Poteli llaeth sgim organig gyda labeli dwyieithog, Aberystwyth, 2021
Carton llaeth sgim *Q-Melk*, Norwy. Noder bod y hysbysiant yn dweud, "Gorau cyn, ond ddim yn ddrwg wedi, [2017-09-21]"
Gwerthu llaeth sgim yn Den Haag, Yr Iseldiroedd
Gwneir **llaeth sgim**, pan fydd yr holl hufen yn cael ei dynnu laeth cyflawn. Mae'n tueddu i gynnwys tua 0.1% o fraster. Mae llaeth sgim yn boblogaidd iawn wrth hyrwyddo bywyd a bwyta'n iach er mwyn torri lawr ar borthiant o fraster. Ceir y cofnod cynharaf o'r gair Cymraeg "llaeth sgim" neu "llaeth ysgum" o 1851. Mae llaeth hanner sgim yn dilyn yr un broses creu â llaeth sgim ond yn cadw mwy o'r braster.

Cefndir
-------

Yn hanesyddol, defnyddiwyd llaeth sgim ar gyfer pesgi moch, ac fe'i argymhellwyd fel "nid yn unig yr ychwanegiad gorau un ar gyfer tyfu moch, ond mae o werth bron yn gyfartal at ddibenion tewhau" gan ei fod yn "darparu protein cyflawn" ac yn gwneud y porthiant yn "fwy blasus" ".

Manteision Deiet
----------------

Mae lladmeryddion dros yfed a choginio gyda llaeth sgim yn nodi ei fanteision wrth gynnig fitaminau hanfodol i fywyd iach ond hefyd llai o fraster nag a geir mewn llaeth cyflawn. Tra bod lefelau carbohydradau, protein a fitamin D yn ddigon tebyg ar draws llaeth cyflawn, hanner sgim a sgim, roedd llai o galoriau, braster a saturated fats mewn llaeth sgim. Tra bod hyn yn newyddion da i berson sydd am golli pwysau, efallai nad yw cystal i faban neu blentyn ar ei brifiant. Ceid llai o Omega-3 mewn llaeth sgim. Mae addasrwydd iechyd llaeth felly'n ddibynnol i raddau ar ddeiet cyflawn, oedran ac anghenion gweithgaredd plentyn neu berson.

Terminoleg
----------

Ceir gwahanol ffyrdd o adnabod y gwahanol fathau o laeth gan liwiau a ddefnyddir ar caead poteli ac ar y labeli.

**Y Deyrnas Unedig**
Yn y Deyrnas Unedig, yn draddodiadol mae llaeth yn cael ei farchnata a'i labelu fel a ganlyn:

* Llaeth llawn (tua 3.5–4% braster) - mae poteli litr sy'n cael eu marchnata mewn pecynnu glas i'w cael yn aml mewn siopau.
* Llaeth hanner sgim (tua 1.8% braster) - Mae poteli litr plastig yn cael eu marchnata mewn pecynnu gwyrdd.
* Llaeth sgim (tua 0.1% braster) - Mae poteli litr plastig yn cael eu marchnata mewn pecynnu coch.
* Llaeth Ynysoedd y Môr Urdd (tua 5–5.5% o fraster)

Cyn yr 1980au, roedd llaeth yn cael ei ddanfon ar stepen y drws gan Ddyn Llaeth yn oriau mân y bore mewn poteli peint gwydr gyda'r caead ffoil wedi'i argraffu â lliw yn nodi'r cynnwys braster llaeth. Roedd gan laeth gyfan ffoil arian plaen, roedd gan laeth hanner sgim ffoil arian gyda streipiau coch a ffoil arian llaeth sgim gyda phatrwm gwiriwr glas.

Yn ogystal, mae rhai archfarchnadoedd yn y DU bellach yn marchnata llaeth fel:

* Llaeth braster 1% - Yn cael ei werthu fel rheol mewn pecynnu porffor neu oren.

**Yr Unol Daleithiau**
Yn yr Unol Daleithiau, mae llaeth yn cael ei farchnata'n bennaf gan gynnwys braster ac ar gael yn yr amrywiaethau hyn:

* Mae llaeth cyfan yn 3.5% braster
* 2% Llaeth braster is
* 1% Llaeth braster isel
* 0% Llaeth heb fraster (a elwir hefyd yn laeth sgim neu laeth heb fraster)

Mae cynhyrchwyr llaeth yr Unol Daleithiau hefyd yn defnyddio system cod lliw i nodi mathau o laeth, fel arfer gyda'r cap potel neu'r acenion lliw ar y pecynnu. Mae llaeth cyfan bron yn gyffredinol yn cael ei ddynodi gan goch, tra bod 2% yn aml yn las brenhinol lliw. Mae 1% a lliwiau sgim yn amrywio yn ôl rhanbarth neu laeth, gyda lliwiau cyffredin ar gyfer y llinellau hyn yn borffor, gwyrdd, melyn, pinc neu las golau.

Cynhyrchu
---------

Heddiw, mae'r rhan fwyaf o laeth sgim yn cael ei greu trwy nyddu llaeth cyflawn mewn allgyrchydd fel bod y defnynnau braster yn gwahanu.

Mae'r llaeth yn cael ei werthu fel llaeth sgim neu ei brosesu i gynhyrchion eraill, gan gynnwys bwyd anifeiliaid, llaeth enwyn neu gaws braster isel fel cawsiau Iseldireg fel Kanterkaas a Leidsekaas ("Caws dinas Leyden"). Gellir hefyd cynhyrchu caws colfran cartref o laeth sgim. Mae un rysáit yn dangos sut gellir gwneud hyn gyda 3 litr o laeth sgim.

Gweler hefyd
------------

* Llaeth powdr

Dolenni allanol
---------------

* Cyfryngau perthnasol Milk ar Gomin Wicimedia
* Fideo, 'Whole vs. Skim: Which Milk Is Better For You?'
* Fideo, 'How to Skim the Cream Off Your Milk!'
* Gwefan 'Hwb Cymru' ar gyfer coginio gan gynnwys gyda llaeth sgim
* Rysáit caws colfran cartref gyda llaeth sgim

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  "CFR – Code of Federal Regulations Title 21". *accessdata.fda.gov*. USA: Federal Drugs Administration.
3. 1 2  Ward, Andrew (23 May 2017). *No Milk Today - The vanishing world of the milkman* (arg. 1st). London: Robinson. ISBN 1472138902.
4. ↑
5. ↑  Oliver, A. W.; Potter, E. L. (November 1930). "Fattening Pigs for Market". *Agricultural Experiment Station Bulletin* (269): 14.. Adalwyd 21 November 2012.
6. ↑
7. ↑  "How Is Skim Milk Made?". *Kitchn* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-02-16.
8. ↑