Roedd **Hariclea Darclée** (10 Mehefin 1860 – 12 Ionawr 1939) yn Prima donna soprano o Rwmania. Cafodd hi yrfa operatig wnaeth para 30 mlynedd..

Cefndir
-------

Ganwyd Darclée gyda'r enw bedydd Hariclea Haricli yn Brăila, Rwmania i deulu o dras Roegaidd. Roedd ei thad, Ion Haricli, yn landlord yng nghwmwd Teleorman o Rwmania. Roedd ei mam, Maria Aslan, yn perthyn i'r teulu pendefig Mavrocordatosy.

Dechreuodd ei addysg gerddorol yng Nghonservatoire cerddorol Iaşi, cyn symud i Baris i barhau ei addysg o dan Jean-Baptiste Faure.

Priododd swyddog ym myddin Ffrainc, Iorgu Hartulari, roedd eu mab Ion Hartulari Darclée (1886–1969), yn awdur operatâu.

Darclée oedd y ffugenw neu *nom de théâtre* dechreuodd ei ddefnyddio o'i ymddangosiad cyntaf yn y Paris Opéra ym 1888 fel Marguerite yn yr opera *Faust* gan Charles Gounod.

Gyrfa
-----

Dechreuodd Darclée ar ei yrfa broffesiynol fel cantores gyngerdd ym 1884. Roedd ystod ei llais yn cwmpasu repertoire o soprano goloratwra i'r gallu i ganu'n gryf o dan y staff yn ystod isaf y llais soprano mewn rhannau trwm yn operâu Verdi.

Ym 1890, cafodd Darclée llwyddiant mawr yn ei hymddangosiad cyntaf yn La Scala fel Chimène yn opera Jules Massenet *Le Cid*. Wedi hynny cafodd ei chyflogi gan bob un o brif dai opera'r Eidal. Ymysg uchafbwyntiau ei pherfformiadau yn yr Eidal o 1890 oedd canu ym mherfformiadau cyntaf erioed o ran Condor yn Odalea gan Antônio Carlos Gomes yn La Scala, Milan ym 1891, rhan y teitl yn *La Wally* gan Alfredo Catalani yn yr un tŷ ym 1892, Luisa yn opera Mascagni *I Rantzau* yn y Teatro della Pergola ym 1892, a rhannau'r teitl yn *Iris* gan Pietro Mascagni a *Tosca* gan Giacomo Puccini 

Rhwng 1893 a 1910, ymddangosodd yn aml ym Moscow, St Petersburg, Lisbon, Barcelona, Madrid a Buenos Aires. Roedd hi'n boblogaidd iawn yn Sbaen a De America, lle bu'n cymryd rhan mewn nifer o premières lleol o operâu newydd gan Puccini, Mascagni a Massenet.

Ymhlith y nifer o rannau y mae hi wedi'u portreadu, mae Gilda yn *Rigoletto*, Ophélie yn *Hamlet*, Valentine yn *Les Huguenots,* Violetta yn *La traviata,* Desdemona yn *Otello,* Mimì yn *La bohème,* Santuzza yn *Cavalleria Rusticana,* a'r rolau teitl yn *Manon, Manon Lescaut, Aida , a Carmen.* Bu perfformiad olaf ei gyrfa fel Juliette yn *Roméo et Juliette* yn y Teatro Lirico ym Milan ym 1918*.*

Marwolaeth
----------

Bedd Hariclea Darclée
Bu farw mewn tlodi yn Bucharest Rwmania a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Bellu yn yr un ddinas. Gan nad oedd gan awdurdodau Rwmania diddordeb yn ei choffa, talwyd am ei chladdedigaeth gan llysgenhadaeth yr Eidal i'r wlad.

Gwaddol
-------

Ers 1995, cynhelir Gŵyl a Chystadleuaeth Llais Rhyngwladol Hariclea Darclée pob yn ail flwyddyn Brăila, Rwmania. Mae Antonia Emanuela Maria Palazzo (soprano) & Paolo Scibilia (piano) yn creu cyngherddau blas ar opera o dan yr enw *Duo Darcalee* er clod i'w henw.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Celletti, R. & Gualerzi, V. (2015, Mai 28). Darclée (Haricly, de Hartulary), Hariclea. Grove Music Online. Ed. adalwyd 27 Hydref 2018, trwy docyn darllen LlGC
2. ↑  Revista Muzicala Radio Hariclea Darclée în istoria teatrului liric universal Archifwyd 2018-10-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 27 Hydref 2018
3. 1 2  Laura Macy (gol); The Great Book of Opera Singers tud:110; Gwasg Prifysgol Rhydychen 2008. ISBN 9780195337655
4. ↑  Debut Hariclea Darclée yn Ffrainc adalwyd 27 Hydref 2018
5. ↑  Find a Grave Memorial Hariclea Darclee adalwyd 27 Hydref 2018
6. ↑  Enciclopedia României adalwyd 27 Hydref 2018
7. ↑  Gwefan Cydstadleuaeth Llais Hariclea Darclée Archifwyd 2018-07-24 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 27 Hydref 2018
8. ↑  Arie d’Opera, Operetta e Napoletane Classiche d’Autore. DUO DARCLEE Archifwyd 2017-10-18 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 27 hydref 2018

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 31246810
* LCCN: n95075676
* ISNI: 0000 0000 3545 5938
* GND: 1033568406
* BNF: cb15105437p (data)
* BNE: XX5358716

 |