Pentref bach yng nghymuned Ystradgynlais, Powys, Cymru, yw **Aber-craf** neu **Abercraf** (Saesneg: *Abercrave*). Saif yn ne-orllewin Brycheiniog yng Nghwm Tawe Uchaf, ac mae'n ymestyn i gyrion Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Mae heol yr A4067 o Abertawe i Aberhonddu yn mynd heibio i'r pentref.

Fel y rhan fwyaf o Gymoedd y De, roedd nifer o weithfeydd glo yn yr ardal, sef y Lefel Fawr, International (Candy) a Glofa Abercraf, ond cawsant eu cau yn y chwedegau.

Mae'r pentref ar ymyl mynydd Cribarth. Mae'r mynydd yn atgoffa rhywun o siâp dyn yn gorwedd i lawr, felly mae'r bobl leol yn galw 'Y Cawr Cwsg' arno. Y lle gorau i wylio'r olygfa hon ydy Caerlan, filltir i lawr y cwm tuag at Ystradgynlais.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan James Evans (Ceidwadwyr) ac yn Senedd y DU gan Fay Jones (Ceidwadwyr).

Clwb Rygbi Abercraf
-------------------

Mae clwb rygbi Abercraf yn chwarae yng Nghae Plas-y-Ddol yn y pentref. Cyn-chwaraewr enwocaf y clwb o bosibl yw'r prop pen tyn rhyngwladol Adam Rhys Jones.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 14 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 4 Ionawr 2022
3. ↑  Gwefan Senedd Cymru
4. ↑  Gwefan Senedd y DU

Dolenni allanol
---------------

* Sefydliad y Cawr Cwsg Archifwyd 2007-03-11 yn y Peiriant Wayback.

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Powys**

**Trefi**  

Aberhonddu  **·** Crucywel  **·** Y Drenewydd  **·** Y Gelli Gandryll  **·** Llanandras  **·** Llandrindod  **·** Llanfair-ym-Muallt  **·** Llanfyllin  **·** Llanidloes  **·** Llanwrtyd  **·** Machynlleth  **·** Rhaeadr Gwy  **·** Talgarth  **·** Y Trallwng  **·** Tref-y-clawdd  **·** Trefaldwyn  **·** Ystradgynlais
  
**Pentrefi**  

Abaty Cwm-hir  **·** Aberbrân  **·** Abercegir  **·** Abercraf  **·** Aberedw  **·** Abergwesyn  **·** Abergwydol  **·** Aberhafesb  **·** Aberhosan  **·** Aberllynfi  **·** Aber-miwl  **·** Aberriw  **·** Abertridwr  **·** Aberysgir  **·** Adfa  **·** Arddlin  **·** Bachelldref  **·** Y Batel  **·** Betws Cedewain  **·** Beulah  **·** Bochrwyd  **·** Bontdolgadfan  **·** Y Bontnewydd-ar-Wy  **·** Bronllys  **·** Bugeildy  **·** Bwlch  **·** Caersŵs  **·** Capel Isaf  **·** Capel Uchaf  **·** Capel-y-ffin  **·** Carno  **·** Casgob  **·** Castell Caereinion  **·** Castell-paen  **·** Cathedin  **·** Cegidfa  **·** Cemaes  **·** Ceri  **·** Cilmeri  **·** Y Clas-ar-Wy  **·** Clatter  **·** Cleirwy  **·** Cnwclas  **·** Coedybrenin  **·** Coelbren  **·** Comins-coch  **·** Crai  **·** Craig-y-nos  **·** Crugion  **·** Cwmdu  **·** Cwm-twrch  **·** Darowen  **·** Defynnog  **·** Derwen-las  **·** Dolanog  **·** Dolfor  **·** Dylife  **·** Einsiob  **·** Erwd  **·** Esgairgeiliog  **·** Felindre, Maldwyn  **·** Felin-fach  **·** Y Foel  **·** Ffordun  **·** Gaer  **·** Garth  **·** Glan-miwl  **·** Glantwymyn  **·** Glasgwm  **·** Y Groes  **·** Gwenddwr  **·** Heol Senni  **·** Isatyn  **·** Kinnerton  **·** Libanus  **·** Llan  **·** Llanafan Fawr  **·** Llananno  **·** Llanarmon Mynydd Mawr  **·** Llanbadarn Fynydd  **·** Llanbadarn Garreg  **·** Llanbister  **·** Llanbryn-mair  **·** Llandinam  **·** Llandrinio  **·** Llandyfaelog Tre'r-graig  **·** Llandysilio  **·** Llandysul  **·** Llan-ddew  **·** Llanddewi yn Hwytyn  **·** Llanddewi Ystradenni  **·** Llanelwedd  **·** Llanerfyl  **·** Llanfair Caereinion  **·** Llanfair Llythynwg  **·** Llanfechain  **·** Llanfihangel Nant Brân  **·** Llanfihangel Nant Melan  **·** Llanfihangel Rhydieithon  **·** Llanfihangel Tal-y-llyn  **·** Llanfihangel-yng-Ngwynfa  **·** Llanfrynach  **·** Llangadfan  **·** Llangadwaladr  **·** Llangamarch  **·** Llangasty Tal-y-llyn  **·** Llangatwg  **·** Llangedwyn  **·** Llan-gors  **·** Llangurig  **·** Llangynidr  **·** Llangynllo  **·** Llangynog  **·** Llangynyw  **·** Llanhamlach  **·** Llanigon  **·** Llanllugan  **·** Llanllwchaearn  **·** Llanllŷr  **·** Llanrhaeadr-ym-Mochnant  **·** Llansanffraid Cwmdeuddwr  **·** Llansanffraid-ym-Mechain  **·** Llansantffraed (Aberhonddu)  **·** Llansantffraed-yn-Elfael  **·** Llansilin  **·** Llanwddyn  **·** Llanwnnog  **·** Llanwrin  **·** Llanwrthwl  **·** Llanwyddelan  **·** Llanymynech  **·** Llanywern  **·** Llawr-y-glyn  **·** Llechfaen  **·** Llowes  **·** Llys-wen  **·** Llywel  **·** Llwydiarth  **·** Manafon  **·** Meifod  **·** Merthyr Cynog  **·** Mochdre  **·** Nant-glas  **·** Nantmel  **·** Pandy  **·** Pencelli  **·** Pencraig  **·** Penegoes  **·** Pengefnffordd  **·** Pennant Melangell  **·** Pentrefelin  **·** Penybont  **·** Pen-y-bont-fawr  **·** Pilalau  **·** Pipton  **·** Pont-faen  **·** Pontneddfechan  **·** Pontrobert  **·** Pontsenni  **·** Pwllgloyw  **·** Saint Harmon  **·** Sarn  **·** Sarnau, Brycheiniog  **·** Sarnau, Maldwyn  **·** Sgethrog  **·** Snead  **·** Sycharth  **·** Talachddu  **·** Talerddig  **·** Tal-y-bont  **·** Tal-y-bont ar Wysg  **·** Tirabad  **·** Trallong  **·** Trecastell  **·** Trefeca  **·** Trefeglwys  **·** Tregynon  **·** Trelystan  **·** Tre'r-llai  **·** Tretŵr  **·** Tre-wern  **·** Walton  **·** Yr Ystog