Roedd **Bill Brandt** (Hermann Wilhelm Brandt), 2 Mai 1904 – 20 Rhagfyr 1983, yn ffotograffydd a ffoto-newyddiadurwr arloesol.
Ganwyd yn yr Almaen fe symudodd i Loegr ble ddaeth yn enwog am ei ddelweddau o wahanol lefelau ag agweddau o gymdeithas Saesnig y cyfnod ar gyfer cylchganonau fel *Picture Post* a llyfrau fel *The English At Home* (1936) a *London At Night* (1938), wedyn delweddau abstract o noethion a phortreadau artistiaid enwog. Ystyrir Bill Brandt fel un o ffotograffwyr pwysicaf yr 20g.

Gyrfa a bywyd
-------------

Ganwyd yn Hamburg, i deulu o fasnachwyr a bancwyr cyfoethog, ei dad yn Brydeiniwr a'i fam Almaenes. Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf fe garcharwyd ei dad am 6 mis gan awdurdodau yr Almaen am fod yn ddinesydd Prydain er iddo fyw yn yr Almaen ers yn 5 oed.

Yn ddiweddarach fe wadodd Bill Brandt ei gefndir Almaeneg gan fynnu iddi gael ei eni yn Ne Llundain.

Ychydig ar ôl ddiwedd y rhyfel, fe gafodd Brandt diciâu (*tuberculosis*) ac fe dreuliodd lawer o amser mewn sanatoriwm i gyfoethogion yn Davos, y Swisdir. 
Fe deithiodd i Fienna am gwrs o driniaeth seicolegol ble cyfarfu â'r *socialite* Eugenie Schwarzwald a gyflwynodd i'r bardd Americanaidd enwog Ezra Pound. Fe dynnodd Brandt ei bortread ac yn ôl pob sôn fe'i gyflwynodd i Man Ray y ffotograffwyr a swrealydd. Ym 1930 fe ddaeth Brandt yn gynorthwy-ydd ystafell dywyll i Man Ray gan ddysgu technegau arloesol ac arbrofol.

Ym 1933 symudodd i fyw yn Llundain ble dechreuodd dynnu ffotograffau o bobl yn eu cartrefi, gwaith ac yn eu hamser rhydd gan amlygu'r gwahaniaethau mawr rhwng y cyfoethog a'r bobl gyffredin.

Cyhoeddodd Brandt ddau lyfr *The English at Home* (1936) ac *A Night in London* (1938) gan gyfrannu'n gyson i brif gylchgronau'r cyfod fel *Lilliput*, *Picture Post*, a *Harper's Bazaar*.

Pobl Llundain yn cuddio rhag y bombiau yn yr *Underground*, Bill Brandt, Tachwed 1940
Pobl Llundain yn cuddio rhag y bombiau yn yr *Underground*, Bill Brandt, Tachwed 1940
Ym 1940 fe'i gomisiynwyd gan wladwriaeth wybodaeth llywodraeth Llundain i gofnodi pobl Llundain yn cuddio rhag bomiau'r ail ryfel byd yng ngorsafoedd yr *Underground*. Manteisiodd Brandt ar dywyllwch y *black out* i dynnu lluniau o strydoedd gwag Llundain yn y nos.

Yn dilyn yr ail ryfel byd fe ddechreuodd gyfres o luniau noethion, yn aml defnyddiodd Brandt camera gyda lens arbennig i wneud cyrff y modelau yn ymddangos wedi'u hestyn yn rhyfedd i greu delweddau hynod o gryf.

Fe dynnodd hefyd cyfres o luniau o lenyddon ac artistiaid yn cynnwys rhai o enwau enwocaf y cyfnod fel Pablo Picasso a Salvador Dalí. Ystyrir ei lun enwog o Francis Bacon yn Primrose Hill, Llundain yn glasur.

Ei brif lyfrau'r cyfnod yma'n cynnwys *Literary Britain* (1951), *Perspective of Nudes* a *Shadow of Light* (1966).

Bu farw Brandt yn Llundain ym 1983. Yn flwyddyn honno ymddangosodd raglen ddogfen BBC 'Master Photographers' ar fywyd Brandt. Er i Brandt fod yn swil gan ac adnabyddus am wneud ei orau i osgoi siarad am ei waith yn gyhoeddus mae'r rhaglen yn cynnwys un o'r ychydig o gyfweliadau hir a ffilmiwyd ohono. Y rhaglen i'w weld ar lein yma: 

Sefydlwyd archif o'i waith, sydd hefyd yn cynnwys orielau o'i waith ac yn gwerthu detholiad o lyfrau a phrintiau. billbrandt.com

Llyfrau
-------

* Paul Delany: "Bill Brandt: A Life." 2004
* Brandt, Bill. "Londres de Nuit, Paris: Arts et Métiers Graphiques." 1938.
* Brandt, Bill. "Camera in London." 1948.
* Brandt, Bill. "The English at Home." 1936.
* Brandt, Bill. "Literary Britain." 1951.
* Brandt, Bill. "Bill Brandt: Perspective of Nudes." 1961.
* Brandt, Bill. "Perspectives sur le Nu." 1961.
* Brandt, Bill. "Ombres d'une Ile." 1966.
* Brandt, Bill. "Bill Brandt: Early Photographs, 1930-1942." 1975.
* Brandt, Bill. "Shadow of Light." 1966.
* Brandt, Bill. "Bill Brandt: Nudes 1945-1980." 1980.
* Brandt, Bill. "London in the Thirties." 1983.
* Brandt, Bill. "Portraits: Photographs by Bill Brandt." 1982.
* Brandt, Bill. "Nudes: Bill Brandt." 1980
* Brandt, Bill. "Bill Brandt." 1976
* Brandt, Bill. "Bill Brandt: Photographs 1928-1983." 1993
* Brandt, Bill. "Bill Brandt." 1982.
* Brandt, Bill. "Brandt: The Photography of Bill Brandt." 1999
* Brandt, Bill. "Brandt: Nudes." 2012

Dolenni allanol
---------------

* Archif Bill Brandt
* Bill Brandt - Sefydliad Gelf Chicago Archifwyd 2012-04-27 yn y Peiriant Wayback.
* Brandt yn Amgeuddfa Victoria ac Albert, Llundain Archifwyd 2011-05-29 yn y Peiriant Wayback.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Paul Delany, Bill Brandt: A Life, p.14.
2. ↑
3. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-02-07. Cyrchwyd 2014-12-18.
4. ↑  Delany, 21
5. 1 2 3  "Bill Brandt Biography". Victoria and Albert Museum. 2004. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-05-19. Cyrchwyd 30 March 2010.
6. ↑  Martin Gasser, ‘Bill Brandt in Switzerland and Austria: Shadows of Life’, History of Photography (Winter 1997)
7. ↑