Cerflunydd o Gymru oedd **Barry Flanagan OBE RA** (11 Ionawr, 1941 - 31 Awst, 2009). Mae'n fwyaf adnabyddus am ei gerfluniau efydd o ysgyfarnogod ac anifeiliaid eraill.

Bywgraffiad
-----------

Ganwyd Barry Flanagan ar 11 Ionawr 1941 ym Mhrestatyn. Cafodd ei addysgu mewn ysgolion preswyl, yn gyntaf yn Foxhunt Manor ac wedyn yng Ngholeg Mayfield, Dwyrain Sussex. Rhwng 1957 a 1958 astudiodd bensaernïaeth yng Ngholeg Celf a Chrefft Birmingham. Astudiodd gerflunwaith yn Ysgol Gelf Saint Martin yn Llundain rhwng 1964 a 1966, ac o 1967 i 1971 bu'n athro yn Saint Martin's ac yn yr Ysgol Gelf a Dylunio Canolog.

Bu farw Flanagan ar 31 Awst 2009 o glefyd motor niwron.

Roedd yn destun ffilm fywgraffyddol gan Peter Bach, *The Man Who Sculpted Hares: Barry Flanagan, A Life*.

Cyhoeddwyd llyfr am ei fywyd *Barry Flanagan: Poet of the Building Site* gan Robin Marchesi, The Irish Museum of Modern Art 2011.

Ym 1991 cafodd ei ethol yn aelod o'r Academi Frenhinol a'i urddo'n OBE. Bu'n fyw yn Nulyn am gyfnod a derbyniodd dinasyddiaeth Wyddelig.

Bu'n briod i Sue Lewis a bu iddynt dwy ferch. Wedi ysgaru a'i wraig bu'n byw efo'i bartner Renate Widmann bu iddynt fab a merch. Wedi gwahanu a Widmann bu'n fyw efo Jessica Sturgess ei bartner hyd ddiwedd ei oes.

Gwaith
------

Mae cerflun Flanigan *Meddyliwr ar Graig* yng Ngardd Cerfluniau Oriel Genedlaethol Celf yn Washington, DC 

Cafodd ei gerflun o ysgyfarnog *Drymiwr Mawr Llawchwith* yn cael ei arddangos ym mharc Union Square (Dinas Efrog Newydd) rhwng 18 Chwefror a 24 Mehefin 2007.

Mae ei gerflun o ddwy ysgyfarnog *Nijinski Drych Mawr* 1993, yn cael ei arddangos y *Skulpturen Park Köln* yn Cwlen.

Cynhaliodd Tate Britain sioe ôl-weithredol *Early Works 1965-1982* rhwng Medi 2011 ac Ionawr 2012. Roedd yr arddangosfa hon yn cynnwys llawer o enghreifftiau o'i ddarnau llai adnabyddus gan ddefnyddio deunyddiau fel brethyn a rhaff, yn ogystal â rhai o'r cerfluniau ysgyfarnog efydd gynnar y daeth yn enwog amdanynt.

Mewn arddangosfa a gynhaliwyd gan Sotheby's yn Chatsworth House' Swydd Derby' ym mis Medi-Hydref 2012, dangoswyd pymtheg o weithiau Flanagan mewn lleoliad parcdir. Roeddent yn cynnwys *Nijinski Mawr ar Ben Eingion* a'r *Ysgyfarnog Nijinski* wedi'u gosod ar ddau ben Pwll y Gamlas.

Oriel
-----

* Meddyliwr ar y graigMeddyliwr ar y graig
* Y DrymiwrY Drymiwr
* Cougar ac Eliffant, Dulyn Cougar ac Eliffant, Dulyn
* Ysgyfarnog yn bocsio ar ben eingion, ErevanYsgyfarnog yn bocsio ar ben eingion, Erevan
* Ysgyfarnog yn Rhedeg, MaastreichtYsgyfarnog yn Rhedeg, Maastreicht
* Ysgyfarnog yn rhedeg ar ben cloch, DulunYsgyfarnog yn rhedeg ar ben cloch, Dulun
* Ysgyfarnog yn neidio dros gloch, LlundainYsgyfarnog yn neidio dros gloch, Llundain

Arddangosfeydd unigol dethol
----------------------------

* 2019: "Barry Flanagan", Oriel Ikon, Birmingham [8]
* 2011: "Barry Flanagan: Gweithiau rhwng 1964 - 1982," Tate Britain
* 2010: "Barry Flanagan: Gweithiau 1966-2008," Orielau Waddington, Llundain
* 2009: Paul Kasmin (Park Avenue Armory), Efrog Newydd
* 2009: "Barry Flanagan: Hare Coursed," Canolfan Gelf Newydd, Roche Court, Salisbury, Wiltshire
* 2008: Amgueddfa Gelf Vero Beach, Vero Beach, Florida
* 2008: Orielau Waddington, Llundain
* 2007: Oriel Paul Kasmin, Efrog Newydd

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Lampert, Catherine (2009-09-01). "Obituary | Sculptor | Barry Flanagan". *The Guardian*. ISSN 0261-3077. Cyrchwyd 2019-10-16.
2. ↑  "Barry Flanagan". *Waddington Custot*. Cyrchwyd 2019-10-16.
3. ↑  "Barry Flanagan: Sculptor known for his distinctive giant bronzes". *The Independent*. 2009-09-04. Cyrchwyd 2019-10-16.
4. ↑  "BBC Four - The Man Who Sculpted Hares: Barry Flanagan, A Life". *BBC*. Cyrchwyd 2019-10-16.
5. ↑  Marchesi, Robin, 1951-. *Barry Flanagan : poet of the building site*. Milano. ISBN 9788881588244. OCLC 754707396.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
6. ↑  "National Gallery of Art - Sculpture Garden". *web.archive.org*. 2010-05-27. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-05-27. Cyrchwyd 2019-10-16.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 226010483
* LCCN: n83158989
* ISNI: 0000 0003 6350 9923
* GND: 119415887
* SUDOC: 027602125
* BNF: cb119606807 (data)
* BIBSYS: 90272907
* ULAN: 500017504
* NLA: 36577315
* BNE: XX825538
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |