Ffeminist ac addysgwr Americanaidd oedd **Frances Willard** (28 Medi 1839 - 18 Chwefror 1898) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel rhethregwr, diwygiwr dirwest, swffragét ac ymgyrchydd dros bleidlais i ferched.

Daeth Willard yn llywydd cenedlaethol Undeb Dirwestol Cristnogol y Merched (WCTU) ym 1879, a pharhaodd yn llywydd hyd at ei marwolaeth ym 1898. Parhaodd ei dylanwad drwy'r ddegawdau nesaf. Datblygodd Willard y slogan *"Do Everything"* ar gyfer yr WCTU, gan annog aelodau i gymryd rhan mewn amrywiaeth eang o ddiwygiadau cymdeithasol drwy lobïo, deisebu, pregethu, cyhoeddi ac addysgu. Yn ystod ei hoes, llwyddodd Willard i godi oedran cydsynio mewn nifer o wladwriaethau, yn ogystal â phasio diwygiadau llafur gan gynnwys y diwrnod gwaith wyth awr. Roedd ei gweledigaeth hefyd yn cwmpasu diwygio carchardai, yr elfen wyddonol o ddirwest, sosialaeth Gristnogol, ac ehangu hawliau menywod yn fyd-eang.

Magwraeth
---------

Ganed **Frances Elizabeth Caroline Willard** yn Churchville ger Rochester, Efrog Newydd ar 28 Medi 1839 i Josiah Flint Willard a Mary Thompson Hill Willard. Bu farw yn Ninas Efrog Newydd ac fe'i claddwyd ym Mynwent Rosehill o'r ffliw. Cafodd ei henwi ar ôl y nofelydd Frances Frances (Fanny) Burney, y bardd Americanaidd Frances Osgood, a'i chwaer, Elizabeth Caroline, a fu farw y flwyddyn flaenorol. Roedd ganddi ddau frawd a chwaer arall: ei brawd hŷn, Oliver, a'i chwaer iau, Mary. Roedd ei thad yn ffermwr, naturiaethwr, a deddfwr. Roedd ei mam yn athrawes.

Ymgyrchydd
----------

Yn 1879, gofynnodd fe'i hetholwyd i lywyddiaeth y *Woman's Christian Temperance Union* (WCTU) genedlaethol. Ar ôl cael ei hethol, cynhaliodd y swydd hyd ei marwolaeth. Roedd ei hymdrechion diflino dros yr achos dirwest yn cynnwys taith siarad mewn cyfarfodydd 50 diwrnod yn 1874, cyfartaledd o 30,000 milltir o deithio y flwyddyn, a chyfartaledd o 400 darlith y flwyddyn am gyfnod o 10 mlynedd, gyda chymorth ei hysgrifenyddes bersonol yn bennaf, Anna Adams Gordon.

Fel llywydd y WCTU, dadleuodd Willard hefyd fros bleidlais merched, yn seiliedig ar *"Home Protection"* a ddisgrifiodd hi fel "y symudiad… y nod yw'r bleidlais i bob merch dros ugain mlwydd oed er mwyn amddiffyn eu cartrefi rhag y difrod a achoswyd gan traffig cyfreithlon o'r ddiod gref. "Cyfeiriodd "y difrod "at weithredoedd treisgar yn erbyn menywod a gyflawnwyd gan ddynion meddw, a oedd yn gyffredin yn y cartref a'r tu allan iddo. Dadleuodd Willard ei bod yn rhy hawdd i ddynion ddiflannu gyda'u troseddau heb bleidlais menywod. Honnodd fod cyfreithiau naturiol a dwyfol yn galw am gydraddoldeb yn y cartref yn America, gyda'r fam a'r tad yn rhannu arweinyddiaeth. Ehangodd y syniad hwn o'r cartref, gan ddadlau y dylai dynion a merched arwain ochr yn ochr mewn materion fel: addysg, eglwys, a llywodraeth, yn union fel "Mae Duw yn gosod dynion a merched ochr yn ochr drwy gydol ei deyrnas.

Y llenor
--------

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *A Woman of the Century*.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Undeb Dirwestol Cristnogol y Merched am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: 'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod (2000) .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
2. ↑  Disgrifiwyd yn:. .
3. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018.. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. Anhysbys; Frances Willard (1893), Frances Willard; Mary Livermore, eds. (yn en), *A Woman of the Century* (1st ed.), Buffalo, Efrog Newydd: Charles Wells Moulton, LCCN ltf96008160, OL13503115M, Wikidata Q24205103
4. ↑  Dyddiad geni:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Frances Willard". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances Willard (suffragist)". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances E. Willard". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Frances Willard". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.. "Frances Willard". "Frances Willard".
5. ↑  Dyddiad marw:  *Llyfrgell y Gyngres*, OL19454A, Wikidata Q131454, adalwyd 14 Hydref 2019 "Frances Willard". "Frances Willard".
6. ↑  Man geni: .
7. ↑  Anrhydeddau: .
8. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 32329350
* LCCN: n50017062
* ISNI: 0000 0001 0963 2774
* GND: 119336847
* SUDOC: 106978446
* BNF: cb158041056 (data)
* BIBSYS: 2135953
* NLA: 35608810
* NDL: 00768707
* CiNii: DA02430860
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |