recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Talfyriad o ***Micro Electronics Unit, Cymru*** oedd **MEU Cymru** (neu 'Uned Addysg Ficroelectronig Cymru') a sefydlwyd yn 1986 gan Cyd-bwyllgor Addysg Cymru gyda chymorth llywodraeth Prydain ac awdurdodau addysg lleol Cymru. Ei nod oedd "hyrwyddo a chynnal defnydd effeithiol technoleg gwybodaeth mewn addysg yng Nghymru, yn y Gymraeg a'r Saesneg". Meurig Williams oedd Cyfarwyddwr MEU Cymru ac arferai dynnu coes drwy ddweud fod MEU wedi tarddu o'r gair 'Meu-rig'.

Ers y dechrau, mae wedi cynhyrchu ystod eang o feddalwedd a deunyddiau cynhaliol i ysgolion ac yn ddiweddarach, ffontiau ac adnoddau Celtaidd, digidol. Roedd y corff hefyd yn gyfrifol am drefnu cyrsiau a chynadleddau i hyrwyddo datblygiadau newydd wrth ddefnyddio technoleg gwybodaeth yn yr ysgolion. Yn 1995 cyhoeddodd Meurig Williams fod cyfrifiadur Cymraeg cyntaf y byd newydd ei gynhyrchu gan MEU Cymru a Chyfrifiaduron Acorn, prif gyflenwyr cyfrifiaduron i ysgolion gwledydd Prydain ar y pryd.

Mae Meurig Williams yn parhau i gynnal y wefan dan yr enw 'MEU Cymru' ac i werthu meddalwedd 3ydd parti (Cysgliad, Cysill, ffontiau Celtaidd ayb), ond nid oes cysylltiad bellach gyda CBAC.

Cynnyrch
--------

* *Geiriadur Termau Cyfrifiadureg:* ISBN 10: 1870055519 ISBN 13: 9781870055512

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Neges gan Dafydd Tomos ar WELSH-L; 24.4.95; adalwyd 2 Mai 2018.
2. ↑  Arwerthwr llyfrau; adalwyd 2 Mai 2018.

Dolen allanol
-------------

* Gwefan swyddogol
Etholaeth seneddol yn Berkshire, De-ddwyrain Lloegr, yw **Maidenhead**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Maidenhead yn BerkshireEtholaeth Maidenhead yn Berkshire
* Berkshire yn LloegrBerkshire yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–presennol: Theresa May (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Nofel arbrofol gan Dafydd Rowlands yw ***Mae Theomemphus yn Hen: Nofel/Cerdd***. Gwasg Christopher Davies a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1977.

Mae'r teitl yn ddyfyniad o frawddeg gan Kate Roberts: "Mae Theomemphus yn hen o ran oed ond yn newydd o hyd", sydd yn ei thro yn cyfeirio at gerdd ddramataidd *Bywyd a Marwolaeth Theomemphus* (1764) gan William Williams, Pantycelyn.

Yn ôl broliant y llyfr (1977):

> 
> Nofel arbrofol a hunan-ymchwilgar yw *Mae Theomemphus yn Hen*, nofel a ysgrifennwyd, i raddau helaeth, ar ddull a thechneg "llif yr ymwybod". Y mae'n nofel gignoeth o onest, ac yn un o'r nofelau hynny na all ond ysgogi ymateb, boed hwnnw'n chwryn yn ei herbyn neu'n gadarn o'i phlaid.
> 
> 
>

Llyfryddiaeth
-------------

* Ioan Williams, "Nofel/Cerdd *Mae Theomemphus yn Hen*", yn *Rhyddid y Nofel*, gol. Gerwyn Wiliams (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1999), tt.238-45
* Catrin Heledd Richards, *"Mae Theomemphus yn Hen" gan Dafydd Rowlands: Astudiaeth Destunol, Ryngdestunol a Chyd-destunol* (traethawd PhD, Prifysgol Abertawe, 2017)
Mae ***Michelin*** (yn swyddogol *Manufacture Française des Pneumatiques Michelin)*, yn wneuthurwr teiars a sefydlwyd ym 1889 yn Clermont-Ferrand.

Ynghyd â Bridgestone, mae'n un o wneuthurwyr teiars pwysicaf y byd. Yn ogystal, mae Michelin yn cymryd rhan mewn amrywiol gategorïau moduro, yn bennaf ym Mhencampwriaeth Beiciau Modur y Byd ac yn Fformiwla 1.

O 2007 ymlaen, Michelin sydd â'r record am y teiar mwyaf a weithgynhyrchwyd, sef yr 59/80R63 sy'n cael ei ddefnyddio ar lori dympio enfawr Caterpillar 797B, a ddefnyddir wrth fwyngloddio. Mae pob teiar yn pwyso 5 tunnell, mae ganddo ddiamedr o 4 metr a hanner a lled o 1.48 metr, gyda phwysedd chwyddiant o 6.5 bar, gyda chost marchnad o 30,000 ewro.

Fel gweithgaredd eilaidd, mae Michelin yn cynhyrchu arweinlyfrau twristiaid, canllawiau bwyd cain a mapiau ffordd, gan gynnwys *Guide Michelin*, sydd ar werth ers 1900. Yn ddiweddar mae wedi ymuno â'r farchnad meddalwedd llywio lloeren.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Histoire de Michelin : des pneus et des guides
2. ↑  Histoire marque : Michelin

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 267338489
* LCCN: n80032798
* ISNI: 0000 0001 2175 6243
* GND: 1028895-8
* SUDOC: 02644318X
* BNF: cb11868980t (data)
* BIBSYS: 97052396
* BNE: XX150102
* CiNii: DA08497139

 |
Ffeminist o Unol Daleithiau America oedd **Crystal Eastman** (25 Mehefin 1881 - 8 Gorffennaf 1928) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel cyfreithiwr, newyddiadurwr, gweithredydd heddwch a swffragét. Caiff ei chofio orau fel arweinydd yn y frwydr dros bleidlais menywod, fel cyd-sylfaenydd a chyd-olygydd gyda'i brawd Max Eastman y cylchgrawn celfyddydau a gwleidyddiaeth radical *The Liberator*, cyd-sylfaenydd Cynghrair Rhyngwladol y Menywod dros Heddwch a Rhyddid, a chyd-sylfaenydd yn 1920 o Undeb Hawliau Sifil America. Yn 2000 cafodd ei derbyn i Neuadd Enwogion Cenedlaethol y Menywod yn Seneca Falls, Efrog Newydd.

Cafodd ei geni yn Marlborough ar 25 Mehefin 1881; bu farw yn Erie. Priododd Wallace J. Benedict, am gyfnod byr a phan ysgarwyd y ddau, symudodd Eastman i Milwaukee gydag ef. Roedd Jeffrey Fuller yn blentyn iddi. Dylanwadwyd arni hi a'i brawd Max gan sosialaeth ac roedd y ddau'n agos iawn at ei gilydd, gan fyw yn yr un cartref.

Graddiodd Eastman o Goleg Vassar yn 1903 a derbyniodd M.A mewn cymdeithaseg (maes cymharol newydd) o Brifysgol Columbia yn 1904. Derbyniodd radd yn Ysgol y Gyfraith Prifysgol Efrog Newydd, a daeth yn ail orau yn ei blwyddyn yn 1907.

Edrych nôl a gwerthuso
----------------------

Anwybyddwyd Freeman am flynyddoedd ac er iddi ysgrifennu deddfwriaeth arloesol a chreu sefydliadau gwleidyddol parhaol, diflannodd o hanes am hanner can mlynedd. Ysgrifennodd Freda Kirchwey, golygydd *The Nation* ar adeg ei marwolaeth: "Pan siaradodd â phobl — boed bwyllgor neu dorf anferthol — roedd calonnau'n curo'n gyflymach. I filoedd hi oedd y symbol o'r hyn a allai menyw rydd fod. "

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: 'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod (2000) .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad geni: "Crystal Eastman". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Crystal Eastman". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
2. ↑  Dyddiad marw: "Crystal Eastman". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Crystal Eastman". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
3. ↑  Anrhydeddau: .
4. ↑  "Crystal Eastman". Vassar College: Innovators. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-05-08. Cyrchwyd 18 Hydref 2011.
5. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 18409462
* LCCN: n91032403
* ISNI: 0000 0000 3274 6879
* GND: 133298515
* SUDOC: 252888006

 |
**Mont Blanc** (Ffrangeg am *Mynydd Gwyn*) yw'r mynydd uchaf yn yr Alpau a'r uchaf yng ngorllewin Ewrop. (Yr uchaf yn Ewrop yw Elbrus sy'n 5,642 m.) Ei enw Eidaleg yw **Monte Bianco**.

Saif Mont Blanc ar y ffin rhwng Ffrainc a'r Eidal, ac mae cryn dipyn o ddadlau wedi bod ynglŷn â lleoliad y ffin ac ym mha wlad mae'r copa. Mae mapiau o Ffrainc yn tueddu i ddangos y copa yn Ffrainc, tra mae mapiau o'r Eidal yn dangos y ffin yn rhedeg dros y copa.

Mae union uchder y mynydd ym medru amrywio, oherwydd fod dyfnder o tua 10 - 15 medr o rew ac eira ar y copa. Mae mesuriadau yn ystod y blynyddoedd diwethaf yn amrywio rhwng 4,807 a 4,810 medr. Y ddwy dref bwysicaf wrth droed y mynydd yw Chamonix yn Haute-Savoie yn Ffrainc, a Courmayeur yn yr Eidal. Mae twnnel 11 km dan y mynydd yn uno Ffrainc a'r Eidal.

Dechreuwyd yr ymdrechion i gyrraedd y copa gan Horace-Benedict de Sausure, a gynigiodd swm sylweddol o arian yn 1760 i unrhyw un a allai ddarganfod llwybr i'r copa. Yn 1786 dringwyd y mynydd am y tro cyntaf gan Jacques Balmat a Michel Paccard. Flwyddyn yn ddiweddarach gallodd de Sausure gyrraedd y copa ei hun.

Mae'r mynydd yn gyrchfan boblogaidd dros ben i dwristiaid, yn enwedig ar ochr Ffrainc. Daw llawer ohonynt i sgio ar lethrau'r mynydd, ond mae cryn nifer yn ei ddringo bob blwyddyn. Nid yw'n fynydd arbennig o anodd yn dechnegol, ond mae'r uchder a'r oerni yn creu problemau, a bob blwyddyn mae cannoedd o ddamweiniau difrifol ar Mont Blanc a'r mynyddoedd o'i gwmpas.
Mynydd yn ardal Provence, Ffrainc yw **Mont Ventoux** (Ocsitaneg: *Ventor* yn y ffurf glasurol neu *Ventour* yn y ffurf Mistraliaidd), lleolir tua 20 km i'r gogledd-ddwyrain o Carpentras, Vaucluse. Mae'r mynydd yn ffinio â *département* Drôme ar yr ochr ogleddol. Hon yw'r mynydd mwyaf yn yr ardal, ac mae wedi etifeddu'r llysenw "Cawr Provence", neu "Y Mynydd Moel". Mae wedi dod yn enwog oherwydd iddo cael ei ddefnyddio yn aml yn ras seiclo y Tour de France.

Fel y mae'r enw yn ei awgrymu (mae *venteux* yn golygy gwyntog yn Ffrangeg), gall fod yn wyntog iawn ar y copa, yn arbennig y gwynt *mistral*; mae gwyntoedd hyd at 320 km/a (200 mya) wedi cael eu cofnodi. Mae'r gwynt yn chwythu drost 90 km/a (56+ mya) 240 diwrnod y flwyddyn. Mae'r ffordd drost y mynydd ar gau yn aml oherwydd y gwyntoedd cryf. Mae'r "col de tempêtes" ("bwlch y storm") ychydig cyn y copa yn enwedig yn adnabyddus am ei wyntoedd cryf. Credir i darddiad gwreiddiol yr enw ddod o'r ganrif 1af neu'r 2il ganrif OC, pan elwyd yn 'Vintur' ar ôl duw Gâlaidd y copaon, neu 'Ven-Top', sy'n golygu "copa eiraog" yn iaith hynafol Galaidd. Mae'r enwau *Mons Ventosus* a *Mons Ventorius* yn ymddangos yn ystod y 10g.

Er fod Mont Ventoux yn rhan daearegol o'r Alpau, cysidrir yn aml i fod arwahan iddynt, oherwydd y diffyg o fynyddoed mawrion eraill o'i chwmpas. Mae'n sefyll un unig i'r gogledd o gadwyn Luberon, wedi ei gwahanu oddi wrthynt gan y Monts de Vaucluse, ac i'r dwyrain o Dentelles de Montmirail, yn ei bryniau godre. Mae copa'r mynydd yn carreg galch moel heb llysdyfiant na choed, mae hyn yn achosi i'r mynydd edrych fel petai wedi ei gorchuddio gan eira drwy gydol y flwyddyn. Mae fel arfer ond o dan eira rhwng Rhafyr ac Ebrill. Mae ei sefyllfa unig yn nyffryn yr Afon Rhône yn cadarnhau ei ddominyddiaeth o'r ardal a gellir ei weld o filltiroedd pell ar ddiwrnod clir, ac mae'r olygfa o'r copa yr un mor rhagorol.
Siop MFI yn Durham
Roedd **MFI Group Limited** yn fanwerthwr dodrefn a oedd yn gweithredu o dan y brand **MFI**. Roedd y cwmni yn gyflenwr ceginau a dodrefn ty yn y Deyrnas Gyfunol, ac yn gweithredu yn bennaf mewn parciau manwerthu a lleoliadau ar gyrion trefi. Honnwyd ar un adeg bod y un o bob tri cinio dydd Sul yn y Deyrnas Gyfunol yn cael ei goginio mewn cegin o MFI, a bod 60% o blant yng ngwledydd Prydain wedi eu cenhedlu mewn ystafell wely o MFI.

Yn dilyn llwyddiant yn ei ddegawdau cynnar, fe wynebodd y cwmni drafferthion ariannol a sawl newid mewn perchnogaeth hyd nes y cyhoeddwyd, ar 26 Tachwedd 2008, ei fod wedi mynd i ddwylo'r gweinyddwyr. Merchant Equity Partners, dan arweiniad Henry Jackson, oedd y perchnogion pan gafodd ei werthu i'r rheolwyr ym Medi 2008 am 'elw bychan'.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Treanor, Jill (2006). MFI sold for £1 and repackaged as Galiform, The Guardian, 23 September 2006, *Accessed 24 May 2017*.
2. ↑  "MFI set to go into administration". BBC News. 26 November 2008. Cyrchwyd 26 November 2008.
3. ↑  Official MEP website and news
Arlunydd benywaidd o Latfia oedd **Daina Skadmane** (19 Mawrth 1990 - 21 Tachwedd 2013).

Fe'i ganed yn Riga a threuliodd y rhan fwyaf o'i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Latfia. Daina Skadmane yn arlunydd arlunydd a lithograffeg, ei henw yn gysylltiedig â'r gwaith celf Nodyn:Ill (Coeden Nadolig yn The Wind) yn Riga, Latfia. Roedd ei gosodiad Nadolig ei arddangos ym Mharc Kronvalds, ger y Tŷ y Gyngres yn Riga, Latfia. Ar ôl y trychineb Zolitude, penderfynodd y Llywydd Latfia Andris Berzins i ddefnyddio gwaith celf Daina Skadmane yw "Vēja egle" ar gyfer y cerdyn Nadolig Genedlaethol 2013 a anfonwyd at arweinwyr y byd.

Mae hi yn adnabyddus hefyd am ei gwaith celf "The Holocost yn Latfia". Mae dau o'i weithiau celf "Landscape scene" o 2006 ac "Rumbula" 2003 lleoli yn yr Archif Wiesel Elie, Howard Gotlieb Archifol Ymchwil calon Brifysgol Boston yn yr Unol Daleithiau (Mae'r archif Elie Wiesel canolfan ymchwil archif Howard Gotlieb, Prifysgol Boston, UDA).

Daina Skadmane ac roedd ei thad eu lladd ar Dachwedd 21 o, 2013 y cwymp to ganolfan siopa Zolitude yn Riga, Latfia.

Anrhydeddau
-----------

*

Rhai arlunwyr eraill o'r un cyfnod
----------------------------------

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Erthygl | dyddiad geni | man geni | dyddiad marw | man marw | galwedigaeth | maes gwaith | tad | mam | priod | gwlad y ddinasyddiaeth |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Marta Dahlig | 1985-12-23 | Warsaw |  |  | *arlunydd* | graffeg |  |  |  | Gwlad Pwyl |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Arlunydd
* Rhestr celf a chrefft
* Rhestr o ferched yn y Bywgraffiadur Cymreig

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan theartofpainting.be; adalwyd Rhagfyr 2016.
2. ↑
3. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-04. Cyrchwyd 2017-01-03.
4. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-06. Cyrchwyd 2017-01-03.
5. ↑
6. ↑

Dolennau allanol
----------------

* Gwefan biography.com Archifwyd 2019-04-23 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 316005584

 |
Ymwreiddiodd **Crynwriaeth yng Nghymru** ar ddechrau'r 1660au o dan genhadaeth Siôn ap Siôn. Er iddynt ostwng mewn niferoedd a dylanwad ar ôl yr 17g, mae Crynwyr Cymru wedi chwarae rhan fwy pwysig yn hanes Cymru nag y mae eu nifer yn awgrymu ac mae eu mudiad, Cymdeithas Grefyddol Cyfeillion (*Religious Society of Friends*) yn dal yn weithgar heddiw.

Y Sais George Fox (1624-1691) a sefydlodd Crynwriaeth a Cymdeithas Grefyddol Cyfeillion yn Lloegr. Un o'i ddisgyblion cynnar oedd y Bedyddiwr Rice Jones, Cymro yn byw yn Nottingham. Roedd y llenor Morgan Llwyd o Wynedd a'i gyd-Biwritan Vavasor Powell yn agored i neges y Cynwyr hefyd, a diau fod eu gwaith cenhadol ym Meirionnydd (Llwyd) a Maldwyn (Powell) yn gyfrifol am y ffaith mai yn yr ardaloedd hynny yn bennaf y dygodd Crynwriaeth ffrwyth yn ail hanner yr 17g.

Mae Crynwyr nodedig o'r cyfnod hwnnw yng Nghymru yn cynnwys Richard Davies o'r Cloddiau Cochion, Rowland Ellis ac Ellis Puw. Ymfudodd nifer o Grynwyr y wlad i dalaith newydd Pennsylvania ar ddiwedd y ganrif. Ar un adeg bu ganddynt y bwraid o sefydlu gwladfa Gymraeg yno a'i galw yn Gymru Newydd, ond er bod y Cymro Thomas Lloyd yn ddirprwy lywodraethwr dan William Penn ac yn gefnogol i'r syniad, ni wireddwyd y cynllun.

Gwanhaodd achos y Crynwyr yng Nghymru yn y 18g, er i gymdeithasau o Grynwyr dal i gyfarfod mewn rhai ardaloedd, yn bennaf yn y de-ddwyrain (e.e. Caerdydd, Castell-nedd ac Abertawe).

Cafwyd adfywiad yn y ganrif olynol. Roedd Crynwyr amlwg y cyfnod yn cynnwys Joseph Tregelles Price, brodor o Gernyw a symudodd i Gymru lle daeth yn berchennog Gwaith Haearn Abaty Nedd. Ysgrifennodd ei nai Elijah Waring fywgraffiad o Iolo Morgannwg.

Yn yr 20g bu gan y Crynwyr ran amlwg yn y mudiadau heddwch yng Nghymru. Troes y bardd Waldo Williams yn Grynwr a gwrthwynebodd dalu rhan o'i drethi mewn protest yn arbyn arfogi. Crynwr arall a fu'n weithgar yn y mudiadau heddwch oedd George M. Ll. Davies, cyfaill Tom Nefyn.

Mae hanes Crynwyr Cymru yn gefndir rhai o nofelau'r nofelydd Marion Eames.

Llyfryddiaeth
-------------

* Richard Jones, *Crynwyr Bore Cymru* (1931)
* J. M. Rees, *History of the Quakers in Wales* (1925)

Gweler hefyd
------------

* Crynwyr
* Cristnogaeth yng Nghymru
* Heddychaeth yng Nghymru

Diffiniad da o grynwyr a hanes George Fox
 Archifwyd 2008-05-13 yn y Peiriant Wayback.
***Mamma Mia! Mae Here We Go Again*** yn ffilm comedi rhamantus gerddorol jukebox 2018 a ysgrifennwyd ac a gyfarwyddwyd gan Ol Parker, o stori gan Parker, Catherine Johnson, a Richard Curtis. Mae'n ddilyniant i ffilm 2008 Mamma Mia !, sydd yn ei dro yn seiliedig ar gerddoriaeth yr un enw gan ddefnyddio cerddoriaeth ABBA. Mae'r ffilm yn cynnwys cast ensemble, gan gynnwys Lily James, Amanda Seyfried, Christine Baranski, Julie Walters, Pierce Brosnan, Andy García, Dominic Cooper, Colin Firth, Stellan Skarsgård, Jessica Keenan Wynn, Alexa Davies, Jeremy Irvine, Josh Dylan, Hugh Skinner , Cher, a Meryl Streep. Cyngerdd a dilyniant, mae'r plot yn cael ei osod ar ôl digwyddiadau'r ffilm gyntaf, ac mae hefyd yn cynnwys darluniau fflach i 1979, gan ddweud stori Donna Sheridan yn cyrraedd arys Kalokairi a'i chyfarfodydd cyntaf gyda thri thad posib Sophie ei merch.

Plot
----

Mae Sophie Sheridan yn paratoi ar gyfer ailagor mawr gwesty ei mam Donna, yn dilyn marwolaeth Donna flwyddyn yn gynharach. Mae hi'n ofidus am nad yw dau o'i thadau, Harry a Bill, yn gallu ei gwneud hi'n ailagor ac mae hi'n cael trafferth yn ei pherthynas ag Sky, sydd ym Efrog Newydd, dros ei bod yn cofio bywyd ei mam.

Cyfeiriadau
-----------
Brenin cyntaf Numidia oedd **Masinissa** neu **Massinissa** (tua 238 CC - tua 148 CC).

Ganed Masinissa yn Cirta, prifddinas Numidia (Constantine yn Algeria heddiw), yn ail fab i Gaia, brenin y Massyli. Treuliodd ei ieuenctid yn ninad Carthago fel gwystl.

Pan ddechreuodd rhyfel rhwng Carthago a Gweriniaeth Rhufain, ymladdodd Masinissa dros Carthago. Er nad oedd ond 17 mlwydd oed, enillodd fuddugoliaeth ysgubol dros Syphax, brenin y Masaesyles, oedd wedi ochri gyda Rhufain. Bu wedyn yn arwain y gŵyr meirch Numidaidd yn yr ymladd yn Sbaen, lle bu ganddo ran yn y buddugoliaethau Carthaginaidd ym mrwydrau Castulo ac Ilorca. Wedi i Hasdrubal Barca adael am yr Eidal, gwnaed ef yn bennaeth holl ŵyr meirch Carthago yn Sbaen, a bu'n ymladd yn erbyn Scipio Africanus trwy 208-207 tra'r oedd Mago a Hasdrubal Gisgo yn codi byddin newydd. Fodd bynnag, gorchfygwyd hwy gan Scipio ym Mrwydr Ilipa.

Ar farwolaeth Gaia yn 206 CC, bu cweryl rhwng Masinissa a'i frawd Oezalces. Penderfynodd Masinissa droi i gefnogi Rhufain. Ymatebodd Hasdrubal trwy wneud cynghrair a Syphax, a briododd Sophonisba, merch Hasdrubal, oedd cynt wedi ei dyweddio a Masinissa.

Gorchfygwyd Hasdrubal a Syphax gan Scipio gyda chymorth Masinissa ym Mrwydr Bagrades (203 CC), a chymerwyd Syphax yn garcharor. Priododd Masinissa wraig Syphax, Sophonisba, ond roedd Scipio yn amau y byddai'n ceisio troi Masinissa yn erbyn Rhufain. Mynnodd fod rhaid ei chymeryd i Rufain fwel carcharor. Gyrrodd Masinissa wenwyn iddi, er mwyn iddi osgoi hyn trwy ei lladd ei hun.

Masinissa oedd yn bennaeth y gŵyr meirch ym Mrwydr Zama pan orchfygodd Scipio Hannibal a dod a'r rhyfel i ben. Rhoddwyd teyrnas Syphax iddo yn ychwanegol at ei deyrnas ei hun, gan greu teyrnas Numidia. Daliodd i ymestyn ei deyrnas hyd ddiwedd ei oes; ei ymosodiadau ef ar diriogaethau Carthago a ddechreuodd y trydydd rhyfel rhwng Carthago a Rhufain.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 31603815
* LCCN: no97054670
* ISNI: 0000 0003 7443 4381
* GND: 118782452
* SUDOC: 086136259
* BNF: cb135115995 (data)
* NKC: hka2010566216

 |
**Makhachkala** (*Rwseg*: Makhachkala, IPA: [məxətɕkɐˈɫa]), a elwid gynt yn Petrovskoye (Petrovskoe) (1844-1857), a Petrovsk-Port (Petrovsk-Port) (1857-1921), yw prifddinas a dinas fwyaf Gweriniaeth Dagestan yn Rwsia.

Mae'r ddinas wedi'i lleoli ger Môr Caspia, sy'n cwmpasu ardal o 468.13 cilomedr sgwâr (180.75 milltir sgwâr), gyda phoblogaeth o dros 603,518 o drigolion, mae'r crynhoad trefol yn gorchuddio dros 3,712 cilomedr sgwâr (1,433 milltir sgwâr), gyda poblogaeth o oddeutu 1 miliwn o drigolion. Makhachkala yw'r bedwaredd ddinas fwyaf yn y Cawcasws, y ddinas fwyaf yng Ngogledd y Cawcasws ac Ardal Ffederal Gogledd Cawcasws, yn ogystal â'r drydedd ddinas fwyaf ar y Fôr Caspia. Mae'r ddinas yn amrywiol iawn o ran ethnigrwydd, gyda phoblogaeth ethnig isel Rwsiaidd o ganlyniad i Rwsiaid yn gadael y weriniaeth oherwydd cwymp yr Undeb Sofietaidd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "General Information" (yn Rwseg). Republic of Dagestan. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-11-24. Cyrchwyd 30 Rhagfyr 2020.
2. ↑  "Fewer than 100,000 Ethnic Russians Remain in Dagestan, a Major Problem for Moscow and Makhachkala". *Jamestown* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-12-29.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **moca'r fedwen**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **mocaod y fedwen**; yr enw Saesneg yw *Birch Mocha*, a'r enw gwyddonol yw *Cyclophora albipunctata*. Mae i'w ganfod drwy Ewrop.

20–25 mm ydy lled ei adenydd ar eu heithaf.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r moca'r fedwen yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Mesît brown** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: mesîtau brown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Mesitornis unicolor***; yr enw Saesneg arno yw *Brown mesite*. Mae'n perthyn i deulu'r Mesîtau (Lladin: *Mesitornithidae*) sydd yn urdd y *Gruiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. unicolor*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r mesît brown yn perthyn i deulu'r Mesîtau (Lladin: *Mesitornithidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Mesît Bensch | Monias benschi |  |
|
| Mesît bronwyn | Mesitornis variegatus |  |
|
| Mesît brown | Mesitornis unicolor |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Mesît brown** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Marian Llanfihangel** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1976 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 139.79 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle oherwydd agweddau daearegol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **modrwyog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **modrwyogion**; yr enw Saesneg yw *Annulet*, a'r enw gwyddonol yw *Charissa obscurata*.

Darlun allan o lyfr John Curtis: *British Entomology Volume 6*
Mae i'w ganfod yn y rhan fwyaf o Ewrop.

Gall newid ei liw - yn ddibynol ar y cefndir; mae'n lliw golau ar dir calchog ac yn dywyllach ar fawndiroedd.

27–32 mm ydy lled ei adenydd ar eu heithaf ac mae'n hedfan rhwng Gorffennaf ac Awst.

Bwyd
----

Prif fwyd y siani flewog ydy mathau o: *Calluna*, *Viscaria vulgaris*, *Sedum telephium* a *Rubus*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r modrwyog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.

Chwiliwch am ***Modrwyog***  
yn Wiciadur.
Pedwerydd brenin Ymerodraeth Persia oedd **Darius I**, Perseg: داریوش , Hen Roeg: Δαρεῖος, *Dareios* (c. 549 CC - 486 CC). Mae'n fwyaf adnabyddus fel y brenin a arweiniodd ymgyrch gyntaf y Persiaid yn erbyn y Groegiaid.

Roedd Darius, oedd yn fab i Hystaspes, yn wreiddiol yn swyddog ym myddin Cambyses II, a bu'n ymgyrchu gydag ef yn yr Aifft. Tra'r oedd Cambyses yn ymgyrchu, gwrthryfelodd ei frawd Smerdis (Bardiya) yn ei erbyn. Ceir yr hanes gan Darius, a ddaeth i'r orsedd o ganlyniad i'r digwyddiadau hyn. Dywed Darius i Cambyses gychwyn yn ôl i wrthwynebu Smerdis, ond iddo ei ladd ei hun pan welodd nad oedd gobaith iddo ennill. Dywed Herodotus iddo farw mewn damwain.

Daeth Darius yn arweinydd byddin Cambyses, a llwyddodd i orchfygu Smerdis a'i ladd, a chymeryd yr orsedd. Adeiladodd brifddinas newydd Persepolis. Bu nifer o wrthryfeloedd yn ystod ei deyrnasiad; gwrthryfelodd Babilon fwy nag unwaith. Ymestynnodd ffiniau'r ymerodraeth ymhellach; arweniodd ei fyddinoedd cyn belled a dyffryn Afon Indus a meddiannodd Thrace yn Ewrop. Methodd ymgyrch yn erbyn Groeg pan orchfygwyd byddin Bersaidd ym Mrwydr Marathon yn 490 CC. Olynwyd ef gan ei fab, Xerxes I.

|
|  |
| Rhagflaenydd:**Smerdis** | **Brenin Ymerodraeth Achaemenid Persia**522 CC – 486 CC | Olynydd:**Xerxes I** |
|
| Rhagflaenydd:**Smerdis** | **Brenin yr Aifft**522 CC – 486 CC | Olynydd:**Xerxes I** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 15560660
* LCCN: n50066820
* ISNI: 0000 0001 2095 6470
* GND: 118523791
* SUDOC: 050127276
* BNF: cb126902644 (data)
* ULAN: 500116533
* NLA: 35033388
* NKC: mzk2004252107
* CiNii: DA16665217

 |
Codwr pwysau Cymreig yw **Dave Morgan** (ganwyd 1964).

Enillodd bencampwriaeth o dan-16 Prydain ym 1979. Yn 17 oed, daeth yn bencampwr codi pwysau ieuengaf erioed Gemau'r Gymanwlad ym 1982 yn Brisbane. Cododd 132.5 kg yn y cipiad a 162.5 kg yn y glanhau a plycio yn y dosbarth pwysau ysgafn (67.5 kg), gan orchfygu'r cyn-bencampwr Basil (Bill) Stellios o Awstralia. Morgan yw'r unig gystadlydd sydd wedi ennill medalau mewn chwe Gemau'r Gymanwlad, gyda buddugoliaethau ym 1982, 1986, 1990, 1994, 1998, a 2002. Enillodd ddau fedal aur ac un arian yn 2002 ym Manceinion (gyda 145 kg yn y cipiad a 160 kg yn y glanhau a plycio), tri medal arian oedd ganddo i gychwyn ond dyrchafwyd dau o'r rhain i aur wedi i Satheesha Rai gael ei anghymwyso am roi prawf cyffuriau positif. Daeth hyn a chyfanswm medalau Gemau'r Gymanwlad ei yrfa i ddeuddeg (naw aur a thri arian).

Cwblhaodd Morgan ei gipiad gorau ym Mhencampwriaethau Iau y Byd 1984, gan godi 150 kg a enillodd y fedal aur yn y dosbarth 75 kg. Aeth ymlaen i orffen yn ail gyda chodiad o 180 kg yn y glanhau a phlycio. Dyma oedd y tro cyntaf mewn 27 mlynedd i godwr pwysau Prydeinig ennill medal aur mewn pencampwriaeth y byd.

Gorffennodd Morgan yn bedwerydd yng Ngemau Olympaidd 1984. Yng Ngemau Olympaidd 1988 yn Seoul, cystadlodd Morgan yn y dosbarth 82.5 kg gan orffen yn bedwerydd unwaith eto gan godi 365 kg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Morgan's golden bonus. BBC (22 Awst 2002).
2. ↑   Another Gold for Australia. Queensland Weightlifting Association (2 Awst 2002).
3. ↑   THE XXIVth SUMMER GAMES: WEIGHTLIFTING.

Dolenni allanol
---------------

* Proffilau chwaraewyr Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad Archifwyd 2009-08-19 yn y Peiriant Wayback.
* Commonwealth Games 2002: Weightlifting: Morgan has no plans to carry on
* Commonwealth Games 2002: Weightlifting: MORGAN RECORD SIX HAUL.(Sport) Archifwyd 2012-10-20 yn y Peiriant Wayback.
Roedd **David Arthur Saunders Davies** (9 Mehefin 1792 – 22 Mai 1857) yn wleidydd Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Sir Gaerfyrddin rhwng 1842 a 1857

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Davies yng Nghaerfyrddin yn fab hynaf Dr David Davies, meddyg, a Susana (née Saunders) ei wraig. Roedd Susana yn ferch ac etifedd Erasmus Davies, ystâd y Pentre Maenordeifi.

Cafodd ei addysgu yn Ysgol Harrow a Choleg Eglwys Crist, Rhydychen lle graddiodd BA ym 1814 ac MA ym 1817.

Ym 1826 priododd Elizabeth Maria, merch Cyrnol Owen Philipps a chwaer John Henry Scourfield AS Sir Benfro. Bu hi farw 19 Gorffennaf 1851; bu iddynt dri mab a dwy ferch. Bu farw eu hail fab Owen Gwyn yng ngwarchae Sabastopol, Rhyfel y Creimea. Safodd eu mab hynaf, Arthur Henry, fel ymgeisydd seneddol i'r Rhyddfrydwyr yn etholaeth Ceredigion ym 1859 ac i'r Ceidwadwyr yn Sir Benfro ym 1895.

Gyrfa
-----

Fe'i galwyd i'r bar yn Lincoln's Inn ym 1818 a bu'n ymarfer y gyfraith yng nghylchdaith De Cymru gan wasanaethu fel cadeirydd Llysoedd Chwater Swydd Aberteifi ac fel un o Ynadon Heddwch Sir Gaerfyrddin. Ar farwolaeth ei dad ym 1829 daeth yn dirfeddiannwr ar ystâd helaeth a oedd yn cynnwys Pentre, Maenordeifi; Moel Ifor, Llanrhystud; Erw Wastod yn Llanedi a thiroedd yn ardal Abertawe. Roedd yr ystadau yn eu cyfanrwydd yn mesur tua 9,900 cyfer

Gyrfa Wleidyddol
----------------

Dewiswyd Davies i gynrychioli'r achos Geidwadol ar farwolaeth John Jones, Ystrad ym 1842 a chafodd ei ailethol yn ddiwrthwynebiad yn etholiadau cyffredinol 1847, 1852 a 1857. Ni fu ei yrfa seneddol yn un nodedig.

Marwolaeth
----------

Bu farw yn sydyn wrth giniawa gyda'i fab yng Nghlwb Prifysgolion Rhydychen a Chaergrawnt, Llundain yn 65 mlwydd oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Williams, William Retlaw, The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliesr times to the present day, 1541-1895
2. ↑  "ILAMENTEDDEATHOFDAVIDARTHURIiSAUNDERSDAVIESESQMPJ - The Welshman". J. L. Brigstocke. 1857-05-29. Cyrchwyd 2017-01-22.
3. ↑  Archifau Cymro - Archifdy Sir Benfro Papers of the Saunders-Davies family of Pentre Cyfeirgôd(au): GB 0213 D/PEN[*dolen marw*]

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**John Jones** | **Aelod Seneddol Sir Gaerfyrddin**1842 – 1857 | Olynydd:**David Pugh** |
Mae **Crest Mawr Wood** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 18 Rhagfyr 1984 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 15.82 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013
Mewn mathemateg, mae **modrwy** yn un o'r strwythurau algebraidd sylfaenol a ddefnyddir mewn algebra haniaethol. Mae'n cynnwys set sydd â dau weithred deuaidd sy'n cyffredinoli gweithrediadau rhifyddol adio a lluosi. Trwy'r cyffredinoli hwn, mae theoremau rhifyddeg yn cael eu hymestyn i wrthrychau nad ydynt yn rhifiadol megis polynomialau, cyfresi, matricsau a ffwythiannau.

Mae'r fodrwy yn perthyn i "grŵp Abelaidd", gydag ail gweithrediad deuol, cysylltiol - a dosbarthol dros y weithrediadau'r grŵp Abelaidd. Mae gan y fodrwy, fel arfer, elfen unfathiant (*identity element*), ond nid gan bob awdur. Drwy estyniad o'r cyfanrifau, gelwir y gweithrediadau grŵp Abelaidd yn "adio" ac enw'r ail weithrediad deuaidd yn "lluosi".

Datblygwyd y cysyniad o fodrwy rhwng y 1870au a'r 1920au. Mae'r cyfranwyr allweddol yn cynnwys Dedekind, Hilbert, Fraenkel, ac Emmy Noether. Ffurfiolwyd y cysyniad yn gyntaf o fewn damcaniaeth rhifau, a modrwyau polynomial o fewn geometreg algebraidd a damcaniaeth sefydlynnau (*invariant theory*). Wedi hynny, bu'r cysyniad yn ddefnyddiol mewn canghennau eraill o fathemateg, megis geometreg a dadansoddiad mathemategol.

Diffiniad
---------

Yr enghraifft enwocaf o fodrwy yw'r set o bob cyfanrif, {\displaystyle \mathbb {Z} }, sy'n cynnwys y rhifau

. . . , −5, −4, −3, −2, −1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, . . .
Mae nodweddion cyfarwydd ar gyfer adio a lluosi cyfanrifau yn gweithredu fel model ar gyfer gwirebau'r modrwyau.

Mae **modrwy** yn set *R* sydd a dau gweithrediad euaidd + ac **·** sy'n bodloni'r tri set o wirebau canlynol, a elwir yn **"wirebau modrwy"**

1. Mae *R* yn grŵp Abelaidd, dan adio, sy'n golygu fod:

* (*a* + *b*) + *c* = *a* + (*b* + *c*) i bob *a*, *b*, *c* yn *R*   (hynny yw, mae + yn gysylltiol).
* *a* + *b* = *b* + *a* i bob *a*, *b* yn *R*   (hynny yw, mae + yn gymudol (*commutative*).
* Ceir yr elfen 0 o fewn *R* fel bod *a* + 0 = *a* am bob *a* yn *R*   (hynny yw, 0 yw'r ychwanegyn unfathiant (*additive identity*)).
* Am bob *a* yn *R* ceir −*a* yn *R* fel bod *a* + (−*a*) = 0   (hynny yw, −*a* yw'r ychwanegyn gwrthdro (*additive inverse*) o *a*).

2. Monoid yw *R*, mewn lluosi, sy'n golygu fod:

* (*a* · *b*) · *c* = *a* · (*b* · *c*) am bob *a*, *b*, *c* yn *R*   (hynny yw, mae · yn gysylltiol).
* Ceir yr elfen 1 yn *R* fel bod *a* · 1 = *a* a 1 · *a* = *a* am bob *a* yn *R*   (hynny yw, 1 yw'r *multiplicative identity*).

3. Mae lluosi yn ddosbarthol, o ran adio:

* *a* ⋅ (*b* + *c*) = (*a* · *b*) + (*a* · *c*) am bob *a*, *b*, *c* yn *R*   (chwith-ddosbarthol).
* (*b* + *c*) · *a* = (*b* · *a*) + (*c* · *a*) am bob *a*, *b*, *c* yn *R*   (dde-ddosbarthol).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Nicolas Bourbaki (1970). "§I.8". *Algebra*. Springer-Verlag.
2. ↑  Saunders MacLane; Garrett Birkhoff (1967). *Algebra*. AMS Chelsea. t. 85.
3. ↑  Serge Lang (2002). *Algebra* (arg. Third). Springer-Verlag. t. 83.
4. ↑  Nid oes cyfieithiadau Cymraeg ar hyn o bryd, hyd y gwyddys
Mae **Moel Cae-hywel** (Saesneg: *Moel Cae-howel*) yn gopa mynydd a geir rhwng Moel Cwm Sian llwyd a'r Bala; cyfeiriad grid SH978330. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 458 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 508 metr (1667 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2007.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Moel-y-gest** yn gopa mynydd a geir ger Porthmadog, Gwynedd; cyfeiriad grid SH549388. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 27 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 263 metr (863 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2007.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Marian Marloes**, ger pentref Marloes ar arfordir Sir Benfro, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 28 Tachwedd 1985 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 17.17 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Cerddor Cymreig canoloesol oedd **y Crythor Du**. Ceir sawl chwedl werin amdano ac mae'n amhosibl gwybod erbyn heddiw a fu rhyw "Grythor Du" yn clera yng Nghymru yn y gorffennol neu beidio.

Gelwir un o'r chwedlau amdano 'Y Crythor Du a'r Bleiddiaid'. Un noson loergan yr oedd y Crythor Du yn cyfeirio ei gamau tuag adref a'i grwth ar ei gefn ac yn sydyn cafodd ei amgylchynu gan yrr o fleiddiaid. I'w cadw draw dechreuodd chwarae ei grwth â'i holl egni gyda'r bwriad o'u dychryn. Llwyddodd i'w hatal am ychydig ond yn fuan roeddynt yn barod i ruthro iddo. Pan welodd hynny, dechreuodd chwarae alawon melus seinber. Llonyddodd hyn y bleiddiaid rheibus ond doedd gwiw i'r Crythor roi'r gorau i'w chwarae a bu wrthi trwy'r nos yn ei ofn a'r bleiddiaid yn gwrando'n astud. Tua'r wawr daeth grŵp o ddynion heibio a ffodd y bleiddiaid.

Yn ôl chwedl arall, roedd y Crythor Du yn un o'r cerddorion crwydr a arferai fynd ar deithiau clera gyda'i was i'w ddilyn. Dywedir i'r ddau farw o oerfel anghyffredin yn Eryri un gaeaf pan ar daith glera i Feddgelert. Cofnoda'r hynafiaethydd Edward Lhuyd fod beddau'r Crythor a'i was yn adnabyddus yn ei gyfnod ef ar lan Llyn Dinas yn Nant Gwynant.

Mae'n bosibl mai'r Crythor Du hwn a gofir yn enw 'Ogof y Crythor Du', ger Cricieth. Dywedir fod crythor, pibydd a chornor wedi'u denu i'r ogof gan sain miwsig bersain. Nis gwelwyd byth wedyn, ond clywid alawon y cerddorion yn dod o'r ogof. Dyma 'Ffarwél Ned Puw' neu 'Ffarwél Dic y Pibydd'.

Ceir hen gainc i'r delyn a elwir 'Erddigan y Crythor Du'. Ceir cainc arall o'r enw 'Cainc y Crythor Du Bach' hefyd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Robert Griffith, *Llyfr Cerdd Dannau* (Caernarfon, d.d.=1913), tud. 332.
2. ↑  *Llyfr Cerdd Dannau*, tud. 332.
3. ↑  *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru*, d.g. 'Ffarwél Ned Puw'.
4. ↑  *Llyfr Cerdd Dannau*, tud. 333.

Gweler hefyd
------------

* Edward Grythor
Ffilm llawn cyffro am drosedd gan y cyfarwyddwr John Herzfeld yw ***Marwolaeth a Bywyd Bobby Z*** a gyhoeddwyd yn 2007. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***The Death and Life of Bobby Z*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Paul Walker yn Unol Daleithiau America a'r Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Millennium Films. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Tim Jones. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jason Lewis, Josh Stewart, Joaquim de Almeida, Laurence Fishburne, Olivia Wilde, Paul Walker, Margo Martindale, Bruce Dern, Chuck Liddell, Keith Carradine, Jason Flemyng, Michael Bowen, Oleg Taktarov, M.C. Gainey, Jacob Vargas, Raymond J. Barry, Tracey Walter, David Ramsey, Julio Oscar Mechoso, Adamo Paolo Cultraro, J.R. Villarreal, Daniel N. Butler a Fernando Jay Huerto. Mae'r ffilm *Marwolaeth a Bywyd Bobby Z* yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *300* sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
John Bailey oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm John Herzfeld ar 1 Ionawr 2000 yn Newark, New Jersey.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd John Herzfeld nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 15 Minutes |  | Unol Daleithiau Americayr Almaen | Saesneg | 2001-01-01 |
| 2 Days in the Valley |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1996-01-01 |
| *Casualties of Love: The "Long Island Lolita" Story* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1993-01-01 |
| *Don King: Only in America* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1997-11-15 |
| *Inferno: The Making of 'The Expendables'* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2010-01-01 |
| Marwolaeth a Bywyd Bobby Z |  | yr AlmaenUnol Daleithiau America | AlmaenegSaesneg | 2007-01-01 |
| *Stoned* |  | Unol Daleithiau America |  | 1980-11-12 |
| *The Preppie Murder* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1989-01-01 |
| *The Ryan White Story* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1989-01-01 |
| Two of a Kind |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1983-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 23 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 23 Mehefin 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 23 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 23 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 23 Mehefin 2016.. dyddiad cyrchiad: 23 Mehefin 2016.
Crys Gwyn
Y **Crys Gwyn** (Ffrangeg: *maillot blanc*, Eidaleg: *maglia bianca*) yw'r crys a wisgir gan y reidiwr ifanc sydd â'r safle uchaf mewn dosbarthiad cyffredinol sawl ras seiclo. Mae'n galluogi'r reidiwr sy'n arwain y dosbarthiad mewn ras sawl cymal i gael ei adnabod yn hawdd yng nghanol y grŵp. Diffinnir reidiwr ifanc mewn rasys proffesiynol gan amlaf fel rhywun o dan 26 mlwydd oed.

Mae rasys sy'n gwobrwyo'r crys gwyn yn cynnwys:

* Tour de France
* Deutschland Tour
* Giro d'Italia (*maglia bianca*, reidwyr odan 25)
* Paris–Nice
* Tour of California (reidwyr odan 23)
* Tour of Ireland

Crysau gwyn eraill
------------------

Mae rhai rasys yn gwobrwyo'r crys gwyn am resymau gwahanol i'r arfer. Yr enwocaf yw'r Vuelta a España, lle adnabyddir y reidiwr grau yn y dosbarthiad cyfunedig, sef cyfuniad o'r pwyntiau a enillir yn y dosbarthiad cyffredinol, pwyntiau a mynyddoedd. Y reidiwr gyda'r cyfanswm lleiaf sy'n ennill y crys. Mae'n grys gymharol newydd, wedi iddi gael ei chyflwyno yn 2003. Yn Vuelta a España 1941, rhoddwyd crys gwyn i arweinydd y dosbarthiad cyffredinol.

Gwobrwyir crys gwyn yn y Vuelta al País Vasco i arweinydd y dosbarthiad pwyntiau. Rhoddir crys gwyn gyda streipiau gwyrdd yn y Volta a Catalunya ar gyfer y dosbarthiad cyffredinol. Rhoddir crys gwyn y Tour de Suisse ar gyfer y dosbarthiad sbrint, sy'n wahanol i'r dosbarthiadau pwyntiau cyffredin gan y gwobrwyir pwyntiau am sbrintiau yng nghanol cymalau yn unig, ac nid ar ddiwedd cymal.

Mae'r Tour Down Under yn gwobrwyo crys gwyn gyda peipio gwyrdd ar gyfer Brenin y Mynyddoedd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  "Jersey Description". Tour Down Under. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-11-12. Cyrchwyd 2009-07-28.