Band roc a pop oedd **The Monkees** a fu'n weithgar yn wreiddiol rhwng 1966 ac 1971, gyda aduniad a theithiau yn y degawdau wedi hynny. Fe'i ffurfiwyd yn Los Angeles yn 1965 gan Bob Rafelson a Bert Schneider yn benodol ar gyfer y gyfres teledu Americanaidd *The Monkees*, a ddarlledwyd rhwng 1966 a 1968. Y pedwarawd o actorion cerddorol oedd yr Americanwyr Micky Dolenz, Michael Nesmith, a Peter Tork; a'r canwr ac actor Seisnig Davy Jones. Goruchwyliwyd cerddoriaeth y band yn wreiddiol gan Don Kirshner, gyda chefnogaeth gan y ddeuawd ysgrifennu caneuon 'Boyce and Hart'.

Ar y cychwyn, bach iawn oedd cyfraniad y pedwar actor-gerddor yn y stiwdio recordio am y misoedd cyntaf yn ei gyrfa pum mlynedd fel y "Monkees". Roedd hyn yn rhannol oherwydd yr amser oedd angen i ffilmio'r gyfres deledu. Er hyn, gwnaeth Nesmith cyfansoddi a chynhyrchu rhai caneuon o'r cychwyn, a cyfrannodd Tork ychydig bach o waith gitâr ar y sesiynau gynhyrchwyd gan Nesmith. Cyfranodd y pedwar prif leisiau i wahanol draciau. Yn y diwedd, brwydrodd y pedwar i gael yr hawl i oruwchwylio yr holl gynnyrch cerddorol dan enw'r band, yn gweithio fel cerddorion, cantorion, cyfansoddwyr a chynhyrchwyr.

Wedi i'r sioe deledu ddod i ben yn 1968, parhaodd y Monkees recordio cerddoriaeth hyd 1971, pan chwalodd y grŵp. Daeth adfywiad o ddiddordeb yn y band yn 1986, a arweiniodd at gyfres o deithiad aduniad a recordiau newydd. Mae'r grŵp wedi aduno a theiio sawl gwaith ers hynny gyda gwahanol aelodau a gwahanol raddau o lwyddiant. Bu farw Jones yn Chwefror 2012 a bu farw Tork yn Chwefror 2019. Mae Dolenz a Nesmith yn parhau fel aelodau gweithredol o'r grŵp.

Disgrifiodd Dolenz *The Monkees* i ddechrau fel "sioe deledu am fand dychmygol.. oedd eisiau bod fel y Beatles ond byth yn llwyddiannus". Yn eironig, arweiniodd llwyddiant y sioe at yr actor-gerddorion i ddod yn un fandiau mwyaf llwyddiannus y 1960au. Mae'r Monkees wedi gwerthu mwy na 75 miliwn o recordiau yn fyd-eang gan eu wgendu yn un o'r grwpiau a werthodd fwyaf erioed gyda chaneuon poblogaidd rhyngwladol, fel "Last Train to Clarksville", "Pleasant Valley Sunday", "Daydream Believer", ac "I'm a Believer". Adroddwyd mewn papurau newydd a chylchgronau fod y Monkees wedi gwerthu fwy na'r Beatles a'r Rolling Stones gyda'i gilydd yn 1967, ond honnodd Nesmith yn ei hunangofiant *Infinite Tuesday* mai celwydd oedd hynny, a ddywedodd ef wrth newyddiadurwr.

Albymau
-------

* *The Monkees* (1966)
* *More of The Monkees* (1967)
* *Headquarters* (1967)
* *Pisces, Aquarius, Capricorn & Jones Ltd.* (1967)
* *The Birds, The Bees & the Monkees* (1968)
* *Head* (1968)
* *Instant Replay* (1969)
* *The Monkees Present* (1969)
* *Pool It!* (1987)
* *Justus* (1996)
* *Good Times!* (2016)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Sandoval, Andrew (2005). *The Monkees: The Day-by-Day Story of the '60s TV Pop Sensation*. San Diego: Thunder Bay Press. t. 39. ISBN 978-1-59223-372-4.
2. ↑  Piorkowski, Jeff. "Monkee Micky Dolenz loves science, excels in all forms of entertainment". Cleveland.com. Cyrchwyd 16 Mai 2012.
3. ↑  Graff, Gary (29 Chwefror 2012). "Monkees Singer Davy Jones Dead at 66". *Billboard*. Cyrchwyd 12 Mawrth 2018.
4. ↑  21 Chwefror 2011 (12 Mawrth 2018). "Hey Hey, It's...The Monkees Reformation". *The Daily Telegraph*.
5. ↑   [*dolen marw*]
6. ↑  Greene, Andy (11 Mai 2012). "The Monkees - 1967 - The Top 25 Teen Idol Breakout Moments". *Rolling Stone*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-11-05. Cyrchwyd 7 Awst 2014.
7. ↑  "In 1977 Mike Nesmith Fooled the World: When The Monkees Sold More Records Than The Beatles and Rolling Stones Combined". *Flashbak* (yn Saesneg). 2017-09-18. Cyrchwyd 2017-11-09.