Darlun olew gan William Howard Robinson o Wild yn cael ei longyfarch gan Edward VIII wedi iddo drechu Joe Lynch o America wedi 15 rownd.
Paffiwr proffesiynol o Gymro a chyn bencampwr y byd oedd **Jimmy Wilde** (12 Mai 1892 – 10 Mawrth 1969). Roedd ei lysenwau'n cynnwys *"The Mighty Atom"* a *"The Tylorstown Terror"*. Disgrifiwyd Wilde gan yr awdur bocsio Nat Fleischer, yr hyfforddwr enwog Charley 'Broadway' Rose a llawer iawn o focswyr eraill fel *"the greatest flyweight ever."*

Y dyddiau cynnar
----------------

Cafodd ei eni yn yr ardal honno a adnabyddir heddiw fel 'y Graig': rhwng Mynwent y Crynwyr, Merthyr Tudful a Nelson, Caerffili - fel y dengys ei dystysgrif geni. Ychydig wedyn, pan oedd Wilde yn 12 mlwydd oed, symudodd y teulu i Bendyrus yng Nghwm Rhondda ym mwrdeisdref sirol Rhondda Cynon Taf. Mab i löwr ydoedd a gweithiodd yn y pyllau glo; oherwydd ei fod mor fychan yn gorfforol gyrrwyd ef i gropian drwy fylchau yn y graig. Yn 14 mlwydd oed cychwynodd focsio mewn ffeiriau, ble roedd y tyrfaoedd wedi'u cyffroi gan ei gryfder a'i ddycnwch, a'i allu i drech dynion llawer mwy nag ef.

Ym 1910 priododd Elizabeth a chawsant blentyn y flwyddyn honno. Gadawodd Lofa Pendyrus ym 1913. Ym 1916 ymunodd â'r fyddin ac fe'i danfonwyd i Aldershot fel hyfforddwr addysg gorfforol.

Tlysau
------

Cipiodd 137 o dlysau; collodd 4 gwaith yn unig, cafodd 2 ornest gyfartal ac 8 gornest heb enillydd. Roedd 100 allan o'r 137 gornest yn ganlyniad i *knockout*; mae hyn yn ei wneud yn un o'r enillwyr mwyaf a fu yn hanes bocsio. Yn 2003 cafodd ei enwi gan *Ring Magazine* fel y 3ydd paffiwr gorau erioed a'r paffiwr pwysau ysgafn gorau erioed yn hanes bocsio; cyhoeddwyd yr ail o'r rhain ganddynt ddwywaith: ym Mawrth 1975 ac ym Mai 1994. Yn Hydref 1999 cyhoeddodd yr un cylchgrawn restr o baffwyr gorau yr holl bwysau a fu'n paffio yn yr 20g, gan ei leoli fel y 13fed.

Ym 1990 cafodd ei ethol i'r *International Boxing Hall Of Fame* gan rannu'r fraint gyda bocswyr fel Sugar Ray Robinson, Harry Greb, Benny Leonard and Henry Armstrong. Ym 1992 fe'i derbyniwyd i'r *Welsh Sports Hall of Fame*.

Enwyd ef fel Rhif 1 pwysau ysgafn yn hanes bocsio gan y Mudiad Rhyngwladol Ymchwil i Baffio yn 2006.

Yn 2014 pleidleisiwyd ef y *Greatest Bantamweight Ever* gan yr *Houston Boxing Hall Of Fame*. Mae'r HBHOF yn agoredd i gyn-focswyr a bocswyr cyfoes yn unig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Davies, Sean (2006-12-17). "*90 years on...*". *BBC Sport*. Cyrchwyd 2010-03-07.
2. ↑  "*Jimmy Wilde, Boxing legend dubbed the Mighty Atom*". *BBC South East*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-03-08. Cyrchwyd 2010-03-07.
3. ↑  "IBRO Rankings". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-12-01. Cyrchwyd 2012-02-12.

Dolenni allanol
---------------

* CBZ Profile
* Profile on BBC Sport Archifwyd 2016-02-27 yn y Peiriant Wayback.
* Video of Jimmy Wilde vs Joe Symonds 1916-02-14 ar YouTube
* The forgotten story of... the man who sought revenge for Jimmy Wilde Archifwyd 2011-11-11 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 93795786
* LCCN: no91020256
* ISNI: 0000 0000 7909 3924
* BNF: cb16535980n (data)
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |