Mae **Peritonitis** yn llid ar yr haen denau o feinwe sy'n leinio tu mewn i'r abdomen o'r enw'r peritonewm

Symptomau
---------

Gall symptomau gynnwys poen difrifol, chwyddo'r abdomen, twymyn, neu golli pwysau. Gall un rhan or abdomen neu'r abdomen gyfan fod yn dyner. Gall cymhlethdodau gynnwys sioc a syndrom trallod anadlol acíwt .

Achos
-----

Ymhlith yr achosion mae tyllu'r llwybr perfeddol, llid y pancreas, clefyd llidiol y pelfis, wlser yn y stumog, sirosis, neu lid y coluddyn grog. Ymhlith y ffactorau risg mae asgites a dialysis peritoneol. Yn gyffredinol, mae diagnosis yn seiliedig ar archwiliad, profion gwaed a delweddu meddygol.

Triniaeth
---------

Mae triniaeth yn aml yn cynnwys gwrthfiotigau, hylifau mewnwythiennol, meddyginiaeth poen, a llawfeddygaeth. Gall mesurau eraill gynnwys tiwb nasogastrig neu drallwysiad gwaed. Heb driniaeth gall marwolaeth ddigwydd o fewn ychydig ddyddiau. Bydd oddeutu 7.5% o bobl yn ddioddef o lid y coluddyn grog yn ystod eu hoes. Mae gan oddeutu 20% o bobl â sirosis sydd yn yr ysbyty beritonitis.

Prognosis
---------

Os cânt eu trin yn iawn, mae gan achosion nodweddiadol o beritonitis y gellir ei drin yn llawfeddygol (ee, wlser peptig tyllog, llid y coluddyn grog, a diverticulitis) gyfradd marwolaethau o tua <10% mewn pobl sydd fel arall yn iach. Mae'r gyfradd marwolaethau yn codi i tua 40% yn yr henoed, neu yn y rhai sydd â salwch sylfaenol sylweddol, yn ogystal ag achosion sy'n dod yn hwyr (ar ôl 48 awr).

Heb gael ei drin, mae peritonitis cyffredinol bron bob amser yn achosi marwolaeth. Bu farw’r consuriwr llwyfan Harry Houdini fel hyn, ar ôl contractio peritonitis streptococcus ar ôl i’w atodiad dorri a chael ei symud yn rhy hwyr i atal yr haint rhag lledaenu. Bu farw seren y ffilm dawel Rudolph Valentino o beritonitis tra ar daith gyhoeddusrwydd o'i ffilm *The Son of The Sheik* yn Efrog Newydd ym mis Awst 1926. Bu farw'r awdur Cymreig Charles James Apperley o'r cyflwr wedi cael niwed i'w fol ar ôl damwain marchogaeth

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Peritonitis - National Library of Medicine". *PubMed Health*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-01-24. Cyrchwyd 22 December 2017.
2. 1 2 3  "Peritonitis". *NHS*. 28 September 2017. Cyrchwyd 31 December 2017.
3. 1 2  Ferri, Fred F. (2017). *Ferri's Clinical Advisor 2018 E-Book: 5 Books in 1*. Elsevier Health Sciences. tt. 979–980. ISBN 9780323529570.
4. 1 2 3  "Acute Abdominal Pain". *Merck Manuals Professional Edition*. Cyrchwyd 31 December 2017.
5. ↑  "Acute Abdominal Pain". *Merck Manuals Consumer Version*. Cyrchwyd 31 December 2017.
6. ↑  "Encyclopaedia : Peritonitis". *NHS Direct Wales*. 25 April 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-12-31. Cyrchwyd 31 December 2017.

Rhybudd Cyngor Meddygol
-----------------------

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |