Roedd **Elwyn John Jones** (19 Rhagfyr, 1923 - 19 Mai, 1982) yn awdur a chynhyrchydd teledu Cymreig. Roedd yn gyfrifol am gyd-greu'r gyfres ddrama heddlu enwog *Z-Cars*  ar gyfer Teledu'r BBC ym 1962. Aeth ymlaen i greu *Softly, Softly* (1966-69), *Softly, Softly: Taskforce* (1969-76), *Barlow at Large* / *Barlow* (1971, 1973-75), *Jack the Ripper* (1973) a *Second Verdict* (1976). Roedd yn awdur drama deledu doreithiog o ddechrau'r 1960au hyd ddiwedd y 1970au. Rhwng 1963 a 1966, ef oedd Pennaeth Drama (Cyfres) yn y BBC, o dan Bennaeth y Grŵp Drama Sydney Newman. Ef oedd deiliad cyntaf swydd Pennaeth Drama (Cyfres) ar ôl i Newman rannu'r grŵp drama yn adrannau Cyfres, Cyfresol a Dramâu. Ym 1966, cyd-ysgrifennodd gyda Gerry Davis, y sgript ar gyfer cyfres Doctor Who *The Highlanders*.

Bywyd ac addysg gynnar
----------------------

Ganwyd Jones ar 4 Mai 1923, yn Cwmaman, Aberdâr. Roedd ei dad, Evan Jones, yn gynghorydd lleol ac yn wiriwr pwysau yn y pwll glo. Mynychodd Ysgol Elfennol Cyngor Bechgyn Cwmaman rhwng 1930 a 1935, ac yna Ysgol Sir Bechgyn Aberdâr rhwng 1935 a 1942. Wedi hynny, astudiodd yn Ysgol Economeg Llundain, gan adael ym 1944.

Gyrfa
-----

Dechreuodd Jones ei yrfa mewn newyddiaduraeth; yn gyntaf gyda'r *New Review* fel gohebydd, ac yna'n ddiweddarach fel golygydd nodweddion. Bu yno am chwe blynedd, nes i'r cylchgrawn darfod ym 1950. Yn y 1950au dechreuodd ei gysylltiad â'r BBC, fel cynorthwyydd i olygydd llenyddol y *Radio Times*, ac yn ddiweddarach fel Golygydd Teledu hyd 1957.

Rhwng 1957 a 1966, daeth yn awdur sgriptiau a chynhyrchydd toreithiog. Dangoswyd ei gynhyrchiad cyntaf yn *Sunday Night Theatre* ym 1959. Ym 1963, fe'i gwnaed yn Bennaeth Drama (Cyfres), gan ddal y swydd am y tair blynedd nesaf. Yn ystod yr amser hwn, cyd-greodd *Z-Cars*, a oedd yn cael ei ystyried yn ddewis amgen mwy realistig i *Dixon of Dock Green*. Ysgrifennodd sawl sgript ar gyfer *Z-Cars*, ei olynydd *Softly, Softly*, yr ailwampiad dilynol *Softly, Softly: Taskforce*, a *Barlow at Large*. Darlledwyd *spinoffs* pellach a oedd yn cynnwys cymeriad Barlow ym 1973 sef *Jack the Ripper*, ac eto ym 1976, yn *Second Verdict*. Roedd hefyd yn nodedig am gyd ysgrifennu'r sgript ar gyfer cyfres Doctor Who *The Highlanders*, a oedd yn cynnwys ymddangosiad cyntaf cydymaith yr ail Doctor, Jamie McCrimmon.

Daeth Jones yn awdur ar ei liwt ei hun o 1965 hyd ei farwolaeth ym 1982. Ysgrifennodd yn rheolaidd ar gyfer The Sunday Telegraph. Roedd yn awdur sawl nofel wir drosedd a nofelau a seiliwyd ar ei gymeriad teledu, Prif Arolygydd Charles Barlow, gan gynnwys:

* *The Last Two to Hang* (1966; enillodd Wobr Edgar Allan Poe gan y *Mystery Writers of America*),
* *The Ripper File* (1973; a ysgrifennwyd ar y cyd â John Lloyd),
* *Barlow Comes to Judgement* (1977)
* *Barlow Exposed* (1977)
* *On Trial: Seven Intriguing Cases of Capital Crime* (1978);
* *The Deep Concern* (1979)
* *Death Files* (1981).

Roedd yn aelod o Bwyllgor Drama Cyngor Celfyddydau Cymru. Gwasanaethodd fel beirniad y cystadlaethau drama, yn Eisteddfod Genedlaethol Y Barri 1968.

Bywyd personol
--------------

Yn 1975, priododd Jones â Nancy Acly. Bu iddynt ferch. Ar 19 Mai 1982, bu farw Jones yn sydyn yn ei gartref ger Llandysul, Ceredigion yn 58 mlwydd oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dewhurst, K. (1990, Mai 14). Behind the wheel of Z cars and musketeers. The Guardian (1959-2003)
2. ↑  "Aberdare Boys Grammar School: Elwyn Jones". *www.abgs.org.uk*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-10-11. Cyrchwyd 2019-10-11.
3. ↑  Amazon – awdur Elwyn Jones
4. ↑  "Elwyn Jones". *IMDb*. Cyrchwyd 2019-10-11.
5. ↑  Top TV series creator. The Guardian 20 Mai 1982

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 52233588
* LCCN: n50039966
* ISNI: 0000 0000 6319 0092
* NLA: 36579477

 |