recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **ymdeithiwr y pinwydd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **ymdeithwyr y pinwydd**; yr enw Saesneg yw *Pine Processionary*, a'r enw gwyddonol yw *Thaumetopoea pityocampa*. Mae i'w ganfod yng nghanol a de Ewrop. Caiff ei gyfri'n bla gan lawer.

Adult

'Pabell' wedi'i wneud gan y siani flewog ar goed pin.
Tua 35 mm ydy lled yr adenydd agored ac mae'n hedfan rhwng Mai a Gorffennaf.

Prif fwyd y lindys ydy coed pin, cedrwydden a llarwydden.

Ni ddylid cyffwrdd y siani flewog gan fod gwenwyn yn y pinnau bach sy'n gorchuddio'i chorff; gall problemau o'i chyffwrdd gynnwys *urticaria*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r ymdeithiwr y pinwydd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  "Fabre, J-H. *The Life of the Caterpillar*. Chapter VI. The Pine Processionary: The Stinging Power". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-07-09. Cyrchwyd 2012-12-01.
Radio Yes Cymru, darlledu yn ystod Eisteddfod 2018
Gwasanaeth radio ar-lein yw **Radio Yes Cymru**. Bu ei darllediadau cyntaf yn ystod Eisteddfod Caerdydd 2018. Sefydlwyd hi gan aelodau mudiad Yes Cymru er mwyn hybu annibynaieth i Gymru a thrafodaeth ar annibyniaeth a chenedlaetholdeb Gymreig.

Darlledir rhaglenni ar-lein ac nid ar donfeddi radio. Nid yw'n radio fasnachol.

Sefydlwyd Radio Yes Cymru gan Siôn Jobbins ac aelodau a chefnogwyr eraill o fudiad Yes Cymru gan gynnwys Hedd Gwynfor, Bethan Williams (cydlynydd) a Siôn Lewis (bu'n gyfrifol am greu *jingls* i'r rhaglenni) a Lowri 'Fron' Jones (trefnydd technegol) bu hefyd yn un o gefnogwyr a chriw technegol Radio Beca.

Radio Yes Cymru yn Eisteddfod Caerdydd 2018
-------------------------------------------

### Darlledu

Yn ystod Eisteddfod Caerdydd darlledwyd y rhaglenni o swyddfa cwmni Indycube yn Sgwâr Mount Steward oedd o fewn gerddediad 3 munud o Faes yr Eisteddfod. Darlledwy y rhaglenni drwy wefan cymru.fm. Gallwyd gwrando unai ar cymru.fm neu Radio Beca neu ar wefan Yes Cymru.

Darlledwyd y rhaglenni rhwng 5.00 - 7.00pm nosweithiau Mercher, Iau a Gwener, 8-10 Awst. Roedd yn bosib gwrando ar bodlediadau o'r rhaglenni hefyd.

Defnyddiwyd offer darlledu Radio Beca gan fynd drwy system ddarlledu ar-lein, cymru.fm. Darlledwyd y rhaglenni cyntaf yn y Gymraeg, ond nodwyd y bwriad i ddarlledu yn y Saesneg hefyd wedi hynny 

### Cynnwys

Radio YesCymru, Eisteddfod Caerdydd 2018
Roedd cynnwys rhaglenni Eisteddfod Caerdydd yn amrywiaeth o sgyrsiau a cherddoriaeth Gymraeg. Y gwesteion ar gyfer y rhaglenni oedd. Cyflwynwyd y rhaglenni gan Siôn Jobbins:

* Nos Fercher - Huw Marshall, Rhun ap Iorwerth, Huw Williams a Chris Roberts o fudiad 'Labour for Independent Wales, Begotxu Olaizola o Wlad y Basg yn trafod annibyniaeth Catalwnia; Adam Price; Mabon ap Gwynfor.
* Nos Iau - Simon Brooks, Rhys Chivers, Heledd Gwyndaf, Wil Jac Rees, Catrin Dafydd, Gwion Hallam.
* Nos Wener - Eurfyl ap Gwilym, Sophie Anne, Gareth Bonello, Llwyd Owen, Tomos Davies.

Dolenni
-------

* Tudalen Radio Yes Cymru ar wefan Yes Cymru[*dolen marw*]
* Tudalen Facebook Radio Yes Cymru
* Cyfrif Twitter Radio Yes Cymru

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
Mae **Babis Jeli** yn fath o felysion jeli meddal mewn siâp babanod, sy'n cael eu gwerthu mewn amrywiaeth o liwiau. Fe'u cynhyrchwyd gyntaf yn Swydd Gaerhirfryn, Lloegr, yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg.  Lleihaodd eu poblogrwydd ar ddechrau'r 20g cyn cael eu hadfywio gan gwmni Bassett's o Sheffield, Swydd Efrog, a ddechreuodd fasgynhyrchu babis jeli ym 1918.

Hanes
-----

Mae melysion ar ffurf babanod wedi bod ar gael ers o leiaf 1885. Bu cwmni Riches Confectionery, 22 Duke Street, London Bridge yn gosod hysbysebion am felysion babis jeli ym 1885, ynghyd ag amrywiaeth o felysion babanod eraill, gan gynnwys "*Tiny Totties*" a "*Sloper 's Babies*".  Ond roedd eu pris o ffyrling (1/4 hen geiniog, 1/960 punt) yr un, yn awgrymu eu bod yn llawer iawn mwy na'r babi jeli cyfoes. 

Dyfeisiwyd y losin ym 1864 gan fewnfudwr o Awstria oedd yn gweithio yng nghwmni *Fryers, Swydd Gaerhirfryn*. Ei fwriad oedd gwneud mowld ar gyfer melysion jeli ar siâp arth ond roedd y losin a ddeilliodd o hynny yn edrych yn debycach i faban newydd-anedig felly rhoddwyd yr enw , *Unclaimed Babies* iddynt."   Ym 1918 cawsant eu cynhyrchu gan gwmni Bassett's yn Sheffield o dan yr enw "*Peace Babies,*" i nodi diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf.   Gohiriwyd cynhyrchu yn ystod yr Ail Ryfel Byd oherwydd prinderau amser rhyfel. Ail-lansiwyd y cynnyrch fel "Jelly Babies" ym 1953. 

Lansiwyd fersiwn tebyg o'r losin o'r enw *Jellyatrics* gan gwmni Barnack Confectionery Ltd i nodi Pen-blwydd 80 oed babis jeli ym mis Mawrth 1999.  Roedd *Jellyatrics* yn honni eu bod dathlu "popeth sy'n wych ac yn dda am y genhedlaeth hŷn".

Nodiadau
--------

1. ↑  *Unclaimed baby*—baban nad oedd rhiant am ei fagu, wedi ei adael ar stepen eglwys, ger ysbyty, mewn gorsaf rheilffordd ac ati er mwyn i ddieithryn ei "hawlio". Peth cyffredin yn oes Victoria.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  "Sweet success: Unravelling the Jelly Baby's dark past". BBC. 28 Rhagfyr 2014. Cyrchwyd 16 Hydref 2022.
2. ↑  *Lloyd's Weekly Newspaper*, 23 Mawrth 1885
3. ↑  "Jelly Babies". *Foods of England*. Cyrchwyd 16 Hydref 2022.
4. ↑  Sweets: The History of Temptation, Tim Richardson, Random House, 2002, ISBN 9780553814460
5. ↑  "Bassett's". 22 Gorffennaf 2008. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 Gorffennaf 2008.
6. ↑  Martin, Nicole (18 Mawrth 1999). "Jellyatrics revive those sweet memories". *Irish Independent*. Cyrchwyd 20 September 2020.
7. ↑  "Meet the Jellyatrics". *Jellyatrics.co.uk*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2022-10-20. Cyrchwyd 16 Hydref 2022.
Mae **Yerry Mina** (ganwyd 23 Medi 1994) yn peldroediwr i Everton F.C.. Mae'n enedigol o Guachene, Colombia.

Gyrfa Clwb
----------

### Deportivo Pasto

Wedi'i hyrwyddo i'r brif garfan yn ystod tymor 2013, gwnaeth ei hofran cyntaf ar 20 Mawrth o'r flwyddyn honno drwy ddechrau mewn colled 0-1 i ffwrdd yn erbyn Dépor

### Independiente Santa Fe

Ar 14 Rhagfyr 2013, symudodd Mina i'r clwb haen uchaf ar y cyd, Independiente Santa Fe, i ddechrau ar fargen benthyciad un flwyddyn

### Palmeiras

Ar 1 Mai 2016, cadarnhawyd Mina fel chwaraewr newydd Palmeiras, Llofnododd gontract pum mlynedd gyda'r clwb.

### Barcelona

Ar 11 Ionawr 2018, cyrhaeddodd Mina yn Barcelona arol ol gytundeb a Palmeiras ar gyfer trosglwyddo Yerry Mina am weddill y tymor a phum mwy tan 30 Mehefin 2023. Cost y trosglwyddiad oedd € 11.8 miliwn ac roedd ei gymal rhyddhau wedi'i osod ar € 100 miliwn.
Gwnaeth Mina ei gem gyntaf yn lle Gerard Piqué ar y 83 munud yn rownd derfynol Copa del Rey yn erbyn Valencia.
Byddai Mina yn chwarae ei gem gartref a chynghrair gyntaf yn erbyn Getafe, gan ddechrau a chwarae'r gêm lawn i dynnu 0-0.

### Everton

Ar 8 Awst 2018, llofnododd Mina gyda thîm Uwch Gynghrair Everton mewn cytundeb sy'n werth € 30 miliwn.

Cwpan y Byd 2018 - Colombia v Lloegr
Gwasanaeth cerddoriaeth cyfoes Gymraeg di-dor 24 awr y dydd yw **Cymru FM**. Er gwaetha'r 'FM' yn y teitl, darlledir hi ar y we yn unig ac nid ar donfeddi radio.

Sefydlwyd cymru.fm gan Marc Griffiths yn 2014. Mae Marc yn gyflwynydd ar BBC Radio Cymru ar nosweithiau Sadwrn. Dim ond cerddoriaeth Gymraeg sy'n cael ei ddarlledu ar Cymru FM.

Cynhwysir o bryd i'w gilydd raglenni neu bodlediadau sydd wedi eu cynhyrchu gan ysgolion neu mudiadau gwirfoddol. Mae hyn oherwydd bod y cwmni Marc Griffiths, *StiwdioBox*, yn cynnig gwasanaeth sefydlu radio ysgol neu ddarlledu o ddigwyddiadau arbennig megis mabolgampau blynyddol ysgol.

Mae modd gwrando ar Cymru FM ar ei gwefan neu lawrlwytho'r app ar Google Play neu App Store Apple.

Mae Radio Beca yn gwneud defnydd o lwyfan Cymru FM ac yn ystod Eisteddfod Caerdydd 2018 darlledodd Radio Yes Cymru ar lwyfan Cymru FM hefyd.

StiwdioBox
----------

Sefydlwyd Stiwdiobox yn 2009 gan Marc Griffiths. Wedi ei leoli yn ardal Caerfyrddin mae'n cynnig gwasanaethau dwyieithog i "ysgogi, diddanu ac addysgu cynulleidfaoedd wrth ddefnyddio’r dechnoleg amlgyfrwng ddiweddaraf". Mae'r cwmni'n cynnig gweithdai radio i orsafoedd radio parhaol, podledu a phrosiectau cymunedol. Mae Stiwdiobox hefyd yn gosod systemau sain a goleuadau mewn neuaddau, tafarndai, clybiau chwaraeon, ysgolion a chanolfannau cymunedol ac yn darparu offer i’w llogi ar gyfer digwyddiadau mewnol ac allanol.

Dolenni
-------

* Gwefan Cymru FM
* Gwefan StiwdioBox Archifwyd 2018-12-05 yn y Peiriant Wayback.

Cyfeiriadau
-----------
Etholaeth seneddol yng Ngwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, yw **Yeovil**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Yeovil yng Ngwlad yr HafEtholaeth Yeovil yng Ngwlad yr Haf
* Gwlad yr Haf yn LloegrGwlad yr Haf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol ym 1918.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1918–1923: Aubrey Herbert (Ceidwadol, wedyn Annibynnwr)
* 1923–1945: George Davies (Ceidwadol)
* 1945–1951: William Kingsmill (Ceidwadol)
* 1951–1983: John Peyton (Ceidwadol)
* 1983–2001: Paddy Ashdown (Rhyddfrydol, wedyn Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2001–2015: David Laws (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–presennol: Marcus Fysh (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Goffredo Alessandrini yw ***Chi L'ha Visto?*** a gyhoeddwyd yn 1945. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Federico Fellini. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alberto Sordi, Valentina Cortese, Carlo Campanini, Aroldo Tieri, Giovanni Grasso, Ada Dondini, Dina Perbellini, Guglielmo Sinaz, Pina Renzi, Tino Scotti a Virgilio Riento. Mae'r ffilm *Chi L'ha Visto?* yn 81 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1945. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Anchors Aweigh* ffilm ysgafn, fflyffi ar ffurf miwsigal gyda Fran Sinatra, gan y cyfarwyddwr ffilm George Sidney. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Goffredo Alessandrini ar 9 Medi 1904 yn Cairo a bu farw yn Rhufain ar 6 Awst 1986.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Goffredo Alessandrini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama a elwir hefyd yn ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Terence Fisher yw ***The Curse of The Werewolf*** a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Anthony Hinds a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Benjamin Frankel. Dosbarthwyd y ffilm gan Hammer Film Productions a hynny drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Desmond Llewelyn, Oliver Reed, Anthony Dawson, Peter Sallis, Yvonne Romain, John Gabriel, Catherine Feller, Clifford Evans a Francis de Wolff. Mae'r ffilm *The Curse of The Werewolf* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Breakfast at Tiffany's* sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Arthur Grant oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Terence Fisher ar 23 Chwefror 1904 yn Llundain a bu farw yn Twickenham ar 16 Mehefin 2017.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 50% (Rotten Tomatoes)
* 5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Terence Fisher nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| *Dracula* |  | y Deyrnas Gyfunol | 1958-01-01 |
| Dracula: Prince of Darkness |  | y Deyrnas Gyfunol | 1966-01-01 |
| Frankenstein Must Be Destroyed |  | y Deyrnas Gyfunol | 1969-01-01 |
| Island of Terror |  | y Deyrnas Gyfunol | 1966-01-01 |
| Sherlock Holmes Und Die Tödliche Halskette |  | Ffraincyr EidalGorllewin yr Almaen | 1962-01-01 |
| Sword of Sherwood Forest |  | y Deyrnas Gyfunol | 1960-01-01 |
| The Curse of The Werewolf |  | y Deyrnas Gyfunol | 1961-01-01 |
| *The Mummy* |  | y Deyrnas Gyfunol | 1959-01-01 |
| *The Phantom of the Opera* |  | y Deyrnas Gyfunol | 1962-01-01 |
| The Revenge of Frankenstein |  | y Deyrnas Gyfunol | 1958-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 14 Mai 2023.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 14 Mai 2023.
2. 1 2  "The Curse of the Werewolf". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.
*Am y pentref yng Nghastell-nedd Port Talbot, gweler Alltwen.*
Bryn yn Sir Conwy yw'r **Alltwen**, sy'n gorwedd ger Bwlch Sychnant i'r dwyrain o bentref Dwygyfylchi yng ngogledd y sir, tua milltir o'r arfordir. Ceir bryngaer gynhanesyddol ar ei gopa. Er nad yw'n fryn uchel mae'n olygfa drawiadol o gyfeiriad y gorllewin. Mae'n gorwedd o fewn ffiniau Parc Cenedlaethol Eryri.

Lleoliad
--------

Mae'r bryn yn gorwedd rhwng Bwlch Sychnant, a groesir gan y lôn sy'n cysylltu trefi Penmaenmawr a Chonwy, a bryn Penmaen-bach (794 troedfedd) i'r gogledd. I'r dwyrain ceir llyn bychan ger fferm Pen-pyrrau sy'n gorwedd rhwng Yr Alltwen a chefn hir Mynydd y Dref ('Mynydd Conwy' neu 'Mynydd Caer Seion'). Bryn o garreg weinthfaen ydyw, creigiog gyda llawer o rug arno.

Bryngaer
--------

Ceir olion bryngaer o gyfnod Oes yr Haearn ar ben yr Alltwen. Mae'n gorwedd cwta milltir i'r gorllewin o fryngaer fawr Caer Seion, ar ben Mynydd y Dref. Ceir olion mur o gerrig ac eithrio ar yr ochr ddwyreiniol; ymddengys y defnyddiwyd y cerrig o'r rhan honno i godi waliau. Nid yw'r safle wedi cael ei gloddio gan archaeolegwyr eto.

Mynediad
--------

Gellir dringo'r Alltwen o sawl cyfeiriad. Y ffordd hawsaf ydyw dilyn un o'r llwybrau o ben Bwlch Sychnant, lle ceir maes parcio bychan. Gellir dilyn sawl llwybr o Ddwygyfylchi hefyd, yn cynnwys un sy'n cychwyn ger yr eglwys, ond mae hynny'n golygu tua 800 troedfedd o ddringo.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goBryngaerau Cymru |
| --- |
|  |
| 
* Yr Alltwen
* Braich-y-Dinas
* Breiddin
* Bryn Euryn
* Bryn Myrddin
* Bwrdd Arthur
* Caerau Gaer
* Caer Bach
* Caer Caradog
* Caer Drewyn
* Caer Fawr (Llangadog)
* Caer Gwrtheyrn
* Caer Seion
* Caer y Twr
* Carn Fadryn
* Castell Cawr
* Castell Degannwy
* Castell Dinas
* Castell Henllys
* Castell Nadolig
* Castell Odo
* Castell Olwen
* Castell Tinboeth
* Craig yr Aderyn
* Coed Llanmelin
* Craig Rhiwarth
* Crug Hywel
* Dinas Brân
* Dinas Dinlle
* Dinas Emrys
* Dinas Mawr
* Dinas Powys
* Dinas Tŷ Du
* Dinorben
* Dinorwig
* Foel Drygarn
* Ffridd Faldwyn
* Gaer Fawr (Cegidfa)
* Gaer Fawr (Llan-gwm)
* Gaer Fawr (Llanilar)
* Gaer Fawr (Merthyr Cynog)
* Garn Boduan
* Garn Saethon
* Llanymynech
* Moel Arthur
* Moel Fenlli
* Moel Goedog
* Moel Hiraddug
* Moel y Gaer (Bodfari)
* Moel y Gaer (Llanbedr)
* Moel y Gaer (Llandysilio)
* Moel y Gaer (Rhosesmor)
* Mynydd y Gaer
* Pen Dinas (Aberystwyth)
* Pen Dinas (Mynydd Gorddu)
* Penycloddiau
* Pen y Corddyn
* Pen-y-gaer (Llanaelhaearn)
* Pen-y-gaer, Caerhun
* Tre'r Ceiri
* Twmbarlwm

 |

 |
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Dan Bigras yw ***La Rage De L'ange*** a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Montréal ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Dan Bigras. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Alliance Atlantis.


Dyma restr llawnach o aelodau'r cast a gymerodd ran yn y ffilm hon: Dan Bigras, Pierre Lebeau, Dominique Leduc, Tony Conte, Alexandre Castonguay, Marc-Olivier Lafrance, Nicolas Canuel, Patrick Martin, Louison Danis, Serge Postigo, Isabelle Guérard, Patrice Godin, Marina Orsini.

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Departed* sef ffilm ddrama
Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Guy Dufaux oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Dan Bigras ar 23 Rhagfyr 1957 ym Montréal. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1983 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Dan Bigras nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Don Napy yw ***El Pecado Más Lindo Del Mundo*** a gyhoeddwyd yn 1953. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mariano Vidal Molina, Beatriz Bonnet, Domingo Mania, Walter Reyna a Diana Montes. Mae'r ffilm *El Pecado Más Lindo Del Mundo* yn 69 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1953. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Roman Holiday* sy’n ffilm ramant Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Don Napy ar 1 Ionawr 1909 yn yr Ariannin. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1936 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Don Napy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 28 Ebrill 2016.
Ymgyrch o ormes yn erbyn y Ndebele yn Simbabwe oedd y ***Gukurahundi*** a oedd yn cynnwys lladdfeydd ar raddfa eang, cyrchoedd milwrol, artaith, a chamdriniaethau hawliau dynol eraill. Cyflawnwyd y cyflafanau a'r terfysgoedd gan Fyddin Genedlaethol Simbabwe yn y cyfnod 1983–87. Bu farw miloedd ar filoedd o bobl, yn debyg 20,000 o leiaf, a gelwir y *Gukurahundi* yn enghraifft o hil-laddiad gan Gymdeithas Ryngwladol Ysgolheigion Hil-laddiad. Ystyr yr enw Shona yw "y glaw cynnar sydd yn golchi'r us ymaith cyn glawogydd y gwanwyn".

Sefydlwyd y Bumed Frigâd gan Robert Mugabe, Prif Weinidog Simbabwe, yn 1981. Cawsant eu hyfforddi yn ardal Nyanga yn y cyfnod o Awst 1981 i Fehefin 1982, gyda chymorth o luoedd arfog Gogledd Corea. Ymfyddinwyd y Bumed Frigâd yn Ionawr 1983 i ostegu gwrthryfel yng Ngogledd Matabeleland. Mae'n debyg i Mugabe gynllunio'r lladdfeydd er mwyn difa gwrthsafiad gwleidyddol yn ei erbyn, oherwydd roedd y mwyafrif o'r Ndebele yn cefnogi plaid ZAPU yn hytrach na llywodraeth ZANU a arweinid gan Mugabe.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Genocide experts say Gukurahundi justice needed for real peace", *The Zimbabwean* (27 Gorffennaf 2011). Adalwyd ar 2 Mawrth 2020.
2. ↑  Geoffrey Nyarota, *Against the Grain: Memoirs of a Zimbabwean Newsman* (Tref y Penrhyn: Zebra Press, 2006), t. 134.
3. ↑  (Saesneg) "Gukurahundi carefully planned Archifwyd 2020-03-02 yn y Peiriant Wayback.", *Zimbabwe Independent* (18 Ebrill 2019). Adalwyd ar 2 Mawrth 2020.
4. ↑  (Saesneg) Stuart Doran, "New documents claim to prove Mugabe ordered Gukurahundi killings", *The Guardian* (19 Mai 2015). Adalwyd ar 2 Mawrth 2020.
Afon yn ardal Eifionydd, Gwynedd, yw **Afon Tal**. Mae'n llifo yng nghymuned Llanaelhaearn i gyrraedd y môr ar draeth Trefor. Ei hyd yw tua 3.5 milltir.

Cwrs
----

Mae tarddle Afon Tal yn gorwedd ger y blwch rhwng Moel Penllechog a'r Gyrn Ddu (hefyd *Gurn Ddu*), tua milltir i'r gogledd-ddwyrain o bentref Llanaelhaearn.

Mae'n llifo i gyfeiriad y gorllewin i gyrion Llanaelhaearn lle mae'n troi i gyfeiriad y gogledd. Ger fferm yr Hendre Fawr mae'n mynd dan bont ar y briffordd A499 ac wedyn yn troi i gyfeiriad y gogledd-orllewin i lifo i lawr y cwm i bentref Trefor. Ar ei ffordd drwy Drefor ceir rhes o dai chwarelwyr ar ei glan, sef Stryd yr Eifl, a ddaeth yn gyfarwydd i wylwyr S4C fel lleoliad dychmygol y gyfres ddrama sebon *Minafon*.

Ar ôl mynd trwy'r pentref ei hun mae'r afon yn cyrraedd y traeth carregog ger pier Trefor ac yn llifo i Fae Caernarfon wrth droed llethrau'r Eifl.

Afon Tal ger ei haber
Afon Tal ger Stryd yr Eifl, Trefor

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Map OS Landranger 1:50,000 Taflen 123.
Ysgol Gynradd Llanddeusant
Ysgol gynradd yn Llanddeusant, Ynys Môn oedd **Ysgol Gynradd Llanddeusant**, a oedd yn addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg. Adeiladwyd yn 1847. Roedd yr ysgol yn nalgylch Ysgol Uwchradd Bodedern.

Hanes
-----

Agorwyd yr ysgol wreiddiol yn 1847.

Roedd 35 o ddisgyblion yn yr ysgol yn 2005, daeth 60% o gartrefi lle roedd Cymraeg yn brif iaith ond disgwyliwyd i'r holl ddisgyblion siarad yr iaith yn rhugl erbyn cyrraedd Cyfnod Allweddol 2.

Yn 2009 cyhoeddwyd cau'r ysgol oherwydd i'r nifer o ddisgyblion ddisgyn o dan 20.

Er gwaethaf ymdrechion pobl leol i'w hachub, caewyd Ysgol Gynradd Llanddeusant ym mis Gorffennaf 2011 ar ôl gwasanaethu'r pentref am 160 mlynedd. Ar yr 2il o Hydref 2013, rhoddodd Pwyllgor Cynllunio Cyngor Ynys Môn ganiatâd i'r Cyngor ddymchwel adeilad yr ysgol a chodi 8 o dai ar y safle.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Hanes yr Ysgol. Ysgol Llanddeusant.
2. ↑   Gwall wrth ddefnyddio Nodyn:Dyf gwe: mae'r paramedrau **url** a **teitl** yn angenrheidiol.. Estyn (22 Mawrth 2005).
3. ↑  "Môn: Cau tair ysgol gynradd", 17 Rhagfyr 2007.
4. ↑  *Ysgol Llanddeusant attacks Anglesey council over closure*, *Daily Post*, 4 Medi 2010.

Dolen allanol
-------------

* Gwefan swyddogol Archifwyd 2008-09-22 yn y Peiriant Wayback.
Bedd John Jones (Coch Bach y Bala) ym mynwent Llanelidan
Lleidr a photsiwr oedd **John Jones** (1854 - 1913), mwy adnabyddus fel **Coch Bach Y Bala**. Gelwid ef hefyd *The Little Welsh Terror* a *The Little Turpin*. Roedd yn adnabyddus oherwydd ei ddawn i ddianc o garchardai, a daeth yn fath o arwr gwerin.

Yn 1913, dihangodd o garchar Rhuthun, ond yn fuan wedyn cafodd ei saethu gan dirfeddiannwr (sgweiar Euarth) ger Llanfair Dyffryn Clwyd, a gwaedodd i farwolaeth. Cafwyd ymateb cyhoeddus ffyrnig i hyn gan Gymry lleol. Bu farw o'i glwyfau a chladdwyd ef yn Llanelidan.

Comisiynwyd cân o'r enw *Coch Bach y Bala* ar gyfer Eisteddfod yr Urdd Meirionnydd 2014. Ysgrifennwyd geiriau'r gân gan Mair Tomos Ifans a'r gerddoriaeth gan Sioned Webb a'i perfformiwyd yn y gystadleuaeth i gorau blwyddyn 7, 8 a 9. Ysgol Uwchradd Brynrefail cipiodd y wobr cyntaf.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Coch Bach y Bala". *Cwmni Cyhoeddi Gwynn*. Cyrchwyd 30 Mai 2014.
2. ↑  "Canlyniadau Cystadleuthau Llwyfan Dydd Iau, 29 Mai 2014". *Urdd Gobaith Cymru*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-08-21. Cyrchwyd 30 Mai 2014.

Dolenni allanol
---------------

* Llun angladd Coch Bach y Bala, o Casglu'r Tlysau[*dolen marw*]
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Terrence Malick yw ***I Giorni Del Cielo*** a gyhoeddwyd yn 1978. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Days of Heaven*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Bert Schneider yn Unol Daleithiau America Lleolwyd y stori yn Texas a chafodd ei ffilmio yn Alberta. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a Saesneg a hynny gan Terrence Malick a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ennio Morricone.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert J. Wilke, Richard Gere, Brooke Adams, Sam Shepard, Stuart Margolin, Robert Wilson, Tim Scott, John Wilkinson, Doug Kershaw, Richard Libertini, Timothy Scott a Linda Manz. Mae'r ffilm *I Giorni Del Cielo* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o sgrin llydan (sef 1.85:1). 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Deer Hunter* sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Néstor Almendros oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Billy Weber sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Terrence Malick ar 30 Tachwedd 1943 yn Ottawa, Illinois. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1969 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn AFI Conservatory.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Cymrawd Academi Celf a Gwyddoniaeth America
 * Ysgoloriaethau Rhodes
 * Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau
 * Gwobr Cyfarwyddwr Gorau Cannes
 * Palme d'Or
 * Yr Arth Aur

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 92% (Rotten Tomatoes)
* 8.3/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Terrence Malick nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. dyddiad cyrchiad: 25 Hydref 2022.
2. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
3. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
4. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
5. 1 2  "Days of Heaven". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 210981857
* GND: 7676549-0
* SUDOC: 172277221
* BNF: cb167047781 (data)

 |
Hurfilwr o Sais oedd Syr **John Hawkwood** (Eidaleg: *Giovanni Acuto*; tua 1320 – 16 neu 17 Mawrth 1394) ac oedd yn un o *condottieri* amlycaf y 14g.

Ganed yn Sible Hedingham, Essex, yn fab i farcer. Aeth yn filwr yn ystod cyfnod cynnar y Rhyfel Can Mlynedd, ac mae'n debyg iddo gael ei urddo'n farchog gan y Brenin Edward III am frwydro yn erbyn y Ffrancod. Cafwyd cadoediad yn sgil Cytundeb Brétigny (1360), a phenderfynodd Hawkwood arwain cwmni ei hun o filwyr am dâl. Tua 1363 aeth i'r Eidal i ymuno â llu o hurfilwyr Seisnig o enw'r Cwmni Gwyn mewn gwasanaeth Gweriniaeth Pisa, ac yn Ionawr 1364 fe'i etholwyd yn ben-capten arnynt. Tynnodd Hawkwood ar ei brofiadau yn Ffrainc drwy ddefnyddio'r bwa hir a symudiadau chwim ar faes y gad, gydag arfwisg a chyfarpar ysgafn, ac enillodd barch am ddisgyblaeth ei luoedd a'i dactegau.

Yn y cyfnod 1372–78 brwydrodd Hawkwodd dros y Babaeth a Milan. Ym 1377 priododd â Donnina Visconti, merch anghyfreithlon Bernabò Visconti, Arglwydd Milan. Penodwyd Hawkwood yn gapten ar Weriniaeth Fflorens ym 1378, a pharhaodd i ymladd dros gyflogwyr eraill. Ym 1382 gwerthodd Hawkwodd ei diroedd ger Ravenna, yn rhanbarth y Romagna, a roddwyd iddo gan y pab, a phrynodd ystadau ar gyrion Fflorens. Derbyniodd ddinasyddiaeth anrhydeddus oddi ar Fflorens ym 1391. Dechreuodd Hawkwood baratoi i ddychwelyd i Loegr yn niwedd ei oes, a gwerthodd ei ystadau yn yr Eidal ym 1394, ond bu farw yn Fflorens cyn iddo allu symud yn ôl i'w famwlad.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Sir John Hawkwood. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 1 Awst 2020.

Darllen pellach
---------------

* William Caferro, *John Hawkwood: An English Mercenary in Fourteenth-Century Italy* (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2006).
* Stephen Cooper, *Sir John Hawkwood: Chivalry and the Art of War* (Barnsley, De Swydd Efrog: Pen & Sword Military, 2008).
* Frances Stonor Saunders, *Hawkwood: Diabolical Englishman* (Llundain: Faber and Faber, 2004).
Mae ei gyfres o luniau o flodau'r haul ymysg ei waith enwocaf
Arlunydd o'r Iseldiroedd oedd **Vincent Willem van Gogh** (30 Mawrth 1853 – 29 Gorffennaf 1890) (Ynganiad: "Cymorth – Sain" ˈvɪnsɛnt vɑn ˈɣɔx ). Roedd yn un o'r Ôl-argraffiadwyr *(Post Impressionists)*, ac mae'n un o'r artistiaid enwocaf erioed.

Fe'i ganwyd yn Zundert. Yn ddyn ifanc, bu'n fasnachwr celf, yn athro, ac yna'n bregethwr – ond ni fu'n llwyddiannus iawn yn yr un o'r meysydd hyn.

Ym 1880 y cychwynnodd ar ei yrfa fel arlunydd, ag yntau'n 27 oed. Un o'r pethau a'i symbylodd i ddechrau arlunio oedd anogaeth ei frawd Theo, a oedd yn werthwr gwaith celf llwyddiannus ym Mharis ar y pryd. Theo oedd un o'r ychydig rai a gredai yn ei athrylith, a bu'n anfon deunyddiau peintio ac arian at ei frawd mawr yn fisol o'r cyfnod hwnnw ymlaen. Yn ystod ei fywyd ysgrifennodd Vincent lawer o lythyrau at Theo, a chadwodd Theo bob un ohonynt; cawsant eu cyhoeddi ym 1914.

Bu farw yn Auvers-sur-Oise.

Salwch meddwl
-------------

Roedd rhyw fath o salwch meddwl arno. Yn ystod un o'i byliau, torrodd labed ei glust i ffwrdd. Dirywiodd ei gyflwr meddyliol tua diwedd ei oes. Ar y seithfed ar hugain o Orffennaf 1890, fe'i saethodd ei hun yn ei frest.

Bu farw yn ei wely ddeuddydd yn ddiweddarach, a Theo ei frawd wrth erchwyn ei wely. Roedd Theo wedi ceisio codi ei galon bod dyddiau gwell i ddod, ond geiriau olaf Vincent cyn marw oedd "*La tristesse durera toujours*" (fe bery'r tristwch am byth).

Gwaith
------

Cynhyrchodd Vincent ei holl waith, dros 2000 o weithiau i gyd gan gynnwys paentiadau a brasluniau, mewn deng mlynedd (tua 900 o beintiadau a thua 1100 o ddarluniau a brasluniau). I gychwyn, roedd ei luniau'n dywyll eu lliw, nes iddo ddarganfod gwaith yr argraffiadwyr ym Mharis. Daw mwyafrif ei luniau enwocaf o ddwy flynedd olaf ei fywyd, a gwnaeth 90 o luniau yn y deufis olaf. Roedd ei enwogrwydd wedi tyfu'n raddol ers ei arddangosfeydd cyntaf o 1880 ymlaen, ac wedi ei farwolaeth bu arddangosfeydd coffa iddo ym mhrif ddinasoedd Ewrop.

Dylanwad
--------

Bu ei ddylanwad ar gelf yr 20g yn enfawr, yn arbennig artistiaid mynegiadol *(expressionist)* ac arlunwyr 'Fauve'. Erbyn hyn, mae ei waith ymysg y gwaith celf enwocaf, y mwyaf poblogaidd a'r drytaf erioed.

* Paentiadau
* Y Bwytwyr TatwsY Bwytwyr Tatws
* Hunanbortread heb ei glustHunanbortread heb ei glust
* Tai a welwyd o'u cefnTai a welwyd o'u cefn
* Caffi Teras yn y NosCaffi Teras yn y Nos
* Bywyd Llonydd gydag AbsintheBywyd Llonydd gydag Absinthe
* Y Noson SerennogY Noson Serennog
* Tŷ Gwyn yn y NosTŷ Gwyn yn y Nos
* Nos Serennog dros y RhoneNos Serennog dros y Rhone
* OlewyddOlewydd

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Vincent van Gogh***

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 9854560
* LCCN: n79022935
* ISNI: 0000 0001 2095 5689
* GND: 118540416
* SELIBR: 188359
* SUDOC: 027176207
* BNF: cb11927591g (data)
* BPN: 32545490
* BIBSYS: 90062600
* ULAN: 500115588
* NLA: 35130087
* NDL: 00441120
* NKC: jn20000601950
* The SBN id CFIV038247 is not valid.
* RLS: 000083033
* BNE: XX888249
* CiNii: DA01003999
* KulturNav: id

 |
*Am sylfaenydd y Bedyddwyr Albanaidd yng Nghymru, gweler J. R. Jones, Ramoth.*
Athronydd ac awdur Cymreig oedd **John Robert Jones**, sy'n fwy adnabyddus fel **J. R. Jones** (4 Medi 1911 – 3 Mehefin 1970).

Bywgraffiad
-----------

Ganed J. R. Jones ym Mhwllheli, Gwynedd. Bu'n fyfyriwr ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth, gan raddio gyda dosbarth cyntaf mewn athroniaeth cyn gwneud M.A. yn Aberystwyth a D. Phil. yng Ngholeg Balliol, Rhydychen.

Dychwelodd i Aberystwyth fel darlithydd yn 1939, a bu yno hyd nes cael ei benodi'n Athro Athroniaeth ym Mhrifysgol Cymru, Abertawe yn 1952, lle bu hyd ei farwolaeth. Roedd yn briod â Julia Roberts, ac roedd ganddynt un ferch fabwysiedig.

Roedd yn un o gefnogwyr cynharaf Cymdeithas yr Iaith Gymraeg ac ysgrifennodd nifer o lyfrau ar yr iaith gan gynnwys ei lyfr *Prydeindod* a oedd yn rhannol yn ymateb i syniadau newydd Owain Owain ar bwysigrwydd Y Fro Gymraeg. Ysgrifennodd hefyd ar grefydd. Dylanwadau eraill arno oedd: Paul Tillich, Simone Weil a Ludwig Wittgenstein.

Mae 'Wedi'r Storm' gan Gerallt Lloyd Owen, a gyhoeddwyd yn y gyfrol *Cerddi'r Cywilydd*, yn gerdd er cof am J. R. Jones.

Llyfryddiaeth
-------------

Mae llawer o bamffledi J.R. Jones bellach wedi eu digido gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac i'w darllen a lawrlwytho am ddim o lyfrgell y Coleg sydd ar ei gwefan: 

### Gwaith J. R. Jones

* *Yr Argyfwng Gwacter Ystyr* ar lyfrgell Coleg Cymraeg Cenedlaethol cyhoeddwyd gyntaf gan (Llyfrau’r Dryw, 1964)
* *Prydeindod* ar lyfrgell Coleg Cymraeg Cenedlaethol cyhoeddwyd gyntaf gan (Llyfrau’r Dryw, 1966)
* *A Raid i’r Iaith ein Gwahanu?* (Undeb Cymru Fydd, 1967)
* *Ac Onide* ar lyfrgell Coleg Cymraeg Cenedlaethol cyhoeddwyd gyntaf gan (Llyfrau’r Dryw, 1970)
* *Gwaedd yng Nghymru* (Cyhoeddiadau Modern Cymreig, 1970)

Cyhoeddodd hefyd nifer fawr o ysgrifau mewn cyfnodolion megis Efrydiau Athronyddol, Y Traethodydd, Proceedings of the Aristotelian Society ac eraill.

### Astudiaethau

* *Cofio J. R. Jones: dau anerchiad* (Caernarfon: Gwasanaeth Llyfrgell Cyngor Sir Gwynedd, 1990)
* Dewi Z. Phillips *J. R. Jones*, Cyfres Writers of Wales (Gwasg Prifysgol Cymru, 1995)
* E. R. Lloyd-Jones, *Llên y Llenor: J. R. Jones* (Gwasg Pantycelyn, 1997)

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 45109163
* LCCN: n92020066
* ISNI: 0000 0000 8224 1502
* GND: 119327376

 |
Map o siaradwyr yr Aeleg yn Nhaleithiau'r Arfordir ac ynys Newfoundland.
Daeth iaith Gaeleg yr Alban i Ganada gan ymfudwyr o Ucheldiroedd yr Alban ac Ynysoedd Heledd, a chafodd ei defnyddio'n iaith gymunedol yng Nghanada'r Iwerydd am ryw dwy ganrif. Yn yr 21g, mae'r iaith ar ei chryfaf yng ngogledd Nova Scotia, ar Ynys Cape Breton yn enwedig, a cheir siaradwyr hefyd yn Ynys Prince Edward, yn ne-orllewin ynys Newfoundland, ac yn ardal Miramichi, New Brunswick. Yn hanesyddol cafodd ei siarad hefyd gan gymunedau yn Ontario a Québec.

Siaredir yr iaith Aeleg yn nwyrain Canada ers i'r Gaeliaid ddechrau ymfudo i'r ardal yng nghanol y 18g. Yn sgil alltudiaeth yr Acadiaid i Louisiana a Gogledd a De Carolina, ymfudodd niferoedd mawr o Albanwyr, Saeson, Gwyddelod, ac Almaenwyr i ddwyrain Canada, gan drawsnewid demograffeg ieithyddol y wlad. Yn 1867, yr Aeleg oedd yr iaith a chanddi'r nifer trydydd mwyaf o siaradwyr (200,000) yn yr holl wlad, ar ôl Saesneg a Ffrangeg. Yn niwedd y 19g, traean o boblogaeth Nova Scotia oedd yn medru'r iaith, a fe'i siaredir yn gyffredin yn nwyrain Ynys Prince Edward.

Yn yr 21g mae ymdrechion i achub yr iaith Aeleg yng Nghanada wedi tyfu, yn bennaf yn Nova Scotia. Er hynny, mae sefyllfa'r iaith yn fregus, hyd yn oed yn ei chadarnleoedd ar Ynys Cape Breton. Amcangyfrifir bod rhyw 2000 o siaradwyr Gaeleg yng Nghanada'r Iwerydd, yn bennaf yn Nova Scotia, a mwy na 7000 o siaradwyr yr ieithoedd Gaeleg yng Nghanada gyfan. Yn ôl cyfrifiad 2011, mae dros 300 o drigolion Nova Scotia ac Ynys Prince Edward yn ystyried Gaeleg yr Alban neu'r Wyddeleg yn famiaith.

Nova Scotia
-----------

 *Prif erthygl: Yr iaith Aeleg yn Nova Scotia*
Arwydd ffordd ddwyieithog yn Antigonish/Am Baile Mór, Nova Scotia.
Cafodd Gaeleg yr Alban ei defnyddio yn iaith yr aelwyd, y gymuned, a'r gweithle am fwy na dwy ganrif yn nhalaith Nova Scotia (Lladin am "Yr Alban Newydd"), a fe'i cedwir yn fyw yn yr 21g gan nifer fach o siaradwyr. Addysgir yr iaith yn bwnc mewn sawl prifysgol yn Nova Scotia, ac yn brif iaith y Coleg Gaeleg yn St Anne's, Ynys Cape Breton.

Gweler hefyd
------------

* Yr iaith Wyddeleg yng Nghanada

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Bumstead, J.M (2006). "Scots". Multicultural Canada. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-12-26. Cyrchwyd 2006-08-30. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
2. ↑  McEwan-Fujita, Emily (2013). "Gaelic Revitalization Efforts in Nova Scotia". In Newton, Michael (gol.). *Celts in the Americas*. Cape Breton University Press. tt. 160–186. ISBN 978-1-897009-75-8.
3. ↑  Ethnologue – Canada, Scottish Gaelic
4. ↑  Nova Scotia Office of Gaelic Affairs
5. ↑  Statistics Canada, NHS Profile 2011, by province.
6. ↑  Statistics Canada, 2011 NHS Survey
7. ↑  Our Community - Gaelic Affairs, Nova Scotia/Alba Nuadh
8. ↑  Statistics Canada, 2011 Census of Canada, Table: Detailed mother tongue
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Caroline Vignal yw ***Antoinette dans les Cévennes*** a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: France 3 Cinéma, Belga Productions. Lleolwyd y stori yn y Cévennes a chafodd ei ffilmio yno. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Caroline Vignal. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jean-Pierre Martins, Laure Calamy, Monsieur Fraize, Benjamin Lavernhe ac Olivia Côte. Mae'r ffilm yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Run*. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Simon Beaufils oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Annette Dutertre sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Caroline Vignal ar 1 Ionawr 1970.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Caroline Vignal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Antoinette Dans Les Cévennes |  | Ffrainc | 2020-09-16 |
| *Les Autres Filles* |  |  | 2000-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Amrywiol glyffiau; mae pob un yn alograff o'r graffem "a".
Mewn teipograffeg, mae **glyff** (/ɡlɪf/) yn symbol elfennol o fewn set o symbolau y cytunwyd arno, a fwriadwyd i gynrychioli llythrennau darllenadwy at ddibenion ysgrifennu. Ystyrir glyffiau'n farciau unigryw sy'n cyd-fynd â sillafu gair neu gyfrannu at ystyr benodol yr hyn a ysgrifennir, gyda'r ystyr hwnnw'n ddibynnol ar ddefnydd diwylliannol a chymdeithasol. Gelwir dau neu fwy o glyffiau sydd â'r un arwyddocâd, boed yn cael eu defnyddio'n gyfnewidiol neu'n cael eu dewis yn dibynnu ar gyd-destun, yn "alograffau" o'i gilydd.

Mewn cyferbyniad, yn y rhan fwyaf o ieithoedd a ysgrifennwyd yn yr wyddor Ladin, nid yw'r dot ar y lythyren ***i*** yn glyff am nad yw'n cyfleu unrhyw ystyr unigryw, ac mae ***i*** lle mae'r dot wedi'i hepgor yn ddamweiniol yn debygol o gael ei adnabod yn gywir. Ond yn Nhwrcio, byaddai'n sicr yn cael ei gyfri'n glyff oherwydd bod gan yr iaith honno ddwy fersiwn wahanol o'r lythyren "i" - gyda dot a heb dot. Yn gyffredinol, felly, nid yw'r marciau ar wahân hyn yn glyffiau oherwydd nad oes ganddynt ystyr cyflawn, unigryw. Fodd bynnag, mewn rhai achosion, mae marciau ychwanegol yn cyflawni rôl diacritigau, i wahaniaethu llythrennau gwahanol. Mae marciau ychwanegol o'r fath yn cael eu cyfri'n glyffiau. Yn gyffredinol, mae diacritig yn glyff, hyd yn oed os yw'n cydgyffwrdd â gweddill y lythyren fel y *cedilla* yn Ffrangeg, yr *ogonek* mewn sawl iaith, neu'r strôc ar "Ł" Pwyleg.

Glyff Gwareiddiad y Maya, a ddefnyddid i nodi Diwrnod 10 ar y Calendr Tzolk'in.
Fel arfer, bydd rhai llythrennau fel "æ" yng Ngwlad yr Iâ a'r "ß" yn yr Almaen yn cael eu hystyried yn glyffiau, ond eto, roeddent yn wreiddiol yn llythrennau dyblyg. Dros amser maent, fodd bynnag, wedi dod yn llythrennau cyflawn, ac mae'r ieithoedd hyn yn eu trin fel llythrennau ar wahân. Fodd bynnag, ni ellir dadlau nad yw clymlythyren fel ***"ſi"***, a gaiff ei drin mewn rhai mathau o deip, fel uned sengl, yn glyff, gan mai dim ond rhan fechan (sef nodwedd alograffig) o'r teip yw hwn, ac sy'n cynnwys mwy nag un graffem.

Mewn llawysgrifen glwm, mae hyd yn oed geiriau hir, yn aml, yn cael eu "cydgysylltu", heb i'r ysgrifbin adael y papur neu't tabled, a bydd ffurf pob llythyren ysgrifenedig yn aml yn amrywio, yn ddibynnol ar ba lythyrau sy'n dod o'i blaen neu yn ei dilyn, ond nid yw hynny'n gwneud y gair cyfan yn un glyff.

Geirdarddiad
------------

Gair Ffrangeg yw *glyphe* a ddefnyddir ers 1701, a fenthyciwyd o'r γλυφή Groeg, glyphē, "cerfio" a'r ferf γλύφειν, glýphein, "i naddu, ysgythru, cerfio" (cymharol â glubere Lladin "plicio". Mae'n perthyn i'r gair "hieroglyff" (arwyddlun).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Maya". *Ancientscripts.com*. Cyrchwyd 6 Chwefror 2018.
Tiriogaeth fechan yn ne-ddwyrain Cefnfor India sy'n perthyn i Awstralia yw **Ynys y Nadolig** (Saesneg: *Christmas Island*). Mae'n gorwedd tua 2600 cilometr (1600 milltir) i'r gogledd-orllewin o ddinas Perth, Gorllewin Awstralia, 500 cilometr (300 milltir) i'r de o Jakarta, Indonesia, a 975 km i'r gogledd-ddwyrain o'r Ynysoedd Cocos (Ynysoedd Keeling). Er ei bod yng Nghefnfor India mae'n cael ei chyfrif fel rhan o Oceania oherwydd ei lleoliad daearegol.

Lleoliad Ynys y Nadolig
Mae tua 1,600 o bobl yn byw ar Ynys y Nadolig, yn bennaf ar ben ogleddol yr ynys, mewn sawl "pentref" bychan: Flying Fish Cove (neu Kampong), Silver City, Poon Saan a Drumsite.

Mae gan yr ynys dirwedd unigryw sy'n ei gwneud o ddiddordeb mawr i wyddonwyr a naturiaethwyr oherwydd y nifer fawr o rywogaethau anifeiliaid a phlanhigion brodorol a geir yno. Fel *fauna* a *flora* Ynysoedd Galapagos, maent wedi esblygu ar wahân heb fawr ymyrraeth gan bobl.

Er bod mwyngloddio ar yr ynys ers degawdau mae 65% o'i 135 km sgwar (52 milltir sgwar) yn barc cenedlaethol a cheir sawl coedwig law hynafol a heb ei halogi gan weithgareddau dynol.

Baner Ynys y Nadolig

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan llywodraeth yr ynys (Saesneg)

 gw • sg • go**Gwledydd a thiriogaethau Oceania**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Awstralia** | Awstralia · Ynysoedd Cocos · Ynys y Nadolig · Ynys Norfolk |
|  | **Melanesia** | Caledonia Newydd · Fanwatw · Ffiji · Papua Gini Newydd · Ynysoedd Solomon |
|  | **Micronesia** | Gwam · Ciribati · Ynysoedd Gogledd Mariana · Ynysoedd Marshall · Taleithiau Ffederal Micronesia · Nawrw · Palaw |
|  | **Polynesia** | Ynys Clipperton · Ynysoedd Cook · Niue · Ynysoedd Pitcairn · Polynesia Ffrengig · Samoa · Samoa America · Seland Newydd · Tocelaw · Tonga · Twfalw · Wallis a Futuna |
Gwleidydd Prydeinig o'r Blaid Geidwadol a newyddiadurwr oedd **Leopold Charles Maurice Stennett Amery** CH, a adwaenir gan amlaf fel **Leo Amery** neu **L. S. Amery** (22 Tachwedd 1873 – 16 Medi 1955) a wasanaethodd yn Brif Arglwydd y Morlys o 1922 i 1924, yn Ysgrifennydd Gwladol dros y Trefedigaethau o 1924 i 1929, ac yn Ysgrifennydd Gwladol dros India a Byrma o 1940 i 1945.

Ganed ef yn Gorakhpur, yn Nhaleithiau'r Gogledd-orllewin, yng nghyfnod y Raj Prydeinig yn India. Cafodd ei addysg yn Lloegr—Ysgol Harrow a Choleg Balliol, Rhydychen—cyn cychwyn ar yrfa yn y wasg. Amery oedd prif ohebydd *The Times* yn ystod Ail Ryfel y Boer o 1899 i 1900, a golygydd *The Times History of the South African War* (saith cyfrol, 1900–09). Gadawodd y papur newydd ym 1909, a chafodd ei ethol i Senedd y Deyrnas Unedig ym 1911.

Penodwyd Amery yn is-ysgrifennydd gwladol dros y trefedigaethau ym 1919, ac i swydd yn y Morlys ym 1921. Fe'i penodwyd yn aelod o'r Cyfrin Gyngor ym 1922, ac yn Brif Arglwydd y Morlys o 1922 i 1924. Fe'i dyrchafwyd yn ysgrifennydd gwladol dros y trefedigaethau ym 1924, ac ym 1925 fe sefydlodd Swyddfa'r Dominiynau, adran lywodraethol a ailenwyd yn ddiweddarach yn Swyddfa Cysylltiadau'r Gymanwlad.

Cafodd ei gau allan o'r llywodraeth genedlaethol o 1931 i 1940, ac heb rym fe geisiai ddylanwadu ar bolisi tramor drwy ladd yn chwyrn ar Gytundeb München ac ymdrechion y Prif Weinidog Neville Chamberlain i ddyhuddo'r Almaen Natsïaidd. Ar 7 Mai 1940, yn ystod y ddadl ffyrnig yn Nhŷ'r Cyffredin dros arweinyddiaeth Chamberlain a'i gabinet o gamau cychwynnol yr Ail Ryfel Byd, ailadroddodd Amery orchymyn enwog Oliver Cromwell i'r Senedd Hir—"*In the name of God, go!*"—wrth alw am lywodraeth newydd. Yn sgil cwymp Chamberlain, gwasanaethodd Amery yn ysgrifennydd dros India a Byrma am weddill y rhyfel.

Bu farw yn Llundain yn 81 oed.

Amery a'r Iddewon
-----------------

Iddewes ethnig o Fwdapest oedd ei fam, Elisabeth Leitner (tua 1841–1908), o deulu a drodd yn Brotestannaidd oddeutu 1840 ac a ymfudodd i Brydain yn y 1850au. Er nad oedd yn uniaethu fel Iddew, gweithiodd Amery dros achosion Iddewig trwy gydol ei yrfa wleidyddol, yn enwedig Seioniaeth. Ym 1917, fe gynorthwyodd Vladimir Jabotinsky wrth ennill caniatâd swyddogol i ffurfio'r Lleng Iddewig. Ym 1917–18, lluniodd Amery un o'r drafftiau ar gyfer Datganiad Balfour.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) L.S. Amery. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 30 Mai 2023.
2. ↑  (Saesneg) "Amery, Leopold Charles Maurice Stennett" yn *Encyclopaedia Judaica*. Adalwyd ar wefan Encyclopedia.com ar 30 Mai 2023.
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Alfonso Brescia yw ***La Guerra Dei Robot*** a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alfonso Brescia a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Marcello Giombini. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Giacomo Rossi-Stuart, Antonio Sabàto, Yanti Somer, Malisa Longo, Ines Pellegrini, Venantino Venantini, Massimo Righi, Roger Browne, Jacques Herlin, Licinia Lentini, Patrizia Gori a Carolyn De Fonseca. Mae'r ffilm *La Guerra Dei Robot* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Deer Hunter* sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfonso Brescia ar 6 Ionawr 1930 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 6 Hydref 2003.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfonso Brescia nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------