Actores o Gymraes yw **Nia Roberts** (ganwyd 5 Gorffennaf 1972). Mae'n briod a'r cyfarwyddwr Marc Evans.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Roberts yn Aberhonddu, Powys, yr ifancaf o dair merch. Cymraeg yw ei mamiaith a fe aeth i ysgol gynradd Gymraeg Ysgol y Bannau rhwng 1975 a 1983. Roedd ei theulu'n aelodau gweithgar o grŵp drama amatur Theatr Fach Aberhonddu a fe dechreuodd actio yn saith mlwydd oed. Pum mlynedd yn ddiweddarach cafodd ei rhan gyntaf ar deledu fel y brif ferch yn *"The Farm"*, drama *Jackanory* 30 munud ar gyfer BBC1.

Ar ôl cael deg TGAU a thri lefel A, ymunodd â Theatr Cenedlaethol Ieuenctid Cymru. Astudiodd actio ym Mhrifysgol Birmingham, lle cafodd radd gyda rhagoriaeth.

Gyrfa
-----

Daeth cyfle mawr Roberts yn 1998 pan gafodd ran yn y ffilm *Solomon a Gaenor* gyda Ioan Gruffudd. Cyfarwyddwyd y ffilm gan Paul Morrison. Aeth i'r clyweliad yn gwisgo sgidiau heicio a hen siwmper ddi-siâp oedd lawr i'w phengliniau, wedi treulio dau fis ar daith yn Ne America. Gyda deialog yn Gymraeg ac Iddew-Almaeneg, enillodd wobr y Ffilm Orau yng Ngŵyl Ffilm Verona 2000 a fe'i enwebwyd ar gyfer Ffilm Iaith Estron Gorau yng Nghwobrau'r Academi 2000.

Yn Gymraeg, fe aeth ymlaen i actio yn *Fondue*, *Rhyw a Deinosors!*, *Y Palmant Aur*, *Glan Hafren* a'r opera sebon *Pobol y Cwm*. Yn 2007 fe chwaraeodd ran Kirsti O'Shea yn y ddrama gangster *Y Pris*.

Yn gynnar yn ei gyrfa ymddangosodd Roberts sawl ar rhaglen deledu Prydeinig, yn cynnwys cyfresi gomedi *Dr. Terrible's House of Horrible*, y ddrama *Border Café* a sawl ymddangosiad un pennod yng nghyfresi Prydeinig fel *The Bill* and *Casualty*.

Serennodd Roberts mewn dwy ffilm wedi eu cyfarwyddo gan ei gŵr, *Snow Cake* yn 2006, drama yn edrych ar y gyfeillgarwch rhwng menyw gydag awtistiaeth gallu uchel a dyn yn dioddef trawma ar ôl damwain car angeuol, a *Patagonia* yn 2009, drama wedi ei gosod yn Y Wladfa, Yr Ariannin. Hefyd yn 2009 serennodd Roberts yn y ddrama ysbyty *Crash!* fel y cofrestrydd Mary Finch. Comisinywyd y ddrama gan BBC Wales ac fe'i cynhyrchwyd gan Tony Jordan.

Yn 2010, roedd yn seren wadd yn stori dwy ran *The Hungry Earth/Cold Blood* ym mhumed cyfres Doctor Who. Dilynwyd hyn gan fwy o gynhyrchiadau sgrîn fawr, yn chwarae Hattie Dalton yn y ffilm *Third Star* (2010) a rhan Katie yn ffilm *The Facility* (2012) gan ffilmiau Vertigo, ffilm arswyd atmosfferig, cyllid-isel am wirfoddolwyr yn ymladd am eu bywyd ar ôl i brawf cyffuriau fynd o'i le.

Yn 2014 fe ymddangos ym mhedwerydd stori gyfres *Y Gwyll*, y cynhyrchiad dwyieithog a ddarlledwyd yn Saesneg fel *Hinterland*.

Yn 2021 chwaraeodd ran Glenda yn y ffilm arswyd Gymraeg *Gwledd*.

Bywyd personol
--------------

Mae'n briod a'r cyfarwyddwr Marc Evans ac mae'r cwpl yn byw yng Nghaerdydd; mae ganddynt ferch o'r enw Edith.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   BBC - Canolbarth - Nia Roberts. BBC Cymru. Adalwyd ar 29 Mai 2021.
2. ↑  "New Welsh drama to Crash onto our screens". Wales on Sunday. 2009-08-29. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-09-12. Cyrchwyd 2009-09-21.
3. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-12-20. Cyrchwyd 2016-01-13.
4. ↑  Simpson, Rin (2009-07-19). "Having children doesn't stop you doing things". Wales Online. Cyrchwyd 2009-09-21.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan bersonol Archifwyd 2015-06-19 yn y Peiriant Wayback.
* Nia Roberts ar wefan yr Internet Movie Database
* Bio at BBC Mid-Wales Archifwyd 2005-07-18 yn y Peiriant Wayback.