Rhai o nodweddion y trapesiwm, gan gynnwys:  
\* yr arwynebedd: **{\displaystyle {\tfrac {a+b}{2}}h}**  
\* Nifer o ochrau: 4  
\* Nifer o fertigau: 4
O fewn system geometreg Ewclidaidd, pedrochr amgrwm, gydag o leiaf un pâr o linellau paralel (cyfochrog) yw **trapesiwm** (ceir hefyd 'trapesoid').

Gelwir yr ochrau paralel yn "sylfaen" (weithiau "seiliau") a'r ddwy linell arall yn "goesau", pan nad ydynt yn gyfochrog. Os ydynt yn gyfochrog yna gelwir hwythau'n "sylfaen". Mewn trapesiwm anghyfochrog, ni cheir dwy neu ragor o linellau o'r un hyd.

Mae'r diffiniad o'r trapesiwm wedi ei newid yn yr 50 mlynedd diwethaf; arferid ei ddiffinio fel "pedrochr **heb** bâr o linellau cyfochrog" - yn gwbwl groes i'r hyn ydyw heddiw.

Geirdarddiad
------------

Dawr'r term *trapesiwm* o'r Groeg τραπέζιον (*trapézion*), sef "bwrdd bychan", bachigol y gair τράπεζα (*trápeza*), "bwrdd", sydd ei hun yn tarddu o iτετράς (*tetrás*), "pedwar" + πέζα (*péza*), "troed; ymyl".

Ceir y defnydd cyntaf o'r gair yng ngwaith Marinus Proclus (412 - 485 ÔC), wrth iddo drafod *Yr Elfennau*, gan Euclid.

Diffiniadau
-----------

Mae'r diffiniad o'r trapesiwm wedi ei newid yn yr 50 mlynedd diwethaf; arferid ei ddiffinio fel "pedrochr **heb** bâr o linellau cyfochrog.

Ceir anghytuno a ddylid cyfri'r paralelogramau, sydd a dau bâr o linellau cyfochrog (paralel), hefyd yn drapesoidau. Mae rhai mathemategwyr yn diffinio'r trapesiwm fel "pedrochor gyda *dim ond un* pâr o linellau paralel. Dyma'r diffiniad anghynhwysol, sydd yn eithrio'r paralelogramau. Mae eraill yn diffinio'r trapesiwm fel pedrochr gydag *o leiaf* un pâr o linellau paralel, sef y diffiniad cynhwysol (*inclusive*). Mae hyn yn caniatau i'r paralelogramau gael eu hystyried yn fath arbennig o drapesoidau.

Dan y diffiniad olaf yma, y diffiniad cynhwysol, ystyrir pob paralelogram, rhombws, petryal a sgwâr yn drapesoidau.

Y segment canol, a'r uchder
---------------------------

Llin (neu segment) ganol y trapesiwm yw'r segment hwnnw sy'n uno pwynt canol y coesau. Mae'n baralel i'r sylfaen (neu'r 'seiliau'). 
Mae ei hyd *m* yn hafal i gyfartaledd hyd sylfaeni *a* a *b* y trapesiwm,

{\displaystyle m={\frac {a+b}{2}}.}
Yr uchder yw pellter perpendicwlar y sylfaen/i. Os oes gan dwy sylfaen hyd gwahanol (*a* ≠ *b*), gellir pennu uchder *h* y trapesiwm gan hyd ei bedair ochr, drwy'r fformiwla ganlynol:

{\displaystyle h={\frac {\sqrt {(-a+b+c+d)(a-b+c+d)(a-b+c-d)(a-b-c+d)}}{2|b-a|}}}
ble dangosir hyd y coesau gan *c* a *d*.

Arwynebedd
----------

Rhoddir arwynebedd *K* y trapesiwm gan

{\displaystyle K={\frac {a+b}{2}}\cdot h=mh}
ble dangosir hyd y coesau paralel gan *a* a *b*, a *h* yw'r uchder, ac *m* yw cymedr rhifyddol hyd y ddwy ochr cyfochrog (paralel).

Fformiwlâu crynno
-----------------

| Fformiwlâu'r trapesiwm |
| --- |
| **Arwynebedd** | {\displaystyle A={\frac {a+c}{2}}\cdot h} |
| **Perimedr** | {\displaystyle U=a+b+c+d} |
| Y craidd {\displaystyle c} | {\displaystyle y\_{S}={\frac {h\,(c+2\,a)}{3\,(a+c)}}} |
| **Y groeslin** | {\displaystyle e={\sqrt {a^{2}+b^{2}-2ab\cos \beta }}={\sqrt {c^{2}+d^{2}-2cd\cos \delta }}}
{\displaystyle f={\sqrt {a^{2}+d^{2}-2ad\cos \alpha }}={\sqrt {b^{2}+c^{2}-2bc\cos \gamma }}} |
| Hyd ochrau | {\displaystyle a,b,c,d} |
| Maintau yr onglau mewnol | {\displaystyle \alpha ,\beta ,\gamma ,\delta } |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  termiaduraddysg.org; *Y Geiriadur Celf a Dylunio, Ffiseg a Mathemateg*; adalwyd 6 Hydref 2018.
2. ↑  
πέζα is said to be the Doric and Arcadic form of πούς "foot", but recorded only in the sense "instep [of a human foot]", whence the meaning "edge, border".
τράπεζα "table" is Homeric.
Henry George Liddell, Robert Scott, Henry Stuart Jones, *A Greek-English Lexicon*, Oxford, Clarendon Press (1940), s.v. πέζα,
τράπεζα.
3. ↑  Gweler: *Oxford English Dictionary*, dan y gair *trapezoid*.
4. ↑  "American School definition from "math.com"". Cyrchwyd 2008-04-14.
5. 1 2 3 4  Weisstein, Eric W. "Trapezoid". *MathWorld*.
6. ↑ . Adalwyd 6 Hydref 2018.