Grŵp o gemau bwrdd strategol i ddau chwaraewr yw **draffts** (hefyd **drafftiau** neu **gêm ddrafft**). Mae'n cynnwys darnau gêm unffurf sy'n gwneud symudiadau croeslinol ac yn cipio trwy neidio dros ddarnau'r gwrthwynebydd. Mae'n tarddu o'r gêm alquerque, a daw'r enw o'r ferf Saesneg sy'n golygu tynnu neu symud.

Y ffurfiau mwyaf poblogaidd yw draffts Saesnig, a elwir hefyd (yn Saesneg) yn **American checkers**, sy'n cael eu chwarae ar fwrdd brith 8 × 8; draffs Rwsiaidd, sydd hefyd yn cael ei chwarae ar fwrdd 8 × 8; a draffts rhyngwladol, sy'n cael ei chwarae ar fwrdd 10 × 10. Mae llawer o amrywiadau eraill yn cael eu chwarae ar fyrddau 8 × 8. Mae 'Canadian checkers' a 'Singaporean / Malaysian checkers' (a elwir yn lleol hefyd yn *dum*) yn cael eu chwarae ar fwrdd 12 × 12.

Llwyddwyd i ddatrys draffts ar ei ffurf 8 × 8 yn 2007 gan dîm o gyfrifiadurwyr o Ganada wedi'i arwain gan Jonathan Schaeffer. O'r safleoedd cychwyn arferol, gall dau chwaraewr sicrhau gêm gyfartal trwy chwarae perffaith.

Rheolau cyffredinol
-------------------

Cerflun o bâr yn chwara draffts yn Bergambacht, yr Iseldiroedd
Mae draffts draffts yn ymdebygu i gêm gwyddbwyll syml a cyflymach. Mae'n cael ei chwarae gan ddau wrthwynebydd ar bob pen i'r bwrdd. Mae gan un chwaraewr y darnau tywyll a'r llall y darnau golau. Mae chwaraewyr yn cymryd eu tro bob yn ail. Nid yw chwaraewr yn cael symud darn ei wrthwynebydd. Mae darnau yn cael eu symud yn groeslinol i sgwâr gwag cyfagos. Os yw'r sgwâr cyfagos yn cynnwys darn gwrthwynebydd, a bod y sgwâr yn union y tu hwnt iddo yn wag, gellir cipio'r darn (a'i dynnu o'r gêm) drwy neidio drosto.

Dim ond sgwariau tywyll sy'n cael eu defnyddio ar y bwrdd. Gall darn symud yn groeslinol i mewn i sgwâr gwag yn unig. Mae cipio yn orfodol yn y rhan fwyaf o reolau swyddogol, er bod rhai amrywiadau mewn rheolau yn rhoi'r dewis o gipio neu beidio. Ym mron pob amrywiad, y chwaraewr cyntaf i golli ei ddarnau i gyd, neu fethu symud o gwbl o ganlyniad i gael ei flocio, sy'n colli'r gêm.

Draffts Ryngwladol
------------------

Yn y rhan fwyaf o ieithoedd a dderbyniodd y gêm heb y cyswllt drwy'r iaith Saesneg, gelwir drafftiau yn *dame, dames, damas*, neu derm tebyg sy'n cyfeirio at "bonheddiges"/"menyw". Gelwir y darnau fel arfer yn "ddynion", "cerrig", "peón" ("taeog" - neu "gwerinwr" - fel ceir yn gwyddbwyll a tarddiad y gair 'pawn' yn Saesneg) neu derm tebyg; gelwir dynion sy'n cael eu dyrchafu i frenhinoedd yn dames neu'n ferched. Yn yr ieithoedd hyn, gelwir y frenhines mewn gwyddbwyll neu mewn gemau cardiau fel arfer gan yr un term â'r brenhinoedd mewn drafftiau. Ceir enghraifft o hyn yn terminoleg Groeg, lle gelwir drafftiau yn "ντάμα" (dama), sydd hefyd yn un tymor i'r frenhines mewn gwyddbwyll.

Ceir hefyd amrywiaethau ar y gêm mewn gwahanol wledydd.

* Safle cychwyn gêm 'drafftiau ryngwladol' a chwaraeir ar fwrdd 10×10Safle cychwyn gêm 'drafftiau ryngwladol' a chwaraeir ar fwrdd 10×10
* Safle cychwyn Draffts Rwsaidd, Draffts Brasilaidd, Draffts Tsiecaidd a gêm 'Pool Checkers'Safle cychwyn Draffts Rwsaidd, Draffts Brasilaidd, Draffts Tsiecaidd a gêm 'Pool Checkers'
* Safle cychwyn Draffts CanadaiddSafle cychwyn Draffts Canadaidd
* Bwrdd a safle cychwyn Draffts TwrcaiddBwrdd a safle cychwyn Draffts Twrcaidd
* Safle cychwyn Draffts Eidalaidd a Draffts PortiwgeaiddSafle cychwyn Draffts Eidalaidd a Draffts Portiwgeaidd

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Masters, James. "Draughts, Checkers - Online Guide". *www.tradgames.org.uk*.
2. ↑  Strutt, Joseph (1801). *The sports and pastimes of the people of England*. London. t. 255.
3. ↑  Fel sy'n arferol mewn Amrywiadau modern; gweler mwy yn The Online Guide to Games Traddodiadol