Mae'r Fonesig **Joan Mary Ruddock, DBE** (née. Anthony; geni 28 Rhagfyr 1943) yn wleidydd Plaid Lafur Prydeinig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol (AS) dros Lewisham Deptford o 1987 i 2015. Roedd Ruddock yn Weinidog Gwladol dros Ynni yn yr Adran Ynni a Newid Hinsawdd tan 11 Mai 2010. Neilltuodd o'r Senedd ar adeg Etholiad Cyffredinol 2015.

Bywyd cynnar
------------

Addysgwyd Ruddock yn ysgol ramadeg y Merched Pont-y-pŵl ac yn Imperial College Llundain lle bu'n astudio Botaneg a Chemeg. Cyn iddi gael ei ethol i'r Senedd, roedd hi'n gadeirydd yr Ymgyrch Dros Ddiarfogi Niwclear (CND). Rhoddodd gorau i gadeirio CND ym 1985.

Gyrfa Seneddol
--------------

Safodd Ruddock fel ymgeisydd Llafur am sedd Geidwadol ddiogel Newbury ym 1979, gan ddod yn drydydd. Fe'i hetholwyd i Lewisham Deptford ym 1987, gan olynu John Silkin. Yn wreiddiol roedd hi'n aelod o'r *Campaign Group* grŵp o Aelodau Seneddol asgell chwith Llafur ond ymddiswyddodd ym 1988 mewn protestio yn erbyn penderfyniad Tony Benn i herio Neil Kinnock am yr arweinyddiaeth.

Yn ystod llywodraeth Tony Blair, gwasanaethodd am gyfnod byr fel y Gweinidog dros Fenywod. Dychwelodd i'r llywodraeth pan benododd Gordon Brown hi'n ei Is Ysgrifennydd Seneddol yn Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig ym mis Mehefin 2007 gyda chyfrifoldeb dros fioamrywiaeth, addasu ar gyfer newid hinsawdd, gwastraff a choedwigaeth ddomestig. Ym mis Hydref 2008 fe'i trosglwyddwyd i'r Adran Ynni a Newid Hinsawdd a oedd newydd ei chreu, gan barhau yn ei rôl flaenorol. Yn adrefnu Mehefin 2009, fe'i dyrchafwyd i lefel Gweinidog Gwladol, gyda chyfrifoldeb am bolisi ynni, gan gadw'r swydd hyd ddymchwel y Llywodraeth Lafur yn 2010.

Yn ystod ei hamser yn y senedd, roedd Ruddock yn gyfrifol am gyflwyno dau bil aelod preifat yn llwyddiannus ar dipio anghyfreithlon a sicrhau bod awdurdodau lleol yn darparu ailgylchu ar garreg y drws. 

Mae'n Gymrawd Anrhydeddus o Goleg Goldsmiths, Prifysgol Llundain,  yn Gymrawd Anrhydeddus o Gonservatoire Cerdd a Dawns Trinity Laban ac yn aelod o fwrdd llywodraethwyr Trinity Laban. 

Fe'i penodwyd yn aelod o'r Cyfrin Gyngor ar 9 Mehefin 2010. Fe'i dyrchafwyd yn Fonesig  yn Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (DBE) yn Anrhydeddau Blwyddyn Newydd 2012 am wasanaethau cyhoeddus a gwleidyddol.

Bywyd preifat
-------------

Mae Ruddock wedi bod yn briod ddwywaith. Priododd ei gŵr cyntaf, yr Athro Keith Ruddock, ym 1963, bu farw ef mewn damwain traffig ym 1996; roedd y cwpl wedi gwahanu rhai blynyddoedd ynghynt.  Ei ail briodas oedd  i'r gyn AS Llafur dros Ogledd Aberdeen, Frank Doran o 2010 hyd ei farwolaeth yn 2017.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Ruddock, Joan. "Farewell speech, House of Commons 26 March 2015". *Dame Joan Ruddock former MP for Lewisham Deptford*. Joan Ruddock. Cyrchwyd 8 May 2015.
2. ↑  Goldsmiths "Pairing politicians and scientists"; adalwyd 24 hydref 2018
3. ↑  Trinity Laban Joan Ruddock profile Archifwyd 23 December 2012 yn Archive.is, trinitylaban.ac.uk; accessed 31 hydref 2017.
4. ↑  "Privy Council appointments". Privy Council. 9 June 2010. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2 December 2010. Cyrchwyd 26 July 2010. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
5. ↑  London Gazette 31 Rhagfyr 2011 adalwyd 24 Hydref 2018
6. 1 2  *Who's Who, 2016* (A & C Black, London), p.2016
7. ↑  "MP's husband killed". *The Herald*. Glasgow. 21 December 1996. Cyrchwyd 18 Medi 2015.

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**John Silkin** | **Aelod SeneddolLewisham Deptford**1987 – 2015 | Olynydd:**Vicky Foxcroft** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 315533498
* LCCN: n92022244
* GND: 1146595417

 |