Llysgenhadaeth Mecsico yn Stockholm, prifddinas Sweden.
Cenhadaeth ddiplomyddol dan arweiniad llysgennad yw **llysgenhadaeth**.

Yn ôl y dychmygiad cyfreithiol a elwir alltiriogaethedd, mae eiddo real y llysgenhadaeth yn bodoli y tu allan i awdurdodaeth y wladwriaeth letyol. Gellir olrhain y cysyniad hwn yn ôl i *De Jure Belli ac Pacis* (1625) gan Hugo Grotius, ac yn *Le Droit des Gens* (1758) ysgrifennai Emerich de Vattel: "dyma yn unig ffordd drosiadol o ddisgrifio annibyniaeth [y llysgennad] ar awdurdodaeth y wlad a'i feddiant ar yr holl hawliau sydd eu hangen er llwyddiant y llysgenhadaeth". Ni sonir fawr am alltiriogaethedd gan ysgolheigion y gyfraith ryngwladol ers y 19g, ond fe'i defnyddir weithiau mewn disgwrs wleidyddol i atgyfnerthu'r syniad o freinryddid diplomyddol.

Yr adeilad
----------

Weithiau, defnyddir y gair "siawnsri" i gyfeirio at adran wleidyddol neu swyddfeydd y llysgenhadaeth, ar wahân i breswylfa'r llysgennad.

Mewn gwledydd ansefydlog, os oes bygythiad dichonol o gyrch gan derfysgwyr neu filwriaethwyr, adeiladir cadarnle o amgylch adeiladau'r llysgenhadaeth er mwyn eu diogelu. Gallai gynnwys trigfannau a chyfleusterau ar gyfer staff a'u teuluoedd yn ogystal â chyfadeilad y llysgenhadaeth ei hun. Er enghraifft, yn sgil meddiannu Irac gan luoedd yr Unol Daleithiau, codwyd cadarnle ddiplomyddol enfawr yn Baghdad, ar gost o $600 miliwn, a chanddi 8000 o weithwyr. Er bod y llywodraeth sydd yn adeiladu'r fath gadarnle yn ei ystyried yn rhagofal angenrheidiol, mae ymwahanu'r llysgenhadaeth o'r gymuned letyol yn anesmwytho'r berthynas rhwng y ddwy wladwriaeth.

Yn hanesyddol, bu llysgenadaethau mewn gwledydd poeth yn symud i leoliad oerach yn yr haf. Yn Tsieina, symudai diplomyddion preswyl o Beijing (Pecin gynt) i demlau yn y bryniau i orllewin y ddinas, neu i drigfannau ar lan y môr, yn ystod yr haf. Arferai'r llysgenhadaeth Brydeinig yn Tsieina symud i gyrchfan arfordirol Beidaihe hyd at ganol yr 20g. Yn yr Ymerodraeth Otomanaidd, symudai'r mwyafrif o lysgenadaethau o Gaergystennin i hafodydd ar lannau'r Bosporus.

Cymru
-----

Ceir y cofnod cynharaf o'r gair *llysgenhadaeth* yn 1852.

Er nad oes gan Gymru lysgenhadaeth ei hunan, fe geir Conswliaeth (neu is-genhadaeth o roi term arall) gan Weriniaeth Iwerddon yng Nghaerdydd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  G. R. Berridge, Lorna Lloyd ac Alan James, *The Palgrave Macmillan Dictionary of Diplomacy* (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2012), tt.145–6
2. ↑  Lloyd a James Berridge, *Dictionary of Diplomacy* (2012), tt.50–51
3. ↑  Lloyd a James Berridge, *Dictionary of Diplomacy* (2012), t.65
4. ↑  Lloyd a James Berridge, *Dictionary of Diplomacy* (2012), t.359
5. ↑   llysgenhadaeth. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 11 Awst 2022.
6. ↑  Gwefan Consulate General of Ireland, Cardiff

| * v
* t
* e
Cysylltiadau rhyngwladol |
| --- |
| Hanes | 
* Imperialaeth
* Trefedigaethrwydd
* Cytgord Ewrop
* Cynghrair y Cenhedloedd
* Datrefedigaethu
* Y Rhyfel Oer
* Globaleiddio

 |
| Damcaniaeth | 
* Delfrydiaeth
* Realaeth
* Neo-realaeth
* Rhyddfrydiaeth
* Neo-ryddfrydiaeth
* Yr Ysgol Seisnig
* Marcsiaeth
* Adeileddaeth
* Ôl-adeileddaeth

 |
| Cysyniadau | 

|  |  |
| --- | --- |
| Cyffredinol | 
* Anllywodraeth
* Cymdeithas ryngwladol
* Cymdeithas sifil ryngwladol
* Rhyngddibyniaeth
* System ryngwladol
* Trefn ryngwladol

 |
| Grym | 
* Cydbwysedd grym
* Grym meddal
* Hegemoni
* Maes dylanwad
* Pegynedd
* Uwchbwer

 |
| Y wladwriaeth | 
* Annibyniaeth
* Buddiannau'r wlad
* Cenedlaetholdeb a'r genedl-wladwriaeth
* Cydnabyddiaeth ryngwladol
* Cyfanrwydd tiriogaethol
* Dinasyddiaeth
* Hunanlywodraeth
* Sofraniaeth

 |
| Llywodraethiant trawswladol a byd-eang | 
* Rhynglywodraethiant
* Uwchgenedlaetholdeb

 |

 |
| Strwythurau a phrosesau | 
* Cyfraith ryngwladol
* Diogelwch
	+ Cudd-wybodaeth
* Diplomyddiaeth a pholisi tramor
	+ Amlochroldeb
	+ Dwyochroldeb
	+ Llysgenhadaeth
	+ Unochroldeb
	+ Ynysiaeth
* Economi wleidyddol ryngwladol
	+ Masnach rydd
	+ Masnach ryngwladol
* Gweithredyddion
* Rhyfel a heddwch
	+ Cynghrair milwrol

 |
| Materion rhyngwladol | 
* Amgylchedd ac ecowleidyddiaeth
* Arfau dinistriol torfol ac amlhau niwclear
* Datblygiad a chymorth tramor
* Moeseg
* Terfysgaeth

 |
| 
* Amlinelliad academaidd
* Categori
* Geirfa cysylltiadau rhyngwladol
* Rhestr cyfnodolion
* Rhestr sefydliadau

 |