Bardd proffesiynol o ardal Ardudwy, Meirionnydd, oedd **Gruffudd Phylip** (bu marw yn 1666). Mae'n cael ei ystyried yn un o'r clerwyr olaf.

Bywgraffiad
-----------

Roedd yn un o'r teulu o feirdd o Ardudwy yn yr 16g a'r ganrif olynnol a adnabyddir fel Phylipiaid Ardudwy. Roeddent yn ddisgynyddion i ymsefydlwyr Normanaidd yn yr ardal yn y 12g ond cawsont eu cymathu i'r gymdeithas Gymreig o'u cwmpas. Mae'r Phylipiaid yn cynrychioli to olaf Beirdd yr Uchelwyr, y beirdd proffesiynol a ganai i uchelwyr Cymru yn yr Oesoedd Canol Diweddar a dechrau'r Cyfnod Modern. Arferent fynd ar deithiau clera gan ymweld ac aelwydau mawr gogledd Cymru. Mae eu gwaith yn ddrych i gymdeithas y cyfnod a'r newidiadau a welwyd.

Roedd Gruffudd yn fab i'r bardd Siôn Phylip ac yn frawd i fardd arall yn y teulu, sef Phylip Siôn Phylip. Mae Gruffudd yn cael ei ystyried yn un o'r clerwyr olaf. Arferai Gruffudd clera o gwmpas aelwydydd gogledd Cymru, ac yn enwedig Eifionydd ac Ardudwy. Roedd ei noddwyr yn cynnwys Fychaniaid Corsygedol, Ardudwy.

Cerddi
------

Ceir tua thrigain cywydd o waith Gruffudd ar glawr heddiw. Cyfansoddodd nifer o gerddi ar y mesurau rhydd hefyd, ac mae'r ffaith yna ynddi ei hun yn dangos faint oedd y traddodiad barddol wedi dirywio erbyn cyfnod Gruffudd. Mae ei gerddi yn cynnwys cywydd moliant i Owen Wynne o'r Glyn ar achlysur ei briodas (1661) a chywydd marwnad i'w dad, Siôn Phylip (m. 1620).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mae gan Wicidestun destun sy'n berthnasol i'r erthygl hon:
**Gruffydd Phylip** |

 gw • sg • go**Beirdd yr Uchelwyr**

Bedo Hafesb  **·** Bleddyn Ddu **·** Cadwaladr Cesail **·** Casnodyn **·** Rhisiart Cynwal **·** Wiliam Cynwal **·** Dafydd ab Edmwnd **·** Dafydd Alaw **·** Dafydd ap Gwilym **·** Dafydd ap Siencyn **·** Dafydd Benwyn **·** Dafydd Ddu o Hiraddug **·** Dafydd Gorlech **·** Dafydd Llwyd o Fathafarn **·** Dafydd Nanmor **·** Dafydd y Coed **·** Edward Dafydd **·** Deio ab Ieuan Du **·** Lewys Dwnn **·** Edward Maelor **·** Edward Sirc **·** Edward Urien **·** Einion Offeiriad **·** Gronw Ddu **·** Gronw Gyriog **·** Gruffudd ab Adda ap Dafydd **·** Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan **·** Gruffudd ap Dafydd ap Tudur **·** Gruffudd ap Llywelyn Lwyd **·** Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd **·** Gruffudd ap Tudur Goch **·** Gruffudd Fychan ap Gruffudd ab Ednyfed **·** Gruffudd Gryg **·** Gruffudd Hiraethog **·** Gruffudd Llwyd **·** Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan **·** Guto'r Glyn **·** Gutun Owain **·** Gwerful Fychan **·** Gwerful Mechain **·** Gwilym Ddu o Arfon **·** Gwilym Tew **·** Hillyn **·** Huw Cae Llwyd **·** Huw Ceiriog **·** Huw Cornwy **·** Huw Llŷn **·** Huw Pennant (I) **·** Huw Pennant (II) **·** Hywel ab Einion Lygliw **·** Hywel ap Mathew **·** Hywel Cilan **·** Hywel Ystorm **·** Ieuan ap Huw Cae Llwyd **·** Ieuan ap Hywel Swrdwal **·** Ieuan Brydydd Hir **·** Ieuan Du'r Bilwg **·** Ieuan Dyfi **·** Ieuan Gethin **·** Ieuan Llwyd ab y Gargam **·** Ieuan Tew Ieuanc **·** Iocyn Ddu ab Ithel Grach **·** Iolo Goch **·** Iorwerth ab y Cyriog **·** Iorwerth Beli **·** Iorwerth Fynglwyd **·** Ithel Ddu **·** Lewis ab Edward **·** Lewys Daron **·** Lewys Glyn Cothi **·** Lewys Môn **·** Lewys Morgannwg **·** Llywarch Bentwrch **·** Llywelyn ab y Moel **·** Llywelyn ap Gwilym Lygliw **·** Llywelyn Brydydd Hoddnant **·** Llywelyn Ddu ab y Pastard **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Goch **·** Llywelyn Goch ap Meurig Hen **·** Llywelyn Goch y Dant **·** Llywelyn Siôn **·** Mab Clochyddyn **·** Madog Benfras **·** Maredudd ap Rhys **·** Meurig ab Iorwerth **·** Morus Dwyfech **·** Owain Gwynedd **·** Owain Waed Da **·** Prydydd Breuan **·** Tomos Prys **·** Gruffudd Phylip **·** Phylip Siôn Phylip **·** Rhisiart Phylip **·** Rhys Cain **·** Rhys Nanmor **·** Siôn Phylip **·** Siôn Tudur **·** Raff ap Robert **·** Robert ab Ifan **·** Robin Ddu ap Siencyn **·** Rhisierdyn **·** Rhisiart ap Rhys **·** Rhys ap Dafydd ab Einion **·** Rhys ap Dafydd Llwyd **·** Rhys ap Tudur **·** Rhys Brydydd **·** Rhys Goch Eryri **·** Sefnyn **·** Simwnt Fychan **·** Siôn ap Hywel ap Llywelyn Fychan **·** Siôn ap Hywel Gwyn **·** Siôn Brwynog **·** Siôn Cent **·** Siôn Ceri **·** Sypyn Cyfeiliog **·** Trahaearn Brydydd Mawr **·** Tudur Aled **·** Tudur ap Gwyn Hagr **·** Tudur Ddall **·** Wiliam Llŷn **·** Y Mab Cryg **·** Y Proll **·** Yr Ustus Llwyd