recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Pryf sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **bachadain dywyll**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **bachadenydd tywyll**; yr enw Saesneg yw *Dusky Hook-tip*, a'r enw gwyddonol yw *Drepana curvatula*.

Siani flewog Mae i'w ganfod ledled Ewrop.

34–42 mm ydy lled yr adenydd agored ac mae'n hedfan o Fai i Awst, yn ddibynol ar ei leoliad.

Prif fwyd y lindys ydy y wernen, y dderwen a'r fedwen.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r fachadain dywyll yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Drepana curvatula***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.

Dolennau allanol
----------------

* Lepiforum
* *Moths and Butterflies of Europe and North Africa*
* *Fauna Europaea* Archifwyd 2012-02-14 yn y Peiriant Wayback.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt cynffonlas y De** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau cynffonlas y De) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chlorostilbon mellisugus***; yr enw Saesneg arno yw *Blue-tailed emerald*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. mellisugus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r emrallt cynffonlas y De yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt cynffonlas y De** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Bae Caswel** yn draeth poblogaidd ym Mhenrhyn Gŵyr sydd wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Ionawr 1972 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 62.99 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Mae'r ffordd i lawr at y traeth yn hawdd a cheir parc chwarae ychydig i mewn i'r tir. Mae'r traeth yn boblogaidd ar gyfer nifer o chwareaeon dŵr gan gynnwys syrffio. Mae'r traeth hwn yn derbyn gwobrau Baner las yn flynyddol.

Yn 2006 derbyniodd Bae Caswell wobr y *Guardian* a chafodd ei gynnwys yn y rhestr 50 traeth gorau yng ngwledydd Pryadain.

Hanes
-----

Rhwng 1829 a 1840 prynnwyd llawer o'r tir oamgylch y bae gan John James, cyn-Giwrat Bishopston, yn anrheg i'w ferch a'i fab-yng-nghyfraith Charles Morgan. Ym 1846, gwerthodd y teulu'r rhan dwyreiniol i'r ffotograffyd John Dillwyn Llewelyn a oedd yn ymwelydd cyson a'r bae. Cododd dŷ yma a'i alw'n "Caswell Cottage" a chafodd ei ddymchwel ym 1960. Ym 1854 gofynnwyd i Llewelyn gan Albert o Saxe-Coburg-Gotha am ddau ffotograff o'r bae'n anrheg. Yn Awst 1878 boddodd ŵyr Llewellyn tra'n nofio yn y bae a chynhaliwyd y cwest yng Ngwesty Caswell Bae.

Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig
-------------------------------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol). Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013
2. ↑  "The UKs top 50 beaches". London: guardian.co.uk. 22 November 2006. Cyrchwyd 28 October 2012.
3. ↑  Morgan, P. (1981) Caswell - The Making of a Landscape. Gower journal of the Gower Society, Vol.32 (1981), p. 6-10.
4. ↑  Gabb, G. (2000) *The Dillwyn family in Mumbles. Gower journal of the Gower Society*, Cyfrol. 51, (2000), tud. 20-30.
5. ↑  "*Cave - Caswell Bay - East*". SwanseaHeritage.net. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-05-29. Cyrchwyd 30 Hydref 2012.
Gwleidydd, cyfreithiwr, a llenor Wrwgwaiaidd oedd **Emilio Frugoni** (30 Mawrth 1880 – 28 Awst 1969). Sefydlodd Blaid Sosialaidd Wrwgwái, a mynegodd ei syniadau gwleidyddol yn ei ysgrifeniadau, gan gynnwys *Socialismo, batllismo y nacionalismo* (1928), *La revolución del machete* (1935), *Ensayos sobre marxismo* (1936), a *Génesis, esencia y fundamentos del socialismo* (1947). Cyhoeddodd 12 cyfrol o farddoniaeth delynegol.

Er ei daliadau Marcsaidd, roedd Frugoni yn cefnogi'r Arlywydd José Batlle y Ordóñez (1903–07, 1911–15), arweinydd y Partido Colorado, a chanddi ideoleg ryddfrydach. Dadleuodd Frugoni o blaid diwygiadau moesol Batlle, gan gynnwys cyfreithloni ysgariad a diddymu'r gosb eithaf, yn ogystal â chefnogaeth dros y mudiad llafur, gweithiau cyhoeddus, ac adeiladau ysgolion. Yn 1910, cefnogodd Frugoni y llywodraeth yn erbyn bygythiad chwyldro gan y Partido Blanco a'r Radicalwyr.

Dadleuodd Frugoni ers 1904 dros ffurfio mudiad sosialaidd i drefnu'r gweithwyr yn wleidyddol, a sefydlwyd y Blaid Sosialaidd ganddo yn 1910. Ysgrifennodd faniffesto'r blaid, gan ddatgan ei chefnogaeth dros y cyfansoddiad a'r drefn wleidyddol yn hytrach nag ymgyrchoedd chwyldroadol a threisgar yr anarchwyr. Etholwyd Frugoni i'r gyngres genedlaethol ar gyfer y tymor 1911–14, a chydweithiodd gyda'r Arlywydd Batlle wrth ddeddfu dros les y dosbarth gweithiol.

Penodwyd Frugoni yn ddeon Prifysgol y Weriniaeth yn 1933. Gwasanaethodd yn llysgennad Wrwgwái i'r Undeb Sofietaidd o 1945 i 1948, ac ysgrifennodd lyfr am ei brofiadau, *La esfinge roja* (1948), sy'n canmol datblygiadau'r Sofietiaid ond yn mynegi pryder am gamdriniaethau hawliau dynol yn y wlad.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) "Frugoni, Emilio (1880–1969)" yn *Encyclopedia of Latin American History and Culture* (Gale, 2008). Adalwyd ar 26 Ebrill 2019.

Darllen pellach
---------------

* Gerardo Giudice, *Frugoni* (Montevideo: Proyección, 1995).
* Milton I. Vanger, *The Model Country: José Batlle y Ordóñez of Uruguay, 1907–1915* (1980).
Ymbelydredd electromagnetig ydyw golau **uwchfioled** (neu UV, sef 'ultraviolet') gyda thonfeydd byrrach na golau gweledol, ond hirach na phelydr-x. Tarddai ei enw o'r ffaith fod ei donfedd electromagnetig o amlder uwch na'r rhai hynny y gall y llygad dynol ei weld fel 'fioled'.

Daw llawer o'r belydrau uwchfioled o'r haul, fel y dengys y ddelwedd uchod. Effaith gormod ohono, wrth gwrs, ydy lliw haul a llosg haul. Ond mae iddo effaith da hefyd ar iechyd dyn ac anifail, gan ei fod yn creu fitamin D yn y croen - sy'n hanfodol i'r corff. Mae 98.7% o'r tonnau uwchfioled yn cael eu blocio gan yr atmosffêr.

Darganfod
---------

Darganfyddwyd yr ymbelydredd hwn pan sylweddolodd y ffisegwr Almaenaidd Johann Wilhelm Ritter yn 1801 fod halenau arian yn tywyllu o'u gosod yn yr haul, ac mai'r rhan uchaf y spectrwm golau oedd yn gyfrifol am y tywyllu hwn. Fe'u galwodd yn donnau 'di-ocsigeneiddio'. Ychydig wedyn, bathwyd y term 'tonnau cemegol'. Yr ochr arall i'r spectrwm y mae tonnau is-goch a galwodd y rhain yn 'donau gwres'.

Chwiliwch am ***Uwchfioled***  
yn Wiciadur.
Uchelwr Coweitaidd o Dŷ Sabah oedd **Nawaf Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah** (Arabeg: نَوَّاف الأَحمَد الْجَابِر الصَّباح‎; 25 Mehefin 1937 – 16 Rhagfyr 2023) a deyrnasai yn Emir Coweit o 29 Medi 2020 hyd at ei farwolaeth.

Ganed y Sieic Nawaf al-Ahmad al-Jaber al-Sabah yn Ninas Coweit, yn fab i'r Sieic Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, a reolodd Sieiciaeth Coweit o 1921 hyd at ei farwolaeth ym 1950. Derbyniodd ei addysg yng Nghoweit ac yn Lloegr. Priododd Nawaf â Sharifa Sulaiman al-Jasem al-Ghanim, a chawsant bedwar mab—Ahmad, Faisal, Abdullah, a Salem—ac un ferch, Sheikha al-Sabah.

Ym 1962, yn 25 oed, penodwyd Nawaf yn llywodraethwr Hawalli, gan gychwyn ar ei yrfa lywodraethol. Daeth yn weinidog mewnwladol Coweit ym 1978 ac yn weinidog amddiffyn ym 1988. Yn sgil goresgyniad yr emiriaeth gan Irac ym 1990, cafodd Nawaf ei ddiraddio i swydd gweinidog llafur a materion cymdeithasol, a daeth yn ddirprwy bennaeth ar Warchodlu Cenedlaethol Coweit. Dychwelodd i gabinet Coweit yn 2003 fel dirprwy brif weinidog a gweinidog mewnwladol.

Wedi i'w hanner brawd Sabah esgyn i'r orsedd yn 2006, penodwyd Nawaf yn dywysog coronog, ac felly'n olynydd dynodedig yr emir. Daeth Nawaf yn Emir Coweit yn sgil marwolaeth Sabah yn 91 oed yn 2020. Bu farw Nawaf yn 86 oed, a fe'i olynwyd gan ei hanner brawd, Mishal.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Alan Cowell, "Sheikh Nawaf, Emir of Kuwait, Dies at 86", *The New York Times* (16 Rhagfyr 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 16 Rhagfyr 2023.
Un o Gymry Llundain oedd **David Jones** (1768 – 8 Ebrill 1837) a chymwynaswr i achosion a sefydliadau Cymreig ei gyfnod.

Fe’i ganed yn y Caethle, fferm ar gyrion Tywyn Meirionnydd, yn 1768, yn fab i David a Bridget Jones, a'i fedyddio yn Eglwys Cadfan ar 24 Awst y flwyddyn honno. Aeth i Lundain yn ei fabandod a byw yno weddill ei oes. Roedd yn rhugl ei Gymraeg a dywedid bod ganddo’r casgliad gorau o lyfrau Cymraeg a Chymreig yn y ddinas.

Gweithiodd am oddeutu deugain mlynedd fel swyddog yn yr ‘Engrossing Office’ yn Nhŷ’r Cyffredin. Roedd yn enwog am ei haelioni wrth ei gyd-Gymry ac fe gefnogai unrhyw achos neu sefydliad a hyrwyddai fuddiannau’r wlad. Ar ei farwolaeth, dywedodd cylchgrawn *The Spectator* ei fod yn enwog drwy Gymru dan yr enw ‘Davydd Hael o Dowyn’.

Ymaelododd â chymdeithas y Gwyneddigion yn 1819, gan ddod yn aelod o’i chyngor.

Bu David Jones farw ar 8 Ebrill 1837 yn ei gartref yn 20 Adam Street, Adelphi yn Ninas Westminster. Roedd yn 68 mlwydd oed. Fe'i claddwyd yn eglwys Ioan Efengylydd, Westminster, ar 12 Ebrill 1837.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cofnodion Plwyf Eglwys Cadfan, Tywyn, Meirionnydd.
2. ↑  "Died". *The Cambrian*. 22 Ebrill 1837.
3. ↑  "Births, Marriages and Deaths". *The Spectator* **10**: 347. 1837. .
4. ↑  Leathart, William Davies (1831). *The Origin and Progress of the Gwyneddigion Society of London, Instituted M.DCC.LXX*. London: Hugh Pierce Hughes. t. 108.
5. ↑  Register of Burials in the Parish of St John the Evangelist, Westminster, in the County of Middlesex (1833–38), t. 148.
Llyn yng Nghwm Ystradllyn yng Ngwynedd yw **Llyn Cwm Ystradllyn**. Saif i'r de o gopa Moel Hebog, i'r gogledd o dref Porthmadog ac i'r dwyrain o Gwm Pennant. Mae ganddo arwynebedd o 98 acer ac mae 642 troedfedd uwch lefel y môr.

Adeiladwyd argae yma yn 1959 i godi lefel y dŵr, ac mae'n cael ei ddefnyddio i gyflenwi dŵr i ran o Benrhyn Llŷn. Ceir pysgota am frithyll yma. Mae Afon Henwy yn llifo o'r llyn ac yn ymuno ag Afon Dwyfor.

Gellir gweld nifer o olion cytiau o Oes yr Haearn o gwmpas y llyn, ac mae fersiwn o'r chwedl am briodas a merch o'r Tylwyth Teg yn gysylltiedig a'r llyn, tebyg i'r un a gysylltir a Llyn y Fan Fach a Llyn y Dywarchen. Yn y fersiwm yma, mae bugail yn priodi'r ferch, ac maent yn byw yn hapus nes iddi gael ei tharo ar ei braich gan gryman haearn oedd wedi ei adael mewn ysgub wrth gasglu'r cynhaeaf. Pan ddigwyddodd hyn, diflannodd y ferch.

I'r gogledd-ddwyrain o'r llyn mae olion Chwarel Gorseddau.

Llyfryddiaeth
-------------

* Geraint Roberts, *The Lakes of Eryri* (Llanrwst: Gwasg Carreg Gwalch, 1995)
Arlunydd Cymreig yw **Gustavius Payne** (ganwyd *Michael Gustavius Payne*, 25 Mehefin 1969), sy'n defnyddio symboliaeth celf y gorllewin a mytholeg, ynghyd â phethau cyfoes, i greu paentiadau (paent olew fel rheol) o naws swreal.

Bywgraffiad
-----------

Ganwyd Payne ym Merthyr Tudful ac fe'i magwyd ar ystad Y Gurnos. Mynychodd Ganolfan Celf Dylunio a Thechnoleg Morgannwg Ganol ym Mhontypridd (rhan o Brifysgol Morgannwg erbyn hyn) rhwng 1991 ac 1993, lle enillodd wobr Myfyriwr y Flwyddyn yn yr Eisteddfod Genedlaethol 1993. Yn dilyn hyn fe gynhwysodd rhaglen celf y BBC, *The Slate*, erthygl amdano yn ei rhaglen *Eisteddfod Special* yn 1993. Aeth ymlaen i atudio yng Ngholeg Addysg Uwch Cheltenham a Chaerloyw (Prifysgol Swydd Gaerloyw erbyn hyn) hyd 1996, gan ennill gradd Baglor y Celfyddydau dosbarth cyntaf ym maes celfyddyd gain a phaentio. Yn ystod ei gyfnod yn Cheltenham, enillodd Payne le ar raglen ERASMUS a alluogodd ef i ymweld a nifer o safleoedd hynafol mytholegol a hanesyddol yng Ngwlad Groeg fel myfyriwr cyfnewid yn Ysgol Celfyddyd Gain Athen. Enillodd wobr "Art Purchase" y Cheltenham & Gloucester Building Society ym 1996, cyn dychwelyd i Gymru. Symudodd i Gaerdydd i ddechrau, cyn mynd i fyw i Ddowlais ym 1999.

Cydweithiodd Payne yn 2011 - 2012 gyda'r bardd a'r awdur Mike Jenkins ar gyfres o arddangosfeydd ledled Cymru dan y teitl "Dim Gobaith Caneri", gan ddefnyddio idiomau Cymraeg fel ysbrydoliaeth (Cefnogwyd gan Cyngor Celfyddydau Cymru).

Mae'n aelod o'r Grŵp Cymreig ers Ebrill 2013.

Arddangosfeydd
--------------

* 1996 *Crows Having Fun*, Raw Gallery, Tower Bridge, Llundain
* 1997 *Princeton International Art Exhibition', Palmer Square, New Jersey, Unol Daleithiau America*
* 2001 *Dreams, Fairy Tales, Myths & Nightmares*, Washington Gallery, Penarth
* 2002 *Contemporary Welsh Art*, Beatrice Royal Gallery, Hampshire, Lloegr
* 2004 *Nature or Nurture*, West Wales Arts Centre, Abergwaun
* 2006 *Stories without Narrative*, Parc Treftadiaeth Rhondda
* 2007 Museum of Modern Art Cymru Machynlleth.
* 2008 *A Bloke Called Hero*, Canolfan Dylan Thomas, Abertawe
* 2008 Galeri, Betws-y-coed (gyda Meri Wells a Maria Hayes)
* 2011 - 2012 *Dim Gobaith Caneri* (Mae arddangosfa ar y cyd â’r bardd a’r awdur Mike Jenkins), Castell Cyfarthfa, Y Tabernacl (MoMA Cymru), Oriel Washington a West Wales Arts Centre.
* 2012 *Celfwaith Newydd*, Ffin-y-Parc, Llanrwst, Conwy (sir)

Cyhoeddiad
----------

**Gustavius Payne: Celfwaith 2007-2012**

Ffynonellau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

* Ellis, Geraint (Cynhyrchydd) (2008), *Sioe Gelf*, rhaglen 14, Cwmni Da, 05/11/08 ar S4C.
* Payne, MG (2008), 'Looking For A Hero', *Welsh Art Now*, Rhifyn 1, tud. 32 - 35.
* Jones, Huw David (2008), *Myths, Folklore & Fairytale explores hopes, truths and desires*, Metro.co.uk, (7.8.08).

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan yr arlunydd
* (Saesneg) Bas-data Axis
* Sioe Gelf
* Golwg 360
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Titw du cefnwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: titwod duon cefnwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Parus leuconotus***; yr enw Saesneg arno yw *White-backed black tit*. Mae'n perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. leuconotus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r titw du cefnwyn yn perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Titw asur | Cyanistes cyanus |  |
|
| Titw cefnwyrdd | Parus monticolus |  |
|
| Titw cribog | Lophophanes cristatus |  |
|
| Titw mawr | Parus major |  |
|
| Titw tomos las | Cyanistes caeruleus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Titw du cefnwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm wyddonias a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Edward Bernds yw ***Valley of The Dragons*** a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Edward Bernds. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Columbia Pictures.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Cesare Danova. Mae'r ffilm *Valley of The Dragons* yn 82 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Breakfast at Tiffany's* sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Off on a Comet*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur
Jules Verne a gyhoeddwyd yn 1877.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Edward Bernds ar 12 Gorffenaf 1905 yn Chicago a bu farw yn Van Nuys ar 29 Ebrill 2006. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1929 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Edward Bernds nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Bird in The Head |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1946-01-01 |
| A Snitch in Time |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1950-01-01 |
| Alaska Passage |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1959-01-01 |
| Bowery to Bagdad |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1955-01-01 |
| Brideless Groom |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1947-01-01 |
| *Clipped Wings* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1953-01-01 |
| Crime On Their Hands |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1948-01-01 |
| Queen of Outer Space |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1958-01-01 |
| Return of The Fly |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1959-01-01 |
| *World Without End* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1956-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.
Llyn bychan iawn yn Sir Conwy yw **Llyn Tynymynydd** (neu Llyn Tŷ'n y Mynydd). Mae'r llyn a'r tir o'i gwmpas wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 23 Ionawr 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 7.12 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Prifysgol Al-Azhar - Gaza** (Arabeg: جامعة الأزهر بغزة‎), sy'n aml wedi'i dalfyrru i **AUG**, yn sefydliad addysg uwch yng Ngwladwriaeth Palestina, sy'n sefydliad cyhoeddus, dielw ac annibynnol. Yn ystod yr intifada cyntaf, cyhoeddodd Arweinydd Palestina Yasser Arafat archddyfarniad ym mis Medi 1991 i sefydlu prifysgol genedlaethol Palestina. Agorodd AUG ar 18 Hydref 1991 mewn adeilad dau lawr gyda 725 o fyfyrwyr wedi cofrestru mewn dwy gyfadran; y Gyfadran Addysg a Chyfadran Sharia a'r Gyfraith (Cyfadran y Gyfraith bellach). Fel y mwyafrif o sefydliadau addysgol yn Gaza, mae'r brifysgol ar wahân ar sail rhyw.

Cyfadran y Celfyddydau - prifysgol Al Azhar

Hanes
-----

Yn 1992, sefydlwyd pedair cyfadran: y Gyfadran Fferylliaeth, y Gyfadran Amaeth a'r Amgylchedd, y Gyfadran Wyddoniaeth, a Chyfadran y Celfyddydau a'r Gwyddorau Dynol, ac yna'r Gyfadran Economeg a Gwyddorau Gweinyddol.

Sefydlwyd Cyfadran y Gwyddorau Meddygol Cymhwysol ar gam arall yn natblygiad AUG ym 1997 i ddiwallu anghenion meddygol y gymuned Balesteinaidd. Ym 1999, agorwyd y Gyfadran Meddygaeth, cangen o Gyfadran Meddygaeth Palestina ym Mhrifysgol Al-Quds - Abu Dis, fel y gyfadran feddygol gyntaf yn Llain Gaza.

Lansiwyd y Gyfadran Peirianneg a Thechnoleg Gwybodaeth yn 2001 i gael y wybodaeth ddiweddaraf am wybodaeth a thechnoleg newydd. Yn 2007, agorwyd y Gyfadran Deintyddiaeth i wella gofal iechyd y geg y gymuned Balesteinaidd. Ailagorwyd Cyfadran Sharia fel cyfadran benodol yn 2009.

Yn 2015, agorwyd Adeilad y Brenin Hassan II ar gyfer Gwyddorau Amgylcheddol ac Adeilad Amaethyddiaeth ar y campws newydd yn ardal Al-Mughraqa. Ariannwyd adeiladu'r adeilad hwn gan y Brenin Mohammed VI o Foroco. Ariannwyd dau adeilad, yr awditoriwm a Chyfadran y Celfyddydau a Gwyddorau Dynol gan Gronfa Datblygu Saudi a byddant yn cael eu hatodi i'r campws newydd yn Al-Mughraqa.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o brifysgolion Palestina

Cyfeiriadau
-----------

Nodyn:̺cyfeiriadau

Llyfryddiaeth
-------------

* Bowen, Donna Lee a Early, Evelyn A. (2002). *Bywyd Bob Dydd yn y Dwyrain Canol Mwslimaidd: Ail Argraffiad*. Gwasg Prifysgol Indiana.ISBN 0-253-21490-4ISBN 0-253-21490-4

Dolenni allanol
---------------

* University homepage (in English)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 128320311
* LCCN: n2005062908
* ISNI: 0000 0001 0436 6817

 |


1. 1 2  "AUG History". *Al-Azhar University Gaza*. Cyrchwyd 24 November 2016.
2. ↑  "Hamas orders schools in Gaza to be segregated by gender". *Hamas orders schools in Gaza to be segregated by gender*. Cyrchwyd 30 May 2018.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Drywbreblyn mannog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywbreblynnod mannog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Spelaeornis formosus***; yr enw Saesneg arno yw *Spotted wren babbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. formosus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r drywbreblyn mannog yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corbreblyn brown | Macronus striaticeps |  |
|
| Corbreblyn cefndaen | Macronus ptilosus |  |
|
| Corbreblyn wyneblwyd | Mixornis kelleyi |  |
|
| Preblyn torwinau | Dumetia hyperythra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Drywbreblyn mannog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ysbyty Cyffredinol Dosbarth yn Ynysmaerdy, Tonysguboriau, Rhondda Cynon Taf yw **Ysbyty Brenhinol Morgannwg** (Saesneg: *Royal Glamorgan Hospital*). Mae’n cael ei reoli gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg, ac mae’n rhan o system gofal iechyd cyhoeddus GIG Cymru.

Hanes
-----

Comisiynwyd yr ysbyty i gymryd lle Ysbyty Cyffredinol Dwyrain Morgannwg oedd yn heneiddio. Fe'i hadeiladwyd ar gost o £103 miliwn ac fe'i hagorwyd yn Ngwaun Elai yn 1999. Yn 2017 cyhoeddodd Bwrdd yr Ysbyty y byddai'r Uned Gofal Arbennig i Fabanod yn cael ei symud i Ysbyty'r Tywysog Siarl ym Merthyr Tudful.

Gwasanaethau
------------

Mynedfa'r Ysbyty
Mae cyfleuster damweiniau ac achosion brys yn yr ysbyty yn ogystal ag uned gofal dwys seiciatrig.

### Ehangu gwasanaethau

Yn 2016 cyhoeddwyd byddai bron £6 miliwn yn cael ei wario ar gyfer canolfan ddiagnostig newydd yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg gyda'r disgwyl i'r ganolfan gynnal 7,232 sgan MRI ychwanegol a 6,599 sgan CT ychwanegol y flwyddyn.

### Covid-19

Nodwyd, fel pob ysbyty, bod pwysau trwm iawn ar yr Ysbyty yn ystod pandemig Covid-19 wrth ddelio gyda chleifion oedd yn dioddeg o Covid-19 a chleifion di-Covid. Roedd staff yn diddef o'r haint.

Dolenni allannol
----------------

* gwefan Ysbyty Brenhinol Morgannwg
* tudalen Facebook Cymraeg yr Ysbyty

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Historic hospital handover". BBC. 29 November 1999. Cyrchwyd 10 February 2019.
2. ↑  "Multi-million pound investment announced into specialist care for babies, maternity services and child health at Prince Charles Hospital in Merthyr Tydfil". *Cwm Taf University Health Board* (yn Saesneg). 2017-01-13. Cyrchwyd 2017-01-15.
3. ↑  "Royal Glamorgan Hospital Emergency Department". *Cwm Taf Morgannwg University Health Board* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-10-03.
4. ↑  "Psychiatric Intensive Care Unit, Royal Glamorgan Hospital". *Cwm Taf Morgannwg University Health Board* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-10-03.
5. ↑  "£6 miliwn ar gyfer canolfan ddiagnostig newydd yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg". Gwefan Llywodraeth Cymru. 22 Tachwedd 2016.
6. ↑  "Mae Dr Ceri Lynch yn feddyg gofal dwys yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg ger Llantrisant". Facebook Newyddion S4C. 5 Tachwedd 2020.
Dadl ynglŷn â hawl y Cymry Cymraeg i siarad Cymraeg yn y gweithle oedd **helynt Brewer Spinks**. Gwrthodai cyfarwyddwr y ffatri, Brewer Spinks, i'r gweithwyr siarad Cymraeg yn y ffatri yn Nhanygrisiau ym Mehefin 1965. Ildiodd Spinks yn y diwedd yn dilyn gwrthdystiadau ac adroddiadau am yr helynt yn y wasg a'r cyfryngau. Dyma un o brotestiadau cyntaf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. Amlygodd yr helynt le israddol y Gymraeg yng Nghymru. Arweiniodd y digwyddiad at sefydlu Undeb y Gymraeg gan John Lasarus Williams.

Cafodd y ffatri fechan, yn hen ysgol Tanygrisiau, ei chymryd drosodd yng ngwanwyn 1965, tri mis cyn yr helynt. Rhoddodd y perchnogion newydd o ganolbarth Lloegr, *Whitewell & Hailey Ltd.*, reolaeth y ffatri yn nwylo Brewer Spinks, a symudodd i'r Blaenau o Loegr yn unswydd. Ddechrau Mehefin 1965 gorchymynodd Spinks nad oedd neb o'r gweithwyr - Cymry Cymraeg lleol i gyd - i siarad Cymraeg yn y ffatri a bod disgwyl iddynt i gyd arwyddo cytundeb yn cytuno â hynny er mwyn parhau i weithio yno. Diswyddwyd dau o'r gweithwyr: Elmer a Neville Jones gan iddynt wrthod cydymffurfio â'r gorchymyn; torrodd tymestl ar unwaith, yn lleol a ledled Cymru, gyda nifer fawr o bobl yn protestio ac yn comdemnio Spinks a'r cwmni.

Cafodd y gweithwyr gefnogaeth y pentrefwyr a sawl gwleidydd. Cefnogodd Tom Jones, Shotton, trefnydd Gogledd Cymru Undeb y Gweithwyr Cyffredinol a Thrafnidiaeth (TGWU) y gweithwyr. Meddai:

"Y ffaith ydi bod y peth yn gwbwl warthus ac mae'r dyn yn chwarae efo deinameit."
Anerchwyd y dorf ar ran y Gymdeithas gan Owain Owain, ysgrifennydd y gymdeithas. Y noson honno, yn ôl John Lasarus Williams y creodd ymgyrch newydd: yr ymgyrch i 'beintio'r byd yn wyrdd': 'Rhybuddiodd Owain, os na cheid penderfyniad cryf y byddai ef, wythnos i'r noson honno am saith o'r gloch, liw dydd, yn mynd o'r tŷ gyda phot o baent du a brwsh ac yn dileu hynny a fedrai o eiriau Saesneg oddi ar hysbysfyrddau ac adeiladau'r llywodraeth yn ninas Bangor.' (*Crwsâd Drwy Berswâd*, John Lasarus Williams, 2003)

Helynt Brewer Spinks yn niwylliant poblogaidd
---------------------------------------------

Recordiodd y band Cymreig Tystion record o'r enw *Brewer Spinks EP* yn 1998.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwyddoniadur Cymru; Gwasg Prifysgol Cymru; cyhoeddwyd 2008; tud 93
2. ↑  *Crwsâd trwy Berswâd*, t. 10.
3. ↑

Darllen pellach
---------------

Ceir pennod ar yr helynt yng nghyfrol John Lasarus Williams, *Crwsâd trwy Berswâd. Hanes Undeb y Gymraeg a Sioe Gymraeg Porthaethwy* (2003, Llangefni).
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gero Zambuto yw ***Fermo Con Le Mani!*** a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Guglielmo Giannini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Umberto Mancini. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Titanus.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Totò, Tina Pica, Erzsi Paál, Oreste Bilancia, Alfredo Martinelli, Cesare Polacco, Franco Coop, Gianna Giuffré, Giuseppe Pierozzi, Guglielmo Sinaz, Miranda Bonansea, Nicola Maldacea, Alfredo De Antoni a Luigi Erminio D'Olivo. Mae'r ffilm *Fermo Con Le Mani!* yn 78 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Life of Emile Zola* sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Otello Martelli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Giacinto Solito sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gero Zambuto ar 14 Ebrill 1887 yn Grotte a bu farw yn Bassano del Grappa ar 1 Tachwedd 1941.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gero Zambuto nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 21 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 21 Mai 2016.
Fersiwn Gogledd America o glawr bocs Metroid Prime
Mae **Metroid Prime** yn gêm fideo antur person-cyntaf a ddatblygwyd gan Retro Studios a Nintendo ar gyfer gêm fideo consol GameCube.

Fe'i rhyddhawyd yng Ngogledd America ar 17 Tachwedd 2002, ac yn Japan ac Ewrop y flwyddyn ganlynol. Metroid Prime yw'r pumed gêm yn y gyfres Metroid, a'r gêm Metroid cyntaf i ddefnyddio graffeg gyfrifiadurol 3D. Gan fod ymchwilio'n cymryd blaenoriaeth dros ymladd, mae Nintendo yn dosbarthu'r gêm fel 'gêm antur' yn hytrach na 'gêm saethwr'. Ar yr un diwrnod ag y rhyddhawyd Metroid Prime yng Ngogledd America, rhyddhaodd Nintendo 'Game Boy Advance', Metroid Fusion, gan ddychwelyd at y gyfres Metroid ar ôl seibiant o wyth mlynedd yn dilyn Super Metroid (1994).

Gweler hefyd
------------

* Gwobr Datblygwyr Gemau Fideo'r Flwyddyn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Metroid Prime Related Games". *GameSpot*. CBS Interactive. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 24 Ionawr 2013. Cyrchwyd 13 Tachwedd 2012. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (help)
2. ↑  "Metroid Prime Release Date Revealed!". PALGN. 28 Ionawr 2003. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 28 Hydref 2011. Cyrchwyd 9 Awst 2009. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
3. ↑  IGN Staff (23 Chwefror 2001). "Metroid a First Person Adventure?". IGN. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2 Tachwedd 2012. Cyrchwyd July 25, 2011. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
Ffilm ddrama am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Bill Condon yw ***Kinsey*** a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd gan Francis Ford Coppola a Gail Mutrux yn Unol Daleithiau America a'r Almaen; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: American Zoetrope, Myriad Pictures. Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd a chafodd ei ffilmio yn Ninas Efrog Newydd a New Jersey. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Bill Condon. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tim Curry, Liam Neeson, Chris O'Donnell, William Sadler, Lynn Redgrave, Alfred Kinsey, Laura Linney, Julianne Nicholson, Katharine Houghton, Luke Macfarlane, Veronica Cartwright, Timothy Hutton, John Lithgow, John Krasinski, Peter Sarsgaard, Arden Myrin, Oliver Platt, Bill Condon, David Harbour, Dagmara Dominczyk, Dylan Baker, Benjamin Walker, Kathleen Chalfant, John McMartin, Romulus Linney, Susan Blommaert, Heather Goldenhersh, Alexander Wraith, Kate Jennings Grant a Matthew Fahey. Mae'r ffilm *Kinsey (ffilm o 2004)* yn 118 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Million Dollar Baby* sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood*. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.* 
Frederick Elmes oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Virginia Katz sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bill Condon ar 22 Hydref 1955 yn Ninas Efrog Newydd. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1987 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Columbia.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Addasedig
 * Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 90% (Rotten Tomatoes)
* 7.7/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Bill Condon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. . dyddiad cyrchiad: 10 Mawrth 2018.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
4. 1 2  "Kinsey". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 11 Medi 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 316755827
* LCCN: no2005048493
* BNE: XX4175442

 |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pysgotwr bychan** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr bychain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chloroceryle aenea***; yr enw Saesneg arno yw *Pygmy kingfisher*. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*) sydd yn urdd y *Coraciiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. aenea*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r pysgotwr bychan yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ceyx fallax | Ceyx fallax |  |
|
| Pysgotwr ariannaidd | Ceyx argentatus |  |
|
| Pysgotwr bach y Dwyrain | Ceyx erithaca |  |
|
| Pysgotwr cain | Ceyx lepidus |  |
|
| Pysgotwr coed y Philipinau | Ceyx melanurus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pysgotwr bychan** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm comedi rhamantaidd gan y cyfarwyddwr David Parker yw ***Diana & Me*** a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Matt Ford. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Toni Collette. Mae'r ffilm *Diana & Me* yn 98 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Titanic* sef ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm David Parker ar 1 Ionawr 1947 yn Brisbane.

Derbyniad
---------



Mae'r incwm a dderbyniwyd am y ffilm hon dros 205,783.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd David Parker nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Diana & Me |  | Awstralia | Saesneg | 1997-01-01 |
| Hercules Returns |  | Awstralia | Saesneg | 1993-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
2. ↑ . dyddiad cyrchiad: 4 Hydref 2023.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwylan gefnlwyd** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: gwylanod cefnlwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Larus schistisagus***; yr enw Saesneg arno yw *Slaty-backed gull*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwylanod (Lladin: *Laridae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain, ond nid yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *L. schistisagus*, sef enw'r rhywogaeth.

Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.

Teulu
-----

Mae'r gwylan gefnlwyd yn perthyn i deulu'r Gwylanod (Lladin: *Laridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corswennol Inca | Larosterna inca |  |
|
| Gwylan Ross | Rhodostethia rosea |  |
|
| Gwylan Sabine | Xema sabini |  |
|
| Gwylan fechan | Hydrocoloeus minutus |  |
|
| Gwylan gefnlwyd | Larus schistisagus |  |
|
| Gwylan gynffonddu'r Môr Iwerydd | Larus atlanticus |  |
|
| Gwylan ifori | Pagophila eburnea |  |
|
| Gwylan y Galapagos | Creagrus furcatus |  |
|
| Môr-wennol bigfawr | Phaetusa simplex |  |
|
| Môr-wennol gawraidd | Hydroprogne caspia |  |
|
| Môr-wennol ylfinbraff | Gelochelidon nilotica |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwylan gefnlwyd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn bronfioled** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod bronfioled) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Sternoclyta cyanopectus***; yr enw Saesneg arno yw *Violet-chested hummingbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. cyanopectus*, sef enw'r rhywogaeth.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r sïedn bronfioled yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn bronfioled** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Y goeden *Commiphora myrrha* , un o'r prif goed a dyfir er mwyn cynaeafu Myrrh.
Mae Myrrh yn bur gyffredin yng Nghorn Affrica.
Olew a echdynnir allan o'r myrrh (*Commiphora myrrha*)
Resin persawrus yw **myrr** neu **lysiau'r gïau** a chaiff ei ystyried yn olew naws a elwir yn oleoresin. Adnabyddir hefyd gan yr enw creithig bêr, cegiden wen, a sisli bêr. Caiff ei gynaeafu o goed pigog, llawn drain y genws *Commiphora*. Math o gwm naturiol yw resin myrr, sydd wedi cael ei ddefnyddio am ganrifoedd mewn persawr, arogldarth a meddyginiaeth, neu ar adegau drwy ei gymysgu â gwin.

Mae'r broses o gynaeafu myrr yn hawdd: gwneir twll yn rhisgl y goeden nes cyrhaeddir y gwynnin, a gwaeda'r goeden yn naturiol, ar ffurf resin hanner hylifol; dyma'r resin, sy'n hynod o debyf i thus. Mae cynaeafu'r goeden fel hyn yn anafu'r goeden ac mae'r resin yn caledu'n sydyn, gyda sglein arno. Mae hefyd yn melynnu a gall fod yn glir neu'n dryleu. Gyda thruliad amser mae'n tywyllu, gyda rhesin gwyn arno.

Rhywogaethau
------------

Y rhywogaeth a ddefnyddir yn amlaf yw'r *Commiphora myrrha*, sy'n frodorol o Iemen, Somalia, Eritrea a dwyrain Ethiopia. Bellach (o ran tacsonomeg) ystyrir y *Commiphora molmol*, yn un o gyfenwau'r *Commiphora myrrha*. Cyfeirir at *Commiphora gileadensis*, sy'n frodorol o Orynys Arabia mae'r cyfeiriad beiblaidd: *Oherwydd briw merch fy mhobl yr wyf finnau wedi fy mriwo,wedi galaru, ac wedi fy nal gan syndod. 22Onid oes **balm yn Gilead**? Onid oes yno ffisigwr?*
Ceir sawl cyfeiriad yn yr Hen Destament (e.e. Genesis 37:25 ac Exodus 30:23) ac yn y Testament Newydd yn Llyfr Mathew, yn un o'r anrhegion a roddwyd i'r baban Iesu Grist, gan y Doethion, yn ôl y Beibl.

Gweler hefyd
------------

* Anrheg Nadolig

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   myrr. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 3 Medi 2018.
2. ↑   llysiau. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 3 Medi 2018.
3. ↑  Patty C. Rice, *Amber: Golden Gem of the Ages* (Bloomington, IN: Author House, 2006), tud. 321
4. ↑  Caspar Neumann a William Lewis, *The Chemical Works of Caspar Neumann, M.D.*, 2il gol. cyf. 3 (Llundain, 1773), tud. 55
5. ↑  G. Newnes, gol. *Chambers's Encyclopædia*, cyf. 9 (1959)
6. ↑  *The Plant List*, 2013. Version 1.1 Archifwyd 2019-05-23 yn y Peiriant Wayback.; adalwyd 24 Chwefror 2014
7. ↑  bible.com; Jeremeiah 18-22BCN; adalwyd 25 Rhagfyr 2015
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Fred F. Sears yw ***Rock Around The Clock*** a gyhoeddwyd yn 1956. Fe'i cynhyrchwyd gan Sam Katzman yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Robert E. Kent a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Fred Karger. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bill Haley, Alan Freed, The Platters, Martha Wentworth, Lisa Gaye, Bill Haley & His Comets, Freddie Bell and the Bellboys, John Archer, Billy Williamson a Michael Mark. Mae'r ffilm *Rock Around The Clock* yn 77 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Searchers* sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Benjamin H. Kline oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Fred F Sears ar 7 Gorffenaf 1913 yn Boston, Massachusetts a bu farw yn Hollywood ar 16 Mawrth 1934. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1948 ac mae ganddo o leiaf 34 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Boston.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Fred F. Sears nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mynyddoedd Gofernad Ajlwn
Dinas Al Wahadina
Perllan Olewydd ger dinas Ajlwn
Mae **Ardal Lywodraethol Ajlwn** (Arabeg: محافظة عجلون; hefyd **Ardal Lywodraethol Ajloun** neu **Gofernad Ajlwn**) yn dalaith o Jordan, wedi'i lleoli i'r gogledd o'r prifddinas, Amman. Gofernad Ajlwn yw pedwerydd ardal lywodraethol dwysaf teyrnas Gwlad Iorddonen (ar ôl Ardaloedd Llywodraethol Irbid, Jerash a Balqa), gyda dwysedd o 313,3 person i bob cilometr sgwâr. Mae'r Gofernad yn ffinio â Jerash i'r de-ddwyrain a chyda dalaith Irbid i'r gogledd a'r gorllewin. Gellir meddwl am Ardal Lywodraethol Ajlwn fel rhyw fath o dalaith neu sir ond yn wahanol i'r mathau yno o lywodraethu, lle etholir arweinydd yr endid, gydag Gofernad mae'r pennaeth wedi ei apwyntio'n ganolog, yn sylfaenol gan Abdullah II, brenin Iorddonen.

Adrannau gweinyddol
-------------------

Mae Erthygl 14 o System Is-adrannau Gweinyddol y Weinyddiaeth Gartref yn rhannu Gofernad Ajlun yn ddau 'dosbarth' neu *ilwa* yn Arabeg:

1. Dosbarth Dinas Ajlwn: yn cynnwys 50 dinas a thref, gyda'i chanolfan weinyddol yn Ajlun
2. Dosbarth Kofranjah: yn cynnwys 19 tref a phentref, gyda'i ganolfan weinyddol yn Cofranja.
### Demograffeg

Poblogaeth y is-ddosbarthiadau yn ôl y cyfrifiad:

| Dosbarth | Poblogaeth(Cyfrifiad 1994) | Poblogaeth(Cyfrifiad 2004) | Poblogaeth(Cyfrifiad 2015) |
| --- | --- | --- | --- |
| Gofernad Ajlwn | 94,548 | 118,725 | 176,080 |
| Kufranjah | 20,809 | 27,107 | 38,260 |
| Qaṣabah (Dinas) 'Ajlūn | 73,739 | 91,618 | 137,820 |

Y Gofernad
----------

Mae gan Ajlwn un o'r coedwigoedd harddaf yn yr Iorddonen, ac mae'n adnabyddus am ei gaeafau hir. Mae hefyd yn enwog am ei chastell (Castell Ajlwn), a'i enw blaenorol oedd "Alcalá Salá Aldim" (Qal'at Salah Ad-Dein). Adeiladwyd y castell fel garsiwn i amddiffyn Ajlwn, mewn daearyddiaeth strategol rhag y Croesgadwyr.

Mae'r dalaith yn uchel uwchben lefel y môr mae tymheredd cyfartalog uchaf yn ystod mis Ionawr yn 8.2C a lleiafrif cyfartalog yn 2.8. Ceir eira yn fynych yn yr ardal.

Economi
-------

Mae Talaith Ajlwn yn dibynnu'n bennaf ar amaethyddiaeth. Yn ôl Gweinyddiaeth Amaeth yr Iorddonen (yn ôl ystadegau 2008) mae llwyni olewydd, gwinllannoedd a pherllannau ffrwythau yn ffurfio ardal o 141.4 km2, sef 34% o ardal y dalaith.

Trefi a dinasoedd mwyaf nodedig a phwysig Ajlwn (ac eithrio dinas Ajlwn ei hun) yw: Ain Jana, Kufranji, Anjara, Sacra, Ibbeen "Ebeen" a Hashmieh.

Dolenni
-------

* Gwefan Gweinyddiaeth Cartref yr Iorddonen[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Jordan: Administrative Division, Governorates and Districts". citypopulation.de. Cyrchwyd 25 Rhagfyr 2016.
2. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-03-03. Cyrchwyd 2019-05-01.