Actor a chyfarwyddwr yw **Wynford Ellis Owen** (ganwyd 22 Ionawr 1948) Mae'n enwog am greu ac actio'r cymeriad 'Syr Wynff ap Concord y Bos' a ymddangosodd yn y rhaglenni teledu plant *Teliffant* ac *Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan*. Creodd y gyfres gomedi teledu *Porc Peis Bach* ac actiodd cymeriad y gweinidog Donald Parry yn y gyfres honno.

Bywgraffiad
-----------

Bu'n byw yn Llansannan, Sir Ddinbych cyn symyd i Lanllyfni, Sir Gaernarfon. Addysgwyd yn Nyffryn Nantlle, Coleg Addysg Cyncoed, Caerdydd a Choleg Cerdd a Drama Cymru. Aeth i weithio i'r BBC yn 1969.

Roedd ei dad, Robert Owen, yn weinidog gyda’r Methodistiaid Calfinaidd yn Llanllyfni.

Ers yn blentyn roedd wedi arbrofi gyda chyffuriau gan ddwyn meddyginiaethau ei fam ac o aelodau eglwys ei dad. Fel oedolyn bu'n gaeth i alcohol a valium. Cafodd driniaeth am ddibyniaeth yng nghanolfan Rhoserchan yn Aberystwyth a bu'n sobr ers 22 Gorffennaf 1992. Graddiodd mewn Cwnsela Dibyniaeth yn 2008 ac ar 1 Hydref 2008 cychwynnodd weithio fel Prif Weithredwr Cyngor Cymru ar Alcohol a Chyffuriau Eraill.

Datblygodd canolfan gymunedol Stafell Fyw Caerdydd i gefnogi pobl gyda dibyniaeth ar gyffuriau yn ardal Caerdydd. Agorwyd y ganolfan yn 2011.

Ymddeolodd o Stafell Fyw Caerdydd ar 31 Awst 2017 er ei fod am barhau i weithio rhan amser ar gynlluniau i agor canolfannau Stafell Fyw yng Nghaerfyrddin a Chaernarfon. Mae hefyd yn gobeithio ail-afael ar ysgrifennu a dechrau creu dramâu a chyfresi teledu gyda’i ferch.

Fe'i urddwyd gyda'r wisg werdd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Ynys Môn 2017.

Bywyd personol
--------------

Mae'n briod a Meira a maent yn byw yng Nghreigiau ar gyrion Caerdydd. Mae ganddynt ddwy ferch, Bethan, sy'n actores, a Rwth.

Gwaith
------

### Actio

1968
*Ty ar y Tywod* gan Gwenlyn Parry, BBC Cymru. Rhan ‘y llanc’.
1972-79
Creu ac actio rhan *Syr Wynff ap Concord y Bos* yn *Teliffant*, BBC Cymru - 20 rhaglen y flwyddyn.
1979
*Garej Syr Wynff*, *Crochendy Syr Wynff* a *Teliffant*, ffilmiau byr Bwrdd Ffilmiau Cymraeg.
*Gwaed ar y Sêr* gan Wil Sam, rhan Yr Inspector.
1980-81
Dwy gyfres *Siop Siafins* gan Dyfed Thomas, BBC Cymru. Rhan Mr Prys.
Cyfres ysgolion ‘Ffenestri*, BBC Cymru.*
1980-89
*Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan*, S4C, Cwmni Teledu Burum a Ffilmiau Llifon. Rhan Syr Wynff.
1981
Rhaglen nodwedd am Universal Studios, S4C drwy Kine Merlin.
1985
*Byw’n Rhydd* gan Emyr Humphreys, S4C drwy Ffilmiau Bryngwyn. Rhan Dr Jolly.
1985-91
Sioe sebon *Dinas*, S4C drwy HTV. Rhan Robin Gregory.
1986
Ffilm Nadolig *Grym Ewyllys*, S4C drwy Ffilmiau Llifon. Rhan Syr Wynff. (Wedi ei rhyddhau ar DVD.)
*Siarabang*, S4C drwy Ffilmiau’r Nant.
1987
*Sôn am Siarabang*, S4C drwy Ffilmiau’r Nant.
*Cyfle Byw*, S4C drwy HTV.
1991
*Now you’re Talking*, S4C drwy Cwmni Fflic.
1993
*Fallen Sons* gan Ed Thomas, BBC Playhouse Wales. Rhan Uncle Frank.
*Pirates* a *Môr Ladron*, S4C a Discovery drwy Psychology News. Rhannau Avery a Wragg.
*Glan Hafren*, S4C drwy HTV. Rhan Simon Lyons.
*Môr a mynydd* gan Angela Roberts, S4C drwy gwmni Llun y Felin. Rhan Peredyr Meredydd.
1994
*Heliwr* a *A Mind to Kill*, S4C a Sky drwy Lluniau Lliw. Rhan Geoff Symonds.
*Halen yn y Gwaed*, S4C drwy Gwmni Opus. Rhan Trystan.
Arddangosfa AVE Realisation ar gyfer Celtica ym Machynlleth. Rhan Y Derwydd.
1994-95
3ydd cyfres *Glan Hafren*, S4C drwy HTV. Rhan Simon Lyons.
1995
*Rhyw Amser Cinio* gan William R. Lewis a Gwenllian Carr, BBC Cymru. Rhan Frank.
*Streetlife* gan Karl Frances, BBC2. Rhan y seiciatrydd.
*Guardian Angel* gan Peter Lloyd. Cyfres yr *Heliwr*/*A Mind to Kill*, S4C/Sky gan Lluniau Lliw. Rhan Spencer Jones.
*Lleifior 2*, Ffilmiau’r Tþ Gwyn. Rhan tad Llinos.
1996
*Dim Cliw*, Cwmni Telesgop. Rhan Eli.
4edd cyfres *Glan Hafren* gan Delyth Jones. Rhan Simon Lyons.
1996/7
*Iechyd Da* gan Lluniau Lliw, S4C. Rhan y prifathro, Glyn Jones.
1997
*Canllath o Gopa’r Mynydd*, drama nodwedd ar Sir Charles Evans i Gwmni Cambrensis. Rhan Syr Huw Wheldon.
*Y Glas* gan Siôn Eirian, S4C drwy Gwmni Boda. Rhan Lyndon Williams.
*Talk About*, rhaglen i ddysgwyr, HTV. Rhan yr Inspector.
Drama ddogfen *The man who never was*, S4C, Cwmni Cambrensis. Rhan yr holwr.
Drama gyfres *Departures*, HTV. Rhan y capten.
1998
Drama gyfres *Cerddwn Ymlaen* gan Mei Jones. Rhan Bryn Hill.
*Porc Pei*, ffilm Nadolig S4C gan Wynford Ellis Owen. Cynhyrchiad Cwmni Cambrensis. Rhan Y Parch. Donald Parry.
Enillodd y ffilm hon y brif wobr yng Ngðyl Ffilmiau Rhyngwladol Vürzburg, ac mae wedi ei rhyddhau ar DVD gan S4C.
1999
*Porc Peis Bach* gan Wynford Ellis Owen, S4C, drwy Gwmni Cambrensis. Rhan Donald Parry yn y gyfres gyntaf.
2000
Cyfres dysgwyr *Let’s Talk Welsh*. Rhan Dr. Dylan Griffiths.
2il gyfres o *Porc Peis Bach*. Rhan Donald Parry.
2001
3ydd cyfres *Porc Peis Bach*, Cwmni Cambrensis i S4C.
Cyfres *The Magistrate*, BBC Wales. Rhan Bob.
2002
4edd gyfres *PorcPeis Bach*.
*Jacob’s Ladder*, cyfres ddrama wedi’i seilio ar storïau o’r Hen Destament, HTV/Story Works Ltd.
2003-05
5ed a 6ed cyfres *Porc Peis Bach*.
2005
*Margaret Williams*, S4C am fywyd yn saithdegau’r ganrif hon. Perfformio Monolog.
### Cyflwyno

1972-73
Cwis *Stesion Cantamil*, HTV.
1976-77
Cwis *Olwynion*, BBC Cymru.
Darllediad allanol Eisteddfod yr Urdd y Barri, BBC Cymru.
1998
Cwis *Pendroffobia*, S4C drwy HTV. Cyflwyno dwy gyfres
2000
*Dechrau Canu Dechrau Canmol*. Cyflwyno ei hoff emynau.
2001
*Cestyll Cymru*, Antenna Audio a Chwmni Cambrensis. Sylwebaeth.
### Llais

1975-76
Cyfres bypedau plant *Fyny Fana*, HTV. Llais *Taran*.
1986
Cartŵn *Siôn Blewyn Coch* gan Rosanne Reeves, S4C drwy Atsain/Siriol. Llais Eban.
1994
Cyfres animeiddio *Richard 3* gan William Shakespeare, BBC/S4C. Llais *Hastings*.
1996
Animeiddiad *Testament*, S4C, Cartwn Cymru/Christmas Films. Llais Jona.
1999
*Cðr y Gwyrthiau*, S4C, Cartwn Cymru/Christmas Films. Llais Y Diafol.
### Arall

1969-71
Rheolwr llawr cynorthwyol, BBC Cymru. Adrannau newyddion a materion cyfoes, adloniant ysgafn a drama.
1979-84
Un o gyfarwyddwyr cwmni goleuo diwydiant ffilm a theledu M.W.G. Lighting.
Cadeirydd Cwmni Teledu Burum – cwmni teledu annibynnol.
1982-83
Rhaglen sgwrs *Ond o ddifri Madam Sera!*, S4C drwy Gwmni Teledu Burum. Cynhyrchu a chyfarwyddo.
1982
Cyfres ddrama ysgafn 8 bennod, *Bysus Bach y Wlad*, gan Hari Parry a Gareth Maelor, S4C drwy Gwmni Teledu Burum. Cyfarwyddo.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Manylion cyfarwyddwr 'Theatr y Byd'. Adalwyd ar 1 Chwefror 2016.
2. 1 2  *Derbyn Geraint Jarman a George North i’r Orsedd*  , Golwg360, 4 Mai 2017.  Cyrchwyd ar 12 Medi 2017.
3. ↑  *Wynford Ellis Owen reveals his road to addiction*   (en) , WalesOnline, 10 Tachwedd 2008.  Cyrchwyd ar 12 Medi 2017.
4. ↑   Stafell Fyw Caerdydd - Ein tîm. Stafell Fyw. Adalwyd ar 12 Medi 2017.
5. ↑  *Stafell Fyw Caerdydd – ehangu i’r gogledd a’r gorllewin*  , Golwg360, 31 Awst 2017.  Cyrchwyd ar 12 Medi 2017.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol Wynford Ellis Owen Archifwyd 2007-09-28 yn y Peiriant Wayback.
* Proffil ar wefan Gwasg Gomer Archifwyd 2007-09-27 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 8622922
* LCCN: n00098012
* ISNI: 0000 0000 2224 842X

 |