recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ddrama am LGBT gan y cyfarwyddwr Nicole Conn yw ***A Perfect Ending*** a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nicole Conn. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Morgan Fairchild, John Heard, Rebecca Staab, Cathy DeBuono, Barbara Niven, Jessica Clark, Gloria Gifford, Ruth Connell, Lauryn Nicole Hamilton, Imelda Corcoran a Mary Jane Wells. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *12 Years a Slave* sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nicole Conn ar 29 Hydref 1959 ym Mesa, Arizona.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Nicole Conn nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Perfect Ending |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2012-01-01 |
| Claire of The Moon |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1992-01-01 |
| Cynara: Poetry in Motion |  | Unol Daleithiau America |  | 1996-01-01 |
| Elena Undone |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2010-01-01 |
| *Little Man* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2005-01-01 |
| *More Beautiful for Having Been Broken* |  | Unol Daleithiau America |  |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
Mae **Spidean Coire nan Clach (Beinn Eighe) - Sgurr Ban** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Torridon i Loch Maree yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NG974600. Enw'r fam-fynydd yw Beinn Eighe.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top a Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 7 Gorffennaf 2008.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr o gopaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)
* Rhestr o Gopaon Cymru

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Splatoon** yn gem i'r WII u lle'r brif bwrpas yw i peintio'r byd (yn defnyddio dryll neu roliwr paint.)
Mae'n gem seithiwr 3dydd person ac mae angen 'gamepad' neu 'pro controller' i chwarae. Rydych yn gallu chwarae mewn timoedd o 4 i peintio mwy na'r tim arall yn eich lliw chi.

Splatoon yn gamescom 2014

### Y siopau

Yn y siop rydych yn gallu prynu drilloedd neu rowlwir. I fod yn gywir mae 4 siop gwahanol ac un siop dirgel. Mae siopau fel siop hetiau, siop dillad, siop esgidiau a siop drillau ac arfau. 

gamepad i'r wii u

### Y siop dirgel

Gyda'r siop dirgel gallech rhedeg o gwmpas pobol ar y stryd. Ac os rydych yn fansio rywbeth gallwch ei ordro fe. Ond mae'n cymryd dydd i'r person cael y peth y wnaethon nhw ei ordro.

### 1 ynerbyn 1

Gallech chwarae ymladd 1 ynerbyn 1 ynerbyn ffrindiau neu teuly os mae genych pro controller! Mae'n wych!

### squid alley

Lawr yn 'squid alley' mae'n rhaid i chi mynd ar antur mawr i dwyn nol y 'Mighty zapfish'. I gwneud hyn mae rhaid lladd 4 '**BOSS'** cyn mynd i'r boss mawr (mae'n anodd!)

### 1 ynerbyn 1

Os mae person yn eich ty gyda 'Pro controler' gallen nhw chwarae ynerbyn chi mewn feit 1 ynerbyn 1!!!

### Y newyddion

Bob tro byddech yn ymuno â Splatoon bydd y newyddion yn dechrau.
Pentref a chymuned yn Sir y Fflint, Cymru, yw **Sealand** ("Cymorth – Sain" ynganiad ). Nid ymddengys fod enw Cymraeg iddo; daw'r enw oherwydd ei fod ar dir a enillwyd oddi wrth y môr. Saif ger glan ogleddol Afon Dyfrdwy, ar y briffordd A548 i'r dwyrain o Queensferry ac i'r gogledd-orllewin o ddinas Caer.

Mae'r gymuned hefyd yn cynnwys Sealand Garden City, a sefydlwyd yn 1910 ar gyfer gweithwyr yng Ngwaith Dur John Summers. Wedi i'r gwaith dur gau yn 1979, sefydlwyd Parc Diwydiannol Glannau Dyfrdwy. Yn y gymuned yma hefyd mae Maes Awyr Sealand, sy'n cael ei ddefnyddio ar gyfer gleiderau. Roedd poblogaeth y gynuned yn 2001 yn 2,746.

Cyfrifiad 2011
--------------

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:



| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Sealand, Sir y Fflint (pob oed) (2,996)** |    | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Sealand, Sir y Fflint) (212)** |    | 7.5% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Sealand, Sir y Fflint) (1011)** |    | 33.7% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 73% |
| **Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed (Sealand, Sir y Fflint) (427)** |    | 33.9% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 67.1% |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
2. ↑  Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
3. ↑  Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
4. ↑  Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; *Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.*; adalwyd 31 Mai 2013[*dolen marw*]

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Sir y Fflint**

**Trefi**  

Bagillt  **·** Bwcle  **·** Caerwys  **·** Cei Connah  **·** Y Fflint  **·** Queensferry  **·** Saltney  **·** Shotton  **·** Treffynnon  **·** Yr Wyddgrug
  
**Pentrefi**  

Abermor-ddu  **·** Afon-wen  **·** Babell  **·** Bretton  **·** Brychdyn  **·** Brynffordd  **·** Caergwrle  **·** Carmel  **·** Cefn-y-bedd  **·** Cilcain  **·** Coed-llai  **·** Coed-talon  **·** Cymau  **·** Chwitffordd  **·** Ewlo  **·** Ffrith  **·** Ffynnongroyw  **·** Gorsedd  **·** Gronant  **·** Gwaenysgor  **·** Gwernymynydd  **·** Gwernaffield  **·** Gwesbyr  **·** Helygain  **·** Higher Kinnerton  **·** Yr Hôb  **·** Licswm  **·** Llanasa  **·** Llaneurgain  **·** Llanfynydd  **·** Llannerch-y-môr  **·** Maes-glas  **·** Mancot  **·** Mostyn  **·** Mynydd Isa  **·** Mynydd-y-Fflint  **·** Nannerch  **·** Nercwys  **·** Neuadd Llaneurgain  **·** Oakenholt  **·** Pantasaph  **·** Pant-y-mwyn  **·** Penarlâg  **·** Pentre Helygain  **·** Pen-y-ffordd  **·** Pontblyddyn  **·** Pontybotgyn  **·** Rhes-y-cae  **·** Rhosesmor  **·** Rhyd Talog  **·** Rhyd-y-mwyn  **·** Sandycroft  **·** Sealand  **·** Sychdyn  **·** Talacre  **·** Trelawnyd  **·** Trelogan  **·** Treuddyn  **·** Ysgeifiog
*Stiwdio a Menyg* gan Shani Rhys James
Darlun olew gan Shani Rhys James ydy ***Stiwdio a menyg***. Cafodd y darlun ei bentio yn 1993 ac mae'n cael ei gadw yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth, Ceredigion. Prynnodd y Llyfrgell y llun yn uniongyrchol oddi wrth yr arlunydd yn 2000. Y dyfrwng yw paent olew ar gynfas ac mae'n mesur 233 x 179 cm.

Yn y llun fe welir yr artist ei hun yn ei stiwdio blêr, gyda menyg am ei dwylo ac hen fenyg ym mhobman ar y llawr. Caiff Shani ei hadnabod am ei lluniau melancolig, gyda hi ei hun ynddynt, yn pensynnu. Mae'r darlun hwn yn nodweddiadol o'i gwaith. Ond yn wahanol i'r arfer, mae'r hunanbortread ynddo'n cyfleu rhyw syndod yn ei hwyneb, fel pe na bai'n disgwyl i'r llun gael ei gymryd! Ac yn wrth-felancolig, bron, mae'r lliwiau'n un ffrwydriad gwyllt. Flwyddyn wedi iddi orffen y paentiad hwn, yn 1994, cafodd Shani Rhys James ei hethol i'r Academi Frenhinol Gymreig.

Yr arlunydd
-----------

Ganwyd Shani Rhys James yn 1953 yn Melbourne, Awstralia ac mae hi bellach wedi ymgartrefu yn Llangadfan, Powys. Awstraliad oedd ei mam a Chymro oedd ei thad. Yn chwech oed cafodd *thrombocytopenia* a chafodd gyfnod o hir feddwl, cyfnod o ddychmygu. Roedd gan ei rhieni nifer o gyfeillion a oedd yn artistiaid ac eraill yn actorion, fel ei mam. yn 9 oed symudodd y teulu i Lundain.

Europeana 280
-------------

Yn Ebrill 2016 dewisiwyd y darlun fel un o ddeg llun eiconig i gynrychioli Cymru yn y prosiect "Gwaith Celf Europeana".

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  y llun ar wefan y Llyfrgell.
2. ↑  artuk.org; adalwyd 20 Mai 2016.
3. ↑  Susie Wild *Art: On Reflection*, Metro, 8 Gorffennaf 2008. Retrieved 15 Mai 2016
4. ↑  Martin Tinney Gallery Shani Rhys James MBE RCA b.1953. Adalwyd 15 Mai 2016
5. 1 2  BBC Wales Arts Shani Rhys James, 28 Medi 2010. Adalwyd 6 Tachwedd 2011.
6. ↑  Collet, Penelope (2012). *The Life Histories of Five Contemporary Welsh Women Artists*. United States of America: The Edwin Mellen Press. tt. 90–91. ISBN 978-0-7734-2667-2.
7. ↑  Collet, Penelope (2012). *The Life Histories of Five Contemporary Welsh Women Artists*. United States of America: The Edwin Mellen Press. t. 92. ISBN 978-0-7734-2667-2.
8. ↑  Gwfan Europeana; adalwyd 11 Rhagfyr 2017.

Dolenni allanol
---------------

* Gwybodaeth am y darlun ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru
* Cofnod celfwaith ar wefan Europeana
Amrywiaeth o nigiri swshi yn barod i'w fwyta.
Pryd bwyd poblogaidd o Japan yw **swshi** (Japaneg: *寿司*, *鮨*, neu *鮓*) wedi ei wneud o reis wedi ei goginio a'i orchuddio neu lenwi â chynhwysion eraill, megis pysgod neu teriaci cyw iâr.

Yr enw ar bysgod amrwd wedi ei dorri mewn darnau bach yw *sashimi*, sydd yn wahanol i swshi. Ceir nifer o wahanol fathau o swshi, er enghraifft *makizushi* (巻き) lle caiff y reis ei lapio gyda gwymon wedi ei sychu (nori), neu *inarizushi* lle caiff y reis ei osod mewn poced o *tofu* wedi ei ffrio.

Maeth
-----

Caiff swshi mewn siopau yn Japan eu gwerthu yn aml mewn bocsys plastig. Mae prif gynhwysion naturiol swshi, pysgod amrwd a reis, yn isel mewn braster, ac yn cynnwys protein, carbohydradau, fitaminau, a mwynau. Ni ellir dweud yr un peth am swshi Gorllewinol sydd yn aml yn cynnwys mayonnaise, afocado, neu gaws hufen.

Mae'r rhan fwyaf o fwyd môr yn isel mewn braster, gyda'r hynny o fraster sydd ynddo yn fraster annirlawn ac felly yn cynnwys lefelau uchel o Omega-3. Gan fod y pysgod mewn swshi yn aml yn amrwd, ni chaiff olew coginio ei ychwanegu i'r broses o'i baratoi.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  Lee, Cherl-Ho; Steinkraus, Keith H; Reilly, P.J. Alan (1993). *Fish fermentation technology* (yn English). Tokyo: United Nation University Press. OCLC 395550059. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 13 Ionawr 2021. Cyrchwyd 17 Mehefin 2021.CS1 maint: unrecognized language (link)
**TV5MONDE** (hen enw: **TV5**) yw'r rhwydwaith teledu rhyngwladol ar gyfer y byd Ffrangeg, neu *francophone*.

Daw'r rhan fwyaf o raglenni'r sianel o rwydweithiau mawr prif-ffrwd y byd Ffrangeg, yn enwedig France Télévisions a Group TF1 o Ffrainc, RTBF o Wlad Belg, TSR o'r Swistir, Radio-Canada a rhwydweithiau TVA yng Nghanada. Yn ogystal â newyddion rhyngwladol, mae TV5MONDE yn darlledu ffilmiau Ffrangeg, rhaglenni dogfen a rhaglenni cylchgrawn cerddoriaeth. Mae'r rhif "5" yn yr enw yn cynrychioli nifer y rhwydweithiau a'i sefydlodd. Mae'r sianel yn dal i ddarlledu dan yr enw TV5 ar y rhwydwaith domestig yng Nghanada, fel TV5 Québec-Canada. Cynhyrchir TV5 Québec-Canada ym Montréal, a gweddill y sianeli ym Mharis dan yr enw TV5MONDE.

Sianeli
-------

Ers 2006, darlledir wyth olygiad rhanbarthol ar sawl rhwydwaith cêbl a lloeren:

* TV5MONDE FBS (Ffrainc, Gwlad Belg, Y Swistir)
* TV5MONDE Europe (gweddill Ewrop; ar gael ar Sky Digital yng ngwledydd Prydain, sianel 805)
* TV5MONDE Afrique (Affrica)
* TV5MONDE Orient (Dwyrain Canol)
* TV5MONDE Asie (gweddill Asia)
* TV5MONDE États-Unis (Unol Daleithiau America)
* TV5MONDE Amérique Latine – Caraïbes (America Ladin a'r Caribî)
* TV5 Québec-Canada

Gwefan
------

Yn ogystal â bod y rhwydwaith teledu mwyaf yn y byd Ffrangeg, mae gan TV5MONDE wefan sy'n cynnig ystod eang o wasanaethau gan gynnwyd fideos newyddion, rhaglenni dogfen a cherddoriaeth. Fe'i cyfrifir yn un o'r gwefannau mwyaf poblogaidd yn y byd *francophone*.

Dolenni allanol
---------------

* (Ffrangeg) TV5MONDE
Band gwerin - canu'r tir glas o Ganada yw **The Dead South** wedi'i leoli yn Regina, Saskatchewan. Ffurfiwyd y band i ddechrau yn 2012 fel pedwarawd gan Nate Hilts (llais, gitâr, mandolin), Scott Pringle (gitâr, mandolin, llais), Danny Kenyon (soddgrwth, llais) a Colton Crawford (banjo). Gadawodd Crawford y band yn 2015 a daeth y gerddor stiwdio Eliza Mary Doyle yn ei le am sawl blwyddyn. Ail-ymunodd Colton â'r band gan ddechrau gyda thaith Voices In Your Head ganol 2018.

Chwaraeodd y band leoliadau byw cyn rhyddhau eu EP pum cân gyntaf yn 2013, *The Ocean Went Mad and We Were to Blame*. Rhyddhawyd eu halbwm *Good Company* yn 2014 gan label Almaeneg Devil Duck Records, ac arweiniodd at deithiau tramor sylweddol am y ddwy flynedd nesaf. Cafodd sengl *Good Company* "In Hell, I’ll Be in Good Company", a gynhyrchwyd gan Orion Paradis yn stiwdio SoulSound, ei chreu ynghyd â fideo ar YouTube, a chredir ei bod yn cyfrannu at ddatganiad arloesol i'r band.

Rhyddhawyd trydydd LP y band, *Illusion and Doubt*, yn 2016. Dringodd yn gyflym i rif 5 yn siartiau canu'r tir glas Billboard.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "About". *The Dead South.com*. Deadsouth.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 13 Medi 2017. Cyrchwyd 27 Rhagfyr 2017. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
Gwyfyn enfawr sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **siobyn bwaog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **siobynnau bwaog**; yr enw Saesneg yw *Black Arches*, a'r enw gwyddonol yw *Lymantria monacha*. Mae'n byw yn ardal y Palearctig.

Mae ei adenydd wedi'u hagor yn mesur: 4 i 5 cm. Prif fwyd y lindys ydy'r dderwen a choed pin.

Galeri
------

* Darlun allan o lyfr John Curtis: *British Entomology Volume 5*
* Siani flewog
* Pwpa
* Ymladd pla o'r gwyfynod hyn 1898-1902

* ♀
* ♂

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r siobyn bwaog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Lymantria monacha***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Bardd o Iemen oedd **Abdullah al-Baradouni** (1929 – 30 Awst 1999).

Ganwyd yn Zaraja a chafodd ei fagu yn Dhamar. Cafodd ei heintio gan y frech wen yn 6 oed a'i ddallu. Cafodd ei addysgu yn y brifddinas Sana'a, a dysgodd llenyddiaeth Arabeg ac hanes gwleidyddol mewn ysgol grefyddol.

Yn y 1950au cafodd ei garcharu am ei wrthwynebiad i'r imamiaid Zaydi oedd yn rheoli'r wlad. Wedi i'r fyddin ddymchwel y frenhiniaeth ym 1962, cafodd Baradouni ei garcharu unwaith eto am ei daliadau adain-chwith. Yn ogystal, cafodd ei alw'n anghrediniwr gan ffwndamentalwyr Mwslimaidd oherwydd ei gefnogaeth dros hawliau merched a democratiaeth. Yn y 1970au daeth yn gadeirydd ar Undeb Llenorion Iemen.

Ysgrifennodd 12 cyfrol o farddoniaeth a chwe llyfr ar bynciau gwleidyddol, llenyddol, llên gwerin, a gwisg. Ymddiddorodd yn nhraddodiadau hynafol Iemen, gan gynnwys llawddewiniaeth a darogan ffa coffi. Fe gofnododd hen gorganeuon sydd yn adrodd hanes y llwythau Iemenaidd a guddiodd mewn ogofâu rhag y Rhufeiniaid.

Bu farw yn 70 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Lawrence Joffe, Obituary: Abdullah al-Baradouni, *The Guardian* (9 Medi 1999). Adalwyd ar 30 Tachwedd 2017.
Drafftsmon ac ysgythrwr o'r Iseldiroedd oedd **Abraham Blooteling** (1640 – 1690). Cafodd ei eni yn Amsterdam yn 1640 a bu farw yn Amsterdam.

Bywgraffiad
-----------

Does dim sicrwydd o union ddyddiad geni Blooteling ond cafodd ef ei fedyddio ar 2 Rhagfyr, 1634. Roedd ei rieni Abraham Bloteling van Delft a Geertruyt Jacobs van Oosterwijck, o Voorburg.

Bu'n ddisgybl i Cornelis van Dalen (1638-1660), ac o bosibl hefyd i Claes Jansz Visscher, gan fod ei arddull ysgythriadau yn debyg iawn i arddull Visscher. Yn dilyn ymosodiadau Ffrengig a'r Taleithiau Unedig yr Iseldiroedd y 1672, symudodd i Loegr gyda Gerard Valck lle cafodd peth lwyddiant. Arhosodd yn Lloegr am ddwy flynedd neu dair.

Cynhyrchodd Blooteling nifer fawr o ysgythriadau a rhai engrafiadau llinell. Bu hefyd yn gweithio mewn arddull *mezzotint*, techneg y gwyddys ei fod wedi ei fabwysiadu erbyn 1671. Mae rhai yn honni mae ef bu'n gyfrifol am ddyfeisio'r "siglydd" fel offeryn ar gyfer y paratoi platiau mezzotint, a'i fod wedi cyflwyno'r dechneg i Loegr.

Bu farw Bloteling ym mis Ionawr 1690, a'i gladdu yng nghapel Nieuwezijds Amsterdam ar yr 20fed o'r un mis

Mae yna enghreifftiau o waith Abraham Blooteling yng nghasgliad portreadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru a hefyd yng nghasgliad Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol yn Llundain.

Oriel
-----

Dyma ddetholiad o weithiau gan Abraham Blooteling:

* 
* 
*

Cyfeiriadau
-----------

* (Saesneg) **Yr Oriel Bortreadau Genedlaethol** - Abraham Blooteling

1. ↑  A. D. de de Vries Azn. *Biografische aanteekeningen betreffende voornamelijk Amsterdamsche schilders, plaatsnijders, enz. en hunne verwanten*, Oud-Holland, rhif 3, 1885, tud 64-69, 137
2. ↑  Hind, Arthur M. (2011). *A History of Engraving and Etching* (adargraffiad.). Courier. tud. 265. ISBN 9780486148878

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 42112130
* LCCN: n81073165
* ISNI: 0000 0001 2129 9660
* GND: 129685844
* SUDOC: 063238373
* BNF: cb149654882 (data)
* BPN: 10668622
* ULAN: 500019203
* NKC: xx0217571
* The SBN id BVEV068211 is not valid.
* BNE: XX1307253
* KulturNav: id

 |
Mae ***After Eden* (Wedi Eden)** yn bale fer i ddau ddawnsiwr â chyfansoddwyd gan John Butler a Lee Holby ar gyfer Harkness Ballet, Efrog Newydd ym 1966.

Cefndir
-------

Dim ond dau gymeriad sydd yn y bale, un dyn (Adda) ac un fenyw (Efa). Mae'r ddau yn cael eu crybwyll yn stori'r creu yn llyfr Genesis o'r Beibl. Roedd Duw wedi creu Adda o lwch y ddaear a'i osod yng Ngardd Eden. Dywedir wrth Adda y gall mwynhau ffrwythau holl goed yr ardd, ac eithrio ffrwyth y goeden sy'n rhoi gwybodaeth am bopeth – da a drwg. Mae Duw wedyn yn creu Efa allan o un o asennau Adda i fod yn gymar iddo. Mae sarff yn twyllo Efa i fwyta ffrwythau o'r goeden waharddedig, ac mae'n rhoi rhywfaint o'r ffrwythau i Adda. Mae'r gweithredoedd hyn yn rhoi gwybodaeth ychwanegol iddynt, ond mae'n rhoi iddynt y gallu i gywain cysyniadau negyddol a dinistriol fel cywilydd a drwg hefyd. I gosbi'r ddau am anwybyddu ei orchymyn i beidio bwyta ffrwyth y pren da a drwg mae Duw yn eu troi nhw allan o baradwys Gardd Eden..

Y stori
-------

Mae'r bale wedi ei gosod ychydig ar ôl i Adda ac Efa cael eu troi allan o Eden. Mae'r ddawns yn adlewyrchu rhywfaint o'r ing, edifeirwch, herfeiddiad a'r ildio i'w sefyllfa gan y ddau gariad wrth iddynt baratoi i wynebu ffawd nad oeddynt yn disgwyl.

Ar ddechrau'r ddawns mae'r ddau wedi huno yn eu trueni ac yn hollol ddibynnol ar ei gilydd. Ond wedi ychydig maent yn sylweddoli bod eu rhyddid dychrynllyd newydd yn codi'r posibilrwydd iddynt gael ymwahanu. Ond nid ydynt yn ystyried y posibilrwydd am yn hir. Maent wedi mynd trwy ormod gyda'i gilydd i dorri fyny. Er gwaethaf y straen mae cael eu troi allan o'r ardd wedi rhoi ar eu perthynas maent fel magnetau yn denu ac yn gwrthyrru wrth iddynt droi i wahanol gyfeiriadau. Yn y diwedd mae'r ddau yn cael eu huno'n llwyr o'r newydd ac yn penderfynu wynebu eu dyfodol ansicr gyda'i gilydd.

Perfformio
----------

Mae *After Eden* yn bale fer, mae'n cymryd tua 18 munud i berfformio ei gyfres o bum *pas de deux* (deuawd lle mae dyn a dynes yn gyd ddawnsio). Comisiynwyd Lee Holby i gyfansoddi'r gerddoriaeth gan Gwmni Bale Harkness a chafodd ei berfformio gyntaf ym 1966 gyda choreograffiaeth wreiddiol gan John Butler. Ers ei pherfformiad cyntaf mae After Eden wedi cael ei pherfformio gan Gwmni Theatr Dawns Alvin Ailey, Bale Awstralia, Bale La Scala, Netherlands Dans Theater, Bale Brenhinol Fflandrys, Les Grands Ballets Canadiens, a llawer o gwmnïau eraill.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cwmni Theatr Dawns Alvin Ailey – After Eden adalwyd 07/04/2018
2. ↑  Beibl Net Genesis 2 adalwyd 07/04/2018
3. ↑  Blanchine George a Mason Francis *101 Stories of the Great Ballets*; Dolphin Books Efrog Newydd, 1975 ISBN 0385033982
4. ↑  BalletHub Q and A - What is a Pas de Deux? Archifwyd 2020-04-08 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 07/04/2018
5. ↑  After Eden - Schott Music adalwyd 07/04/2018
Pentref ym Mro Morgannwg ar arfordir de Cymru yw **Aberddawan** (Saesneg: *Aberthaw*). Saif y pentref ar lan aber Afon Ddawan tua 4 milltir i'r dwyrain o Lanilltud Fawr. Fe'i ymrennir yn ddwy ran, Gorllewin a Dwyrain Aberddawan.

Bu'n borthladd bach prysur yn y 18g gyda nifer o longau bychain yn hwylio ryngddo â Bryste a Gwlad yr Haf, dros Fôr Hafren.

Y rheilffordd ger Pwerdy Aberddawan
Heddiw mae Aberddawan yn enwog am Bwerdy Aberddawan, un o'r mwyaf yn y De, a Gwaith Sment Aberddawan.

Tua 2 filltir i'r dwyrain ceir Maes Awyr Caerdydd, yn Y Rhws, ac i'r gogledd ceir maes awyr RAF Sain Tathan.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Jane Hutt (Llafur) ac yn Senedd y DU gan Alun Cairns (Ceidwadwr).

Cadwraeth
---------

Dynodwyd Arfordir Aberddawan yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Senedd Cymru
2. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Bro Morgannwg**

**Trefi**  

Y Barri  **·** Y Bont-faen  **·** Llanilltud Fawr  **·** Penarth
  
**Pentrefi**  

Aberogwr  **·** Aberddawan  **·** Aberthin  **·** City  **·** Clawdd-coch  **·** Corntwn  **·** Dinas Powys  **·** Eglwys Fair y Mynydd  **·** Ewenni  **·** Ffontygari  **·** Gwenfô  **·** Larnog  **·** Llanbedr-y-fro  **·** Llancarfan  **·** Llancatal  **·** Llandochau  **·** Llandochau Fach  **·** Llandŵ  **·** Llanddunwyd  **·** Llan-faes  **·** Llanfair  **·** Llanfihangel-y-pwll  **·** Llanfleiddan  **·** Llangan  **·** Llansanwyr  **·** Llwyneliddon  **·** Llyswyrny  **·** Marcroes  **·** Merthyr Dyfan  **·** Ogwr  **·** Pendeulwyn  **·** Pen-llin  **·** Pennon  **·** Pen-marc  **·** Y Rhws  **·** Sain Dunwyd  **·** Saint Andras  **·** Sain Nicolas  **·** Sain Siorys  **·** Sain Tathan  **·** Saint-y-brid  **·** Sili  **·** Silstwn  **·** Southerndown  **·** Trebefered  **·** Trefflemin  **·** Tregatwg  **·** Tregolwyn  **·** Tresimwn  **·** Y Wig  **·** Ystradowen
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **siobyn y poplys**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **siobynnau'r poplys**; yr enw Saesneg yw *White Satin Moth*, a'r enw gwyddonol yw *Leucoma salicis*. Mae i'w ganfod drwy Ewrop.

* Wyau
* Siani flewog

* ♀
* ♂

37–50 mm ydy lled yr adenydd agored ac mae'n hedfan rhwng Mehefin ac Awst.

Fel yr awgryma'r enw, prif fwyd y siani flewog ydy coed *Populus* ac mae hefyd yn gloddesta ar yr helygen.

Ystyr y gair "Salcis" ydy halen, sy'n cyfeirio at ei liw.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r siobyn y poplys yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Pâr o elyrch llawn dwf a'u cywion 
*Cygnus olor*
Mae'r **Alarch dof** neu **fud** (***Cygnus olor***) yn aelod o'r teulu Anatidae (yr elyrch, gwyddau a hwyaid). Mae'n aderyn cyffredin trwy'r rhan fwyaf o Ewrop a rhannau gorllewinol o Asia.

Nid yw'n aderyn mudol fel rheol, ond maent yn aml yn teithio i gasglu at ei gilydd i fwrw'u plu ar ôl y tymor nythu, ac mae elyrch o ogledd a dwyrain Ewrop lle mae'r gaeafau'n oerach yn symud tua'r de.

Mae'n aderyn mawr, tua 125–155 cm o hyd a 200–240 cm ar draws yr adenydd. Mae'n un o'r adar trymaf sy'n gallu hedfan - gall y ceiliog, sy'n fwy na'r iâr, bwyso hyd at 12 kg (27 pwys). Fel nifer o'r elyrch eraill mae ei blu yn hollol wyn, ond gellir adnabod Alarch dof trwy weld yr oren ar y pig. Nid yw'r cywion yn wyn; maent yn frown neu lwyd nes cael plu gwyn yn ystod eu gaeaf cyntaf.

Cedwir elyrch fel adar dof yn aml, ac mae hyd yn oed elyrch gwyllt ym medru dod i arfer a phobl ac yn aml i dderbyn bwyd o'r llaw. Er hynny, maent yn medru bod yn adar peryglus, yn enwedig pan mae'r ceiliog yn amddiffyn y nyth. Mae nifer o gofnodion amdanynt yn lladd cŵn, er enghraifft.

Enwau yn yr ieithoedd Celtaidd
------------------------------

Dyma enw'r aderyn hwn mewn rhai o'r ieithoedd Celtaidd eraill:

* Llydaweg: Alarc'h roueel
* Cernyweg: Alargh
* Gwyddeleg: Eala bhalbh
* Gaeleg yr Alban: Eala bhàn
* Manaweg: Ollay valloo

Cyfeiriadau
-----------
Athletwr a cricedwr Albanaidd oedd **Alastair McCorquodale** (5 Rhagfyr 1925, Hillhead, Glasgow – 27 Chwefror 2009).

Addysgwyd McCorquodale yn Ysgol Harrow ble agorodd y bowlio ar gyfer y XI cyntaf yng ngêm Eton yn erbyn Harrow yn Lord's yn 1948. Cynyrchilodd Brydain yn athletau yng Ngemau Olympaidd 1948 yn Llundain. Collodd y fedal efydd yn y 100 metr o drwch blewyn gyda gorffenia ffoto ac enillodd y fedal arian yn y ras gyfnewid 4 x 100 metr. Ni redodd fyth ar ôl hyn.

Cynyrchiolodd y Free Foresters, Marylebone Cricket Club yn 1948 a Middlesex mewn tri gêm yn 1951, fel batiwr llaw chwith a bowliwr cyflym llaw dde.

Priododd Rosemary Turnour, merch yr Uwch-gapten Herbert Broke Turnor a'i wraig Lady Enid Fane, (merch 13rg Iarll Westmorland). Mae ganddynt ferch, Sally (a briododd Geoffrey van Cutsem yn 1969) a mab, Neil (a briododd y Bonesig Sarah Spencer yn 1980).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Obituary: Alastair McCorquodale. *The Daily Telegraph* (13 Mawrth 2009). Adalwyd ar 15 Ionawr 2013.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn dreingwt Spalding** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: adar dreingwt Spalding) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Orthonyx spaldingi***; yr enw Saesneg arno yw *Spalding’s logrunner*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Dreingwt (Lladin: *Orthonychidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *O. spaldingi*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r aderyn dreingwt Spalding yn perthyn i deulu'r Adar Dreingwt (Lladin: *Orthonychidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn dreingwt Spalding | Orthonyx spaldingii |  |
|
| Aderyn dreingwt Temminck | Orthonyx temminckii |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn dreingwt Spalding** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Y cyflwr o fod â nodweddion rhyw neu ryweddol benywaidd a gwrywaidd yw **androgynedd** neu weithiau **gwrfenywdod**. Yn ei ystyr fiolegol mae'n gyfystyr â deurywiaeth fiolegol, hynny yw y deurywiad neu'r hermaffrodit: unigolyn a chanddo organau cenhedlu cwbl ddatblygedig o'r ddau ryw. Mae gan ddeurywiaid nodweddion corfforol sy'n gymysgedd o'r gwryw a'r fenyw.

Yn ôl y seicolegydd, cyfeiria at berson a chanddo nodweddion personol cryf, ond nid o reidrwydd biolegol, a gysylltir â'r ddau ryw. Mae personoliaeth yr unigolyn androgynaidd yn cyfuno benyweidd-dra a gwrywdod: gwydnder ac addfwynder, pendantrwydd a natur fagwrol. Mae unigolion androgynaidd yn debycach o fod yn gyfunrywiol neu'n ddeurywiol na phersonau sy'n cadw at swyddogaethau rhyweddol traddodiadol. Yn sgil dyfodiad ffeministiaeth a'r mudiad hawliau i fenywod, daeth agweddau o ymddygiad androgynaidd yn fwy dderbyniol ac atyniadol nag yn y gorffennol.

Roedd nifer o gymeriadau androgynaidd ym mytholeg Roeg, ac yn aml roeddent yn ymgorffori cyfuniad o nodweddion gwrywaidd a benywaidd dymunol. Weithiau cafodd y rhagweledydd dall Tiresias ei bortreadu'n ddeurywiad. Yn Japan ceir genre cyfan o ffilmiau wedi'i seilio ar hyn, sef Futanari.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Termau: androgynedd. Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Adalwyd ar 11 Rhagfyr 2015.
2. 1 2  *Geiriadur yr Academi*, [androgyny].
3. 1 2 3  (Saesneg) androgyny. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 11 Rhagfyr 2015.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **siobyn cynffon felen**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **siobynnau cynffon felen**; yr enw Saesneg yw *Yellow-tail*, a'r enw gwyddonol yw *Euproctis similis*. Mae i'w gael drwy Ewrop gyfan.

35–45 mm ydy cyfartaledd lled ei adenydd agored, ac mae adenydd y fenyw yn fwy na'r gwryw. Mae'n hedfan yn y nos yng Ngorffennaf ac Awst.

Mae'r siani flewog yn bwyta dail coed megis derwen, helygen a'r wernen.

Yr oriel
--------

* Siani flewog
* Darlun o siani flewog
* Darlun o oedolyn
* ♂
* ♀

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r siobyn cynffon felen yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Bardd a llenor Cymraeg oedd **Andrew Jones Brereton** (1827 - 1885), a adnabyddid hefyd wrth ei enw barddol **Andreas o Fôn**. Roedd yn frodor o Sir Fôn.

Bywgraffiad
-----------

Ganed Andrew Jones ym mhlwyf Llanfechell, Sir Fôn, yn 1827, yn fab Andrew Brereton, ysgolfeistr cyntaf y plwyf. Cafodd ei addysg yn Llanfechell a chychwynnodd ei yrfa fel clerc yn Lerpwl. Yn fuan wedyn cafodd swydd clerc yn yr Wyddgrug lle arosodd hyd ei farwolaeth yn 1885. Cafodd ei gladdu yn yr Wyddgrug.

Llenor
------

Ysgrifennodd lawer o gerddi a rhyddiaith i gylchgronau Cymraeg y cyfnod. Golygodd Gyfansoddiadau Eisteddfod yr Wyddgrug 1851. Bu'n weithgar mewn sawl mudiad cenedlaethol yng Nghymru. Yn 1875, casglwyd y swm o £320 (swm pur sylweddol yn y cyfnod hwnnw) fel tysteb o werthfawrogiad iddo am ei wasanaeth i lenyddiaeth ei wlad, ond cyflwynodd Andreas y rhodd i sefydlu ysgoloriaeth yn ei enw yng Ngholeg Aberystwyth, Prifysgol Cymru.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr awduron Cymraeg (1600–heddiw)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  R. Môn Williams, *Enwogion Môn 1850-1912* (Bangor, 1913).

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig

 |
Mae **Stob Coire Sgreamhach - Beinn Fhada (copa gogledd-ddwyreiniol) [Beinn Fhada]** neu **Stob Coire Sgreamhach (copa dwyreiniol)** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN164543. rocks by cairn

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top, Murdo. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Beinn Fhada (copa gogleddol pellaf)** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Loch Linnhe i Loch Etive yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN169550. Ni cheir nodweddion amlwg ar y copa. Enw'r fam-fynydd yw Stob Coire Sgreamhach.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Stob Choire Claurigh - Stob a'Choire Leith** yn gopa mynydd a geir rhwng Fort William a Loch Leven ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN256736. Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro Top. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Stob Coire a'Chairn** (neu **Stob Coire a' Chairn**) yn gopa mynydd a geir rhwng Fort William a Loch Leven ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN185660. Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map Archifwyd 2010-11-21 yn y Peiriant Wayback.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Stob Ghabhar - Creag a'Bhealaich** neu **Creag a' Bhealaich** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Glen Etive i Glen Lochy yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN227479. Y fam-fynydd yw Stob Ghabhar.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Ffilm arswyd Americanaidd ydy ***Somebody Help Me*** (2007). Mae'r ffilm yn serennu Marques Houston ac Omarion. Ysgrifennodd a chyfarwyddodd hi gan gynhyrchydd cerddoriaeth y ffilm, Chris Stokes.

Plot
----

Mae *Somebody Help Me* yn dilyn stori Brendan Young (Marques Houston) a Darryl Jennings (Omarion Grandberry). Maent yn mynd i ffwrdd am benwythnos gyda'u cariadon i gaban anghysbell mewn canol coedwig. Wedi iddynt ymgartrefu yn y caban, aiff pethau o ddrwg i waeth wrth i ddigwyddiadau iasol ddigwydd. Fesul un, mae aelodau'r grŵp yn mynd ar goll neu'n marw, tra bo rhaid i'r gweddill ymladd yr hyn sydd y tu ôl i'r lladd hyn.

Cast
----

| Enw | Rhan |
| --- | --- |
| Marques Houston | Brendan Young |
| Omarion | Darryl Jennigs |
| Brooklyn Sudano | Serena |
| Alexis Fields | Kimmy |
| Sonny King | Corbin |
| Stephen Snedden | Deputy Adams |
| Christopher Jones | Seth |
| Jessica Szohr | Nicole |
| Luke Frydenger | Ken Thomas |
| Jessica Friedman | Barbara Hilton |
| Amanda Lee | Andrea |
| Garrison Koch | Mike |
| Donna DuPlantier | y Nyrs |
| Brittany Oaks | Daisy |
| Irene Stokes | yr Ariannwr |
| Todd Thomas | Plismon |
| Jim Wilkey | Sheriff Bob |
| John Wiltshire | Olsen |
| Devonne Burch | Sean |

Ffilmiau arall
--------------

Rhyddhawyd dilyniant o'r enw Somebody Help Me 2 ym mis Hydref 2010.
Mae **Stob a'Choire Mheadhoin** yn gopa mynydd a geir rhwng Fort William a Loch Leven ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN316736.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-MarilynMunro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map Archifwyd 2010-11-21 yn y Peiriant Wayback.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Pen blaen rhewlif Sólheimajökull yn 1910.
Pen blaen rhewlif Sólheimajökull yn 2007.
Mae **Sólheimajökull** yn rewlif yn ne Gwlad yr Iâ rhwng llosgfynyddoedd Katla a Eyjafjallajökull. (Eyjafjallajökull oedd y llosgfynydd enwog a ffrwydrodd yn 2010 gyda'i lludw gan achosi trafferthion i awyrenau hedfan i'r ynys.)

Mae rhewlif Sólheimajökull tua deg cilomedr o hyd, gan ffurfio tafod rhewlifol Mýrdalsjökull. Mae'n llifo tua'r de ac yn rhoi genedigaeth i afon, y Jökulsá i Sólheimasandi, sy'n llifo fewn i'r Iwerydd. Mae gan yr afon hon y ffugenw "yr afon ddewllyd" oherwydd y solfatariaid daw ohono (math o fumarole yw solfatar sy'n rhyddhau symiau mawr o sylffwr. Mae'r term hwn hefyd yn cyfeirio at y dyddodion sylffwr ynddynt eu hunain. Daw ei enw o'r Solfatara, crater folcanig o'r Eidal, ym maestrefi Napoli).

Mae'n ran o rewlif llawer mwy o'r enw, Mýrdalsjökull. Mae Sólheimajökull yn atyniad twristiaeth boblogaidd oherwydd ei faint a'r ffaith ei fod yn gymharol hawdd i'w gyrraeddd.

Daeareg
-------

Gorwedd Sólheimajökull fel rhan o'r rhewlif fwy, Mýrdalsjökull, sydd ei hyn yn gorwedd ar ben caledra Katla. Mae'r rhewlif yn dadmeryn sydyn oherwydd cynhesu tymhorol blynyddol sydd wedi ei achosi gan newid hinsawdd. Mae'n bosib y bydd nifer o rewlifoedd Gwlad yr Iâ wedi diflannu o fewn y can mlynedd nesa.

Panorama of Sólheimajökull glacial tongue and the valley leading to itpanorama o rewlif Sólheimajökull

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  "This Glacier in Iceland is Awesome to Explore but it is Disapearing". *Stuck in Iceland* (yn Saesneg). 2013-04-29. Cyrchwyd 2018-03-28.

Cyfesurynnau: 63°33′N 19°18′W﻿ / ﻿63.550°N 19.300°W﻿ / 63.550; -19.300
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **siobyn cynffon frown**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **siobynnau cynffon frown**; yr enw Saesneg yw *Brown-tail*, a'r enw gwyddonol yw *Euproctis chrysorrhoea*. Mae i'w ganfod drwy Ewrop ac ers y 1890au yng Ngogledd America: rhwng Maine a Cape Cod.

36–42 mm ydy lled yr adenydd agored. Mae'n hedfan yn y nos a chaff ei ddenu gan olau.

Mae'n bwyta amrywiaeth o fathau o goed, sydd ynddo'i hun yn anghyffredin a chaiff ei ystyried yn bla mewn llawer o lefydd. Mae'n gaeafgysgu fel chwiler mewn pabell swmpus o silc. Gall cyffwrdd blewiach y gwyfyn hwn fod yn beryglus, gan achosi *rash*, cur pen a hyd yn oed ei gwneud hi'n anodd i anadlu.

* ♀
* ♂

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r siobyn cynffon frown yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  Fear over poisonous caterpillars  BBC News 16 Mai 2007
Mae **Andrey Yuryevich Kurkov** (Wcreineg: Андрій Юрійович Курков; Rwsieg: Андре́й Ю́рьевич Курко́в; ganwyd 23 Ebrill 1961) yn awdur ac ysgrifennwr Wcreiniaid. 

Gan ysgrifennu'n bennaf yn yr iaith Rwseg mae Kurkov yn awdur 19 o nofelau, gan gynnwys y llyfr poblogaidd *Death and the Penguin*, llyfrau i blant, a sgriptiau dogfen, ffuglen a ffilmiau teledu. Mae ei waith wedi'i gyfieithu i dros 30 o ieithoedd a'i gyhoeddi mewn 65 o wledydd. 

Mae ei lyfrau yn llawn hiwmor du, realiti ôl-Sofietaidd ac elfennau o swrealaeth. 

Mae Kurkov wedi ymddangos yn aml ar gyfryngau'r byd i leisio ei gefnogaeth i'w wlad yn erbyn Goresgyniad Wcráin gan Rwsia yn 2022. Mewn cyfweliad i'r sianel deledu PBS yn Ebrill 2022, yn fuan ar ôl ymosodiad Rwsia, dywedodd Kurkov ei fod wedi ystyried rhoi'r gorau gyhoeddi i waith yn yr iaith Rwsieg fel safiad yn erbyn y rhyfel.

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Ganed Kurkov yn Leningrad, Undeb Sofietaidd (Saint Petersburg, Rwsia erbyn hyn) yn 1961. Roedd ei dad yn swyddog llynges a'i fam yn gyfieithydd. Mynychodd Kurkov ysgol yn Leningrad ac yna astudiodd Japaneg yn Academi Addysgeg Ieithoedd Tramor Kyiv.

Gyrfa
-----

Dechreuodd Kurkov ei yrfa fel newyddiadurwr, gan weithio i wahanol bapurau newydd a chylchgronau yn yr Wcrain. Ym 1989, cyhoeddodd ei nofel gyntaf, *The Penguin Lost*. Roedd y llyfr hwn yn llwyddiant beirniadol a masnachol, a sefydlodd Kurkov fel llais blaenllaw yn llenyddiaeth Wcrain.

Ers hynny mae Kurkov wedi cyhoeddi 18 nofel arall, yn ogystal â naw llyfr i blant a thua 20 o sgriptiau ffilm ddogfen, ffuglen a theledu. Mae ei waith wedi'i gyfieithu i dros 30 o ieithoedd gan gynnwys Saesneg, Sbaeneg, Japaneaidd, Ffrangeg, Almaeneg, Eidaleg, Tsieinëeg, Swedeg, Perseg a Hebraeg.

Mae Kurkov hefyd yn sylwebydd uchel ei barch ar yr Wcrain ar gyfer y cyfryngau rhyngwladol. Mae wedi ysgrifennu ar gyfer The New York Times, The Guardian, The Washington Post, a llawer o gyhoeddiadau eraill. Mae hefyd yn westai rheolaidd ar raglenni teledu a radio, lle mae'n trafod gwleidyddiaeth, diwylliant a chymdeithas yr Wcrain.

Bywyd personol
--------------

Mae Kurkov yn briod ag Elizabeth Sharp, awdur Americanaidd. Mae ganddynt ddau o blant.

Mae Kurkov yn byw yn Kyiv, Wcráin.

Gwobrau ac anrhydeddau
----------------------

Mae Kurkov wedi derbyn nifer o wobrau am ei waith, gan gynnwys y canlynol:

* Y Prix Médicis étranger (Ffrainc)
* Gwobr Ffilm Ewropeaidd am yr Awdur Sgrin Gorau (yr Almaen)
* Y Prix Femina étranger (Ffrainc)
* Llyfr y Flwyddyn y BBC (DU)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑   PBS - American public broadcast service, Rhaglen: "CANVAS" - Ukrainian novelist Andrey Kurkov on preserving his country's culture during war, 12 Ebrill, 2022.
Seiclwraig rasio ac athletwraig triathlon o Gymru ydy **Anneliese Heard** (ganwyd 3 Tachwedd 1981).

Magwyd Heard ym Masaleg ger Casnewydd. Cystadlodd yn ei ras triathlon cyntaf pan oedd yn 8 oed, gan ennill ras Cannock Chase yn y categori o dan 9 oed. Daeth yn Bencampwraig Ieuenctid Prydain pan oedd yn 12 oed. Roedd hi'n Bencampwraig Iau'r Byd ym 1999 a 2000. Cystadlodd yng Ngemau'r Gymanwlad am y tro cyntaf ym Manceinion yn 2002, lle gorffennodd yn y nawfed safle. Roedd hefyd yn bresennol yn lansiad set o stampiau gan y Post Brenhinol, a oedd yn darlunio nofio, seiclo a thrac, cyn y Gemau. Amharwyd ei pherfformiadau yn 2004 a 2005 gan anafiad i'w chefn.

Roedd Anneliese yn aelod o dîm triathlon Cymru unwaith eto yng Ngemau'r Gymanwlad 2006, yn Melbourne, Awstralia, gorffennodd yn 11fed safle y tro hwn. Trodd ei chefn ar gamp y triathlon i ganolbwyntio ar seiclo yn 2007, gan reidio ar yr un tîm a Nicole Cooke, tîm Univega Raleigh Lifeforce Pro Cycling Team yn y Swistir.

Mae Heard yn un o nifer o athletwyr sy'n gweithio gyda cynllun "Super Schools" er mwyn ysbrydoli plant i gymryd rhan mewn chwaraeon. Mae hi'n hyfforddwraig cymwys, a caiff ei chyflogi gan Welsh Cycling fel cydlynydd hyfforddwyr ar y hyn o bryd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2   Anneliese Heard (Triathlon). Super Schools.
2. ↑   Anneliese gives her stamp of approval. South Wales Argus (16 Gorffennaf 2002).
3. ↑   Biography : HEARD Anneliese. Melbourne 2006.
4. ↑   HEARD Anneliese. Cycling Quotient.

Dolenni allanol
---------------

* Proffilau chwaraewyr ar wefan Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad[*dolen marw*]
Sgŵd Clun-gwyn ar Afon Mellte
Afon yn ne Cymru yw **Afon Mellte**. Ffurfir yr afon pan mae Afon Llia ac Afon Dringarth yn ymuno, i'r gogledd o bentref Ystradfellte. Mae'n llifo tua'r de trwy Ystradfellte (Cyfeirnod OS: SN9313) i gyrraedd Pontneddfechan, lle mae'n ymuno ag Afon Nedd Fechan i ffurfio Afon Nedd.

Llifa'r afon dan y ddaear am bellter o chwarter milltir ger Porth yr Ogof, wrth groesi calchfaen Garbonifferaidd. Mae wedi creu system eang a chymhleth o ogofâu yma. Ychydig yn is, mae'r afon yn disgyn dros gyfres o raeadrau; y mwyaf adnabyddus yw Sgŵd Clun-gwyn, Sgŵd Isaf Clun-gwyn a Sgŵd y Pannwr.

Mae'r rhan fwyaf o ddyffryn yr afon yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig, Dyffrynoedd Nedd a Mellte a Moel Penderyn, ac Ardal Gadwraeth Arbennig, Coedydd Nedd a Mellte.

Mae'n bosib mai disgrifiad o gyflymder yr afon sydd wrth wraidd ei henw 'mellt' neu o bosibl enw personol megis Bedwellte (Mellte). Ymddengys yr enw mewn llawysgrif yn gyntaf yn 1136.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dictionary of Place-names gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, Gwasg Gomer, 2008