Nofelydd a bardd romantaidd oedd **Mary Gladys Webb** (25 Mawrth 1881 – 8 Hydref 1927) o ddechrau'r 20g. Roedd ei gwaith wedi'i osod yn bennaf yng nghefn gwlad Swydd Amwythig ac ymhlith cymeriadau a phobl rodd yn eu hadnabod. Mae ei nofelau wedi'u troi'n ddramâu llwyddiannus, a'r enwocaf o'r rheini yw'r ffilm *Gone to Earth* yn 1950 gan Michael Powell a Emeric Pressburger. Dyna oedd ysbrydoliaeth y parodi enwog *Cold Comfort Farm*.

Bywgraffiad
-----------

Ganwyd dan yr enw **Mary Gladys Meredith** yn 1881 yn Leighton Lodge ym mhentref Leighton, 8 milltir (13 km) i'r de ddwyrain i'r Amwythig. Ysbrydolodd ei thad, George Edward Meredith, a oedd yn athro mewn ysgol breifat, ei ferch gyda'i gariad ei hun tuag at lenyddiaeth a chefn gwlad lleol. Ar ochr ei mam, Sarah Alice, roedd hi'n ddisgynnydd i deulu a oedd yn perthyn i Syr Walter Scott. Archwiliodd Mary y cefn gwlad o amgylch cartref ei phlentyndod, a datblygodd allu i sylwi a disgrifio'n fanwl, a hynny â phobl a llefydd, a welwyd hynny'n hwyrach yn rhan o'i barddoniaeth a rhyddiaeth.

Pan roedd hi'n flwydd oed, symudodd gyda'i rhieni i Much Wenlock, a buont yn byw mewn tŷ o'r enw The Grange y tu allan i'r dref. Dysgwyd Mary gan ei thad, ac yna anfonwyd hi i ysgol fonedd i ferched yn Southport yn 1895. Symudodd y teulu eto i'r Swydd Amwythig, cyn gwneud eu cartref yn Meole Brace, ar ochrau'r Amwythig yn 1902.

Pan roedd hi'n ugain oed, datblygodd symptomau clefyd Graves, salwch thyroid a arweiniodd at lygaid chwyddedig a chwydd y gwddf, ac achosodd hyn salwch gwael drwy gydol ei bywyd ac roedd yn debygol o fod wedi cyfrannu at ei marwolaeth cynnar. 

Y gwaith cyntaf a gyhoeddwyd ganddi oedd cerdd pum pennill, a ysgrifennwyd ar ôl clywed y newyddion am ddamwain rheilffordd yr Amwythig ym mus Hydref 1907. Er brawd anfonodd y gerdd at bapur newyddion heb ddweud wrthi, a gyhoeddodd y gerdd yn ddi-enw. Roedd Mary fel arfer yn llosgi ei cherddi cynnar, ac roedd hi wedi dychryn tan iddi glywed bod y papur wedi derbyn llythyron yn gwerthfawrogi ei gwaith gan ei ddarllenwyr.

Bywyd personol
--------------

Priododd Henry Bertram Law Webb yn 1912, athro a oedd yn cefnogi ei diddordebau llenyddol i ddechrau. A buont yn byw yn Weston-super-Mare, yn symud yn ôl i Swydd Amwythig. 

Dyna lle ysgrifennodd Mary *The Golden Arrow*, ac ar ôl ei gyhoeddi yn 1917 symudon nhw i Lyth Hill, Bayston Hill ac adeiladu bwthyn ar ddarn o dir yno.

Yn 1921, bu iddynt brynu ail dŷ yn Llundain gan obeithio y bydd hi'n derbyn rhagor o gydnabyddiaeth llenyddol. Fodd bynnag, ni ddigwyddodd hyn. Erbyn 1927 roedd ei salwch yn gwaethu, ac roedd pethau'n mynd o chwith yn ei phriodas. Bu iddi farw yn 46 oed yn Spring Cottage. Claddwyd hi yn yr Amwythig.

Gwaith
------

* *The Golden Arrow* (Gorffennaf 1916). Llundain : Constable.
* *Gone to Earth* (Medi 1917). Llundain : Constable.
* *The Spring of Joy; a little book of healing* (Gorffennaf 1917). Llundain : J. M. Dent.
* *The House in Dormer Forest* (July 1920). Llundain : Hutchinson.
* *Seven For A Secret; a love story* (Hydref 1922). Llundain : Hutchinson.
* *Precious Bane* (July 1924). Llundain : Jonathan Cape.
* *Poems and the Spring of Joy (Essays and Poems)* (1928). Llundain : Jonathan Cape.
* *Armour Wherein He Trusted: A Novel and Some Stories* (1929). Llundain : Jonathan Cape.
* *A Mary Webb Anthology, edited by Henry B.L. Webb* (1939). Llundain : Jonathan Cape.
* *Fifty-One Poems* (1946). Llundain : Jonathan Cape. Gyda charfiadau pren gan Joan Hassall
* *The Essential Mary Webb, edited by Martin Armstrong*  (1949). Llundain : Jonathan Cape.
* *Mary Webb: Collected Prose and Poems, edited by Gladys Mary Coles* (1977). Yr Amwythig : Wildings.
* *Selected Poems of Mary Webb, edited by Gladys Mary Coles* (1981). Cilgwri : Headland

Cofebau
-------

Datgelwyd cofeb o Mary Webb, a gomisiynwyd gan Gymdeithas Mary Webb, ar dir Llyfrgell yr Amwythig ar 9 Gorffennaf 2016.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dickins, Gordon (1987). *An Illustrated Literary Guide to Shropshire*. Shropshire Libraries. tt. 74, 99. ISBN 0-903802-37-6.
2. ↑  Dickins, Gordon (1987). *An Illustrated Literary Guide to Shropshire*. t. 74.
3. ↑  Francis, Peter (2006). *A Matter of Life and Death - The Secrets of Shrewsbury Cemetery*. Logaston Press. t. 41. ISBN 1-904396-58-5.
4. ↑  Francis, Peter (2006). *A Matter of Life and Death, The Secrets of Shrewsbury Cemetery*. Logaston Press. t. 55. ISBN 1-904396-58-5.
5. ↑  "Mary Webb: brighter and better than Thomas Hardy". *The Guardian*. 10 March 2009. Cyrchwyd 16 July 2015.
6. ↑  "Biography". The Mary Webb Society. Cyrchwyd 16 July 2015.
7. ↑  "Literary legend's bust to be unveiled in park". *Shropshire Star*. 9 July 2016. t. 7.

* Barale, Michele Aina. Daughters and Lovers: The Life and Writing of Mary Webb. 1986

Dolenni allanol
---------------

* The Mary Webb Society
* Gwaith gan Mary Webb yn Project Gutenberg
* *Gone to Earth by Mary Gladys Meredith Webb* yn Project Gutenberg
* Literary Heritage - West Midlands - proffil ac e-destunau o'i nofelau

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 19685737
* LCCN: n80146177
* ISNI: 0000 0001 0876 1558
* GND: 118806386
* SUDOC: 027193802
* BNF: cb11928954m (data)
* NLA: 36070824
* NDL: 00460357
* NKC: xx0005943
* The SBN id CUBV162885 is not valid.
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |