Gêm futsal, Brasil v Ariannin, 2007
Mae **ffwtsal** yn fath o bêl-droed sy'n cael ei chwarae ar lain yr un maint â chwrt pêl-law ac sydd fel rheol o dan do ac ar lawr caled. Mae'n debyg i gêm pêl-droed pump-bob-ochr, pêl-droed dan-do, pêl-droed y traeth, pêl-droed chwech neu saith-bob-ochr, a phêl-droed SUB.

Daw'r enw *futsal* fel gair cyfansawdd o'r Portiwgaleg futbol de salão a Sbaeneg fútbol sala (neu fútbol de salón) sy'n golygu "pêl-droed dan do".

Hanes
-----

Dyfeisiwyd ffwtsal yn strydoedd Montevideo yn y 1930au yn dilyn llwyddiant Wrwgwái yng Nghwpan y Byd y flwyddyn honno. Roedd Juan Carlos Ceriani, a oedd yn athro, a oedd am addasu pêl-droed ar gyfer chwarae dan do mewn clybiau YMCA. Yn y degawdau dilynol, ymledodd y gêm i weddill America Ladin ac yna i Ewrop.

Ym 1989, cynhaliwyd pencampwriaeth cyntaf y byd gan FIFA, ac ers 1992 cynhaliwyd pencampwriaethau'r byd bob pedair blynedd. Yn ogystal, ceir cynghreiriau proffesiynol mewn gwahanol fannau yn y byd, gan gynnwys Sbaen a'r Eidal.

Rheolau
-------

Cae futsal ar ben to, Tokyo, Japan.
Fel arfer mae ffwtsal yn cael ei chwarae dan do ar gwrt neu faes sydd yr un maint â pêl-law. Lleiafswm y maint yw 25m × 16m, mwyafswm yw 42m × 25m. Os yw'r bêl yn mynd allan o chwarae, mae'r gêm yn ail-dechrau gyda chic ail-gychwyn o'r ochr. Nid oes rheol cam sefyll. Mae maint y gôl yr un maint â gôl mewn gêm pêl-law.

Mae'r bêl a ddefnyddir yn ffwtsal yn bêl arbennig i'r gêm nad sydd yn bownsio cymaint â phêl bêl-droed arferol. Mae'r bêl yn pwyso'r un fath â phêl pêl-droed rheolaidd, ond mae ganddo bêl fewnol feddalach sy'n cynyddu rheolaeth y bêl.

Mae tîm ffwtsal yn cynnwys un gôl-geidwad a phedwar chwaraewr maes. Ceir dwy hanner i bob gêm, sy'n para 20 munud yr un gydag egwyl o 15 munud.

Ffwstal yng Nghymru
-------------------

Mae ffwtsal yn gêm gymharol newydd i Gymru (a Phrydain). Mae gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru dîm ffwtsal genedlaethol. Enillodd y tîm Gwpan gyntaf Ffwtsal Gwledydd Prydain ac Iwerddon ('Home Nations') yn 2016.

Bu gêm gyntaf tîm ffwtsal cenedelaethol Cymru yn erbyn Andorra ar 2 Medi 2012. Yn anffodus collodd Cymru 2-1.

Ceir hefyd Cwpan Ffwtsal CBDC. Enillwyd y Gwpan gyntaf yn 2011 gan dîm futsal C.P.D. Y Seintiau Newydd Er hynny mae timau Prifysgol Caerdydd, C.P.D. Dinas Caerdydd a C.P.D. Wrecsam wedi ennill y gwpan.

Tîm ffwtsal Prifysgol Caerdydd oedd unig gynrychiolwyr Cymru ym Mhencampwriaeth Cynghrair Ffwtsal UEFA a gynhaliwyd yn 2018-19.

Enillwyr Pencampwriaeth Byd Ffwtsal
-----------------------------------

Pencampwriaeth Ffwtsal y Byd (Cwpan y Byd Ffwstal) yw'r bencampwriaeth tîm pwysicaf i unrhyw dîm cenedlaethol. Cynhaliwyd y bencampwriaeth gyntaf yn 1980 ac yna yn 1992 ac wedi hynny, pob pedair mlynedd.

Resultater
----------

| **Cwpan y Byd** | **Gwlad Cynnal** | **Aur** | **Arian** | **Efydd** |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| CyB Ffwstal Dynion 1989 | Yr Iseldiroedd | Brasil Brasil | Yr Iseldiroedd Yr Iseldiroedd | Unol Daleithiau America UDA |
| CyB Ffwtsal Dynion 1992 | Hong Cong | Brasil Brasil | Unol Daleithiau America UDA | Sbaen Sbaen |
| CyB Ffwtsal Dynion 1996 | Sbaen | Brasil Brasil | Sbaen Sbaen | Rwsia Rwsia |
| CyB Ffwtsal Dynion 2000 | Gwatemala | Sbaen Sbaen | Brasil Brasil | Portiwgal Portiwgal |
| CyB Ffwtsal Dynion 2004 | Taiwan | Sbaen Sbaen | Yr Eidal Yr Eidal | Brasil Brasil |
| CyB Ffwtsal Dynion 2008 | Brasil | Brasil Brasil | Sbaen Sbaen | Yr Eidal Yr Eidal |
| CyB Ffwtsal Dynion 2012 | Gwlad Tai | Brasil Brasil | Sbaen Sbaen | Yr Eidal Yr Eidal |
| CyB Ffwtsal Dynion 2016 | Colombia | Yr Ariannin Yr Ariannin | Rwsia Rwsia | Iran Iran |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑