Ffotograffydd o Loegr oedd **Alexander Bassano** (1 Mai 1829 - 21 Hydref 1913). Cafodd ei eni yn Llundain yn 1829 a bu farw yn Llundain. Ei ffotograff fwyaf enwog oedd yr un o'r Iarll Kitchener a defnyddiwyd yn y posteri recriwtio *Lord Kitchener Wants You* yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Bywgraffiad
-----------

Roedd Alessandro Bassano yn blentyn i'r gwerthwr pysgod Eidalaidd Clemente Bassano, a'i wraig Seisnig, Elizabeth Browne. Yn ddiweddarach Seisnigodd sillafiad ei enw cyntaf i Alexander.

Derbyniodd Bassano hyfforddiant artistig cynnar gyda'r artistiaid Augustus Egg a William Beverley. Agorodd ei stiwdio gyntaf yn Regent Street ym 1850. Yna symudodd y stiwdio i Piccadilly 1859-1863. O Picadilly symudodd i Pall Mall ac yna i 25 Old Bond Street ym 1877. Hefyd roedd gan Bassano stiwdio cangen yn 132 King's Road, Brighton o 1893 i 1899.

Roedd stiwdio Old Bond Street wedi'i addurno gyda phrintiau ffotograffig carbon a phenddelwau plastr, ac roedd yn ddigon mawr i ddarparu lle i gefndiroedd panoramig 80 troedfedd o hyd wedi'i osod ar roleri, a oedd yn darparu amrywiaeth o olygfeydd awyr agored neu gefndiroedd llys. Ymysg y bobl bu Bassano yn tynnu ffotograffau portread ohonynt oedd y Prif Weinidog William Ewart Gladstone y Frenhines Victoria a Cetshwayo kaMpande. Portread o ben yr Arglwydd Kitchener Bassano gan Bassano oedd sail y poster recriwtio Rhyfel Byd *Lord Kitchener Wants You*. Ymddeolodd Bassano o'r gwaith yn y stiwdio tua 1903, pan adnewyddwyd yr adeilad yn helaeth a'i ail-lansio fel *Bassano Ltd, Royal Photographers*.

Symudodd y stiwdio unwaith eto ym 1921: symudiad a ysgrifennwyd gan y cylchgrawn *Lady's Pictorial* ar y pryd. Adroddodd yr erthygl am fodolaeth miliwn o negatifau, a oedd wedi'u rhifo'n systematig, y bu'n rhaid eu symud o seleri'r adeilad i'r lleoliad newydd yn 38 Stryd Dover. Daeth y cwmni yn "Bassano a Vandyk" ym 1964. Y flwyddyn ganlynol ymgorfforodd Elliott & Fry, partneriaeth ffotograffig a oedd wedi bod yn rhedeg yn Stryd Baker ers 1863. Ym 1977, daeth y cwmni yn "Industrial Photographic", yn 35 Stryd Moreton, Llundain SW1.

Mae nifer o blatiau gwydr o Stiwdio Bassano, gan gynnwys rhai gan Alexander Bassano ei hun, yn yr Oriel Portread Genedlaethol, Llundain. Mae gan Amgueddfa Llundain nifer fawr o'r platiau sy'n gysylltiedig â ffasiwn.

Cynhaliodd yr Oriel Bortreadau Genedlaethol arddangosfa o'i waith, *Alexander Bassano: Victorian Photographer* yn 2013, canmlwyddiant ei farwolaeth.

Bywyd personol
--------------

Priododd Adelaide (née Lancaster) ym 1850. Bu iddynt fab, Clement George Alexander, a dwy ferch, Adelaide Fanny Louise a Camilla Teresa.

Bu farw yn Llundain yn 84 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Kensal Green.

Mae yna enghreifftiau o waith Alexander Bassano yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

Oriel
-----

Dyma ddetholiad o weithiau gan Alexander Bassano:

* Mary Dorothy BaileMary Dorothy Baile
* Poster KitchenerPoster Kitchener
* Charlotte CrawshayCharlotte Crawshay
* Y Frenhines VictoriaY Frenhines Victoria
* Y Tywysog Albert VictorY Tywysog Albert Victor

Cyfeiriadau
-----------

* (Saesneg) **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** - Alexander Bassano
* (Saesneg) **Oxford Dictionary of National Biography** - Alexander Bassano
* (Saesneg) **Art UK** - Alexander Bassano

1. 1 2  Hannavy, John (2013). Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography. Routledge. p. 117. ISBN 9781135873271
2. ↑  Prifysgol Caergrawnt Bassano, Alexander, 1829-1913, photographer Archifwyd 2018-09-30 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 6 Hydref 2019
3. ↑  Past display archive Alexander Bassano: Victorian Photographer adalwyd 6 Chwefror 2019
4. ↑  Find a Grave - Alexander Bassano adalwyd 6 Chwefror 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 226413323
* LCCN: no2005051540
* ISNI: 0000 0003 6340 7636
* GND: 1122376030
* BNF: cb148488947 (data)
* ULAN: 500014526
* BNE: XX1518073
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |