Digrifwr ac actor comig Canadaidd oedd **Norman Gene Madconald** (17 Hydref 1959 – 14 Medi 2021).

Ganed yn ninas Québec i deulu Saesneg o dras Albanaidd. Dechreuodd ar ei yrfa stand-yp mewn clybiau yn Ottawa yng nghanol y 1980au. Ysgrifennodd i'r gomedi sefyllfa *Roseanne* cyn iddo ymuno â chast y sioe sgetshis *Saturday Night Live* ym 1993. Daeth yn enwog am gyflwyno'r sgetsh reolaidd ffug-newyddion "Weekend Update". Cafodd ei ddiswyddo o *Saturday Night Live* ym 1998.

Yn niwedd y 1990au a'r 2000au, ymddangosodd Macdonald mewn nifer o ffilmiau comedi a chomedïau sefyllfa ar y teledu, ac yn aml ar sioeau sgwrs yr hwyrnos. Yn 2013 dechreuodd bodlediad o'r enw *Norm Macdonald Live*, a gafodd ddilyniant cwlt ar-lein. Cyhoeddodd led-hunangofiant o'r enw *Based on a True Story* yn 2016.

Bu farw Norm Macdonald yn 61 oed o ganser.

Bywyd cynnar a theulu
---------------------

Ganed Norman Gene Macdonald ar 17 Hydref 1959 yn Québec, yn nhalaith Québec, Canada.

Newyddiadurwr yw ei frawd hŷn, Neil Macdonald.

Gyrfa stand-yp gynnar
---------------------

Perfformiodd stand-yp am y tro cyntaf yng nghlwb Yuk Yuk's yn Ottawa. Ym 1984 treuliodd bedwar mis fel perfformiwr agoriadol ar gyfer Sam Kinison, un o ddigrifwyr mwyaf Unol Daleithiau America ar y pryd. Datblygodd Macdonald ei arddull ddi-wên nodweddiadol yn y cyfnod hwn. Ymddangosodd ar *Late Night with David Letterman* am y tro cyntaf ym 1990, a daeth yn wyneb (a llais) gyfarwydd ar sawl sioe sgwrsio yr hwyrnos.

Aeth i Los Angeles, Califfornia, i barhau â'i yrfa stand-yp, ac yno cafodd ei hurio yn ysgrifennwr teledu ar gyfer y sioe sgwrsio *The Dennis Miller Show* (a barodd ychydig o fisoedd yn unig), a'r gomedi sefyllfa *Roseanne* yn serennu Roseanne Barr, un o'r cyfresi comedi mwyaf poblogaidd ar deledu Americanaidd yn y 1990au.

*Saturday Night Live*
---------------------

Ym 1993 cafodd Macdonald gyfweliad â Lorne Michaels, creawdwr a chynhyrchydd y sioe sgetshis fyw *Saturday Night Live* (*SNL*) ar sianel NBC. Ymunodd â chast *SNL* ym 1993, ac o fewn blwyddyn fe'i penodwyd i olynu Kevin Nealon fel cyflwynydd *Weekend Update*, rhan reolaidd o'r sioe a oedd yn cymryd ffurf rhaglen newyddion gyda jôcs yn seiliedig ar straeon yr wythnos. Yn ogystal â'i rôl ar *Weekend Update*, bu Macdonald yn actor ategol mewn sgetshis eraill ac yn dynwared enwogion, gan gynnwys Bob Dole, Burt Reynolds, David Letterman, Larry King, a Quentin Tarantino.

Yn nechrau 1998, cafodd Macdonald ei ddiswyddo o gyflwyno *Weekend Update* ar gais Don Ohlmeyer, llywydd NBC Entertainment, West Coast. Bu nifer yn credu nad oedd Ohlmeyer yn fodlon ar jôcs Macdonald am ei gyfaill, O. J. Simpson. Ymddangosodd mewn rhagor o benodau *SNL* ym 1998, ond gadawodd y gyfres yn gyfan gwbl erbyn diwedd y flwyddyn.

Ffilm a theledu
---------------

Ysgrifennodd Macdonald y ffilm gomedi *Dirty Work* (1998), a fe gyd-serennodd yn y ffilm honno gydag Artie Lange. Ymddangosodd sawl actor a digrifwr amlwg yn y ffilm, gan gynnwys Jack Warden, Chevy Chase, a Don Rickles. Ni châi fawr o glod gan y beirniaid, a fuont yn lladd ar hiwmor di-chwaeth y ffilm, ond dros amser fe'i disgrifiwyd yn rhywbeth o "glasur cwlt".

O 1999 i 2001, serennodd mewn comedi sefyllfa ei hun ar sianel ABC o'r enw *The Norm Show* (a gafodd ei ail-enwi'n *Norm* ar gyfer yr ail gyfres). Yn 2011 cyflwynodd raglen gomedi am chwaraeon, *Sports Show with Norm Macdonald*, ar sianel Comedy Central.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Comedian Norm Macdonald dies at 61 after battle with cancer", *The Globe and Mail* (14 Medi 2021). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 14 Medi 2021.
2. ↑  (Saesneg) Neil Genzlinger, "Norm Macdonald, ‘Saturday Night Live’ Comedian, Dies at 61", *The New York Times* (14 Medi 2021). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 18 Medi 2021.