Y *Gwenn-ha-du*, baner Llydaw
**Cenedlaetholdeb Llydewig** yw cenedlaetholdeb Llydaw. Gall fod ag agweddau gwleidyddol neu ddiwylliannol, a gall cenedlaetholdeb gwleidyddol fod yn anelu at annibyniaeth neu at hunanlywodraeth o fewn Ffrainc.

Mae cenedlaetholdeb Llydewig yn wahanol i genedlaetholdeb rhai o’r gwledydd cyfagos, megis Cymru neu Wlad y Basg, gan fod y blaid genedlaethol fwyaf, Unvaniezh Demokratel Breizh (*Union démocratique bretonne*, UDB) yn anelu at ddatganoli yn hytrach nag annibyniaeth. Hyd yn hyn nid yw Llydaw fel y cyfryw wedi cael datganoli. Rhennir taleithiau hanesyddol Llydaw rhwng dwy Région Ffrengig, y mwyafrif o'r taleithiau traddodiadol yn ffurfio Région Bretagne, ond gyda Loire-Atlantique yn *région* Pays-de-la-Loire. Un o amcanion cenedlaetholdeb Llydewig yw ad-uno Llydaw fel un uned.

Rhennir hanes cenedlaetholdeb Llydewig yn dri *Emsav* (Llydaweg yn golygu "symudiad gwleidyddol" neu "wrthryfel"). Yr Emsav cyntaf oedd y cyfnod yn y 19g a hyd 1914, y cyfnod a welodd ddechreuadau'r symudiad cenedlaethol. Yr Ail Emsav oedd y cyfnod 1914-1945. Pan orchfygwyd Ffrainc gan Yr Almaen yn yr Ail Ryfel Byd, bu hollt yn y mudiad cenedlaethol. Roedd rhai cenedlaetholwyr Llydewig yn amlwg yn y gwrthwynebiad arfog i'r Almaenwyr, tra dewisodd eraill megis Roparz Hemon gydweithio gyda'r Almaenwyr yn y gobaith o ennill annibyniaeth i Lydaw. Yn Rhagfyr 1943 llofruddiwyd yr Abbé Perrot, cenedlaetholwr Llydewig amlwg, gan aelod o'r Blaid Gomiwnyddol, gan haeru ei fod yn cydweithio a'r Almaenwyr. Bu raid i eraill, megis Roparz Hemon, ffoi i Gymru ac Iwerddon ar ddiwedd y rhyfel, a bu adwaith cryf ar ran llywodraeth Ffrainc yn erbyn yr iaith a'r diwylliant Llydewig. Y Trydydd Emsav yw'r cyfnod ar ôl yr Ail Ryfel Byd, gyda chyfnod o adfywiad o'r 1960au ymlaen.

Pleidiau a mudiadau
-------------------

* Unvaniezh Demokratel Breizh (UDB), adain-chwith, yn anelu at ddatganoli, *regionaliste*.
* Strollad Breizh (*Parti Breton*), yn anelu at annibyniaeth.
* CBIL (*Coordination Bretagne Indépendante et Libertaire / Kenurzh Breizh Dizalc'h*), anarchaidd.
* Adsav, adain-dde

Unigolion
---------

* Nevenoe, brenin cyntaf Llydaw; gelwir yn "Tad ar Vro" gan genedlaetholwyr Llydaw
* Roparz Hemon
* Yann-Vari Perrot
* Yann Fouéré
* Olier Mordrel
* Alan Heusaff

Gweler hefyd
------------

* Llydaw Unedig
* Cenedlaetholdeb Cymreig
* Datganoli Cymru
* Annibyniaeth Gymreig
* Iwerddon unedig
* Annibyniaeth yr Alban
* Pan-Geltaidd

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • go Y Gwledydd Celtaidd |
| --- |
|  |
| Gwledydd | 
* Baner Yr Alban Yr Alban
* Baner Cernyw Cernyw
* Baner Cymru Cymru
* Baner Galisia Galisia
* Baner Gweriniaeth Iwerddon Iwerddon
* Baner Llydaw Llydaw
* Baner Ynys Manaw Manaw

 |
|  |
| Cenedlaetholdeb | 
* Cymreig
* Albanaidd
* Gwyddelig
* Llydewig

 |
|  |
| Datganoli | 
* Cymru
* Cernyw

 |
|  |
| Annibyniaeth | 
* Cymru
* Yr Alban

 |
|  |
| Uno | 
* Iwerddon Unedig
* Llydaw Unedig

 |
|  |
| Iaith | 
* Cymraeg
* Albaneg
* Gwyddeleg
* Cernyweg
* Llydaweg

 |
|  |
| Cydweithio | 
* Pan-geltiaeth
* Undod Celtaidd
* Y Gynghrair Geltaidd
* Y Gyngres Geltaidd

 |
|  |
| Gŵyl | 
* Gŵyl Ryng-Geltaidd An Oriant (Lorient)
* Celtic Connections
* Gŵyl Ban Geltaidd

 |
|  |
| Gweler hefyd: Y Celtiaid hynafol |

 |