recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Canwr Cymreig yw **Alun Evans** sy'n perfformio o dan yr enw **Alun Tan Lan**.

Rhyddhaodd y gitarydd, sydd yn dod o Bandy Tudur yn wreiddiol, ei ddau albwm cyntaf ar label RASAL, sef *Aderyn Papur* (2004) a *Distawrwydd* (2005). Enillodd *Distawrydd* gryn glod gan y beirniaid yn cynnwys yr Observer a wnaeth ei gynnwys ar restr y 10 albwm gorau i ddod allan o Gymru yn 2005..

Mae Alun wedi bod yn aelod o'r grŵp syrff-roc Y Niwl.

Gwobrau
-------

Yn 2006 enillodd Wobr Roc a Phop BBC Radio Cymru am yr Artist Gwrywaidd gorau. Yn 2007 cyhoeddodd albwm arall, *Yr Aflonydd* ar label o'r enw Aderyn Papur.

Yn 2010 Alun oedd cyfansoddwr y gân fuddugol wnaeth gipio Gwobr Cân i Gymru.

Disgyddiaeth
------------

* *Aderyn Papur*, Rasal, 2004
* *Y Distawrwydd*, Rasal, 2005
* *Yr Aflonydd*, Aderyn Papur, 2007
* *Cymylau*, albwm ddwbl ryddhawyd ar soundcloud.com, 2012

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Proffil ar wefan BBC Cymru

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol Archifwyd 2016-11-04 yn y Peiriant Wayback.
* Cyfrif Soundcloud
Actores, digrifwr, cyfarwyddwr a gwesteiwr sioe siarad Americanaidd yw **Aisha Tyler** (ganwyd 18 Medi 1970).

Mae hi'n adnabyddus am chwarae rhan Andrea Marino yn nhymor cyntaf *Ghost Whisperer*, Dr. Tara Lewis yn *Criminal Minds*, 'Mother Nature' yn y ffilmiau *Santa Clause* ac am leisio rhan Lana Kane yn *Archer* yn ogystal â rolau cylchol ar CSI: *Crime Scene Investigation*, *Talk Soup* and *Friends*. Cyn hynny, hi oedd cyd-westeiwr *The Talk*, CBS, lle enillodd Wobr Emmy am *Outstanding Entertainment Talk Show Host* ac yn 2019 roedd yn cyflwyno *Whose Line Is It Anyway?*. Cynhaliodd hefyd gynadleddau i'r wasg E3 Ubisoft ac mae wedi benthyg lleisio gemau fideo *Halo: Reach* a *Gears of War 3*.

Fe'i ganed yn San Francisco ar 18 Medi 1970. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Goleg Dartmouth ac Ysgol Gelf Ruth Asawa yn San Francisco. Priododd Tyler â'r cyfreithiwr Jeff Tietjens ond gwahanodd y ddau yn Ionawr 2015 a ffeiliodd Tietjens am ysgariad yn Ebrill 2016. Nododd Tyler mewn cyfweliad ar WTF gyda Marc Maron iddi fod yn briod am 25 mlynedd.

Magwraeth
---------

Mae'n ferch i Robin Gregory, athro, a James Tyler, ffotograffydd. Treuliodd y teulu flwyddyn yn Ethiopia ac yn ddiweddarach treuliasant amser yn byw yn Oakland, California.

Coleg
-----

Graddiodd Tyler o Goleg Dartmouth ym 1992. [5] [6] Roedd hi'n aelod o The Tabard, brawdoliaeth colegol. Yn Dartmouth, cyd-sefydlodd a chanodd yn y Dartmouth Rockapellas, grŵp *a cappella* benywaidd a oedd yn ceisio lledaenu ymwybyddiaeth gymdeithasol trwy gân.

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Daytime Emmy Award for Outstanding Entertainment Talk Show Host (2015), Daytime Emmy Award for Outstanding Entertainment Talk Show Host (2016) .

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Aisha Tyler (1970- )". *Film.Reference.com*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 28 Chwefror 2017. Cyrchwyd July 28, 2008. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
2. ↑  Serpe, Gina (Hydref 24, 2011). "From Talk Soup to The Talk: Aisha Tyler Makes Her Morning-Show Debut!". E! News. Cyrchwyd 1 Ionawr 2012.
3. ↑  Dyddiad geni:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 16 Hydref 2015.
4. ↑  Galwedigaeth:. . .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 221443000
* LCCN: n2003112310
* ISNI: 0000 0003 5962 5198
* GND: 1050963768
* SUDOC: 244821097
* BNF: cb16551702r (data)
* NKC: xx0184607
* BNE: XX4912365

 |
Ffilm gyffro a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Thomas Vincent yw ***Je Suis Un Assassin*** a gyhoeddwyd yn 2004. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Donald E. Westlake. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Karin Viard, Anne Brochet, Bernard Giraudeau, François Cluzet, Jacques Spiesser, Antoine Chappey, Alain Figlarz, Bernard Blancan, Bernard Bloch a Dominique Constanza. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2004. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Million Dollar Baby* sef ffilm ddrama gan Clint Eastwood. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas Vincent ar 1 Ionawr 1964 yn Juvisy-sur-Orge.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Thomas Vincent nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.
Hunangofiant Julian Lewis Jones ganddo ef ei hun ac Alun Gibbard yw ***Allan o'r Cysgodion*** a gyhoeddwyd yn 2014 gan Y Lolfa. Man cyhoeddi: Tal-y-bont, Cymru.

Cofiant Julian Lewis Jones, yr actor a'r cyflwynydd teledu. Mae wedi gwneud enw iddo'i hun fel actor yn Hollywood mewn ffilmiau fel *Invictus* gyda'r cyfarwyddwr Clint Eastwood, a *Zero Dark Thirty*, ffilm Kathryn Bigelow. Mae’n gymeriad adnabyddus yn *Stella*, cyfres gomedi Ruth Jones ar Sky 1 a chyfresi Cymraeg a Phrydeinig fel Caerdydd a Where the Heart Is. Mae’n gyflwynydd y rhaglen ’Sgota ar S4C.

Actor a chyflwynydd o Ynys Môn yn wreiddiol.

Y gyfrol
--------

Yn y gyfrol mae Julian Lewis Jones yn siarad am y rhwystredigaethau mae wedi eu canfod ar hyd ei fywyd a’i yrfa actio. Mae ei yrfa wedi blodeuo eleni ac mae wedi cael y cyfle i weithio gyda mawrion y byd ffilm yn America. Mae’n gyflwynydd ei raglen ei hun ar S4C ac yn wyneb cyfarwydd i ffans y comedi Stella – prosiect mawr cyntaf Ruth Jones ar ôl Gavin & Stacey.

Mae’n siarad yn onest am y salwch fel plentyn (asthma) oedd yn golygu iddo golli llawer o’r ysgol a wynebu unigedd ac anallu i ymuno mewn gemau gyda’i gyfoedion fel bachgen ifanc.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llyfrau Cymraeg
* Wicibrosiect Llyfrau Gwales

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  ; Gwefan Gwales; Cyngor Llyfrau Cymru; adalwyd 1 Awst 2017
*Crema de orujo* a *licor café* - hufen-brandi (cefn) a gwirod coffi - diodydd a grewyd gyda methanol. 
Cafwyd achos o **wenwyno gyda methanol yng Ngalisia** a rhai o'r Ynysoedd Dedwydd yn 1963 pan laddwyd 51 o bobl (yn swyddogol) er bod honiadau fod rhwng 1,000 - 5,000 wedi marw'n dilyn ychwanegu methanol mewn diodydd alcoholaidd.

Sicrhaodd Rogelio Aguiar gyflenwad o 75,000 litr o fethanol, a'i werthu i gwmni o'r enw *"Lago e Hijos"* o Vigo. Cymysgwyd y methanol i greu amryw o ddiodydd - gan fod methanol yn rhatach nag alcohol.

Cofnodwyd y marwolaethau cyntaf yn Chwefror, yn Lanzarote gan fferyllydd lleol, Maria Elisa Alvarez Obaya, pan gysylltodd y farwolaeth Esteban Jesús Pablo Barreto Barreto gyda 4 person marw arall; cyhoeddodd ei chanfyddiadau, gan nodi mai 'gwenwyn gan fethanol' oedd yr achos tebygol. Anwybyddwyd ei rhybuddion a bu farw 16 o bobl eraill yn Lanzarote, La Gomera a Tenerife. Tua'r un amser, bu farw sawl person yn Galisia.

Yn 1967 cyhuddwyd 11 o wŷr busnes am 'beryglu'r cyhoedd a charcharwyd hwy i hyd at 7 mlynedd o garchar. Hyd at 2015 nid oedd yr un perthynas i'r rhai hynny a fu farw wedi derbyn yr un geiniog o iawndal.

Mae methanol (CH3OH) yn hylif anweddol, fflamllyd, di-liw, di-arogl. Fe'i defnyddir, fel arfer, mewn nwyddau megis hylif glanhau ffenestr y car, farnais, plastig ac i gynhyrchu ffrwydron. Maen hawdd i'w greu drwy ddistyllu pren, ac felly'n rhad i'w brynnu.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  "Os esquecidos do metílico" (yn Galisieg). Galicia Hoxe. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-03. Cyrchwyd 23 Mehefin 2015.
2. 1 2 3  "Vuelve el caso del alcohol adulterado" (yn Sbaeneg). La Voz de Vigo. Cyrchwyd 23 June 2015.
Drama-gomedi ar ffilm gan y cyfarwyddwr Luciano Tovoli yw ***Il Generale Dell'armata Morta*** a gyhoeddwyd yn 1983. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Jean-Claude Carrière. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marcello Mastroianni, Anouk Aimée, Michel Piccoli, Sergio Castellitto, Gérard Klein a Daniele Dublino. Mae'r ffilm *Il Generale Dell'armata Morta* yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1983. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Star Wars Episode VI: Return of the Jedi* sef ffilm ffugwyddonol gan y cyfarwyddwr ffilm Richard Marquand, Cymro o Lanishen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Luciano Tovoli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luciano Tovoli ar 30 Hydref 1936 ym Massa Marittima. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1961 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Luciano Tovoli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 16 Ebrill 2016.
Ym mytholeg Roeg, un o offeiriadesau y dduwies Hera (Juno) yn Argos yr ymserchodd Zeus ynddi oedd **Io** (Groeg: Iώ ; IPA [ˈiːo]). Ar ôl cael cyfathrach gyda hi, newidiodd Zeus y ferch yn fuwch er mwyn ceisio cuddio ei weithred.

Roedd Hera yn ddrwgdybio bwriadau ei ŵr Zeus, ac anfonodd Argus *Panoptes* i'w gwarchod, ond anfonodd Zeus Hermes (Mercher) i dynnu sylw Argus a'i ladd. Mae'r mwyafrif o'r fersiynau o'r chwedl yn dweud mai Inachus, duw afon y dywedir ei fod wedi cyflwyno cwlt Hera i ranbarth Argos, oedd tad Io.

Yn ei chenfigen, rhoddodd Hera y bai i gyd ar y ferch. Anfonodd y dduwies bla o bryfed i'w phoenydio. I geisio cael gwared ohonynt crwydrodd Io, yn rhith buwch o hyd, ar draws y byd nes cyrraedd yr Aifft. Yn ôl Herodotus, cafodd Io ei chipio gan forwyr Ffeniciaidd a'i dwyn ganddynt i'r Aifft. Cafodd Zeus hyd iddi ar lan Afon Nîl. Newidiodd Zeus hi yn ferch eto a rhoddodd hi enedigaeth i fab, Epaphus. Dywedir ei bod wedi priodi brenin yr Aifft neu Osiris: chwedl sy'n ceisio esbonio'r uniaethiad rhwng Io a'r dduwies Isis yn yr Hen Aifft.

Enwir y lloeren Io, un o loerennau'r blaned Iau, ar ôl yr Io chwedlonol.

Hermes, Io (yn rhith buwch) ac Argus: ochr A amphora ffigwr-du Groegaidd, 540–530 CC, o'r Eidal (München: Staatliche Antikensammlungen)

Ffynhonnell
-----------

* Oskar Seyffert, *A Dictionary of Classical Antiquities* (Llundain, 1902; sawl argraffiad ar ôl hynny).
Arfau Gwenwynwyn ab Owain
Roedd **Gwenwynwyn ab Owain Cyfeiliog** (bu farw tua 1216) yn dywysgog Powys Wenwynwyn o 1195 ymlaen. Oddi wrtho ef y cymerodd y deyrnas hon, a grewyd pan rannwyd teyrnas Powys yn ddwy, ei henw.

Bywgraffiad
-----------

Daeth Gwenwynwyn yn rheolwr Powys Wenwynwyn ar farwolaeth ei dad, Owain Cyfeiliog. Ym mlynyddoedd olaf y 12g ceisiodd Gwenwynwyn ei sefydlu ei hun fel arweinydd y tywysogion Cymreig, a gosododd warchae ar Gastell Paun yn 1198, ond gorchfygwyd ef gan fyddin Normanaidd dan Geoffrey Fitz Peter.

Yn fuan daeth Gwenwynwyn i wrthdrawiad a Llywelyn Fawr oedd wedi dod yn dywysog Gwynedd. Bwriadodd Llywelyn ymosod ar Bowys Wenwynwyn yn 1202, ond gwnaed heddwch rhyngddynt gan yr eglwys. Ar y dechrau roedd y brenin John o Loegr yn cefnogi Gwenwynwyn, ond yn ddiweddarach gwnaeth Llywelyn gytundeb a John a phriodi ei ferch Siwan.

Yn 1208 aeth pethau'n ddrwg rhwng Gwenwynwyn a John pan ymosododd Gwenwynwyn ar diroedd un o arglwyddi'r Mers. Galwyd Gwenwynwyn i Amwythig i weld y brenin, a phan gyrhaeddodd yno cymerwyd ef yn garcharor. Achubodd Llywelyn y cyfle i feddiannu llawer o'i diroedd.

Rhwng 1212 a 1216 oedd Gwenwynwyn mewn cynghrair a Llywelyn, ond y flwyddyn honno dychwelodd John rai o'i diroedd iddo a gwnaeth gynghrair a'r brenin yn erbyn Llywelyn. Ymateb Llywelyn oedd ymosod ar Bowys Wenwynwyn a gyrru Gwenwynwyn ar ffo. Symudodd ei lys o'r hen lys brenhinol ym Mathrafal i'r Trallwng. Yn ddiweddarach ffoes i Loegr, lle bu farw tua'r flwyddyn 1216.

Dilynwyd Gwenwynwyn gan ei fab Gruffudd ap Gwenwynwyn, ond meddianwyd Powys Wenwynwyn gan Lywelyn.

Llyfryddiaeth
-------------

* J. E. Lloyd, *A History of Wales* (1911)

|
|  |
| Rhagflaenydd:**Owain Cyfeiliog** | **Tywysog Powys Wenwynwyn**1195–1216 | Olynydd:**Llywelyn Fawr** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Mudiad heddwch a hawliau dynol yn Israel yw **Gush Shalom** (Hebraeg, yn golygu "Y Cynghrair Heddwch"). Fe'i sefydlwyd gan Uri Avnery ac eraill yn 1993 fel mudiad heddwch radicalaidd heb berthyn i unrhyw blaid wleidyddol na chymryd rhan mewn gwleidyddiaeth seneddol. Mae'n credu mewn "torri'r 'consensws cenedlaethol' a seilir ar gamwybodaeth" y llywodraeth a'r sefydliad.

Mae'n ymgyrchu i ddylanwadu ar y farn gyhoeddus yn Israel er mwyn sefydlu heddwch parhaol rhwng yr Israeliaid a'r Palesteiniaid wedi'i sefydlu ar yr egwyddorion o:

* Dod â meddiant Israel o'r tir Palesteinaidd a feddianwyd ers 1967 i ben.
* Sefydlu ffin agored rhwng gwladwriaeth Israel a gwladwriaeth Palesteina newydd, wedi i'r tiroedd dan feddiant gael eu hadfer.
* Sefydlu Jeriwsalem (Al-Quds) yn brifddinas i'r Israeliaid (Gorllewin Jeriwsalem) a'r Palesteiniaid (Dwyrain Jeriwsalem), dan un awdurdod dinesig unedig.
* Derbyn hawl y ffoaduriaid Palesteinaidd i ddychwelyd os mynnent.
* Sicrhau heddwch trwy gytundebau.
* Ceisio sefydlu heddwch ehangach rhwng Israel a'r gwledydd Arabaidd a chreu cyngor rhanbarthol.

Does dim aelodaeth fel y cyfryw. Yn ôl y mudiad ei hun mae yna "gnewyllyn neu gylch mewnol" o tua 100 o ymgyrchwyr gyda tua 600 eraill sy'n cymryd rhan mewn gweithgareddau. Yn ogystal mae yna gylch ehangach o bobl sy'n gweithredu'n achlysurol neu sy'n cefnogi'r mudiad.

Mae ymgyrchoedd Gush Shalom yn cynnwys un i ryddhau carcharorion gwleidyddol Palesteinaidd yn Israel (tua 10,000 ohonynt) ac atal adeiladu rhagor o wladfeydd Israelaidd yn y Lan Orllewinol a lleoedd eraill.

Mae'r mudiad wedi cael ei feirniadu'n hallt yn y wasg Israelaidd a gan wleidyddion y Sefydliad, ac mae ei aelodau wedi cael eu bygwth.

Mae'n galw ar i lywodraeth Israel gydnabod y llywodraeth Hamas yn Llain Gaza ac wedi cynnal nifer o brotestiadau yn erbyn yr ymosodiad presennol ar Gaza.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4  Gwybodaeth ar wefan Gush Shalom.

Dolenni allanol
---------------

* (Hebraeg) (Saesneg) Gwefan Gush Shalom (ar gael hefyd mewn Ffrangeg ac ieithoedd eraill hefyd)
Mae UNESCO yn cynnal rhestr o **Warchodfeydd Biosffer** y byd. Ardaloedd cadwraeth gyda chydnabyddiaeth ryngwladol ydynt, sydd i fod i ddangos perthynas gytbwys rhwng dyn a natur, hynny yw, hyrwyddo datblygu cynaliadwy.

Rhwydwaith Gwarchodfeydd Biosffer y Byd
---------------------------------------

Map yn dangos Rhwydwaith Gwarchodfeydd Biosffer y Byd yn 2009. *Noder bod gwarchodfeydd traws-ffiniol wedi eu cyfri mwy nag unwaith*.
Yn 2012 roedd cyfanswm o 598 gwarchodfa fiosffer, mewn 117 gwlad dros y byd..

Hanes
-----

Sefydlwyd **Rhaglen Dyn a'r Biosffer** (MAB) UNESCO ym 1971, a arweiniodd at ddechrau dynodi gwarchodfeydd biosffer ym 1977. Yn y flynyddoedd a ddilynodd, cynyddodd y nifer o warchdfeydd biosffer yn gyflym.

Yn y 1990au cynnar, newidiwyd pwyslaid rhaglen MAB er mwyn hyrwyddo perthynas dyn a natur yn nhermau byw'n gynaladwy, creu incwm a lleihau tlodi. Mewn gwarchodfeydd biosffer, nid yw natur yn cael ei wahanu oddi wrth bobl, ond yn hytrach yn cael ei warchod wrth ei ddefnyddio. Maent felly yn lefydd lle mae pobl yn byw ac yn gweithio - gan gynnwys ardaloedd gwyrdd ar gyrion dinasoedd mawrion hyd yn oed.

Ym 1995, cynhaliwyd ail Gynhadledd Gwarchodfeydd Biosffer y Byd yn Seville. Yno, cytunwyd ar ddiffiniad ffurfiol o amcanion a gweithdrefnau i'w dilyn wrth ddynodi gwarchodfeydd biosffer. Ers hynny, bu'n rhaid i nifer o warchodfeydd a dderbyniodd statws biosffer yn y 1970au a'r 1980au wedi gorfod unai ehangu er mwyn cydymffurfio â'r diffiniad newydd, neu golli'r statws.

| Ardal UNESCO | Nifer yGwarchodfeyddbiosffer | Nifer yGwledydd |
| --- | --- | --- |
| Affrica | 74 | 33 |
| Y Taleithiau Arabaidd | 261 | 11 |
| Asia a gwledydd y Môr Tawel | 107 | 28 |
| Ewrop a Gogledd America | 261 | 33 |
| America Ladin a'r Caribî | 109 | 20 |

*1 Gan gynnwys Biosffer Gwledydd y Môr Canol, a rennir rhwng Moroco a Sbaen.*
*\* Ffynhonnell: UNESCO, 2012*

Ffynonellau
-----------

1. 1 2  "Directory of the World Network of Biosphere Reserves (WNBR)". United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. -. Cyrchwyd 09 Awst 2012. Check date values in: `|accessdate=, |date=` (help)
Mae ‘’’ Gwarchodfa Natur Glannau Dyfrdwy’’’ rhwng Gorsaf pŵer Cei Connah ac Afon Dyfrdwy yn Sir y Fflint. Mae’n safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig, yn safle RAMSAR ac yn Ardal o warchodaeth arbennig.

Ffurfiwyd Cymdeithas Naturiaethwyr Glannau Dyfrdwy ym 1973, ac ym 1974, gofynnodd y gymdeithas am ganiatâd i roi cuddfan yn ymyl yr afon. Mae’r warchodfa’n filltir o hyd ar lan orllewinol yr afon, ac mae 5 cuddfan erbyn hyn.

Yn ogystal â gwaith cynnal a chadw’r warchodfa, cynhelir cyfarfodydd ym ymwneud â natur yng Nghanolfan gomunedol Cei Connah, cynhelir cyfarfodydd grwpiau celf a ffotograffiaeth mewn canolfan astudiaethau maes ar y warchodfa, a chynhelir teithiau i lefydd eraill i weld adar.

Rhai o rywogaethau'r warchodfa
------------------------------

* 
* CornchwiglenCornchwiglen
* Hwyaden yr eithinHwyaden yr eithin
* 
* Môr-wennol fachMôr-wennol fach
* Pioden y môrPioden y môr
* GwybedogGwybedog
* GylfinirGylfinir
* CambigCambig
* CoeswerddCoeswerdd
* CrëyrCrëyr
* Crëyr bach copogCrëyr bach copog
* AlarchAlarch
* CorhwyadenCorhwyaden
*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Naturiaethwyr Glannau Dyfrdwy
2. ↑  Rhaglen y Gymdeithas

Dolen allanol
-------------

* Gwefan Naturiaethwyr Glannau Dyfrdwy
Mae **Gwarchodfa Natur Martin Mere** yn un o warchodfeydd yr Ymddiriodolaeth Adar Dŵr a Thiroedd Gwlybion. Lleolir y warchodfa yn Swydd Gaerhirfryn ger Burscough.

Agorwyd y warchodfa i aelodau’r Ymddiriodolaeth ym 1974, ac i bawb ym 1975. Daeth y syniad gwreiddiol o greu gwarchodfa yno oddi wrth Ronnie Barker, perchennog cwmni cludiant lleol a ffrind i Syr Peter Scott, sylfaenydd yr ymddiriodolaeth. Prynwyd y safle 363 acer am £52,000. Yn dilyn polisi’r ymddiriodolaeth, cedwir adar o dramor yn gaeth. Cyflwynwyd afancod yn 2007 a dwrgwn yn 2009. Mae ardal chwarae a chaffi. Mae miloedd o adar yn dod i’r warchodfa yn ystod eu mudiad blynyddol, megis Eleirch y Gogledd a Gwyddau troedbinc.

Mae Martin Mere yn ardal o ddŵr, cors a dôl uwchben mawn dwfn. Mae’n safle o arwyddocâd rhyngwladol; mae dros 20,000 o adar dŵr yn aros yno dros y gaeaf, yn benodol Alarch Bewick, Alarch y Gogledd, Hwyaden gynffonfain a Gŵydd droedbinc. Roedd yr ardal yn llyn mawr (yr un mwyaf yn Lloegr) a chors, yn estyn dros 1,300 hectar yn ystod y 17g. Mae adar yn symud rhwng Martin Mere ac aberoedd Afon Ribble ac Afon Alt.

Oriel
-----

* FflamingodFflamingod
* GoeswerddGoeswerdd
* 
* MeilartMeilart
* Hwyaid MandarinHwyaid Mandarin

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Lancashire Life
2. ↑  Gwefan Ramsar
3. ↑  Gwefan DEFRA[*dolen marw*]
Athronydd, gwleidydd, a rhethregwr Groegaidd hynafol oedd **Gorgias** (tua 483 – 375 CC) a oedd yn un o do cyntaf y Soffyddion. Edrychid arno fel un o'r dysgedigion galluocaf yn perthyn i'r oes yr oedd llenyddiaeth Groeg yn ei gogoniant pennaf.

Ganed yn Leontini, Sisili. Cyhoeddodd lyfr yn dwyn y teitl *Ar Bwnc Natur neu'r Anfodol*, yn yr hwn yr amcanai ddangos yn:

1. Nad oes dim yn bodoli.
2. Os oes rhywbeth yn bodoli, nis gellir ei wybod.
3. Os oes rhywbeth yn bodoli ac y gellir ei wybod, nid ydyw yn bosibl ei draethu a'i fynegi i eraill.

Yn ganlynol i gyhoeddiad y llyfr uchod, troes Gorgias ei feddwl yn gwbl oll i astudio areitheg, ac yn hyn enillodd anrhydedd mawr. Meddai Cicero taw Gorgias oedd y cyntaf i draddodi anerchiadau cyhoeddus yn ddifyfyr, ar unrhyw destun. Roedd ei arddangosiadau o'r ddawn areithyddol, pa fodd bynnag, yn fwy nodedig am goethder ac addurniant barddonol yr iaith, a ffurfiad destlus y brawddegau, nag am ddyfnder a bywiogrwydd meddwl; ac fe ddaeth oeredd ei huodledd yn fuan i fod yn ddihareb ymhlith trigolion yr hen oesoedd. Mae ei enw wedi ei anfarwoli i raddau pell trwy iddo gael ei gysylltu ag un o ymddiddanion Platon. Dyrchafwyd cerflun o aer mewn lle amlwg yn Delphi i fod megis yn gofadail am ei goffadwriaeth. Yn ôl y traddodiad, bu fyw am 105 o flynyddoedd neu fwy.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Higgins, C. Francis. "Gorgias". *Internet Encyclopedia of Philosophy* (yn Saesneg). Cyrchwyd 6 Chwefror 2019.
2. ↑  Consigny, Scott (2001). *Gorgias: Sophist and Artist* (yn Saesneg). Columbia, South Carolina: Gwasg Prifysgol De Carolina. tt. 1-7}. ISBN 978-1-57003-424-4.

Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun sydd wedi ei addasu o *Y Gwyddoniadur Cymreig*, cyhoeddiad sydd yn y parth cyhoeddus.
Gwarchodfa goediog, serth yw ***Fiddler's Elbow*** (neu ***Fiddlers Elbow***) i’r gogledd-ddwyrain o dref farchnad Trefynwy, yn agos at y ffin rhwng Cymru a Lloegr. Mae’r warchodfa’n rhan o Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) Fiddler's Elbow ac Ardal Cadwraeth Arbennig Coetiroedd Dyffryn Gwy.

Y Cyfeirnod Grid ydy SO526139 ac mae'r arwynebedd y safle yn 44.93 hectar.

Mae'r safle'n enghraifft dda o goetir llydanddail lled-naturiol. Derw a phisgwydd sydd amlycaf yn y canopi coed ac mae tyfiant da o goed ifanc a blodau ar lawr y goedwig. Mae yma Glychau glas, Marddanadl melyn a Briallu.

Mae coed marw, boed yn dalsyth neu’n pydru ar lawr y goedwig, yn cynnig cynefinoedd allweddol i greaduriaid di-asgwrn cefn, i ffwng a rhywogaethau eraill yn y coed.

Mae pathewod i’w gweld yn y coed; dydyn nhw ddim yn hoff o ddod i lawr i’r ddaear ac mae angen cysgod llawer o blanhigion arnyn nhw er mwyn iddyn nhw symud o amgylch yn rhwydd. Maent yn bwydo ar amrywiaeth o goed a llwyni, megis: Cyll, Mwyar, Derw a Gwyddfid.

Bydd iyrchod i’w gweld yn gyson yng nghoedydd Fiddler's Elbow. Fodd bynnag, mae’r rhain yn achosi problemau i’r rheolwyr; os byddan nhw’n pori gormod ar y coed ifanc, fydd y coedwigoedd ddim yn cael eu hadnewyddu. O ganlyniad, mae rhannau o’r coedydd wedi eu ffensio i atal yr anifeiliaid.

Gweler hefyd
------------

* Wicipedia:Pedia Trefynwy
* Neuadd y Sir, Trefynwy
* Pont Trefynwy

Cyfeiriadau
-----------

* Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru; Tirlun a bywyd gwyllt[*dolen marw*]
Charon yn croesi Afon Styx yn ei gwch fferi (llun gan Gustav Doré)
Afon ym Mytholeg Roeg oedd **afon Styx** (Groeg: ***Στύξ***). Ffurfiai'r ffîn rhwng byd y byw a Hades. Dywedid ei bod yn amgylchynu Hades naw gwaith, a bod y Styx ac afonydd Phlegethon, Acheron a Cocytus yn cyfarfod ynghanol Hades, mewn cors enfawr.

Byddai ysbrydion y meirwon yn cael eu cario ar draws y styx i Hades gan Charon yn ei gwch. Byddent yn talu obol (*obolus*) iddo am ei wasanaeth. Ni chaniateid i'r rhai nad oeddynt wedi derbyn gwasanaeth angladd groesi yn ei gwch ac fe'u gorfodid i dreulio can mlynedd yn aros ar lan yr afon yn gyntaf. Pe bai bod meidrol byw yn troi i fyny ar lan Afon Styx i'w chroesi disgwylid iddo ddangos i Charon y Gangen Euraidd yr oedd wedi derbyn gan y Sibyl; carcharwyd Charon am flwyddyn unwaith gan y duwiau am iddo gludo'r arwr Ercwlff (*Herakles* / *Hercules*) drosodd heb arwydd y Sibyl. Mewn fersiwn arall, Phlegyas oedd yn gwarchod yr afon.

Yn ôl un chwedl, roedd yr arwr Achilles, pan oedd yn faban, wedi ei ymdrochi yn afon Styx gan ei fam Thetis, fel na ellid ei niweidio gan unrhyw arf; heblaw ar ei sawdl, lle roedd hi'n gafael ynddo.
Animeiddiad yn dangos y broses o 'orffen y sgwâr'.(rhagor, fersiwn GIF)
O fewn algebra elfennol, **gorffen y sgwâr** yw'r dechneg o drosi polynomial cwadratig, o'r math

{\displaystyle ax^{2}+bx+c}
i

{\displaystyle a(x-h)^{2}+k}
ar gyfer y gwerthoedd *h* a *k*.

Defnyddir y dechneg o orffen y sgwâr

* wrth ddatys hafaliadau cwadratig,
* mewn ffwythiannau cwadratig,
* wrth werthuso integrynnau o fewn calcwlws ee yr integryn Gaussaidd, gyda therm llinol yn yr esbonydd,
* wrth ganfod trawsffurfiau Laplace

Mewn mathemateg, cymhwysir y dechneg o orffen y sgwâr wrth wneud unrhyw gyfrifiannau sy'n cynnwys polynomial cwadratig ac fe'i defnyddir yn aml hefyd i yrru'r fformiwla cwadratig.

O fewn algebra elfennol, ceir un fformiwla syml i gyfrifo sgwâr y binomial:

{\displaystyle (x+p)^{2}\,=\,x^{2}+2px+p^{2}.}
Er enghraifft:

{\displaystyle {\begin{alignedat}{2}(x+3)^{2}\,&=\,x^{2}+6x+9&&(p=3)\\[3pt](x-5)^{2}\,&=\,x^{2}-10x+25\qquad &&(p=-5).\end{alignedat}}}
Ym mhob sgwâr perffaith, mae cyfernod *x* yn ddwywaith y rhif *p*, ac mae'r term-gysonyn (*the constant term* ) yn hafal i *p*2.

### Enghraifft

Nid yw'r polynomial cwadratig

{\displaystyle x^{2}+10x+28.}
yn sgwâr perffaith, gan nad yw 28 yn sgwâr 5:

{\displaystyle (x+5)^{2}\,=\,x^{2}+10x+25.}
Fodd bynnag, mae'n gwbwl bosib sgwennu'r cwadratig gwreiddiol fel cyfanswm y sgwâr hwn a chysonyn:

{\displaystyle x^{2}+10x+28\,=\,(x+5)^{2}+3.}
a gelwir hyn yn: **gorffen y sgwâr**.

Gweler hefyd
------------

* Ail isradd

Cyfeiriadau
-----------
Etholaeth seneddol yn Swydd Gaerhirfryn, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Gogledd Blackpool a Cleveleys** (Saesneg: *Blackpool North and Cleveleys*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Blackpool a Cleveleys yn Swydd GaerhirfrynEtholaeth Gogledd Blackpool a Cleveleys yn Swydd Gaerhirfryn
* Swydd Gaerhirfryn yn LloegrSwydd Gaerhirfryn yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth fwrdeistrefol yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–presennol: Paul Maynard (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-orllewin Lloegr**

Altrincham a Gorllewin Sale **·** 
Ashton-under-Lyne **·** 
Barrow a Furness **·** 
Blackburn **·** 
Blackley a Broughton **·** 
Bootle **·** 
Burnley **·** 
Caerhirfryn a Fleetwood **·** 
Caerliwelydd **·** 
Canol Manceinion **·** 
Canol Sefton **·** 
Congleton **·** 
Copeland **·** 
Crewe a Nantwich **·** 
Cwm Ribble **·** 
Cheadle **·** 
Chorley **·** 
De Blackpool **·** 
De Bury **·** 
De Cilgwri **·** 
De-ddwyrain Bolton **·** 
De Ribble **·** 
De St Helens ac Whiston **·** 
De Warrington **·** 
Denton a Reddish **·** 
Dinas Caer **·** 
Dyffryn Weaver **·** 
Dwyrain Oldham a Saddleworth **·** 
Eddisbury **·** 
Ellesmere Port a Neston **·** 
Fylde **·** 
Garston a Halewood **·** 
Gogledd Blackpool a Cleveleys **·** 
Gogledd Bury **·** 
Gogledd St Helens **·** 
Gogledd Warrington **·** 
Gogledd-ddwyrain Bolton **·** 
Gorllewin Bolton **·** 
Gorllewin Cilgwri **·** 
Gorllewin Oldham a Royton **·** 
Gorllewin Swydd Gaerhirfryn **·** 
Halton **·** 
Hazel Grove **·** 
Heywood a Middleton **·** 
Hyndburn **·** 
Knowsley **·** 
Leigh **·** 
Lerpwl Riverside **·** 
Lerpwl Walton **·** 
Lerpwl Wavertree **·** 
Lerpwl West Derby **·** 
Macclesfield **·** 
Makerfield **·** 
Manceinion Gorton **·** 
Manceinion Withington **·** 
Morecambe a Lunesdale **·** 
Penrith a'r Goror **·** 
Penbedw **·** 
Pendle **·** 
Preston **·** 
Rochdale **·** 
Rossendale a Darwen **·** 
Salford ac Eccles **·** 
Southport **·** 
Stalybridge a Hyde **·** 
Stockport **·** 
Stretford ac Urmston **·** 
Tatton **·** 
Wallasey **·** 
Westmorland a Lonsdale **·** 
Wigan **·** 
Workington **·** 
Worsley a De Eccles **·** 
Wyre a Gogledd Preston **·** 
Wythenshawe a Dwyrain Sale
Un o strydoedd Jendouba
Mae **Jendouba** (Arabeg: جندوبة‎), a enwyd yn **Souk El Arba** hyd 30 Ebrill 1966, yn ddinas yng ngogledd-orllewin Tiwnisia a leolir 154 km i'r gorllewin o'r brifddinas Tiwnis a 50 km o'r ffin ag Algeria. Mae'r ddinas yn gorwedd yn nyffryn Medjerda yng nghanol gwastadedd eang a amylchinir ar un ochr gan fryniau'r Kroumirie i'r gogledd a chan bryniau talaith El Kef ar yr ochr arall.

Jendouba yw prifddinas talaith Jendouba, gyda 43,997 o bobl yn byw ynddi.

Mae'r economi lleol yn seiliedig i raddau helaeth ar amaethyddiaeth. Mae twristiaeth yn datblygu mewn rhannau eraill o'r dalaith, Tabarka ac Aïn Draham, ond nid yw Jendouba yn ganolfan twristiadd, a hynny er gwaethaf y ffaith fod un o safleoedd archaeolegol gorau'r wlad, sef dinas Rufeinig Bulla Regia, yn gorwedd ar ei stepan drws. Ceir coleg rhanbarthol ar gyrrion y ddinas a nifer o ysgolion. Mae lefel diweithdra yn uchel ac mae nifer o bobl ifanc yn gorfod gadael i geisio gwaith yn Nhiwnis a dinasoedd eraill

Mae rheilffordd bwysig yn cysylltu Jendouba â Bou Salem, Béja a Thiwnis i'r dwyrain ac â Ghardimaou ac Algeria i'r gorllewin. Mae'r ddinas yn ganolfan cludiant lleol gyda ffyrdd yn arwain i lawr y dyffryn i gyfeiriad Tiwnis, dros y Kroumirie i Tabarka, ac i fyny i ddinas hynafol El Kef i'r gogledd-ddwyrain.

Mae gan y ddinas glwb pêl-droed sydd yn yr ail adran genedlaethol.

Dolenni allanol
---------------

* (Ffrangeg) Gwefan swyddogol Jendouba Archifwyd 2007-09-09 yn y Peiriant Wayback.
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Meripilaceae* yw'r **Jeli gwrychog** (Lladin: ***Phlebia tremellosa***; Saesneg: *Jelly Rot*). Mae'r teulu *Meripilaceae* yn gorwedd o fewn urdd y polyporales.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop, Asia, Affrica, Gogledd America a De America.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Meripilaceae
-------------------------------------

Mae gan **Jeli gwrychog** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Cartilosoma ramentaceum* | Cartilosoma ramentaceum |  |
|
| *Cartilosoma rene-hentic* | Cartilosoma rene-hentic |  |
|
| *Cartilosoma subsinuosum* | Cartilosoma subsinuosum |  |
|
| *Porotheleum keithii* | Porotheleum keithii |  |
|
| *Porotheleum lacerum* | Porotheleum lacerum |  |
|
| *Porotheleum leucobombycinum* | Porotheleum leucobombycinum |  |
|
| *Sporotrichopsis terrestris* | Sporotrichopsis terrestris |  |
|
| *Stromatoscypha defibulata* | Stromatoscypha defibulata |  |
|
| *Stromatoscypha fimbriata* | Stromatoscypha fimbriata |  |
|
| *Stromatoscypha poriaeformis* | Stromatoscypha poriaeformis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Jeli gwrychog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Planhigyn blodeuol Monocotyledaidd a pharasytig yw **Gorfanhadlen fawr** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Orobanchaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Orobanche rapum-genistae* a'r enw Saesneg yw *Greater broomrape*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Gorfanc Mwyaf, Caldrist y Banadl, Corn y Bwch, Corn yr Afr, Corn yr Hydd, Corn yr Iwrch, Gorfanadl, Orfanc, Orfanc Fwyaf, Paladr Hir. Ymhlith yr enwau ar y Caldrist ei hun y mae: ceilliau’r ci, eirin y ci, tegeirian, llysiau’r neidr, cala’r gethlydd.

Mae i'w ganfod ledled y byd yn enwedig: Ewrasia, America, rhannau o Awstralia, Seland Newydd ac Affrica. Lleolir y dail bob yn ail. Caiff y blodau eu peillio gan bryfaid neu weithiau adar fel Aderyn y si.

Gweler hefyd
------------

* Caldrist y gors
* Caldrist young
* Y galdrist ruddgoch
* Y galdrist felynwerdd
* Y galdrist lydanddail
* Y galdrist finfain
* Y galdrist ruddlas
* Y galdrist wen
* Y galdrist gulddail
* Y galdrist goch
* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Gorfanhadlen fawr***
Etholaeth seneddol yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Gogledd-orllewin Leeds** (Saesneg: *Leeds North West*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd-orllewin Leeds yng Ngorllewin Swydd EfrogEtholaeth Gogledd-orllewin Leeds yng Ngorllewin Swydd Efrog
* Gorllewin Swydd Efrog yn LloegrGorllewin Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1983: Donald Kaberry (Ceidwadol)
* 1983–1997: Keith Hampson (Ceidwadol)
* 1997–2005: Harold Best (Llafur)
* 2005–2017: Greg Mulholland (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2017–presennol: Alex Sobel (Llafur-Cydweithredol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Gwleidydd o'r Alban yw **Alan Brown** (ganwyd 12 Awst 1970) a etholwyd yn Aelod Seneddol yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Kilmarnock a Loudoun; mae'r etholaeth yn Nwyrain Swydd Ayr, Gogledd Swydd Ayr a De Swydd Ayr, yr Alban. Mae Alan Brown yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn Nhŷ'r Cyffredin.

Fe'i ganed yn Kilmarnock, Dwyrain Swydd Ayr yn 1970. Graddiodd gydag Anrhydedd ym Mhrifysgol Glasgow - mewn peirianneg sifil. Yna gweithiodd yn y sector preifat a chyhoeddus.

Yn ei oriau hamdden mae'n cefnogi Clwb pêl-droed Kilmarnock.

Fe'i etholwyd am y tro cyntaf fel cyngorydd sir etholaeth Dwyrain Swydd Ayr (ward Dyffryn Irvine) yn 2007, a hynny fel aelod o'r SNP. Fe'i ail-etholwyd yn 2012.

Etholiad 2015
-------------

Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59 sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Alan Brown 30000 o bleidleisiau, sef 55.7% o'r holl bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o 29.7 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 13638 pleidlais.

Gweler hefyd
------------

* Alex Salmond
* Margo MacDonald
* Margaret Ewing
* Nicola Sturgeon

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  www.thenational.scot; adalwyd 11 Gorffennaf 2015
2. ↑  Gwefan y BBC; adalwyd 03 Gorffennaf 2015
3. ↑  Adroddiad yn y Guardian ar y don o seddi gan yr SNP yn yr Alban

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**Cathy Jamieson** | **Aelod Seneddol dros Kilmarnock a Loudoun**2015 – presennol | Olynydd:**presennol** |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr yr hydref**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr yr hydref**; yr enw Saesneg yw *Autumnal Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Eugnorisma glareosa*. Fe'i canfyddir yng ngogledd a gorllewin Ewrop.

Maent i'w canfod yn yr Alban, ble mae eu lliw bron yn ddu. Mae'r adenydd rhwng 32–38 mm.

Bwyd
----

Mae'r siani flewog i'w gweld yn bwyta Galium, Rumex, grug, letis a helyg yn ogystal â gweiriau megis *Poa*. Mae'r siani fach hefyd yn cysgu dros y gaeaf.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr yr hydref yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloÿnnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Tyne a Wear, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw **Gogledd Glannau Tyne** (Saesneg: *North Tyneside*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Glannau Tyne yn Tyne a WearEtholaeth Gogledd Glannau Tyne yn Tyne a Wear
* Tyne a Wear yn LloegrTyne a Wear yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–2010: Stephen Byers (Llafur)
* 2010–presennol: Mary Glindon (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr**

Berwick-upon-Tweed **·** 
Bishop Auckland  **·** 
Blaydon **·** 
Blyth Valley  **·** 
Canol Newcastle upon Tyne **·** 
Canol Sunderland **·** 
Darlington **·** 
De Middlesbrough a Dwyrain Cleveland **·** 
De Stockton **·** 
Dinas Durham **·** 
Dwyrain Newcastle upon Tyne **·** 
Easington **·** 
Gateshead **·** 
Gogledd Durham **·** 
Gogledd Glannau Tyne **·** 
Gogledd-orllewin Durham **·** 
Gogledd Newcastle upon Tyne **·** 
Gogledd Stockton **·** 
Hartlepool **·** 
Hexham **·** 
Houghton a De Sunderland **·** 
Jarrow **·** 
Middlesbrough **·** 
Redcar **·** 
Sedgefield **·** 
South Shields **·** 
Tynemouth **·** 
Wansbeck **·** 
Washington a Gorllewin Sunderland
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr du**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr du(-on)**; yr enw Saesneg yw *Black Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Aporophyla nigra*.

hyd ei adenyd yw 40–48 mm ac mae'n hedfan rhwng Medi a Hydref ac weithiau rhwng Rhagfyr a Ionawr.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr du yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Gogledd Enfield** (Saesneg: *Enfield North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Enfield yn Llundain FwyafEtholaeth Gogledd Enfield yn Llundain Fwyaf
* Llundain Fwyaf yn LloegrLlundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1974–1979: Bryan Davies (Llafur)
* 1979–1997: Tim Eggar (Ceidwadol)
* 1997–2010: Joan Ryan (Llafur)
* 2010–2015: Nick de Bois (Ceidwadol)
* 2015–presennol: Joan Ryan (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Llundain Fwyaf**

Barking **·** Battersea **·** Beckenham **·** Bermondsey a Hen Southwark **·** Bethnal Green a Bow **·** Bexleyheath a Crayford **·** Brentford ac Isleworth **·** Bromley a Chislehurst **·** Camberwell a Peckham **·** Canol Brent **·** Canol Croydon **·** Canol Ealing ac Acton **·** Carshalton a Wallington **·** Chelsea a Fulham **·** Chingford a Woodford Green **·** Chipping Barnet **·** Dagenham a Rainham **·** De Croydon **·** De Hackney a Shoreditch **·** De Ilford **·** De Islington a Finsbury **·** Dinasoedd Llundain a Westminster **·** Dulwich a Gorllewin Norwood **·** Dwyrain Harrow **·** Dwyrain Lewisham **·** Ealing, Southall **·** East Ham **·** Edmonton **·** Eltham **·** Enfield Southgate **·** Erith a Thamesmead **·** Feltham a Heston **·** Finchley a Golders Green **·** Gogledd Brent **·** Gogledd Croydon **·** Gogledd Ealing **·** Gogledd Enfield **·** Gogledd Hackney a Stoke Newington **·** Gogledd Ilford **·** Gogledd Islington **·** Gogledd Westminster **·** Gorllewin Harrow **·** Gorllewin Lewisham a Penge **·** Greenwich ac Woolwich **·** Hammersmith **·** Hampstead a Kilburn **·** Hayes a Harlington **·** Hen Bexley a Sidcup **·** Hendon **·** Holborn a St Pancras **·** Hornchurch ac Upminster **·** Hornsey a Wood Green **·** Kensington **·** Kingston a Surbiton **·** Lewisham Deptford **·** Leyton ac Wanstead **·** Mitcham a Morden **·** Orpington **·** Poplar a Limehouse **·** Putney **·** Richmond Park **·** Romford **·** Ruislip, Northwood a Pinner **·** Streatham **·** Sutton a Cheam **·** Tooting **·** Tottenham **·** Twickenham **·** Uxbridge a De Ruislip **·** Vauxhall **·** Walthamstow **·** West Ham **·** Wimbledon
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr cyffredin**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr cyffredin**; yr enw Saesneg yw *Common Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Mesapamea secalis*.

Hyd ei adenydd yw rhwng 27–30 mm. Gellir ei weld ar adain rhwng Gorffennaf ac Awst.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr cyffredin yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Etholaeth seneddol yn Swydd Gaergrawnt, Dwyrain Lloegr, yw **Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt** (Saesneg: *North East Cambridgeshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt yn Swydd GaergrawntEtholaeth Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt yn Swydd Gaergrawnt
* Swydd Gaergrawnt yn LloegrSwydd Gaergrawnt yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

Aelodau Senedol
---------------

* 1983–1987: Clement Freud (Rhyddfrydol)
* 1987–2010: Malcolm Moss (Ceidwadol)
* 2010–presennol: Steve Barclay (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Nwyrain Lloegr**

Basildon a Billericay **·** 
Bedford **·** 
Braintree **·** 
Brentwood ac Ongar **·** 
Broadland **·** 
Broxbourne **·** 
Bury St Edmunds **·** 
Caergrawnt **·** 
Canol Norfolk **·** 
Canol Suffolk a Gogledd Ipswich **·** 
Canol Swydd Bedford **·** 
Castle Point **·** 
Clacton **·** 
Colchester **·** 
Chelmsford **·** 
De Basildon a Dwyrain Thurrock **·** 
De Luton **·** 
De Norfolk **·** 
De Norwich **·** 
De Suffolk **·** 
De Swydd Gaergrawnt **·** 
De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
De-orllewin Norfolk **·** 
De-orllewin Swydd Bedford **·** 
De-orllewin Swydd Hertford **·** 
Fforest Epping **·** 
Gogledd Luton **·** 
Gogledd Norfolk **·** 
Gogledd Norwich **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford **·** 
Gogledd-orllewin Norfolk **·** 
Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt **·** 
Gorllewin Southend **·** 
Gorllewin Suffolk **·** 
Great Yarmouth **·** 
Harlow **·** 
Harwich a Gogledd Essex **·** 
Hemel Hempstead **·** 
Hertford a Stortford **·** 
Herstmere **·** 
Hitchin a Harpenden **·** 
Huntingdon **·** 
Ipswich **·** 
Maldon **·** 
Peterborough **·** 
Rayleigh a Wickford **·** 
Rochford a Dwyrain Southend **·** 
Saffron Walden **·** 
St Albans **·** 
Stevenage **·** 
Suffolk Arfordirol **·** 
Waveney **·** 
Thurrock **·** 
Watford **·** 
Welwyn Hatfield **·** 
Witham
Etholaeth seneddol yn sir Gorllewin Canolbarth Lloegr, yn rhanbarth Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Gogledd-orllewin Coventry** (Saesneg: *Coventry North West*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd-orllewin Coventry yn sir Gorllewin Canolbarth LloegrEtholaeth Gogledd-orllewin Coventry yn sir Gorllewin Canolbarth Lloegr
* Sir Gorllewin Canolbarth Lloegr yn LloegrSir Gorllewin Canolbarth Lloegr yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1974.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1974–1976: Maurice Edelman (Llafur)
* 1976–2019: Geoffrey Robinson (Llafur)
* 2019 –presennol: Taiwo Owatemi (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest