Mae **Plácido Domingo** (ganed 21 Ionawr 1941) yn denor operatig ac arweinydd Sbaeneg.

Cefndir
-------

Ganwyd **José Plácido Domingo Embil** yn Madrid, Sbaen yn fab i Plácido Francisco Domingo Ferrer a Josefa "Pepita" Embil Echániz. Pan oedd yn wyth oed symudodd ei deulu i fyw i Fecsico. Roedd ei rieni yn gantorion a oedd wedi penderfynu ceisio ffurfio cwmni *zarzuela*, math o opereta delynegol ddramatig Sbaeneg sy'n newid rhwng golygfeydd llafar a chanu. Roedd Plácido ifanc yn cael ei ddefnyddio yn achlysurol gan ei rieni i chware rhannau plant yn eu cynyrchiadau.

Yn 14 mlwydd oed daeth Domingo yn ddisgybl yng Nghonservatoire Cerddoriaeth Genedlaethol Mecsico lle fu'n derbyn gwersi piano, llais a chrefft arwain.

Gyrfa
-----

### Dechreuad

O 1957, pan oedd yn 16 mlwydd oed dechreuodd chware rhannau proffesiynol yng nghwmni zarzuela ei rieni ac ar gyfer cwmnïau zarzuela eraill. Bu hefyd ar daith 185 perfformiad gyda fersiwn America Ladin o'r sioe gerdd *My Fair Lady*.

Wedi clyweliad gydag Opera Genedlaethol Mecsico, gan gael ei dderbyn yn aelod o'r cwmni, rhoddodd ei berfformiad opera traddodiadol cyntaf trwy chware rhan Borsa yn opera Verdi Rigoletto ar Fedi 23 yn y Palacio de Bellas Arte. Yn ogystal â chanu opera bu Domingo yn canu'r piano ar gyfer cwmnïau balet ac fel cyfeilydd ar raglenni cerddorol ar deledu Mecsico. Bu'n actio mewn dramâu gan Federico García Lorca, Luigi Pirandello, ac Anton Chekhov. Bu hefyd yn trefnu caneuon ac yn cyfrannu llais cefndirol i fand roc a rôl o'r enw *Los Camisas Negras*.

### Sefydlu ei yrfa operatig

Ym 1961 gwnaeth Domingo ei ymddangosiad gyntaf mewn rhan arweiniol fel *Alfredo* yn *La Traviata* yn Teatro María Teresa Montoya yn Monterrey. Yn yr un flwyddyn gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf yn yr Unol Daleithiau yn chware rhan *Arturo* yn *Lucia di Lammermoor* gyda Joan Sutherland yn rôl y teitl. Ym 1962 ymunodd ac Opera Genedlaethol Israel yn Tel Aviv gan aros yno hyd 1965 a chware 12 wahanol rôl mewn 280 o berfformiadau.

Wedi diwedd ei gontract yn Israel gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf i Gwmni Opera Dinas Efrog Newydd yn opera Puccini, Madama Butterfly ym 1965. Ymddangosodd am y tro cyntaf ar gyfer Opera Taleithiol Fienna ym 1967 a bu ei berfformiad cyntaf yn La Scala ym 1969. Bu ei ymddangosiad cyntaf yn y Tŷ Opera Brenhinol, Covent Garden ym 1971 a'i ymddangosiad cyntaf yng Ngŵyl Salzburg ym 1975.

Ym mis Medi 1975, chwaraeodd Domingo rôl y teitl yn opera Verdi, *Otello* am y tro cyntaf ar gyfer Opera Taleithiol Hamburg. Daeth y rôl yn un roedd yn fwyaf enwog am ei berfformio gyda dros 200 perfformiad byw, tri recordiad disc a phedwar ymddangosiad ar ffilm.

### Poblogrwydd ehangach

Mae Domingo wedi lledaenu ei enwogrwydd y tu hwnt i'r byd opera. Gwerthodd ei albwm pop cyntaf *Perhaps Love* (1981), dros 4 miliwm o gopïau. Roedd yr albwm yn cynnwys deuawd gyda'r canwr gwlad a gwerin John Denver. Mae wedi gwneud nifer fawr o recordiadau, gan gynnwys dros 100 o operâu cyflawn. Roedd wedi ennill 11 o wobrau Grammy erbyn dechrau'r 2010au. Yn ogystal, mae wedi gwneud dros 50 o fideos a sawl ffilm, gan gynnwys Traviata ac Otello dan gyfarwyddyd Franco Zeffirelli a Carmen dan gyfarwyddyd Francesco Rosi.

Ym 1990, dechreuodd ganu gyda'i gyd tenoriaid Luciano Pavarotti a José Carreras fel un o'r Tri Thenor. Recordiad cyntaf y Tri Thenor yw'r albwm clasurol mwyaf poblogaidd erioed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Clark, W. (31 Ionawr 2014). Domingo, Plácido. Grove Music Online adalwyd 21 Mawrth. 2019
2. ↑  Encyclopædia Britannica - Plácido Domingo; adalwyd 21 Mawrth 2019
3. ↑  The Kennedy Center *Biography of Placido Domingo*; adalwyd 21 Mawrth 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 97777704
* LCCN: n81014470
* ISNI: 0000 0001 2144 7141
* GND: 118680242
* SELIBR: 280359
* SUDOC: 027771202
* BNF: cb12404462r (data)
* BIBSYS: 1022336
* NLA: 36062549
* NDL: 00438076
* NKC: jn19990210180
* The SBN id INTV025676 is not valid.
* BNE: XX904915
* CiNii: DA02092950

 |