O dan y system bresennol o ddatganoli o Senedd y Deyrnas Unedig yn San Steffan i Senedd Cymru yng Nghaerdydd, caiff materion penodol eu nodi fel a gadwyd yn ôl *("reserved matters").* Senedd y DU yn unig sy'n gallu diwygio materion a gadwyd, ac ni chaiff Senedd Cymru basio deddfwriaeth ar y materion hyn. Mae materion nad ydynt yn rhai cadw yn faterion y gall Senedd Cymru basio deddfwriaeth arnynt a'u diwygio.

Materion Senedd Cymru
---------------------

Yn gryno, mae pwerau a ddefnyddir gan y Senedd yn y materion canlynol:

* Amaethyddiaeth, coedwigaeth a physgota
* Addysg
* Amgylchedd
* Iechyd a gofal cymdeithasol
* Tai
* Llywodraeth leol
* Priffyrdd a thrafnidiaeth
* Peth rheolaeth dros dreth incwm, treth stamp a threth tirlenwi
* Yr iaith Gymraeg

Materion a gadwyd yn ôl (DU)
----------------------------

Rhestrir y penawdau pwnc canlynol yn yr Atodlen 7A newydd, sy’n cynnwys yr holl faterion a gedwir gan Senedd y DU.

### Rhan 1 – Materion a Gadwyd Cyffredinol

* Y Cyfansoddiad
* Gwasanaethau Cyhoeddus
* Pleidiau gwleidyddol
* Awdurdodaeth gyfreithiol unigol Cymru a Lloegr
* Tribiwnlysoedd
* Materion tramor ac ati
* Amddiffyn

### Rhan 2 – Materion a Gadwyd Penodol

### Pennawd A – Materion Ariannol ac Economaidd

Adran A1 – Polisi ariannol, economaidd ac ariannol

Adran A2 – Yr arian cyfred

Adran A3 – Gwasanaethau ariannol

Adran A4 – Marchnadoedd ariannol

Adran A5 – Cyfrifon segur

### Pennawd B – Materion Cartref

Adran B1 – Etholiadau

Adran B2 – Cenedligrwydd a mewnfudo

Adran B3 – Diogelwch cenedlaethol a chyfrinachau swyddogol

Adran B4 – Cysyniad o gyfathrebu, data cyfathrebu a gwyliadwriaeth

Adran B5 – Troseddu, trefn gyhoeddus a phlismona

Adran B6 – Ymddygiad gwrthgymdeithasol

Adran B7 – Caethwasiaeth fodern

Adran B8 – Puteindra

Adran B9 – Pwerau brys

Adran B10 – Estraddodi

Adran B11 – Adsefydlu troseddwyr

Adran B12 – Cofnodion troseddol

Adran B13 – Eitemau peryglus

Adran B14 – Camddefnyddio neu fasnachu cyffuriau neu sylweddau seicoweithredol

Adran B15 – Diogelwch preifat

Adran B16 – Adloniant a lluniaeth hwyr y nos

Adran B17 – Alcohol

Adran B18 – Betio, hapchwarae a loterïau

Adran B19 – Hela

Adran B20 – Gweithdrefnau gwyddonol ac addysgol ar anifeiliaid byw

Adran B21 – Is-gapteniaethau

Adran B22 – Elusennau a chodi arian

### Pennawd C – Masnach a Diwydiant

Adran C1 – Cymdeithasau busnes ac enwau busnes

Adran C2 – Ansolfedd a dirwyn i ben

Adran C3 – Cystadleuaeth

Adran C4 – Eiddo deallusol

Adran C5 – Rheoli mewnforio ac allforio

Adran C6 – Diogelu defnyddwyr

Adran C7 – Safonau a diogelwch cynnyrch, ac atebolrwydd

Adran C8 – Pwysau a mesurau

Adran C9 – Telathrebu a thelegraffeg di-wifr

Adran C10 – Y Post

Adran C11 – Cynghorau Ymchwil

Adran C12 – Datblygiad diwydiannol

Adran C13 – Diogelu masnachu a buddiannau economaidd

Adran C14 – Cymorth mewn cysylltiad ag allforion nwyddau a gwasanaethau

Adran C15 – Dŵr a charthffosiaeth

Adran C16 – Dyfarnwr Cod Tafarndai a Chod y Tafarndai

Adran C17 – Masnachu dydd Sul

### Pennawd D – Ynni

Adran D1 – Trydan

Adran D2 – Olew a nwy

Adran D3 – Glo

Adran D4 – Ynni niwclear

Adran D5 – Gwresogi ac oeri

Adran D6 – Arbed ynni

### Pennawd E – Trafnidiaeth

Adran E1 – Trafnidiaeth ar y ffyrdd

Adran E2 – Trafnidiaeth rheilffyrdd

Adran E3 – Trafnidiaeth ar y môr ac ar ddyfrffyrdd

Adran E4 – Trafnidiaeth awyr

Adran E5 – Diogelwch trafnidiaeth

Adran E6 – Materion eraill

### Pennawd F – Nawdd Cymdeithasol, Cynnal Plant, Pensiynau ac Iawndal

Adran F1 – Cynlluniau nawdd cymdeithasol

Adran F2 – Cynnal Plant

Adran F3 – Pensiynau Galwedigaethol a Phensiynau Personol

Adran F4 – Iawndal y sector cyhoeddus

Adran F5 – Iawndal y lluoedd arfog ac ati

### Pennawd G – Proffesiynau

Adran G1 – Penseiri, archwilwyr, gweithwyr iechyd proffesiynol a milfeddygon

### Pennawd H – Cyflogaeth

Adran H1 – Cyflogaeth a chysylltiadau diwydiannol

Adran H2 – Byrddau hyfforddi diwydiannol

Adran H3 – Chwilio am swyddi a chymorth

### Pennawd J – Iechyd, Diogelwch a Meddyginiaethau

Adran J1 – Erthyliad

Adran J2 – Xenodrawsblaniad

Adran J3 – Embryoleg, mamau benthyg a geneteg

Adran J4 – Meddyginiaethau, cyflenwadau meddygol, sylweddau biolegol ac ati.

Adran J5 – Bwydydd lles

Adran J6 – Iechyd a diogelwch

### Pennawd K – Y cyfryngau, diwylliant a chwaraeon

Adran K1 – Y cyfryngau

Adran K2 – Hawl benthyca cyhoeddus

Adran K3 – Cynllun Indemniad y Llywodraeth

Adran K4 – Rhyddhad ar gyfer eiddo a dderbynnir i dalu treth

Adran K5 – Meysydd chwaraeon

### Pennawd L – Cyfiawnder

Adran L1 – Y proffesiwn cyfreithiol, gwasanaethau cyfreithiol a gwasanaethau rheoli hawliadau

Adran L2 – Cymorth cyfreithiol

Adran L3 – Crwneriaid

Adran L4 – Cyflafareddu

Adran L5 – Gallu meddyliol

Adran L6 – Data personol

Adran L7 – Hawliau gwybodaeth

Adran L8 – Gwybodaeth sector cyhoeddus

Adran L9 – Cofnodion cyhoeddus

Adran L10 – Iawndal ar gyfer pobl y mae trosedd a chamgymeriadau cyfiawnder yn effeithio arnynt

Adran L11 – Carchardai a rheoli troseddwyr

Adran L12 – Cysylltiadau teuluol a phlant

Adran L13 – Cydnabyddiaeth rhyw

Adran L14 – Cofrestru genedigaethau, marwolaethau a mannau addoli

### Pennawd M – Tir ac Asedau Amaethyddol

Adran M1 – Cofrestru tir

Adran M2 – Cofrestru pridiannau a debenturau amaethyddol

Adran M3 – Datblygiad ac adeiladau

### Pennawd N – Amrywiol

Adran N1 – Cyfle Cyfartal

Adran N2 – Rheoli arfau

Adran N3 – Arolwg Ordnans

Adran N4 – Amser

Adran N5 – Gofod allanol

Adran N6 – Antarctica

Adran N7 – Mwyngloddio gwely môr dwfn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Devolution: What is it and how does it work across the UK?". *BBC News* (yn Saesneg). 2021-03-24. Cyrchwyd 2022-03-10.
2. 1 2  "Pwerau". *senedd.cymru*. Cyrchwyd 2023-01-14.

| * v
* t
* e
 Datganoli Cymru |
| --- |
| Cymru |
| Refferenda | 
* 1979
* 1997
* 2011

 |
| Cyrff datganoledig | 
* Senedd Cymru
* Llywodraeth Cymru
	+ rhestr
* Prif Weinidog Cymru
	+ rhestr

 |
| Commisiynau | 

|  |  |
| --- | --- |
| Comisiynau Senedd y DU | 
* Comisiwn Kilbrandon
* Comisiwn Silk

 |
| Comisiynau Senedd Cymru | 
* Comisiwn Richard
* Comisiwn Holtham
* Comisiwn Thomas

 |

 |
| Deddfwriaeth datganoli | 
* 1978 (diddymwyd)
* 1998
* 2006
* 2014
* 2017
* Pwerau Senedd Cymru
	+ Deddf Senedd Cymru
* Cyfraith Cymru

 |
| Pwyllgorau | 
* Pwyllgor Materion Cymreig
* Yr Uwch-Bwyllgor Cymreig

 |
| Adranau Llywodraeth y DU yng Nghymru | 
* Swyddfa Cymru
* Y Swyddfa Gymreig (gynt)

 |
| Cyllid | 
* Fformiwla Barnett
* Trethiant Cymru

 |
| Datganoli pellach | 
* Datganoli pellach i Gymru
* Dat-Uwch (Devo-max)
* Datganoli pellach
* System cyfiawnder i Gymru

 |
| Hanes | 
* Hanes
* Cymru Fydd
* Ymgyrch dros Senedd
* Ie dros Gymru

 |
| Systemau amgen | 
* Ffederaliaeth
* Cydffederasiwn
* Annibyniaeth

 |