recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwyr Mauro Bolognini, Michelangelo Antonioni a Franco Indovina yw ***I Tre Volti*** a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd gan Dino De Laurentiis yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alberto Sordi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Piero Piccioni. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alberto Sordi, Richard Harris, Princess Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Dino De Laurentiis, Piero Tosi, Goffredo Alessandrini, José Luis de Vilallonga, Nando Angelini, Jean Rougeul ac Esmeralda Ruspoli. Mae'r ffilm *I Tre Volti* yn 115 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Sound of Music* sef ffilm fiwsical rhamantus gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Carlo Di Palma oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Eraldo Da Roma sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mauro Bolognini ar 28 Mehefin 1922 yn Pistoia a bu farw yn Rhufain ar 3 Mehefin 1977. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1953 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Fflorens.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mauro Bolognini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Giovani Mariti |  | Ffraincyr Eidal | Eidaleg | 1958-01-01 |
| I Tre Volti |  | yr Eidal | Eidaleg | 1965-01-01 |
| Il Bell'antonio |  | Ffraincyr Eidal | Eidaleg | 1960-01-01 |
| Le Bambole |  | yr EidalFfrainc | Eidaleg | 1964-01-01 |
| Le Fate |  | yr EidalFfrainc | Eidaleg | 1966-01-01 |
| Libera, Amore Mio... |  | yr Eidal | Eidaleg | 1975-01-01 |
| Metello |  | yr Eidal | Eidaleg | 1970-01-01 |
| Per Le Antiche Scale |  | Ffraincyr Eidal | Eidaleg | 1975-01-01 |
| *The Charterhouse of Parma* |  | yr Eidal | Eidaleg |  |
| *The Oldest Profession* |  | Ffraincyr Eidalyr Almaen | Ffrangeg | 1967-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  Genre:. . .
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Nymff goed goronog** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: nymffau coed coronog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Thalurania colombica***; yr enw Saesneg arno yw *Crowned woodnymph*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. colombica*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r nymff goed goronog yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Nymff goed goronog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Fadil Hadžić yw ***Tair Awr am Gariad (1968)*** a gyhoeddwyd yn 1968. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Tri sata za ljubav (1968.)*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Iwgoslafia; y cwmni cynhyrchu oedd Jadran Film. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Croateg a Serbo-Croateg a hynny gan Fadil Hadžić. Dosbarthwyd y ffilm gan Jadran Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Dragan Nikolić, Predrag Tasovac a Stanislava Pešić. Mae'r ffilm *Tair Awr am Gariad (1968)* yn 88 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *2001: A Space Odyssey* sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 400 o ffilmiau Croateg wedi gweld golau dydd. 
Frano Vodopivec oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Fadil Hadžić ar 23 Ebrill 1922 yn Bileća a bu farw yn Zagreb ar 3 Ionawr 2011. Derbyniodd ei addysg yn Academi'r Celfyddydau Cain.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Fadil Hadžić nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Michelangelo Antonioni yw ***La Notte*** a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori ym Milan a chafodd ei ffilmio ym Milan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ennio Flaiano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Giorgio Gaslini. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Umberto Eco, Marcello Mastroianni, Bernhard Wicki, Jeanne Moreau, Monica Vitti, Giorgio Gaslini, Rosy Mazzacurati, Gitt Magrini a Maria Pia Luzi. Mae'r ffilm *La Notte* yn 122 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Breakfast at Tiffany's* sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Gianni Di Venanzo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Eraldo Da Roma sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Michelangelo Antonioni ar 29 Medi 1912 yn Ferrara a bu farw yn Rhufain ar 29 Mehefin 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1950 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Canolfan Arbrofol ym Myd y Sinema.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Feltrinelli
 * Gwobr Sutherland
 * Y Llew Aur
 * Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Yr Arth Aur
 * Palme d'Or
 * Marchog Uwch-Groes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal
 * Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 84% (Rotten Tomatoes)
* 7.5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Yr Arth Aur.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Michelangelo Antonioni nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 22 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 22 Mehefin 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 26 Mehefin 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 26 Mehefin 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 26 Mehefin 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 26 Mehefin 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 26 Mehefin 2022.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 22 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 22 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 22 Mehefin 2016.
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 8 Rhagfyr 2019.
5. 1 2  "The Night". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* LCCN: n97015048

 |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pysgotwr Blyth** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr Blyth) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Alcedo hercules***; yr enw Saesneg arno yw *Blyth’s kingfisher*. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*) sydd yn urdd y *Coraciiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. hercules*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r pysgotwr Blyth yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ceyx fallax | Ceyx fallax |  |
|
| Pysgotwr ariannaidd | Ceyx argentatus |  |
|
| Pysgotwr bach y Dwyrain | Ceyx erithaca |  |
|
| Pysgotwr cain | Ceyx lepidus |  |
|
| Pysgotwr coed y Philipinau | Ceyx melanurus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pysgotwr Blyth** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Carfil bach** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: carfilod bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Alle alle***; yr enw Saesneg arno yw *Little auk*. Mae'n perthyn i deulu'r Carfilod (Lladin: *Alcidae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. alle*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America ac Ewrop.

Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.

Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Lleiaf o Bryder' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.

Teulu
-----

Mae'r carfil bach yn perthyn i deulu'r Carfilod (Lladin: *Alcidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Carfil Cassin | Ptychoramphus aleuticus |  |
|
| Carfil Japan | Synthliboramphus wumizusume |  |
|
| Carfil bach | Alle alle |  |
|
| Carfil bychan | Aethia pusilla |  |
|
| Carfil mwstasiog | Aethia pygmaea |  |
|
| Gwylog | Uria aalge |  |
|
| Gwylog Brünnich | Uria lomvia |  |
|
| Gwylog ddu | Cepphus grylle |  |
|
| Llurs | Alca torda |  |
|
| Pâl | Fratercula arctica |  |
|
| Pâl corniog | Fratercula corniculata |  |
|
| Pâl pentusw | Fratercula cirrhata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
*Alle alle*

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑  Gwefan www.marinespecies.org adalwyd 4 Mai 2014

 *Safonwyd yr enw* **Carfil bach** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Seren goed Chile** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: sêr coed Chile) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Eulidia yarrellii***; yr enw Saesneg arno yw *Chilean woodstar*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *E. yarrellii*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r seren goed Chile yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Heliactin bilophus | Heliactin bilophus |  |
|
| Seren goed Chile | Eulidia yarrellii |  |
|
| Sïedn cynffonfforchog | Eupetomena macroura |  |
|
| Sïedn cynffonsiswrn | Hylonympha macrocerca |  |
|
| Sïedn gwych | Eugenes fulgens |  |
|
| Sïedn gyddfgoch Brasil | Clytolaema rubricauda |  |
|
| Sïedn melfed mynydd | Lafresnaya lafresnayi |  |
|
| Sïedn penfioled | Klais guimeti |  |
|
| Sïedn penlas | Cyanophaia bicolor |  |
|
| Sïedn prudd | Aphantochroa cirrochlorisEupetomena cirrochloris |  |
|
| Sïedn torgoch | Goethalsia bella |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Seren goed Chile** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama a elwir hefyd yn ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Jeannot Szwarc yw ***Somewhere in Time*** a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd gan Ray Stark yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori ym Michigan a Chicago a chafodd ei ffilmio yn Chicago. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Richard Matheson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Barry. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jane Seymour, Christopher Reeve, Bill Erwin, Christopher Plummer, William H. Macy, Teresa Wright, Richard Matheson, Don Franklin, George Wendt, Tim Kazurinsky, Jiří Voskovec, Susan French, Patrick Billingsley, John Alvin, Eddra Gale a Michael Woods. Mae'r ffilm *Somewhere in Time* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Empire Strikes Back* sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Isidore Mankofsky oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jeff Gourson sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Bid Time Return*, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Richard Matheson a gyhoeddwyd yn 1975.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jeannot Szwarc ar 21 Tachwedd 1939 ym Mharis. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1968 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Harvard.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 61% (Rotten Tomatoes)
* 6/10 (Rotten Tomatoes)
* 29/100

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jeannot Szwarc nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Somewhere in Time". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 183976168

 |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn mynydd torwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod mynydd torwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Lampornis hemileucus***; yr enw Saesneg arno yw *White-bellied mountain gem*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *L. hemileucus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sïedn mynydd torwyn yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn mynydd torwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Nymff goed benfioled** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: nymffau coed penfioled) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Thalurania glaucopis***; yr enw Saesneg arno yw *Violet-capped woodnymph*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. glaucopis*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r nymff goed benfioled yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Nymff goed benfioled** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Delw o Baʿal, 14eg ganrif CC - 12fed ganrif CC, o Ugarit); yn awr yn amgueddfa'r Louvre
Mae **Baʿal** neu **Baal** (Hebraeg: בעל) yn deitl Semitaidd a ddefnyddid ar gyfer nifer o wahanol dduwiau ac ysbrydion. Yr ystyr yw ‘arglwydd’, a gellir ei ddefnyddio am fod dynol hefyd ar brydiau. Ambell dro defnyddir *baʿal* fel cyfenw ar y duw Hadad, duw'r glaw, taranau, ffrwythlondeb ac amaeth. Dim ond yr offeiriaid oedd yn cael defnyddio yr enw "Hadad", felly defnyddid "Baal" i sôn amdano. Gelwid Melqart, duw dinas Tyrus yn Baʿal hefyd. Fodd bynnag, mae llawer o'r cyfeiriadau at "Baʿal", er enghraifft y cyfeiriadau yn y Beibl, yn cyfeirio at dduwiau lleol.

Prif dduw Carthago oedd Baʿal Hammon. Yn ôl rhai awduron Groegaidd a Rhufeinig, byddai'r Carthaginiaid yn llosgi plant ieuanc fel aberth i Baʿal Hammon, ond mae cryn ddadlau ynglŷn â gwirionedd hyn. Mae'n gysylltiedig â'r dduwies Tanit. Ceir yr enw Baʿal fel elfen mawn llawer o enwau Carthaginaidd, er enghraifft Hannibal a Hasdrubal. Baʿal oedd prif dduw dinas Palmyra hefyd.

Yn y cyfnod cynnar roedd yr Iddewon hefyd yn defnyddio'r gair Baʿal am eu duw, ond oherwydd y frwydr rhwng y ddwy grefydd, a welir er enghraifft yn hanes y proffwyd Elias yn lladd proffwydi Baal yn Llyfr y Brenhinoedd yn y Beibl, daethant i osgoi'r ymadrodd yn nes ymlaen.

Gweler hefyd
------------

* Beelsebwl
Prifysgol gyhoeddus a leolir yn Jena yn nhalaith Thüringen, yr Almaen, yw **Prifysgol Friedrich Schiller Jena** (Almaeneg: *Friedrich-Schiller-Universität Jena*).

Sefydlwyd academi yn Jena ym 1548, a chafodd ei ddyrchafu'n brifysgol ym 1558 dan yr enw Prifysgol Holl Sacsonaidd Ddugol (*Herzoglich Sächsische Gesamtuniversität*). Hon oedd prifysgol newydd Etholyddiaeth Sachsen, wedi i'r dalaith honno golli Prifysgol Wittenberg i Dŷ Witten yn sgil Rhyfel Schmalkalden. Fe'i gelwid ar lafar yn Brifysgol Jena neu Salana (am ei fod ar lannau Afon Saale). Daeth y brifysgol i'r amlwg yn rhyngwladol yn y 18g, pryd yr oedd athronwyr o fri, gan gynnwys G. W. F. Hegel, Johann Gottlieb Fichte, a Friedrich Schiller, yn addysgu yno. Enwyd y brifysgol ar ôl Schiller ym 1934.

Mae gan y brifysgol adrannau diwinyddiaeth, y gyfraith, meddygaeth, athroniaeth, economeg, mathemateg, cemeg, bioleg, ffiseg a seryddiaeth, seicoleg, addysg, addysg gorfforol, a thechnoleg; ac athrofeydd ieithoedd, astudiaethau clasurol ac hanes meddygaeth a gwyddorau natur, yn ogystal â gardd fotaneg a llysieufa.

Mae'n aelod o Grŵp Coimbra ar gyfer prifysgolion Ewropeaidd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hermans, FirstName (2005). *Charters of foundation and early documents of the universities of the Coimbra Group* (yn Saesneg). Leuven: Gwasg Prifysgol Leuven. t. 58. ISBN 9789058674746.
2. ↑  "Faculties". *University of Jena* (yn Saesneg). Cyrchwyd 30 Tachwedd 2021.
Ffilm antur gan y cyfarwyddwr Konrad Petzold yw ***Kit & Co*** a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Günter Karl a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Karl-Ernst Sasse. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rolf Hoppe, Manfred Krug, Armin Mueller-Stahl, Dean Reed, Gerry Wolff, Renate Blume, Monika Woytowicz, Ralph J. Boettner, Siegfried Kilian a Fritz Mohr. Mae'r ffilm *Kit & Co* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Godfather Part II* sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Hans Heinrich oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Konrad Petzold ar 26 Ebrill 1930 yn Radebeul a bu farw yn Kleinmachnow ar 3 Ebrill 1998. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Baner Llafar

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Konrad Petzold nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Diwinydd Protestannaidd a beirniad ysgrythurol Almaenig oedd **Johann Jakob Griesbach** (4 Ionawr 1745 – 24 Mawrth 1812) a oedd yn un o'r rhesymolwyr blaenaf mewn ysgolheictod Beiblaidd yn ystod yr Oleuedigaeth. Efe oedd y cyntaf i ddadansoddi'r Pedair Efengyl trwy ddulliau beirniadaeth destunol, a bathodd y term *synoptische* ("cyfolwg") i ddisgrifio'r tair Efengyl gyntaf. Gwrthodai Griesbach y farn draddodiadol am awduraeth yr Efengylau, gan haeru bod Marc yn tarddu o Mathew a Luc.

Ganed ef yn Butzbach, Tiriarllaeth Hessen-Darmstadt, yn yr Ymerodraeth Lân Rufeinig. Addysgwyd ef yn Frankfurt am Main, a chwblhaodd ei efrydiau ym mhrifysgolion Tübingen, Halle, a Leipzig. Enwogodd ei hun yn arbennig mewn ymchwiliadau diwinyddol a Beiblaidd, ac efe oedd hoff ddisgybl yr hanesydd eglwysig Johann Salomo Semler a'r ieithegwr ac esboniwr Johann August Ernesti. Cyn ei fod yn 24 oed, penderfynodd i ymroddi i astudio athrawiaethau a thestun y Testament Newydd. Er cyflawni ei gynllun, aeth ar daith lenyddol trwy'r Almaen, yr Iseldiroedd, a Lloegr, a gwnaeth iddo'i hun gyfeillion ymysg llenorion blaenaf y gwledydd hynny, a chasglodd ystorfa werthfawr o ddefnyddiau at ei waith mawr.

Ym 1770, dychwelodd i Frankfurt i'w trefnu ac i gynllunio'r defnyddiau hyn, ond yn y flwyddyn ddilynol penodwyd ef yn ddarlithydd diwinyddol, ac ym 1773 yn athro diwinyddol, yn Halle. Enwogodd ei hun gymaint yn y swydd hon fel y cynigiwyd iddo'r swydd o athro astudiaethau'r Testament Newydd ym Mhrifysgol Jena. Derbyniodd yr honno ym 1775, ac ym 1780 dyrchafwyd ef yn beriglor y brifysgol, ac i amryw swyddi pwysig eraill. Enwyd ef yn gynghorwr eglwysig i Ddug Sachsen-Weimar, ac yr oedd eisoes wedi ei wneuthur yn brelad dosbarth Weimar. Tua deng mlynedd cyn hyn yr oedd Griesbach wedi priodi chwaer i'r enwog Schültz, gyda'r hon y bu fyw yn ddedwydd hyd ei farwolaeth, yn Jena, Thuringia, yn 67 oed.

Cyhoeddwyd yr argraffiad cyntaf o'i destun ef o'r Testament Newydd Groeg yn Halle, ym 1754, yn y ffurf o lawlyfr i'r efrydwyr a wrandawent ei ddarlithiau. Cyhoeddwyd y gyfrol gyntaf o'r ail argraffiad ym 1796, a'r ail ym 1807. Toddwyd llythrennau newyddion yn bwrpasol ar gyfer yr argraffiad hwn gan y gwneuthurwr enwog Göschen, ac am fod Dug Grafton, canghellor Prifysgol Caergrawnt, yn mynd i'r draul o baratoi'r papur, cyhoeddodd yr awdur diolchgar ei lyfr yn Llundain a Halle ar yr un pryd.

Mae adolygiad Griesbach ar destun y Testament Newydd wedi ei seilio ar gyferbyniad rhwng y tri dosbarth mawr o'r amrywiol lawysgrifau Groegaidd, sef y llawysgrifau Alecsandraidd, Gorllewinol, a Bysantaidd neu Asiaidd. O'r rhain, y cyntaf ydy'r orau o lawer, yn ôl barn Griesbach, oherwydd y cyd-drawiad sydd yn y dyfyniadau ysgrythurol sydd ar gael yng ngweithiau Origen a thestun y llawysgrif Alecsandraidd enwog o'r Testament Newydd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Johann Jakob Griesbach. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 11 Mawrth 2022.

Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun sydd wedi ei addasu o *Y Gwyddoniadur Cymreig*, cyhoeddiad sydd yn y parth cyhoeddus.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Henry King yw ***Hell Harbor*** a gyhoeddwyd yn 1930. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn y Caribî. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Fred de Gresac. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan United Artists.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Al St. John, Lupe Vélez, Jean Hersholt, Gibson Gowland, George Bookasta a John Holland. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1930. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *All Quiet on the Western Front* ffilm Almaenig, Ffraneg a Saesneg gan Lewis Milestone a Nate Watt. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
John P. Fulton oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henry King ar 24 Ionawr 1886 yn Christiansburg, Virginia a bu farw yn Toluca Lake ar 10 Awst 1999. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* seren ar Rodfa Enwogion Hollywood
 * Gwobr Golden Globe am Gyfarwyddwr Gorau

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Henry King nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Ebrill 2016.
Gwyddonydd gwleidyddol ac athronydd Almaenig-Americanaidd ac ysgolhaig rhyngddisgyblaethol oedd **Eric Voegelin** (3 Ionawr 1901 – 19 Ionawr 1985) sydd yn nodedig am ei astudiaethau o wleidyddeg fodern yn ogystal â'i ymdrechion i lunio athroniaeth gynhwysfawr o'r ddynolryw, cymdeithas, ac hanes.

Bywgraffiad
-----------

Ganed ef yng Nghwlen, Ymerodraeth yr Almaen. Enillodd ei ddoethuriaeth o Brifysgol Fienna ym 1922, ac yno addysgodd y gyfraith o 1929 i 1938. Ffoes i'r Swistir yn sgil yr *Anschluss*, ac yna i Unol Daleithiau America. Fe'i derbyniwyd yn ddinesydd Americanaidd ym 1944. Treuliodd ei yrfa academaidd yn yr Unol Daleithiau yn Harvard, Coleg Bennington, Prifysgol Alabama, a Phrifysgol Daleithiol Louisiana. Dychwelodd i'r Almaen i addysgu gwyddor gwleidyddiaeth ym Mhrifysgol München o 1958 i 1969. Symudodd yn ôl i'r Unol Daleithiau ac ymsefydlodd yn Stanford, Califfornia, i weithio yn uwch-gymrawd ymchwil yn Sefydliad Rhyfel, Chwyldro, ac Heddwch Hoover. Bu farw yn Stanford yn 84 oed.

Syniadaeth
----------

Ar sail ei ddealltwriaeth o hanes athroniaeth wleidyddol—yn enwedig ysgrifeniadau Platon ac Aristoteles a ddylanwadwyd yn gryf arno—aeth Voegelin i'r afael ag athroniaeth hanes yn ei ymdrech i amgyffred natur y drefn wleidyddol a'i pherthynas â chyflwr y ddynolryw. Archwiliodd Voegelin sefydliadau gwleidyddol, symbolau ieithyddol, a syniadau hanesyddol a modern ynglŷn â gwareiddiad at ddiben dehongli'r arwyddion a mythau sydd yn rheoli'r gymdeithas wleidyddol, a chyda'r sylfaen honno fe geisiodd lunio athroniaeth o ymwybyddiaeth.

Un o themâu canolog ei waith yw ei feirniadaeth ar fodernedd. Dadleuai taw argyfwng yn yr ymwybyddiaeth ddynol oedd modernedd, o ganlyniad i golli sylw o drosgynoldeb y ddirwedd a chanolbwyntio'n ormod ar fateroliaeth a chynnydd technolegol. Yn ôl Voegelin, arweiniodd y trawsnewidiad syfrdanol hwn at hollti'r ymwybyddiaeth ddynol, gan achosi pobl i golli perthynas â'r realiti ysbrydol wrth wraidd bodolaeth.

Llyfryddiaeth
-------------

* *Der Autoritäre Staat* (1936).
* *The New Science of Politics* (1952).
* *Order and History*, 4 cyfrol (1956–74).
* *Science, Politics and Gnosticism* (1959).
* *From Enlightenment to Revolution* (1975).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Eric Voegelin. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 27 Ebrill 2023.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt bron glaerwen** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau bron glaerwen) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Amazilia edward***; yr enw Saesneg arno yw *Snowy-breasted hummingbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. edward*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r emrallt bron glaerwen yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt bron glaerwen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **dibwyllo** (a elwir hefyd yn **gasleitio**) yn ymadrodd llafar a ddiffinnir yn fras fel twyllo rhwyun er mwyn gwneud iddynt gwestiynu eu cof eu hunain. Mae'r term Saesneg (*gaslighting*) yn deillio o deitl y ffilm Americanaidd *Gaslight* o 1944, er na ddefnyddiwyd y term yn eang yn Saesneg nac yn Gymraeg tan ganol y 2010au.

Gellir defnyddio'r term hefyd i ddisgrifio person (sef "dibwyllwr" neu "gasleitiwr") sy'n cyflwyno gwybodaeth ffug i rywun, yn aml fel rhan o ymgyrch, i wneud iddynt "amau eu cof eu hunain o ddigwyddiadau ac i amau eu pwyll". Yn aml, mae hyn er mantais i'r dibwyllwr ei hun, ond nid yw dibwyllo yn fwriadol bob tro.

Charles Boyer, Ingrid Bergman, a Joseph Cotten yn y ffilm *Gaslight*

Dulliau cyffredin o ddibwyllo
-----------------------------

Gwahanol dechnegau a ddefnyddir gan ddibwyllwyr i gamdrin eu dioddefwyr, fel drysu. Ar wahân i ddrysu, gallant ddefnyddio dulliau eraill gan gynnwys:

### Cuddio neu gelu ffeithiau

Mae'r camdriniwr yn esgus nad yw'n deall y dioddefwr.

### Cwestiynu

Mae'r camdriniwr yn cwestiynu cof y dioddefwr er bod y dioddefwr wedi cofio digwyddiadau yn gywir.

### Newid y pwnc

Mae camdriniwr yn newid pwnc y sgwrs a chwestiynu meddyliau'r dioddefwr ac wedyn yn rheoli'r sgwrs.

### **Trifialeiddio**

Mae'r camdriniwr yn rheoli meddyliau'r dioddefwr, ac yn gwneud iddynt gredu nad yw eu meddyliau a/neu eu hanghenion yn bwysig.

### Anghofio a gwrth-ddweud

Mae camdriniwr yn esgus anghofio yr hyn sydd wedi digwydd mewn gwirionedd; gall y camdriniwr gwrth-ddweud neu oedi pethau fel addewidion sy’n bwysig i’r dioddefwr. Tra bo pawb yn anghofio a gwrth-ddweud weithiau, mae'n bwysig nodi bod dibwyllwyr yn gwneud hynny'n rheolaidd heb gyfyngiadau allanol go iawn. Gall y dibwyllwr greu neu ffugio rhwystrau artiffisial i ganiatáu iddo'i hun wadu neu ohirio'r hyn sy'n bwysig i'r dioddefwr.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Gaslighting". *BydTermCymru*. Llywodraeth Cymru. 21 Rhagfyr 2020. Cyrchwyd 14 Hydref 2022.
2. ↑  Yagoda, Ben (12 Ionawr 2017). "How Old Is 'Gaslighting'?". *The Chronicle of Higher Education* (yn Saesneg). Cyrchwyd 16 Tachwedd 2022.
3. ↑  DiGiulio, Sarah. "What is gaslighting? And how do you know if it's happening to you?". *NBC News* (yn Saesneg). Cyrchwyd 16 Tachwedd 2022.
4. ↑  "Gaslighting Definition, Techniques and Being Gaslighted | HealthyPlace". *HealthyPlace* (yn Saesneg). Cyrchwyd 16 Tachwedd 2022.
Prifysgol ymchwil gyhoeddus yn yr Almaen yw **Prifysgol Ludwig Maximilian München** (Almaeneg: *Ludwig-Maximilians Universität München*, **LMU**) a leolir ym München yn nhalaith Bafaria.

Sefydlwyd Prifysgol Ingolstadt gan Ludwig IX, Dug Bafaria, ym 1472, ar batrwm Prifysgol Fienna. Yn ystod y Diwygiad Protestannaidd, trodd Johann Eck y brifysgol yn ganolfan i'r gwrthwynebiad Catholig Rhufeinig yn erbyn Martin Luther. Bu'n ganolfan ddiwinyddol yn bennaf, dan ddylanwad dyneiddiaeth y Dadeni a'r Gwrth-Ddiwygiad, nes iddi ddod dan ddylanwad yr Oleuedigaeth yn ail hanner y 18g. Sefydlwyd ysgolion economeg a gwyddor gwleidyddiaeth yno ym 1799.

Ym 1800, ar orchymyn Maximilian IV Joseph, Tywysog-Etholydd Bafaria, symudodd y brifysgol i Landshut ym 1800 ac fe'i ailenwyd yn Brifysgol Ludwig Maximilian, gan gyfuno enw ei hun gydag enw'r Dug Ludwig IX. Ym 1826, symudodd Ludwig I, Brenin Bafaria, y brifysgol i München. Sefydlwyd ysgol dechnegol, ar gyfer amaethyddiaeth a choedwigaeth, ym 1868.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) University of Munich. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 26 Hydref 2023.
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Carlos Hugo Christensen yw ***Si Muero Antes De Despertar*** a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Julián Bautista. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Floren Delbene, Blanca del Prado, Homero Cárpena, Néstor Zavarce, Virginia Romay, Marisa Núñez ac Enrique de Pedro. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Singin' in the Rain* sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlos Hugo Christensen ar 15 Rhagfyr 1914 yn Santiago del Estero a bu farw yn Rio de Janeiro ar 28 Mai 2020. Derbyniodd ei addysg yn Cyfadran Athroniaeth a'r Dyniaethau Prifysgol Buenos Aires.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carlos Hugo Christensen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Adán y La Serpiente |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1946-01-01 |
| Anjos E Demônios |  | Brasil | Portiwgaleg | 1970-01-01 |
| Armiño Negro |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1953-01-01 |
| Con El Diablo En El Cuerpo |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1947-01-01 |
| El Canto Del Cisne |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1945-04-27 |
| El Demonio Es Un Ángel |  | Feneswela | Sbaeneg | 1949-01-01 |
| El Inglés De Los Güesos |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1940-01-01 |
| El Ángel Desnudo |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1946-01-01 |
| La Muerte Camina En La Lluvia |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1948-01-01 |
| La Señora De Pérez Se Divorcia |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1945-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 12 Ebrill 2016.
Ffilm llawn cyffro
Cantoneg o Hong Cong yw ***Ip Man: Y Frwydr Olaf*** gan y cyfarwyddwr ffilm Herman Yau. Fe'i cynhyrchwyd yn Hong Cong.

Dyma restr llawnach o aelodau'r cast a gymerodd ran yn y ffilm hon: Anthony Wong, Anita Yuen, Jordan Chan, Eric Tsang, Gillian Chung.


Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Wolf of Wall Street* gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 200 o ffilmiau Cantoneg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 67% (Rotten Tomatoes)
* 5.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Herman Yau nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 27 Mai 2016. .
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 27 Mai 2016.
3. 1 2  "Ip Man: The Final Fight". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 9 Hydref 2021.
Pentref yng nghymuned Treharris, bwrdeisdref sirol Merthyr Tudful, Cymru, yw **Mynwent y Crynwyr** (Saesneg: *Quakers Yard*). Saif yn rhan ddeheuol y sir, i'r de o Treharris ac i'r gogledd-orllewin o Nelson, gerllaw ganol Afon Taf. Enw gwreiddiol y pentref oedd Rhyd y Grug. Erbyn tua 1650 roedd Bedyddwyr, Annibynwyr a Chrynwyr yn addoli yn ffermdy Berthlwyd, Pentwyn, ac yn fuan wedyn ffurfiodd y Crynwyr gynulleidfa ar wahan. Yn 1667, sefydlodd y Crynwyr eu mynwent eu hunanin ar dir Stad Pantannas. Lleolwyd Ysgol Gynradd Gymraeg Rhyd-y-Grug yn y pentref am dros 30 mlynedd ond ym Medi 2010 symudodd yr ysgol i Aberfan, ac fe ddinistriwyd yr hen adeilad.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Dawn Bowden (Llafur) ac yn Senedd y DU gan Gerald Jones (Llafur).

Pobl o'r pentref
----------------

* Jimmy Wilde, paffiwr
* Isaac Hughes (Craigfryn), nofelydd
* Marton Foster, owner of Quakers Yard Inn
* Jordan Robson, co-owner of Quakers Yard Inn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 13 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 13 Medi 2019
3. ↑  "Gwefan Senedd Cymru". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-11-10. Cyrchwyd 2021-12-24.
4. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful**

**Trefi**  

Merthyr Tudful  **·** Treharris
  
**Pentrefi**  

Abercannaid  **·** Aberfan  **·** Bedlinog  **·** Cefn Coed y Cymer  **·** Dowlais  **·** Heolgerrig  **·** Y Faenor  **·** Mynwent y Crynwyr  **·** Pentrebach  **·** Pontsticill  **·** Pontygwaith  **·** Trelewis  **·** Troed-y-rhiw  **·** Ynysowen
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn bacsiog gyddflas** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod bacsiog gyddflas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Eriocnemis godini***; yr enw Saesneg arno yw *Turquoise-throated puffleg*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *E. godini*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r sïedn bacsiog gyddflas yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn bacsiog gyddflas** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
'Masg Agamemnon', a ddarganfuwyd gan Heinrich Schliemann yn 1876 yn Mycenae. Er gwaethaf yr enw, nid oes sicrwydd pwy y maen ei gynrychioli.
Cymeriad ym Mytholeg Roeg yw **Agamemnon** (Hen Roeg: **Ἀγαμέμνων**). Mae'n fab i Atreus, brenin Mycenae a'i wraig Aerope, ac yn frawd i Menelaus. Daw yn frenin Mycenae (neu Argos yn ôl rhai fersiynau) ar ôl ei dad, ac mae'n briod a Clytemnestra. Mae'n gymeriad yn yr *Iliad* gan Homeros*.*

Pan mae Paris, sy'n fab i Priam, brenin Caerdroea yn cipio Elen, gwraig Menelaos, a'i dwyn i Gaerdroea, mae Meneloaos yw gofyn cymorth ei frawd Agamemnon, brenin mwyaf nerthol y Groegiaid. Gelwir arwyr y Groegiaid at ei gilydd, yn eu plith Achilles a'i gyfaill Patroclus, yr hynafgwr Nestor, Aiax, Odysseus, Calchas a Diomedes, gydag Agamemnon yn arweinydd arnynt.

Pery Rhyfel Caerdroea am ddeng mlynedd cyn i'r ddinas gael ei chipio a'i dinistrio. Pan ddychwel Agamemnon adref o'r rhyfel, llofruddir ef gan ei wraig, Clytemnestra, a'i chariad Aegisthus, wedi iddo anwybuddu rhybudd ei ordderch Cassandra.

Gallai Agamemnon fod wedi ei seilio ar gymeriad hanesyddol; mae dogfennau Hethaidd yn crybwyll *Akagamunaš*, rheolwr *Ahhiyawa* (gwlad yr Acheaid) yn y 14g CC.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Haulangel gyddfgoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: haulangylion gyddfgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Heliangelus amethysticollis***; yr enw Saesneg arno yw *Amethyst-throated sunangel*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. amethysticollis*, sef enw'r rhywogaeth.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r haulangel gyddfgoch yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Haulangel gyddfgoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Alex Pettyfer yw ***Back Roads*** a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Ohoven yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Tawni O'Dell. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

 Mae'r ffilm *Back Roads* yn 121 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Guilty* sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alex Pettyfer ar 10 Ebrill 1990 yn Stevenage. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2005 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Academi Celf Dramatig America.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 53% (Rotten Tomatoes)
* 5.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alex Pettyfer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Back Roads". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Hector gydag Andromache a'i fab Astyanax a helm Hector.
Cymeriad ym Mytholeg Roeg yw **Hectōr** (Hen Roeg: Ἕκτωρ ***Hektor***) neu **Ector**. Mae'n ymddangos yn yr *Iliad* gan Homeros fel prif arwr Caerdroea yn Rhyfel Caerdroea yn erbyn y Groegiaid.

Mae Hector yn fab i Priam, brenin Caerdroea, ac yn briod ag Andromache; mae ganddynt fab bychan, Astyanax.

Y mwyaf nerthol o arwyr y Groegiaid yn yr ymladd o gylch Caerdroea yw Achilles, sy'n fab i'r dduwies Thetis. Digia Achilles pan mae arweinydd y Groegiaid, Agamemnon, yn cymeryd y gaethferch Briseis oddi wrtho, ac mae'n gwrthod mynd allan i ymladd. Cymer Patroclus, cyfaill mynwesol Achilles, ei le yn yr ymladd, ond lleddir ef gan Hector]. Dychwel Achilles i'r frwydr, ac mae'n lladd Hector tu allan i furiau Caerdroea, gyda chymorth y dduwies Athena. Mae Achilles yn llusgo ei gorff o amgylch Caerdroea, nes yn y diwedd cytuno i'w ddychwelyd ar gais Priam i'w gladdu'n anrhydeddus.

Ym marddoniaeth Beirdd y Tywysogion mae Ector (Hector) yn batrwm o uchelwraeth. Ceir cyfeiriadau ato gan sawl bardd, yn cynnwys Cynddelw Brydydd Mawr a Dafydd Benfras. Cyfeirir ato yn un o Drioedd Ynys Prydain hefyd, fel un o'r 'Tri Dyn a gafas Cedernid Addaf' (Y Tri Dyn a gafodd gadernid [cryfder] Addaf), gyda Ercwlff (Hercules) a Samson.
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Clavulinaceae* yw'r **Pastwn crych** (Lladin: ***Clavulina rugosa***; Saesneg: *Wrinkled Club*). 'Ffyngau'r Pastynnau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Lluosog y gair 'pastwn' yw 'pastynnau'. Mae'n perthyn I'r grwp 'Ffyngau Cwrel' ac edrych fel sbageti. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef **Cwrel rhychog**. Mae'r teulu *Clavulinaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Cantharellales.

Defnyddir y ffwng hwn wedi'i goginio mewn bwydydd a gellir ei fwyta'n amrwd.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yng Ngogledd America.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Clavulinaceae
--------------------------------------

Mae gan **Pastwn crych** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Burgella flavoparmeliae* | Burgella flavoparmeliae |  |
|
| *Burgella lutea* | Burgella lutea |  |
|
| *Clavulicium delectabile* | Clavulicium delectabile |  |
|
| *Clavulicium extendens* | Clavulicium extendens |  |
|
| *Clavulicium globosum* | Clavulicium globosum |  |
|
| *Clavulicium macounii* | Clavulicium macounii |  |
|
| *Clavulicium pilatii* | Clavulicium pilatii |  |
|
| *Clavulicium spurium* | Clavulicium spurium |  |
|
| *Clavulicium venosum* | Clavulicium venosum |  |
|
| *Membranomyces spurius* | Membranomyces spurius |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Pastwn crych** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

  


|  |
| --- |
| **Gofal!** |
| *Er bod rhai madarch yn fwytadwy, mae eraill yn fwytadwy gan rai pobl ond yn wenwyn i eraill!*
*Gall corff rhai bobl adweithio'n ddifrifol i rai 'madarch bwytadwy'! Mynwch gyngor gan arbenigwr cyn profi unrhyw fadarch gwyllt.* |