Gwleidydd a diplomydd Ffinnaidd oedd **Juho Kusti Paasikivi** (27 Tachwedd 1870 – 14 Rhagfyr 1956) a wasanaethodd yn Brif Weinidog y Ffindir ddwywaith, ym 1918 ac o 1944 i 1946, ac yn Arlywydd y Ffindir o 1946 i 1956. Cafodd ran flaenllaw a dylanwadol yn hanes y Ffindir yn yr 20g, fel aelod seneddol ym mlynyddoedd olaf Uchel Ddugiaeth y Ffindir, prif weinidog yn y weriniaeth annibynnol yn sgil y rhyfel cartref (1918), llysgennad i Sweden (1936–39) ac yna'r Undeb Sofietaidd (1940–41—y cyfnod rhwng Rhyfel y Gaeaf a Rhyfel y Parhad), prif weinidog eto ar ddiwedd yr Ail Ryfel Byd, ac yn bwysicach oll olynydd Carl Mannerheim yn yr arlywyddiaeth am ddeng mlynedd gyntaf y Rhyfel Oer, pan osododd sail i bolisi tramor niwtral (a elwir Athrawiaeth Paasikivi–Kekkonen) a fyddai'n parhau hyd at gwymp yr Undeb Sofietaidd.

Cyd-destun
----------

Ganed ef yn neheubarth y Ffindir, a oedd ar y pryd yn rhan o Ymerodraeth Rwsia. Astudiodd y gyfraith ac ym 1903 cychwynnodd ar yrfa yn y byd ariannol, gan ymwneud â bancio ac yswiriant. Etholwyd yn aelod o Senedd y Ffindir ym 1907, a gwasanaethodd yn weinidog ariannol yr Uchel Ddugiaeth ym 1908–09. Eisteddai yn y senedd eto ym 1910–14, cyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Yn sgil annibyniaeth y Ffindir a buddugoliaeth y Gwynion gwrth-gomiwnyddol yn y rhyfel cartref, gwasanaethodd Paasikivi yn brif weinidog y weriniaeth o Fai i Dachwedd 1918. Treuliodd Paasikivi y rhan fwyaf o'r cyfnod rhwng y rhyfeloedd wrth ei waith yn y banc, gan barhau'n ffigur amlwg ym mywyd cyhoeddus y wlad.

Efe oedd prif gyflafareddwr y Ffindir yn y trafodaethau heddwch â'r Undeb Sofietaidd ym 1920, ac yn niwedd y 1930au gwasanaethodd yn llysgennad yn gyntaf i Stockholm ac yna i Moscfa, lle cafodd ran yn yr ymdrechion aflwyddiannus i atal Rhyfel y Gaeaf (1939–40). Er gwaethaf ei fethiant i gadw'r heddwch rhwng y ddwy wlad, cafodd arhraff ddymunol ar yr arweinyddiaeth Sofietaidd, gan gynnwys Joseff Stalin. Gwrthwynebodd Paasikivi benderfyniad y llywodraeth i ddatgan rhyfel yn erbyn yr Undeb Sofietaidd unwaith eto ym 1941, a fe arweiniodd y ddirprwyaeth Ffinnaidd i drafod cadoediad a dod â Rhyfel y Parhad i ben ym 1944.

Gwasanaethodd yn brif weinidog am yr eildro, o 1944 i 1946, yn ystod cyfnod olaf yr Ail Ryfel Byd. Yn sgil ymddiswyddo'r Cadfridog Carl Mannerheim ym 1945, etholwyd Paasikivi yn arlywydd y Ffindir a fe'i urddwyd yn y swydd ym 1946. O'r cychwyn, arddelai cysylltiadau cyfeillgar â'r Undeb Sofietaidd. Fe'i ail-etholwyd yn arlywydd ym 1950, yn bennaeth ar glymblaid wrth-gomiwnyddol. Ymddiswyddodd ym 1956 oherwydd ei iechyd gwael, a fe'i olynwyd yn yr arlywyddiaeth gan Urho Kekkonen, a bu farw Paasikivi erbyn diwedd y flwyddyn.

Teulu a phlentyndod (1870–82)
-----------------------------

Ganed Juho Kusti Hellstein ar 27 Tachwedd 1870 ym mhentref Koski (heddiw Hämeenkoski) yn nhalaith hanesyddol Häme, yn ystod oes Uchel Ddugiaeth y Ffindir, tiriogaeth hunanlywodraethol dan reolaeth Ymerodraeth Rwsia. Yr oedd yn fab i fasnachwr, August Hellsten, a Karolina Wilhelmina Selin.

Addysg a gyrfa academaidd (1882–1907)
-------------------------------------

Cychwynnodd ar ei ysgol uwchradd yn *Normaalilyseo* ("Addysgfa Normal") Hämeenlinna ym 1882. Efe oedd disgybl rhagoraf ei ddosbarth trwy gydol y rhan fwyaf o'i amser yn yr ysgol, ac enillodd farciau uchel iawn yn ei arholiadau terfynol ym 1890, gan sicrhau ei dderbyniad i Brifysgol yr Ymerawdwr Alecsander (bellach Prifysgol Helsinki). Yno, dechreuodd astudio hanes a'r iaith Rwseg, gan gyflawni ei radd yn y celfyddydau ym 1892. Newidiodd ei sylw wedyn i'r gyfraith, gyda'r nod o ennill bywoliaeth yn y maes hwnnw, a derbyniodd ei radd meistr yn y gyfraith ym 1897. Parhaodd âi astudiaethau yn y gyfraith, gan deithio i brifysgolion Stockholm ac Uppsala yn Sweden a Leipzig yn yr Almaen ar gyfer gwaith ymchwil. Wedi iddo ennill ei ddoethuriaeth yn y gyfraith ym 1901, fe'i penodwyd yn is-ddarlithydd yn y gyfraith weinyddol ym Mhrifysgol yr Ymerawdwr Alecsander ym o 1902 i 1903. Gadawodd y brifysgol i gychwyn ar yrfa yn y byd ariannol, gan ymwneud â bancio ac yswiriant.

Gyrfa wleidyddol gynnar (1907–18)
---------------------------------

Ymaelododd Paasikivi â'r Hen Blaid Ffinnaidd, ac ymlynai â charfan y "Cydymffurfwyr", y rhai a alwodd am ufuddhau i ordinhadau ymerodrol a oedd yn amharu ar faterion mewnwladol y Ffindir. Ym 1907 fe'i etholwyd i Senedd y Ffindir, ac ym 1908 fe'i penodwyd yn weinidog ariannol. Ymddiswyddodd o'r llywodraeth ym 1909 i wrthdystio ymdrechion ymerodrol i Rwsieiddio'r Ffindir. Dychwelodd i'r senedd am dymor arall o 1910 i 1914.

Wedi cwymp Ymerodraeth Rwsia, datganwyd annibyniaeth y Ffindir yn Rhagfyr 1917. Cefnogodd Paasikivi y Gwynion gwrthchwyldroadol yn erbyn y Cochion comiwnyddol yn ystod y rhyfel cartref a gychwynnodd yn Ionawr 1918. Wedi buddugoliaeth y Gwynion ym Mai 1918, gwasanaethodd Paasikivi yn ail brif weinidog y weriniaeth newydd, o 27 Mai i 27 Tachwedd 1918, gan olynu Pehr Evind Svinhufvud. Ffafriodd berthynas glos â'r Almaen, a wnaeth gefnogi carfan y Gwynion yn ystod y rhyfel, ac hefyd sefydlu Teyrnas y Ffindir. Fodd bynnag, parhaodd hefyd â'i safbwynt realaidd o gydnabod grym Rwsia hyd yn oed dan y drefn gomiwnyddol newydd, ac ym 1920 fe gyflafareddodd y cytundeb heddwch rhwng y Ffindir a'r Undeb Sofietaidd yn Dorpat.

Bywyd personol
--------------

Priododd ag Anna Matilda Forsman (1869–1931) ym 1897, a chawsant bedwar o blant: Annikki (1898–1952), Wellamo (1900–66), Juhani (1901–42), a Varma (1903–41). Wedi marwolaeth Anna ym 1931, priododd am yr eildro, ag Allina Valve (1879–1960).

Bu farw Paasikivi ar 14 Rhagfyr 1956 yn Helsinki yn 86 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4  (Saesneg) Tuomo Polvinen, "Paasikivi, Juho Kusti (1870 - 1956)", *National Biography of Finland*. Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 6 Ebrill 2023.
2. ↑  (Saesneg) Juho Kusti Paasikivi. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 3 Ebrill 2023.

| * v
* t
* e
Y Ffindir Arlywyddion y Ffindir |
| --- |
| 
* Kaarlo Juho Ståhlberg (1919–1925)
* Lauri Kristian Relander (1925–1931)
* Pehr Evind Svinhufvud (1931–1937)
* Kyösti Kallio (1937–1940)
* Risto Ryti (1940–1944)
* Carl Gustaf Emil Mannerheim (1944–1946)
* Juho Kusti Paasikivi (1946–1956)
* Urho Kekkonen (1956–1982)
* Mauno Koivisto (1982–1994)
* Martti Ahtisaari (1994–2000)
* Tarja Halonen (2000–2012)
* Sauli Niinistö (2012–present)

 | Baner Arlywydd y Ffindir |
| 
* Categori Categori
* Rhestr Rhestr

 |