Roedd **Cornelius Marshall Warmington** (5 Mehefin 1842 – 12 Rhagfyr 1908) yn fargyfreithiwr a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Rhyddfrydol Gorllewin Sir Fynwy rhwng 1885 a 1895

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Warmington yn Colchester, Essex, yn fab i Edward John Warmington, marsiandwr, a Mary (née Medley) ei wraig.

Cafodd ei addysgu gan diwtoriaid yn y cartref cyn mynychu Ysgol Ramadeg Colchester. Bu'n efrydwr allanol ym Mhrifysgol Llundain lle graddiodd yn y gyfraith ym 1858.

Ym 1871 priododd Ann, ferch Edward Wynch; cawsant tri mab ac un ferch.

Gyrfa
-----

Ar ôl ymadael a'r ysgol aeth i weithio fel clerc erthyglau mewn cwmni cyfreithiol yn ei dref enedigol, gan gymhwyso fel cyfreithiwr ym 1858. Wedi cyfnod yn gweithio fel cyfreithiwr yn Colchester a Llundain cafodd ei alw i'r bar yn y Deml Ganol ym 1869 a dechrau gweithio fel bargyfreithiwr ar Gylchdaith Rhydychen gan arbenigo yng Nghyfraith Ecwiti.

Ym 1882 fe wnaed yn Gwnsler y Frenhines, ac ym 1885 fe wnaed yn feinciwr yn y Deml Ganol, gwasanaethodd hefyd fel trysorydd a llywydd y Deml Ganol.

Gyrfa wleidyddol
----------------

Safodd Warmington fel ymgeisydd Rhyddfrydol yn etholaeth Sir Fynwy yn etholiad cyffredinol 1880, gan ddod yn bedwaredd allan o bedwar ymgeisydd. Er na fu'n llwyddiannus fe dderbyniodd croeso gwresog gan y pleidleiswyr a chefnogwyr yn rhannau o'r Sir.

Pan rannwyd etholaeth Sir Fynwy yn dair etholaeth ar gyfer etholiad 1885 safodd Warmington dros y Rhyddfrydwyr yn etholaeth y Gorllewin gan ennill yn gyffyrddus gyda 83% o'r bleidlais. Cafodd ei ethol yn ddiwrthwynebiad ym 1886 a llwyddodd i ennill dros 80% o'r bleidlais eto wrth gael ei herio gan y Ceidwadwyr ym 1892.

| Etholiad cyffredinol 1885: Gorllewin Mynwy |
| --- |
| Plaid | Ymgeisydd | Pleidleisiau | % | ±% |
|
|  | Rhyddfrydol | Cornelius Marshall Warmington | 6,730 | 83.4 |  |
|  | Ceidwadwyr | B. F. Williams | 1,341 | 16.6 |  |
| **Mwyafrif** | 5,389 |  |  |
| **Y nifer a bleidleisiodd** |  | 82.6 |  |

Cyn etholiad cyffredinol 1918 doedd etholiadau yng Ngwledydd Prydain ddim yn cael eu cynnal ar yr un ddiwrnod ym mhob un etholaeth, gan hynny roedd modd i ymgeisydd a gollodd ei sedd mewn etholiad cynnar ail ymgeisio mewn sedd arall a oedd yn pleidleisio yn hwyrach yn y cyfnod etholiadol. Ymysg y collwyr cynnar yn etholiad cyffredinol 1895 oedd Syr William Vernon Harcourt, arweinydd y Blaid Ryddfrydol yn Nhŷ’r Cyffredin a Changhellor y Trysorlys (roedd y Brif Weinidog, Rosebery, yn Arglwydd). Mae'n debyg mae un o'r rhesymau iddo golli oedd bod bragwyr a thafarnwyr ei etholaeth yn Darby wedi cynllwynio yn ei erbyn oherwydd ei gefnogaeth i'r *Dewis Lleol*, cynllun byddai'n caniatáu i etholwyr lleol pleidleisio i gau pob tŷ tafarn yn eu plwyf; polisi oedd a chryn gefnogaeth iddi yn y Gymru anghydffurfiol. Yn sgil colli sedd Harcourt penderfynodd Warmington i dynnu ei enw yn ôl o'r ras yng Ngorllewin Mynwy er mwyn i Harcourt cael sefyll yn ei le a chael ail gyfle i ddychwelyd i'r Senedd, etholwyd Harcourt a daeth cyfnod Warmington fel seneddwr i ben.

Wedi'r Senedd
-------------

Wedi ildio ei sedd aeth Warmington yn ôl i'w gwaith fel bargyfreithiwr, cafodd sawl cynnig i gael ei ddyrchafu i'r fainc fel barnwr ond gwrthodwyd pob cynnig. Cafodd ei greu yn Farwnig ym mis Mehefin 1908

Marwolaeth
----------

Bu farw yn ei gartref yn Llundain ym 1908 a chladdwyd ei weddillion ym mynwent St Peter's Bredhurst yn swydd Caint; olynwyd ef fel barwnig gan ei fab Marshal Denham Warmington.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Sir C M Warrmington Dead", *Weekly Mail*, 19 Rhagfyr 1908 ; adalwyd 28 Mehefin 2015
2. ↑  "Mr C M Warmington MP", *Pontypool Free Press*, 5 Mawrth 1886  adalwyd 28 Mehefin 2015
3. ↑  "Parliamentary History of Monmouthshire", *Cardiff Times*, 2 Medi 1893 ; adalwyd 28 Mehefin 2015
4. ↑  "Monmouthshire Liberal Assocciation", *Cardiff Times*, 23 Hydref 1880 ; adalwyd 28 Mehefin 2015
5. ↑  "Syr William Harcourt AS", *Papur Pawb*, 3 Awst 1895 ; adalwyd 28 Mehefin 2015
6. ↑  "Sir William Harcourt fôr West Monmouthshire", *Cardiff Times*, 20 Gorffennaf 1895 ; adalwyd 28 Mehefin 2015
7. ↑  "King's Honours", *Cardiff Times*, 27 Mehefin 1908 ; adalwyd 28 Mehefin 2015
8. ↑  Find a Grave: "Sir Cornelius Marshall Warmington" ; adalwyd 28 Mehefin 2015

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:***etholaeth newydd*** | **Aelod Seneddol Gorllewin Sir Fynwy**1885 – 1895 | Olynydd:**William Vernon Harcourt** |