Mae'r **Sidydd** (Saesneg: *Zodiac*; (Groeg: ζῳδιακός, *zōidiakos*) yn gylch o 12 rhaniad 30° ar hyd yr ecliptig, sef y llwybr ymddangosiadol y mae'r haul yn ei ddilyn dros gyfnod o flwyddyn. Mae llwybr y lloer a'r planedau'n agos iawn i'r eliptig sy'n ymestyn 8-9° i'r gogledd neu'r de ac a fesurir mewn lledred seryddol.

Gelwir y rhaniadau hyn yn ddeuddeng "Arwydd". Mae arwyddion y Sidydd yn fwy hysbys mewn cyd-destun sêr-ddewiniol na seryddol, bellach.

Llawysgrif gan Gutun Owain a wnaed rhwng 1488 a 1489 yn dangos "Dyn y Sidydd" a symbolau astrolegol a nodiadau'n egluro pwysigrwydd astroleg o'r safbwynt meddygol. Cedwir y lawysgrifen hon yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Arwyddion y Sidydd
------------------

Rhennir y Sidydd yn ddeuddeg rhan (un i bob mis o'r flwyddyn), a rhoddir iddynt enw'r cytser agosaf. Mae'r tabl hwn yn dangos arwyddion y Sidydd gyda'r dyddiadau pan fydd yr haul yn mynd drwyddynt.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Cytser | Arwydd (Symbol) | Dyddiadau presenoldeb yr haul yn yr arwydd | Dyddiadau presenoldeb yr haul yn y cytser (yn 2000) |
| Yr Hwrdd |  | 21 Mawrth - 20 Ebrill | 20 Ebrill - 13 Mai |
| Y Tarw |  | 21 Ebrill - 21 Mai | 14 Mai - 19 Mehefin |
| Y Gefeilliaid |  | 22 Mai - 21 Mehefin | 20 Mehefin - 20 Gorffennaf |
| Y Cranc |  | 22 Mehefin - 22 Gorffennaf | 21 Gorffennaf - 9 Awst |
| Y Llew |  | 23 Gorffennaf - 22 Awst | 10 Awst - 15 Medi |
| Y Forwyn |  | 23 Awst - 22 Medi | 16 Medi - 30 Hydref |
| Y Fantol |  | 23 Medi - 22 Hydref | 31 Hydref - 22 Tachwedd |
| Y Sgorpion |  | 23 Hydref - 22 Tachwedd | 23 Tachwedd - 29 Tachwedd |
| Ophiuchus |  | (nid yw’n un o arwyddion y Sidydd) | 30 Tachwedd - 17 Rhagfyr |
| Y Saethydd |  | 23 Tachwedd - 21 Rhagfyr | 18 Rhagfyr - 18 Ionawr |
| Yr Afr |  | 22 Rhagfyr - 20 Ionawr | 19 Ionawr - 15 Chwefror |
| Y Dyfrwr |  | 21 Ionawr - 18 Chwefror | 16 Chwefror - 11 Mawrth |
| Y Pysgod |  | 19 Chwefror - 20 Mawrth | 12 Mawrth - 18 Ebrill |

Llawysgrif Gutun Owain
----------------------

Mae rhan gyntaf Llawysgrif Gutun Owain (gweler y ddelwedd uchod) yn cynnwys cymysgedd o destunau'n ymwneud ag astroleg a meddygaeth. Roedd y cyfuniad yma yn gyffredin mewn llawysgrifau ledled Ewrop erbyn y 15g ac roedd cysylltiad agos rhwng amser y flwyddyn, tymhorau'r lleuad a ffactorau astrolegol eraill ac iechyd a medygaeth gan y byddent yn effeithio ar "hiwmorau"'r corff. Roedd y gred bod y corff dynol yn cynnwys pedwar "hiwmor" yn bodoli ers cyfnod y Groegiaid. Byddai gwahanol ffactorau'n effeithio ar yr hiwmorau hyn yn achosi afiechyd.

* Olwyn y Sidydd: Mosäig o synagog Beit Alpha yn Israel, yn cynrychioli arwyddion y SidyddOlwyn y Sidydd: Mosäig o synagog Beit Alpha yn Israel, yn cynrychioli arwyddion y Sidydd
* Y llawysgrif gwyddonol hynaf yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru: planisffer gyda thestun Lladin o tua 1000 OC a luniwyd yn ardal Limoges, FfraincY llawysgrif gwyddonol hynaf yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru: planisffer gyda thestun Lladin o tua 1000 OC a luniwyd yn ardal Limoges, Ffrainc
* WrclesWrcles
* Y SgorpiwnY Sgorpiwn
* Y ForwynY Forwyn
* Y GefeilliaidY Gefeilliaid
* Y LlewY Llew
* Y TarwY Tarw
* AndromedaAndromeda
* AriesAries
* CassiopeiaCassiopeia
* Cysawdau hemissfer y DeCysawdau hemissfer y De

Cyfeiriadau
-----------