Roedd **Blanche Thebom** (19 Medi, 1915 - 23 Mawrth, 2010) yn Mezzo-soprano operatig Americanaidd, athrawes llais, a chyfarwyddwr opera. Roedd hi'n rhan o'r don gyntaf o gantorion opera Americanaidd a gafodd yrfaoedd rhyngwladol hynod lwyddiannus. Yn ei gwlad ei hun roedd ganddi gysylltiad hir â'r Opera Metropolitan yn Ninas Efrog Newydd a barhaodd 22 mlynedd.

Bywyd ac addysg gynnar
----------------------

Yn enedigol o Monessen, Pennsylvania, ym 1915, roedd Thebom yn ferch i rieni o Sweden a oedd wedi mewnfudo i'r Unol Daleithiau. Cafodd ei magu yn Canton, Ohio, lle bu’n astudio bale ac yn weithgar fel cantores yng nghôr ei heglwys. Parhaodd i gymryd gwersi bale i mewn i'w 40au. Cwblhaodd goleg busnes ac yna cymerodd swydd fel ysgrifennydd mewn cwmni diwydiannol yn Canton.

Ym 1938, wrth weithio fel ysgrifennydd, teithiodd Thebom gyda'i rhieni i Sweden. Yn ystod y daith mewn cwch o America i Ewrop, clywodd y pianydd Kosti Vehanen hi'n canu yn lolfa'r llong. Vehanen oedd cyfeilydd rheolaidd a hyfforddwr lleisiol Marian Anderson, a gwnaeth talent Thebom argraff fawr arno. Trefnodd i Thebom mynd yn ddisgybl i Giuseppe Boghetti yn Efrog Newydd, a oedd yn athro llais Anderson. Cafodd hi hefyd ei llofnodi gyda'r rheolwr talent Sol Hurok a oedd hefyd yn rheoli gyrfa Anderson. Ar ôl marwolaeth Boghetti ym mis Gorffennaf 1941, astudiodd gyda mezzo-sopranos yr Opera Metropolitan Edyth Walker a Margarete Matzenauer yn Ninas Efrog Newydd.

Gyrfa gynnar a pherfformio yn yr Opera Metropolitan
---------------------------------------------------

Daeth cyfle amlwg cyntaf Thebom fel perfformiwr ym mis Tachwedd 1941 pan wnaeth ei hymddangosiad cyntaf fel unawdydd gyda Cherddorfa Philadelphia a Chlwb Glee Prifysgol Pennsylvania o dan yr arweinydd Eugene Ormandy yn yr Academi Gerdd yn Philadelphia. Yna treuliodd y tair blynedd nesaf yn perfformio mewn cyngherddau a datganiadau ledled yr Unol Daleithiau. Canodd hefyd yn yr Academi Gerdd ar gyfer ei ymddangosiad cyntaf mewn opera proffesiynol ar 28 Tachwedd 1944; yn portreadu rôl Brangäne yn *Tristan und Isolde* gan Wagner ar gyfer cwmni taith yr Opera Metropolitan. Atgyfododd y rôl honno am ei hymddangosiad cyntaf ar lwyfan Efrog Newydd y Tŷ Opera Metropolitan ar y 14 Rhagfyr canlynol.

Canodd Thebom gyda’r Opera Metropolitan am y 22 tymor nesaf, gan roi cyfanswm o 357 o berfformiadau gyda’r cwmni yn ystod ei gyrfa. Ei rôl amlaf yn y Met oedd Amneris yn *Aida* gan Giuseppe Verdi; rhan a chwaraeodd mewn 80 o berfformiadau gyferbyn ag Aida yn cael ei phortreadu gan gantoresau fel Gloria Davy, Florence Kirk, Zinka Milanov, Herva Nelli, Delia Rigal, Antonietta Stella, Renata Tebaldi, a Ljuba Welitsch ymhlith eraill. Roedd hi hefyd yn rhagori yn operâu Wagner yn y Met, gan bortreadu rolau Erda yn *Das Rheingold*, Magdalene yn *Die Meistersinger von Nürnberg*, Ortrud yn *Lohengrin*, Venus yn *Tannhäuser*, Waltraute yn *Götterdämmerung*, a Fricka yn *Die Walküre* a *Das Rheingold*.

Ym 1951 ymddangosodd Thebom fel Dorabella yn y perfformiad cyntaf o gynhyrchiad Saesneg poblogaidd Alfred Lunt *Così fan tutte,* Mozart yn y Met. Ymddangosodd hefyd mewn dau berfformiad cyntaf yn yr Unol Daleithiau yn y Met; yn canu rolau Baba y Twrc yn *The Rake's Progress* (1953) gan Igor Stravinsky ac Adelaide yn *Arabella* Richard Strauss (1955). Ymhlith y rolau eraill a pherfformiodd yn y Met oedd Adalgisa yn *Norma*, Azucena yn *Il trovatore*, Dalila yn *Samson et Dalila*, Eboli yn *Don Carlos*, Geneviève yn *Pelléas et Mélisande*, Giulietta yn *Les contes d'Hoffmann*, Herodias yn *Salome*, Klytämnestra yn *Elektra*, Laura Adorno yn *La Gioconda*, Marfa yn *Khovanshchina*, Marina yn *Boris Godunov* (1956), yr Hen Farwnes yn *Vanessa*, Orlofsky yn *Die Fledermaus*, a'r rolau teitl yn *Carmen* a *Mignon*. Ei pherfformiad olaf yn y Met oedd fel yr Iarlles yn *Pikovaya dama* gan Tchaikovsky ym 1967. Dyna'r unig gynhyrchiad iddi ymddangos yn y Tŷ Opera Metropolitan newydd oedd wedi ei godi yng Nghanolfan Lincoln.

Gwaith perfformio amgen
-----------------------

Tu allan i'r Met, roedd Thebom yn perfformio'n aml fel artist gwadd gyda chwmnïau opera ledled yr Unol Daleithiau a thramor. Ym 1946 gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ar y llwyfan yn Chicago fel Brangäne gyda Chwmni Opera Chicago. Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf gydag Opera San Francisco (SFO) y flwyddyn ganlynol yn canu Amneris i Aida Stella Roman. Fe’i clywyd yn aml yn San Francisco trwy 1963; yn arbennig yn portreadu rôl y Fam Marie ym première yr Unol Daleithiau o *Dialogues des Carmélites* gan Poulenc i Opera San Francisco ym 1957. Rolau eraill a gyflawnodd yn San Francisco oedd Brangäne, Cherubino yn *Le nozze di Figaro*, Carmen, Dalila, Fricka, Giulietta, Laura Adorno, Marina, Octavian yn *Der Rosenkavalier*, ac Orfeo yn *Orfeo ed Euridice*. Canodd Dalila hefyd i Samson Giovanni Martinelli i Gwmni Opera Fawreddog Ddinesig Philadelphia ym 1950.

Gwnaeth Thebom ei ymddangosiad cyntaf yn Ewrop ym 1950 fel Dalila yn Opera Brenhinol Sweden. Dychwelodd i Opera Brenhinol Sweden sawl gwaith, gan ganu rolau fel Amneris, Eboli ac fel Elisabeth yn *Tannhäuser*. Gwnaeth ei hymddangosiad cyntaf yn y DU gyda Gŵyl Opera Glyndebourne yn Haf 1950 fel Dorabella. Ym 1957 aeth i Lundain i ganu Dido yng nghynhyrchiad canmoladwy 1957 o *Les Troyens* gan Berlioz yn y Tŷ Opera Brenhinol, Covent Garden. Dyma'r tro cyntaf i'r opera hon gael ei llwyfannu gan gwmni proffesiynol. Yn y cynhyrchiad hwn gwnaeth ddefnydd effeithiol o'i gwallt hir, gan ganiatáu iddo ddisgyn i lawr ei chefn wrth iddi esgyn i'r goelcerth angladdol ar y diwedd.

Ym 1957, pan oedd y Rhyfel Oer ar ei anterth daeth Thebom yr Americanwr cyntaf i berfformio yn y Theatr Bolshoi ym Moscow, lle portreadodd rôl y teitl mewn rhediad tair wythnos o *Carmen*. Yn fuan wedi hynny rhoddodd daith gyngerdd o amgylch Rwsia. Hefyd rhoddodd berfformiadau yng Ngwlad Roeg, gan gynnwys cyngerdd o flaen y Parthenon gyda miloedd yn bresennol. Ym 1960 ymddangosodd yn Opera Dallas fel Ruggiero mewn cynhyrchiad enwog o *Alcina* Handel, gyda Joan Sutherland yn rôl y teitl. Ym 1964, portreadodd Thebom yr Iarlles Geschwitz yn *Lulu* Alban Berg ar gyfer Grŵp Opera Boston. Fe bortreadodd hefyd y Tywysog Orlofsky (1965 a 1967) a Brangäne (1967) gyda Chwmni Opera Fawreddog Philadelphia.

Gyrfa wedi'r opera
------------------

Ar ôl iddi ymddeol o'r Opera Metropolitan ym 1967, ni ymddangosodd Thebom ar y llwyfan opera mwyach. Fodd bynnag, roedd hi'n canu o bryd i'w gilydd mewn cyngherddau a datganiadau; yn arbennig yn ymddangos mewn sawl datganiad gydag Eleanor Steber. Ym mis Mehefin 1967 fe'i penodwyd yn gyfarwyddwr yr adran opera yn Theatr Ddinesig Atlanta. Pan methdalodd y sefydliad hwnnw'n ym 1969, sefydlodd ei chwmni opera ei hun: Atlanta's Southern Regional Opera. Parhaodd yn Gyfarwyddwr Cyffredinol y cwmni hwnnw tan 1973 pan gaeodd.

Wrth weithio yn Atlanta, dechreuodd Thebom weithio'n fel athrawes llais. Ymddangosodd hefyd mewn adfywiadau theatr haf o sioeau cerdd Broadway yn Atlanta yn portreadu rolau fel y Fam Abates yn *The Sound of Music*. Yn 1973 symudodd i Little Rock i ymuno â'r gyfadran gerddoriaeth ym Mhrifysgol Arkansas. Bu’n dysgu canu a bu’n gyfarwyddwr y rhaglen opera yno tan Wanwyn 1980 pan gafodd ei phenodi’n gyfarwyddwr y rhaglen opera ym Mhrifysgol Daleithiol San Francisco.

Wrth ddysgu ym Mhrifysgol Daleithiol San Francisco ac yn ddiweddarach yn breifat, gwasanaethodd Thebom fel cadeirydd Clyweliadau Cyngor Cenedlaethol Opera Metropolitan Rhanbarth y Môr Tawel am bymtheng mlynedd. Ar ddiwedd yr 1980au cydsefydlodd Raglen Hyfforddi Celfyddydau Opera i Gorws Merched San Francisco gydag Elizabeth Appling. Parhaodd i arwain y sefydliad hwnnw hyd at ddechrau'r 2000au. Yn ddiweddarach daeth nifer o'r merched a fynychodd y rhaglen yn gantorion opera proffesiynol. Gwasanaethodd Thebom hefyd ar fwrdd yr Opera Metropolitan rhwng 1970-2008, ac roedd yn farnwr ar lefel genedlaethol pasiant Miss America.

Marwolaeth
----------

Bu farw Blanche Thebom o fethiant y galon yn ei chartref yn San Francisco yn 94 oed.

Recordiadau
-----------

* ***Blanche Thebom, mezzo-soprano:*** Arias o *Don Carlos*, *La Gioconda*, *Tristan und Isolde*, *Das Rheingold*, *Die Walküre*, *Götterdämmerung* a *Samson et Dalila* ; caneuon Hugo Wolf, a *Lieder eines fahrenden Gesellen* gan Gustav Mahler. Preiser 89559 CD
* ***Samson et Dalila*** (Camille Saint-Saëns), 1956, Set Svanholm, Blanche Thebom, Sigurd Björling, Herbert Sandberg, Cerddorfa a Chorws Opera Brenhinol Sweden, Caprice; CAT: CAP 22054

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "In Memoriam: Blanche Thebom(1915-2010)". *San Francisco Classical Voice*. Cyrchwyd 2021-02-27.
2. ↑  Fox, Margalit (2010-03-29). "Blanche Thebom; was Met Opera star". *Boston.com*. Cyrchwyd 2021-02-27.
3. 1 2 3 4 5 6 7  "Blanche Thebom, 94, Standard Bearing Met Mezzo Who Sang at Company for Twenty-Two Seasons, Has Died". *www.operanews.com*. Cyrchwyd 2021-02-27.[*dolen marw*]
4. 1 2 3  "Blanche Thebom: mezzo soprano". ISSN 0140-0460. Cyrchwyd 2021-02-27.
5. 1 2 3  "Blanche Thebom". *The Telegraph*. Cyrchwyd 2021-02-27.
6. 1 2  "Former Secretary Scores Hit During Vocal Debut In Phila". *Reading Eagle*. 8 Tachwedd 1941.
7. ↑  Anne McKeever (October 19, 1941). "Moss Thebom Scores With Local Audience". *The Telegraph-Herald*.
8. 1 2 3  Elizabeth Forbes (30 Ebrill 2010). "Blanche Thebom: Mezzo-soprano lauded for her interpretations of Wagner". *The Independent*. Cyrchwyd 27 Chwefror 2021.
9. ↑  Opera News, Volume XX: Number 18: March 5, 1956
10. ↑  "Metropolitan Opera Archives", *archives.metoperafamily.org/archives*, adalwyd 2021-02-28
11. ↑  "Blanche Thebom". *San Francisco Opera Archives*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-03-19. Cyrchwyd 2021-02-28.
12. ↑  New York Public Library for the Performing Arts: *Folder: Philadelphia Civic Grand Opera Company*
13. ↑  "Famed Canton opera singer Blanche Thebom dies". CantonRep.com. 26 Mawrth 2010. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 30 Mawrth 2010. Cyrchwyd 27 Chwefror 2021.
14. ↑  Free Library of Philadelphia: Bound: Philadelphia Grand Opera Company 1955-1974
15. ↑  "Opera Star Gets Position". *The Windsor Star*. June 21, 1967.
16. ↑  "Opera Not Dead In Atlanta, Blanche Thebom Declares". *Waycross Journal-Herald*. 6 Mawrth 1969. Cyrchwyd 27 Chwefror 2021.
17. ↑  "Blanche Thebom dies at 94; operatic mezzo-soprano". *Los Angeles Times*. 30 Mawrth 2010. Cyrchwyd 27 Chwefror 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 66653217
* LCCN: n82111783
* ISNI: 0000 0001 1474 1254
* GND: 134538056
* SUDOC: 083049568
* BNF: cb139003766 (data)
* BIBSYS: 3089644
* BNE: XX1317540
* CiNii: DA1382682X

 |