Ffilm a ryddhawyd ym 1978 yw ***Grand Slam***. John Hefin oedd y cyfarwyddwr a chynhyrchwr, ac ysgrifennwyd y sgript ganddo ef a Gwenlyn Parry.

Crynodeb
--------

Mae hi’n 1977 a thîm rygbi Cymru ar drothwy ennill y gamp lawn am y trydydd tro mewn llai na degawd. Teithia criw o gefnogwyr o gymoedd y de i Baris er mwyn gwylio’r tîm yn eu gêm dyngedfennol yn erbyn y Ffrancwyr yn Parc des Princes yn llawn gobeithion am fuddugoliaeth gofiadwy.

Ynghyd â theithio i wylio’r rygbi mae’r prif gymeriadau ar eu taith bersonol eu hunain i wireddu uchelgeisiau a breuddwydion personol. Mae Glyn ar drywydd cyflawni’r ‘grand slam’ carwriaethol trwy sgorio a Ffrances a Caradog Lloyd-Evans ei dad ar daith i ddod o hyd i’r ferch brydferth a fu’n caru â hi ar ddiwedd y Rhyfel.
Wedi cyrraedd Paris â’r criw ar drywydd ‘little butterfly’ Mr Lloyd-Evans, gan ei darganfod mewn clwb stripio. Ond nid y ferch ifanc hardd a gofia Caradog yw hi bellach, ond Madame ganol oed y clwb. Wedi ei siomi â Mr Lloyd-Evans ati i foddi ei ofidiau mewn potel o siampên yn ei chwmni.

Llwydda Glyn i swyno Odette, merch Madame, ac mae’r ddau yn dianc i’w llofft wrth i’r Cymry a’r Ffrancwyr ddechrau ymladd yn y clwb, wedi i Mog efelychu’r strip wraig a diosg ei ddillad, er mawr fwynhad i Maldwyn, cyn cael ei arestio mewn dim ond ei fest, ei focsers a’i sanne.

Ar fore’r gêm ac wedi cythrwfl y noson flaenorol, cyrhaedda’r criw Parc des Princes, dan arweinyddiaeth Maldwyn, ond does dim golwg o Glyn, Mr Lloyd-Evans na Mog. Metha Glyn y gêm wedi ei noson fawr â Odette gan ei gwylio ar y teledu yn ei hystafell. Metha Mr Lloyd-Evans y gêm wedi yfed gormod y noson flaenorol, gan roi braw i Madame, Odette a Glyn pan na ellid ei ddeffro. Gwylia Mog yr hanner cyntaf yn y ddalfa gyda’r Gendarmes, cyn ei ryddhau, a rhedeg ar draws Paris er mwyn cyrraedd cyn diwedd yr ail hanner.

Â mawr siomedigaeth, collwyd y gêm a’r gamp lawn, ond â’r gêm i’w chwarae gartref ym Mharc yr Arfau y flwyddyn ganlynol ac wedi penwythnos bythgofiadwy, nid oes rhaid digalonni.

Cast a chriw
------------

### Prif gast

* Hugh Griffith (Caradog Lloyd-Evans)
* Windsor Davies (Mog Jones)
* Siôn Probert (Maldwyn Novello-Pughe)
* Dewi Morris (Glyn Lloyd-Evans)
* Sharon Morgan (Odette)
* Elizabeth Morgan (Concierge Ffrengig)
* Marika Rivera (Madame)
* Dillwyn Owen (Will Posh)
* Kim Karlisle (Stripwraig)

### Cast cefnogol

* Lowri Buckingham – Stiwardes Awyr
* Malcolm Williams – Gendarmes
* Mici Plwm – Gendarmes

### Cydnabyddiaethau eraill

* Cynorthwyydd Cyntaf – Wynne Jones
* Cynorthwyydd Cynhyrchu – Beth Price
* Dyn Camera Cynorthwyol – Ken McKay
* Cymhathydd Sain – Tony Heasman
* Dylunio Graffeg – Keith Trodden
* Cartŵns gan Gren (o’r *South Wales Echo*)
* Trefnwr yr ymladd – Alan Chuntz
* Colur – Cissian Rees
* Gwisgoedd – Coleen O’Brien
* Prynwr Propiau - Gwenda Griffith

Manylion technegol
------------------

**Tystysgrif ffilm:** Untitled Certificate

**Fformat saethu:** 16mm – Saethwyd ar gamera Arriflex

**Lliw:** Lliw

**Cymhareb agwedd:** 4:3

**Lleoliadau saethu:** Caerdydd, Paris

Llyfryddiaeth
-------------

* John Hefin (gol.), *Grand Slam – Behind the Scenes of the Classic Film* (Talybont: 2007)
* Peter Hughes Jackimiak, ‘"Coll Gwynfa, Adferiad Gwynfa" – *Grand Slam*, Gwrywdod ac Adennill y Gymru a Gollwyd’ yn G. Ffrancon a J. Thomas (goln), *Cyfrwng 3 – Ieuenctid* (Caerdydd, 2006), tt. 91–106.
* ‘Get an Eiffel of this, Mog!’, *Wales on Sunday*, 26 Medi 1999.

 *Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun o'r cofnod Grand Slam ar yr Esboniadur, adnodd addysgiadol agored gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Mae gan y cofnod penodol hwnnw'r drwydded agored CC BY 4.0; gweler testun y drwydded am delerau ail-ddefnyddio'r gwaith.*