Mr Urdd gyda'r dylunydd Wyn Mel (Wynne Melville Jones) yn Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth, 2023
**Mistar Urdd** (1976- ) yw'r personoliad o logo coch, gwyn a gwyrdd trionglog Urdd Gobaith Cymru

Gwreiddiau
----------

Crëwyd Mistar Urdd ym Medi 1976 gan Wynne Melville Jones, Swyddog Cyhoeddusrwydd yr Urdd ar y pryd. Mewn cyfweliad a'r Western Mail yn 2006 dywedodd Jones *"edrychais ar fathodyn yr Urdd - triongl mewn coch, gwyn a gwyrdd - a meddwl ei fod yn fflat a diflas. Tynnais lun gwên arno a gweld trawsnewidiad yn syth, ategais drwyn, llygaid ac aelodau"*.

Ymddangosodd Mistar urdd fel cymeriad byw am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Maesteg ym 1979 gyda'r diddanwr Mici Plwm yn gwisgo lifrau'r cymeriad.

Nwyddau
-------

Yn wreiddiol roedd Mistar Urdd yn gymeriad dau ddimensiwn yn cael ei atgynhyrchu ar fathodynnau, llyfrau lloffion a nwyddau eraill. Rhoddwyd contract i gwmni gwneud teganau meddal Wendy Davies, Trefyclo i greu gonciau tri dimensiwn o'r cymeriad; roedd yr archeb gyntaf am werth £50 o deganau ond wedi iddynt werthu mewn dim o dro rhoddwyd ail archeb iddi werth £12,000.

Yn ogystal ag ymddangos ar fathodynnau, mygiau a nwyddau traddodiadol eraill defnyddiwyd y logo ar ddillad hefyd megis pyjamas, capiau nos, crysau a thrôns; ym 1978 achosodd y trôns anghydfod rhyng-eisteddfodol pan orfodwyd stondin yr Urdd ar faes Eisteddfod Ryngwladol Llangollen i roi'r gorau i'w gwerthu gan nad oedd yr eisteddfodwyr rhyngwladol yn credu ei fod yn weddus i werthu dillad isaf mewn eisteddfod.

Bu gonc Mistar Urdd ar daith i'r gofod ym 1998 gyda Dafydd Rhys Williams gofodwr o Ganada o dras Cymreig gan deithio i'r Orsaf Ofod Ryngwladol .

Pen Gwyn
--------

Yn 1979, cyflwynwyd ffrind i Mistar Urdd o'r enw Pen Gwyn, cymeriad yn hannu o Batagonia. Yn yr 1980au ymddangosodd Mistar Urdd a Pen Gwyn ar ffurf cartŵn yng nghylchgrawn *Deryn*. Yn ogystal fe ryddhawyd cân Pen Gwyn, wedi'i chyfansoddi gan Geraint Davies a'i pherfformio gan Emyr Wyn

Cerddoriaeth
------------

Mae Mistar Urdd wedi bod yn destun sawl can. Yn 1979 cyhoeddwyd record 7 modfedd gyda dau gan a gyfansoddwyd gan Geraint Davies; ar ochr un roedd y gan *Mistar Urdd* yn cael ei ganu gan Mistar Urdd ei hun (gan ddefnyddio llais Emyr Wyn) ac yn cynnwys y gytgan enwog:

Hei, Mistar Urdd yn dy goch gwyn a gwyrdd
Mae hwyl i gael ym mhobman yn dy gwmni.
Hei, Mistar Urdd, tyrd am dro ar hyd y ffyrdd,
Cawn ganu'n cân i holl ieuenctid Cymru.
Ar ail ochr y record mae Ray Gravell yn canu *Y Fi, A Mistar Urdd, A'r Crysau Coch*

Yn 2002 ail recordiwyd cân Mistar Urdd gan CIC yn rhan o ymgyrch gyhoeddusrwydd fawr yn dilyn cyfnod anodd clwy'r traed a genau.

Yn 2011 recordiodd y cymeriad Rapsgaliwn o wasanaeth plant Cyw S4C fersiwn newydd rap o gan Mistar Urdd *Hei! Mistar Urdd a Rapsgaliwn* er mwyn hybu rhaglenni'r sianel o Eisteddfod yr Urdd, Abertawe a'r fro.

Ym 1997 cyhoeddodd y grŵp Super Furry Animals y gan *Trôns Mr Urdd* fel ail ochr i'w record *Hermann Loves Pauline* yng ngwledydd Prydain ac fel ychwanegiad i fersiwn yr UDA o'u halbwm Mwng.

Roedd y grŵp Angylion Stanli yn canu cân gwatwar mewn gigs yn y 1980au cynar o'r enw *Ffa Coffi Mistar Urdd* ond gwrthododd cwmni Sain ei recordio.

Cafwyd can llai ffafriol i Mistar Urdd ar albwm 2005 *Malwod a Morgrug* gan MC Saizmundo, lle mae'r artist yn sôn am y pleser o gicio Mr Urdd druan.

Dolenni allanol
---------------

* Whiw! Mae Mistar Urdd yn fyw! Taith Mr Urdd 1979 Archif ITV / LlGC
* Fersiwn 2002 o Hei! Mistar Urdd
* Youtube Mistar Urdd a Rapsgaliwn - Hei Mistar Urdd!
* Youtube Mr Urdd Saizmondo

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gweiddi - Hei Mistar Urdd adalwyd 1 Mehefin 2016
2. 1 2  Who'd have thought Mr Urdd had a dark past? adalwyd 1 Mehefin 2016
3. ↑  Daily Post Mistar Urdd celebrates his 40th birthday at the Eisteddfod in Flint adalwyd 1 Mehefin 2016
4. ↑  Y Cymro Pen-blwydd hapus Mistar Urdd Archifwyd 2016-06-02 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 1 Mehefin 2016
5. 1 2  Pen-blwydd Mistar Urdd adalwyd 2 Mehefin 2016
6. ↑  *Croeso nôl, Pen Gwyn!*  , BBC Cymru Fuw, 24 Mai 2015.  Cyrchwyd ar 2 Mehefin 2016.
7. ↑  Mistar Urdd - Discography adalwyd 2 Mehefin 2016
8. ↑  Hei! Mistar Urdd a Rapsgaliwn adalwyd 2 Mehefin 2016
9. ↑  Mwng (15th Anniversary Edition) Super Furry Animals adalwyd 2 Mehefin 2016
10. ↑  BBC Saizmundo Malwod a Morgrug...Medi 2005 adalwyd 2 Mehefin 2016