recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Mona Fastvold yw ***The World to Come*** a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Efrog Newydd a chafodd ei ffilmio yn Rwmania. Cyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Daniel Blumberg.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Casey Affleck, Christopher Abbott, Vanessa Kirby a Katherine Waterston. Mae'r ffilm *The World to Come* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 1.66:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Run*. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Andre Chemetoff oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan David Jancsó sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mona Fastvold ar 7 Mawrth 1981 yn Oslo. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1998 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 75% (Rotten Tomatoes)
* 6.7/10 (Rotten Tomatoes)
* 73/100

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mona Fastvold nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| *The Sleepwalker* |  | Unol Daleithiau AmericaNorwy | 2014-01-01 |
| The World to Come |  | Unol Daleithiau America | 2020-09-06 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre: .
2. 1 2  "The World to Come". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Cynthia Hill yw ***Private Violence*** a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Rex Miller oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 92% (Rotten Tomatoes)
* 7.3/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Cynthia Hill nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Private Violence |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2014-01-19 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 28 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 28 Ebrill 2016.
3. 1 2  "Private Violence". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Vittorio Sala yw ***I Don Giovanni Della Costa Azzurra*** a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd gan Enzo Merolle yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Adriano Baracco a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roberto Nicolosi. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ingrid Bergman, Curd Jürgens, Yves Montand, Jean-Paul Belmondo, Jean Marais, Anthony Perkins, Anatole Litvak, Danielle Darrieux, Mylène Demongeot, Martine Carol, Capucine, Raffaella Carrà, Daniela Rocca, Adriana Facchetti, Agnès Spaak, Eleonora Rossi Drago, Gabriele Ferzetti, Tiberio Murgia, Riccardo Garrone, Paolo Ferrari, Francesco Mulé, Ignazio Leone, Annette Vadim, Alberto Farnese, Mino Doro, Coccinelle, Carlo Giustini, Giuseppe Porelli ac Ingrid Schoeller. Mae'r ffilm *I Don Giovanni Della Costa Azzurra* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Dr. No* a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Renato Cinquini sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vittorio Sala ar 1 Gorffenaf 1918 yn Palermo a bu farw yn Rhufain ar 16 Mehefin 1985. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1935 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Vittorio Sala nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Berlino - Appuntamento Per Le Spie |  | yr Eidal | Eidaleg | 1965-01-01 |
| *Canzoni nel mondo* |  | yr Eidal | EidalegSaesneg | 1963-01-01 |
| Costa Azzurra |  | yr Eidal | Eidaleg | 1959-01-01 |
| I Don Giovanni Della Costa Azzurra |  | yr Eidal | Eidaleg | 1962-12-22 |
| Ischia Operazione Amore |  | yr Eidal |  | 1966-01-01 |
| La Regina Delle Amazzoni |  | yr Eidal | Eidaleg | 1960-01-01 |
| Notturno |  | yr Eidal |  | 1950-01-01 |
| Ray Master L'inafferrabile |  | yr Eidal | Eidaleg | 1966-01-01 |
| Ritmi Di New York |  | yr Eidal |  | 1957-01-01 |
| *Ritmi di New York* |  |  |  | 1938-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Paentiad yn Ffordd Whiterock, Belfast.
Effeithiodd **Newyn Mawr Iwerddon** (Gwyddeleg: *An Gorta Mór*, hefyd *An Drochshaol*) ar boblogaeth Iwerddon rhwng 1845 a 1849. Achos uniongyrchol y newyn oedd meicro-organeb llwydni o'r enw *Phytophthora infestans*, oedd yn ymosod ar datws ac yn peri iddynt bydru. Effeithiodd *P. infestans* ar datws trwy ran helaeth o Ewrop, gan achosi prinder bwyd mewn nifer o fannau, ond roedd amgylchiadau arbennig yn Iwerddon a droes y newyn yn drychineb genedlaethol. Credir i oddeutu miliwn o bobl farw o newyn neu o glefydau a achoswyd gan newyn, a gorfodwyd nifer fawr o bobl yr ynys i ymfudo. Amcangyfrifir i boblogaeth Iwerddon ostwng o tua 20% hyd 25% rhwng 1845 a 1852 o ganlyniad.

Bridget O'Donnel a'i phlant yn ystod y newyn, 1849
O tua 1800, roedd tlodion Iwerddon wedi dibynnu bron yn llwyr ar datws am eu bwyd. Yn 1845, methodd y cynhaeaf tatws oherwydd y clwyf tatws. Yn 1846, methodd y cynhaeaf eto. Nid oedd y clwyf tatws yn broblem yn 1847 oherwydd tywydd anarferol o sych, ond oherwydd y sychder, bychan oedd y cynhaeaf, a gwnaed y sefyllfa'n waeth wrth i glefyd teiffws ymledu. Yn 1848 dychwelodd y clwyf tatws, ac ym mis Rhagfyr ymledodd colera trwy boblogaeth oedd eisoes wedi ei gwanhau yn fawr. 1849 oedd y flwyddyn waethaf, gyda'r cynhaeaf yn methu eto. Dim ond yn 1850 y cafwyd cynhaeaf tatws boddhaol, er fod y clwyf yn parhau'n broblem mewn rhai ardaloedd.

Er 1801, pan basiwyd y Ddeddf Uno, roedd Iwerddon yn rhan o'r Deyrnas Unedig ac yn cael ei rheoli o'r senedd yn Llundain. Yn hydref 1845, prynodd llywodraeth Dorïaidd Syr Robert Peel werth £100,000 o Indrawn o'r Unol Daleithiau, a gyrhaeddodd Iwerddon yn Chwefror 1846, ond nid oeddynt yn dymuno gwneud gormod rhag amharu ar weithgareddau preifat. Diddymwyd y Ddeddf Yd, ond ni chafodd hyn lawer o effaith. Ym Mehefin 1846, syrthiodd y llywodraeth, a daeth llywodraeth Chwigaidd dan yr Arglwydd John Russell i rym. Dechreuodd y llywodraeth yma raglen o weithiau cyhoeddus, yna rhoddodd y gorau i'r rhain a dechreuodd system o gymorth uniongyrchol. Ni chai neb gymorth oni bai ei fod yn gyntaf yn ildio'r holl dir a feddai, a rhwng hyn a't ffaith fod tenantiaid yn methu talu rhenti, gyrrwyd miloedd lawer oddi ar y tir, 90,000 yn 1849, a 104,000 yn 1850. Roedd bwyd yn cael ei allforio o Iwerddon i Loegr trwy gydol y newyn.

Yn 1845, ar ddechrau'r newyn, amcangyfrifir fod poblogaeth Iwerddon yn 8 miliwn. Gostyngodd y boblogaeth i'r hanner o ganlyniad i'r newyn a'r effeithiau a ddaeth yn ei sgîl, a hyd yn oed yn 1911 dim ond 4.4 miliwn oedd poblogaeth yr ynys.

Cafodd y newyn effaith fawr ar y farn gyhoeddus yn Iwerddon, gan arwain at gynnydd yn y gefnogaeth i fudiadau cenedlaethol. Arweiniodd hefyd at greu cymunedau Gwyddelig mewn gwledydd eraill oedd yn casau llywodraeth Prydain oherwydd yr hyn a welid fel ei difaterwch yn wyneb dioddefaint y Gwyddelod, neu hyd yn oed, ym marn rhai, yn ymgais fwriadol i ddifa'r Gwyddelod.

Llyfryddiaeth
-------------

* Cecil Woodham-Smith *The Great Hunger, 1845-49* (Penguin, 1991)
Ffilm ramantus am LGBT gan y cyfarwyddwr Michael Baumgarten yw ***The Guest House*** a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jake Parker, Tom McCafferty, Madeline Merritt a Ruth Reynolds. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *12 Years a Slave* sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Michael Baumgarten nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| The Guest House |  | Unol Daleithiau America | 2012-01-01 |
| The Martial Arts Kid |  | Unol Daleithiau America | 2015-09-18 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Cyfres o gartŵnau Americanaidd gan Hanna-Barbera yw ***Scooby-Doo***. Mae'r gyfres yn seiliedig ar anturiaethau'r ci rhyfeddol Scooby-Doo a'i griw o ffrindiau, Fred, Shaggy, Daphne a Velma. Mae Scooby a'i griw yn teithio o le i le yn eu *Mystery Machine*, gan ddod ar draws ysbrydion, angenfilod neu greaduriaid uwchnaturiol eraill sy'n codi braw ar y boblogaeth leol. Maen nhw'n dargarfod beth sydd tu ôl i'r ysbrydion, gan ddadrithio dihryn sy'n ceisio celu rhyw drosedd neu gynllwyn. Yn y pendraw, mae'r dihiryn yn cael ei arestio, fel arfer yn melltithio ymyrraeth y criw fel mae'n mynd. Ymddangosodd y gyfres yn gyntaf ar rwydwaith CBS yn 1969. Ers hynny, mae 11 o gyfresi wedi cael eu cynhyrchu. Ychwangwyd nai bach Scooby, Scrappy-Doo at restr y cymeriadau yn 1979, ac o 1980 ymlaen symudodd ffocws y gyfres i ganolbwyntio ar anturiaethau y ddau hynny. Yn ogystal â rhaglenni teledu, cafodd dau ffilm eu rhyddhau yn 2002 a 2004, gydag actorion yn y prif rannau (ac eithrio Scooby ei hun, sy'n animeiddiedig).

Gweler hefyd
------------

* Scooby-Doo (cymeriad)
* Scooby-Doo (ffilm)
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Liliana Marinho de Sousa yw ***Y Gelfyddyd o Symud*** a gyhoeddwyd yn 2016. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***The Art of Moving*** ac fe’i cynhyrchwyd yn Nhwrci a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Tyrceg, Saesneg ac Arabeg a hynny gan Liliana Marinho de Sousa. 

 Mae'r ffilm *Y Gelfyddyd o Symud* yn 89 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Fantastic Beasts and Where to Find Them* sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 2,660 o ffilmiau Tyrceg wedi gweld golau dydd. 
Koray Kesik oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Liliana Marinho de Sousa a Nicole Schmeier sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Liliana Marinho de Sousa nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Y Gelfyddyd o Symud |  | yr AlmaenTwrci | SaesnegArabegTyrceg | 2016-11-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Roedd **Rosalía de Castro** (24 Chwefror 1837 – 15 Gorffennaf 1885) yn brif lenor Galisia ac heddiw yn arwres ffeministaidd.

Ysgrifennodd yn Galego (Galisieg) ar adeg pan roedd yr iaith wedi'i gormesu ac ond wedi'i ystyri'n dafodiaith y werin ddi-addysg.

Cyhoeddodd ei chasgliad cyntaf o farddoniaeth *Cantares gallegos* (Cantoriaion Galisieg) ar 17 Mai, 1863. Mae 17 Mai bellach yn cael ei dathlu fel *Día das Letras Galegas* - Diwrnod llenyddiaeth Galisieg, yn ddiwrnod o wyliau yn Galisia.

Roedd *Follas novas* (Dail newydd), 1880, ei hail gasgliad yn y Galisieg a'r olaf. Ystyrir y gyfrol hon yn glasur o fewn llenyddiaeth Galisiaidd. Dyma hefyd uchafbwynt gyrfa Castro, gan ei fod yn cynrychioli'r cyfnod rhwng *Cantares gallegos* a'i nofel radical *En las orillas del Sar* (1884) a sgwennwyd mewn Sbaeneg. Mae rhan olaf *Follas novas* am ferched a adawyd yng Ngalisia, wedi i'w gwŷr eu gadael i chwilio am waith.

Priododd Manuel Murguía (1833–1923), yn un o brif ffigyrau y *Rexurdimento* (adfywiad) – mudiad llenyddol rhamantaidd i hybu llenyddiaeth a'r iaith Galego. Cafodd y cwpl 7 o blant.

Roedd bywyd Castro wedi'i effeithio gan dristwch a thlodi. Gwrthwynebodd gamddefnydd awdurdod ac roedd yn gefnogwr brwd o hawliau merched.

Mae ei gwaith yn cyfleu cryfder enaid pobl werin Galisia – eu llawenydd, doethineb a thraddodiadau, eu dicter at ormes Sbaen, a'u tristwch yn wyneb tlodi ac alltudio i dde America. Mae ei gwaith wedi nodi gan *saudade* (hiraeth).

Mae ei gwaith wedi'i gyffeithiau i nifer fawr o ieithoedd ac mae ei henw i weld ar enwau parciau, strydoedd, ysgolion a busnesau fel caffis a gwestai. Mae ei llun wedi ymddangos ar stampiau ac ar hen arian Sbaen y peseta.

Dolenni
-------

* Sefydliad Rosalía de Castro:
* Prosiect 'Merched Peryglus':
* Ei gwaith yn Saesneg ar wefan *Poem Hunter*:
* Helena Miguélez Carballeira - *Galicia, a Sentimental Nation: Gender, Culture, Politics* (2013), Gwasg Prifysgol Cymru.

Gwaith
------

Cofeb o Rosalia de Castro yn Padrón
Rosalía a'r teulu, 1884.
### Yn Galego

Cerddi
* *Cantares gallegos* 1863
* *Follas novas* 1880

Rhyddiaith
* *Contos da miña terra I* 1864

### Yn Sbaeneg

Cerddi
* *La Flor* 1857
* *A mi madre* 1863
* *En las orillas del Sar* 1884

Rhyddiaith
* *La hija del mar* 1859
* *Flavio* 1861
* *El cadiceño* 1863
* *Ruinas* 1866
* *Las literatas* 1866
* *El caballero de las botas azules* 1867
* *El primer loco* 1881
* *El domingo de Ramos* 1881
* *Padrón y las inundaciones* 1881

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Follas Novas *El Libro Total*
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  Carballo, R. (1981) [1963]. *Historia da Literatura Galega Contemporánea*. Galaxia. tt. 143–234. ISBN 84-7154-391-5.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
Roedd **Newyn Bengal 1943** yn un o nifer ohonynt sydd effeithio ar Bengal pan oedd yn rhan o'r Ymerodraeth Brydeinig. Credir i hyd at 4 miliwn o bobl farw.

Yn ystod blynyddoedd cynnar yr Ail Ryfel Byd, roedd yr ymerodraeth wedi dioddef nifer o golledion yn y dwyrain, gan golli Singapôr ac yna Burma i fyddin Siapan. Roedd Myanmar yn allforio reis ar raddfa fawr yn y cyfnod yma, gan gyflenwi tua 20% o anghenion Bengal. Cafodd llawr o reis ei allforio i'r Dwyrain Canol, i fwydo milwyr yno, a gwnaed y sefyllfa'n waeth gan storm a effeithiodd ar diroedd ger yr arfordir. Cred rhai haneswyr, er enghraifft Amartya Sen, mai'r hyn a achosodd y newyn oedd fod y sôn am brinder wedi peri i ffermwyr gadw gafael ar eu reis yn hytrach na'i werthu. Parodd hyn i brisiau godi, nes bod llawer o'r boblogaeth yn methu ei brynu.

Llyfryddiaeth
-------------

* Bhatia, B.M. (1985) Famines in India: A study in Some Aspects of the Economic History of India with Special Reference to Food Problem, Delhi: Konark Publishers Pvt. Ltd.
* Padmanabhan, S.Y. *The Great Bengal Famine*. Annual Review of Phytopathology, 11:11-24, 1973
* Sen, A. *Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation,* 1981, Gwasg Prifysgol Rhydychen. ISBN# 0198284632
* Tauger, M. 2003. Entitlement, Shortage and the 1943 Bengal Famine: Another Look.  *The Journal of Peasant Studies* 31:45 - 72
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Wieland Speck yw ***Westler*** a gyhoeddwyd yn 1985. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Westler*** ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn Berlin, Gorllewin Berlin a Dwyrain Berlin a chafodd ei ffilmio yn Berlin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rainer Strecker, Christoph Eichhorn, Harry Baer a Solange Dymenzstein. Mae'r ffilm *Westler (ffilm o 1985)* yn 94 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Back to the Future* sef ffilm wyddonias
Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Wieland Speck ar 1 Ionawr 1951 yn Freiburg im Breisgau. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1990 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Urdd Teilyngdod Berlin

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Wieland Speck nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Escape to Life |  | y Deyrnas Gyfunolyr Almaen |  | 2000-01-01 |
| Westler |  | yr Almaen | AlmaenegSaesneg | 1985-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mae'r dodecahedron yn bolygon rheolaidd gyda Symbol Schläfli **{5,3}**, gyda 3 pentagon o amgylch pob fertig.
Mewn geometreg, mae **symbol Schläfli** yn nodiant mathemategol e.e. {p,q,r,...}, sy'n diffinio polytopau a brithweithiau. Fe'i enwir ar ôl y mathemategydd o'r Swistir Ludwig Schläfli, a dorrodd dir newydd ym myd geometreg a meysydd eraill.

Mae'r symbol yn un ailadroddus, gan ddechrau gyda *{p}* am y polygonau rheolaidd amgrwm gydag ochrau-*p*. Er enghraifft, {3} yw'r triongl hafalochrog, {4} yw sgwâr, {5} yw'r pentagon rheolaidd amgwm ayb. Nid yw polygonau serenog yn amgrwm, ac felly cant eu dynodi gyda symbolau Schläfli {*p*/*q*} sy'n cynnwys ffracsiynau anostyngadwy *p*/*q*, lle mae *p* yn dynodi nifer y fertigau e.e. {5/2} yw'r pentagram.

Cynrychiolir y polyhedron rheolaid sydd a *q* o arwynebau gydag ochrau-*p* o gwmpas pob fertig gan {p,q} e.e. mae gan y ciwb 3 sgwâr o gwmpas pob fertig, ac fei'i cynrychiolir gan {4,3}.

Mae'r polytop 4-dimensiwn gydag *r* cell polyhedral {p,q} o gwmpas pob ymyl yn cael ei gynrychioli gan {p,q,r} e.e. mae gan y teseract, {4,3,3}, 3 ciwb, {4,3}, o gwmpas pob ymyl.

Polygonau rheolidd a pholygonau serenog, gyda rhwng 3 a 12 fertig, a'u symbolau Schläfli.
Yn gyffredinol, mae gan y polytop rheolaidd {p,q,r,...y,z} y nifer *z* {p,q,r,...y} o ffasedau o gwmpas pob pigyn (fertig mewn polyhedron), ymyl mewn polytyp-4, arwyneb mewn polytyp-5, cell mewn polytyp-6 ac arwyneb mewn polytyp-n.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Sigurd Wallén yw ***Pettersson - Sverige*** a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Torsten Flodén a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Sune Waldimir. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Thor Modéen. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Thin Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Sigurd Wallén ar 1 Medi 1884 yn Tierp a bu farw yn Oscars församling ar 17 Hydref 1996. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1905 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Sigurd Wallén nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Adolf Armstarke |  | Sweden | Swedeg | 1937-01-01 |
| *Andersson's Kalle* |  | Sweden | Swedeg | 1934-01-01 |
| Anderssonskans Kalle |  | Sweden | No/unknown value | 1922-01-01 |
| Anderssonskans Kalle På Nya Upptåg |  | Sweden | No/unknown value | 1923-01-01 |
| *Bankhaus Pat & Patachon* |  | Sweden | Swedeg | 1926-01-01 |
| *Beredskapspojkar* |  | Sweden | Swedeg | 1940-01-01 |
| *Ebberöds bank* |  | Sweden | Swedeg | 1935-01-01 |
| Mot Nya Tider |  | Sweden | Swedeg | 1939-01-01 |
| Pojkarna På Storholmen |  | Sweden | Swedeg | 1932-01-01 |
| *The Million Dollars* |  | Sweden | Swedeg | 1926-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Canolfan Gymraeg a Chymreig amlbwrpas a menter gydweithredol yn Wrecsam ydy **Saith Seren**. Mae'r ganolfan wedi ei lleoli yn hen adeilad tafarn The Seven Stars yn Stryd Caer yn y dref.

Saith Seren, Wrecsam - tafarn a chanolfan Gymraeg

Hanes
-----

Dechreuwyd ymgyrch yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Cymru Wrecsam a'r Fro 2011 i godi arian ar gyfer Canolfan Gymraeg i'r dref. Gwerthwyd cyfrandaliadau er mwyn sichrau prydles 21 mlynedd ar yr adeilad ac am waith adnewyddu, ac fe gyrhaeddwyd y nod erbyn diwedd mis Rhagfyr y flwyddyn honno.

Agorwyd Canolfan Gymraeg y Saith Seren ar 25 Ionawr 2012 gyda chyfleusterau bar a chegin ar gyfer paratoi bwyd.

Cyfleusterau
------------

Cynhelir sesiynau sgwrsio i ddysgwyr, cyfarfodydd ac adloniant yn Gymraeg ac yn Saesneg yn rheolaidd a bydd dosbarthiadau Cymraeg cyn gynted ag y bydd ystafelloedd dosbarth yn barod.

Hanes yr adeilad
----------------

Adeiladwyd tafarn The Seven Stars yn 1898 yn ôl cynlluniau Thomas Price, Lerpwl. Mae'n ddull masnachol hynod sy'n defnyddio elfennau o bensaernïaeth Celf a Chrefft. Mae'n adeilad rhestredig Gradd II.

Gweler hefyd
------------

* Clwb Ifor Bach, Caerdydd.
* Canolfan Cymry Llundain

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Canolfan Gymreig: Ymateb 'anhygoel'. BBC Cymru (21 Medi 2011).
2. ↑   Agor Saith Seren. Y Cymro (28 Ionawr 2012).
3. ↑   Wrexham Pub To Become Welsh Cultural Centre. www.wrexham.com (24 Medi 2011).(Saesneg)
4. ↑   Siôn Tecwyn (27 Ionawr 2012). Agor canolfan Gymraeg newydd Wrecsam. BBC Cymru.
5. ↑  Tafarn The Seven Stars, Stryt yr Lampint, Wrecsam Archifwyd 2012-09-06 yn y Peiriant Wayback. o wefan Cyngor Sir Wrecsam

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan y Saith Seren
* Gwefan arall ar gyfer digwyddiadau
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr John D. Lamond yw ***Australia After Dark*** a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *One Flew Over the Cuckoo's Nest* sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm John D Lamond ar 1 Ionawr 1947 ym Melbourne a bu farw yn Gold Coast ar 4 Rhagfyr 1966.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd John D. Lamond nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *A Slice of Life* |  | Awstralia | Saesneg | 1982-01-01 |
| Australia After Dark |  | Awstralia | Saesneg | 1975-01-01 |
| *Breakfast in Paris* |  | Awstralia | Saesneg | 1982-01-01 |
| Felicity |  | Awstralia | Saesneg | 1979-01-01 |
| *Nightmares* |  | Awstralia | Saesneg | 1980-01-01 |
| *North of Chiang Mai* |  | Awstralia | Saesneg | 1992-01-01 |
| Pacific Banana |  | Awstralia | Saesneg | 1981-02-04 |
| *The ABC of Love and Sex: Australia Style* |  | Awstralia | Saesneg | 1978-03-01 |
| *True Files* |  | Hong Cong | Saesneg | 2002-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Mai 2016.
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwyr Reinhold Schünzel a Georg Wildhagen yw ***Die Dubarry*** a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd gan Franz Tapper yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Franz Gribitz a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Theo Mackeben. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Willy Fritsch, Sári Barabás a Hubert von Meyerinck. Mae'r ffilm *Die Dubarry* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Streetcar Named Desire* sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Willy Winterstein oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Alice Ludwig sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Reinhold Schünzel ar 7 Tachwedd 1886 yn Hamburg a bu farw ym München ar 11 Tachwedd 1954. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1916 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Deutscher Filmpreis

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Reinhold Schünzel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Amphitryon – Aus den Wolken kommt das Glück |  | yr Almaen | Almaeneg | 1935-01-01 |
| Balalaika |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1939-01-01 |
| Der Kleine Seitensprung |  | yr Almaen | Almaeneg | 1931-01-01 |
| Die Dubarry |  | yr Almaen | Almaeneg | 1951-01-01 |
| Die Englische Heirat |  | yr Almaen | Almaeneg | 1934-01-01 |
| *Heaven on Earth* |  | yr Almaen | No/unknown valueAlmaeneg | 1927-01-01 |
| Liebe Im Ring |  | yr Almaen | Almaeneg | 1930-01-01 |
| *The Beautiful Adventure* |  | yr Almaen | Almaeneg | 1932-01-01 |
| The Ice Follies of 1939 |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1939-01-01 |
| *Victor and Victoria* |  | yr Almaen | Almaeneg | 1933-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.
Rhes neu linelliad o feini hirion yw'r **Saith Maen**, a leolir ar y mynydd-dir fymryn tu allan i bentref Craig-y-nos yn ardal Brycheiniog, Powys. Credir eu bod yn dyddio o ddechrau Oes yr Efydd (tua'r 2il fileniwn CC). Cyfeirnod OS (map 160): SN 833154

Mae'r rhes o saith garreg yn gorwedd ar rosdir rhwng afonydd Tawe a Thywyni. Maent wedi eu gosod ar linelliad o'r de-orllewin i'r gogledd-ddwyrain i ffurfio rhes hir gyda rhai o'r cerrig wedi syrthio. Mae'r maen mwyaf gogleddol, y talaf sy'n dal i sefyll, yn mesur 1.6 m o uchder, ond mae dau o'r cerrig sydd wedi cwympo yn mesur 2.3 a 2.6 metr ac yn feini sylweddol. Mae'r meini mwyaf deheuol yn llai o gryn dipyn, rhwng 0.8 a 0.7 metr. Ceir bwlch rheolaidd o tua 1 metr rhyngddynt.

Saith Maen
Ceir rhai meini llai eraill yn agos i'r safle a cheir olion chwareli cerrig yn yr ardal hefyd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Helen Burnham, *Clwyd and Powys*. A Guide to Ancient and Historic Wales (HMSO, Llundain, 1995), tud. 46.

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Saith Maen***
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Emeric Pressburger a Michael Powell yw ***The Small Back Room*** a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Powell yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Michael Powell a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Brian Easdale. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jack Hawkins, Michael Gough, Kathleen Byron, Geoffrey Keen, Bryan Forbes, David Farrar, Robert Morley, Cyril Cusack, Michael Goodliffe, Leslie Banks, Anthony Bushell, Milton Rosmer, Elwyn Brook-Jones ac Emrys Jones. Mae'r ffilm *The Small Back Room* yn 106 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *White Heat* sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Christopher Challis oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Emeric Pressburger ar 5 Rhagfyr 1902 ym Miskolc a bu farw yn Saxtead ar 28 Awst 1987. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Charles yn Prag.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Cymdeithas Academi BAFTA

Derbyniad
---------



Mae'r incwm a dderbyniwyd am y ffilm hon dros 129,732 punt sterling.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Emeric Pressburger nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| A Canterbury Tale |  | y Deyrnas Gyfunol | 1944-01-01 |
| A Matter of Life and Death |  | y Deyrnas Gyfunol | 1946-01-01 |
| Black Narcissus |  | y Deyrnas Gyfunol | 1947-01-01 |
| Gone to Earth |  | Unol Daleithiau Americay Deyrnas Gyfunol | 1950-01-01 |
| I Know Where I'm Going! |  | y Deyrnas Gyfunol | 1945-01-01 |
| One of Our Aircraft Is Missing |  | y Deyrnas Gyfunol | 1942-01-01 |
| The Battle of The River Plate |  | y Deyrnas Gyfunol | 1956-01-01 |
| The Life and Death of Colonel Blimp |  | y Deyrnas Gyfunol | 1943-01-01 |
| *The Red Shoes* |  | y Deyrnas Gyfunol | 1948-01-01 |
| The Tales of Hoffmann |  | y Deyrnas Gyfunol | 1951-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 1 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 8 Awst 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 8 Awst 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 8 Awst 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 8 Awst 2022.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 1 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 1 Gorffennaf 2016.
**Nick Bennett** (ganwyd 29 Ebrill 1969) yw Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru ers 2014.

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Magwyd Nicholas Bennett yn Llangefni, Ynys Môn ac aeth i Ysgol Gyfun Llangefni. Aeth ymlaen i Brifysgol Aberystwyth yn 1987 lle astudiodd am radd BSc Econ mewn Gwyddor Wleidyddol ac yna MBA yn 1991.

Gyrfa
-----

Yn 1995 aeth i weithio yng Nghanolfan Ewropeaidd Cymru ym Mrwsel gan adael yn 1999. Rhwng 2000 a 2002 bu'n gynghorydd arbennig i'r Dirprwy Brif Weinidog yn Llywodraeth Cymru pan oedd clymblaid rhwng Llafur a'r Democratiaid Rhyddfrydol. Gweithiodd i Bute Communications rhwng 2004 a 2006. Roedd yn brif weithredwr Cartrefi Cymunedol Cymru rhwng 2006 a 2014, cyn cael ei benodi fel Ombwdmsan Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru yn Mehefin 2014.

Sefodd fel ymgeisydd i blaid y Democratiaid Rhyddfrydol dros yr ynys mewn etholiad San Steffan yn 2001.

Bywyd personol
--------------

Mae'n briod gyda thri o blant.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Amdanon ni : Ombwdsman. Adalwyd ar 7 Hydref 2017.
2. ↑   Proffil Linkedin. Adalwyd ar 7 Hydref 2017.
3. ↑   Nick Bennett - Group chief executive of Community Housing Cymru. Adalwyd ar 7 Hydref 2017.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru Archifwyd 2017-12-10 yn y Peiriant Wayback.
Ffilm am y Gorllewin gwyllt a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwr Conrad Palmisano yw ***Space Rage*** a gyhoeddwyd yn 1985. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1985. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Back to the Future* sef ffilm wyddonias
Americanaidd am fachgen a’i gar yn cael ei yrru i’r dyfodol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Tim Suhrstedt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Arthur J. Bressan a Jr. sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Conrad Palmisano ar 1 Mai 1944 yn Santa Rosa. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1970 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Conrad Palmisano nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Killing Streets* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1986-01-01 |
| Space Rage |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1985-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 12 Ebrill 2016.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Saetslys y gors** (enw gwyddonol: *Riccardia latifrons*; enw Saesneg: *bog germanderwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Metzgeriales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Saetslys y gors** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
La Place de la République yng nghanol y ddinas
Mae **Sfax** yn ddinas yn nwyrain canolbarth Tiwnisia, prifddinas y dalaith o'r un enw, 266 km i'r de o Diwnis. Ei phoblogaeth yw 275,000 (2001).

Lleolir Sfax ar yr arfordir. Mae hi'n ddinas hanesyddol gyda'r medina gorau yn Nhiwnisia, ond erbyn heddiw mae hi'n ganolfan diwydiant a masnach. Mae llongau fferi yn croesi o Sfax i Ynysoedd Kerkennah.

Hanes
-----

Er bod ardal Sfax yn drigfan i'r Pheniciaid a'r Rhufeiniaid nid oedd yn lle pwysig tan i'r goresgynwyr Arabiaid sefydlu tref yno yn y 8g, efallai ar safle'r dref Rufeinig fechan Taparura, sydd wedi diflannu bellach.

Codwyd muriau amddiffynnol y ddinas gan yr Aghlabiaid yn y 9g. Erbyn diwedd yr Oesoedd Canol Sfax oedd y ddinas pwysicaf yn ne Tiwnisia. Rheolai'r arfordir rhwng Sfax a Tripoli yn Libia a llwyddodd i aros yn lled-annibynnol ar y brifddinas Tiwnis tan ddechrau'r 17g.

Y Ffrancod sy'n gyfrifol am ffurf y ddinas heddiw. Codasant *ville nouvelle* yn y dull Ewropeaidd i'r de o'r medina trwy lenwir corsdir a datblygasant borth i ddelio allforio'r ffosfad o fwyngloddiau Gafsa.

Atyniadau
---------

Lleolir yr atyniadau hanesyddol i gyd bron yn y medina. Mae amgueddfa archaeolegol y dref yn gartref i ddarganfyddiadau o drefi Rhufeinig yr ardal ac yn cynnwys mosaic enwog o'r bardd Rhufeinig Ennius a'r Naw Awen.

Enwogion
--------

Ganed dau o arwyr mudiad annibyniaeth Tiwnisia, Hedi Chaker a Farhat Hached yn Sfax.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Anders Henrikson yw ***Fallet Ingegerd Bremssen*** a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Dagmar Edqvist a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Erik Baumann. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Sonja Wigert. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Casablanca* sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anders Henrikson ar 13 Mehefin 1896 yn Klara Parish a bu farw yn Västerled ar 21 Medi 2002. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Eugene O'Neill

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Anders Henrikson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 65, 66 Och Jag |  | Sweden | Swedeg | 1936-11-23 |
| Alle Man På Post |  | Sweden | Swedeg | 1940-01-01 |
| Annonsera! |  | Sweden | Swedeg | 1936-01-01 |
| Bara En Kvinna |  | Sweden | Swedeg | 1941-01-01 |
| Bara En Trumpetare |  | Sweden | Swedeg | 1938-01-01 |
| Blixt Och Dunder |  | Sweden | Swedeg | 1938-01-01 |
| Blod Och Eld |  | Sweden | Swedeg | 1945-01-01 |
| Den Stora Kärleken |  | Sweden | Swedeg | 1938-01-01 |
| Det Vackraste På Jorden |  | Sweden | Swedeg | 1947-01-01 |
| Valfångare |  | Sweden | Swedeg | 1939-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Nick Sandow yw ***The Wannabe*** a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Nick Sandow a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nathan Larson. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Patricia Arquette, Neal Huff, Michael Imperioli, David Zayas, Domenick Lombardozzi, Doug E. Doug, Mike Starr, Vincenzo Amato, Slaine, Nick Sandow, Joseph Siravo a Vincent Piazza. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Black Mass* sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Brett Pawlak oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nick Sandow ar 3 Awst 1966 yn y Bronx. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1994 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Stiwdio William Esper.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 38% (Rotten Tomatoes)
* 3.5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Nick Sandow nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| The Wannabe |  | Unol Daleithiau America | 2015-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Ebrill 2016.
2. 1 2  "The Wannabe". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Ystyrir **Flavius Romulus Augustus** (c. 463 – wedi 476), weithiau **Romulus Augustulus**, fel yr Ymerawdwr Rhufeinig olaf yn y gorllewin. Teyrnasodd o 31 Hydref 475 hyd 4 Medi, 476.

Cafodd ei goroni'n ymerawdr yn 475, yn llanc ifanc tua 12 oed. Roedd ei dad, Orestes, yn bennaeth y fyddin Rufeinig (Magister militum), ac ef a osododd Romulus ar yr orsedd wedi iddo ddiorseddu Julius Nepos. Mae'n debyg mai ei dad oedd yn rheoli yn ei enw. Ddeg mis yn ddiweddarach, diorseddwyd Romulus Augustus gan Odovacer. Ni laddwyd Romulus; yn hytrach fe'i gyrrwyd i fyw yn y Castellum Lucullanum yn Campania. Nid oes cofnod o flwyddyn ei farwolaeth.

Yn eironig, roedd yr ymerawdwr olaf yn dwyn enw sylfaenydd dinas Rhufain, Romulus, ac enw ymerawdwr cyntaf Rhufain, Augustus.

Llyfryddiaeth
-------------

* Adrian Murdoch, *The Last Roman[:] Romulus Augustus and the decline of the West* (Sutton Publishing, 2006). ISBN 0-7509-4474-9

|
|  |
| Rhagflaenydd:**Julius Nepos** | **Ymerodron Rhufain** | Olynydd:**Neb** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 32932293
* LCCN: n79077166
* ISNI: 0000 0000 1877 6975
* GND: 124521940
* SUDOC: 234393750

 |
Ffilm ddrama a seiliwyd ar lenyddiaeth gynharach gan y cyfarwyddwr Pierre Granier-Deferre yw ***La Veuve Couderc*** a gyhoeddwyd yn 1971. Fe'i cynhyrchwyd gan Raymond Danon yn yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Pascal Jardin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Philippe Sarde. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Simone Signoret, Alain Delon, Ottavia Piccolo, Monique Chaumette, Pierre Collet, Boby Lapointe, Jean-Pierre Castaldi, Jean Tissier, André Rouyer, François Valorbe, Robert Favart a Jean-Jacques Lagarde. Mae'r ffilm *La Veuve Couderc* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1971. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Clockwork Orange* sef ffim wyddonias, ddistopaidd am drosedd gan y cyfarwyddwr ffilm
Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Walter Wottitz oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *La Veuve Couderc*, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur
Georges Simenon a gyhoeddwyd yn 1942.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pierre Granier-Deferre ar 22 Gorffenaf 1927 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 14 Chwefror 1971. Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Louis Delluc

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Pierre Granier-Deferre nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Adieu Poulet |  | Ffrainc | 1975-12-10 |
| Cours Privé |  | Ffrainc | 1986-01-01 |
| L'ami De Vincent |  | Ffrainc | 1983-01-01 |
| L'homme Aux Yeux D'argent |  | Ffrainc | 1985-11-13 |
| L'étoile Du Nord |  | Ffrainc | 1982-01-01 |
| La Veuve Couderc |  | Ffraincyr Eidal | 1971-10-13 |
| Le Chat |  | Ffraincyr Eidal | 1971-04-24 |
| Le Toubib |  | Ffrainc | 1979-01-01 |
| Le Train |  | Ffraincyr Eidal | 1973-10-31 |
| Une Étrange Affaire |  | Ffrainc | 1981-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 30 Awst 2016.. .. .. .. .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 225392689
* BNF: cb16458469q (data)
* BNE: XX4050788

 |
Cymdeithas anffurfiol o lenorion ffraeth Llundeinig oedd y **Scriblerus Club** a gysylltir ag oes Awgwstaidd llenyddiaeth Lloegr. Gelwir aelodau'r clwb yn *Scriblerians*. Fe'i sefydlwyd ym 1714 gan Alexander Pope, Jonathan Swift, Henry St John, Arglwydd Bolingbroke, Robert Harley, Iarll Rhydychen, John Gay, Thomas Parnell, Matthew Prior, a John Arbuthnot. Cyfarfu'r aelodau ym Mhalas Sant Iago, ac ysgrifenasant weithiau dychanol dan y ffugenw Martinus Scriblerus i ddilorni llenorion eraill y cyfnod. O ran gwleidyddiaeth, Torïaid oeddynt, a chyfranasent yn fynych at ryfel y pamffledi yn erbyn y Chwigiaid yn yr oes gynhyrfus hon.

Dechreuodd Pope, Swift, Gay, Parnell, ac Arbuthnot gydweithio ar y *Memoirs of Martinus Scriblerus* ym 1713, ac o'r cyfarfodydd bywiog hynny datblygodd y gymdeithas anffurfiol. Crachlenor gwneud oedd Martinus Scriblerus, a grewyd i watwar yr ysgrifennwr am dâl a fu mor gyffredin yn Grub Street a rhannau eraill o'r brifddinas. Deilliodd ei enw o Syr Martin Mar-all, cymeriad o un o gomedïau John Dryden, a'r term cyfoes "sgriblwr" a ddefnyddid i ddirmygu llenorion di-ddawn. Priodolir i Pope ddyfeisio'r cymeriad, ac Arbuthnot oedd yr awdur mwyaf gweithgar wrth gyfrannai at waith Martinus Scriblerus.

Cyfarfu'r clwb yn aml am ryw bymtheg i ugain mlynedd, a phan oedd aelodau ar daith buont yn gohebu â'i gilydd. Ni chyhoeddwyd y *Memoirs of Martinus Scriblerus* tan 1741, ond câi trafodaethau'r clwb ddylanwad ar weithiau eraill yr aelodau hefyd. Ysgrifennai Gay ei gampwaith *The Beggar's Opera* wedi argymhelliad gan Swift, a gwelir dylanwad Martinus Scriblerus yn gryf yn y nofel *Gulliver's Travels* gan Swift.

Er yr oedd Harley a Bolingbroke yn aelodau'r clwb, nid oes tystiolaeth iddynt gyfrannu at unrhyw ysgrifennu. Ymwelodd Swift â Lloegr am y tro olaf ym 1727, a bu farw'r rhan fwyaf o aelodau eraill erbyn canol y 1730au. Bu farw Pope ym 1744 a Swift ym 1745, gan ddod â'r Scriblerus Club i ben. Ym 1751 ysgrifennodd Richard Owen Cambridge ei ffug-arwrgerdd *The Scribleriad* ar sail Martinus Scriblerus.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Scriblerus Club. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 25 Ebrill 2023.
Shar Pei
Ci sy'n tarddu o Tsieina yw'r **Shar Pei**.

Brîd hynafol yw'r Shar Pei, a chredir iddo ddatblygu yn Tsieina tua 200 CC. Cafodd ei ddefnyddio'n gyntaf fel ci hela a gwarchod, ac yn hwyrach roedd yn gi ymladd poblogaidd. Yn sgil cyflwyniad bridiau ymladd mwy o faint o'r Gorllewin, lleihaodd niferoedd y Shar Pei ac yn y 1940au cododd y Blaid Gomiwnyddol drethi ar gŵn ac yn y bôn gwaharddwyd bridio cŵn yn Tsieina. Roedd y Shar Pei yn un o fridiau prinaf y byd, ond goroesodd mewn ardaloedd cyfagos megis Hong Cong. Cyflwynwyd y Shar Pei i'r Unol Daleithiau ym 1966, ac ers hynny mae poblogaeth a phoblogrwydd y brîd wedi cynyddu'n sylweddol.

Mae ganddo daldra o 45 i 50 cm (18 i 20 modfedd) ac yn pwyso 21 i 28 kg (45 i 60 o bwysau). Ystyr *shar pei* (沙皮) yw "croen tywod" sydd yn cyfeirio at gôt byr a garw'r brîd hwn, a all fod yn lliw hufen, coch, neu siocled. Mae ganddo groen llac sydd yn grychlyd iawn pan yn genau, ond wrth iddo dyfu mae'n colli'r mwyafrif o'i grychion ac eithrio'r rhai ar ei wyneb a'i ysgwyddau. Mae ganddo drwyn llydan a gaiff ei gymharu'n aml ag afonfarch. Yn debyg i'r Tsiow Tsiow, mae gan y Shar Pei dafod glas-ddu, ond nid oes sicrwydd ynglŷn â pherthynas rhwng y ddau frîd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Chinese shar-pei. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 21 Medi 2014.
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Carl Schultz yw ***Travelling North*** a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstralia. Lleolwyd y stori yn Melbourne. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan David Williamson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alan John. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Cineplex Odeon Films.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leo McKern, Graham Kennedy, Drew Forsythe a Julia Blake. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Last Emperor* sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carl Schultz ar 19 Medi 1939 yn Budapest. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae AACTA Award for Best Adapted Screenplay, AACTA Award for Best Actor in a Leading Role.

Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: AACTA Award for Best Adapted Screenplay, AACTA Award for Best Actor in a Leading Role, AACTA Award for Best Actress in a Leading Role.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carl Schultz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| *A Hard God* |  | Awstralia | 1973-08-17 |
| Blue Fin |  | Awstralia | 1978-01-01 |
| *Bodyline* |  | Awstralia | 1984-01-01 |
| *Bullseye* |  | Awstralia | 1987-01-01 |
| Careful, He Might Hear You |  | Awstralia | 1983-01-01 |
| Goodbye Paradise |  | Awstralia | 1983-01-01 |
| *The Dismissal* |  | Awstralia | 1983-01-01 |
| The Seventh Sign |  | Unol Daleithiau America | 1988-01-01 |
| To Walk With Lions |  | Canada | 1999-01-01 |
| Young Indiana Jones and The Treasure of The Peacock's Eye |  | Unol Daleithiau America | 1995-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.