Bardd, nofelydd, awdur plant a newyddiadurwr o Gymro oedd **Robert John Rowlands** (20 Mai 1880 – 2 Tachwedd 1967), a oedd yn adnabyddus fel awdur dan ei enw barddol **Meuryn**. Roedd yn arloeswr ym myd llenyddiaeth Gymraeg i blant.

Bywgraffiad
-----------

Clawr *Y Barcud Olaf* (1944) gyda darlun gan Moss Williams.
Ganed R. J. Rowlands yn Abergwyngregin, ger Bangor, yn yr hen Sir Gaernarfon (Gwynedd heddiw) ar 20 Mai 1880 yn fab i William a Mary Rowlands. Cafodd ei addysg gynnar yn Ysgol Genedlaethol Aber. Dechreuodd ar ei yrfa fel newyddiadurwr yn 1901 dan Isaac Foulkes ar staff *Y Cymro* (yn Lerpwl y pryd hynny) cyn dychwelyd i Gymru a chael swydd golygydd ar *Yr Herald Cymraeg* yng Nghaernarfon yn 1921. Arosodd yno am 33 o flynyddoedd hyd ei ymddeol yn 1954.

Bu farw yn 1967. Roedd yn dad i'r ysgolhaig Eurys Ionor Rowlands.

Gwaith llenyddol
----------------

Dan yr enw Meuryn daeth i sylw Cymry llengar fel nofelydd o 1902 ymlaen. Enillodd Gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1921 gyda'i awdl 'Min y Môr'. Cyhoeddodd nifer o lyfrau i blant hŷn a chyfres o nofelau dirgelwch poblogaidd. Fel beirniad ar ymrysonau barddol y BBC daeth yn ffigwr cyfarwydd yn y diwylliant Cymraeg; daw'r gair 'meurynnu', sef beirniadu a barnu cerddi mewn ymryson, o'i enw barddol a chyfeirir at y beirniad ei hun fel 'y meuryn' yn ogystal.

Fe'i cofir yn bennaf am ei lyfrau plant a'i nofelau dirgelwch. Gwelir tair thema amlwg yn ei waith, sef antur, natur a dirgelwch. Lleolir rhai o'i lyfrau gorau yng nghefn gwlad Cymru a rhydd ei nofelau dirgelwch a ditectif ddarlun o gymdeithas y Gogledd Cymru wledig ganol yr 20g. Roedd wrth ei fod ym myd natur ac yn arbennig bryniau a chymoedd y Carneddau yn Eryri. Yn ei deyrnged iddo meddai ei gyfaill a chyd-newyddiadurwr E. Morgan Humphreys,

Ymhyfrydai ym myd natur, ac yr oedd yn adnabod pob aderyn a oedd yn ehedeg yn awyr bro ei febyd, Aber ger Bangor. Roedd wedi darllen llawer hefyd am bob math o greaduriaid estronol - nid rhyfedd i Feuryn ddod yn adnabyddus fel awdur cyfrolau o storïau am wylltfilod yn ddiweddarach.

Llyfryddiaeth
-------------

### Gweithiau Meuryn

* *Dyrysu Dau Fywyd* (Caernarfon, 1902). Nofela.
* *Y Trysor Pennaf* (Caernarfon, 1903)
* *Swynion Serch* (Lerpwl, 1906). Cerddi.
* *Ar Lwybrau Antur* (Hughes a'i Fab, Wrecsam, 1926)
* *Anturiaethau* (Gwasg y Brython, Lerpwl, 1944)
* *Y Barcud Olaf* (Gwasg y Brython, Lerpwl, 1944)
* *Dirgelwch Hendre Galed* (Gwasg y Brython, Lerpwl, 1944)
* *Yn Nanned Peryglon* (Gwasg Aberystwyth, 1945)
* *Chwedlau'r Meini* (Gwasg Gee, Dinbych, 1946)
* *Y Gelli Bant* (Gwasg y Brython, Lerpwl, 1946)
* *O Berygl i Berygl* (Gwasg y Brython, Lerpwl, 1946)
* *Y Rhaff a'r Neidr* (Gwasg Gwenllyn, Caernarfon, 1947)
* *Dirgelwch Plas y Coed* (Gwasg Aberystwyth, Aberystwyth, 1948)
* *Ellyllon y Coed* (Gwasg Aberystwyth, Aberystwyth, 1949)
* *Ar Goll* (Gwasg Aberystwyth, Aberystwyth, 1957)

### Astudiaeth

* Gwynn Jones, 'R. J. Rowlands (Meuryn)' yn, Mairwen a Gwynn Jones, *Dewiniaid Difyr* (Gwasg Gomer, 1983).

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Gwynn Jones, 'R. J. Rowlands (Meuryn)', *Dewiniaid Difyr* (1983).
2. ↑  *Yr Herald Gymraeg*, 29 Mawrth, 1954. Dyfynnir yn *Dewiniaid Difyr*.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 73642598
* LCCN: no2007113585

 |