recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cwch pysgota bychan a syml iawn yw **cwrwgl** neu **corwgl** (enw gwrwyaidd; lluosog: cwryglau, cyryglau neu coryglau). Mae cwrwgl yn ysgafn iawn. Roedd yn cael ei ddefnyddio ar afonydd Cymru a Lloegr oesoedd yn ôl ac hyd yn oed cyn cyfnod y Rhufeiniaid. Bellach dim ond ar ychydig o afonydd Cymru y gwelir y cwrwgl heddiw, sef afon Tywi, afon Teifi ac Afon Tâf.

Ysgafnder oedd prif rinwedd y corwgl. Roedd hefyd yn hawdd i'w wneud. Gwneir ef o groen anifail a gwiail. Fel arfer, mae dau berson yn pysgota gyda'i gilydd pan yn defnyddio cwrwgl, pob un ohonyn mewn cwrwgl ei hun a defnyddir rhwyd rhwng y ddau i ddal y pysgod.

Mae'r *curach* neu *curragh* a ddefnyddir yn Iwerddon a'r Alban yn debyg iawn, ond yn fwy. Ardaloedd eraill lle defnyddir badau tebyg yw America (*Bullboat* yr Indiaidd), Irac (y *Gufa*), ac India (y *Parisal*).

Cwryglau ar Afon Teifi

Hanes a thraddodiad
-------------------

Dangosa gerfiadau i gwryglau gael eu defnyddio gan y Brythoniaid. Disgrifiodd Gerallt Gymro gwryglau yng Nghenarth ym 1188. Yn debyg, croen buwch oedd gorchudd gwreiddiol y cwrwgl, ac o hynny ddaeth maint bychan y cwch.

Wedi i'r cwrwglwr gymryd ei gwch o'r dŵr, bydd yn ei droi drosodd ar y gwair ac yn rhoi cerrig yn bwysau wrtho. Unwaith i'r cwrwgl sychu, cariodd y pysgotwr y cwch ar ei gefn. O'r traddodiad hwn daw'r dihareb Cymraeg *llwyth dyn ei gorrwg*.

Cwrwgl yn Tamil Nadu

Adeiladu
--------

Heddiw, defnyddir cynfas yn amlach na chroen anifail, a'i ddiddosir â thar neu byg. Mae'r cwrwgl arferol yn pwysgo saith i 15 o bwysi, ac yn mesur tua chwe throedfedd o hyd a phedair troedfedd o led. Mae gwaelod y cwch yn wastad, ac mae'r ochrau fel arfer yn llai nag un droedfedd ac yn codi'n berpendicwlar i'r gwaelod. Mae un ben o'r cwrwgl yn bigfain.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jones, Mary Eirwen. *Welsh Crafts* (Llundain, B. T. Batsford, 1978), t. 103.
2. ↑  Jones (1978), t. 105.
3. 1 2  Jones (1978), t. 104.

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***cwryglau***

* (Saesneg) Tudalen am cwryglau ar Data Wales Archifwyd 1996-11-02 yn y Peiriant Wayback.

| * v
* t
* e
Mathau o gychod |
| --- |
| Masnachol | 
* Cychod pysgota
* Treill-long
* Pysgota rhwyd hir

 |  |
| Traddodiadol | 
* Cychod pysgota traddodiadol
* Bokkura
* Caïque
* Cape Islander
* Chasse-marée
* Coble
* Cwrwgl
* Couta
* Carafel
* Dogger
* Dhoni
* Dugout
* Falkuša
* Felucca
* Fifie
* Friendship sloop
* Galway hooker
* Herring buss
* Jangada
* Jukung
* Kolae
* Lugger
* Luzzu
* Mackinaw
* Monterey clipper
* Nobby
* Pirogue
* Reed boat
* Sampan
* Sgoth
* Sixareen
* Smack
* Yawl
* Yoal

 |
| Ceubal | 
* Glannau
* Cape Ann
* Gloucester
* Ceubal Afon McKenzie
* Swampscott

 |
| Cychod wstrys | 
* Bugeye
* Deadrise
* Canw hir
* Pungy
* Sgwner
* Sharpie
* Skipjack

 |
| Adloniant | 
* Cwch draenog y môr
* Farley

 |
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *incertae sedis* yw'r **Cwrel lludlwyd** (Lladin: ***Tremellodendropsis tuberosa***; Saesneg: *Ashen Coral*). Ffyngau Cwrel yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Maent yn edrych yn debyg iawn i gwrel yn y môr, yn lliwgar ac yn tyfu ar i fyny o'r Ddaear neu weithiau o bren sy'n pydru. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef **Cwrel llwyd**. Mae'r teulu *incertae sedis* yn gorwedd o fewn urdd yr Auriculariales.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Asia, Gogledd America a De America.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r incertae sedis
---------------------------------------

Mae gan **Cwrel lludlwyd** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Cwrel lludlwyd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Cwm Pennant** yn gwm yng Ngwynedd ychydig i'r gogledd-ddwyrain o dref Porthmadog, sy'n cael ei ffurfio gan ran uchaf Afon Dwyfor. Gellir ei gyrraedd o bentref Dolbenmaen ger y briffordd A487 lle mae ffordd fechan yn arwain tua'r gogledd i fyny'r cwm ar lan orllewinol Afon Dwyfor, gyda ffordd arall yn croesi'r afon ac arwain rhan o'r ffordd ar hyd y lan ddwyreiniol. Gellir cerdded i mewn i ran uchaf y cwm o Ryd Ddu ar hyd llwybr trwy Fwlch y Ddwy Elor.

Ar ochr ddwyreiniol y cwm mae Moel Hebog, Moel yr Ogof a Moel Lefn, tra ar yr ochr orllewinol ac i'r gogledd mae mynyddoedd Crib Nantlle. Ffurfir nifer o gymoedd llai gan nentydd sy'n llifo i mewn i Afon Dwyfor, er enghraifft Cwm Llefrith, Cwm Trwsgl a Cwm Ciprwth. Poblogaeth wasgaredig sydd yn y cwm, gydag ychydig o dai yn ffurfio pentref Llanfihangel-y-Pennant.

Mae'r cwm yn nodedig am harddwch ei olygfeydd, a daeth yn adnabyddus trwy y gerdd *Cwm Pennant* gan Eifion Wyn:

Yng nghesail y moelydd unig,  

Cwm tecaf y cymoedd yw, 

Ar un adeg roedd nifer o chwareli llechi yn rhan uchaf y cwm ac yn rhai o'r cymoedd llai sy'n cysylltu ag ef, a gellir gweld yr olion o hyd. Ni fu'r un o'r rhain yn llwyddiannus iawn, er enghraiift methiant oedd chwarel y *Prince of Wales* yn mlaen y cwm. Gellir gweld olion trac y rheilffordd oedd yn arwain i'r chwarel yma, oedd â'r enw mawreddog *Gorseddau Junction & Portmadoc Railway*. Roedd hefyd fwynglawdd copr yng Nghwm Ciprwth.

Llyfryddiaeth
-------------

* Roberts, Gwilym, *Cwm Pennant* (addaswyd gan Dic Goodman) (Pwllheli: Gwasg yr Arweinydd, 1989)
* Williams, Dewi, *Chwareli a chloddfeydd yn y Pennant* Cyfres Darlith flynyddol Eifionydd. (Cyngor Sir Gwynedd, Gwasanaeth Llyfrgell, 1986) ISBN 0904852512
Mae **Cwm Twrch** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 27 Medi 1988 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 2.36 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle oherwydd agweddau daearegol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Y **dreadnought** oedd y prif fath o long ryfel ar ddechrau'r 20g. Cafodd y cyntaf o'r math, yr HMS Dreadnought, gymaint o effaith pan gafodd ei lansio ym 1906 gan y Llynges Frenhinol nes bod llongau rhyfel tebyg a adeiladwyd ar ei hôl yn cael eu galw'n "dreadnoughts" hefyd, a daeth llongau rhyfel cynharach yn cael eu galw'n gyn-dreadnoughts. Roedd gan ei dyluniad ddwy nodwedd chwyldroadol: cynllun arfogi "gwn mawr", gyda nifer digynsail o ynnau o galibr trwm, a gyriant tyrbin stêm. Wrth i dreadnoughts ddod yn symbol hanfodol o bŵer cenedlaethol, adnewyddodd dyfodiad y llongau rhyfel newydd hyn y ras arfau rhwng y Deyrnas Unedig a'r Almaen. Cododd rasys Dreadnought ledled y byd, gan gynnwys yn Ne America, gan bara hyd at ddechrau'r Ail Ryfel Byd. Cafodd y rhan fwyaf o'r dreadnoughts gwreiddiol eu sgrapio ar ôl diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf o dan delerau Cytundeb Llynges Washington, ond parhaodd llawer o'r *uwch-dreadnoughts* mwy newydd i wasanaethu trwy gydol yr Ail Ryfel Byd.

Roedd gan bob Dreadnought yn Y Llynges Frenhinol: 

* 12 gwn mawr ar fwrdd pob un
* 800 o bobl yn gweithio ar fwrdd pob Dreadnought
* 20 milltir yr awr oedd ei gyflymder uchaf
* 35 centimetr o arfwisg trwm yn gorchuddio’r llong

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Dreadnought | Description & Facts". *Encyclopedia Britannica* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-04-16.
Monochrome reproduction of a painting of a woman with a lyre and a crown of leaves*Corinna of Tanagra*, c. 1893, gan Frederic Leighton
Bardd telynegion Groeg hynafol oedd **Corinna** neu **Korinna** (6ed ganrif CC) o Tanagra yn Boeotia .

Ond mae pryd oedd hi'n byw wedi bod yn destun llawer o ddadlau. Efallai cafodd ei geni rhwamrywio o ddechrau'r bumed ganrif i ddiwedd y drydedd ganrif CC.

Dim ond darnau o'i barddoniaeth sydd ar ôl. Cadwyd tair cerdd yn rhannol ar bapyri o'r hen Aifft. 

Cafodd Corinna ei geni yn Tanagra, yn ferch i Acheloodorus a Procratia. Yr oedd hi'n gydoeswr â Pindar. Dywedir i Corinna gystadlu â Pindar, gan ei drechu mewn o leiaf un gystadleuaeth farddoniaeth, er bod rhai ffynonellau yn honni bod pump.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Skinner, Marilyn B. (1983). "Corinna of Tanagra and her Audience" (yn en). *Tulsa Studies in Women's Literature* **2** (1): 9–20. doi:10.2307/464203. JSTOR 464203.
2. 1 2  Allen, Archibald; Frel, Jiri (1972). "A Date for Corinna" (yn en). *The Classical Journal* **68** (1): 26–30. JSTOR 3296024.
3. ↑  Plant, I. M. (2004). *Women Writers of Ancient Greece and Rome: an Anthology* (yn Saesneg). Norman: University of Oklahoma Press. t. 92. ISBN 9780806136219.
Etholaeth seneddol yn Swydd Stafford, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **De Stoke-on-Trent** (Saesneg: *Stoke-on-Trent South*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth De Stoke-on-Trent yn Swydd StaffordEtholaeth De Stoke-on-Trent yn Swydd Stafford
* Swydd Stafford yn LloegrSwydd Stafford yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1966: Ellis Smith (Llafur)
* 1966–1992: Jack Ashley (Llafur)
* 1992–2005: George Stevenson (Llafur)
* 2005–2017: Rob Flello (Llafur)
* 2017–presennol: Jack Brereton (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Mae **Dolydd Hollybush** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 23 Mawrth 1993 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.47 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Pentref a phlwyf sifil yn Swydd Lincoln, Dwyrain Canolbarth Lloegr, ydy **Colsterworth**. Fe'i lleolir yn ardal an-fetropolitan De Kesteven. Mae'n gorwedd llai na hanner milltir (0.8 km) i'r gorllewin o'r A1, tua 7 milltir (11 km) i'r de o Grantham, a 12 milltir (19 km) i'r gogledd-orllewin o Stamford. Roedd gan y pentref, gyda phentrefig Woolsthorpe-by-Colsterworth, boblogaeth o 1,713 ar adeg Cyfrifiad 2011 mewn ardal o 1,465 hectar (3,620 erw).

Plwyf sifil
-----------

Mae'r plwyf sifil yn cynnwys pentrefig Woolsthorpe-by-Colsterworth, 0.6 milltir (1 km) i'r gogledd-orllewin o Colsterworth. Mae'r plwyf yn rhannu cyngor plwyf grŵp gyda Gunby a Stainby a Gogledd Witham, a elwir yn Gyngor Plwyf Colsterworth a'r Cylch.

Mae Woolsthorpe-by-Colsterworth yn nodedig fel man geni Syr Isaac Newton, mae ei gartref, Woolsthorpe Manor, yn atyniad i ymwelwyr. Adeiladwyd neuadd bentref Woolsthorpe-by-Colsterworth o ganlyniad i apêl er cof am Newton, ac fe'i henwyd ar ei ôl. Bedyddiwyd Newton yn eglwys y plwyf Sant Ioan Fedyddiwr, lle mae copi o'r cofnod yn y gofrestr i'w ganfod.

Yr Eglwys
---------

Mae eglwys y plwyf sydd wedi ei gysegru i Sant Ioan Fedyddiwr wedi bod yn adeilad rhestredig Gradd I ers 1966. Mae ei darddiad yn mynd yn ôl i'r cyfnodau Sacsonaidd Mae'n nodweddiadol am y gwaith cerrig asgwrn penwaig sydd yn y gangell. Gwarchodwyd y bwa Normanaidd yn ystod adnewyddiad Fictoraidd, ac mae'r eglwys hon yn enghraifft wych ohoni. Mae'r fynwent amgylchynol wedi'i gau ers bron i ganrif ond fe'i cedwir mewn trefn gan Gyngor y Plwyf. Y tu mewn i'r eglwys, tu ôl i'r organ, mae plât cloc haul carreg a gafodd ei thorri gyda chyllell boced Syr Isaac Newton pan oedd yn naw mlwydd oed. Mae rhieni Newton, Hannah Ayscough (bu farw 1679) a'i dad Isaac yr hynaf (bu farw 1642) wedi eu claddu ym mynwent yn yr eglwys.

Ym 1884, roedd y Parch John Mirehouse, rheithor Colsterworth, yn gyfrifol am y stỳnt gyhoeddusrwydd a sgandal *Baban y Swyddfa Gartref*.

Galeri
------

* Eglwys Sant Ioan FedyddiwrEglwys Sant Ioan Fedyddiwr
* Neuadd Goffa Syr Isaac NewtonNeuadd Goffa Syr Isaac Newton
* Y Stryd FawrY Stryd Fawr
* Tafarn y White LionTafarn y White Lion
* Cerdyn postCerdyn post

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  British Place Names; adalwyd 24 Medi 2018
2. ↑  "Colsterworth and District Parishes". *Lincolnshire Parish Councils ; South Kesteven*. Lincolnshire county council. Cyrchwyd 8 Medi 2018.
3. ↑  "SENDING A CORPSE TO THE HOME SECRETARY - The Aberystwith Observer". David Jenkins. 15 Tachwedd 1884. Cyrchwyd 24 Medi 2018.
4. ↑  Granthem Matters *Mirehouse, John – Cemetery was full, so vicar posted baby’s body to Home Office* adalwyd 24 Medi 2018
Gwleidydd Seisnig a chyn-Aelod Seneddol ar gyfer etholaeth Hen Bexley a Sidcup ydy **Derek Leslie Conway** TD (ganed 15 Chwefror 1953). Bu'n destun dadl ym mis Ionawr 2008, pan ddaeth i'r amlwg ei fod wedi cyflogi ei fab a oedd yn fyfyriwr llawn-amser ym Mhrifysgol Newcastle, fel ymchwilydd gwleidyddol gydag arian cyhoeddus yn ei dalu. Fodd bynnag, dywedodd pwyllgor safonau Tŷ'r Cyffredin nad oedd unrhyw gofnod i'w fab wneud unrhyw waith yn San Steffan. Ar 29 Ionawr, cymrodd David Cameron, arweinydd y Blaid Geidwadol y chwip wrth Conway, ac o wneud hynny ei wahardd o grŵp Seneddol y Ceidwadwyr.

Ar 30 Ionawr 2008 cyhoeddodd Conway na fyddai'n sefyll fel AS ar gyfer Hen Bexley a Sidcup, yn yr etholiad cyffredinol nesaf. Nid yw wedi dweud y bydd yn ymddiswyddo, er iddo gael ei feirniadu cryn dipyn gan y wasg am gamddefnyddio arian.
Ar hyn o bryd caiff ei gyflogi fel cyflwynydd Epilogue (cyfres deledu), rhaglen adolygu llyfrau ar Press TV, sianel deledu Saesneg rhyngwladol a ariennir gan Lywodraeth Iran.

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:***etholaeth newydd*** | **Aelod Seneddol dros Yr Amwythig ac Atcham**1983 – 1997 | Olynydd:**Paul Marsden** |
|
| Rhagflaenydd:**Edward Heath** | **Aelod Seneddol dros Hen Bexley a Sidcup**2001 – 2010 | Olynydd:**James Brokenshire** |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  'I'm no crook,' says suspended MP. BBC News. 3 Chwefror 2008
2. ↑   Derek Conway: What were you thinking?. Telegraph (2008-01-31).
3. ↑  
	* Epilogue, Press TV "Review of 'A Suitable Enemy' with Derek Conway", 2010.
Mae **Dolydd Gwrhyd**, yn sir Castell-nedd Port Talbot, wedi'u dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 28 Tachwedd 1990 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 61.76 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Roedd **Du Fu** (Tsieineeg: 杜甫; pinyin: Dù Fǔ; Wade-Giles: Tu Fu, 712–770) yn fardd Tsieinaidd blaenllaw yn y Brenhinlin Tang. Ynghyd â Li Bai (Li Po), fe'i ystyrir yn aml fel y bardd gorau ymysg beirdd Tsieina. Ei brif uchelgais oedd i wasanaethu ei wlad fel gwas sifil llwyddiannus, ond ni fedrodd wneud hynny. Dinistriwyd ei fywyd, a'r wlad gyfan, gan Wrthryfel An Lushan yn 755, ac roedd 15 mlynedd olaf ei fywyd yn gyfnod o drafferthion a gwrthdaro parhaus.

I ddechrau, nid oedd yn adnabyddus i lenorion eraill, ond daeth ei weithiau yn hynod ddylanwadol yn niwylliant llenyddol Tsieina a Japan. O'i holl weithiau barddonol, cadwyd yn agos i 1,500 o'i gerddi ar hyd y canrifoedd. Mae ef wedi cael ei alw'n Fardd-Hanesyddol gan feirniaid llenyddol Tsieniaidd, tra bod ei ystod o weithiau wedi ei alluogi i gael ei gyflwyno i ddarllenwyr Gorllewinol fel y "Virgil, Horas, Ofydd, Shakespeare, Milton, Burns, Wordsworth, Béranger, Hugo neu'r Baudelaire Tsieniaidd".

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Ebrey, Walthall, Palais, (2006). East Asia: A Cultural, Social, and Political History. Boston: Houghton Mifflin Company. td.103.
2. ↑  Hung, William; (1952). Tu Fu: China's Greatest Poet. Harvard University Press. ISBN 0-7581-4322-2.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llenorion Tsieineeg

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 108727755
* LCCN: n50013327
* ISNI: 0000 0001 2147 1002
* GND: 118928619
* SELIBR: 49950
* SUDOC: 029185289
* BNF: cb120864715 (data)
* BIBSYS: 96002250
* NLA: 36592709
* NDL: 00317827
* NKC: jn20030819008
* BNE: XX4833147
* CiNii: DA01062375

 |
Cwrw
Hen fragdy tua 1900au yn Rhuthun: yr 'Hand Brewery', Stryd Clwyd
Diod alcoholaidd yw **cwrw**. Fe'i gwneir o rawnfwyd wedi'i eplesu. Cynhyrchir cwrw drwy ei fragu (e.e. mewn bragdy).

Hanes
-----

Mae pobl wedi bod yn bragu cwrw am o leiaf 9 mil o flynyddoedd. Yn Ewrop roedd cwrw'n boblogaidd am iddo fod yn fwy diogel i'w yfed na dŵr oherwydd fod dŵr yr afonydd yn llawn o feicrobau. Roedd mynachod yn aml yn gynhyrchwyr mawr o gwrw.

Mae yfed cwrw yn rhan o fywyd modern Prydain, a chaiff ei werthu mewn tafarnau sydd yn aml yn rhan ganolog o fywyd cymdeithasol.

Cwrw Cymreig
------------

 *Prif erthygl: Cwrw Cymreig*
Mae sawl bragdy yng Nghymru, gan gynnwys Brains yng Nghaerdydd.

Hen benillion
-------------

Ceir nifer o hen benillion am gwrw gyda'r rhan fwyaf ohonynt yn ddirmygus ohono:

Rwyf yn ofer, rwyf yn yfed,
Rwyf yn g’wilydd gwlad i’m gweled,
Rwyf yn gwario fel dyn gwirion;
Ffei o feddwi, ffiaidd foddion.

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Ymgyrch Dros Gwrw Go Iawn
Yng nghyd destyn bwyd, mae **diet** yn golygu:

* dewis a dethol rhai bwydydd yn unig, er mwyn cadw pwysau'r person yn is na'r hyn sy'n arferol e.e. mynd ar ddeiet
* y detholiad o fwydydd a fwyteir gan berson neu anifail e.e. 'Mae deiet y gwnhingen yn wahanol...'

### Maethiad

Mae cenhedloedd gwahanol yn bwyta bwydydd gwahanol, ond mae un peth yn sicr, ac yn gyffredin rhyngddynt: er mwyn cael corff iach mae'n angenrheidiol i'r maeth fod yn amrywiol er mwyn cynnwys yr hanfodion angenrheidiol hyn: fitaminau, mwynau a thanwydd megis carboheidrad, protinau a braster. Weithiau mae elfennau allanol megis crefydd yn effeithio ar ddeiet person. Gall y deiet hefyd effeithio nid yn unig ar iechyd person (neu anifail) ond hyd ei oes.

Yng Nghymru, ers degawdau bu diddordeb arbennig yn neiet traddodiadol Môr y Canoldir. Yn wahanol i nifer o ddietau eraill, cefnogir y diet hwn gan dystiolaeth safonol[1]. Datblygwyd y syniad gan Ancel Keys (1904-2004) ffisiolegydd Americanaidd a astudiodd trigolion pentref Pioppi yn yr Eidal, pentref bychan o 190 ar lan Môr Tyrrhenia, ryw 10 km o dref hynafol Velia[2] a 88 km i'r de o Salerno. Bellach cydnabyddir Pioppi fel safle treftadaeth Unesco, fel tarddle Diet Môr y Canoldir[2].

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "What is a Mediterranean diet?". *NHS Choices*. 19/03/2015. Cyrchwyd 16/7/2017. Check date values in: `|access-date=, |date=` (help)
2. 1 2  (Saesneg) Gallagher, Paul (07/07/2017). "Meet the doctor who wants to teach us the secrets of 'the world's healthiest village'". *i*. Check date values in: `|date=` (help)

### Gweler hefyd

* alergedd bwyd
* bwydydd llysieuol
Mae **Dolydd Jeffreyston** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 15 Ionawr 1996 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 15.72 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Din Lligwy** (weithiau **Din Llugwy**) yn olion nifer o dai ac adeiladau eraill yn dyddio o gyfnod y Rhufeiniaid ar arfordir dwyreinol Ynys Môn yn agos i bentref Moelfre, Ynys Môn; cyfeiriad grid SH497861.

Saif Din Lligwy ar fryn isel heb fod ymhell o'r môr. Tu mewn i fur amgylchynol mae sylfeini nifer o adeiladau, rhai ohonynt yn grwn a rhai yn hirsgwar. Mae olion gweithio haearn yn rhai ohonynt. Credir fod yr adeiladau crwn yn dai a'r rhai hirsgwar yn weithdai. Er ei fod yn is nag yr oedd yn wreiddiol, mae'r mur allanol mewn cyflwr da.

Cofrestrwyd yr olion hyn gan Cadw a chânt eu hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: AN023. Bu cloddio archaeolegol yma, a gwnaed nifer o ddarganfyddiadau. Roedd rhai o'r rhain yn awgrymu fod y lle yn cael ei ddefnyddio yn y 4g OC, ond roedd hefyd dystiolaeth o adeiladau ar y safle cyn y rhai a welir, efallai yn dyddio i Oes yr Haearn. Cafwyd hyd i far o arian, crochenwaith wedi ei fewnforio ac eitemau gwydr.

Y farn gyffredinol o ystyried y darganfyddiadau hyn a'r tai crwn oedd fod Din Llugwy yn perthyn i uchelwr neu bennaeth brodorol oedd wedi ei ddylanwadu i ryw raddau gan ddiwylliant Rhufain ond yn parhau i gadw at bensaerniaeth draddodiadol yn bennaf. Mae'r safle yng ngofal Cadw. Gellir gweld nifer o hynafiaethau diddorol eraill gerllaw, Capel Llugwy o'r 12g a siambr gladdu Llugwy o'r cyfnod Neolithig.

Meddai CADW ar yr hysbysfwrdd (2010): 

Yn ystod gwaith cloddio'r adeilad petrual pellaf, canfuwyd llawer o slag haearn, a oedd yn sylfaen lle tân y tu fewn iddo, gan awgrymu bod yr adeilad wedi cael ei ddefnyddio fel gweithdy. Yn ogystal canfuwyd crochenwaith Brythonig-Rufeinig, pysgod cregyn, offeryn wedi ei wneud o asgwrn â rhiciau, ynghyd ag offer pigfain o esgyrn a dau ddarn o arian o'r 4g.
Cychwynwyd codi cytiau crynion tua 1,500 C.C. a daethant i ben tua'r adeg y daeth y Rhufeiniaid i Ynys Prydain. Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau a meini hirion. Maen nhw i'w canfod yng Ngwynedd, Môn, Sir Conwy a Sir Gaerfyrddin.

Llyfryddiaeth
-------------

* Frances Lynch, *Gwynedd: A guide to ancient and historic Wales* (Llundain: HMSO, 1995)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cofrestr Cadw.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Claudio Bigagli yw ***Commedia Sexy*** a gyhoeddwyd yn 2001. Fe'i cynhyrchwyd gan Massimo Ferrero yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Simona Izzo. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ricky Tognazzi, Elena Sofia Ricci, Claudio Bigagli, Micaela Ramazzotti, Alessandro Benvenuti, Francesco Venditti, Giuppy Izzo a Roberto Brunetti. Mae'r ffilm *Commedia Sexy* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2001. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Beautiful Mind* sef ffilm fywgraffyddol gan Ron Howard.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Claudio Bigagli ar 8 Rhagfyr 1955 ym Montale. Derbyniodd ei addysg yn Academi Genedlaethol Celfyddydau Dramatig Silvio D'Amico.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Claudio Bigagli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Commedia Sexy |  | yr Eidal |  | 2001-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 27 Mai 2016.
Etholaeth seneddol yn Swydd Gaer, Gogledd-orllewin Lloegr, yw **Crewe a Nantwich** (Saesneg: *Crewe and Nantwich*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Crewe a Nantwich yn Swydd GaerEtholaeth Crewe a Nantwich yn Swydd Gaer
* Swydd Gaer yn LloegrSwydd Gaer yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–2008: Gwyneth Dunwoody (Llafur)
* 2008–2017: Edward Timpson (Ceidwadol)
* 2017–presennol: Laura Smith (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-orllewin Lloegr**

Altrincham a Gorllewin Sale **·** 
Ashton-under-Lyne **·** 
Barrow a Furness **·** 
Blackburn **·** 
Blackley a Broughton **·** 
Bootle **·** 
Burnley **·** 
Caerhirfryn a Fleetwood **·** 
Caerliwelydd **·** 
Canol Manceinion **·** 
Canol Sefton **·** 
Congleton **·** 
Copeland **·** 
Crewe a Nantwich **·** 
Cwm Ribble **·** 
Cheadle **·** 
Chorley **·** 
De Blackpool **·** 
De Bury **·** 
De Cilgwri **·** 
De-ddwyrain Bolton **·** 
De Ribble **·** 
De St Helens ac Whiston **·** 
De Warrington **·** 
Denton a Reddish **·** 
Dinas Caer **·** 
Dyffryn Weaver **·** 
Dwyrain Oldham a Saddleworth **·** 
Eddisbury **·** 
Ellesmere Port a Neston **·** 
Fylde **·** 
Garston a Halewood **·** 
Gogledd Blackpool a Cleveleys **·** 
Gogledd Bury **·** 
Gogledd St Helens **·** 
Gogledd Warrington **·** 
Gogledd-ddwyrain Bolton **·** 
Gorllewin Bolton **·** 
Gorllewin Cilgwri **·** 
Gorllewin Oldham a Royton **·** 
Gorllewin Swydd Gaerhirfryn **·** 
Halton **·** 
Hazel Grove **·** 
Heywood a Middleton **·** 
Hyndburn **·** 
Knowsley **·** 
Leigh **·** 
Lerpwl Riverside **·** 
Lerpwl Walton **·** 
Lerpwl Wavertree **·** 
Lerpwl West Derby **·** 
Macclesfield **·** 
Makerfield **·** 
Manceinion Gorton **·** 
Manceinion Withington **·** 
Morecambe a Lunesdale **·** 
Penrith a'r Goror **·** 
Penbedw **·** 
Pendle **·** 
Preston **·** 
Rochdale **·** 
Rossendale a Darwen **·** 
Salford ac Eccles **·** 
Southport **·** 
Stalybridge a Hyde **·** 
Stockport **·** 
Stretford ac Urmston **·** 
Tatton **·** 
Wallasey **·** 
Westmorland a Lonsdale **·** 
Wigan **·** 
Workington **·** 
Worsley a De Eccles **·** 
Wyre a Gogledd Preston **·** 
Wythenshawe a Dwyrain Sale
Mae **Dolydd Capel Ucha** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 12 Mehefin 1997 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 2.16 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Uchelwr canoloesol o Ddyfed yn ne-orllewin Cymru a oedd efallai yn fardd oedd **Cuhelyn Fardd** (fl. yn gynnar yn y 12g, efallai tua 1100 - 1130). Does dim o'i waith wedi goroesi ond roedd yn ffigwr adnabyddus yn yr Oesoedd Canol.

Bywgraffiad
-----------

Roedd Cuhelyn yn perthyn i deulu o feirdd a noddwyr yn y de-orllewin. Roedd yn fab i Gwynfardd Dyfed (bardd na wyddys dim amdano fel arall) ac yn dad i'r bardd Gwrwared Gerdd Gymell, un o gyndeidiau'r cywyddwr enwog Dafydd ap Gwilym. Roedd yn arglwydd neu dywysog yng nghantref Cemais, yn Nyfed.

Cerdd Llyfr Du Caerfyrddin
--------------------------

Er nad oes unrhyw destun o ganu Cuhelyn ar glawr heddiw, ceir awdl foliant iddo yn *Llyfr Du Caerfyrddin* (hanner cyntaf y 13g?). Yn y *Myvyrian Archaiology of Wales* ceir testun o'r gerdd hon sy'n cael ei briodoli i Guhelyn, ond gwyddom bellach ei bod yn gerdd iddo ef yn hytrach na cherdd o'i waith ei hun. Mae'n ansicr felly ei fod yn fardd, ond yn sicr roedd yn gynheiliad pwysig i'r beirdd proffesiynol. Ceir enghreifftiau eraill o uchelwyr a thywysogion a gyfansoddai gerddi, e.e. Hywel ab Owain Gwynedd, felly nid yw'n amosibl fod Cuhelyn yntau yn fardd.

Traddodiadau
------------

Mae'r hynafiaethydd George Owen yn cofnodi traddodiadau amdano yn Sir Benfro sy'n ei bortreadu fel brudiwr a chyfarwydd yn ogystal â bardd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4  A. O. H. Jarman (gol.), *Llyfr Du Caerfyrddin* (Caerdydd, 1982), tt. xl-xlii.
Mae **Dolydd Hillington** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 12 Mehefin 1984 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.29 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Etholaeth seneddol yn Surrey, De-ddwyrain Lloegr, yw **Dwyrain Surrey** (Saesneg: *East Surrey*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dwyrain Surrey yn SurreyEtholaeth Dwyrain Surrey yn Surrey
* Surrey yn LloegrSurrey yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1918.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1918–1922: Stuart Coats (Ceidwadol)
* 1922–1935: James Galbraith (Ceidwadol)
* 1935–1945: Charles Emmott (Ceidwadol)
* 1945–1951: Michael Astor (Ceidwadol)
* 1951–1970: Charles Doughty (Ceidwadol)
* 1970–1974: William Clark (Ceidwadol)
* 1974–1992: Geoffrey Howe (Ceidwadol)
* 1992–2010: Peter Ainsworth (Ceidwadol)
* 2010–2019: Sam Gyimah (Ceidwadol, wedyn Y Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2019–presennol: Claire Coutinho (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Chwibanwr mannog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: chwibanwyr mannog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Rhagologus leucostigma***; yr enw Saesneg arno yw *Mottled whistler*. Mae'n perthyn i deulu'r Chwibanwyr (Lladin: *Pachycephalidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *R. leucostigma*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r chwibanwr mannog yn perthyn i deulu'r Chwibanwyr (Lladin: *Pachycephalidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn rhisgl | Falcunculus frontatus |  |
|
| Chwibanwr cefnwinau | Coracornis raveni |  |
|
| Colluricincla ferruginea | Pseudorectes ferrugineus |  |
|
| Melanorectes nigrescens | Melanorectes nigrescens |  |
|
| Pitohwi bronfrith | Pseudorectes incertus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Chwibanwr mannog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mewn dadansoddi mathemategol, priodwedd o ffwythiannau yw **di-dorredd unffurf**. Yn fras, dywedwn fod ffwythiant yn ddi-dor unffurf os mae newid bach yn y mewnbwn *x* yn creu newid bach yn unig yn yr allbwn *f(x)*(di-dorredd), ac fod maint y newid yn unffurf, h.y. ei fod yn dibynnu ar y newid mewn *x* yn unig, ac nid ar werth *x* ei hun.

Mae di-dorredd unffurf yn briodwedd eang, yn wahanol i'r cysyniad arferol o ddi-doredd sy'n briodwedd lleol. Os yw ffwythiant yn ddi-dor at bob pwynt mewn cyfyng, yna mae'n ddi-dor ar y cyfwng; ond nid yw o reidrwydd yn ddi-dor unffurf arno.

Diffiniad
---------

Os yw {\displaystyle (X,d\_{1})} ac {\displaystyle (Y,d\_{2})} yn ofodau metrig, {\displaystyle M\subseteq X}, ac {\displaystyle N\subseteq Y}, yna mae ffwythiant {\displaystyle f:M\to N} yn **ddi-dor unffurf** os:

I bob rhif real {\displaystyle \epsilon >0}, mae yna {\displaystyle \delta >0} sy'n bodloni {\displaystyle d\_{2}(f(x),f(y))<\epsilon } ar gyfer pob {\displaystyle x,y\in M} gyda {\displaystyle d\_{1}(x,y)<\delta }.
Os yw {\displaystyle X} ac {\displaystyle Y} yn is-setiau o'r rhifau real, gallwn gymryd mai'r norm Ewclidaidd arferol yw {\displaystyle d\_{1}} a {\displaystyle d\_{2}}, gan roi'r diffiniad canlynol o ddi-dorredd unffurf:

Ar gyfer pob {\displaystyle \epsilon >0}, mae yna {\displaystyle \delta >0} fel fod {\displaystyle |x-y|<\delta } yn ymhlygu {\displaystyle |f(x)-f(y)|<\epsilon }.

Priodweddau
-----------

Mae pob ffwythiant di-dor unffurf yn ddi-dor, ond nid yw pob ffwythiant di-dor yn unffurf. Ystyriwch, er enghraifft, y ffwythiant *f*(*x*) = 1/*x* gyda'r rhifau real positif yn barth iddo (h.y. mae *x > 0*). Mae'r ffwythiant hwn yn ddi-dor, ond nid yn ddi-dor unffurf, gan fod y newid mewn *f*(*x*) yn ddi-derfyn wrth i *x* agosau at 0.

Os yw *M* yn ofod metrig cryno, yna mae pob ffwythiant o *M* i *N* yn ddi-dor unffurf. Yn benodol, os yw ffwythiant yn ddi-dor at bob pwynt mewn cyfyng caëdig, yna mae'n ddi-dor unffurf ar y cyfwng.

Mae pob ffwythiant di-dor Lipschitz yn ddi-dor unffurf.

Os yw (*x**n*) yn ddilyniant Cauchy, ac *f* yn ddi-dor unffurf, yna mae *f*(*x**n*) hefyd yn ddilyniant Cauchy.
Petrograd, Gorffennaf 1917
Cyfres o wrthryfeloedd yn Rwsia a gyrhaeddodd ei huchafbwynt yn 1917 oedd **Chwyldro Rwsia**. Yn ystod y chwyldro hon sefydlwyd llywodraeth dros dro yn lle rheolaeth y Tsar a arweiniodd at sefydlu yr Undeb Sofietaidd. Parharodd y wladwriaeth honno hyd at ei chwymp ym 1991.

Roedd dau gyfnod i Chwyldro Rwsia. Y cyfnod cyntaf oedd Chwyldro Chwefror yn 1917, pan sefydlwyd llywodraeth ddemocrataidd yn lle teyrnas Nicholas II o Rwsia. Yn ystod yr ail gyfnod, Chwyldro Hydref, roedd y sofietau a gafodd eu hysbrydoli gan y Bolsieficiaid am sefydlu llywodraeth dros dro.

Un o'r rhesymau pam y cychwynodd Chwyldro Chwefror oedd y ffaith nad oedd digon o fwyd gan y bobl ac anfodlonrwydd ynghylch rôl y wlad yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Yn ystod mis Chwefror roedd trodd protest yn frwydr gyda phobl y trefi yn brwydro yn erbyn yr heddlu a'r milwyr. Ymunodd mwyafrif milwyr Petrograd âyn ymuno â'r chwildro 'r chwyldro ac o ganlyniad gorfodwyd y Tsar Nicholas II i ymddiswyddo o'i frenhiniaeth.

Rhwng mis Chwefror a mis Hydref 1917 roedd anarchyddion a Bolsieficau yn ceisio ysbarduno'r chwyldro. Ym mis Gorffennaf roedd adran milwrol y Bolsiefic, adran mawr gweithwyr Bolsiefic ac anarchyddion Petrograd yn ceisio creu gwrthryfel sifil ym Mhetrograd, ond doedd hynny ddim yn llwyddiannus.

Arweinydd Chwyldro Hydref oedd Lenin a derbynnodd ideoleg Karl Marx. Fel hyn mewn gwirionedd y cychwynodd comiwnyddiaeth. Yn wahanol i Chwyldro Chwefror cynllunwyd Chwyldro Hydref yn fanwl. Ar 7 Tachwedd, 1917 daeth cwymp y llywodraeth dros dro o dan Aleksandr Kerensky gan chwyldrowyr Lenin. Trowyd llywodraeth democrataidd rhyddfrydol i un gomiwnyddiaeth a daeth y chwyldro i ben.

Ar ôl Chwyldro Rwsia dechreuodd Rhyfel Cartref Rwsia.

*Sylwer bod Rwsia yn defnyddio Calendr Julius cyn 1918 a chalendr Gregori ers hynny*

Gweler hefyd
------------

* Chwyldro Rwsia 1905
* Yr Undeb Sofietaidd
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Taphrinaceae* yw'r **Chwydd tafod gwern** (Lladin: ***Taphrina alni***; Saesneg: *Alder Tongue*). Chwyddau Taffrina yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Mae'r 'chwydd' yma'n cyfeirio at rannau o goed ee cynffonau wyn bach neu euron, sy'n chwyddo pan mae'r ffwng yma'n ymosod arnyn nhw. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef **Tafod gwern**. Mae'r teulu *Taphrinaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Taphrinales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Taphrinaceae
-------------------------------------

Mae gan **Chwydd tafod gwern** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Ascomyces alni* | Ascomyces alni |  |
|
| *Ascomyces alutaceus* | Ascomyces alutaceus |  |
|
| *Ascomyces anomalus* | Ascomyces anomalus |  |
|
| *Ascomyces aureus* | Ascomyces aureus |  |
|
| *Ascomyces betulae* | Ascomyces betulae |  |
|
| *Ascomyces bullatus* | Ascomyces bullatus |  |
|
| *Ascomyces caerulescens* | Ascomyces caerulescens |  |
|
| *Ascomyces candicans* | Ascomyces candicans |  |
|
| *Ascomyces deformans* | Ascomyces deformans |  |
|
| *Ascomyces trochocarpae* | Ascomyces trochocarpae |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Chwydd tafod gwern** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Taphrinaceae* yw'r **Deildro eirin gwlannog** (Lladin: ***Taphrina deformans***; Saesneg: *Peach Leaf Curl*). Chwyddau Taffrina yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Mae'r 'chwydd' yma'n cyfeirio at rannau o goed ee cynffonau wyn bach neu euron, sy'n chwyddo pan mae'r ffwng yma'n ymosod arnyn nhw. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef **Chwydd deildro eirin gwlannog**. Mae'r teulu *Taphrinaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Taphrinales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Taphrinaceae
-------------------------------------

Mae gan **Deildro eirin gwlannog** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Ascomyces alni* | Ascomyces alni |  |
|
| *Ascomyces alutaceus* | Ascomyces alutaceus |  |
|
| *Ascomyces anomalus* | Ascomyces anomalus |  |
|
| *Ascomyces aureus* | Ascomyces aureus |  |
|
| *Ascomyces betulae* | Ascomyces betulae |  |
|
| *Ascomyces bullatus* | Ascomyces bullatus |  |
|
| *Ascomyces caerulescens* | Ascomyces caerulescens |  |
|
| *Ascomyces candicans* | Ascomyces candicans |  |
|
| *Ascomyces deformans* | Ascomyces deformans |  |
|
| *Ascomyces trochocarpae* | Ascomyces trochocarpae |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Deildro eirin gwlannog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*