Saif **Bryn Euryn** fymryn i'r gorllewin o Landrillo-yn-Rhos, tua milltir a hanner i'r gogledd-orllewin o Fae Colwyn, ym mwrdeistref sirol Conwy; cyfeiriad grid SH832798. Mae'n fryn 131 medr o uchder a goronir gan fryngaer.

Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 15metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Wrth droed Bryn Euryn ceir Llys Euryn, safle llys canoloesol a fu'n perthyn i ystad Ednyfed Fychan, distain Llywelyn Fawr. Gellir cyrraedd y gaer trwy ddilyn llwybr trwy'r coed o'r maes parcio ger yr hen lys.

Dosbarthiad
-----------

Yr olygfa o Fae Colwyn o'r copa
Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 131 metr (430 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.

Y fryngaer
----------

Codwyd caer ar ben y bryn yn Oes yr Haearn. Does dim tystiolaeth archaeolegol iddi gael ei defnyddio yng nghyfnod y Rhufeiniaid, ond ymddengys i'r hen gaer gael ei hatgyweirio ar ddechrau'r cyfnod ôl-Rufeinig, mor gynnar â'r 5g efallai, a chael ei defnyddio fel amddiffynfa. Mae traddodiad yn ei chysylltu â'r Brenin Maelgwn Gwynedd (tua 480-547) a atgyfnerthodd Gaer Ddegannwy, rhai milltiroedd i'r gorllewin, ar ddechrau'r 6g.

Ar y copa ceir olion dwy gorlan amddiffynnol, mewnol ac allanol, ac olion adeiladau hirsgwar sydd i'w dyddio i'r Oesoedd Canol cynnar. Hefyd o'r cyfnod hwnnw, ceir gweddillion dau gwningar crwn.

Roedd hyn yn lleoliad strategol pwysig sy'n amddiffyn y mynediad i'r Creuddyn ac Afon Conwy ar hyd yr arfordir o gyfeiriad y dwyrain.

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: DE071. Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o fryngaerau Cymru
* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
2. ↑  Helen Burnham, *Clwyd and Powys*, cyfres *Ancient and Historic Wales* (HMSO, 1995), tud. 53
3. ↑  Thomas Pennant, *Teithiau yng Nghymru*, tud. 444.
4. ↑  *Clwyd and Powys*, tud. 54
5. ↑  Cofrestr Cadw.

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map Archifwyd 2012-09-30 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goBryngaerau Cymru |
| --- |
|  |
| 
* Yr Alltwen
* Braich-y-Dinas
* Breiddin
* Bryn Euryn
* Bryn Myrddin
* Bwrdd Arthur
* Caerau Gaer
* Caer Bach
* Caer Caradog
* Caer Drewyn
* Caer Fawr (Llangadog)
* Caer Gwrtheyrn
* Caer Seion
* Caer y Twr
* Carn Fadryn
* Castell Cawr
* Castell Degannwy
* Castell Dinas
* Castell Henllys
* Castell Nadolig
* Castell Odo
* Castell Olwen
* Castell Tinboeth
* Craig yr Aderyn
* Coed Llanmelin
* Craig Rhiwarth
* Crug Hywel
* Dinas Brân
* Dinas Dinlle
* Dinas Emrys
* Dinas Mawr
* Dinas Powys
* Dinas Tŷ Du
* Dinorben
* Dinorwig
* Foel Drygarn
* Ffridd Faldwyn
* Gaer Fawr (Cegidfa)
* Gaer Fawr (Llan-gwm)
* Gaer Fawr (Llanilar)
* Gaer Fawr (Merthyr Cynog)
* Garn Boduan
* Garn Saethon
* Llanymynech
* Moel Arthur
* Moel Fenlli
* Moel Goedog
* Moel Hiraddug
* Moel y Gaer (Bodfari)
* Moel y Gaer (Llanbedr)
* Moel y Gaer (Llandysilio)
* Moel y Gaer (Rhosesmor)
* Mynydd y Gaer
* Pen Dinas (Aberystwyth)
* Pen Dinas (Mynydd Gorddu)
* Penycloddiau
* Pen y Corddyn
* Pen-y-gaer (Llanaelhaearn)
* Pen-y-gaer, Caerhun
* Tre'r Ceiri
* Twmbarlwm

 |

 |