Mae **Elizabeth Maruma Mrema** (ganwyd 5 Ionawr 1957) yn gyfreithiwr materion bioamrywiaeth Tansanïaidd, a oedd yn 2023 yn gweithio ym Montreal, Canada. Penodwyd hi'n ysgrifennydd gweithredol Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Amrywiaeth Fiolegol (CBD) yn 2020. Hi yw'r fenyw Affricanaidd gyntaf i ddal y rôl hon; cyn hynny bu ganddi nifer o swyddi lle roedd yn arwain, gan gynnwys Rhaglen Amgylcheddol y Cenhedloedd Unedig.

Addysg
------

Derbyniodd Mrema Radd Faglor yn y Gyfraith o Brifysgol Dar-es-Salaam yn Tansania, ac yna gradd Meistr yn y Gyfraith o Brifysgol Dalhousie yn Halifax, Canada a Diploma Ôl-raddedig mewn Cysylltiadau Rhyngwladol a Diplomyddiaeth o'r Ganolfan Cysylltiadau Tramor a Diplomyddiaeth yn Dar-es-Salaam, Tansania.

Gyrfa
-----

Cyn dechrau gweithio gyda Rhaglen Amgylchedd y Cenhedloedd Unedig (UNEP), bu Mrema'n gweithio i Weinyddiaeth Materion Tramor a Chydweithrediad Rhyngwladol Tansania, gan wasanaethu fel Cwnselydd/Uwch Gwnsler Cyfreithiol. Bu hefyd yn darlithio mewn Cyfraith Ryngwladol Gyhoeddus a Diplomyddiaeth Cynadledda yng Nghanolfan Cysylltiadau Tramor a Diplomyddiaeth Tansania.

Rhwng 2009 a 2012, bu'n gweithio mewn sefydliadau yn Bonn, yr Almaen. Yn 2009, fe’i phenodwyd yn Ysgrifennydd Gweithredol Dros Dro UNEP/ASCOBANS (Gwaith ar anifeiliaid morol y Baltig, Gogledd-ddwyrain yr Iwerydd, Iwerddon a’r Gogledd) bu'n Ysgrifennydd Gweithredol UNEP/Ysgrifenyddiaeth y Confensiwn ar Gadwraeth Rhywogaethau Mudol Anifeiliaid Gwyllt (CMS), ac Ysgrifennydd Gweithredol Dros Dro Cytundeb UNEP/Gorila.

Gwaith proffesiynol arall
-------------------------

Yn ogystal â rolau arwain, mae Mrema wedi gwasanaethu fel darlithydd *pro bono* yn Ysgol y Gyfraith Prifysgol Nairobi, ac yn flaenorol darlithiodd *pro bono* yn Sefydliad Cyfraith Datblygu Rhyngwladol (IDLO), Rhufain, yr Eidal.

Mae hi wedi cyhoeddi nifer o erthyglau ar gyfraith amgylcheddol ryngwladol ac wedi datblygu llawlyfrau a chanllawiau dylanwadol ar gyfer cytundebau amgylcheddol amlochrog yn ogystal â phynciau eraill ar gyfraith amgylcheddol.

Anrhydeddau a gwobrau
---------------------

Yn 2007, derbyniodd Wobr Rheolwr Gorau'r Flwyddyn UNEP, y gyntaf erioed (Gwobr Staff Baobab UNEP) "am berfformiad eithriadol ac ymroddiad tuag at gyflawni nodau UNEP".

Yn 2021, dyfarnodd Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur sef IUCN (drwy WCEL), mewn cydweithrediad â Rhaglen Amgylcheddol y Cenhedloedd Unedig (UNEP), Wobr Nicholas Robinson iddi am Ragoriaeth mewn Cyfraith Amgylcheddol.

Yn 2022, dyfarnwyd Medal Ryngwladol Kew i Elizabeth gan y Gerddi Botaneg Brenhinol, Kew am ei "gwaith hanfodol yn hyrwyddo pwysigrwydd cadwraeth bioamrywiaeth ac arwain y mecanwaith cyfraith ryngwladol bwysicaf ar gyfer defnydd cynaliadwy o fioamrywiaeth.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Mallapaty, Smriti (2020-06-30). "The biodiversity leader who is fighting for nature amid a pandemic" (yn en). *Nature*. doi:10.1038/d41586-020-01947-9. .
2. ↑  "UN launches biodiversity talks on deal to protect nature". *France 24* (yn Saesneg). 2022-03-14. Cyrchwyd 2022-03-23.
3. ↑  "Executive Secretary of the Secretariat of the Convention on Biological Diversity". *United Nations Secretary-General* (yn Saesneg). 2019-12-02. Cyrchwyd 2020-07-01.
4. 1 2 3 4 5 6 7  Environment, U. N. (2017-10-17). "Elizabeth Mrema". *UNEP - UN Environment Programme* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-07-01.
5. ↑  Unit, Biosafety (2021-08-05). "Executive Secretary". *www.cbd.int* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-03-28.
6. ↑  "UN biodiversity chief Elizabeth Maruma Mrema awarded Kew International Medal | Kew". *www.kew.org*. Cyrchwyd 2022-12-06.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 53919278
* LCCN: no2007013335
* ISNI: 0000 0000 4422 4592
* GND: 1131744926
* BIBSYS: 9026880

 |