Mae **Gwilym Bowen Rhys** (ganwyd 23 Hydref 1992) yn ganwr a chyfansoddwr o bentref Bethel ger Caernarfon.

Cafodd fagwraeth Gymraeg a Chymreig, yn cystadlu ar lwyfan eisteddfodau lleol. Yn 14 oed yn 2007, ymunodd gyda’i ddau gefnder a chyfaill i ffurfio’r band roc Y Bandana. Yn 2012 sefydlodd grŵp gwerin amgen, Plu gyda'i ddwy chwaer; Elan a Marged.

Gyrfa
-----

### Cerddoriaeth

Gwilym Bowen Rhys, pibydd Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth yn 2014
Yn ogystal â cherddoriaeth, mae ganddo hefyd ddiddordeb angerddol mewn hanes a diwylliannau cynhenid, ac felly yn ddigon naturiol, fe dyfodd ei ddiddordeb mewn cerddoriaeth traddodiadol ein gwlad. Cychwynodd astudio Hanes ym Mhrifysgol Aberystwyth. Mae wedi cael y fraint o deithio ledled y byd yn perfformio gyda phrosiectau NEXO yn yr Ariannin a TOSTA yng Nghymru, Iwerddon, Yr Alban, Cernyw, Fryslân, Galisia a Gwlad y Basg.

Ers rhai blynyddoedd bellach mae wedi bod yn canu ac ymchwilio mewn i ganeuon ac alawon traddodiadol o Gymru a cheisio codi ymwybyddiaeth o'n cerddoriaeth a’n llenyddiaeth gynhenid.

Cyrhaeddodd cystadleuaeth *Cân i Gymru* ddwy waith gan gyfansoddi gyda ei fam Siân.

‘'O Groth y Ddaear’' yw ei albwm unigol gyntaf a lansiwyd yn Eisteddfod Genedlaethol y Fenni, 2016.

Enillodd y wobr am yr Artist Unigol Gorau yng Ngwobrau Gwerin Cymru 2019. Derbyniodd enwebiad ar gyfer gwobr yr Artist Unigol Gorau yng Ngwobrau Gwerin BBC Radio 2 2019.

Mae diddordeb Gwilym yn cwmpasu cerddoriaeth pop Cymraeg a hefyd cerddoriaeth draddodiadol Cymru. Mae'n canu'r Pibgod a bu'n bibydd yn arwain Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth yn 2014.

### Clocsiau

Yn Ebrill 2014 cychwynnodd ddysgu y grefft o wneud clocsiau. Roedd y crefftwr Trefor Owen o Griccieth wedi bwriadu ymddeol o'i waith yn gwneud clocsiau ond doedd neb i gymeryd yr awenau. Cynigiodd y Tywysog Charles wneud cyfraniad er mwyn hyfforddi crefftiwr newydd a bu Gwilym yn cael hyfforddiant yn y grefft. Yn 2016 aeth i rownd derfynol Gwobrau Prentisiaethau Cymru yn yr adran Prentis Sylfaen y Flwyddyn.

### Cydweithio Celtaidd

Bu Gwilym yn perfforio yng Gŵyl Ryng-Geltaidd An Oriant yn Llydaw yn haf 2022. Fel rhan o'r cyfnod bu iddo recordio ffilmig gan sianel gerddoriaeth ar-lein S4C, Lŵp, gyda'r gantores Llydwig, Azenor Kallag, yn cymharu geiriau Cymraeg a Llydaweg. Bu i'r ffilm fer dderbyn ymateb dda a llawer yn ei rannu.

Teulu
-----

Rhieni Gwilym yw Rhys Harris, cyn-aelod o'r Trwynau Coch a Siân Harris. Mae'n ŵyr i'r diweddar brifardd ac archdderwydd Geraint Bowen. Ei famgu ar ochr ei fam yw Zonia Bowen.

Disgyddiaeth
------------

| Teitl | Fformat | Label | Rhif Catalog | Dyddiad Rhyddhau |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *O Groth y Ddaear* | Albwm, CD | Fflach: tradd | CD358H | 2016 |
| *Detholiad o Hen Faledi, I* | Albwm, CD | Erwydd | ER001 | 2018 |
| *Arenig* | Albwm,CD | Erwydd | ER003 | 2019 |

Dolenni
-------

* Gwefan swyddogol
* Tudalen Facebook Gwilym Bowen Rhys

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwilym Bowen Rhys - Gwestai Penblwydd Rhaglen Dewi Llwyd. BBC Radio Cymru (12 Hydref 2014).
2. ↑  *GWILYM BOWEN RHYS A SIÂN HARRIS*  , S4C, 2014.
3. ↑  "BBC Radio 2 - BBC Radio 2 Folk Awards - BBC Radio 2 Folk Awards Nominees 2019". *BBC* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2019-08-19.
4. ↑  *'Sicrhau dyfodol' un o wneuthurwyr clocsiau olaf Cymru*  , BBC Cymru Fyw, 16 Mehefin 2014.  Cyrchwyd ar 9 Mai 2019.
5. ↑   Gwobrau Rownd Derfynol 2016. Ffederasiwn Hyfforddiant Cenedlaethol Cymru (2016).
6. ↑  {{cite web |url= |title=Cymru yn dychwelyd i ddathliad mwyaf y byd o ddiwylliannau Celtaidd |publisher=[[Cyngor Celfyddydau Cymru |access-date=10 Awst 2022}}
7. ↑  "Dysgu 'chydig o Lydaweg yn @FESTIVALLORIENT, gyda @GwilymBowenRhys & Azenor 🌍 #Celtic #Welsh #Breton!". TikTok Lŵp S4C. Cyrchwyd 15 Awst 2022.