Athletwraig a chwaraewraig o Gymraes yw **Non Evans** MBE (ganwyd 20 Mehefin 1974)  sydd wedi cystadlu'n rhyngwladol mewn pedair camp gwahanol - rygbi undeb, jiwdo, codi pwysau a reslo rhydd.

Gyrfa chwaraeon
---------------

### Rygbi

Nicole Beck yn cymeryd ergyd oddi wrth Non Evans, wrth iddi sgorio cais i'r Aussies yn erbyn Cymru yn 2010.
Chwaraeodd Evans am y tro cyntaf i Gymru yn erbyn yr Alban ym 1996 a chwaraeodd 84 gwaith ar gyfer ei gwlad hyd at ddechrau Cwpan Rygbi'r Byd 2010 (87 cap yn dilyn Cwpan y Byd). Hi yw'r sgoriwr pwyntiau uchaf yng Nghymru a'r byd.

Cyhoeddodd ei bod wedi ymddeol o Rygbi Rhyngwladol ym mis Rhagfyr 2010. Sgoriodd 64 o geisiadau rhyngwladol i Gymru, sef record byd ar gyfer rygbi Dynion a Merched.

### Jiwdo

Enillodd fedal arian ym Mhencampwriaethau Jiwdo'r Gymanwlad yn 1992 a 1996 a chystadlodd dros Gymru yng Ngemau'r Gymanwlad 2002 .

### Codi Pwysau

Gorffennodd Evans yn 9fed o dan 63 kg yng Ngemau'r Gymanwlad 2002 lle daeth y ferch gyntaf i gystadlu mewn dau gamp yn yr un Gemau.

### Reslo

Yn 2010, fe'i rhoddwyd yn 2il yn y dosbarth dan-59 kg ym Mhencampwriaethau Prydain ac fe'i dewiswyd i ymuno â thîm Cymru ar gyfer Gemau'r Gymanwlad yn 2010. Hi oedd y ferch gyntaf i gystadlu mewn tair camp yng Ngemau'r Gymanwlad. Yn 2012, roedd Evans yn sylwebydd ar y BBC yng nghystadlaethau codi pwysau a reslo Gemau Olympaidd Llundain.

Gladiators (1997)
-----------------

Yn 1997 cystadlodd Evans yn chweched cyfres y rhaglen deledu *Gladiators* ond cafodd ei gorchfygu cyn y rownd gogynderfynol oherwydd penderfyniad gan y dyfarnwr John Anderson

Bywyd personol
--------------

Yn 2019 dywedodd ei bod wedi dioddef o iselder ar ôl ymddeol o fyd chwaraeon, heb unrhyw byd i anelu eto. Symudodd o Gaerdydd nôl i'w chynefin a chychwyn fel hyfforddwr ffitrwydd personol.
Yng Ngorffennaf 2020 ysgrifennodd neges ar Twitter yn dweud ei bod yn hoyw a'i bod wedi aros 30 mlynedd cyn medru dweud hynny.

Anrhydeddau
-----------

Penodwyd Evans yn Aelod o Orchymyn Ymerodraeth Brydeinig (MBE) yn Anrhydeddau Pen-blwydd 2011 am wasanaethau i chwaraeon, a dyma'r chwaraewr rygbi benywaidd cyntaf erioed i dderbyn y wobr.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  [*dolen marw*]
2. ↑  Western Mail 29 Mehefin 2014 Mae *Non Evans yn lân - 40 ac yn falch ohoni!*
3. ↑  "BBC Sport - Wrestling - Non Evans wants Commonwealth Games wrestling spot". *news.bbc.co.uk* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2017-08-21.
4. ↑  Lloyd, Matt (2010-07-17). "Non Evans makes Commonwealth Games history". *Express.co.uk* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2017-08-21.
5. ↑  "Non Evans". *IMDb*. Cyrchwyd 2017-08-21.
6. ↑  *The emptiness felt by this remarkable Welsh sportswoman after a life in the spotlight stopped*  , WalesOnline, 18 Mai 2019.  Cyrchwyd ar 14 Gorffennaf 2020.
7. ↑  @NonEvans (14 Gorffennaf 2020). "Please don't judge me I am Gay. Sorry taken me 30 years to say that x" (Trydariad). Cyrchwyd 14 Gorffennaf 2020 – drwy Twitter.
8. ↑  *London Gazette*: (Supplement) no. 59808. p. 16. 11 Mehefin 2011.

Dolenni allanol
---------------

* Non Evans ar yr Internet Movie Database

* Non Evans ar Twitter
* Proffil RWC Merched 2010

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 173688460
* LCCN: no2011115711

 |