recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Actores a chantores Americanaidd ydy **Ashlee Simpson-Wentz** (née **Ashlee Nicolle Simpson**; ganed 3 Hydref 1984). Daeth Simpson-Wentz yn enwog fel chwaer Jessica Simpson a'i halbwm rhif un cyntaf *Autobiography* sy wedi cael ei hybu trwy sioe realiti Simpson-Wentz *The Ashlee Simpson Show*. Derbynodd Simpson-Wentz feirniadaeth pan ymgeisiodd hi wefus-sync â trac lleisiol a recordiwyd ymlaen llaw ar *Saturday Night Live* yn Hydref, 2004. Rhyddhaodd Simpson-Wentz ei hail albwm rhif un, *I Am Me*, yn Hydref 2005 ar ôl ei thro cyngerdd ac ymddangosiad ffilm. Rhyddhawyd albwm trydydd Simpson-Wentz, *Bittersweet World*, yn Ebrill 2008. Priododd hi gerddor Pete Wentz ym Mai 2008 a chyhoeddodd eu bod yn disgwyl am blentyn. Ar 20 Tachwedd 2008, ganed Bronx Mowgli Wentz, eu mab.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Songwriter/Composer: SIMPSON ASHLEE NICOLLE
2. ↑  It's a Boy for Ashlee & Pete!

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol\*Ashlee Simpson-Wentz ar MySpace
* Ashlee Simpson-Wentz ar Twitter

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 23358968
* LCCN: no2003109872
* ISNI: 0000 0000 7842 8411
* GND: 135399114
* SUDOC: 082003424
* BNF: cb145779397 (data)
* NKC: xx0039875

 |
Etholaeth seneddol yn sir Gorllewin Canolbarth Lloegr, yn rhanbarth Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Birmingham Hodge Hill**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Birmingham Hodge Hill yn BirminghamEtholaeth Birmingham Hodge Hill yn Birmingham
* Birmingham yn LloegrBirmingham yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–2004: Terry Davis (Llafur)
* 2019–presennol: Liam Byrne (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Enw bedydd Hebraeg sy'n golygu "priod" yw **Beulah**. Gallai gyfeirio at un o sawl person, peth neu le:

Pobl
----

* Beulah (band)
* Beulah (cantores),
* Beulah Bondi (1888-1981), actores
* Beulah McGillicutty, enw llwyfan y wreslwr Trisa Hayes Laughlin (g. 1969)

Lleoedd
-------

### Awstralia

* Beulah, Tasmania
* Beulah, Victoria

### Cymru

* Beulah, Ceredigion
* Beulah, Powys

### Unol Daleithiau America

* Beulah, Alabama
* Beulah, Colorado
* Beulah, Kansas
* Beulah, Michigan
* Beulah Township, Minnesota
* Beulah, Mississippi
* Beulah, Missouri
* Beulah, Gogledd Dakota

Eraill
------

* Beulah (dafad), dafad o Beulah, Powys

---


|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  |

 |

*Tudalen wahaniaethu yw hon, sef cymorth cyfeirio sy'n rhestru tudalennau sy'n gysylltiedig â'r un teitl ond yn trafod pynciau gwahanol.   
Os cyrhaeddoch yma drwy glicio ar ddolen fewnol, gallwch newid y ddolen fel ei bod yn cysylltu'n uniongyrchol â'r erthygl gywir. I wneud hynny ewch yn ôl at yr erthygl honno a newid y ddolen.*
Yr Hindenburg — eiliadau ar ôl iddi fynd ar dân, 6 Mai 1937.
Awyren ysgafnach-nag-aer yw **awyrlong** neu **long awyr** sydd yn defnyddio balŵn llawn nwy i'w chodi i'r awyr a pheiriannau a llywiau i'w gyrru. Datblygwyd sawl ffurf ar yr awyrlong yn niwedd y 19g, gan adeiladu ar lwyddiant y balŵn aer cynnes i esgyn bodau dynol i'r awyr. Yn wahanol i'r balŵn syml, mae'r awyrlong yn llywiadwy ac yn gallu symud yn ei phwysau ei hunan, yn hytrach na dibynnu ar y gwynt. Mae modd ei sefyll yn llond yn yr awyr ac i'w gyrru yn gyflymach neu'n arafach na buanedd y gwynt.

Pedair prif ran sydd i'r awyrlong: bag hirgylch enfawr sydd yn cynnwys nwy, car oddi tan y bag nwy sydd yn cynnwys y teithwyr a'r criw, peiriannau a motorau i yrru'r propelorau, a llywiau llorweddol a fertigol i newid cyfeiriad. Fel arfer, hydrogen neu heliwm yw'r nwy sydd yn llenwi'r balŵn. Hydrogen yw'r nwy ysgafnach, ond mae'n hynod o ffrwydrol. Nid yw heliwm yn llosgi, ac felly mae'n llai peryglus na hydrogen o bell ffordd.

Tri math o awyrlong sydd: yr awyrlong hyblyg neu'r blimp, yr awyrlong led-anhyblyg, a'r awyrlong anhyblyg neu'r sepelin. Balŵn yn unig wedi ei gysylltu i'r car gyda cheblau yw awyrlong hyblyg. Os yw'r balŵn yn rhwygo a'r nwy yn dianc, byddai'n datchwyddo. Mae gan awyrlong led-anhyblyg fframwaith metel sydd yn cynnal y car ac wedi ei gysylltu ag amlen y balŵn. Os yw ffabrig y balŵn yn crebachu, byddai strwythur yr awyrlong yn dal i'w gynnal. Fframwaith o drawstiau metel ysgafn, gan amlaf alwminiwm, a orchuddir gan ffabrig sydd gan yr awyrlong anhyblyg. Y tu mewn i'r fframwaith hwn mae nifer o falwnau nwy a ellir eu llenwi a'u gwagio ar wahân i'w gilydd.

Hanes
-----

### Hanes cynnar

Tad y *dirigible* ("llywiadwy") – fel yr oeddynt yn cael eu galw ar y cychwyn – oedd y lefftenant-cyrnol Jean-Baptiste-Marie Meusnier de la Place (1754–93). Ar 3 Rhagfyr 1783, cyflwynodd bapur hanesyddol i Academi Ffrainc: *Mémoire sur l'équilibre des machines aérostatiques* (Memorandwm am gydbwysedd y peiriannau aerostatig).

### Y Rhyfel Byd Cyntaf

Yn 1916 bomiwyd Tal-y-bont gan awyrlong Zeppelin yr Almaenwyr ond ni lladdwyd neb; dyma'r unig dro yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf y cafwyd ymosodiad ar Gymru o'r awyr.

Gweler hefyd
------------

* Ernest Thompson Willows

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  John May (gol.), *Reference Wales* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994).
Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy **Barclodiad y Gawres**, yng nghymuned Caerhun, Sir Conwy; cyfeiriad grid SH717716. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd. Saif y garnedd ger Bwlch-y-ddeufaen wrth ymyl yr hen ffordd gynhanesyddol a Rhufeinig sy'n cysylltu Dyffryn Conwy ac Abergwyngregyn.

Cefndir
-------

Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CN131.

Gweler hefyd
------------

* Carneddau
* Beddrodau siambr
* Twmpathau
* Cylchoedd cerrig
* Bryngaerau
* Cytiau Gwyddelod
* Meini hirion

Chwedl
------

Yn ôl y chwedl, sy'n perthyn i ddosbarth arbennig o chwedlau am gawresi, roedd cawr a chawres ar eu ffordd i Fôn am eu bod wedi clywed bod tir ffrwythlon yno. Roedd gan y wraig lwyth o gerrig yn ei ffedog (*barclod*). Wrth iddynt nesu at ben Bwlch-y-Ddeufaen roeddent yn dechrau blino. Gofynnont i ddyn a ddaethai o Fôn a oedd y ffordd i'r ynys yn bell? Atebodd ei bod yn bell iawn a'i fod wedi treulio ei sgidiau newydd yn llwyr wrth gerdded oddi yno, a dangosodd ei hen sgidiau llarpiog i brofi hynny. Digalonodd y cewri. Gollyngodd y gawres y cerrig o'i ffedog a'u gadael yn bentwr (*barclodiad*: 'ffedogiad') ar y llawr a dyna pam y'i gelwir yn "Farclodiad y Gawres" heddiw.

Gweler hefyd
------------

Mae 'Barclodiad y Gawres' yn enw ar rai henebion cynhanesyddol eraill yng Nghymru, yn cynnwys:

* Barclodiad y Gawres, Ynys Môn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cofrestr Cadw.
2. ↑  John Jones (Myrddin Fardd), *Llên Gwerin Sir Gaernarfon*.
Cyn bêl-droediwr Cymreig oedd **Robert 'Bobby' Atherton** (29 Gorffennaf 1876 – 19 Hydref 1917). Llwyddodd i ennill 9 cap dros Gymru rhwng 1899 a 1905 ac roedd yn gapten ar dîm Hibernian pan enillon nhw Gwpan FA Yr Alban ym 1902.

Gyrfa clwb
----------

### Hibernian

Er cael ei eni ym Methesda, gogledd Cymru, cafodd Atherton ei fagu yn Yr Alban. Ar ôl cyfnod gyda tîm ieuenctid Dalry Primrose a chyfnod byr gyda Hearts, ymunodd Atherton gyda Hibs ar ddechrau tymor 1897–98..

Roedd Atherton yn gapten ar dîm Hibs gipiodd Cwpan yr Alban ym 1902, y tro diwethaf i Hibs godi'r tlws ac roedd hefyd yn gapten ar y tîm enillodd Bencampwriaeth yr Alban ym 1902-03, y tro cyntaf yn hanes y clwb.

### Middlesbrough

Symudodd Atherton i Middlesbrough ym 1903 lle chwaraeodd 66 o gemau a dod yn gapten ar y clwb dros gyfnod o dri thymor. Symudodd i Chelsea ym 1905 ond ar ôl cyfnod byr yn Llundain cyhoeddodd ei ymddeoliad o bêl-droed.

Gyrfa ryngwladol
----------------

Llwuddodd Atherton i ennill 9 cap a sgorio dwy gôl dros [[ Gymru rhwng 1899 a 1905. Daeth ei ddwy gôl yn erbyn Yr Alban ym 1904 ac yn ei gêm olaf dros Gymru yn erbyn Iwerddon ym 1905.

Atherton oedd y chwaraewr cyntaf yn hanes Hibs i ennill cap rhyngwladol i unrhyw wlad heb law am Yr Alban pan enillodd ei gap cyntaf yn erbyn Iwerddon yn Belfast ym 1899 ac roedd hefyd y chwaraewr cyntaf yn hanes clwb Middlesbrough i ennill cap rhyngwladol dros unrhyw wlad.

Rhyfel Byd Cyntaf
-----------------

Ar ôl ymddeol o bêl-droed symudodd Atherton yn ôl i Gaeredin gan ddechrau gweithio fel stiward yn y Llynges Fasnachol. Tybir iddo fod yn farw pan gafodd y llong roedd yn hwylio arni, y *Brittania*, ei suddo gan Uboat Almaeneg ym 1917.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  "Bobby Atherton". *Hibs Historical Trust*. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
2. ↑  Pia, Simon. "Edinburgh's real disgrace? Hibs have not won the cup since Buffalo Bill was in town". *Scotland on Sunday*.
3. ↑  "Boro honour their real heroes". *Gazette*. 2008-11-08. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "Scotland 1-1 Wales". *EU Football Info*. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. ↑  "Ireland 2-2 Wales". *EU Football Info*. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
6. ↑  "Ships hit during WWI: Britannia". *uboat.net*. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
Roedd **John Cartwright** (17 Medi 1740 - 23 Medi 1824) yn swyddog morwrol yn Lloegr, Uwchgapten efo milisia Swydd Nottingham ac ymgyrchydd amlwg dros ddiwygio seneddol. Wedi hynny daeth yn adnabyddus fel y **Tad Diwygio**. Daeth ei frawd iau Edmund Cartwright yn enwog fel dyfeisiwr y gwŷdd pŵer .

Bywyd cynnar a gyrfa llyngesol
------------------------------

Fe'i ganed ym Marnham yn Swydd Nottingham, gan ei fod yn frawd hynaf i Edmund Cartwright, dyfeisiwr y gwŷdd pŵer a brawd iau George Cartwright, masnachwr ac archwiliwr Labrador. Addysgwyd ef yn ysgol ramadeg Newark-on-Trent ac Academi Heath yn Swydd Efrog, ac yn ddeunaw oed aeth i'r Llynges Frenhinol. Gwasanaethodd yn y swydd am bum mlynedd (1765–1770).

Rhwng 1763 a 14 Mai 1766, roedd Cartwright yn rheolwr ar HM Cutter. Aeth ei frawd George, pan oedd ar bennau rhydd, gydag ef ar fordaith allan o Plymouth i fynd ar ôl smyglwyr yn *Sherborne* .

Roedd afiechyd yn golygu bod Cartwright wedi ymddeol o wasanaeth gweithredol am gyfnod ym 1771.

Pan ddechreuodd yr anghydfodau â threfedigaethau America, credai fod gan y gwladychwyr hawl ar eu hochr, gan cefnogi eu hachos ac, ar ddechrau'r Rhyfel Annibyniaeth Americanaidd a ddilynodd, gwrthododd apwyntiad fel is-gapten cyntaf i'r Dug Cumberland. Felly rhoddodd y gorau i lwybr i ddyrchafiad gan nad oedd am ymladd yn erbyn yr achos yr oedd yn teimlo ei fod yn gyfiawn. Yn 1774 cyhoeddodd ei blediad cyntaf ar ran y gwladychwyr, o'r enw *American Independence the Glory and Interest of Great Britain*.

Milisia Swydd Nottingham a Diwygio
----------------------------------

Yn 1765, pan godwyd Milisia Swydd Nottingham gyntaf, fe'i penodwyd yn Uwchgapten, ac yn rhinwedd y swydd honno gwasanaethwyd am ddwy flynedd ar bymtheg. O'r diwedd cafodd ei ddisodli'n anghyfreithlon.

Ym 1779 ymddangosodd ei waith cyntaf ar ddiwygio yn y senedd, yr ymddengys mai ef oedd y cyhoeddiwr cynharaf ar y pwnc, yn eithrio pamffledi Earl Stanhope (1774). Ei deitl oedd, *Take your choice,* ail argraffiad yn ymddangos o dan y teitl newydd o *The Legislative Rights of the Commonalty Vindicated*, *and advocated annual parliaments, the secret ballot and manhood suffrage*.

Tasg ei fywyd o hynny ymlaen yn bennaf oedd sicrhau pleidlais gyffredinol a seneddau blynyddol.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2   Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun sydd bellach yn y parth cyhoeddus: Chisholm, Hugh, gol. (1911). "Cartwright, John". *Encyclopædia Britannica*. **5** (arg. 11th). Cambridge University Press.CS1 maint: ref=harv (link)
2. ↑  Tobias Smollett.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 15552299
* LCCN: n50034766
* ISNI: 0000 0000 8200 4769
* GND: 117674672
* SUDOC: 151494924
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Zrinko Ogresta yw ***Blodyn Glas*** a gyhoeddwyd yn 2021. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Plavi cvijet*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Croatia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Croateg a hynny gan Ivor Martinić. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alen Liverić, Anja Šovagović-Despot, Doris Šarić-Kukuljica, Nikša Butijer a Vanja Ćirić. Mae'r ffilm *Blodyn Glas (Ffilm Croateg)* yn 85 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2021. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Spider-Man: No Way Home* sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Jon Watts. Hyd at 2022 roedd o leiaf 400 o ffilmiau Croateg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Zrinko Ogresta ar 5 Hydref 1958 yn Virovitica.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Zrinko Ogresta nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Behind the Glass* |  | Croatia | Croateg | 2008-07-05 |
| *Fragments: Chronicle of a Vanishing* |  | *Gweriniaeth Ffederal Sosialaidd Iwgoslafia* | Croateg | 1991-01-01 |
| *Here* |  | Croatia | Croateg | 2003-01-01 |
| *Leo i Brigita* |  | Iwgoslafia |  | 1989-01-01 |
| *On the Other Side* |  | Croatia | Croateg | 2016-01-01 |
| *Red Dust* |  | Croatia | Croateg | 1999-01-01 |
| Tafluniadau |  | Croatia | Croateg | 2013-01-01 |
| *Tečaj plivanja* |  | Iwgoslafia | Croateg | 1988-01-01 |
| *Washed Out* |  | Croatia | Croateg | 1995-01-01 |
| *Дует за једну ноћ* |  | Iwgoslafia | Serbo-Croateg | 1984-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Etholaeth seneddol yn Swydd Gaerhirfryn, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Blackburn**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Blackburn yn Swydd GaerhirfrynEtholaeth Blackburn yn Swydd Gaerhirfryn
* Swydd Gaerhirfryn yn LloegrSwydd Gaerhirfryn yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth fwrdeistrefol yn 1955.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1955–1979: Barbara Castle (Llafur)
* 1979–2015: Jack Straw (Llafur)
* 2015–presennol: Kate Hollern (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-orllewin Lloegr**

Altrincham a Gorllewin Sale **·** 
Ashton-under-Lyne **·** 
Barrow a Furness **·** 
Blackburn **·** 
Blackley a Broughton **·** 
Bootle **·** 
Burnley **·** 
Caerhirfryn a Fleetwood **·** 
Caerliwelydd **·** 
Canol Manceinion **·** 
Canol Sefton **·** 
Congleton **·** 
Copeland **·** 
Crewe a Nantwich **·** 
Cwm Ribble **·** 
Cheadle **·** 
Chorley **·** 
De Blackpool **·** 
De Bury **·** 
De Cilgwri **·** 
De-ddwyrain Bolton **·** 
De Ribble **·** 
De St Helens ac Whiston **·** 
De Warrington **·** 
Denton a Reddish **·** 
Dinas Caer **·** 
Dyffryn Weaver **·** 
Dwyrain Oldham a Saddleworth **·** 
Eddisbury **·** 
Ellesmere Port a Neston **·** 
Fylde **·** 
Garston a Halewood **·** 
Gogledd Blackpool a Cleveleys **·** 
Gogledd Bury **·** 
Gogledd St Helens **·** 
Gogledd Warrington **·** 
Gogledd-ddwyrain Bolton **·** 
Gorllewin Bolton **·** 
Gorllewin Cilgwri **·** 
Gorllewin Oldham a Royton **·** 
Gorllewin Swydd Gaerhirfryn **·** 
Halton **·** 
Hazel Grove **·** 
Heywood a Middleton **·** 
Hyndburn **·** 
Knowsley **·** 
Leigh **·** 
Lerpwl Riverside **·** 
Lerpwl Walton **·** 
Lerpwl Wavertree **·** 
Lerpwl West Derby **·** 
Macclesfield **·** 
Makerfield **·** 
Manceinion Gorton **·** 
Manceinion Withington **·** 
Morecambe a Lunesdale **·** 
Penrith a'r Goror **·** 
Penbedw **·** 
Pendle **·** 
Preston **·** 
Rochdale **·** 
Rossendale a Darwen **·** 
Salford ac Eccles **·** 
Southport **·** 
Stalybridge a Hyde **·** 
Stockport **·** 
Stretford ac Urmston **·** 
Tatton **·** 
Wallasey **·** 
Westmorland a Lonsdale **·** 
Wigan **·** 
Workington **·** 
Worsley a De Eccles **·** 
Wyre a Gogledd Preston **·** 
Wythenshawe a Dwyrain Sale
Nofelydd o Sais oedd **John Cleland** (bedyddwyd 24 Medi 1709 – 23 Ionawr 1789), a aned yn Llundain. Ei waith mwyaf adnabyddus o lawer yw'r nofel erotig *Fanny Hill: or, the Memoirs of a Woman of Pleasure* (1750).

Bywgraffiad
-----------

Roedd William Cleland, tad John, yn gyfaill i'r bardd a llenor Alexander Pope. Cafodd ei addysg yn Ysgol San Steffan, Llundain, hyd 1723. Ymunodd am gyfnod gyda'r gwasanaeth diplomyddol ac roedd yn gonswl yn Smyrna, Twrci, cyn mynd i weithio i Gwmni India'r Dwyrain. Treuliodd gyfnod wedyn yn teithio yn ôl ei fympwy o gwmpas cyfandir Ewrop a chyrhaeddodd yn ôl i Lundain yn 1740.

Gorffenodd ysgrifennu *Fanny Hill* pan fu'n garcharor am fethdaliaeth yng Ngharchar y Fflyd, Llundain. Mae ei weithiau eraill yn cynnwys *Memoirs of a Coxcomb* (1751) a *The Surprises of Love* (1764). Ysgrifennodd yn ogystal sawl drama, nas cyhoeddwyd, a nifer o gerddi.

Ar ddiwedd ei oes, troes at ieithyddiaeth a cheisiodd brofi mai'r Gelteg oedd yr iaith Ewropeaidd gysefin. Bu farw mewn tlodi yn San Steffan yn 1789.

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 51687489
* LCCN: n50040979
* ISNI: 0000 0001 0900 1817
* GND: 118521160
* SELIBR: 181858
* SUDOC: 026791102
* BNF: cb11897010j (data)
* BIBSYS: 90883394
* NLA: 35028950
* NDL: 00436156
* NKC: jn19990001417
* BNE: XX889706
* CiNii: DA03207184
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Mae **Beinn Hòb** neu **Ben Hope** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Durness i Loch Shin yng ngogledd Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NC477501. Ceir piler triongl yr OS ger y copa. Y fam-fynydd yw Ben Klibreck. Hwn yw'r Munro mwyaf gogleddol yn yr Alban.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Ffilm gorarwr gan y cyfarwyddwr Jay Oliva yw ***Batman Vs. Robin*** a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan J. M. DeMatteis. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw "Weird Al" Yankovic, Jason O'Mara a Sean Maher. Mae'r ffilm *Batman Vs. Robin* yn 76 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Black Mass* sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jay Oliva ar 1 Ionawr 1976.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jay Oliva nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.

o Unol Daleithiau America]]



[[Categori:Ffilmiau am LGBT
Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Battersea**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Battersea yn Llundain FwyafEtholaeth Battersea yn Llundain Fwyaf
* Llundain Fwyaf yn LloegrLlundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

ers ail-greu ym 1983

* 1983–1987: Alf Dubs (Llafur)
* 1987–1997: John Bowis (Ceidwadol)
* 1997–2010: Martin Linton (Llafur)
* 2010–2017: Jane Ellison (Ceidwadol)
* 2017–presennol: Marsha de Cordova (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Llundain Fwyaf**

Barking **·** Battersea **·** Beckenham **·** Bermondsey a Hen Southwark **·** Bethnal Green a Bow **·** Bexleyheath a Crayford **·** Brentford ac Isleworth **·** Bromley a Chislehurst **·** Camberwell a Peckham **·** Canol Brent **·** Canol Croydon **·** Canol Ealing ac Acton **·** Carshalton a Wallington **·** Chelsea a Fulham **·** Chingford a Woodford Green **·** Chipping Barnet **·** Dagenham a Rainham **·** De Croydon **·** De Hackney a Shoreditch **·** De Ilford **·** De Islington a Finsbury **·** Dinasoedd Llundain a Westminster **·** Dulwich a Gorllewin Norwood **·** Dwyrain Harrow **·** Dwyrain Lewisham **·** Ealing, Southall **·** East Ham **·** Edmonton **·** Eltham **·** Enfield Southgate **·** Erith a Thamesmead **·** Feltham a Heston **·** Finchley a Golders Green **·** Gogledd Brent **·** Gogledd Croydon **·** Gogledd Ealing **·** Gogledd Enfield **·** Gogledd Hackney a Stoke Newington **·** Gogledd Ilford **·** Gogledd Islington **·** Gogledd Westminster **·** Gorllewin Harrow **·** Gorllewin Lewisham a Penge **·** Greenwich ac Woolwich **·** Hammersmith **·** Hampstead a Kilburn **·** Hayes a Harlington **·** Hen Bexley a Sidcup **·** Hendon **·** Holborn a St Pancras **·** Hornchurch ac Upminster **·** Hornsey a Wood Green **·** Kensington **·** Kingston a Surbiton **·** Lewisham Deptford **·** Leyton ac Wanstead **·** Mitcham a Morden **·** Orpington **·** Poplar a Limehouse **·** Putney **·** Richmond Park **·** Romford **·** Ruislip, Northwood a Pinner **·** Streatham **·** Sutton a Cheam **·** Tooting **·** Tottenham **·** Twickenham **·** Uxbridge a De Ruislip **·** Vauxhall **·** Walthamstow **·** West Ham **·** Wimbledon
Siop Joe Brown yn Llanberis.
Dringwr a mynyddwr o Sais oedd **Joe Brown**  (26 Medi 1930 – 15 Ebrill 2020). Ganed ef yn Ardwick, Manceinion, a daeth i amlygrwydd fel dringwr yn y 1950au, ym aml yng nghwmni Don Whillans.

Bu'n dringo llawer yn Eryri, yn enwedig ar glogwyni Bwlch Llanberis, yn cynnwys Dinas y Gromlech, a Chlogwyn Du'r Arddu, lle arloesodd nifer o lwybrau enwog. Bu hefyd yn dringo yn yr Alpau a'r Himalaya; yn 1955 ef a George Band oedd y cyntaf i ddringo Kangchenjunga. Yn 1956 dringodd ef ac Ian McNaught-Davis gopa gorllewinol Tŵr Mustagh yn y Karakoram am y tro cyntaf.

Yn 1966 symudodd ef a'i wraig, Val, i bentref Llanberis ac agor siop offer mynydda yno. Ddeng mlynedd yn ddiweddarch, agorodd siop arall yng Nghapel Curig.

Bu farw yn ei gartref yn Llanberis yn 89 oed, wedi salwch.

Llyfryddiaeth
-------------

* Joe Brown, *The Hard Years* (1967).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Climbing legend Joe Brown has died*   (en) , Daily Post, 16 Ebrill 2020.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 54076483
* LCCN: nr2001020806
* ISNI: 0000 0001 1875 2276
* GND: 1208480170

 |
Mae **Bidean nam Bian - Stob Coire nan Lochan** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN148548. Ceir carnedd ar y copa. Y fam-fynydd yw Bidean nam Bian.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Y radd o dymheredd ble mae elfen, hylif fel arfer, yn berwi yw **berwbwynt**. Yng ngeiriau'r gwyddonydd: y tymheredd y mae gwasgedd anwedd yn hafal i wasgedd yr amgylchedd sydd o amgylch yr hylif.

Mae gan pob hylif sydd wedi'i amgylch gan wactod ferwbwynt is na pha fo dan wasgedd atmosfferig. Y cryfaf yw'r gwasgedd ar yr hylif, yr uchaf ydy'r berwbwynt, hynny yw mae'r berwbwynt yn newid pan fo'r gwasgedd sydd arno yn newid.

Berwbwynt dŵr
-------------

Oherwydd gwasgedd isel yr awyr ar ben Mynydd Everest mae dŵr yn berwi ar ddim ond 70 gradd canradd. Dim gobaith am baned rhesymol o de yno, felly. Cyfeiria’r 100 gradd at wasgedd safonol awyr ar lefel y môr. Yn Hafan Eryri, caffi newydd yr Wyddfa, bydd tegell yn berwi ar tua 97 gradd. Ond beth os plymiwch i ddyfnderoedd y môr? Yno mae’r gwasgedd yn cynyddu’n sylweddol - tuag un atmosffer ar gyfer pob 10 metr. Mi fyddai paned wedi’i baratoi (a’i yfed) ar waelod pwll nofio Bangor yn mesur dros 110 gradd braf ! Dros y tair blynedd diwethaf mae tîm o Brifysgol Bremen wedi bod yn mesur tymheredd dŵr yn codi o simneiau folcanig 3 cilomedr o dan wyneb yr Iwerydd. Yno daethant o hyd i’r dŵr poethaf a fesurwyd erioed - 464 gradd canradd. Ond ar wasgedd o 300 atmosffer mae pethau rhyfedd yn digwydd i ddŵr. Nid yw’n berwi, fel y cyfryw, ond yn gweddnewid yn ddi-dor o hylif i anwedd - nid oes "swigod". Gelwir hwn yn hylif uwch-gritigol. Dyma’r tro cyntaf i’w gweld ar y ddaear y tu allan i’r labordy. Bydd dŵr uwch-gritigol yn ymdoddi mwynau a metelau - megis aur a haearn - o’r creigiau yn effeithiol iawn, a thybir mai dyma darddiad llawer o halwynau’r môr. Wedi dod o hyd i, ac astudio’r, simneiau hyn bydd modd dysgu llawer am y prosesau sy’n creu’r moroedd a chynnal y bywyd sydd ynddynt.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  3,000 Solved Problems in Chemistry gan David.E. Goldberg; cyhoeddwyd gan McGraw-Hill yn 1988; ISBN 0-07-023684-4; rhan 17.43, tud 321
2. ↑  Pollution Prevention: The Waste Management Approach to the 21st Century gan Louis Theodore, R. Ryan Dupont and Kumar Ganesan (Golygyddion); cynhoeddwyd gan CRC Press, 1999; ISBN 1-56670-495-2; rhan 27, tud 15
3. ↑  Koschinsky A. et al. Geology (DOI: 10.1130/G24726A.1)
Ffeminist Americanaidd oedd **Laura Clay** (9 Chwefror 1849 - 29 Mehefin 1941) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel gwleidydd, swffragét ac ymgyrchydd dros bleidlais i ferched. Hi oedd un o'r ymgyrchwyr dros etholfraint, neu swfragetiaid pwysicaf De Unol Daleithiau America. Yn siaradwr cyhoeddus gyda chryn ddisgyblaeth a charisma, roedd hefyd yn weithgar yn y Blaid Ddemocrataidd ac roedd arweinydd amlwg o fewn gwleidyddiaeth leol, y wladwriaeth ac yn genedlaethol. Ym 1920 yn y Confensiwn Cenedlaethol Democrataidd, roedd yn un o ddwy fenyw, ochr yn ochr â Cora Wilson Stewart, i fod y menywod cyntaf i gael eu henwau wedi'u henwebu ar gyfer y llywyddiaeth yng nghynhadledd plaid wleidyddol fawr.

Magwraeth
---------

Fe'i ganed yn White Hall ar 9 Chwefror 1849; bu farw yn Kentucky ac fe'i claddwyd ym Mynwent Lexington. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Ysgol Sayre, Prifysgol Michigan a Phrifysgol Kentucky.

Yn ferch i Cassius Marcellus Clay a'i wraig Mary Jane Warfield, ganwyd Clay ar eu hystâd, *White Hall*, ger Richmond, Kentucky. Yr ieuengaf o bedair merch, a chodwyd Laura'n bennaf gan ei mam, oherwydd absenoldebau hir ei thad wrth iddo ddilyn ei yrfa wleidyddol a'i weithgareddau fel diddymwr. Pan oedd hi'n bymtheg oed, dechreuodd Laura gwestiynu statws israddol menywod yn y gymdeithas trwy gyfaddef yn ei dyddiadur *"Dwi'n meddwl bod gen i feddwl sy'n well na meddwl llawer o fechgyn fy oed."* Cafodd Clay ei haddysg yn Ysgol Sayre yn Lexington, Kentucky, Mrs Sarah Hoffman's Finishing School yn Ninas Efrog Newydd, Prifysgol Michigan, a Phrifysgol Kentucky.

Yn 1888 sefydlodd Clay a Josephine K. Henry y *Kentucky Equal Rights Association*, y bu Clay yn llywydd arni hyd 1912. Un o amcanion KERA oedd gwella statws gyfreithiol menywod yn Kentucky a chynyddu cyfleoedd addysgol. Dilynwyd hi, fel llywydd, gan ei chyfnither Madeline McDowell Breckinridge. Fe wnaeth y sefydliad lobïo'n llwyddiannus am nifer o ddiwygiadau deddfwriaethol, fel diogelu cyflogau ac eiddo menywod priod, ei gwneud yn ofynnol i ysbytai meddwl menywod y wladwriaeth feddu ar feddygon benywaidd ar staff, gan ysgogi Prifysgol Transylvania a Phrifysgol Ganolog i dderbyn merched sy'n fenywod, gan godi oedran priodi merched i 16 (o 12 oed), a sefydlu llysoedd ieuenctid. Fe wnaethon nhw hefyd ysbrydoli Prifysgol Kentucky i adeiladu ei ystafell gysgu gyntaf i fenywod.

Yn ystod ei hoes bu'n aelod o'r Blaid Ddemocrataidd, Cymdeithas America dros yr Hawl i Ferched Bleidleisio a Phlaid Heddwch y Menywod.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Gynghrair Ryngwladol Menywod dros Heddwch a Rhyddid am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Gwobr Goffa Menywod Kentucky .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad geni: "Laura Clay". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Laura Clay". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
2. ↑  Dyddiad marw: "Laura Clay". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Laura Clay". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 64810228
* LCCN: n92036782
* ISNI: 0000 0000 3413 5377
* GND: 119110415

 |
*Alegoría de la Constitución de 1857* (1869): paentiad delfrydol gan Petronilo Monroy o Fecsicanes angylaidd yn dal cyfansoddiad 1857.
Cyfnod yn hanes Mecsico o 1854 i 1876 oedd ***La Reforma*** a noder gan newidiadau gwleidyddol a chymdeithasol rhyddfrydol dan arweiniad Benito Juárez. Cychwynnodd gyda datganiad Plan de Ayutla a alwai am ddymchwel yr unben Antonio López de Santa Anna. Yn sgil cwymp Santa Anna ym 1855, cafodd cymdeithas Mecsico ei rhyddfrydoli gan sawl deddf yn dileu'r *fueros* (breintiau arbennig yr eglwys a’r fyddin) a chyfansoddiad 1857.

Cafwyd gwrthryfel rhwng yr eglwys, y fyddin a thirfeddianwyr ceidwadol ym 1858–60. Llwyddodd y llywodraeth ryddfrydoli i ennill y rhyfel cartref ac i gymryd rhagor o diroedd, eiddo, a grym oddi ar yr eglwys. Ymdrechodd y llywodraeth i ailddosbarthu tir o'r cyfoethogion i'r tlodion, ond methodd y polisi yn llwyr.

Cafodd llywodraeth Juárez ei gyrchu gan luoedd Ffrengig ym 1862, a rhoddwyd yr Ymerawdwr Maximilian yn bennaeth ar Fescisco am gyfnod byr. Enciliodd y Ffrancod dan bwysau'r gwladgarwyr Mecsicanaidd a llywodraeth yr Unol Daleithiau. Cafodd Juárez ei ail-ethol yn arlywydd ym 1867 ac ym 1871, er yr oedd hynny yn erbyn y cyfansoddiad. Bu farw ym 1872, a chafodd ei olynu gan Sebastián Lerdo de Tejada. Cipiwyd grym gan Porfirio Díaz ym 1876, gan ddod â *La Reforma* i ben.
Bicini
Bicini
*Am enghreifftiau eraill o'r enw gweler Bicini (gwahaniaethu).*
Math o ddilledyn mewn dau ddarn sy'n gadael i'r bol ddangos ac a wisgir fel dilledyn nofio gan ferched yw'r **bicini**, a elwir hefyd yn 'gostiwm nofio dau ddarn' weithiau. Mae'r darn uchaf yn gorchuddio'r bronnau a rhan o'r cefn ac yn debyg i fra. Mae'r darn isaf yn gorchuddio'r piwbis o leiaf a'r ffolennau hefyd fel rheol; o ran ei ffurf mae'n debyg i nicyrs.

Dyfeisiwyd y bicini gan Louis Réard a ddangosodd y dilledyn newydd i'r byd yn y pwll mofio Molitor ym Mharis ar 5 Gorffennaf 1946, gyda'r ddawnsferch enwog Micheline Bernardini o'r Casino de Paris yn ei wisgo. Yn ôl Réard, dewisodd yr enw **Bicini** ar ôl Atol Bikini yn Micronesia lle cynhaliwyd prawf niwclear pum diwrnod cyn hynny; roedd yn gobeithio y byddai'r dilledyn newydd ffasiynol yn cael effaith debyg i'r ffrwydrad hwnnw ac yn newid y byd am byth.

Datganodd, gan fwyseirio'r enw : "*le bikini, la première bombe an-atomique!*" ("Y bicini - y bom *an-atomig* cyntaf!).

"Bicini" Rhufeinig
Cofrestrodd Louis Réard ei ddilledyn newydd a'r enw. Ond mewn gwirionedd roedd dilledyn tebyg iawn i'r bicini yn cael ei ddefnyddio yn yr Henfyd, bron i ddwy fil o flynyddoedd yn ôl. Yn y *Villa de Casale* yn Sisili. o'r 1920au ymlaen, roedd archaeolegwyr wedi darganfod cyfres o luniau mosaic yn dangos merched ifainc yn gwisgo bicinis wrth chwarae.

Wynebodd y bicini gryn wrthwynebiad ar seiliau moesol a chrefyddol ar y dechrau. Ail-lawnsiwyd y bicini ar ddechrau'r 1960au. Gyda ffilmiau poblogaidd fel *Et Dieu crea la femme*, yn serenu Brigitte Bardot mewn bicinis beiddgar iawn am y cyfnod, daeth y bicini yn rhan o'r diwylliant poblogaidd yn y Gorllewin. Er iddo ddal i fod yn annerbyniol mewn rhai gwledydd mae'r bicini wedi hen ennill ei blwyf yn y rhan fwyaf o'r byd datblygedig ac mae'n olygfa cyfarwydd ar y traeth.

Erbyn heddiw ceir sawl amrywiad ar y bicini traddodiadol, yn cynnwys y meicroficini un darn a'r bicini Brasilaidd.
Aelodau o'r Mudiad Dros Solidariaeth Rhyngwladol yn rhwymo eu hunain i seiliau Mur Y Lan Orllewinol fel rhan o ymgyrch ddi-drais yn erbyn y Mur ger pentref Bil'in.
Mae llawer o ymgyrchwyr di-drais yr ISM wedi eu saethu gan filwyr Israel.
Mudiad sy'n cael ei reoli gan nifer o bobl blaenllaw a rhyngwladol sydd o blaid achos y Palesteiniaid ydy'r **Mudiad dros Solidariaeth Rhyngwladol** (Saesneg: ***International Solidarity Movement*** (*ISM*)) drwy ei ddefnydd o ymgyrchoedd a phrotestiadau di-drais.

Cafodd ei sefydlu yn 2001 gan Ghassan Andoni, ymgyrchydd Palesteinaidd; Neta Golan, ymgyrchydd Israelaidd; Huwaida Arraf, Americanwr-Palesteinaidd a George N. Rishmawi, ymgyrchydd Palesteinaidd. Ymunodd Adam Shapiro, Americanwr ychydig wedi ei sefydlu ac mae'n cael ei gyfri gan y mudiad fel un o'r sefydlwyr gwreiddiol.

Mae'r mudiad yn galw ar y cyhoedd ledled y byd i gymryd rhan mewn gweithredoedd di-drais yn erbyn byddin Israel yn y Lan Orllewinol a'r Llain Gaza.

Nid ydy'r mudiad yn derbyn nawdd gan wledydd na chyrff ond yn hytrach, dibynna ar unigolion i'w gynorthwyo'n ariannol.

Di-drais
--------

Mae Datganiad o Fwriad yr ISM yn datgan:

*"As enshrined in international law and UN resolutions, we recognize the Palestinian right to resist Israeli violence and occupation via legitimate armed struggle. However, we believe that nonviolence can be a powerful weapon in fighting oppression and we are committed to the principles of nonviolent resistance.*
*This right to resist occupation applies not only to the Palestinian people, but to all peoples who are faced with a military occupation. The ISM regards all people as equals with equal rights under international law. We believe that nonviolent action is a powerful weapon in fighting oppression and are committed to the principles of nonviolent resistance.*"
Ers Awst 2008, mae'r mudiad wedi cefnogi ymgyrch i godi'r gwarchae neu flocâd a roddwyd gan Israel ar ranbarthau Palesteinaidd drwy fordeithiau dyngarol ar y cyd gyda Mudiad Rhyddid i Gaza.

Gweler hefyd
------------

* Ymosodiad Israel ar lynges ddyngarol Gaza 2010

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gwefan y mudiad". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-06-04. Cyrchwyd 2010-06-05.
2. ↑  [*dolen marw*] Erthygl: "The ISM regularly sends speakers on fund-raising trips and encourages funding drives."
3. ↑  Frequently Asked Questions: Does the ISM support suicide bombers and terrorists?, Tudalen "FAQ" ar wefan yr ISM.

Dolennau allanol
----------------

* Gwefan y mudiad
Etholaeth seneddol yn sir Gorllewin Canolbarth Lloegr, yn rhanbarth Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Birmingham Northfield**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Birmingham Northfield yn BirminghamEtholaeth Birmingham Northfield yn Birmingham
* Birmingham yn LloegrBirmingham yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1951: Raymond Blackburn (Llafur)
* 1951–1970: Donald Chapman (Llafur)
* 1970–1979: Ray Carter (Llafur)
* 1979–1982: Jocelyn Cadbury (Ceidwadol)
* 1982–1983: John Spellar (Llafur)
* 1983–1992: Roger Douglas King (Ceidwadol)
* 1992–2019: Richard Burden (Llafur)
* 2019–presennol: Gary Sambrook (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Etholaeth seneddol yn sir Gorllewin Canolbarth Lloegr, yn rhanbarth Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Birmingham Yardley**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Birmingham Yardley yn BirminghamEtholaeth Birmingham Yardley yn Birmingham
* Birmingham yn LloegrBirmingham yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1918.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1918–1929: Alfred Jephcott (Unoliaethol)
* 1929–1931: Archibald Gossling (Llafur)
* 1931–1945: Edward Salt (Ceidwadol)
* 1945–1950: Wesley Perrins (Llafur)
* 1950–1959: Henry Usborne (Llafur)
* 1959–1964: Leonard Cleaver (Ceidwadol)
* 1964–1970: Ioan Evans (Llafur)
* 1970–1974: Derek Coombs (Ceidwadol)
* 1974–1979: Syd Tierney (Llafur)
* 1979–1992: David Bevan (Ceidwadol)
* 1992–2005: Estelle Morris (Llafur)
* 2005–2015: John Hemming (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–presennol: Jess Phillips (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Bleiddbwll yn yr Almaen 
Pwll neu drap wedi ei orchuddio â changhennau a dail i ddal bleiddiaid yw **bleiddbwll** (hefyd: **pwll y blaidd**).

Gallasai bleiddbwll fod yn grwn ac wedi'i walio ar y tu mewn yn ddigon tebyg i ffynnon neu'n hirsgwar neu'n sgwâr a chlwydi â gorchudd o dywyrch yn cael eu gosod drostynt. Y dechneg oedd colfachau'r glwyd yn ei chanol a'i gosod yn y fath fodd fel bod ei bôn yn gorffwys ar un ymyl i'r pwll tra bod y tair ochr arall fymryn yn brin o'r ymylon. Felly, cyn gynted ag y byddai'r blaidd yn camu ar hanner blaen y glwyd byddai honno'n troi ar ei cholfachau gan ei ollwng i mewn i'r pwll. Ceid hefyd colofn neu bentan yng nghanol y bleiddbwll fel llwyfan cyfyng i glymu anifail prae bychan arno er mwyn denu'r blaedd i mewn.

Drwy chwilio mewn hen weithredoedd, siarteri, mapiau a dogfennau eraill, llwyddwyd i ddod o hyd i nifer o fleiddbyllau yng Nghymru, sef chwe *bleiddbwll*, pum *bribwll*, pum *pwll y blaidd*, un *pwll y bleiddiau*, un *pwll y fleiddast*, a dau *wolfpit*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur Prifysgol Cymru*
2. ↑  *Wolves of North America*, Stanley P. Young & Edward A. Goldman, American Wildlife Institute, 1944
3. ↑  *Galwad y Blaidd*, Cledwyn Fychan, Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, 2006
Chwaraewr Rygbi'r Undeb a enillodd 22 o gapiau dros Gymru, fel canolwr yn bennaf, ac a adnabyddid fel "Tywysog y Canolwyr" oedd **Bleddyn Llewellyn Williams**, MBE (22 Chwefror 1923 - 6 Gorffennaf 2009).

Ganed ef yn Ffynnon Taf ger Caerdydd. Roedd yn un o chwaraewyr mwyaf nodedig Clwb Rygbi Caerdydd. Ef oedd capten tim Caerdydd pan gawsant fuddugoliaeth dros y Crysau Duon yn 1953 a ffurfiai bartneriaeth effeithiol dros ben i Gaerdydd ac i Gymru gyda’r canolwr arall, Jack Matthews. Chwaraeodd pob un o’i saith brawd i Gaerdydd hefyd.

Chwaraeodd nifer o weithiau drost dîm Cymru mewn gemau answyddogol yn ystod yr Ail Ryfel Byd cyn ennill ei gap cyntaf dros Gymru yn erbyn Lloegr ym Mharc yr Arfau yn 1947. Yn 1953 yr oedd yn gapten tîm Cymru pan gurwyd y Crysau Duon. Chwaraeodd ei gêm olaf dros Gymru yn erbyn Lloegr yn 1955. Sgoriodd saith cais dros Gymru a bu’n gapten y tîm bum gwaith i gyd, gyda Chymru’n ennill pob un o’r gemau hyn.

Aeth ar daith i Seland Newydd ac Awstralia gyda’r Llewod Prydeinig yn 1950, ac fe’i dewiswyd yn is-gapten. Chwaraeodd mewn pedair gêm brawf yn erbyn y Crysau Duon a dwy yn erbyn Awstralia, un o’r ddwy fel capten. Derbyniodd yr MBE am ei wasanaethau i rygbi.

Dolenni allanol
---------------

* BBC Cymru: Cyn-gapten Cymru Williams yn marw

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Dalen o'r llawysgrif
Drama mewn Cernyweg yw ***Beunans Meriasek*** a gwbwlhawyd yn 1504. Cedwir y llawysgrif yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth (rhif: NLW MS 23849D). Dyma oedd yr unig ddrama am sant mewn Cernyweg Canol a oedd yn hysbys hyd yn ddiweddar pan ddaethpwyd o hyd i Beunans Ke (NLW MS 23849D).

Y teitl Lladin ***Ordinale de sancti Mereadoci episcopi et confessoris*** sydd arni, ond digwydd y geiriad Cernyweg Beunans Meriasek hefyd yn y gyfrol.

Gŵr o dras Lydewig oedd Sant Meriasek ac yn y ddrama cyflwynir hanes ei yrfa o'i addysg gynnar yn Llydaw a'i daith i Gernyw, gan adrodd y gwyrthiau a gyflawnwyd ganddo, nes iddo ddychwelyd i Lydaw a chael ei urddo'n esgob Gwened. Yn y diwedd clywn sut y bu farw yn 'esiampl da' o Gristion. Ymgorfforir yn yr hanes nifer o chwedlau unigol, ac yn eu plith mae rhai sy'n ymwneud â digwyddiadau o fuchedd San Silfestr, a gwyrth a gyflawnwyd gan y Forwyn Fair.

Drama mewn dwy ran yw hon, a berfformiwyd dros ddau ddiwrnod. Mae'r testun ar fydr ac odl, ac wedi ei rannu'n benillion. Mewn Lladin a Chernyweg y mae'r cyfarwyddiadau llwyfan, gydag ychwanegiadau iddynt yn Saesneg. Dengys diagramau yn y llawysgrif sut i gynllunio'r llwyfan ar gyfer perfformiad. Dwy law a welir yn y llawygrif, yr un gyntaf dim ond wedi ailgopïo ff. 2-6v yn unig. Ar ddalen 92r gadawodd y prif gopïydd y dyddiad 1504 yn ogystal â'i lofnod: cynigiodd ysgolheigion y darlleniadau 'Had' neu 'Nad' neu 'Rad[ulphus]' 'Ton[ne]'.

Dyddiad alleoliad
-----------------

Mae'n bosibl mai i ail hanner y 15g y perthyn y ddrama yn ei ffurf bresennol. Ychydig iawn a wyddom am hanes cynnar y llawysgrif, ond mae cysylltiad y ddrama â Camborne, lle yr anrhydeddir Meriasek yn arbennig, yn eithaf sicr. Serch hynny, credir mai yng nghlas-eglwys Glasneth, Pennrynn, y'i rhoddwyd ar glawr, efallai dan nawdd Meistr John Nans, profost Glasneth, a symudodd i Camborne yn ddiweddarach ac a fu farw ym 1508.

Gweler hefyd
------------

* Pascon agan Arluth; y gwaith llenyddol cyflawn hynaf yn yr iaith Gernyweg, mae'n dyddio o'r 14g.
* Bywnans Ke; drama fucheddol gynnar yn yr iaith Gernyweg a ysgrifennwyd tua 1500
* Y Tri Brenin o Gwlen; un o'r ddwy ddrama gynharaf yn y Gymraeg
* Y Dioddefaint a'r Atgyfodiad; un o'r ddwy ddrama gynharaf yn y Gymraeg
* Buhez Santez Nonn (Buchedd Santes Non); drama firagl o'r Oesoedd Canol, yn Llydaweg

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Gwefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru; Archifwyd 2016-03-18 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 14 Gorffennaf 2016.
*Peidiwch â chymysgu yr iaith hon ag Interlingue, sy'n iaith artiffisial wahanol.*
**Iaith ryngwladol** sy'n defnyddio geiriau mwyaf cyffredin Lladin, Eidaleg, Sbaeneg, Portiwgaleg, Ffrangeg a Saesneg yw **Interlingua**. Y canlyniad yw **Lladin modern** syml.

Y gwahaniaeth rhwng **Interlingua** ac Esperanto yw bod geiriau Esperanto wedi eu creu yn ôl rheolau'r iaith a dim ond y rhai sydd wedi dysgu'r iaith sy'n ei deall. Dydy geiriau Interlingua ddim wedi eu creu. Roedden nhw'n bodoli'n barod. Y canlyniad yw bod unrhyw un sy'n medru dwy iaith Ewropeaidd yn deall 80% neu 90% o Interlingua yn barod, heb ddysgu dim ohoni. Fe fydd yr Eidalwyr, y Sbaenwyr a'r Portiwgalwyr yn deall Interlingua heb ddim trafferth. Iddyn nhw fe fydd yn swnio fel tafodiaith o'u hiaith eu hunain.

#### Ymadroddion cyffredin

* Hello! : *Helô!*
* Bon die! : *Bore/p'nawn da!*
* Como sta vos? : *Sut ydych chi?*
* Como sta tu? : *Sut wyt ti?*
* Multo ben! : *Da iawn!*
* Benvenite! : *Croeso!*
* Excusa me! / Perdon! : *Esgusodwch fi!*
* Per favor! : *Os gwelwch chi'n dda!*
* Gratias! : *Diolch!*
* Si : *Ie/do/oes* ayyb.
* No : *Na*

Gweler hefyd
------------

Gweler hefyd
------------

* Esperanto
* Rhyngslafeg
* Interlingue

Dolenni
-------

* Conlang Critic Episode Seventeen: Interlingua ffilmig
* Esperantaj frazoj traducite in interlingua ffilmig yn cymharu Interlingua ag Esperanto

Cyfeiriadau
-----------


WikipediaWikipedia
 ***Argraffiad Interlingua*** Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd

Chwiliwch am ***Interlingua***  
yn Wiciadur.