Bardd Cymraeg o'r 16g oedd **Raff ap Robert**. Ni wyddys ei ddyddiadau. Roedd yn frodor o blwyf Llanynys yng nghantref Dyffryn Clwyd (Sir Ddinbych). Roedd yn dad i'r bardd Edward ap Raff.

Tras a theulu
-------------

Roedd Raff yn perthyn i deulu plas Maesmaencymro ym mhlwyf Llanynys. Ei enw llawn oedd Raff ap Robert ap Gruffudd ap Madog ap Bleddyn Sais. Ei fam oedd Sioned ferch Gruffudd o Edeirnion. Roedd cysylltiad o du mam ei dad, sef Gwladus ferch Ifan ap Bleddyn Goch, ag un o deuloedd grymusaf ardal Dinmael. Gwraig Raff oedd Gwenhwyfar ferch Edward ap Maredudd ab Adda o Drefor. Cawsant dri fab, yn cynnwys y bardd Edward ap Raff.

Bywyd a gwaith
--------------

Yn ôl Siôn Tudur, gwr 'tiriog' a oedd yn canu 'ar ei fara ei hun' oedd Raff ap Robert, a diau fod a wnelo hynny â phynciau ac â daearyddiaeth ei gerddi. Gwelir bod y rhan fwyaf o'r canu yn perthyn i ddyffryn afon Clwyd a'r cyffiniau.

Mae ei waith sydd ar glawr yn cynnwys cerdd foliant a sawl marwnad: i Tudur Aled a Siôn Salsbri, gŵr cyntaf Catrin o Ferain. Ceir hefyd gywydd mawl a nifer o englynion. Arferai Raff ymryson gyda Siôn Tudur a'r clerwr Robin Clidro.

Llyfryddiaeth
-------------

* A. Cynfael Lake (gol.) *Gwaith Raff ap Robert* (Aberystwyth, 2013).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Enid Roberts, *Gwaith Siôn Tudur*, cyfrol II (Caerdydd, 1980), tud. 504.
2. 1 2  A. Cynfael Lake (gol.) *Gwaith Raff ap Robert* (Aberystwyth, 2013).

 gw • sg • go**Beirdd yr Uchelwyr**

Bedo Hafesb  **·** Bleddyn Ddu **·** Cadwaladr Cesail **·** Casnodyn **·** Rhisiart Cynwal **·** Wiliam Cynwal **·** Dafydd ab Edmwnd **·** Dafydd Alaw **·** Dafydd ap Gwilym **·** Dafydd ap Siencyn **·** Dafydd Benwyn **·** Dafydd Ddu o Hiraddug **·** Dafydd Gorlech **·** Dafydd Llwyd o Fathafarn **·** Dafydd Nanmor **·** Dafydd y Coed **·** Edward Dafydd **·** Deio ab Ieuan Du **·** Lewys Dwnn **·** Edward Maelor **·** Edward Sirc **·** Edward Urien **·** Einion Offeiriad **·** Gronw Ddu **·** Gronw Gyriog **·** Gruffudd ab Adda ap Dafydd **·** Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan **·** Gruffudd ap Dafydd ap Tudur **·** Gruffudd ap Llywelyn Lwyd **·** Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd **·** Gruffudd ap Tudur Goch **·** Gruffudd Fychan ap Gruffudd ab Ednyfed **·** Gruffudd Gryg **·** Gruffudd Hiraethog **·** Gruffudd Llwyd **·** Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan **·** Guto'r Glyn **·** Gutun Owain **·** Gwerful Fychan **·** Gwerful Mechain **·** Gwilym Ddu o Arfon **·** Gwilym Tew **·** Hillyn **·** Huw Cae Llwyd **·** Huw Ceiriog **·** Huw Cornwy **·** Huw Llŷn **·** Huw Pennant (I) **·** Huw Pennant (II) **·** Hywel ab Einion Lygliw **·** Hywel ap Mathew **·** Hywel Cilan **·** Hywel Ystorm **·** Ieuan ap Huw Cae Llwyd **·** Ieuan ap Hywel Swrdwal **·** Ieuan Brydydd Hir **·** Ieuan Du'r Bilwg **·** Ieuan Dyfi **·** Ieuan Gethin **·** Ieuan Llwyd ab y Gargam **·** Ieuan Tew Ieuanc **·** Iocyn Ddu ab Ithel Grach **·** Iolo Goch **·** Iorwerth ab y Cyriog **·** Iorwerth Beli **·** Iorwerth Fynglwyd **·** Ithel Ddu **·** Lewis ab Edward **·** Lewys Daron **·** Lewys Glyn Cothi **·** Lewys Môn **·** Lewys Morgannwg **·** Llywarch Bentwrch **·** Llywelyn ab y Moel **·** Llywelyn ap Gwilym Lygliw **·** Llywelyn Brydydd Hoddnant **·** Llywelyn Ddu ab y Pastard **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Goch **·** Llywelyn Goch ap Meurig Hen **·** Llywelyn Goch y Dant **·** Llywelyn Siôn **·** Mab Clochyddyn **·** Madog Benfras **·** Maredudd ap Rhys **·** Meurig ab Iorwerth **·** Morus Dwyfech **·** Owain Gwynedd **·** Owain Waed Da **·** Prydydd Breuan **·** Tomos Prys **·** Gruffudd Phylip **·** Phylip Siôn Phylip **·** Rhisiart Phylip **·** Rhys Cain **·** Rhys Nanmor **·** Siôn Phylip **·** Siôn Tudur **·** Raff ap Robert **·** Robert ab Ifan **·** Robin Ddu ap Siencyn **·** Rhisierdyn **·** Rhisiart ap Rhys **·** Rhys ap Dafydd ab Einion **·** Rhys ap Dafydd Llwyd **·** Rhys ap Tudur **·** Rhys Brydydd **·** Rhys Goch Eryri **·** Sefnyn **·** Simwnt Fychan **·** Siôn ap Hywel ap Llywelyn Fychan **·** Siôn ap Hywel Gwyn **·** Siôn Brwynog **·** Siôn Cent **·** Siôn Ceri **·** Sypyn Cyfeiliog **·** Trahaearn Brydydd Mawr **·** Tudur Aled **·** Tudur ap Gwyn Hagr **·** Tudur Ddall **·** Wiliam Llŷn **·** Y Mab Cryg **·** Y Proll **·** Yr Ustus Llwyd



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 307424637
* LCCN: n2014003610

 |