Logo Gŵyl AmGen
Gŵyl ddiwylliannol yw **Gŵyl AmGen** sy’n bartneriaeth rhwng BBC Cymru a'r Eisteddfod Genedlaethol. Fe'i datblygwyd yn sgil y pandemig coronafirws yn 2020 a olygodd fod Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion 2020 wedi ei gohirio yn wreiddiol tan y flwyddyn ganlynol. Datblygodd yr ŵyl y flwyddyn ganlynol gyda Eisteddfod AmGen 2021, gydag Eisteddfod Tregaron yn cael ei gynllunio i gael ei gynnal yn flwyddyn 2022.

Cynhaliwyd yr ŵyl rhwng 30 Gorffennaf a 2 Awst, gyda rhaglenni a chynnwys ar draws BBC Radio Cymru, BBC Radio Cymru 2 a BBC Cymru Fyw.

Yn ystod y digwyddiad cyhoeddwyd enillydd gwobr Llyfr y Flwyddyn 2020, sef Ifan Morgan Jones gyda'r nofel *Babel*. Hefyd cyhoeddwyd enillydd Albwm Cymraeg y flwyddyn, sef Ani Glass - *Mirores*.

Cystadlaethau
-------------

### Stôl Farddoniaeth

Yr her oedd ysgrifennu darn o farddoniaeth gaeth neu rydd rhwng 24 a 30 llinell ar y testun Ymlaen. Y beirniaid oedd yr Archdderwydd Myrddin ap Dafydd a Mererid Hopwood.

Yr enillydd oedd Terwyn Tomos, cyn-athro yn wreiddiol o Glydau, Sir Benfro ac sydd nawr yn byw yn Llandudoch. Roedd ei gywydd buddugol, dan y ffugenw 'Pererin', yn trafod ei filltir sgwâr a’i gymuned yng Nghwm Degwel wrth iddo ddod i werthfawrogi'r hyn sydd o dan ei drwyn. Roedd 34 o ymgeiswyr ac yn ail yn y gystadleuaeth oedd Morgan Owen, gydag Elan Grug Muse a Llŷr Gwyn Lewis yn gydradd drydydd.

### Stôl Ryddiaith

Yr her oedd ysgrifennu darn o ryddiaith hyd at 500 gair ar y testun Gobaith. Y beirniaid oedd Manon Steffan Ros a Guto Dafydd.

Yr enillydd oedd Llŷr Gwyn Lewis o Gaernarfon yn wreiddiol (bellach yng Nghaerdydd). Roedd ei waith, o dan y ffugenw Claf Abercuawg, yn stori fer sy'n sôn am gyfrif Twitter lle mae'r byd rhithiol yn plethu gyda'r byd go iawn. Roedd 67 wedi ymgeisio - yn ail oedd Iwan Teifion Davies o Landudoch, ac yn drydydd oedd Elen Jones o Ddinbych.

### Dysgwr y Flwyddyn

Roedd hon yn gystadleuaeth ar y cyd gan yr Eisteddfod Genedlaethol, BBC Radio Cymru a'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol. Y beirniaid oedd Betsan Moses, prif weithredwr yr Eisteddfod Genedlaethol, Aran Jones, cyd-sylfaenydd SaySomethingInWelsh a Dona Lewis, dirprwy brif weithredwr a chyfarwyddwr cynllunio a datblygu'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol.

Yr enillydd oedd Jazz Langdon, athrawes 27 oed o Arberth, Sir Benfro. Roedd pedwar arall ar y rhestr fer, sef Mathias Maurer, Siân Sexton, Elisabeth Haljas a Barry Lord. Cafodd y pump eu cyfweld gan Shân Cothi ar BBC Radio Cymru.

Llywyddion
----------

* Dydd Gwener, 31 Gorffennaf – Toda Ogunbanwo o Benygroes. Soniodd am hiliaeth yng Nghymru gan ddweud nad yw dioddefwyr yn siarad digon am eu profiadau.
* Dydd Sadwrn, 1 Awst - Seren Jones o Gaerdydd. Dywedodd fod angen i'r Cymry beidio bod mor "amddiffynnol" am eu hunaniaeth ac yn fwy agored i groesawu pobl o bob lliw a llun.
* Dydd Sul, 2 Awst - Josh Nadimi sy'n wreiddiol o Lantrisant ac sy'n llawfeddyg yn Ysbyty Prifysgol Caerdydd. Trafododd yr "anghyfartaledd iechyd" sydd yn effeithio ar bobl o gefndiroedd du, Asiaidd neu leiafrifoedd ethnig a'r pwysau trwm ar weithwyr iechyd yn ystod y cyfnod diweddar.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Cyhoeddi dwy brif gystadleuaeth Gŵyl AmGen Radio Cymru*  , BBC, 4 Gorffennaf 2020.  Cyrchwyd ar 31 Gorffennaf 2020.
2. ↑  "Gohirio Eisteddfod Genedlaethol Tregaron eto nes 2022". *BBC Cymru Fyw*. 2021-01-26. Cyrchwyd 2021-08-05.
3. ↑  *Cyn-athro o Sir Benfro yn ennill Stôl Farddoniaeth y Steddfod AmGen*  , Golwg360, 1 Awst 2020.
4. ↑  "Terwyn Tomos yw enillydd Stôl Farddoniaeth Gŵyl AmGen". *BBC Cymru Fyw*. 2020-07-31. Cyrchwyd 2020-07-31.
5. ↑  *Llŷr Gwyn Lewis yw enillydd Stôl Ryddiaith Gŵyl AmGen 2020*  , BBC Cymru Fyw, 1 Awst 2020.
6. ↑  *Jazz Langdon yw enillydd cystadleuaeth Dysgwr yr Ŵyl AmGen*  , BBC Cymru Fyw, 1 Awst 2020.
7. ↑  *Araith Llywydd y Dydd: Toda Ogunbanwo*  , BBC Cymru Fyw, 31 Gorffennaf 2020.
8. ↑  *Cymuned Cymru'n rhy 'amddiffynnol o'i hunaniaeth'*  , BBC Cymru Fyw, 1 Awst 2020.
9. ↑  *BAME: Angen taclo ‘anghyfartaledd’ ym maes iechyd*  , BBC Cymru Fyw, 2 Awst 2020.

Dolenni allanol
---------------

* AmGen ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol Archifwyd 2020-08-05 yn y Peiriant Wayback.
* AmGen ar wefan BBC Cymru