Baner Gweriniaeth y Congo
Mabwysiadwyd **baner Gweriniaeth y Congo** ar 15 Medi 1959, sef y diwrnod yr enillodd y wlad statws ymreolaeth o fewn Ffrainc. Mae'r faner yn seiliedig y lliwiau rhyng-Affricanaidd - gwyrdd, melyn, coch. Mae'r faner wedi ei ffurfio gan triongl sefydlog o wyrdd a coch yn gorwedd ar ochr y faner, gyda bar melyn yn rhedeg o'r chwith waelod i'r gornel dde uchaf. Ar 15 Awst, 1960, pan ddatganodd y wlad ei annibyniaeth, datganodd y faner fel un swyddogol y wladwriaeth newydd.

Ni ddylid drysu Gweriniaeth Congo, sy'n gyn-drefedigaeth Ffrengig i'r gogledd orllewin o afon y Congo gyda'r wlawriaeth anferth o'r un enw sydd i'r de a'r dwyrain fu'n gyn drefedeigaeth Belgaidd a adnabwyd am beth amser fel Zaire, ond sydd bellach yn cael ei hadnabod fel Gweriniaeth Ddemocrataidd y Congo, ac sydd wedi newid ei baner sawl gwaith. Mae Baner Gweriniaeth Ddemocrataidd Congo yn wahanol, er fod gan y ddau linell lletraws, chwith waelod i dde uchaf ar eu baneri.

Cyd-destun
----------

Baner Gweriniaeth y Congo yn cyhwfan
Roedd tiriogaeth Gweriniaeth y Congo yn rhan o Affrica Ffrengig y Cyhydedd (*Afrique-Equatoriale-française*) a fodolau rhwng 1910 a 1958 fel ffederasiwn o bedwar trefedigaeth; Gabon, Moyen-Congo (Gweriniaeth y Congo bresennol), Oubangui-Chari (Gweriniaeth Canolbarth Affrica bresennol) a Tsiad gyda Brazzaville (a enwyd ar ôl y gwladychwr, de Brazza), yn Moyen-Congo, yn cael ei dewis fel y prifddinas ffederal. Yn dilyn refferendwm Ffrengig ym mis Medi 1958, daeth yr Afrique-Equatoriale-française i ben gyda'r bedair drefedigaeth yn dod yn aelodau hunanlywodraethol o fel Cymuned Ffrainc (*Communauté française* - tebyg i'r Gymanwlad Brydeinig). Ailenwyd Moyen-Congo yn Weriniaeth y Congo a manwysiadwyr y faner newydd gydag annibyniaeth yn cael ei hennill ar 15 Awst 1960.

Mae lliwiau'r faner - lliwiau rhyng-Affrica - yn seiliedig ar liwiau Baner Ethiopia, sef yr unig wlad Affricanaidd na oruchfygwyd gan y pwerau tramor (heblaw am gyfnod byr iawn gan Eidal Ffasgaidd Mussolini).

Hanes
-----

Yn 1964 cafwyd chwyldro Farcsaidd ac ailenwyd y wlad yn Gweriniaeth Pobl y Congo gan ddod yn wlad gomiwnyddol gan ymglosio at wledydd y Bloc Sofietaidd. Ar 30 Rhagfyr 1969 mabwysiadwyd baner newydd Gweriniaeth Pobl y Congo (*République populaire du Congo*). Roedd yn dilyn aestheteg ac eiconograffeg baneri comiwnyddol fel yr Undeb Sofietaidd, a Tsieina gomiwnyddol. Roedd y faner hon faes goch fel symbol o'r frwydr yn erbyn gwladychiaeth a lliw traddodiadol sosialaeth. Yn y canoton, y gornel chwith uchaf gorweddau morthwyl a hof wedi eu hamgylchynnu gan ddail gwyrdd, a seren melyn a seren felen fel symbol y blaid gomiwnyddol y *Parti congolais du travail*, PCT. 

Ar 10 Mehefin 1991 gyda diwedd yr unbennaeth unblaid, disodlwyd y faner gan ailddefnyddio'r fersiwn wreiddiol.

Baneri Hanesyddol
-----------------

* Baner Brenhiniaeth Congo 17g Baner Brenhiniaeth Congo 17g
* Baner a gynigiwyd fel un ar gyfer Congo Ffrengig (1959) Baner a gynigiwyd fel un ar gyfer Congo Ffrengig (1959)
* Baner Gweriniaeth Pobl y Congo (1970-1991) Baner Gweriniaeth Pobl y Congo (1970-1991)

Dolenni
-------

* Baner Gwerinaieth y Congo yn 'Flags of the World'

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-08-31. Cyrchwyd 2019-03-05.
4. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goBaneri Affrica |
| --- |
|  |
| Gwladwriaethau sofranaidd | 

Yr Aifft1 **·** 
Algeria **·** 
Angola **·** 
Gweriniaeth Ddemocrataidd Congo **·** 
Benin **·** 
Botswana **·** 
Bwrcina Ffaso **·** 
Bwrwndi **·** 
Camerŵn **·** 
Cabo Verde **·** 
Gweriniaeth Canolbarth Affrica **·** 
Y Comoros **·** 
Gweriniaeth y Congo **·** 
Arfordir Ifori **·** 
De Affrica **·** 
De Swdan **·** 
Jibwti **·** 
Eritrea **·** 
Ethiopia **·** 
Gabon **·** 
Y Gambia **·** 
Ghana **·** 
Gini Gyhydeddol **·** 
Gini **·** 
Gini Bisaw **·** 
Eswatini **·** 
Cenia **·** 
Lesotho **·** 
Liberia **·** 
Libia **·** 
Madagasgar **·** 
Malawi **·** 
Mali **·** 
Mawritania **·** 
Mawrisiws **·** 
Moroco **·** 
Mosambic **·** 
Namibia **·** 
Niger **·** 
Nigeria **·** 
Rwanda **·** 
*Gweriniaeth Ddemocrataidd Arabaidd Sahrawi* **·** 
Sambia **·** 
São Tomé a Príncipe **·** 
Senegal **·** 
Seychelles **·** 
Sierra Leone **·** 
Simbabwe **·** 
Somalia **·** 
Swdan **·** 
Tansanïa **·** 
Tiwnisia **·** 
Togo **·** 
Tsiad **·** 
Wganda
 |
|  |
| Tiriogaethau dibynnol,ardaloedd ymreolaethol,a thiriogaethau eraill | 

*Azawad* **·** 
Ceuta2 **·** 
*Gorllewin Sahara* **·** 
Madeira3 **·** 
Mayotte4 **·** 
Melilla2 **·** 
Puntland **·** 
Réunion4 **·** 
Saint Helena, Ascension a Tristan da Cunha5 **·** 
Socotra6 **·** 
*Somaliland* **·** 
Yr Ynysoedd Dedwydd2 **·** 
Sansibar7
 |
|  |
| Dynodir gwlad anghydnabyddedig neu a gydnabyddir yn rhannol gan *lythrennau italig*.1 Gwlad drawsgyfandirol; gorynys Sinai yn Ne Orllewin Asia.  2 Cymunedau/Dinas ymreolaethol Sbaenaidd.  3 Rhanbarth ymreolaethol Portiwgalaidd.  4 Tiriogaeth dramor Ffrengig.  5 Tiriogaeth dramor Brydeinig.  6 Rhan o Yemen.  7 Rhan o Tanzania. |

 |