recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Georgefischeriaceae* yw'r **Parddu gweunwellt** (Lladin: ***Jamesdicksonia irregularis***; Saesneg: *Annual Meadow Grass Smut*). Y Gwir-Barddu yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Huddygl, smwt, neu'r carbon a ddaw o ganlyniad i dân yw 'parddu', fel arfer a chyfeirir yma at liw'r ffwng. Mae'r ffwng yma'n medru difa gweiriau fel ŷd, gwenith neu rug. Mae'r teulu *Georgefischeriaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Georgefischeriales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Georgefischeriaceae
--------------------------------------------

Mae gan **Parddu gweunwellt** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Georgefischeria mundkurii* | Georgefischeria mundkurii |  |
|
| *Georgefischeria narasimhanii* | Georgefischeria narasimhanii |  |
|
| *Georgefischeria riveae* | Georgefischeria riveae |  |
|
| *Jamesdicksonia brizae* | Jamesdicksonia brizae |  |
|
| *Jamesdicksonia brunkii* | Jamesdicksonia brunkii |  |
|
| *Jamesdicksonia caribensis* | Jamesdicksonia caribensis |  |
|
| *Jamesdicksonia dactylidis* | Jamesdicksonia dactylidis |  |
|
| *Jamesdicksonia eleocharidis* | Jamesdicksonia eleocharidis |  |
|
| *Jamesdicksonia festucae* | Jamesdicksonia festucae |  |
|
| Parddu gweunwellt | Jamesdicksonia irregularis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Parddu gweunwellt** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Urocystaceae* yw'r **Parddu briallu** (Lladin: ***Urocystis primulicola***; Saesneg: *Bird's-eye Primrose Smut*). Y Gwir-Barddu yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Huddygl, smwt, neu'r carbon a ddaw o ganlyniad i dân yw 'parddu', fel arfer a chyfeirir yma at liw'r ffwng. Mae'r ffwng yma'n medru difa gweiriau fel ŷd, gwenith neu rug. Mae'r teulu *Urocystaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Urocystales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Urocystaceae
-------------------------------------

Mae gan **Parddu briallu** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Melanoxa oxalidiellae* | Melanoxa oxalidiellae |  |
|
| *Melanoxa oxalidis* | Melanoxa oxalidis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Parddu briallu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Melanotaeniaceae* yw'r **Parddu llin llyffant melyn** (Lladin: ***Melanotaenium cingens***; Saesneg: *Yellow Toadflax Smut*). Y Gwir-Barddu yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Huddygl, smwt, neu'r carbon a ddaw o ganlyniad i dân yw 'parddu', fel arfer a chyfeirir yma at liw'r ffwng. Mae'r ffwng yma'n medru difa gweiriau fel ŷd, gwenith neu rug. Mae'r teulu *Melanotaeniaceae* yn gorwedd o fewn urdd y Urocystales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Melanotaeniaceae
-----------------------------------------

Mae gan **Parddu llin llyffant melyn** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Exoteliospora osmundae* | Exoteliospora osmundae |  |
|
| *Melanotaenium arthraxonis* | Melanotaenium arthraxonis |  |
|
| *Melanotaenium arundinellae* | Melanotaenium arundinellae |  |
|
| *Melanotaenium echinochloae* | Melanotaenium echinochloae |  |
|
| *Melanotaenium eragrostidis* | Melanotaenium eragrostidis |  |
|
| *Melanotaenium gunnerae* | Melanotaenium gunnerae |  |
|
| *Melanotaenium hypogaeum* | Melanotaenium hypogaeum |  |
|
| *Melanotaenium jaapii* | Melanotaenium jaapii |  |
|
| Parddu llin llyffant melyn | Melanotaenium cingens |  |
|
| Parddu'r briwydd | Melanotaenium endogenum |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Parddu llin llyffant melyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Penmaen** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Ionawr 1981 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 0.26 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
*Am y bardd Cymraeg Nicander, gweler Morris Williams. Am enghreifftiau eraill o'r enw Nicander gweler Nicander (gwahaniaethu).*
Bardd a gramadegydd yn yr iaith Roeg oedd **Nicandros** (hefyd **Nicander**; Groeg: Νίκανδρος) (fl. ganol yr ail ganrif CC), yn enedigol o ddinas Colophon yn Asia Leiaf.

Offeiriad etifeddol yng ngwasanaeth y duw Apollo oedd Nicander. Roedd hefyd yn feddyg galluog. Treuliai gyfnodau hir yn ardal Aetolia ac yn ninas Pergamom.

Cyfansoddai nifer o lyfrau, gan gynnwys traethawd hir ar amaeth (erys darnau ohoni ar glawr) a llyfr ar ymrithiadau (*metamorphoses*) a ddefnyddiwyd fel ffynhonnell gan y bardd Lladin Ofydd ac eraill.

Mae dwy o'i gerddi ar glawr ond nid oes iddyn nhw lawer o werth llenyddol, sef y *Theriaca*, ar feddyginiaethau yn erbyn brath nadroedd, a'r *Alexipharmaca*, ar wenwynau mewn bwyd a diod a sut i'w cwffio.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 22275493
* LCCN: n82119171
* ISNI: 0000 0001 1750 5425
* GND: 118734873
* SELIBR: 288080
* SUDOC: 033850755
* BNF: cb130163691 (data)
* BIBSYS: 95005912
* NLA: 35863573
* NKC: jn20030109002
* The SBN id MILV100558 is not valid.
* BNE: XX1308415
* CiNii: DA12327970

 |
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Luis César Amadori yw ***Napoleón*** a gyhoeddwyd yn 1941. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Napoleón*** ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Olimpio Bobbio, Alita Román, Cirilo Etulain, Elena Lucena, Haydeé Larroca, Miguel Gómez Bao, Pepe Arias, Rafael Frontaura, Vicente Forastieri, Francisco Amor, Baby Correa, Esther Vani, Iris Portillo a Vicky Astori. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ball of Fire* sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Alberto Etchebehere oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luis César Amadori ar 28 Mai 1902 yn Pescara a bu farw yn Buenos Aires ar 3 Gorffennaf 1936. Derbyniodd ei addysg yn La Salle College (Buenos Aires).

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Luis César Amadori nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Math o feirws peryglus ydy'r **Norofeirws**, a adnabyddwyd cynt fel **Norwalk agent**. Mae'n perthyn i'r deulu o feirws o'r enw: feirws DNA ac mae'n achosi 90% o gastroenteritis ledled y byd, heb gyfri ymosodiadau gan facteria. Mae'n debygol ei fod yn achosi 50% o wenwyn bwyd yn Unol Daleithiau America. Mae'n effeithio pobol o bob oedran. Mae'n fwy tebygol i bobl gyda grwp-gwaed O gael eu heffeithio na grwpiau-gwaed B a AB. Bob blwyddyn mae'r Norofeirws yn effeithio ar rhwng 600,000 a miliwn o bobl o bob oedran yn y DU.

Mae'n feirws sy'n datblygu drwy'r amser gan newid y ffordd mae'n amddiffyn ei hun. Mae rhai mathau sydd bellach yn imiwn i sebon golchi dwylo gwrth-septig a gwrthseptig. Mae gwyddonwyr yn ceisio creu gwrth-firws i'w ddifa. Y llefydd gwaetha i'w ddal ydy mewn llongau pleser ac mewn ysbytai ac ysgolion.

Symptomau
---------

Rydych chi'n debygol o gael norofirws os ydych chi'n cael y symptomau isod:

* teimlo'n sâl yn sydyn
* chwydu'n wael
* dolur rhydd llawn dŵr

Mae rhai pobl hefyd yn dioddef o dwymyn, cur pen, crampiau poenus yn y stumog a chyrff difrifol.

Mae'r symptomau'n ymddangos un i ddau ddiwrnod ar ôl i chi fynd yn heintiedig ac fel arfer mae'n para am hyd at 2 neu 3 diwrnod.

Atal
----

Mae norofeirws yn cael ei drosglwyddo’n hawdd iawn rhwng y naill berson a’r llall. Gallwch ei ddal drwy ddod i gysylltiad â rhywun sydd wedi’i heintio, drwy gyffwrdd ag arwynebau neu bethau sydd wedi’u halogi â’r feirws neu drwy gymryd bwyd a diod sydd wedi’u halogi. Nad oes modd osgoi cael eich heintio bob tro ond mae camau syml ac ymarferol y gallwch chi eu cymryd er mwyn lleihau’r risg o ledaenu’r feirws:

* golchi’ch dwylo ar ôl bod i’r tŷ bach a chyn cyffwrdd â bwyd
* glanhau pob man lle mae bwyd yn cael ei baratoi, a’r holl offer a ddefnyddir i’w baratoi, cyn ac ar ôl iddynt gael eu defnyddio
* golchi a choginio bwyd yn drwyadl

Gweler hefyd
------------

* firws gyfrifiadurol
* rotavirus - dyma'r firws sy'n ymosod ar blant

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  [Superbug resistant to hand-washing; Sunday Times, tudalen 7; dyddiad=12/02/2012.
2. ↑  "norovirus". *NHS*. Cyrchwyd 2017. Check date values in: `|access-date=` (help)
3. ↑  "Norofeirws". *Her Iechyd Cymru*. 2012. Cyrchwyd 2017. Check date values in: `|access-date=` (help)[*dolen marw*]
Trydedd dinas fwyaf Rwsia ar ôl Moskva a St Petersburg yw **Novosibirsk** (Rwsieg *Новосиби́рск*). Dinas fwyaf Siberia a chanolfan weinyddol Oblast Novosibirsk a Thalaith Ffederal Siberia yw hi hefyd. Lleolir yn ne-orllewin Siberia, ar Afon Ob, un o afonydd mwyaf Rwsia. Sefydlwyd ym 1893 fel croesfan ar gyfer y rheilffordd Draws-Siberaidd dros yr afon. Ei enw o 1895 tan 1925 oedd **Novonikolayevsk**.

Hinsawdd
--------

Mae'r hinsawdd yn gyfandirol gyda gwahaniaeth mawr rhwng tymheredd yr haf a thymheredd y gaeaf.

Hanes
-----

Theatr opera a ballet Novosibirsk yng nghanol y ddinas
Sefydlwyd y ddinas ym 1893 fel yr oedd y rheilffordd Draws-Siberaidd yn cael ei hadeiladu drwy'r ardal. Ar y cychwyn, enw'r dreflan oedd *Aleksandrovsk* er parch i Sant Alexander Nevsky, noddwr nefol Tsar Alexander III. Ar ôl ei farwolaeth ym 1895, fe'i hailenwyd yn Novo-nikolayevsk er parch i Sant Nikolay Chudotvorets noddwr nefol y tsar newydd Niclas II. Dyrchafwyd y dreflan i statws dinas ym 1903, ac ar drothwy Chwyldro Rwsia ym 1917 roedd ei phoblogaeth wedi tyfu i ryw 80,000 o drigolion. Yn sgil y chwyldro, roedd Novosibirsk yn bencadlys pwysig i'r lluoedd gwyn yn y Rhyfel Cartref o dan Llyngesydd Aleksandr Kolchak, ond cipiwyd y ddinas gan y Fyddin Goch ym 1919. Ym 1921, symudwyd gweinyddiaeth y rhanbarth o Omsk i Novosibirisk, ac o hyn ymlaen hon oedd prifddinas y rhanbarth. Ym 1925, derbyniodd ei enw presennol Novosibirsk (*Dinas Newydd Siberia*). O'r 1930au ymlaen, newidiodd cymeriad y ddinas: datblygodd fel canolfan ddiwydiannol, yn enwedig yn ystod yr Ail Ryfel Byd, pryd symudwyd llawer o ffatrïoedd o orllewin Rwsia er diogelwch. Ym 1957, adeiladwyd argae i greu cronfa ddŵr a gorsaf drydan hydroelectrig yn agos at y ddinas (Cronfa Ddŵr Novosibirsk a Gorsaf Drydan Hydroelectrig Novosibirsk). Dwyshaodd erydiad pridd ar ôl i fforestydd gael eu torri er mwyn clirio tir o gwmpas y gronfa, gan arwain at llifogydd amlach a phroblemau ecolegol eraill. Yr un flwyddyn adeiladwyd Akademgorodok ar lannau'r llyn yn ymyl Novosibirsk. Sefydlwyd pedair ar ddeg o athrofeydd ymchwil a phrifysgolion yno mewn cyfnod byr, a lleolwyd pencadlys newydd cangen Siberia Athrofa Wyddorau Rwsia yno. Erbyn dechrau'r 1960au roedd poblogaeth y ddinas wedi tyfu i un miliwn. Dechreuwyd adeiladu metro ym 1979, a'r llinell gynta'n agor ym 1985.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **oren llinell goch**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyfynod oren llinell goch**; yr enw Saesneg yw *Red-line Quaker*, a'r enw gwyddonol yw *Agrochola lota*. Fe'i ceir drwy Ewrop.

Oriel luniau
------------

* Siani flewog
* Dau chwiler
* Chwiler

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r oren llinell goch yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Clawr *Liber AL vel Legis*.
***Liber AL vel Legis*** yw prif destun cysegredig Thelema, wedi ei ysgrifennu gan Aleister Crowley yng Nghairo, yr Aifft ym 1904. Ei deitl llawn yw *Liber AL vel Legis, sub figura CCXX, as delivered by XCIII=418 to DCLXVI*, ond fel arfer cyfeirir ato yn Saesneg dan yr enw ***The Book of the Law***, "Llyfr y Gyfraith"'.

Mae *Liber AL vel Legis* yn cynnwys tair pennod, pob un wedi ei chyfansoddi o fewn awr o 12:00 tan 13:00 o’r gloch ar 8 Ebrill, 9 Ebrill a 10 Ebrill 1904. Honnai Crowley mai endid o’r enw Aiwass oedd yr awdur, gyda'r endid yn sianelu'r geiriau trwy ddwylo Crowley. Wedyn daeth Crowley i'r casgliad mai ei Angel Gwarchodol Sanctaidd personol oedd Aiwass.

Mae *Liber AL vel Legis* yn datgelu model o realiti sy'n cyfuno dau rym elfennol: estyniad diderfyn y gofod, sy'n cael ei ymgnawdoli gan dduwies Eifftaidd yr wybren, Nuit, a chanolbwynt y gofod, sy'n cael ei ymgnawdoli gan y duw Eifftaidd Hadit. Mae rhyngweithrediad y ddau ffigwr yma'n achosi i realiti ddod i fodolaeth.

Dau o dri phrif lefarydd yn *Liber AL vel Legis* yw Nuit (hefyd: Nu) a Hadit (hefyd: Had), gyda Nuit yn llefaru ym Mhennod I a Hadit yn llefaru ym Mhennod II. Y trydydd llefarydd, ym Mhennod III, yw'r duw â phen yr hebog, Ra-Hoor-Khuit (Horws), "arglwydd yr epoc cyfredol".

Mae'r ddwy adnod ganlynol yn crynhoi neges y llyfr:

* *"Do what thou wilt shall be the whole of the Law"* (AL I:40) a
* *"Love is the law, love under will"* (AL I:57).

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) *The Book of the Law*
* (Saesneg) Dadansoddiadau Crowley o *Liber AL vel Legis*
* (Saesneg) *The Book of the Law* Archifwyd 2011-07-07 yn y Peiriant Wayback.
Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Dyfnaint, De-orllewin Lloegr, yw **Plymouth Moor View**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Plymouth Moor View yn NyfnaintEtholaeth Plymouth Moor View yn Nyfnaint
* Dyfnaint yn LloegrDyfnaint yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–2015: Alison Seabeck (Llafur)
* 2015–presennol: Johnny Mercer (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Maen gyda'r ddelwedd negatif (chwith) a'r print positif ar bapur (dde) sy'n dangos hen fap o ddinas München.
Proses brintio ar wyneb gwastad yw **lithograffeg** neu **faenargraffiad** sydd yn manteisio ar y ffaith na ellir cymysgu sylweddau seimllyd ac olewaidd â dŵr. Caiff yr arwyneb ei drin mewn modd sy'n peri i'r hyn y bwriedir ei brintio dderbyn inc a'r gweddill yn ei wrthod. Yna argraffir y llun ar bapur gan ddefnyddio gwasg arbennig i greu print cain, neu ar silindr rwber mewn achos printio masnachol.

Hanes
-----

Dyfeisiwyd y broses yn 1796 gan Alois Senefelder ym München, yr Almaen. Defnyddiodd galchfaen mandyllog, felly'r enw Almaeneg *Lithographie* o'r geiriau Groeg λίθος (*líthos*, "carreg") a‎ γράφειν (*gráphein*, "ysgrifennu"). Ni ddaeth y broses yn hysbys nes 1818, pan gyhoeddodd Senedfelder *Vollständiges Lehrbuch der Steindruckerey* ("Cwrs Cyflawn mewn Lithograffeg"). Bellach, defnyddir platiau metel neu blastig yn y broses fasnachol yn hytrach na charreg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   lithograffeg. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 20 Ionawr 2019.
2. ↑   maenargraffiad. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 20 Ionawr 2019.
3. ↑  (Saesneg) Lithography. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 20 Ionawr 2019.

Darllen pellach
---------------

* F. H. Man, *Artists' Lithographs: A World History* (1970).
* J. Pennell a E. Pennell, *Lithographs and Lithographers* (1915).
* V. Strauss, *Lithographers Manual* (2 gyfrol. 1958).
* W. Weber, *A History of Lithography* (1966).
Gwartheg yn pori mewn porfa.
Tir pori sef tir gyda gorchudd o lysdyfiant llysieuol yw **porfa** (neu **pawr**), a ddefnyddir ar gyfer pori da byw carnol, defaid neu anifeiliaid eraill; digwydd hyn yn aml ar fferm neu ransh neu yn y gwyllt. Cyn dyfodiad ffermio wedi ei fecaneiddio, roedd porfa yn brif ffynhonnell bwyd ar gyfer anifeiliaid sy'n pori megis gwartheg neu geffylau. Mae'n dal i gael ei ddefnyddio'n gyffredin, yn arbennig mewn ardaloedd lle nad yw porfa yn addas ar gyfer unrhyw fath arall o amaeth.

Cofnodwyd y gair am y tro cyntaf yn y Gymraeg yng Nghyfreithiau Hywel Dda yn y 14g.[1] *Megis y caffo'r perchen o'i drichan erw aradwy a phorfa a chynnydd.* Mae Salm 23 yn y Beibl yn cyfeirio at *borfeydd gwelltog*.

Ffactorau hanfodol pan geisir porfa fras yw: tymheredd heb fod yn rhy isel, glaw a math o bridd.

Gweler hefyd
------------

* Defnydd tir
* Ffermio porfaol - *pasture farming*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Geiriadur Prifysgol Cymru; Cyfrol lll; tudalen 2851:

Chwiliwch am ***porfa***  
yn Wiciadur.
**Marcus Cassianius Latinius Postumus** oedd ymerawdwr cyntaf yr Ymerodraeth Alaidd o 259 hyd 268.

Nid oes llawer o wybodaeth am ei flynyddoedd cynnar, ond ymddengys ei fod yn wreiddiol o Gâl, ac iddo ddod yn gadfridog yn y fyddin ac efallai yn rhaglaw Germania Inferior neu Germania Superior. Pan oedd yn ymerawdwr Rhufeinig Gallienus yn delio a phroblemau yn nwyrain yr ymerodraeth, gadawodd ei fab Saloninus yn y gorllewin. Cyhoeddwyd Postumus yn ymerawdwr gan ei fyddin, a lladdwyd Saloninus.

Derbyniodd taleithiau Gâl, Hispania, Germania a Phrydain ef fel ymerawdwr. Sefydlodd ei brifddinas yn ninas Cwlen, lle bathodd y rhan fwyaf o'i ddarnau arian. Yn 263, dechreuodd Gallienus ymgyrch yn ei erbyn, ond gorfododd Postumus ef i encilio. Cododd Laelianus yn erbyn Postumus, ond gorchfygodd Postumus ef a chipiodd ei fyddin ddinas Moguntiacum (Mainz). Gwaharddodd ei filwyr rhag anrheithio'r ddinas, ac efallai oherwydd hun, llofruddiwyd Postumus gan ei filwyr ei hun.

Wedi marwolaeth Postumus, collodd yr Ymerodraeth Alaidd afael ar Hispania a Phrydain, a adfeddiannwyd gan Rufain. Olynywyd Postumus gan Marcus Aurelius Marius.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 74645515
* ISNI: 0000 0003 6968 6832
* GND: 118595989
* SUDOC: 03421903X
* ULAN: 500356469

 |
Golwg ar Eryri a'r glannau o'r awyr trwy gyfrwng ffotograffau lliw gan Gwilym Davies ac Iwan Llwyd yw ***Môr a Mynydd: Eryri a'r Glannau o'r Awyr***.
Gwasg Carreg Gwalch a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

Disgrifiad byr
--------------

Casgliad o dirluniau ffotograffig a dynnwyd gan Gwilym Davies sydd wedi teithio mewn awyren gyda’i gyfaill Arfon, y peilot, ers deunaw mlynedd yn cofnodi 
golygfeydd.

Cyflwynir y lluniau fesul thema mewn wyth o benodau. Yr hyn sydd bob amser yn ddifyr mewn lluniau o’r awyr yw eu bod yn rhoi cyfle i ni weld ein byd cyfarwydd o bersbectif newydd ac i ddarganfod cyfrinachau’r gorffennol sy’n cuddio oddi mewn i’r tirwedd. Yr uchafbwyntiau i mi yw’r llun rhyfeddol o Dre’r Ceiri ar yr Eifl lle gwelir yn glir olion y cytiau; y cylchoedd o gytiau’r Gwyddelod ger Caergybi; y llun o Fynydd Parys oedd yn ymddangos ar yr olwg gyntaf fel llun agos o graig ar lan y môr.

Ceir yn y gyfrol hefyd farddoniaeth gan Iwan Llwyd. Mae’r bardd yn cyfrannu haenau ychwanegol o ystyr i’r delweddau; dim ond bardd go-iawn fyddai’n sylwi bod "olion gwaed a gweddïau pobl yn gymysg â phatrymau naturiol tro’r llanw" ar luniau’r arfordir. Cawn lu o hanesion ganddo a dyfyniadau o gerddi wrth iddo gyflwyno talpiau o hanes yn gefndir i’r lluniau gan bwysleisio’n gyson y pwysigrwydd o weld y tirlun yng nghyd-destun y diwylliant sydd wedi cyfoethogi’r glannau yma. Hoffais yn arbennig ei ddarn yn esbonio’r cysyniad o "lwybr cerdd" a gyflwynwyd gan Bruce Chatwin – y pererin aflonydd.

Mae’n gyfrol anferth dros 400 tudalen a grëwyd gydag adnoddau ariannol dihysbydd i ddathlu’r milflwydd. Mae’r lluniau gan Yann Arthus-Bertrand a dreuliodd bum mlynedd yn hedfan o gwmpas y byd yn wirioneddol wych a’r atgynhyrchu o’r safon uchaf. Mae Môr a Mynydd, a gynhyrchwyd gydag adnoddau cyfyngedig, yn ymddangos fel corrach yn ei hymyl.

Mae'r uchod yn addasiad o adolygiad o'r gyfrol, fel y'i gwelir ar wefan Gwales yma. Awdur yr adolygiad ar Gwales yw Marian Delyth.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicipedia:Wicibrosiect Llyfrau Gwales

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Gwales; adalwyd 16 Hydref 2013
**Môr Japan** neu **Môr y Dwyrain** yw enw'r môr sydd wedi lleoli rhwng Japan, Corea a Rwsia yn Nwyrain Asia. Gan fod y môr wedi cylchu bron yn llwyr gan dir, nid oes yna llanw i gael yno.

Lleoliad
--------

I'r gogledd o'r môr mae Rwsia a ynys Sakhalin; i'r gorllewin, De a Gogledd Corea. i'r dwyrain, mae' ynysoedd Hokkaidō, Honshū a Kyūshū yn Japan.

Mae'r môr yn mesur 3,742 medr o dan lefel y môr yn y man mwyaf dwfn. Ar gyfartaledd, dyfnder y môr yw 1,753 medr.

Economi
-------

Mae llawer o bysgod i gael yna, sydd yn gwneud pysgota yn bwysig iawn. Mae yna hefyd fineralau i'w gael ac mae yna sôn am nwy naturiol a petroliwm hefyd. Ar ôl i economiau gwledydd dwyrain Asia dyfu, mae'r môr wedi dod yn bwysig i fasnach hefyd.

Dadl dros yr enw
----------------

Er bod yr enw *Môr Japan* (Japaneg: 日本海 *nihonkai*) yn cael ei ddefnyddio i enwi'r môr mewn rhan fwyaf o wledydd, mae De a Gogledd Corea yn gofyn am enw gwahanol. Mae De Corea yn dadlau mai *Môr y Dwyrain* dylai'r enw fod (Ar ôl yr enw Coreeg, 동해 *Donghae*) ac mae Gogledd Corea yn ffafrio *Môr Dwyrain Corea* (Coreeg: 조선동해 *Chosŏn Tonghae*). Maent yn dadlau mai hen enw am y môr oedd *Môr Corea* a fe newidiwyd yr enw gan Ymerodraeth Japan pan roedd Corea o dan eu rheolaeth yn yr 20g gynnar. O achos i'r gwrthwynebiad o wledydd Corea, mae rhai cyhoeddwyr Saesneg yn galw'r môr yn "Sea of Japan (East Sea)".

Môr Japan

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jones, Gareth (gol.). *Yr Atlas Cymraeg Newydd* (Collins-Longman, 1999), t. 106.
Y Mynyddoedd Trawsantarctig yng ngogledd Tir Victoria
Mynydd Herschel ym Mynyddoedd Admiralty, un o is-gadwyni y Mynyddoedd Trawsantarctig.
Cadwyn o fynyddoedd yn yr Antarctig yw'r **Mynyddoedd Trawsantarctig**, sy'n ymestyn bron yn ddifwlch ar draws y cyfandir hwnnw o Benrhyn Adare yng ngogledd Tir Victoria i Dir Coats. Maent yn gwahanu Dwyrain a Gorllewin yr Antarctig and yn cynnwys sawl cadwyn a grŵp llai o fynyddoedd.

Mae'r gadwyn yn ymestyn am 3,500 km ar draws y cyfandir cyfan rhwng Môr Ross a Môr Weddell, sy'n esbonio ei enw. Mae'n un o'r cadwyni o fynyddoedd hiraf yn y byd. Mae ei lled yn amrywio rhwng 100–300 km. I'r dwyrain o'r mynyddoedd ceir Llen Iâ Dwyrain yr Antarctig ac i'r gorllewin ceir ardal eang sy'n cynnwys Tir Victoria, Silff Iâ Ross a Llen Iâ Gorllewin yr Antarctig.

Yn eithriad i'r drefn yn yr Antarctig, does dim rhew ar ben copaon y mynyddoedd hyn. Mewn rhannau maent yn cyrraedd uchder o dros 4,500 metr (14,764 troedfedd) uwch lefel y môr. Ger Swnt McMurdo ceir y Dyffrynnoedd Sych (*The Dry Valleys*), mangre arbennig yn yr Antarctig sydd heb rew ac eira oherwydd effaith y gwynt yn atal rhew rhag ffurfio a'r diffyg mewn bwrw eira. Mynydd uchaf y gadwyn yw Mynydd Kirkpatrick (4,528 m) ym Mynyddoedd Queen Alexandra.

Mae'r Mynyddoedd Trawsantarctig yn gartref i rywogaethau o gen, algae, a fwng. Ar yr arfodir ceir sawl rhywogaeth o bengwiniaid, morloi ac adar y môr ond mae'r amgylchedd yn rhy galed i anifeiliaid yn y mynyddoedd eu hunain.

Dolen allanol
-------------

* Map o'r mynyddoedd
Roedd **Salvador Guillermo Allende Gossens** (26 Mehefin 1908 - 11 Medi 1973) yn wleidydd o Tsile a wasanaethodd fel arlywydd ei wlad o 3 Tachwedd 1970 hyd ei farwolaeth. Fe'i ganed yn Valparaiso.

Gyrfa wleidyddol
----------------

Ymddiddorai Allende mewn gwleidyddiaeth yn ddyn ifanc, a chafodd ei arestio sawl gwaith yn ystod ei amser fel myfyriwr am iddo gymryd rhan mewn gweithgareddau radicalaidd. Cynorthwyodd i sefydlu Plaid Sosialaidd Tsile, plaid Farcsaidd annibynnol a ddilynai lwybr gwahanol i'r Blaid Gomiwynyddol a oedd yn dilyn llwybr yr Undeb Sofietaidd. Cafodd ei ethol i Siambr Dirprwyon Tsile yn 1937, gwasanaethodd fel gweinidog iechyd am dair blynedd ac fel seneddwr o 1945 hyd 1970.

Safodd dair gwaith am yr arlywyddiaeth - yn 1952, 1958 a 1964 - ond heb lwyddiant. Yn 1970 llwyddodd gyda mwyafrif bychan i ddod yn arlywydd Tsile a chychwynodd ar raglen radicalaidd asgell chwith i greu cymdeithas sosialaidd mewn fframwaith llywodraeth ddemocrataidd yn y wlad. Ond wynebai wrthwynebiad eang gan elfennau grymus yn y sector preifat a byd busnes ; cefnogai llywodraeth yr Unol Daleithiau'r gwrthwynebwyr a rhoddwyd y CIA ar waith yn y wlad i helpu tanseilio llywodraeth Allende. Ym mis Medi 1973, cafwyd coup milwrol yn ei erbyn a sefydlwyd *junta* militaraidd dan arweiniad y Cadfridog Augusto Pinochet. Bu farw cannoedd o bobl yn yr ymladd. Lladdwyd Allende yn y brwydro i gipio'r Palas Arlywyddol yn Santiago, prifddinas Tsile.

Yn y misoedd ar ôl lladd Allende, ffôdd cannoedd o bobl, yn cynnwys nith Allende, y nofelydd Isabel Allende, i geisio lloches yn yr Unol Daleithiau a gwledydd eraill.

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 97618187
* LCCN: n50022993
* ISNI: 0000 0001 2144 6616
* GND: 118502085
* SELIBR: 291576
* SUDOC: 028151852
* BNF: cb11888506q (data)
* BIBSYS: 90364437
* NLA: 35003625
* NDL: 00431313
* NKC: jn19990000120
* BNE: XX826611
* CiNii: DA05123165

 |
Ci sbits sy'n tarddu o'r Ffindir ac sy'n gi cenedlaethol y wlad honno yw'r **Sbits Ffinnaidd** (Ffinneg: *Suomenpystykorva*). Datblygodd y brîd hwn er mwyn hela pob math o anifeiliaid, o gnofilod i eirth. Mae'n cyfarth yn barhaol, gan wneud sŵn yn debyg i iodl, er mwyn tynnu sylw'r heliwr i leoliad y helfil. Defnyddir yn y Ffindir fel helgi hyd heddiw, ond mewn gwledydd eraill fe'i gedwir fel ci cymar.

Mae ganddo daldra o 39 i 50 cm (15.5 i 20 modfedd) ac yn pwyso 11 i 13 kg (25 i 30 o bwysau). Mae ganddo wyneb sy'n debyg i lwynog, gyda thrwyn pigfain a chlustiau main, ac mae ei gynffon yn troi'n ôl dros ei gefn. Mae ganddo gôt drwchus a syth o liw coch euraidd, gydag ychydig o flew duon ar ei gefn a'i gynffon ac weithiau smotyn neu streipen wen ar y frest. Mae gan rai o'r gwrywod wrych o flew ar draws eu hysgwyddau. Mae gan y Sbits Ffinnaidd natur fywiog ac mae'n warchotgi addas.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Morris, Desmond. (2001). *Dogs: The Ultimate Dictionary of Over 1,000 Dog Breeds*. Trafalgar Square Publishing, t. 316. ISBN 1-57076-219-8.
2. 1 2  (Saesneg) Finnish spitz. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 29 Medi 2014.
Mae **Seffora** (Hebraeg **צִפֹּרָה** *prydferthwch* ) yn cael ei grybwyll yn Llyfr Exodus fel gwraig Moses, a merch Reuel / Jethro, offeiriad a thywysog Midian. Yn Llyfr y Croniclau, sonnir am ddau o’i ŵyr: Sebuel, mab Gersom, a Rehabia, mab Elieser .

Cefndir
-------

Merched Jethro, Théophile Hamel, c. 1850
Yn y Tora roedd Seffora yn un o saith merch Jethro, bugail Ceneaid a oedd yn offeiriad y Midianiaid. Yn Exodus 2:18 cyfeirir at Jethro hefyd fel Reuel, ac yn Llyfr y Barnwyr  fel Hobab. Hobab hefyd yw enw mab Jethro yn Numeri 10:29 .

Naratif Beiblaidd
-----------------

Tra roedd yr Israeliaid yn gaethion yn yr Aifft, lladdodd Moses Eifftiwr a oedd yn taro Isreiliad, ac am y drosedd honno ceisiodd Pharo ladd Moses. Felly ffodd Moses o'r Aifft a chyrraedd Midian. Un diwrnod wrth iddo eistedd wrth ffynnon, daeth merched Reuel yno i ddyfrio praidd eu tad. Cyrhaeddodd bugeiliaid eraill a gyrru'r merched i ffwrdd fel y gallent ddyfrio eu praidd eu hunain yn gyntaf. Gwnaeth Moses amddiffyn y merched gan ddyfrio eu praidd drostynt. Ar ôl dychwelyd adref gofynnodd eu tad iddyn nhw, "Paham y daethoch heddiw cyn gynted?" Atebodd y merched, "Eifftwr a’n hachubodd ni o law y bugeiliaid; a chan dynnu a dynnodd ddwfr hefyd i ni, ac a ddyfrhaodd y praidd." Gofynnodd Reuel "Pa le y mae efe? paham y gollyngasoch ymaith y gŵr? Gelwch arno, a bwytäed fara." Yna rhoddodd Reuel Seffora fel yn wraig i Moses .

Ar ôl i Dduw orchymyn i Moses ddychwelyd i'r Aifft i ryddhau'r Israeliaid, cymerodd Moses ei wraig a'i feibion a dechrau ar ei daith. Ar y ffordd, arhoson nhw mewn tafarn, lle daeth Duw i ladd Moses. Yn sydyn, enwaedodd Seffora ei mab â charreg finiog a chyffyrddodd â thraed Moses â'r blaengroen, gan ddweud "Diau dy fod yn briod gwaedlyd i mi!" Yna gadawodd Duw llonydd i Moses. Mae manylion y darn yn aneglur ac yn destun dadl.

Ar ôl i Moses lwyddo i fynd â'r Israeliaid allan o'r Aifft, ac ennill brwydr yn erbyn Amalec, daeth Reuel i wersyll yr Isreiliaid yn anialwch Sinai, gan ddod â Seffora a'u dau fab, Gersom ac Elieser, gydag ef. Nid yw’r Beibl yn dweud pan ailymunodd Zipporah a’i meibion â Reuel / Jethro, dim ond ar ôl iddo glywed am yr hyn a wnaeth Duw dros yr Israeliaid, y daeth â theulu Moses ato.

Cyfeiriadau
-----------

Lle fo cyfeiriad yn destun Beiblaidd, bydd dilyn y cysylltiad yn mynd at rifyn Beibl William Morgan Cymdeithas Feiblaidd Prydain a Thramor, 1992 ar wefan Bible Gateway. Am destun mwy cyfoes gellir chwilio am yr un adnodau ar dudalen chwilio Beibl Net

1. ↑  Charles, Thomas; Y Geiriadur Ysgrythyrol (argraffiad 1885) tudalen 810, erthygl: Sephorah
2. ↑  1 Cronicl 23: 16-17
3. ↑  1 Barnwyr 4:11
4. ↑  Numeri 10:29
5. ↑  Exodus 2:11-21
6. ↑  Exodus 4:24-26

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 217151246601744132608
* LCCN: n88154733
* GND: 1147227667
* NKC: mzk2006331611

 |

Gweler hefyd
------------

Rhestr o fenywod y Beibl
Etholaeth seneddol yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Scarborough a Whitby** (Saesneg: *Scarborough and Whitby*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Scarborough a Whitby yng Ngogledd Swydd EfrogEtholaeth Scarborough a Whitby yng Ngogledd Swydd Efrog
* Gogledd Swydd Efrog yn LloegrGogledd Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1997.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–2005: Lawrie Quinn (Llafur)
* 2005–presennol: Robert Goodwill (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Sgwâr preswyl a masnachol yng Nghaerdydd, Cymru yw **Sgwâr Mount Stuart**. Fe'i lleolir yn ardal Butetown y ddinas. Wedi'i ddatblygu'n wreiddiol ar ddiwedd y 1800au fel lleoliad preswyl ar gyfer gweithwyr y dociau cyfagos, daeth yn ganolfan ar gyfer eiddo preswyl uwchraddol a oedd yn ymdroi o amgylch y prif sgwâr. Erbyn 1900, yr oedd gweithgarwch masnachol wedi cymryd ei le, a ddominyddwyd gan y Gyfnewidfa Lo, a feddiannai'r man canolog a oedd unwaith yn agored. Mae'r sgwâr yn cynnwys casgliad o adeiladau rhestredig, sy'n cynrychioli amrywiaeth o arddulliau pensaernïol a rhai o enghreifftiau gorau Caerdydd o bensaernïaeth fasnachol diwedd y 19eg ganrif a dechrau'r 20fed ganrif. Dynodwyd ardal Sgwâr Mount Stuart yn Ardal Gadwraeth ym mis Gorffennaf 1980.

Cartref tebygol Cynulliad 1979
------------------------------

Yn dlyn Adroddiad Comisiwn Kilbrandon penderfynwyd cynnal refferendwm ar ddatganoli pwerau i Gymru a'r Alban gan sefydlu cynulliad i Gymru. Petai Cymru wedi pleidleisio dros ddatganoli yn Refferendwm Cymru 1979 yna, mae'n debyg mai adeilad y Cyfnewidfa Lo yn Sgwâr Mount Stuart fyddai wedi bod cartref y siambr a'r sefydliad. Wedi hynny, awgrymwyd y gallai'r un adeilad fod yn gartref i'r sianel Gymraeg newydd, S4C a sefydlwyd yn 1982.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Mount Stuart Square: Conservation Area Appraisal, Cardiff County Council, 2009
2. ↑  {[cite web |url= |title=The Coal Exchange, Cardiff Bay |publisher=History Points |access-date=25 Hydref 2022}}
3. ↑  Evans, Catherine; Dodsworth, Steve; Barnett, Julie (1984), *Below the Bridge: A photo-historical survey of Cardiff's docklands to 1983*, Cardiff: National Museum of Wales Cardiff, pp. 37–38, ISBN 0-7200-0288-5

Dolenni allanol
---------------

* Square peg Blog Dic Mortimer ar hanes adeiladau ardal Sgwâr Mount Stuart a methiannau Datganoli a chynllunio, 2014
Mae **Sgùrr nan Saighead** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Duich i Cannich yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NG974178. Ceir carnedd ar y copa. Y fam-fynydd yw Sgurr Fhuaran.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top, Murdo a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Siarter a roddir gan Sofran ar gyngor y Cyfrin Gyngor yw **Siarter Brenhinol**, er mwyn cyfreithloni corfforaeth, megis dinas, cwmni, prifysgol ac yn y blaen. Mae Siarter Brenhinol yn fath o lythyr breinlen. Yn y canoloesoedd yn Ewrop, roedd ond yn gyfreithlon i fasnachu mewn dinasoedd, a'r unig fodd o sefydlu dinas oedd drwy gael Siarter Brenhinol. Cysidrir y flwyddyn i ddinas dderbyn ei Siarter Brenhinol i fod y flwyddyn pryd y sefydlwyd, nid yw'r ffaith y bu anheddiad yno gynt yn newid hyn. Gall hefyd roi neu greu statws arbennig ar gyfer corfforaeth. Mae rhoi Siarter Brenhinol yn Uchelfraint Brenhinol.

Ar un adeg, Siarter Brenhinol oedd yr unig fodd o ffurfio corfforaeth, ond erbyn hyn mae modd arall megis cofrestru cwmni cyfyngedig. Mae'r canlynol yn rhai o'r cyrff gorffennol a phresennol a sefydlwyd o dan siarter frenhinol:

* Y cwmnïau lifrai Llundain
* Cwmni Dwyrain India (1600)
* nifer o wladfeydd Prydeinig yng Ngogledd America (1629–1663)
* Cwmni Bae Hudson (1670)
* Banc Lloegr (1694)
* Cwmni P&O (1837)
* Cwmni De Affrica Prydeinig (1889)
* Y Gorfforaeth Ddarlledu Brydeinig (BBC) (1927)
Odin â'i brain Hugin (*Meddwl*) a Munir (*Cof*) (llawysgrif SÁM6, o'r 18g, yn Sefydliad Árni Magnússon yng Ngwlad yr Iâ)

**Odin** (Hen Norseg: **Oðin**) yw brenin y duwiau ym mytholeg y Llychlynwyr a'r bobloedd Almaenaidd. Mae ganddo un llygad yn unig ac mae'n cael ei hebrwng gan ei frain hud Hugin a Munir. Enw ei geffyl yw Sleipnir.

Y Dduwies Frigga yw gwraig Odin. Yn ôl rhai fersiynau o'i chwedl, mae'n dad i'r Duw Thor. Mae sillafiad ei enw yn amrywio. Roedd yr Almaenwyr/Almaenesau yn ei alw'n **Wodan** neu **Wotan**.

Roedd yn Dduw rhyfel, gwybodaeth a barddoniaeth ac yn meddu ar alluoedd hud a lledrith grymus. Mae'n noddi arwyr a rhyfelwyr ac yn eu hamddiffyn ar ôl eu marwolaeth, pan gaent eu hebrwng gan y Valkyriaid i Valhalla, neuadd Odin yn Asgard, cartref y Duwiau.

Roedd ei chwant am wybodaeth mor gryf nes iddo aberthu ei lygad de er mwyn yfed o ffynnon wybodaeth Mimir.

Ar ddiwedd y byd, bydd Odin yn arwain y Duwiau da yn erbyn lluoedd y fall ac yn ymladd â'r blaidd ofnadwy, Fenris, i amddiffyn Asgard.

Mae'r ffurf Hen Saesneg ar ei enw, **Woden**, i'w gweld o hyd yn yr enw Saesneg *Wednesday* ("dydd Woden").
Glannau Llyn Ohrid
Dinas ar lan ddwyreiniol Llyn Ohrid yn ne-orllewin Gogledd Macedonia yw **Ohrid** (Macedoneg *Охрид* / *Ohrid*, Albaneg *Ohri*). Mae ganddi 55,749 o drigolion (Cyfrifiad 2002), 84.6% ohonynt yn Facedoniaid, 5.5% yn Albaniaid a 4.2% yn Dyrciaid. Prif ddiwydiant y ddinas heddiw yw twristiaeth.

Sefydlwyd y ddinas yng nghyfnod yr Henfyd fel Lychnidos. Roedd yn sefyll ar y Via Egnatia, ffordd oedd yn cysylltu porth Dyrrachion (Durrës heddiw) ar Fôr Adria â Chaergystennin. Roedd Ohrid yn ganolfan ddiwilliannol a milwrol o bwys yn yr Oesoedd Canol. Mae adfeilion caer Tsar Samuil i'w gweld uwchben y ddinas hyd heddiw. Yn ei amser ef, yn y nawfed a'r 10goedd (992-1018), prifddinas gwladwriaeth Bwlgaria oedd Ohrid. Cynhyrchiwyd nifer fawr o lawysgrifau crefyddol ym mynachlogydd yr ardal o'r 9g ymlaen. Mae ffyniant diwylliant Bwlgaro-Macedonaidd yn y cyfnod hwnnw a sefydliad ysgol lenyddol Ohrid yn gysylltiedig yn bennaf ag esgob Ohrid, Sant Kliment Ohridski, ag â Sant Naum. Cipiwyd y ddinas gan luoedd Ymerodraeth Byzantium o dan yr Ymerawdr Basil II ('Lladdwr Bwlgariaid') yn 1015. Sefydlwyd patriarchaeth yn y ddinas ar gyfer y rhan fwyaf o Gristnogion Slafonaidd y Balcanau. Parhaodd fel archesgobaeth tan iddi gael ei diddymu yn 1767. Mae eglwysi a mynachlogydd y ddinas o ddiddordeb pensaernïol, ynghŷd â thai arferol mewn arddull nodweddiadol o'r Balcanau. Ychwanegwyd Ohrid a Llyn Ohrid i restr Safleodd Treftadaeth y Byd UNESCO yn 1980.

Enwogion
--------

* Sant Naum
* Sant Clement o Ohrid
* Dafydd o Ohrid, milwr
* Dervish Hima (1872–1928), gwleidydd
* Eva Nedinkovska (g. 1983), cantores

Gefeilldrefi
------------

|  |  |
| --- | --- |
| * Baner Albania Albania  - Pogradec
* Baner Awstralia Awstralia  - Wollongong
* Baner Bwlgaria Bwlgaria  - Plovdiv
* Baner Canada Canada  - Windsor
* Baner Croatia Croatia  - Vinkovci
 | * Baner Yr Iseldiroedd Yr Iseldiroedd  - Katwijk
* Baner Montenegro Montenegro  - Budva
* Baner Serbia Serbia  - Kragujevac
* Baner Slofenia Slofenia  - Piran
* Baner Tsieina Tsieina  - Dalian
 |

  



|  |
| --- |
| **Prifddinasoedd hanesyddol Bwlgaria** Baner Bwlgaria |
| Pliska (681-893) | Preslav (893-972) | Skopje (972-992) | Ohrid (992-1018) | Veliko Tarnovo (1185-1393, 1878-1879) | Sofia (ers 1879) |
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Georges Denola yw ***Oiseau De Printemps, Hirondelle D'hiver*** a gyhoeddwyd yn 1911. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc; y cwmni cynhyrchu oedd Société cinématographique des auteurs et gens de lettres. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Auguste Mévisto, Georges Dorival, Maria Fromet a Darmody. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1911. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Uffern Dante* (L'Inferno’), sef ffilm o’r Eidal gan Giuseppe de Liguoro a Francesco Bertolini. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Georges Denola ar 19 Awst 1865 ym Mharis a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 27 Gorffennaf 2021.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Georges Denola nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Pentref bychan ym mhlwyf Llancarfan, ger Llancarfan ym Mro Morgannwg, De Cymru, yw **Pennon** (gwelir y ffurf *Pen-onn* weithiau, ond nid coed *onn* sydd yn yr elfen olaf). Mae'n bosibl mai cyfeiriad at fam Dei (Non) yw elfen olaf yr enw. Gorwedd rhwng Llancarfan i'r gogledd a'r Rhws i'r de, tua 4 milltir i'r gogledd-orllewin o'r Barri.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Jane Hutt (Llafur) ac yn Senedd y DU gan Alun Cairns (Ceidwadwr).

Ganwyd yr hynafiaethydd, y bardd a'r ffugiwr llenyddol Iolo Morganwg (Edward Williams) yn y pentref yng ngwanwyn 1747 (1746 yn ôl yr hen galendr), ond symudodd ei rieni i fyw yn Nhrefflemin o fewn ychydig o flynyddoedd ar ôl hynny (mae'r union ddyddiad yn ansicr).

Gweler hefyd
------------

* Iolo Morgannwg

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Senedd Cymru
2. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Bro Morgannwg**

**Trefi**  

Y Barri  **·** Y Bont-faen  **·** Llanilltud Fawr  **·** Penarth
  
**Pentrefi**  

Aberogwr  **·** Aberddawan  **·** Aberthin  **·** City  **·** Clawdd-coch  **·** Corntwn  **·** Dinas Powys  **·** Eglwys Fair y Mynydd  **·** Ewenni  **·** Ffontygari  **·** Gwenfô  **·** Larnog  **·** Llanbedr-y-fro  **·** Llancarfan  **·** Llancatal  **·** Llandochau  **·** Llandochau Fach  **·** Llandŵ  **·** Llanddunwyd  **·** Llan-faes  **·** Llanfair  **·** Llanfihangel-y-pwll  **·** Llanfleiddan  **·** Llangan  **·** Llansanwyr  **·** Llwyneliddon  **·** Llyswyrny  **·** Marcroes  **·** Merthyr Dyfan  **·** Ogwr  **·** Pendeulwyn  **·** Pen-llin  **·** Pennon  **·** Pen-marc  **·** Y Rhws  **·** Sain Dunwyd  **·** Saint Andras  **·** Sain Nicolas  **·** Sain Siorys  **·** Sain Tathan  **·** Saint-y-brid  **·** Sili  **·** Silstwn  **·** Southerndown  **·** Trebefered  **·** Trefflemin  **·** Tregatwg  **·** Tregolwyn  **·** Tresimwn  **·** Y Wig  **·** Ystradowen