Roedd **Syr William Albert Jenkins** (9 Medi 1878 – 23 Hydref 1968) yn farsiandwr glo yn brocer llongau ac yn Aelod Seneddol Rhyddfrydol etholaeth Brycheiniog a Sir Faesyfed.

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Jenkins yn Abertawe yn fab i Daniel Jenkins, gweithiwr rheilffordd ac Elizabeth Ann (née Lang) ei wraig.

Ym 1906 priododd Beatrice Tyler bu hi farw ym 1967.

Gyrfa
-----

Yn 13 mlwydd oed aeth Jenkins i weithio fel gwas bach yn swyddfa'r dociau yn Abertawe lle magodd wybodaeth drylwyr o'r diwydiannau glo a llongau. Yn ddiweddarach sefydlodd ei fusnes ei hun W A Jenkins & Co, cwmni cyfanwerthu glo a golosg a broceriaid llongau. Bu i'r busnes ehangu'n sylweddol yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Gwasanaethodd am flynyddoedd lawer fel Llywydd Siambr Fasnach Abertawe, bu hefyd yn Cymrawd Sefydliad y Broceriaid Llongau Siartredig.

Gyrfa Wleidyddol
----------------

### Aelod Senedd

Cafodd Jenkins ethol i Senedd San Steffan yn etholiad cyffredinol 1922 fel Rhyddfrydwr Cenedlaethol i gynrychioli etholaeth Frycheiniog a Sir Faesyfed. Yn etholiad cyffredinol 1923 cafodd ei ethol yn ddiwrthwynebiad fel Rhyddfrydwr. Collodd y sedd yn etholiad cyffredinol 1924 i Walter D'Arcy Hall, yr ymgeisydd Ceidwadol. Yn ystod ei gyfnod yn y Senedd bu Jenkins yn gyfrannwr at drafodaethau yn ymwneud â chwestiynau diwydiannol a materion Cymreig.

Safodd fel ymgeisydd eto ym 1936 mewn isetholiad yn etholaeth Llanelli pan safodd fel ymgeisydd y Rhyddfrydwyr Cenedlaethol gyda chefnogaeth y Rhyddfrydwr a'r Ceidwadwyr. Collodd y frwydr i Jim Griffiths yr ymgeisydd Llafur.

### Gwleidyddiaeth leol a gwasanaethau cyhoeddus

Gwasanaethodd Jenkins fel aelod o Gyngor Bwrdeistref Abertawe rhwng 1927 a 1954 gan wasanaethu fel Faer y dref rhwng 1947 a 1949. 
Ym 1928 cafodd ei benodi'n Ynad Heddwch dros Sir Forgannwg a bu'n Gadeirydd ar Fainc Ynadon, Gŵyr 

### Bywyd cyhoeddus amgen

Gwasanaethodd Jenkins mewn nifer o swyddi cyhoeddus gan gynnwys:

* Aelod o Lys y Llywodraethwyr a Chyngor Coleg y Brifysgol, Abertawe
* Llywydd Banc Cynilion De Orllewin Cymru
* Llywydd Cymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru (1949)
* Llywydd Chenhadaeth Abertawe a Chanolbarth Cymru i Oedolion Mud a Byddar
* Llywydd Cymdeithas Cymru i'r Mud a'r Byddar

Anrhydeddau
-----------

Urddwyd Jenkins yn farchog yn Anrhydeddau'r Flwyddyn Newydd 1938. Cafodd ei urddo yn Farchog Urdd Sant Ioan a Llywydd Urdd Sant Ioan yn nosbarth Abertawe. Ym 1933 fe'i urddwyd yn Farchog Dosbarth 1af Urdd Dannebrog (Denmarc); derbyniodd Groes Aur Urdd Brenhinol Sior I (Gwlad Groeg) ym 1938 ac Urdd Chevalier de la Légion d'Honneur (Ffrainc) ym 1949

Marwolaeth
----------

Bu farw yn Abertawe yn 90 mlwydd oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Y Bywgraffiadur *JENKINS , Syr WILLIAM ALBERT ( 1878 - 1968 )*  adalwyd 22 Ionawr 2016
2. ↑  "Sir William Jenkins." Times [London, England] 26 Oct. 1968: 12. The Times Digital Archive. Web. 22 Jan. 2016.
3. ↑  ‘JENKINS, Sir William (Albert)’, Who Was Who, A & C Black, an imprint of Bloomsbury Publishing plc, 1920–2016; online edn, Oxford University Press, 2014 ; online edn, April 2014 accessed 22 Jan 2016

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**Sidney Robinson** | **Aelod Seneddol Brycheiniog a Sir Faesyfed**1922 – 1923 | Olynydd:**Walter D'Arcy Hall** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 168298223
* LCCN: no2011015663
* ISNI: 0000 0001 1533 0924

 |