recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ysgolhaig, darlledwr a bardd Cymreig oedd **Aled Rhys Wiliam** (4 Rhagfyr 1926 – 1 Ionawr 2008).

Ganed ef yn Llandeilo, Sir Gaerfyrddin, yn fab i'r Athro Stephen J. Williams ac yn frawd i Urien Wiliam. Magwyd ef yn Abertawe, ac astudiodd Gymraeg, Lladin a Ffrangeg ym Mhrifysgol Abertawe. Bu'n ymchwilio i Gyfraith Hywel dan Idris Foster yng Ngholeg y Santes Catrin, Rhydychen, a chyhoeddodd argraffiad o Lyfr Iorwerth ym 1960.

Bu'n olygydd cynorwythol Geiriadur Prifysgol Cymru o 1954 ymlaen, ac yn 1956 daeth yn ddarlithydd yng Ngholeg Cyncoed, Caerdydd. Daeth yn gyflwynydd ar BBC Cymru, yn arbennig ar y rhaglen *Heddiw*. Enillodd Gadair Eisteddfod Genedlaethol Cymru Llanbedr Pont Steffan 1984 am gerdd *Y Pethau Bychein*.

Cyhoeddiadau
------------

* (golygydd) *Llyfr Iorwerth* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1960; adargraffiad 1979).
* *Cywain* (1995), casgliad o farddoniaeth

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Aled Rhys Wiliam: Welsh scholar and broadcaster". *The Independent* (yn Saesneg). 8 Ionawr 2008. Cyrchwyd 20 Ionawr 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 11957837
* LCCN: no2001060406

 |
Pentref deniadol ar Benrhyn Carthago, Tiwnisia, ar lan gogledd-orllewinol eithaf Gwlff Tiwnis yw **Sidi Bou Saïd**. Mae'n gorwedd ar fryn uchel y penrhyn ac wrth ei droed, tua 3 km i'r dwyrain o La Marsa a 17 km i'r gogledd-ddwyrain o'r brifddinas Tiwnis. Mae ganddi boblogaeth o 5,409 (2004).

Nodweddir yr hen bentref gan strydoedd cul syrth a thai gwyngalchog. Mae'r adeiladau wrth droed y bryn yn fwy diweddar ac yn cynnwys y *mairie* (neuadd y dref). Mae gan y pentref orsaf ar reilffordd y TGM sy'n ei gysylltu â La Marsa a Thiwnis. Mae'n lle poblogaidd iawn gan ymwelwyr yn yr haf. Gyda'r nos mae dinesyddion Tiwnis yn hoff o ddianc yno am ei dawelwch.

Mae pensaernïaeth Sidi Bou Saïd yn adnabyddus am ei ffenestri a'i griliau glas wedi'u gosod mewn muriau gwyngalchog disglair a'r drysau pren paentiedig hynafol. Yn anad unlle yn Nhiwnisia gwelir dylanwad pensaernïaeth Andalucía yma. Mae cwrtiau cysgodlyd a blodau lliwgar yn harddu'r strydoedd a cheir nifer o gaffis polbogaidd. O ben gorllewinol y penrhyn ceir golygfeydd gwych dros bron y cyfan o Gwlff Tiwnis, o Cap Bon yn y dwyrain i fynydd trawiadol Bou Kornine a Nhiwnis yn y de.

Cafwyd hyd i olion fila Rufeinig yn y pentref gyda llawr mosaig. Codwyd mosg a *zaouia* (cysgegrfan) i'r *marabout* (sant) lleol Sidi Bou Saïd yn y 13g ac enwir y pentref ar ei ôl. Ar ran uchaf y penrhyn ceir adfeilion yr hen ribat (caer), a godwyd ar ddechrau'r 9g fel rhan o gyfres o gaerau arfordirol, gan gynnwys yr enghreifftiau enwog yn Sousse a Mahdia.

Wrth droed y pentref i'r dwyrain ceir marina newydd a lôn sy'n ei chysylltu â rhan ogleddol Carthago, heibio i'r Plas Arlywyddol.

Oriel
-----

* Caffi Sidi ChaabaneCaffi Sidi Chaabane
* Stryd yn Sidi Bou SaïdStryd yn Sidi Bou Saïd
* Y Café des nattes a'i sgwarY *Café des nattes* a'i sgwar
* Café des nattes*Café des nattes*
* Goleudy Sidi Bou SaïdGoleudy Sidi Bou Saïd
* Marina a phorthladd Sidi Bou SaïdMarina a phorthladd Sidi Bou Saïd
* Drws yn Sidi Bou SaïdDrws yn Sidi Bou Saïd
* Toeau yn y pentrefToeau yn y pentref
* Y mosgY mosg
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Laurits Munch-Petersen yw ***På Tur Med Far - Pappabilen Får Vinger 4:6*** a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Laurits Munch-Petersen. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Guilty* sef ffilm drosedd gan Gustav Möller.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Laurits Munch-Petersen ar 19 Gorffenaf 1973 yn Bornholm. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Ffilm Genedlaethol Denmarc.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Laurits Munch-Petersen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *A woman in every town* |  | Denmarc |  | 1993-01-01 |
| *Ambulance* |  | Denmarc | Daneg | 2005-07-15 |
| *Between Us* |  | Denmarc |  | 2003-06-14 |
| *Den gode søn* |  | Denmarc |  | 2001-01-01 |
| Forførerens Fald |  | Denmarc |  | 2008-01-01 |
| Hurry Home |  | Denmarc |  | 2009-11-08 |
| *It's a Game* |  | Denmarc |  | 1998-01-01 |
| *Over kanten* |  | Denmarc |  | 2012-05-03 |
| Skyggen Af En Helt |  | Denmarc |  | 2015-06-03 |
| *Tre på en motorcykel* |  | Denmarc |  | 2001-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffotograffydd oedd **David Harries** (c.1866–1940). Fe'i adnabyddwyd fel **D. C. Harries**, er nad oedd yr 'C' yn rhan o'i enw swyddogol - fe'i hychwanegodd er mwyn ei wahaniaethu oddi wrth yr holl 'David Harries' eraill yn Llandeilo.

Cychwynodd ei fusnes ffotograffeg yn 1888 pan oedd yn 22 oed, gan agor stiwdio ar Stryd Caerfyrddin, Llandeilo. Erbyn 1914 roedd wedi symud i Stryd Rhosmaen yn y dref ac roedd ganddo hefyd stiwdio fechan yn Stryd y Neuadd, Rhydaman. Ond erbyn 1926, roedd wedi rhoi'r gorau i'r stiwdio yn Rhydaman.

Roedd ganddo 4 mab, a newidiodd enw'r busnes i 'D. C. Harries a'i feibion', gan agor cangen yn Llanymddyfri. Gadawyd casgliad negyddion D. C. Harries i Lyfrgell Genedlaethol Cymru yn ewyllys Hugh Newton Harries, mab olaf D. C. Harries i oroesi, yn 1976. Argraffwyd nifer o'r ffotograffau, gan gynnwys llun o D. C. Harries a'i deulu, yn llyfr Iestyn Hughes, D. C. Harries - Casgliad o Ffotograffau.

Bu D. C. Harries farw yn 1940 yn 75 oed.

Llyfryddiaeth
-------------

R. Iestyn Hughes, Casgliad o ffotograffau D. C. Harries, 1996

Dolenni allanol
---------------

* Casgliad D C Harries, gwefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru[*dolen marw*]
Ffordd ger Llynnau Cregennen yn culhau gyda'r perspectif yn gwneud iddo ymddangos fel pe bai'n uno ac yn dod i ben
Mewn celfyddyd graffig, mae **persbectif** (o'r Lladin: *perspicere*, "i weld trwy") yn gynrychiolaeth fras, fel arfer ar wyneb fflat (fel papur), o wrthrych fel ffordd, adeilad neu draciau rheilffordd, fel y gwelir ef gan y llygad. Ceir dwy nodwedd amlwg: yn gyntaf mae gwrthrychau sy'n bell i ffwrdd o'r llygad yn ymddangos yn llai; yn ail, mae dwy linell cyflin (cyfochrog) yn ymddangos fel pe taent yn dod fwyfwy at ei gilydd, y pellaf y maent o'r llygad.

Llun olew ffresco yn y Cappella Sistina, gan Pietro Perugino (1448–1523), lle mae'r perspectif i'w weld yn y llawr.
Astudiwyd perspectif mewn celf yn gyntaf gan arlunwyr a phensaeri Eidalaidd e.e. Filippo Brunelleschi, Masaccio, Paolo Uccello, Pietro Perugino, Piero della Francesca a Luca Pacioli.

O fewn perspectif lle ceir dau neu ragor o linellau syth, ceir un neu ragor o bwyntaiu lle daw'r llinellau cyflin at ei gilydd (yn ymddangosiadol felly), a elwir yn "ddiflanbwyntiau". Ceir hefyd "llinell orwel" Ar adegau, fe'i ceir yn y llun, dro arall, fe'i cymrir yn ganiataol h.y. mae'r linell yn bodoli ym meddwl yr arlunydd ac yn ganllaw iddo wrth greu'r llun neu'r cynllun. Ar y linell hon, sydd ym mhellter eithaf y darlun, mae popeth yn eithriadol fach, bron nes ffurfio llinell neu orwel; fel y dywedodd y bardd Dewi Emrys (1881 – 1952) mewn englyn:

*Hen linell bell nad yw'n bod,*
*Hen derfyn nad yw'n darfod*.

Mathau o ddiflanbwyntiau
------------------------

### Un-diflanbwynt

Mewn llun lle ceir un-difanbwynt, fe'i lleolir yn aml, ond nid o hyd, gyferbyn a llygad y person sy'n edrych ar y llun.

* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Dau-ddiflanbwynt

Yma, ceir dau mae'r llinellau yn gyflin i dau ongl wahanol. Mae unrhyw nifer o bwyntiau'n bosibl.

* 
* 
* 

Yma, ceir dau-ddyflanbwynt wedi'u lleoli ar y linell-orwel e.e. dwy ffordd yn 'diflannu' i'r pellter neu adeilad wedi'i weld o'r gornel, gyda llinellau un ochr yn diflannu i ochr chwith y llun a llinellau'r wal arall yn 'diflannu' i ochr dde'r llun.

### Tri-diflanbwynt

* 
* 
*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  geiriadur.bangor.ac.uk; *Y Termiadur Addysg - Celf a Dylunio, Ffiseg a Mathemateg*; adalwyd 26 Rhagfyr 2018.
Pentref mawr yng nghymuned Nantyglo a Blaenau, bwrdeistref sirol Blaenau Gwent, Cymru, yw **Nant-y-glo**. Saif ychydig i'r de o Fryn-mawr ac i'r gogledd o'r Blaenau.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Alun Davies (Llafur Cymru) a'r Aelod Seneddol yw Nick Smith (Llafur).

Yn y 19g, roedd Nant-y-glo yn un o ardaloedd cynhyrchu haearn pwysicaf y byd. Datblygwyd Gwaith Haearn Nant-y-glo gan Crawshay Bailey, ac erbyn tua 1844 roedd gweithfeydd haearn a glo y teulu yn cyflogi 3,000 o ddynion a 500 o wragedd a phlant.

Cadwai'r Siartydd Zephaniah Williams dafarn y Royal Oak yma. Gyda John Frost a William Jones, arweiniodd nifer fawr o wŷr o ardal Nant-y-glo i ddinas Casnewydd yn 1839. Roedd Beriah Gwynfe Evans yn enedigol o'r pentref.

Gwybodaeth arall
----------------

Yn ôl Cyfrifiad y Deyrnas Unedig 2011, mae 8.4% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg. Mae 373 o bobl yn gallu siarad Cymraeg, mae 325 o bobl yn gallu darllen Cymraeg, ac mae 280 o bobl yn gallu ysgrifennu Cymraeg. Yn 2001, roedd 9.6% o'r boblogaeth yn medru'r Gymraeg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 13 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 9 Rhagfyr 2021
3. ↑  Gwefan y Cynulliad;[*dolen marw*] adalwyd 24 Chwefror 2014
4. ↑  Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014
5. ↑  "The Changing Face of Wales - Welsh Speakers". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-03-01. Cyrchwyd 2013-03-24.

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Blaenau Gwent**

**Trefi**  

Abertyleri  **·** Blaenau  **·** Bryn-mawr  **·** Glynebwy  **·** Tredegar
  
**Pentrefi**  

Aber-bîg  **·** Brynithel  **·** Cendl  **·** Cwm  **·** Cwmtyleri  **·** Chwe Chloch  **·** Llanhiledd  **·** Nant-y-glo  **·** Rasa  **·** St Illtyd  ·
-->Swffryd  **·** Tafarnau-bach  **·** Trefil  **·** Y Twyn  **·** Waun-lwyd
Pobloedd Tyrcig sydd yn disgyn o nomadiaid a ymfudodd o Siberia i Ganolbarth Rwsia yw'r **Tatariaid**. Yn hanesyddol Tatar oedd yr enw cyffredinol gan Ewropeaid ar y llwythau Mongolaidd a Thyrcig a oresgynasant Ddwyrain Ewrop yn ystod y 13g, ac yn ddiweddarach neilltuwyd ei ystyr i'r rhai a chawsant eu Tyrceiddio a'u Hislameiddio. Bellach, mae Tatariaid yn cyfeirio at yr amryw grwpiau ethnig Tyrcig sydd yn dwyn yr enw hwnnw—Tatariaid y Volga, Tatariaid y Crimea, a Thatariaid Siberia—yn hytrach nag hil neu deulu o grwpiau ethnig penodol. Yn yr 21g mae rhyw 5 miliwn o Datariaid sydd yn byw yn bennaf yng ngorllewin canolbarth Rwsia, ar hyd ganol Afon Volga a'i llednant, Afon Kama, ac i'r dwyrain oddi yno hyd at Fynyddoedd yr Wral. Lleolir cymunedau o Datariaid hefyd yng Nghasachstan ac yng ngorllewin Siberia. Maent yn siarad ieithoedd o'r gangen Kipchak yn bennaf, sef Tatareg a Thatareg y Crimea.

Defnyddiwyd yr enw yn gyntaf i gyfeirio at y llwythau nomadaidd, o dras Rouran o bosib, a drigasant yn nwyrain Llwyfandir Mongolia, ar lannau Llyn Baikal, ers y 5g. Siaradant iaith Dyrcaidd, yn wahanol i ieithoedd Mongolaidd y llwythau cyfagos, y Mongolwyr. Ffurfiasant gydffederasiwn y Naw Tatar o'r 8g i'r 12g, ac mae'n bosib yr oeddynt yn perthyn i'r bobloedd Cuman a Kipchak a oedd yn ffurfio cydffederasiwn arall i'r gorllewin. Yn sgil goresgyniadau'r Mongolwyr dan Genghis Khan yn nechrau'r 13g, bu cymysgu diwylliannol ac ethnig i raddau helaeth rhwng yr amryw bobloedd Fongolaidd a Thyrcig, a chawsant i gyd eu hadnabod gan yr enw Tatariaid gan yr Ewropeaid. Wedi chwalu yr Ymerodraeth Fongolaidd yn niwedd y 13g, bu enw'r Tatariaid yn gysylltiedig yn bennaf â'r Llu Euraid yng Nghanolbarth Asia a de Rwsia. Trodd y rheiny yn Fwslimiaid Swnni yn ystod y 14g a daeth yr elfen Dyrcig o'u diwylliant yn drech na'r etifeddiaeth Fongolaidd. Yn sgil cwymp y Llu Euraid yn niwedd y 14g, sefydlwyd chanaethau yn Kazan ac Astrakhan ar lannau Afon Volga, Sibir yng ngorllewin Siberia, a'r Crimea gan y Tatariaid. Gorchfygwyd Kazan, Astrakhan, a Sibir gan Tsaraeth Rwsia yn ystod ail hanner yr 16g. Bu'r Crimea yn wladwriaeth gaeth i'r Ymerodraeth Otomanaidd nes iddi gael ei chyfeddiannu gan Ymerodraeth Rwsia ym 1783.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Tatar (people). *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 2 Mai 2021.
Genre lenyddol arbennig a gysylltir â'r cysyniad o sifalri yn yr Oesoedd Canol yw **serch llys** (Ffrangeg: *amour courtois*; Ocsitaneg *fin amor*). Er iddo gael ei gysylltu'n bennaf â llenyddiaeth, dylanwadodd serch llys ar sawl agwedd arall o fywyd yr Oesoedd Canol hefyd. Er bod rhai haneswyr yn amau dilysrwydd y term - a fathwyd yn y 19g - erbyn heddiw, mae'n aros yn derm cyfleus a ddefnyddir yn gyffredin.

Marchog yn derbyn ei arfau gan ei Arglwyddes, Codex Manesse
Math o serch rhamantaidd a gawsai ei foli, ei feithrin a'i ddyrchafu yn y llysoedd brenhinol a phlasdai uchelwyr yw serch llys. Daw i'r golwg fel confensiwn am y tro cyntaf yn ardal Profens (de Ffrainc) yn gynnar yn y 12g, ond mae ei wreiddiau'n hŷn a cheir cysyniad cyffelyb yng ngwaith rhai beirdd Arabaidd cynharach, yn enwedig y Mwriaid yn Andalucía. Credir fod barddoniaeth y bardd Rhufeinig Ofydd yn ddylanwad pwysig arall. Roedd yn cael ei fynegi mewn rhyddiaith a barddoniaeth.

Ymledodd o Brofens ar draws gorllewin Ewrop, i wledydd Prydain, gogledd Ffrainc (gwaith y Trouvères a Chrétien de Troyes er enghraifft), yr Almaen (y Minnesänger) a'r Eidal (y Stilnovisti a gwaith Dante) a thu hwnt. Yng Nghymru gwelir ei ddylanwad amlycaf ar rai agweddau o waith Dafydd ap Gwilym ac eraill o'r cywyddwyr ac yn y Tair Rhamant. Yn yr olaf, ac yn y rhamantau Arthuraidd yn gyffredinol, gwelir cydblethu serch llys a nodweddion Celtaidd.

Ceir enghreifftiau da o gonfensiynau serch llys yng nghanu y Trwbadwriaid a chafodd ddylanwad ar Gymru hefyd, o gyfnod Beirdd y Tywysogion ymlaen. Traddodiad arall a geir yn rhai o'r cerddi poblogaidd gan y *clerici vagantes* ("clerigwyr crwydrol" neu Goliardaid), er bod olion dylanwad serch llys, wedi ei wrthdroi gan amlaf, i'w gweld yno hefyd.

Gweler hefyd
------------

* Canu serch
* Marchog crwydr
* Sifalri
* Rhamant
* Rhestr trwbadwriaid

Llyfryddiaeth
-------------

* Peter Dronke, *Medieval Latin and the Rise of European Love-Lyric* (Rhydychen: Clarendon Press, 1965). Yr astudiaeth glasurol.
* Bernard O'Donoghue (gol.), *The Courtly Love Tradition* (Manceinion: Gwasg Prifysgol Manceinion, 1982)
Nofelydd Periwaidd yn yr iaith Sbaeneg oedd **Ciro Alegría** (4 Tachwedd 1909 – 17 Chwefror 1967). Mae ei waith yn ymwneud â bywydau pobloedd brodorol Periw.

Ganwyd yn Sartimbamba yn nhalaith Sánchez Carrión, Periw, a chafodd ei fagu yn ardal Huamachuco. Astudiodd yng Ngholeg Cenedlaethol San Juan yn Trujillo. Yn 1930 ymunodd ag ymgyrch yr Alianza Popular Revolucionaria Americana (neu'r Apristas) dros ddiwygiadau cymdeithasol er lles y brodorion. Cafodd ei garcharu ddwywaith, yn 1931 ac yn 1933, a fe'i alltudiwyd i Tsile yn 1934.

Mae ei nofel gyntaf, *La serpiente de oro* (1935), yn portreadu bywyd y brodorion ar hyd Afon Marañón, a'i ail nofel, *Los perros hambrientos* (1938), yn disgrifio trafferthion y bugeiliaid brodorol yn ucheldiroedd Periw. Ei gampwaith ydy *El mundo es ancho y ajeno* (1941), stori epig am y frwydr dros dir rhwng llwyth o frodorion yr ucheldiroedd a thirfeddianwyr o dras Ewropeaidd. Cyhoeddodd hefyd gasgliad o straeon byrion, *Duelo de caballeros* (1963).

Bu'n byw yn Unol Daleithiau America o 1941 i 1948. Bu farw yn Lima yn 57 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) Ciro Alegría. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 24 Medi 2019.
Clerigwr Seisnig yn yr Eglwys Gatholig oedd **Henry Edward Manning** (15 Gorffennaf 1808 – 14 Ionawr 1892) a fu'n aelod blaenllaw o Fudiad Rhydychen, a wasanaethodd yn Archesgob Westminster o 1865 hyd at ei farwolaeth.

Ganed ef yn Totteridge, Swydd Hertford, yn fab i'r masnachwr a gwleidydd William Manning. Cafodd ei ordeinio'n offeiriad yn Eglwys Loegr ym 1833, a fe'i penodwyd yn Archddiacon Chichester ym 1840. Dylanwadwyd yn gryf ar Manning gan ddelfrydau'r Uchel Eglwys, a fe wrthwynebodd ymyrraeth y wladwriaeth mewn materion eglwysig, ac o'r herwydd felly câi ei wthio i ymarddel â Mudiad Rhydychen. Penderfynodd adael Eglwys Loegr o'r diwedd, mae'n debyg, yn sgil dyfarniad gan y Cyfrin Gyngor ym 1850 yn erbyn esgob a wrthododd benodi diwinydd Anglicanaidd, George C. Gorham, ar sail anuniongrededd.

Derbyniwyd Manning i'r Eglwys Gatholig Rufeinig ar 6 Ebrill 1851, a fe'i ordeiniwyd yn offeiriad Catholig gan y Cardinal Nicholas Wiseman ar 15 Mehefin 1851; caniatawyd hynny am i'w wraig farw ym 1837. Aeth i astudio diwinyddiaeth Gatholig yn Rhufain, a sefydlodd urdd Obladiaid y Sant Siarl ym 1857. Penodwyd Manning yn Archesgob Westminster, ac felly'n bennaeth ar yr Eglwys Gatholig yn Lloegr a Chymru, ym 1865, a fe'i dyrchafwyd yn gardinal ym 1875.

Dan ei arweiniad, adeiladwyd sawl ysgol Gatholig yn Lloegr. Wltramontanydd pybyr—o blaid grymoedd ac uchelfreintiau'r Pab—oedd Manning, ac yng Nghyngor Cyntaf y Fatican fe ddadleuodd yn ffyrnig dros anffaeledigrwydd y Pab. Yn ystod streic y docwyr yn Llundain ym 1889, bu Manning yn cyflafareddu'n ddiduedd rhwng y streicwyr a pherchenogion y dociau. Bu farw'r Cardinal Manning yn Llundain yn 83 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Henry Edward Manning. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 24 Medi 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 85172959
* LCCN: n85098882
* ISNI: 0000 0000 8345 0461
* GND: 118781596
* SELIBR: 208930
* SUDOC: 067023800
* BNF: cb12147524h (data)
* NLA: 36508799
* NDL: 00552072
* NKC: skuk0003907
* BNE: XX1243812
* CiNii: DA03639768
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Henry Edward Manning***
Twmpath dawns, o flaen Castell Caerffili
Digwyddiad Cymreig, ble mae pobl yn dod ynghyd i ddawnsio gwerin yw **twmpath dawns** neu **twmpath dawnsio**. Mae'r gair 'twmpath' yn golygu 'cynulliad o bobl', ac yn hanesyddol mae wedi'i ddefnyddio hefyd i gyfeirio at achlysuron pan fyddai pobl yn dod at ei gilydd i chwarae gemau, mewn 'twmpath chwarae'.[1] Erbyn hyn, fodd bynnag, mae'r gair 'twmpath' yn cael ei ystyried yn gyfystyr â thwmpath dawns. Yn yr 20g bu Urdd Gobaith Cymru yn noddwr brwd o'r twmpathau, yn enwedig yng ngwersylloedd Nglan Llyn a Llangrannog.

Mae'r twmpath fel arfer yn ddigwyddiad anffurfiol ac ni fydd y bobl sy'n cymryd rhan wedi ymarfer o flaen llaw nac yn brofiadol fel dawnswyr gwerin. Bydd y twmpath yn cynnwys nifer o ddawnsfeydd unigol sy'n cael eu dysgu ar y pryd. Yn ystod y noson, mae rhyddid i ddawnswyr adael neu ymuno â dawnsfeydd unigol fel y mynnant, yn hytrach na bod disgwyl iddynt gymryd rhan yn yr holl ddawnsfeydd o'r dechrau i'r diwedd.[2]

Bydd person neu bersonau penodol yn cael y dasg o 'alw' y twmpath, sef cyflwyno'r ddawns i'r rhai sy'n bwriadu cymryd rhan ynddi ac yna'u helpu i gyflawni'r ddawns i gyfeiliant sydd naill ai'n fyw neu wedi'i recordio. Ymhlith y galwyr mwyaf nodedig yng Nghymru mae Dei Tomos.

Erbyn yr 21g roedd twmpath dawns yn aml yn cael ei gynnal i ddathlu Gŵyl Dewi neu fel rhan o ddathliad priodas.

Gweler hefyd
------------

* Dawnsie Twmpath: casgliad o 55 dawns werin boblogaidd Gymreig gan Eddie Jones
* Cymdeithas Ddawns Werin Cymru

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "'Twmpath' yng [[Geiriadur Prifysgol Cymru|Ngeiriadur Prifysgol Cymru]]". *Geiriadur Prifysgol Cymru*. 1 Mawrth 2019. URL–wikilink conflict (help)
2. ↑  Gwefan youtube.com; yma clywir y galwr yn rhoi cyfarwyddiadau i'r dawnswyr. Adalwyd 2 Chwefror 2019.
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Alfred Machin yw ***L'âme Des Moulins*** a gyhoeddwyd yn 1912. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Maurice Mathieu. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1912. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Saved from the Titanic* sef ffilm fud o Unol Daleithiau America gan Étienne Arnaud.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Machin ar 20 Ebrill 1877 yn Blendecques a bu farw yn Nice ar 22 Gorffennaf 1979.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Croix de guerre 1914–1918

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfred Machin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  .
2. ↑  .
Ffeminist a newyddiadurwr o Sbaen oedd **Isabel Oyarzábal Smith** (12 Mehefin 1878 - 28 Mai 1974) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel diplomydd, actores a chyfieithydd.

Fe'i ganed yn Málaga, Andalucía, Sbaen yn 1878 a bu farw yn Ninas Mecsico.

Gwaith
------

Swydd gyntaf Oyarzábal oedd fel athrawes Sbaeneg yn Sussex, Lloegr. Ar ôl marwolaeth ei thad, cyfarfu â Ceferino Palencia, mab yr actores María Tubau. Dywedodd Oyarzábal wrth Palencia am ei dymuniad i ddod yn actores a threfnodd Palencia iddi gymryd rhan yn y ddrama *Pepita Tudó*. Ysgrifennai lawer, a chyda'i ffrind Raimunda Avecilla a'i chwaer Ana Oyarzábal golygodd y cylchgrawn *La Dama y la Vida Ilustrada*. Roedd hefyd yn ohebydd ar gyfer Biwro Newyddion *Laffan* a'r papur newydd *The Standard*.

Yn 1909 priododd â Palencia a gweithiodd i'r cylchgronau Sbaeneg *Blanco y Negro*, *El Heraldo*, *Nuevo Mundo* a *La Esfera*.

Yr awdures
----------

Yn 1926, ysgrifennodd lyfr llên gwerin Sbaeneg o'r enw *El traje regional de España* (Gwisgoedd Rhanbarthol Sbaen). Ym 1930 hi oedd yr unig fenyw yn y Comisiwn Caethwasiaeth Parhaol yng Nghynghrair y Cenhedloedd. Yn ystod Rhyfel Cartref Sbaen roedd yn llefarydd dros y Weriniaeth a galwodd am ddiddymu'r Cytundeb yn Erbyn Ymyrraeth Rhyngwladol yng nghyfarfod y Blaid Lafur ym mis Hydref 1936 yn yr Alban. Fe'i penodwyd yn Llysgennad i Sweden ar gyfer Gweriniaeth Sbaen tua diwedd 1936. Yn 1939, adleolodd gyda'i theulu i Fecsico lle bu'n ysgrifennu tan ei marwolaeth ym 1974.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Gymdeithas Genedlaethol Menywod Sbaen am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol: .
2. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018. .
3. ↑  Dyddiad geni: .
4. ↑  Dyddiad marw:. dyddiad cyrchiad: 18 Tachwedd 2017. tudalen: 61.
5. ↑  Man geni: .
6. ↑  Galwedigaeth: .
7. ↑  Commire, Anne, gol. (2002). "Palencia, Isabel de". *Women in World History: A Biographical Encyclopedia*. Waterford, Connecticut: Yorkin Publications. ISBN 0-7876-4074-3. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-09-24. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (help); Unknown parameter `|subscription=` ignored (help)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 29031469
* LCCN: nb99150309
* ISNI: 0000 0001 2023 0143
* GND: 1072849682
* SUDOC: 111903351
* BNF: cb16140774g (data)
* NKC: skuk0004436
* BNE: XX1039682

 |
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Luca Guadagnino yw ***Io Sono L'amore*** a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd gan Tilda Swinton, Francesco Melzi d'Eril, Luca Guadagnino a Carlo Antonelli yn yr Eidal; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Mikado Film, Rai Cinema. Lleolwyd y stori ym Milan a chafodd ei ffilmio ym Milan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Barbara Alberti a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Adams (cyfansoddwr). Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Waris Ahluwalia, Tilda Swinton, Marisa Berenson, Alba Rohrwacher, Diane Fleri, Gabriele Ferzetti, Edoardo Gabbriellini, Pippo Delbono, Flavio Parenti, Maria Paiato, Martina Codecasa a Honor Swinton Byrne. Mae'r ffilm *Io Sono L'amore* yn 120 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inglourious Basterds* sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Yorick Le Saux oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Walter Fasano sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luca Guadagnino ar 10 Awst 1971 yn Palermo. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1997 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 81% (Rotten Tomatoes)
* 7.2/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Luca Guadagnino nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  .
2. ↑  Iaith wreiddiol: .
3. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. . dyddiad cyrchiad: 10 Tachwedd 2017.
4. 1 2  "I Am Love". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
*Y Tywysog Paris gydag Afal* gan H.W. Bissen, Ny Carlsberg Glyptotek, Copenhagen
Cymeriad ym Mytholeg Roeg oedd **Paris** (Hen Roeg: Πάρις; hefyd **Alexander** neu **Alexandros**). Mae'n fab i Priam, brenin Caerdroea, a Hecuba. Ef sy'n achosi Rhyfel Caerdroea a chwymp y ddinas, trwy gipio Elen, gwraig Menelaos, brenin Sparta.

Dechreua'r stori gyda phriodas Peleus a Thetis. Daw'r duwiau a'r duwiesau i gyd i'r wledd briodas, ond ni wahoddwyd Eris, duwies anghydfod. Fel dial, mae Eris yn cymeryd afal aur, yn ysgrifennu "i'r harddaf" (τηι καλλιστηι) arno, a'i daflu i blith y gwahoddedigion. Canlyniad hyn yw ffrae rhwng y duwiesau Hera, Athena ac Aphrodite pwy ddylai gael yr afal. Gofynnir i Paris farnu pa un o'r tair yw'r harddaf. Mae pob un o'r tair duwies yn addo gwobr i Paris os dyfarna'r afal iddi hi. Cynnig Aphrodite yw y caiff Paris y wraig brydferthaf yn y byd, sef Elen, gwraig Menelaos, yn gariad. Dyfarna Paris yr afal i Aphrodite.

Mae Paris yn cipio Helen, a'i dwyn i Gaerdroea, lle mae ei dad, Priam, yn frenin. Ymateb Menelaos yw gofyn cymorth ei frawd Agamemnon, brenin mwyaf nerthol y Groegiaid. Gelwir arwyr y Groegiaid at ei gilydd, yn eu plith Achilles a'i gyfaill Patroclus, yr hynafgwr Nestor, Aiax, Odysseus, Calchas a Diomedes, ac wedi ymgynull ar ynys Aulis, maent yn hwylio am Gaerdroea.

Y mwyaf nerthol o arwyr y Groegiaid yw Achilles, sy'n fab i'r dduwies Thetis. Pan oedd yn faban, roedd Thetis wedi ei ymdrochi yn afon Styx fel na ellid ei niweidio gan unrhyw arf; heblaw ar ei sawdl, lle roedd hi'n gafael ynddo. Lleddir Patroclus, cyfaill Achilles, gan Hector, mab hynaf Priam a phrif arwr Caerdroea. Lleddir Hector gan Achilles, yma saethir Achilles ei hun yn ei sawdl gan Paris, ac mae'n marw o ganlyniad i'r anaf.

Yn nes ymlaen yn y rhyfel, clwyfir Paris yn farwol gan Philoctetes. Mae Helen yn mynd i chwilio am Oenone, cyn-gariad Paris sy'n byw ar Fynydd Ida, ac yn erfyn arni i iachau Paris, ond mae Oenone yn gwrthod, ac mae Paris yn marw.
Prifysgol ymchwil gyhoeddus yn yr Almaen yw **Prifysgol Christian Albrecht Kiel** (Almaeneg: *Christian-Albrechts-Universität zu Kiel*, CAU), a elwir yn anffurfiol gan yr enw Lladin **Christiana Albertina**, a leolir yn Kiel yn nhalaith Schleswig-Holstein.

Sefydlwyd ym 1665 ar ffurf yr Academia Holsatorum Chiloniensis gan Christian Albrecht, Dug Schleswig-Holstein-Gottorf, wedi cyfnod hir o frwydro yn yr Almaen a Llychlyn. Efelychir gobeithion am y dyfodol yn yr arwyddair *Pax Optima Rerum* ("gorau peth, heddwch"). Agorodd ar safle'r hen fynachlog Ffransisgaidd yn Kiel, ac yno darlithiodd athrawon ar ddiwinyddiaeth, y gyfraith, meddygaeth, ac athroniaeth. Darparwyd arian a llyfrau gan yr academi gyfagos yn Bordesholm.

Parhaodd y brifysgol drwy gyfnodau o gythrwfl gwleidyddol a milwrol, er iddi ddirywio o ganlyniad i ddiffyg arian. Daeth dan reolaeth Rwsia, a fe'i adferwyd a diwygiwyd gan Caspar von Saldern, a benodwyd yn stiward Schleswig-Holstein gan yr Ymerodres Catrin Fawr. Yn sgil dychwelyd y dugiaethau i Ddenmarc–Norwy ym 1773, blodeuai Kiel fel "y brifysgol fwyaf gogleddol yn yr Almaen a'r brifysgol fwyaf deheuol yn Llynchlyn". Cyfeddiannwyd y dugiaethau i Brwsia ym 1864 a châi'r brifysgol ei darostwng i reolau a threfn addysg Brwsiaidd. Cynnyddodd niferoedd y myfyrwyr yn niwedd y 19g, a chodwyd adeiladau newydd gan gynnwys llyfrgell, amgueddfa sŵolegol, a labordai.

Ymhlith yr academyddion o nod i addysgu yn Kiel mae'r enillwyr Nobel Philipp Lenard (Ffiseg, 1905), Max Planck (Ffiseg, 1918), ac Otto Diels (Cemeg, 1950). Mae cyn-fyfyrwyr enwog yn cynnwys yr hanesydd a diplomydd Barthold Georg Niebuhr, yr hanesydd ac ieithegwr Theodor Mommsen, a'r anthropolegydd Franz Boas.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) "History of Kiel University", Christian-Albrechts-Universität zu Kiel. Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 28 Hydref 2023.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Maurice Tourneur yw ***Les Gaietés De L'escadron*** a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc Lleolwyd y stori yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Georges Dolley.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jean Gabin, Fernandel, Pierre Dac, Henry Roussel, Raimu, Julien Carette, Albert Montigny, Charles Camus, Frédéric Munie, Georges Bever, Géo Laby, Jacqueline Brizard, Jacques Beauvais, Jean-François Martial, Ketty Pierson, Louis Cari, Lucien Nat, Léo Courtois, Mady Berry, Marcel Lutrand, Marcel Magnat, Palmyre Levasseur, Paul Azaïs, Pierre Athon, Pierre Ferval, Pierre Labry, René Donnio, Roland Armontel a Édouard Francomme. Mae'r ffilm *Les Gaietés De L'escadron* yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Tarzan The Ape Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Jacques Tourneur sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Maurice Tourneur ar 2 Chwefror 1876 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 11 Gorffennaf 1942. Derbyniodd ei addysg yn Lycée Condorcet.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Maurice Tourneur nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
Talaith yn ne Sbaen, yn rhan orllewinol cymuned ymreolaethol Andalucía yw **Talaith Huelva** (ynganiad Sbaeneg: [ˈwelβa]). Mae'n ffinio â Phortiwgal, taleithiau Badajoz, Sevilla, a Cádiz, a Chefnfor yr Iwerydd. Ei phrifddinas yw Huelva.

Talaith Huelva yn Sbaen
Mae ganddi arwynebedd o 10,148 km². Mae'n cynnwys 79 o fwrdeistrefi. Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y dalaith boblogaeth o 527,254.

Mae'r economi yn seiliedig ar amaethyddiaeth a mwyngloddio. Mae mwyngloddiau enwog Rio Tinto wedi cael eu gweithio ers cyn 1000 CC, a dyma oedd prif ffynhonnell copr yr Ymerodraeth Rufeinig. 

Mae'r dalaith yn cynnwys y rhan fwyaf o Barc Cenedlaethol Doñana.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 25 Awst 2023

 gw • sg • go**Taleithiau Sbaen**

A Coruña **·** 
Albacete **·** 
Alicante **·** 
Almería **·** 
Araba **·** 
Asturias **·** 
Ávila **·** 
Badajoz **·** 
Barcelona **·** 
Biscay **·** 
Burgos **·** 
Cáceres **·** 
Cádiz **·** 
Cantabria **·** 
Castellón **·** 
Ciudad Real **·** 
Córdoba **·** 
Cuenca **·** 
Girona **·** 
Granada **·** 
Guadalajara **·** 
Gipuzkoa **·** 
Huelva **·** 
Huesca **·** 
Jaén **·** 
Las Palmas **·** 
León **·** 
Lleida **·** 
Lugo **·** 
Madrid **·** 
Málaga **·** 
Murcia **·** 
Navarre **·** 
Ourense **·** 
Palencia **·** 
Pontevedra **·** 
La Rioja **·** 
Salamanca **·** 
Santa Cruz de Tenerife **·** 
Segovia **·** 
Sevilla **·** 
Soria **·** 
Tarragona **·** 
Teruel **·** 
Toledo **·** 
Valencia **·** 
Valladolid **·** 
Ynysoedd Balearig **·** 
Zamora **·** 
Zaragoza
Nofelydd, bardd, beirniad llenyddol, ac ysgrifwr o Giwba yn yr iaith Sbaeneg oedd **Severo Sarduy** (25 Chwefror 1937 – 8 Mehefin 1993).

Ganwyd yn Camagüey, Ciwba, i deulu dosbarth-gweithiol o dras Sbaenaidd, Affricanaidd, a Tsieineaidd. Astudiodd feddygaeth yn La Habana yng nghanol y 1950au. Yno daeth yn gyfarwydd â llenorion megis José Rodríguez Feo a José Lezama Lima. Cyhoeddodd Sarduy ei gerddi cyntaf yn y cylchgrawn *Ciclón*.

Yn sgil Chwyldro Ciwba yn 1959, danfonwyd Sarduy i Ffrainc gan y llywodraeth yn 1960 i astudio celf yn yr École du Louvre. Wedi i'w ysgoloriaeth ddod i ben, penderfynodd Sarduy beidio â dychwelyd i Giwba. Teimlodd yn ddieithr yn sgil sensoriaeth gan lywodraeth Fidel Castro ac erledigaeth yn erbyn dynion hoyw yng Nghiwba, a ni dychwelodd i'w famwlad hyd ei oes. Ym Mharis daeth Sarduy yn gysylltiedig â *Tel Quel*, cyfnodolyn a hyrwyddai adeileddaeth ac ysgrifennu arbrofol. Roedd hefyd yn ysgrifennu i *Mundo Nuevo*, cylchgrawn llenyddol Sbaeneg a gyfarwyddwyd gan Emir Rodríguez Monegal.

Ymhlith ei lyfrau mae'r nofelau *Gestos* (1963), *De donde son los cantantes* (1967), *Cobra* (1972), a *Maitreya* (1978), a'r casgliad o frasluniau llenyddol *El Cristo de la rue Jacob* (1987).

Bu farw ym Mharis o AIDS yn 56 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Severo Sarduy. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 15 Medi 2019.
Ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Fritz Stapenhorst yw ***Es War Die Erste Liebe*** a gyhoeddwyd yn 1958. Fe'i cynhyrchwyd gan Gero Wecker yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Kurt E. Walter a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Norbert Schultze. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1958. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Vertigo* sy’n ffilm drosedd a dirgelwch Americanaidd gan Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Kurt Grigoleit oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Wolfgang Wehrum sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Fritz Stapenhorst nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Blodyn sychedig canabis
Mae **canabis**, a elwir hefyd yn **mariwana**, **ganja** (Hindi: गांजा *gānjā*), **gêr**, **reu**, neu **mwg drwg** yn gynnyrch seicoweithredol sy'n deillio o'r planhigyn Canabis. Mae ffurf berlysiol y cyffur yn cynnwys blodau aeddfed y planhigyn wedi'u sychu ynghyd â dail o'r planhigyn. Mae'r ffurf resin, sy'n cael ei alw'n hashish yn bennaf, yn cynnwys blew chwarennol wedi'u casglu'r o'r un defnydd planhigyn.
Y prif gyfansoddyn cemegol biolegol byw mewn canabis yw Δ9-tetrahydrocannabinol (delta-9-tetrahydrocannabinol), a gyfeirir ato'n gyffredinol fel THC.
Mae'r ddynol ryw wedi bod yn defnyddio canabis ers cyn hanes, ond ers yr 20g mae cynnydd wedi bod yn y defnydd ohono at ddibenion hamdden, crefyddol, ysbrydol a meddygol. Amcangyfrifir bod tua phedwar y cant o boblogaeth oedolion y byd yn defnyddio canabis yn flynyddol, a 0.6 y cant yn ddyddiol. Daeth bod ym meddiant, defnyddio neu werthu cynnyrch seicoweithredol canabis yn anghyfreithiol yn y rhan fwyaf o wledydd y byd yn ystod yr 20g. Ers hynny, mae rhai gwledydd wedi ceisio gwahardd y defnydd o ganabis yn llwyr, tra bo gwledydd eraill wedi dewis ei gyfreithloni neu leihau lefel difrifoldeb bod â chanabis yn eich meddiant.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Diffiniad y *Compact Oxford Ditctionary*". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-11-05. Cyrchwyd 2007-12-10.
2. ↑  Trafodaeth am darddiad y gair Reu Archifwyd 2011-07-28 yn y Peiriant Wayback. ar maes-e
3. ↑  Cannabis: Why we should care World Drug Report 2006, Cyfrol 1 tud.14
*Cariad Elen a Paris* gan Jacques-Louis David (1788, Louvre, Paris)
O fewn mytholeg Roegaidd, **Elen o Gaerdroea** (hefyd **Elen o Droea** neu **Elen Fannog**, neu yn syml **Elen**) oedd merch Zeus a Leda, a chwaer Clytemnestra, Castor a Pollux. Fe'i hystyriwyd y fenyw brydfertha yn y byd yn ôl mytholeg Roeg. Yn dilyn ei phriodi, hi oedd Brenhines Laconia, talaith o fewn Groeg Homeraidd, gwraig Brenin Menelaos. Achosodd ei phriod, y tywysog Paris o Gaerdroea, Ryfel Caerdroea. 

Mae elfenau o'i bywgraffiad yn dod gan awduron clasurol fel Aristoffanes, Cicero, Euripides a Homeros (yn yr Iliad ac yn Odyseia). Mae ei stori hi'n ymddangos yn Llyfr II o Aeneid gan Fyrsil.

Yn ei hieuenctid fe'i cipiwyd hi gan Theseus. Yn sgil cystadleuaeth rhwng ei chanlynwyr a'i phriodi, daeth Menelaus i'r brig. Yn ôl llw a gytunwyd rhyngddynt i gyd (Llw Tyndareus) roedd yn rhaid iddynt gynnig cymorth milwrol os cipiwyd hi. Arweiniodd y llw hwn at Ryfel Caerdroea. Pan briododd Menelaus roedd yn ifanc, ac mae yna amwysedd os oedd ei pherthynas gyda Paris yn un o sedogi neu o gipio.
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Ken Annakin yw ***Double Confession*** a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd Associated British Picture Corporation. Lleolwyd y stori yn Lloegr. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan William Templeton a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Benjamin Frankel. Dosbarthwyd y ffilm gan Associated British Picture Corporation.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Derek Farr. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *All About Eve* sy’n ffilm gomedi
Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Geoffrey Unsworth oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ken Annakin ar 10 Awst 1914 yn Beverley a bu farw yn Beverly Hills ar 31 Mawrth 1976. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1941 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Beverley Grammar School.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* OBE
 * 'Disney Legends'
 * Gwobr Golden Raspberry i'r Cyfarwyddwr Gwaethaf
 * Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ken Annakin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Across The Bridge |  | y Deyrnas Gyfunol | 1957-01-01 |
| Battle of The Bulge |  | Unol Daleithiau America | 1965-01-01 |
| The Call of The Wild |  | y Deyrnas Gyfunolyr EidalGorllewin yr AlmaenSbaenFfraincNorwyyr Almaen | 1972-01-01 |
| The Fifth Musketeer |  | yr AlmaenAwstriay Deyrnas Gyfunol | 1979-01-01 |
| The Long Duel |  | y Deyrnas Gyfunol | 1967-07-27 |
| *The Longest Day* |  | Unol Daleithiau America | 1962-09-25 |
| The Pirate Movie |  | Awstralia | 1982-01-01 |
| *The Story of Robin Hood and His Merrie Men* |  | Unol Daleithiau Americay Deyrnas Gyfunol | 1952-06-26 |
| Those Magnificent Men in Their Flying Machines |  | y Deyrnas Gyfunol | 1965-01-01 |
| *Three Men in a Boat* |  | y Deyrnas Gyfunol | 1956-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
3. ↑  .
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 16 Tachwedd 2019.
Bardd, cyfieithydd, a beirniad llenyddol Ciwbaidd a aned yn Sbaen oedd **Eugenio Florit** (15 Hydref 1903 – 22 Mehefin 1999) sy'n nodedig am ei delynegion. Cyhoeddodd 34 o gyfrolau o farddoniaeth yn ystod ei oes.

Ganwyd ym Madrid, Teyrnas Sbaen. Symudodd i Giwba yn 14 oed. Astudiodd am radd yn y gyfraith ym Mhrifysgol La Habana. Roedd yn gysylltiedig â *Revista de Avance*. Symudodd i Ddinas Efrog Newydd yn 1940, a chafodd swydd yn y gonswliaeth Giwbaidd. Ysgrifennodd ar gyfer y cylchgrawn Ciwbaidd *Orígenes*, ac yn Efrog Newydd cyd-olygodd *Revista hispánica moderna* gyda Federico de Onís ac Angel del Río. Dechreuodd weithio yng Ngholeg Barnard yn 1944, a bu'n addysgu llenyddiaeth Sbaeneg ac America Ladin nes iddo ymddeol yn 1969. Fe'i penodwyd yn athro emeritws ar bwnc llên America Ladin. Bu farw yn ei gartref ym Miami yn 95 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Wilfredo Cancio Isla, "Florit, Eugenio" yn *Encyclopedia of Latin American and Caribbean Literature 1900–2003*, golygwyd gan Daniel Balderston a Mike Gonzalez (Llundain: Routledge, 2004), t. 210.
2. ↑  (Saesneg) "Eugenio Florit, Poet and Critic, 95", *The New York Times* (6 Gorffennaf 1999). Adalwyd ar 17 Medi 2019.

Darllen pellach
---------------

* J. O. Jiménez, "Introducción a la poesía de Eugenio Florit", *Círculo* 8 (1979), tt. 7–26.
* A. R. Nuñes, "Eugenio Florit: Retrato de un poeta", *Círculo* 20 (1991), tt. 7–23.
* O. Saa, "Eugenio Florit: Poeta de la ecuanimidad", *Círculo* 29 (2000), tt. 126–34.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Mario Camus yw ***El Color De Las Nubes*** a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Mario Camus. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Blanca Portillo, Simón Andreu, Manuel Zarzo, Ramón Langa, Julia Gutiérrez Caba, Ana Duato, Joaquín Climent, Antonio Valero, Tito Valverde a Josep Maria Domènech i Benages. Mae'r ffilm *El Color De Las Nubes* yn 110 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Titanic* sef ffilm ramant
Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Jaume Peracaula i Roura oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mario Camus ar 20 Ebrill 1935 yn Santander a bu farw yn yr un ardal ar 30 Mawrth 1945. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1959 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Yr Arth Aur

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mario Camus nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Al Ponerse El Sol |  | Sbaen | Sbaeneg | 1967-01-01 |
| *Die Schrecken des Krieges* |  | Sbaen | Sbaeneg | 1983-01-01 |
| Digan Lo Que Digan |  | yr ArianninSbaen | Sbaeneg | 1968-01-01 |
| *Fortunata y Jacinta* |  | Sbaen | Sbaeneg |  |
| Grazie Amore Mio |  | yr Eidal | Sbaeneg | 1967-01-01 |
| La Collera Del Vento |  | yr EidalSbaen | Eidaleg | 1970-12-04 |
| La Colmena |  | Sbaen | Sbaeneg | 1982-10-11 |
| *La femme et le pantin* |  |  |  | 1992-01-01 |
| *La forja de un rebelde* |  | Sbaen | Sbaeneg | 1990-01-01 |
| Los Santos Inocentes |  | Sbaen | Sbaeneg | 1984-04-04 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
Ffilm fud (heb sain) am drosedd gan y cyfarwyddwr G. B. Samuelson yw ***The Valley of Ghosts*** a gyhoeddwyd yn 1928. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Edgar Wallace. Dosbarthwyd y ffilm gan British Lion Films.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Miriam Seegar, Ian Hunter a Derrick De Marney. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1928. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Circus* ffilm gomedi, fud, Americanaidd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm G B Samuelson ar 6 Gorffenaf 1889 yn Southport.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd G. B. Samuelson nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Convict 99* |  | y Deyrnas Gyfunol | SaesnegNo/unknown value | 1919-01-01 |
| *For Valour* |  | y Deyrnas Gyfunol | SaesnegNo/unknown value | 1928-01-01 |
| *Inquest* |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1931-01-01 |
| *Jealousy* |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1931-01-01 |
| *She* |  | y Deyrnas Gyfunol | No/unknown value | 1925-01-01 |
| Spanish Eyes |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1930-01-01 |
| The Admirable Crichton |  | y Deyrnas Gyfunol | SaesnegNo/unknown value | 1918-01-01 |
| The Bridal Chair |  | y Deyrnas Gyfunol | SaesnegNo/unknown value | 1919-01-01 |
| The Crucifix |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1934-01-01 |
| *The Forger* |  | y Deyrnas Gyfunol | SaesnegNo/unknown value | 1928-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Awdur a newyddiadurwr o Sais oedd **Daniel Defoe** (1659/1661 - 24 Ebrill [?], 1731). Roedd yn un o arloeswyr y nofel yn Saesneg, a daeth yn enwog am ei nofel *Robinson Crusoe*.

Bywgraffiad
-----------

Ganed ef fel Daniel Foe yn Llundain; ychwanegodd y "De" yn ddiweddarach i swnio'n fwy uchelwrol. Presbyteriaid oedd ei rieni, ac mae'n debyg iddo gael ei addysgu yng ngholeg Anghydffurfiol Stoke Newington.

Bu'n farsiandïwr, er mai anaml yr oedd yn rhydd o ddyledion, a phriododd Mary Tuffley yn 1684. Cymerwyd ef i'r ddalfa am ddyled yn 1692. Wedi iddo gael ei ryddhau, bu'n teithio yn Ewrop a'r Alban. Un o'i gyhoeddiadau cynharaf oedd *An Essay upon Projects* 1697. Cyhoeddodd nifer fawr o bamffledi, a charcharwyd ef yng Ngharchar Newgate am gyhoeddi *The Shortest Way with the Dissenters* yn 1703, lle roedd yn dychanu'r Torïaid Uchel-Eglwysig. Rhyddhawyd ef gan gytunodd i weithredu fel ysbiwr dros y llywodraeth, ac yn 1706 gyrrwyd ef i Gaeredin i gynorthwyo i sicrhau fod Deddfau Uno 1707 i uno Lloegr a'r Alban yn cael eu pasio.

Rhwng 1719 a 1728, cyhoeddodd nid yn unig *Robinson Crusoe* (1719) a dau ddilyniant: *Farther Adventures* (1719) a *Serious Reflections* (1720), ond hefyd gyfres o lyfrau megis *Captain Singleton* (1720), *Colonel Jack* (1722), *Moll Flanders* (1722), *Religious Courtship* (1722), *A Journal of the Plague Year* (1722), *Roxana: The Fortunate Mistress* (1724), *The Complete English Tradesman* (1726), a *The New Family Instructor* (1727). Un o'i weithiau mwyaf nodedig oedd *A tour thro' the Whole Island of Great Britain* (1724–27), sy'n ffynhonnell werthfawr.

Dylanwad yng Nghymru
--------------------

Cyfieithiwyd neu addaswyd *Robinson Crusoe* i'r Gymraeg sawl gwaith, er enghraifft gan J. Tye o Wrecsam ac yna gan H. Humphreys, Caernarfon, ganol y 19eg ganrif, a bu'n llyfr poblogaidd iawn yn ei ddiwyg Cymraeg.

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 39375774
* LCCN: n79053974
* ISNI: 0000 0004 5875 3523
* GND: 118524275
* SELIBR: 183586
* SUDOC: 026817179
* BNF: cb118990779 (data)
* BIBSYS: 90062701
* NLA: 35034550
* NDL: 00437553
* NKC: jn19990001679
* The SBN id CFIV000419 is not valid.
* BNE: XX1720461
* CiNii: DA00491230
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |