Bae gyferbyn ag Ynys Dewi, ar arfordir gorllewinol eithaf Sir Benfro yw **Porth Stinan** (Saesneg: ***St Justinian's***) sydd heddiw'n nodedig am ei orsaf badau achub ac am hen eglwys Sant Stinan. Fe'i lleolir o fewn cymuned Tyddewi a Chlos y Gadeirlan, tua 2 km i'r gorllewin o ddinas Tyddewi ei hun.

Yr hen gapel
Uwch yr hafan a'r môr saif hen Gapel Stinan, a godwyd yn wreiddiol gan yr Esgob Edward Vaughan tua 1515 ar hen safle cynharach a godwyd, mae'n debyg, gan Sant Stinan ei hun c. 6g. Dywedir i glychau'r eglwys gael eu dwyn, a'u cludo ar long a suddodd maes o law; dywedir hefyd y gellir clywed y clychau pan fo'r môr yn stormus. Mae'r adeilad o bwysigrwydd mawr ac wedi'i gofrestru'n Gradd I.

Ym Mhorth Stinan, hefyd, mae Gorsaf Bad achub Tyddewi, a sefydlwyd yn 1868, ond ni chodwyd yr adeilad tan 1912. Ceir 3 glanfa. Mae'r môr rhwng Porth Stinan ac Ynys Dewi yn hynod beryglus, a cheir ynysoedd o greigiau'n agos at y wyneb. Hyd at y 2000au credir yr achubwyd dros 200 o bobl gan y badau achub yma. Mae'r hen orsaf, o'r 1870au wedi'i gofrestru'n Radd II Yma ym mae Porth Stinan, hefyd, mae glanfa'r cychod sy'n cludo ymwelwyr i Ynys Dewi drwy fisoedd yr haf - hyd at 40 y dydd.

Ceir yma hefyd Dŵr Gwylio a Ffynnon Stinan ill dau yn Radd II. Gwarchodfa natur Y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar yw Ynys Dewi a dim ond 40 o bobl y dydd gaif droedio'r ynys. Gerllaw, mae Lwybr Arfordirol Sir Benfro yn troelli ar y clogwyni garw, ac mae lle i barcio ceir neu feics gerllaw.

Y sant
------

Credir mai person o Lydaw oedd Stinan, ac unig ffynhonnell ei hanes yw buchedd gan John o Teignmouth a drawsysgrifiodd o o lawysgrif gynharach, nad yw bellach ar gael.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Gorllewin Penfro* gan Eirwyn George; Gwasg Carreg Gwalch (2002).
2. ↑  Cadw. "Ruins of St Justinian's Chapel  (Gradd I) (12692)". *Cadw*. Cyrchwyd 8 Mehefin 2020.
3. ↑  "Ruins of St.justinian's Chapel,porthstinian/ St.justinian's, St David's and the Cathedral Close". British Listed Buildings. Cyrchwyd 24 Ebrill 2014.
4. ↑  "Old Lifeboat House,porthstinian/St.justinian's, St David's and the Cathedral Close". British Listed Buildings. Cyrchwyd 24 April 2014.
5. ↑  Cadw. "Old Lifeboat House,porthstinian/St.justinian's  (Gradd II) (12692)". *Cadw*. Cyrchwyd 25 Chwefror 2021.
6. ↑  "Lifeboat House,porthstinian/St.justinian's, St David's and the Cathedral Close". British Listed Buildings. Cyrchwyd 24 April 2014.
7. ↑  Cadw. "Lifeboat House,porthstinian/St.justinian's  (Gradd II) (12695)". *Cadw*. Cyrchwyd 25 Chwefror 2021.
8. ↑  "Watch Tower to Nw.of St.justinian's, Porthstinian/St.justinian's, St David's and the Cathedral Close". British Listed Buildings. Cyrchwyd 24 April 2014.
9. ↑  Cadw. "Watch Tower to Nw.of St.justinian's, Porthstinian/St.justinian's  (Gradd II) (12694)". *Cadw*. Cyrchwyd 25 Chwefror 2021.
10. ↑  "British Listed Buildings: St Justinian's Well". Cyrchwyd 25 Chwefror 2021.
11. ↑  Cadw. "St Justinian's Well  (Gradd II) (12693)". *Cadw*. Cyrchwyd 25 Chwefror 2021.
12. ↑  Gwefan llwybr yr arfordir
13. ↑  Emanuel, H. D. (1953). STINAN (S. Justinian), sant (fl. yn y 6g). *Y Bywgraffiadur Cymreig*. Adalwyd 24 Meh 2021, o