin: *Aegithalidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. caudatus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia ac Ewrop.

Mae'n aderyn cyffredin trwy'r rhan fwyaf o Ewrop ac Asia. Fel rheol mae'n aderyn mudol, yn symud tua'r de yn y gaeaf, ond yng ngorllewin Ewrop mae'n aros trwy'r flwyddyn. Gellir ei adnabod yn hawdd, yn enwedig o'r gynffon hir - mae'r aderyn tua 13–15 cm o hyd ond mae'r gynffon yn 7–9 cm o hyd a'r corff dim ond tua 6 cm. Mae'n ddu a brown ar y cefn, coch neu binc ar yr ochrau a gwyn ar y bol, gyda chap gwyn ar y pen. Mae'r is-rywogaeth yng ngogledd Ewrop, (*A. c. caudatus*), ychydig yn wahanol, gyda'r pen yn wyn i gyd a'r ochrau'n wyn.

Fel rheol gellir ei weld mewn heidiau o rhyw 6 i 15 aderyn, weithiau fwy, yn symud yn ddi-baid o un goeden i'r llall. Adeiledir y nyth mewn coeden neu lwyd gan ddefnyddio gwe pryf copyn i ddal y nyth at ei gilydd. Mae'n dodwy rhwng 6 a 12 wy.

Mae'r Titw Cynffon-hir yn aderyn cyffredin yng Nghymru. Gall ei niferoedd ddisgyn yn sylweddol os ceir gaeaf anarferol o galed, ond buan yr adferir ei nifer.

Teulu
-----

Mae'r titw cynffonhir yn perthyn i deulu'r Titwod cynffonhir (Lladin: *Aegithalidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Titw bochwyn | Aegithalos leucogenys |  |
|
| Titw clustddu | Psaltriparus melanotis |  |
|
| Titw cynffonhir | Aegithalos caudatus |  |
|
| Titw cynffonhir Blyth | Aegithalos iouschistos |  |
|
| Titw cynffonhir du | Aegithalos fuliginosus |  |
|
| Titw pengoch | Aegithalos concinnus |  |
|
| Titw-delor Severtzov | Leptopoecile sophiae |  |
|
| Titw-delor cribog | Leptopoecile elegans |  |
|
| Titw’r prysgwydd | Psaltriparus minimus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Enwau
-----

Yswigw gynffon-hir; yswigw hirgwt; lleian gynffon-hir; gwas y dryw [gweler blue tit]; yswelw; pela gynffon-hir; yswidw hir ei gwt; y penloyn gynffonig; glas gynffon hir; yswedw; pwd; yswidw'r botel\*; shibigw; sigl-di-gwt [gweler siglen fraith]; aderyn reis pwdin; *Aegithalos caudatus*; *Long-tailed Tit*

*All birds except Bottle Tit\* are 10-14 days later this year than last...*

Ecoleg
------

Mae peth tystiolaeth bod y titw hwn yn newid ei ymddygiad ac yn symyd fwyfwy i fwydo mewn gerddi, yn arbennig ar beli-saim. Mae dioddef yn arbennig o ddrwg mewn gaeafau caled.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑  Rhestr  Rhagor o Enwau Adar: Dewi E Lewis a Chymdeithas Edward Llwyd
4. ↑  Dyddiadur di-enw (?Y Parch. Lorrimer Thomas mae'n debyg) o Tywyn, Abergele 1922-1942; 5 Mai 1927
5. ↑  Bwletin Llên Natur 146 (tud. 2)

 *Safonwyd yr enw* **Titw cynffonhir** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*