Palau del Baró de Quadras, Barcelona, pencadlys Institut Ramon Llull
Stondin Institut Ramon Llull yng Ngŵyl Lyfrau Frankfurt, 2012
Mae **Institut Ramon Llull** hefyd **ILL** (Cymraeg: Sefydliad Ramon Llull) yn gonsortiwm sy'n cynnwys y Generalitat de Catalunya (Llywodraeth Catalwnia), y Govern de les Illes Balears (Llywodraeth yr Ynysoedd Balearig) a'r Ajuntament de Barcelona (Cyngor Dinas Barcelona). Ei ddiben yw hyrwyddo a lledaenu iaith a diwylliant Catalaneg dramor yn ei holl ffurfiau mynegiant. I wneud hyn, mae'r Institut Ramon Llull yn cefnogi cysylltiadau allanol o fewn cwmpas diwylliannol ei aelod sefydliadau. Sefydlwyd yn 2002. Enwyd y Sefydliad er anrhydedd i Ramon Llull, athronydd ac awdur o Ynys Mallorca yn y Gatalaneg o'r 13g-14g.

Hanes
-----

Creodd y Generalitat de Catalunya a Cymuned Ymreolaethol y Balearig Institut Ramon Llull (IRL) trwy gytundeb a lofnodwyd ar 5 Ebrill 2002, a gyhoeddwyd ym Mhenderfyniad PRE/1128/2002, dyddiedig 30 Ebrill. Yr amcan oedd creu mecanwaith ar gyfer hyrwyddo’r iaith Gatalaneg, y diwylliant y mae’n ei fynegi a phob cynhyrchiad diwylliannol arall (nid yn unig yn ieithyddol) o Gatalwnia a’r Ynysoedd Balearaidd. Mae hefyd yn fecanwaith ar gyfer atgyfnerthu a chryfhau cysylltiadau rhwng y gwahanol diriogaethau sy'n rhannu'r iaith Gatalaneg. Mae gan yr IRL statws cyfreithiol consortiwm sy'n cynnwys y ddwy weinyddiaeth gyhoeddus a grybwyllwyd uchod. Cyhoeddodd llywodraeth y Wladwriaeth y byddai'n darparu cefnogaeth trwy'r Instituto Cervantes. Crëwyd bwrdd yr IRL ar 3 Mehefin 2002 ac roedd yn cynnwys y 21 deallusol a ganlyn yn cynrychioli iaith, celfyddydau a diwylliant Catalwnia.

### Heriau

Ar ôl buddugoliaeth Partido Popular ceidwadol asgell dde yn yr etholiadau seneddol rhanbarthol yn yr Ynysoedd Balearig ym mis Mawrth 2003, tynnodd llywodraeth ranbarthol yr Ynysoedd yn ôl o ymwneud â'r athrofa yn 2004. Ar ôl etholiadau 2015 a disodli'r pro-Llywodraeth Sbaen, ymunodd yr Ynysoedd Balearig yn ôl â'r IRL eto yn. Yn 2008, sefydlwyd *Institut Fundació Ramon Llull* fel noddwr newydd. Y rhanddeiliaid yw; Lywodraeth Catalwnia, Cyngor Dinas Barcelona, ​​Llywodraeth Andorra, Cyngor Dinas L'Alguer/Alghero (tref Gatalaneg ar ynys Sardinia) a Chyngor y Département Pyrénées-Orientales (ardal Gatalaneg o fewn gwladwriaeth Ffrainc a chlymblaid o fwrdeistrefi o gymuned ymreolaethol València (sydd yn diriogaeth Gatalaneg ei hiaith, er y gelwid yr iaith Gatalaneg yno yn 'Valencian' gan gefnogwyr Sbaenaidd). Mae pencadlys Fundació Ramon Llull yn Andorra (nid gwladwriaeth Sbaen na Ffrainc).

Swyddfeydd
----------

Mae gan yr IRL swyddfeydd yn ninansoedd Berlin, Llundain, Paris ac Efrog Newydd.

Sefydliadau hyrwyddo iaith a diwylliant ryngwladol eraill
---------------------------------------------------------

Mae Institut Ramon Llull yn debyg i sawl sefydliad gan genedl wladwriaethau eraill er mwyn hyrwyddo diwylliant, iaith a buddion eu gwledydd. Y Basgwyr (gydag Etxepare Euskal Institutua ) a'r Catalaniaid (gyda Institut Ramon Llull) yw'r unig ddau genedl ddi-wladwriaeth sydd â sefydliad mor soffistigedig a strategol. Hyd yma, nid yw Cymru wedi gweld yn dda i sefydlu asiantaeth debyg.

|  |  |
| --- | --- |
| Asiantaethau
* Yr Almaen Goethe-Institut, Yr Almaen
* Awstria Österreich Institut, Awstria
* Baner Brasil Instituto Guimarães Rosa (cynt Centro Cultural Brasileiro), Brasil
* Gweriniaeth Pobl Tsieina Sefydliad Confucius, Gweriniaeth Pobl Tsiena
* Colombia Instituto Caro y Cuervo, Colombia
* Y Weriniaeth Tsiec Česká centra, Gweriniaeth Tsiec
* Denmarc Dansk Kulturinstitut, Denmarc
* Y Deyrnas Unedig British Council, Deyrnas Unedig
* Yr Undeb Ewropeaidd European Union National Institutes for Culture, Undeb Ewropeaidd
* Ffrainc Alliance française, Ffrainc
* Ffrainc Institut français, Ffrainc
* Y Ffindir Suomen kulttuuri- ja tiedeinstituutit, Ffindir
* Gwlad Groeg Canolfan yr iaith Roeg, Gwlad Groeg
* Gwlad Groeg Sefydliad Diwylliant Groeg, Gwlad Groeg
* Hwngari Balassi Intézet, Hwngari (1927– )
* India Indian Council for Cultural Relations, India
* Republic of Ireland Culture Ireland, Iwerddon
* yr Eidal Istituto Italiano di Cultura, Yr Eidal
* yr Eidal Società Dante Alighieri, Yr Eidal
* yr Eidal EMMA for Peace, Yr Eidal
 | * Estonia Eesti Instituut, Estonia
* Israel Jewish Agency for Israel, Israel
* Japan Sefydliad Japan, Japan
* Gogledd Corea Korean Friendship Association, Gogledd Corea
* Lithwania Lietuvos kultūros institutas, Lithwania
* Y Philipinau Sentro Rizal, Y Philipinau
* Gwlad Pwyl Instytut Adama Mickiewicza, Gwlad Pwyl
* Gwlad Pwyl Instytut Polski, Gwlad Pwyl
* Portiwgal Instituto Camões, Portiwgal
* Rwmania Institutul Cultural Român, Rwmania
* Baner Rwsia Sefydliad Russkiy Mir, Rwsia
* Baner De Corea Canolfan Diwylliannol Corea, De Corea
* Baner De Corea Sefydliad Corea, De Corea
* Sbaen Instituto Cervantes, Sbaen
* Sweden Svenska Institutet, Sweden
* Twrci Sefydliad Yunus Emre, Twrci
* Wcrain Sefydliad Wcráin, Wcráin
* Unol Daleithiau America Bureau of Educational and Cultural Affairs, Unol Daleithiau
* Baner Catalwnia Institut Ramon Llull - Tiroedd Catalaneg
* Baner Gwlad y Basg Etxepare Euskal Institutua - Gwlad y Basg
 |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑ . Gran Enciclopédia Catalana. Unknown parameter `|cyrchwyd=` ignored (help); Missing or empty `|title=` (help)
2. ↑  "Estatuts de l'IRL" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 23 October 2018. Cyrchwyd 23 October 2018.
3. ↑  "Es constitueix oficialment el patronat de l'Institut Ramon Llull". *Vilaweb*. Cyrchwyd 29 December 2015.
4. ↑  "Joan Maria Pujals, nomenat director de l'Institut Ramon Llull". *Vilaweb*. Cyrchwyd 9 November 2015.
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Institut Ramon Llull. "Foreign offices - Institut Ramon Llull – Catalan Language and culture abroad". Cyrchwyd 2018-05-25.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol
* Sianel Institut Ramon Llull ar Youtube

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 130696535
* LCCN: nb2005008862
* ISNI: 0000 0001 2157 6226
* SUDOC: 143771752
* BNF: cb16224035c (data)
* NKC: xx0082373

 |