recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Arfbais y brifysgol
Prifysgol gyhoeddus a leolir yn Nijmegen, dinas hynaf yr Iseldiroedd, yw **Prifysgol Radboud Nijmegen** (Iseldireg: *Radboud Universiteit Nijmegen*).

Sefydlwyd Prifysgol Gatholig Nijmegen (*Katholieke Universiteit Nijmegen*) ar 17 Hydref 1923, i annog mwy o Babyddion i hyfforddi yn y gyfraith, meddygaeth, a llywodraeth. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd cafodd ei chau am fod pennaeth y brifysgol yn gwrthod gorfodi'r myfyrwyr i ddatgan eu ffyddlondeb i'r awdurdodau Almaenig. Cafodd y ddinas ei bomio ar gam gan luoedd Americanaidd ym 1944, gan ddinistrio nifer o adeiladau'r brifysgol. Wedi'r rhyfel, symudwyd adrannau'r brifysgol i gampws newydd ar ystad Heyendaal. Newidiodd ei henw' yn 2004 i Brifysgol Radboud Nijmegen, i bwysleisio'r cysylltiad rhwng y brifysgol ac ysbyty Radboud, a enwir ar ôl Radboud, Esgob Utrecht yn y 10g.

Ymhlith ei chyn-fyfyrwyr mae pedwar o Brif Weinidogion yr Iseldiroedd: Louis Beel, Jo Cals, Victor Marijnen, ac Dries van Agt. Yn 2010, dyfarnwyd Gwobr Ffiseg Nobel i ddau o athrawon y brifysgol, Andre Geim a Konstantin Novoselov, am eu hymchwil i sylwedd graffen.
Abélard a Héloïse, darlun canoloesol
Athronydd ysgolaidd, awdur yn yr iaith Ladin a chyfansoddwr o Lydaw oedd **Pierre Abélard** (Lladin: ***Petrus Abaelardus***, 1079 – 21 Ebrill 1142). Daeth yn enwog ledled Ewrop yn yr Oesoedd Canol fel un o sefydlwyr diwinyddiaeth sgolastigiaeth ac oherwydd ei gariad at Héloïse.

Bywgraffiad
-----------

Ganed Abélard ger Nantes yn 1079. Astudiodd dan yr athronydd Enwoliaethol Roscellinus ac wedyn aeth i astudio ym Mharis dan Guillaume de Champeaux. Gwrthododd athroniaeth realaeth ei athro mewn cyfres o ddadleuon a enillodd fri iddo fel athronydd. Cafodd ei apwyntio yn athro a thrôdd at astudio diwinyddiaeth ; oherwydd ei ynglyniad wrth dulliau rhesymegol cafodd ei gyhuddo o hyrwyddo heresi.

Syrthiodd Abélard mewn cariad â lleian ifanc o'r enw Héloïse (1101 - 1164), nith Fulbert, un o ganoniaid Notre-Dame de Paris. Dysgai Abélard y ferch ifanc yn nhŷ Fulbert. Cawsant blentyn a phriodasant yn ddirgel. Ond pan ddaeth y carwriaeth anghyfreithlon i'r golwg dialodd Fulbert ar Abélard trwy logi band o droseddwyr i'w ddal a thorri ei geilliau. Erlidwyd Abélard gan yr awdurdodau eglwysig hefyd a bu rhaid iddo ffoi am loches o fynachlog i fynachlog, yn cynnwys Abaty Sant Gildas yn Llydaw (1128-1134). Roedd Sant Bernard yn arbennig o feirniadol o'i waith ac yn ei gyhuddo o fod yn heretig. Treuliodd ddau gyfnod yn y carchar a gorffenodd ei ddyddiau yn Abaty Cluny, lle cafodd nawdd ac amddiffyn gan yr abad caredig.

Fel llenor, mae Abélard yn enwog am y gyfres o lythyrau rhyngddo â Hélöise, a apwyntiwyd ganddo yn abades lleiandy Paraclete, a sefydlwyd ganddo ei hun.

Gwaith
------

* *Theologia* (yn y llyfr hwn, Abelard yw'r cyntaf i ddefnyddio'r gair *theologia* (diwinyddiaeth)
* *Dialectica*
* *Historia Calamitatum* ('Hanes y Anffodau')
* *Six planctus* (cerddoriaeth)
* *Ymddiddan rhwng athronydd, Iddew a Christion* (1142)

### Diwinyddiaeth

Tudalen o'r *Apologia Ne juxta Boethianum*
* *Theologia Summi Boni*
* *Theologia Christiana*
* *Theologia Scholarium*
* *Sic Et Non*
* *Ethica sive Scito te ipsum*
* *Dialogus inter Philosophum, Christianum et Iudaeum*
* *Soliloqium*
* *Commentaria In Epistolam Pauli ad Romanos*
* *Problemata Heloissae*
* *Apologia Ne juxta Boethianum*
* *Confessio fidei Universis*
* *Confessio fidei ad Heloisam*
* *Sermones - Epistola introductoria Abaelardi*
* *Expositio Orationis Dominicae*
* *Expositio Symboli Apostolorum*
* *Expositio Symboli Athanasii*
* *Expositio in Hexaemeron*

### Athroniaeth

* *Dialectica*
* *De intellectibus*
* *Glossae super Topica*
* *Introductiones parvulorum*
* *Logica Ingredientibus*
* *Logica Nostrorum Petitioni*
* *De generibus et speciebus*
* *Sententie secundum Magistrum Petrum*

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 88995118
* LCCN: n79142562
* ISNI: 0000 0001 2102 945X
* GND: 11850004X
* SELIBR: 174769
* SUDOC: 02664777X
* BNF: cb11885557w (data)
* BIBSYS: 90056339
* ULAN: 500356788
* NLA: 36472241
* NDL: 00519419
* NKC: jn20000700002
* The SBN id CFIV044517 is not valid.
* BNE: XX1149497
* CiNii: DA01125748

 |
Arlunydd Eidalaidd yng nghyfnod y Dadeni oedd **Pisanello** (Antonio Pisano; tua 1395 – 1455) sydd yn nodedig am ei baentiadau, ei fedalau, a'i ddarluniau. Dim ond ychydig o'i baentiadau sydd yn goroesi, ond mae cannoedd o'i luniau a nifer o'i fedalau sydd gennym yn dystiolaeth o fedr ei grefft.

Ganed yn Pisa a chafodd ei hyfforddi rhywle yng ngogledd yr Eidal. Mae'n bosib iddo gydweithio â Gentile da Fabriano ar ffresgo hanesyddol ym mhalas Dug Fenis rhwng 1415 a 1420. Y paentiad cynharaf ganddo sydd yn goroesi ydy'r ffresgo *Annunciazione* (tua 1426) ger beddrod Niccolò di Brenzoni yn Eglwys San Fermo, Verona. Ymhlith ei ffresgoau eraill mae San Siôr a'r Dywysoges (tua 1433–38) yng Nghapel Pellegrini, Verona, a'i olygfeydd o ryfel a sifalri ym mhalas Dug Mantua.

Cynhyrchodd weithiau i sawl llys yng ngogledd yr Eidal, yn enwedig dugiaethau Ferrara a Mantua, ac i Ddug Milan a'r Pab Eugenius IV. Astudiodd Pisanello gelf glasurol yn Rhufain, yn enwedig portreadau nwmismatig yr hen Roegiaid a'r Rhufeiniaid, a datblygodd ffordd ei hun o fwrw medalau o gerfwedd isel mewn metelau gwerthfawr ac yn dwyn portreadau o dywysogion, dugiaid, cadfridogion, a *condottieri*. Ymhlith yr esiamplau enwocaf o'i waith ydy medalau o'r Ymerawdwr Bysantaidd Ioan VIII Palaiologos yn ymweld â Chyngor Eglwysig Ferrara-Fflorens (1438), medal briodasol Leonello d'Este, Ardalydd Ferrara (1444), a'i fedal arian o Alfonso V, brenin Aragón (1449).

Fel arfer, mae gan ei bortreadau ar gynfas gefndiroedd o flodau a glöynnod byw lliwgar. Cesglir darluniau Pisanello yng Nghodecs Vallardi, sydd yn cynnwys enghreifftiau unigryw o ddrafftsmonaeth y cyfnod. Defnyddiodd yr arlunydd amrywiaeth o dechnegau a defnyddiau i ddarlunio anifeiliaid, planhigion, gwisgoedd, a lluniadu mewn persbectif.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Il Pisanello. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 25 Awst 2020.
Planhigyn blodeuol, bychan, bytholwyrdd ydy **Perfagl fach** sy'n enw benywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Apocynaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Vinca minor* a'r enw Saesneg yw *Lesser periwinkle*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Perfagl, Erllysg Lleiaf, Gwanwden Lleiaf, Llowrig Lleiaf ac Ysgarllys Bychan.

Mae'r planhigyn yma'n tyfu ym mhob rhan o Brydain. Gyda dail bytholwyrdd sy'n hirgrwn ac yn debyg i ledr. Mae'n blanhighyn sy'n tyfu i fyny gwrychoedd neu ochr llethrau cerrig. Blodau lliw porffor neu glas. Blodeup rhwng mis Chwefror a Mawrth.

Planhigyn Ewropeaidd ydy hwn yn wreiddiol, yn enwedig canol a de Ewrop.

Mae'n lledaenu fel carped o lwyn bytholwyrdd, a gall ar adegau ffafriol gyrraedd uchder o 40 cm (16 mod). Nid yw byth yn dringo. Mae'r dail gyferbyn a'i gilydd ac yn 2–4.5 cm (0.79–1.77 mod) o hyd a 1–2.5 cm (0.39–0.98 mod) o led, yn loyw, gwyrdd tywyll gyda theimlad nid annhebyg i ledr.

Mae'r blodau'n unigol, yn fioled neu borffor tua 2–3 cm (0.79–1.18 mod) mewn diametr.

Gweler hefyd
------------

* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Perfagl fach***
Mae **Prifysgol Polytechnig Palesteina** **(PPU;** Arabeg: جامعة بوليتكنك فلسطين‎) yn brifysgol wedi'i lleoli yn Hebron, ar y Lan Orllewinol, Palesteina. Sefydlwyd yr ysgol ym 1978 gan Undeb Graddedigion y Brifysgol (UGU). Mae'n sefydliad cwbwl ddielw ac roedd dros 5,000 o fyfyrwyr ar y gofrestr yn 2007 .

Mae gan PPU bum coleg:

1. Coleg Peirianneg,

1. Coleg Technoleg Gwybodaeth a Pheirianneg Gyfrifiadurol,

1. Coleg Gwyddoniaeth Gymhwysol,

1. Coleg Gwyddoniaeth Weinyddol a

1. Gwybodeg a'r Coleg Proffesiynau Cymhwysol.

Mae'n cynnig gradd meistr mewn Mecatroneg, Mathemateg, Biotechnoleg, a Gwybodeg. Cynigir graddau diploma dwy flynedd, ac ers 1990 mae wedi bod yn cynnig gradd BSc mewn peirianneg.

Mae'r brifysgol yn cael ei chydnabod yn swyddogol gan Weinyddiaeth Addysg Uwch Palestina ac mae'n aelod gweithgar o Gynhadledd Rheithor Prifysgolion Palestina, Undeb y Brifysgol Islamaidd, Undeb Prifysgol Arabeg, ac o Undeb y Brifysgol Universal .

Prif amcanion y brifysgol yw:

1. Sicrhau ansawdd mewn rhaglenni academaidd.
2. Sicrhau ansawdd mewn materion gweinyddol.
3. Annog ymchwil wyddonol.
4. Cyfathrebu'n effeithlon â chymunedau lleol.
5. Cyflawni hunanddibyniaeth ariannol lawn.
6. Gwella awyrgylch y brifysgol a'r gweithgareddau allgyrsiol.

Mae PPU yn rhoi pwyslais arbennig ar ei berthynas â'r gymuned leol.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o brifysgolion Palestina
* Addysg yn nhiriogaethau Palestina

Cyfeiriadau
-----------

Dolenni allanol
---------------

* Prifysgol Polytechnig Palestina
Ffens bleth yn amgueddfa awyr agored Sanok-Skansen yng Ngwlad Pwyl
Mae portis yn cadw anifeiliaid allan o'r gwely bresych o'r 15g (*Tacuinum Sanitatis*)
Clwyd bleth yn cael ei adeiladu.
Mae **plethwaith** (neu **bangorwaith**) yn ddeunydd adeiladu ysgafn a wneir trwy gydblethu estyll neu ganghennau hollt (neu gyfan weithiau) â pholion fertigol i ffurfio dellt. Fe'i defnyddiwyd yn gyffredin i wneud ffensys a chlwydi ar gyfer amgáu caeau a da byw. Gellir creu'r plethwaith fel paneli rhydd, wedi'u slotio rhwng fframio pren i wneud paneli; neu gellir ei wneud yn ei le er mwyn ffurfio ffens neu wal gyfan. Mae'r dechneg yn mynd yn ôl i'r cyfnod Neolithig.

Mae plethwaith ffurfio is-strwythur ‘plethwaith a dwb’, sef deunydd adeiladu cyfansawdd a ddefnyddir er mwyn gwneud waliau. Mae'r mae plethwaith yn cael ei blastro â deunydd gludiog a wneir fel arfer o ryw gyfuniad o bridd gwlyb, clai, tywod, tom anifeiliaid a gwellt. Mae plethwaith a chlai wedi cael ei ddefnyddio ers o leiaf 6,000 o flynyddoedd, ac mae'n dal i fod yn ddeunydd adeiladu pwysig mewn sawl rhan o'r byd. Mae'r broses hon yn debyg i ais a phlastr modern, deunydd adeiladu cyffredin ar gyfer arwynebau waliau a nenfydau. Mae llawer o adeiladau hanesyddol yn cynnwys adeiladu plethwaith a chlai, ac mae'r dechneg yn dod yn boblogaidd eto mewn ardaloedd mwy datblygedig fel techneg adeiladu gynaliadwy.

Mae'r dinas Bangor wedi'i enwi ar ôl y bangor (ffens bleth) a arferai amgáu eglwys gadeiriol y ddinas.

### Dull adeiladu

Yn gyntaf caiff cyfres o dyllau wedi'u gwasgaru'n gyfartal eu drilio ar hyd canol wyneb mewnol y pren uchaf. Nesaf, mae rhych di-dor yn cael ei thorri ar hyd canol wyneb mewnol y pren isaf. Yna mewnosodir ffyn pren main fertigol, ac mae'r rhain yn dal y panel cyfan o fewn y ffrâm bren. Nesaf gosodir y ffyn yn y tyllau ac yna'n cael eu gwthio i mewn i'r rhychau. Caiff eu gosod gyda bylchau digonol i blethu'r canghennau llorweddol hyblyg, a chaiff eu hychwanegu nesaf.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Dictionary of architecture & construction*. Cyril M. Harris (arg. 4ydd arg.). Efrog Newydd: McGraw-Hill. 2006. ISBN 978-1-84972-524-8. OCLC 550477891.CS1 maint: others (link)
2. ↑  *A dictionary of British and Irish history*. Robert Peberdy, P. J. Waller. Hoboken, NJ. 2021. ISBN 978-1-119-36748-2. OCLC 1151513661.CS1 maint: others (link)
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pitohwi coch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pitohwiod cochion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pitohui ferrugineus***; yr enw Saesneg arno yw *Rusty pitohui*. Mae'n perthyn i deulu'r Chwibanwyr (Lladin: *Pachycephalidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. ferrugineus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r pitohwi coch yn perthyn i deulu'r Chwibanwyr (Lladin: *Pachycephalidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn rhisgl | Falcunculus frontatus |  |
|
| Chwibanwr cefnwinau | Coracornis raveni |  |
|
| Colluricincla ferruginea | Pseudorectes ferrugineus |  |
|
| Melanorectes nigrescens | Melanorectes nigrescens |  |
|
| Pitohwi bronfrith | Pseudorectes incertus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pitohwi coch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y cyrens**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r cyrens**; yr enw Saesneg yw *Currant Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia assimilata*. Mae i'w ganfod yn y Palearctig a'r Dwyrain Agos.

17–22 mm ydy lled ei adenydd ar eu hwyaf.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y cyrens yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
*Erthygl am fynydd Pen y Berth yw hon; am y plasty o'r un enw yn Llŷn gweler Penyberth.*
Mae **Pen y Berth** yn gopa mynydd a geir ger Dolanog, Powys - rhwng y Bala a'r Trallwng; cyfeiriad grid SJ081127. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 156 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 283 metr (928 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolenni allanol
---------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y pinwydd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r pinwydd**; yr enw Saesneg yw *Ochreous Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia indigata*.

15–18 mm ydy lled ei adenydd ac mae'r oedolyn yn hedfan rhwng Ebrill a Mai.

Prif fwyd y siani flewog ydy *Pinus sylvestris* a *Larix*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y pinwydd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Bryn i'r de o Aberystwyth, Ceredigion, yw **Pen Dinas**. Adwaenir y bryn yn syth gan y tŵr uchel sy'n ei goroni. Ar yr ochr orllewinol i Ben Dinas, rhed Afon Ystwyth i'r môr, tra bod harbwr Aberystwyth ac Afon Rheidol yn gorwedd i'r gogledd. Ceir golygfeydd oddi yma o ddyffrynoedd y ddwy afon, tref Aberystwyth, y Llyfrgell Genedlaethol a Bae Ceredigion. Saif y copa 114 metr uwchlaw lefel y môr.

Hanes
-----

Adeiladwyd caer Oes yr Haearn ar Ben Dinas, sydd o bosibl yn esbonio'r enw hefyd. Yn ystod cloddio archaeolegol yn ystod y 1930au, darganfuwyd olion crochenwaith yn dyddio o tua 100 CC ar y bryn. Credir i'r gaer gyntaf gael ei hadeiladu gan y Celtiaid ar ochr ogleddol y bryn, ac na adeiladwyd ar gopa deheuol y bryn tan ddegawdau'n ddiweddarach. Er fod nifer o gaerau Oes yr Haearn eraill yn y cyffiniau, mae arddull adeiladu'r gaer yn fwy tebyg i gaerau a welir i'r dwyrain, yn agosach at y ffin bresennol a Lloegr, sy'n awgrymu o bosibl i'r gaer gael ei hadeiladu gan fudwyr o'r dwyrain tua 300 CC (Stanford: 1972). Mae'n debyg i ddyfodiad y Rhufeiniaid ddod ag oes y gaer fel amddiffynfa i ben.

Cofgolofn o'r 19g yw'r tŵr a welir heddiw. Mae'r twr, sydd ar siap magnel yn wynebu i fyny, yn deyrnged i Dug Wellington a Brwydr Waterloo. Gobeithiwyd coroni'r golofn gyda cherflun o Wellington ar gefn ei geffyl, ond aeth y noddwyr i drafferthion ariannol cyn cwblhau'r gwaith.

Cofgolofn Wellington ar gopa Pen Dinas

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  S. C. Stanford, "Welsh border hill-forts", yn *The Iron Age in the Irish Sea Province* (C.B.A. Research Report 9, 1972), tud. 35  Archifwyd 2009-06-02 yn y Peiriant Wayback.

Dolenni allanol
---------------

* "Bryngaer Pen Dinas"; Sain Ffagan Amgueddfa Werin Cymru

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goBryngaerau Cymru |
| --- |
|  |
| 
* Yr Alltwen
* Braich-y-Dinas
* Breiddin
* Bryn Euryn
* Bryn Myrddin
* Bwrdd Arthur
* Caerau Gaer
* Caer Bach
* Caer Caradog
* Caer Drewyn
* Caer Fawr (Llangadog)
* Caer Gwrtheyrn
* Caer Seion
* Caer y Twr
* Carn Fadryn
* Castell Cawr
* Castell Degannwy
* Castell Dinas
* Castell Henllys
* Castell Nadolig
* Castell Odo
* Castell Olwen
* Castell Tinboeth
* Craig yr Aderyn
* Coed Llanmelin
* Craig Rhiwarth
* Crug Hywel
* Dinas Brân
* Dinas Dinlle
* Dinas Emrys
* Dinas Mawr
* Dinas Powys
* Dinas Tŷ Du
* Dinorben
* Dinorwig
* Foel Drygarn
* Ffridd Faldwyn
* Gaer Fawr (Cegidfa)
* Gaer Fawr (Llan-gwm)
* Gaer Fawr (Llanilar)
* Gaer Fawr (Merthyr Cynog)
* Garn Boduan
* Garn Saethon
* Llanymynech
* Moel Arthur
* Moel Fenlli
* Moel Goedog
* Moel Hiraddug
* Moel y Gaer (Bodfari)
* Moel y Gaer (Llanbedr)
* Moel y Gaer (Llandysilio)
* Moel y Gaer (Rhosesmor)
* Mynydd y Gaer
* Pen Dinas (Aberystwyth)
* Pen Dinas (Mynydd Gorddu)
* Penycloddiau
* Pen y Corddyn
* Pen-y-gaer (Llanaelhaearn)
* Pen-y-gaer, Caerhun
* Tre'r Ceiri
* Twmbarlwm

 |

 |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn troed yr ^wydd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau troed yr ŵydd**; yr enw Saesneg yw *Goosefoot Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia sinuosaria*. Dwyrain Asia yw ei dirogaeth brodorol, ond bellach fe'i gwelir hefyd yng nghanol Ewrop.

10–12 mm ydy hyd ei flaen-adain. Mae i'w weld yn hedfan rhwng Mehefin ac Awst.

Ymhlith bwyd y siani flewog y mae: *Chenopodium album*, *Chenopodium pratericola*, *Chenopodium hybridum*, *Chenopodium glaucum*, *Atriplex patula* a *Polygonum aviculare*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn troed yr ^wydd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
Mae **Plougastell-Daoulaz** (Ffrangeg: *Plougastel-Daoulas*) yn gymuned yn Departamant Penn-ar-bed (Ffrangeg *Finistère*), Llydaw. Mae'n ffinio gyda Logonna-Daoulas, Loperhet ac mae ganddi boblogaeth o tua 13,277 (1 Ionawr 2020).

Yn yr erthygl hon, cyfieithir y termau brodorol *kumunioù* (Llydaweg) a *communes* (Ffrangeg) i "gymuned" yn Gymraeg.

Poblogaeth
----------

Population - Municipality code 29189

Cysylltiadau Rhyngwladol
------------------------

Mae Plougastell-Daoulaz wedi'i gefeillio â:

* Baner Gweriniaeth Iwerddon Westport, Swydd Mayo, Iwerddon
* Baner Cernyw Essa, Cernyw

Yr Iaith Lydewig
----------------

Mae gan y gymuned cynllun ieithyddol o dan Ya d’ar brezhoneg ers Chwefror, 2005. Yn 2008, roedd 18.98% o blant ysgolion cynradd yn mynychu ysgolion dwyieithog.

Gweler hefyd
------------

Cymunedau Penn-ar-Bed

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Ffrangeg) *Ofis ar Brezhoneg*: *Enseignement bilingue*

* INSEE

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Plougastell-Daoulaz***
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y waun**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r waun**; yr enw Saesneg yw *Satyr Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia satyrata*. Mae i'w ganfod o Iwerddon i lawr i ganol Ewrop ac i'r dwyrain i ganol Asia a Gogledd Affrica. Fe'i ceir hefyd yng ngogledd America.

18–24 mm ydy lled ei adenydd ar eu heithaf ac maen nhw'n hedfan rhwng Mawrth a Medi, mewn un genhedlaeth yn unig.

Ymhlith prif fwyd y siani flewog mae: *Achillea*, *Scabiosa*, *Solidago*, *Senecio* ac *Erica tetralix*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y waun yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Pen Pumlumon Llygad-bychan (is-gopa)** yn gopa mynydd a geir ym Mhumlumon rhwng Aberystwyth a'r Trallwng; cyfeiriad grid SN801873. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 723metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; nid yw'r copa hwn, bellach, wedi'i gofrestru. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 724 metr (2375 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 22 Rhagfyr 2007.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn yr Alban**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r Alban**; yr enw Saesneg yw *Edinburgh Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia intricata*. Mae i'w ganfod yn Ewrop a Gogledd America.

20–24 mm ydy lled ei adenydd ar eu heithaf ac mae'n hedfan rhwng Mai a Mehefin.

Prif fwyd y siani flewog ydy *Cupressus* a *Juniperus*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn yr Alban yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Pen y Boncyn Trefeilw** yn gopa mynydd a geir yn y Berwyn ac yn rhan o glwstwr mynyddoedd Hirnantau, rhwng y Bala a'r Trallwng; cyfeiriad grid SH962283. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 589metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Saif ychydig i'r gorllewin o gopa Stac Rhos, i'r gorllewin o gopa Cyrniau Nod, ac i'r gogledd-orllewin o gopa Cefn Gwyntog (Cyf. OS: SJ085335). Ceir carnedd fechan ar y copa.

Y fam-fynydd yw Cyrniau Nod. Mae ganddo ddau is-gopa: Stac Rhos a Phen y Cerrig Duon.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 646m (2119tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o Gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn llygeidiog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau llygeidiog**; yr enw Saesneg yw *Lime-speck Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia centaureata*. Fe'i canfyddir yn y Palearctig, y Dwyrain Agos a Gogledd Affrica.

20–24 mm ydy lled ei adenydd.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn llygeidiog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gennaro Righelli yw ***Fuochi D'artificio*** a gyhoeddwyd yn 1938. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Gennaro Righelli a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franco Casavola. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Amedeo Nazzari, Renato Chiantoni, Carmine Garibaldi, Giuseppe Porelli, Luigi Carini, Neda Naldi, Pino Locchi, Romolo Costa, Vanna Vanni a Carlo Bressan. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1938. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Bringing Up Baby* sef ffilm gomedi Americanaidd gan Howard Hawks. 
Golygwyd y ffilm gan Fernando Tropea sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gennaro Righelli ar 12 Rhagfyr 1886 yn Salerno a bu farw yn Rhufain ar 12 Awst 1935.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gennaro Righelli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y derw**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r derw**; yr enw Saesneg yw *Oak-tree Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia dodoneata*.

19–22 mm ydy lled ei adenydd ac mae'n hedfan rhwng Mai a mehefin.

TPrif fwyd y siani flewog ydy *Crataegus* a *Quercus*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y derw yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y llus**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r llus**; yr enw Saesneg yw *Bilberry Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Chloroclystis debiliata*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y llus yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn llwyd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau llwyd (-ion)**; yr enw Saesneg yw *Grey Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia subfuscata*. Mae i'w ganfod yn yr ardal Palearctig a'r Dwyrain Agos.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn llwyd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y masarn**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r masarn**; yr enw Saesneg yw *Maple Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia inturbata*. Mae i'w ganfod yn Sgandinafia ac Ewrop, gan gynnwys gwledydd Prydain.

13–15 mm ydy lled ei adenydd ac mae'n hedfan rhwng Gorffennaf ac Awst.

Prif fwyd y siani flewog ydy *Acer campestris* (y fasarnen).

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y masarn yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Y copa
Mae **Gaoda Bheinn** (Saesneg: **Goatfell**) yn fynydd a geir ar Ynys Arran yn yr Alban; cyfeiriad grid NR991415. Perchennog y mynydd ydy Ymddiriedolaeth Genedlaethol yr Alban. Dyma gopa uchaf yr ynys. Camgyfieithir yr enw, eithiau, o'r Nowyeg "geita" sy'n golygu "gafr", yn hytrach na'r gair Gaeleg am "wynt", sef "gaoth".

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Corbett a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills".

Cerddwyr
--------

Mae'r mynydd hwn yn un poblogaidd dros ben a cheir sawl llwybr i fyny i'r copa. Mae'r llwybr mwyaf poblogaidd yn 5 kilometr ac yn cychwyn o Gastell Brodick yn Cladach.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Ynysoedd Heledd
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2011-05-24 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map Archifwyd 2011-05-24 yn y Peiriant Wayback.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y cypreswydd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r cypreswydd**; yr enw Saesneg yw *Cypress Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia phoeniceata*. Math o goeden yw cypreswydd. Mae i'w ganfod drwy Ewrop.

18–22 mm yw lled ei adenydd ac mae'n hedfan rhwng Awst a Medi.

Fel yr awgryma'r enw, hoff fwyd y siani flewog ydy *Cupressus macrocarpa*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y cypreswydd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Polisi cyhoeddus cenedlaethol yw **polisi tramor** sydd yn cynnwys strategaethau a lunir gan wladwriaeth sofran i ddiogelu a sicrháu buddiannau'r wlad ac i ennill ei hamcanion yng nghysylltiadau rhyngwladol. Mae'n ymwneud â sut mae gwladwriaethau yn gweithredu, adweithio, a rhyngweithio fel gweithredyddion ar y lwyfan ryngwladol. Mae polisi tramor yn stradlu dau amgylchedd: un mewnol, neu fewnwladol; ac un allanol, neu fyd-eang.[1]

Gan amlaf swydd pennaeth y llywodraeth a'r gweinidog neu ysgrifennydd tramor yw llunio polisi tramor. Mewn rhai gwledydd mae'r ddeddfwrfa genedlaethol yn cyfrannu'n sylweddol hefyd.

Gweler hefyd
------------

* Athrawiaeth polisi tramor
* Dadansoddiad polisi tramor
* Daearwleidyddiaeth
* Diplomyddiaeth
* *Foreign Policy*
* Gweinidog tramor
* Llysgennad
* Penderfyniadau yng nghysylltiadau rhyngwladol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Evans a Newnham, t. 179.

Ffynhonnell
-----------

Evans, Graham a Newnham, Jeffrey (1998). *The Penguin Dictionary of International Relations*. Penguin
Cadfridog Groegaidd a *strategos* Cynghrair Achaea oedd **Philopoemen**, Groeg: **Φιλοποίμην,** **Philopoimen**, ( 253 CC - 183 CC).

Ganed ef ym Megalopolis, yn fab i Craugis. Bu ei dad farw pan oedd yn ieuanc, a mabwysiadwyd ef gan ddinesydd amlwg, Cleander. Addysgwyd ef gan yr athronwyr Ecdemus a Demophanes. Daeth Philopoemen i sylw pan gynorthwyodd i amddiffyn Megalopolis yn erbyn Cleomenes III, brenin Sparta yn 223 CC. Y flwyddyn wedyn, gwnaeth Antigonus III Doson, brenin Macedon, gynghrair a’r Achaeaid, Boeotiaid, Thessaliaid a’r Acarnaniais i ymosod ar Sparta. Roedd Philopoemen yn gadfridog ar ran o fyddin y cynghrair, a bu ganddo ran amlwg ym Mrwydr Sellasia pan orchfygywyd byddin Sparta.

Treuliodd ddeng mlynedd o 221 CC yn ymgyrchu ar yns Creta fel milwr hur, yna yn 210 CC, penodwyd ef yn bennaeth marchoglu Cynghrair Achaea. Yr un flwyddyn gorchfygodd fyddin Aetolia ac Elis ger Afon Larissa. Apwyntiwyd ef yn strategos Cynghrair Achaea yn 209 BC, a gwnaeth ddiwygiadau i’w hoffer a’u dulliau o ymladd. Ym Mrwydr Mantinea (207 CC ) gorchfygodd fyddin Sparta dan Machanidas, a lladdodd Philopoemen y cadfridog Spartaidd a’i law ei hun.

Wedi i Philip V, brenin Macedon wneud cytundeb heddwch a Gweriniaeth Rhufain yn 205 CC, aeth Nabis, oedd wedi dod yn llywodraethwr Sparta, i ryfel yn erbyn Cynghrair Achaea. Llwyddodd Philopoemen i’w orfodi i encilio o Messene. Apwyntiwyd ef yn strategos y cynghrair eto rhwng 201 CC a 199 CC, a gorchfygodd fyddin Nabis ger Tegea. Yn 199 CC dychwelodd i Creta i gynorthwyo dinas Gortyna, a bu yno am chwe blynedd.

Tra’r oedd Philopoemen ar ynys Creta, manteisiodd Nabis ar y cyfle i adennill tiriogaethau yn ne Groeg. Dychwelodd Philopoemen yn 193 CC, ac apwyntiwyd ef yn strategos unwaith eto. Wedi dwy frwydr, llwyddodd i orchfygu Nabis. Gofynnodd Nabis am Gymorth o Aetolia, ond pan gyrhaeddodd byddin o Aetoliaid, llofruddiasantNabis a chipio’r ddinas. Manteisiodd Philopoemen ar hyn i gipio Sparta a’i gorfodi i ymuno â Chynghrair Achaea.

Yn 183 CC, gwrthryfelodd Messene yn erbyn y cynghrair. Aeth Philopoemen yno gyda byddin, ond yn ystod y frwydr taflwyd ef oddi ar ei farch, a chymerwyd ef yn garcharor. Caniatawyd iddo yfed gwenwyn, fel marwolaeth fwy anrhydeddus na chael ei ddienyddio. Yn ei angladd cyhoeddus, cariwyd ei ludw gan yr hanesydd Polybius, a ysgrifennodd fywgraffiad ohono yn ddiweddarach.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 287853565
* LCCN: no2013102548
* ISNI: 0000 0003 5799 0765
* SUDOC: 060839988
* BIBSYS: 1634281490541
* NKC: mzk2007411503

 |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y Sianel**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r Sianel**; yr enw Saesneg yw *Channel Islands Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia ultimaria*. Mae i'w ganfod yn Ewrop.

13–17 mm ydy lled ei adenydd ac mae'n hedfan rhwng Mehefin a Gorffennaf, yn ddibynol ar ei leoliad. 
Prif fwyd y siani flewog ydy *Tamarix gallica*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y Sianel yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y sbriws**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r sbriws**; yr enw Saesneg yw *Cloaked Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia abietaria*. Mae i'w ganfod yn Ewrop ac i'r dwyrain hyd at Siberia.

21–23 mm ydy lled ei adenydd ac mae'n hedfan rhwng Mehefin a Gorffennaf.

Prif fwyd y lindys ydy *Picea abies*, *Picea sitchensis* a *Abies procera*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y sbriws yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y drain duon**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r drain duon**; yr enw Saesneg yw *Sloe Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Pasaphila chloerata*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y drain duon yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y clefryn**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r clefryn**; yr enw Saesneg yw *Jasione Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia denotata*. Ei diriogaeth yw gorllewin Ewrop, canol Asia a Tsieina.

20 mm ydy lled ei adenydd ar eu heithaf ac fe welir yr oedolyn ar ei adain rhwng Mai ac Awst.

Ymhlith hoff fwyd y siani flewog mae: mathau o *Campanula* gan gynnwys *Campanula trachelium*. Mae'n gaeafgysgu fel chwiler.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y clefryn yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Eupithecia conterminata* ar wefan Fauna Europaea
2. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
3. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Pixar Animation Studios** yn gwmni cynhyrchu ffilmiau wedi'u hanimeiddio ar gyfrifiadur sydd wedi ei leoli yn Emeryville, Califfornia, yn yr Unol Daleithiau. Erbyn heddiw, mae'r stiwdio wedi ennill pedair ar hugain o Wobrau'r Academi, chwe Golden Globe, a thair Grammy, ynghyd â nifer o wobrau a llwyddiannau eraill. Mae'r stiwdio'n fwyaf adnabyddus am ffilmiau wedi'u hanimeiddio ar gyfrifiadur sy'n cael eu creu gan ddefnyddio PhotoRealistic RenderMan.

Dechreuodd Pixar ym 1979 o dan yr enw Graphics Group, a oedd yn rhan o Adran Gyfrifiadurol Lucasfilm cyn cafodd ei brynu gan gyd-sefydlwr Apple Steve Jobs ym 1986. Prynodd Cwmni Walt Disney Pixar yn 2006.

Mae Pixar wedi cynhyrchu 11 ffilm, gan ddechrau gyda *Toy Story* ym 1995, ac mae pob un o'r ffilmiau wedi derbyn beirniadaethau canmoladwy ac wedi bod yn llwyddiannus o safbwynt masnachol. Yn sgîl llwyddiant "Toy Story" ym 1995, aeth Pixar ymlaen i ryddhau *A Bug's Life* ym 1998, *Toy Story 2* ym 1999, *Monsters, Inc.* yn 2001, *Finding Nemo* yn 2003, *The Incredibles* yn 2004, *Cars* yn 2006, *Ratatouille* yn 2007, *WALL-E* yn 2008, *Up* yn 2009 (sef ffilm gyntaf Pixar i gael ei chyflwyno ar fformat Digidol 3-D Disney) a *Toy Story 3* yn 2010 (sef ffilm mwyaf llwyddiannus Pixar o safbwynt masnachol erbyn heddiw, gan wneud dros $1.06 biliwn yn fyd-eang).

Ers cyflwyno'r categori am y Ffilm Gorau wedi'u Hanimeiddio yng Ngwobrau'r Academi, mae Pixar wedi cael eu henwebu ar saith achlysur ac wedi ennill 5 o'r gwobrau.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 154056027
* LCCN: n88295388
* ISNI: 0000 0001 2296 9507
* SUDOC: 057652376
* BNF: cb13502976n (data)
* NKC: kn20021002008

 |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn y gors**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau'r gors**; yr enw Saesneg yw *Marsh Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia pygmaeata*. Mae i'w ganfod yn y rhan fwyaf o Asia, Ewrop, Rwsia a Gogledd America.

14–18 mm yw lled ei adenydd ar eu heithaf a cheir dwy genhedlaeth o oedolion rhwng Ebrill ac Awst.

Mae'r siani flewog yn bwyta mathau o *Cerastium* a *Stellaria* ac maen nhw i'w cafnod rhwng Gorffennaf a Medi. Mae'n gaeafu fel chwiler.

Isrywogaeth
-----------

* *Eupithecia pygmaeata pygmaeata*
* *Eupithecia pygmaeata obumbrata* Taylor, 1906 (British Columbia)

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn y gors yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Eupithecia pygmaeata* at Fauna Europaea
2. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
3. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.