Mae **Theatr Fach Llangefni** wedi ei lleoli yn stad Pencraig yn Llangefni,Ynys Môn.

Cefndir
-------

Breuddwyd gŵr o’r enw Francis George Fisher oedd Theatr Fach Llangefni, theatr a’i gwreiddiau mewn pwll nofio a stabl! Roedd Fisher yn gymeriad cymhleth ac fe’i disgrifiwyd fel, ’...Sais a ddysgodd Gymraeg.’ ; ‘...a remarkable man, possessing dynamic powers.’  ac fel un oedd ‘...yn ŵr o awdurdod a thân yn ei galon a golau yn ei ben, ac mae’r ddrama yng Nghymru yn dlotach o’i golli.’ 

Yn 1957, prynwyd gweddill yr adeilad ac ehangu’r theatr. Heddiw, mae iddi Awditoriwm a lle i 110 o gynulleidfa; llwyfan, system golau a sain, tŵr ac esgyll i storio golygfeydd a desg i reolwr llwyfan; gweithdy-storfa goed, paent a chelfi; ystafelloedd gwisgo i ddynion a merched a dewis helaeth o wisgoedd uwchben; Ystafell Fisher aml-bwrpas i ymarfer; Cyntedd Cyril Bradley, lle mae’r ddesg docynnau a man cyfarfod a’r Bar lle gellir torri syched a thafod.

Yn neuadd hen Ysgol Ramadeg Llangefni y cynhaliwyd perfformiadau cyntaf Cymdeithas Ddrama Llangefni ac yn y pwll nofio (gwag) y cadwyd y celfi a`r dodrefn. Pan ddarganfyddwyd fod pry` (woodworm) ung nghoed yr adeliad, rhaid oedd chwilio am gartref newydd.

Yr ail gartref oedd rhan o stablau Plas Pencraig ar gwr y dref. Rhentwyd y stabl am 5/-ur wythnos ac yn ddiweddarch ,fe`i prynwyd am £250. Y perchennog ar y pryd oedd Cyngor Dosbarth Dinesig Llangefni. Addaswyd yr adeilad yn theatr bwrpasol i`r Gymdeithas a phobl Mon yn geffredinol. Agorwyd y theatr (Theatr Fach) yn swyddogol ar nos Fawrth 3 Mai 1955 efo perffomiadau o 'Rwsalca' ( Chwedl Rawsiaidd ) gan Cynan ( Archdderwydd eisteddfodol (dwywaith) bardd, dramodwr, llenora sensor) a 'it`s Autumn Now` gan Philip Johnson. Drama wedi ei selio ar waith Anton Chekhov.

Mae Theatr Fach weddi bod yn fagwrfa i sawl actor proffesiynol (yn cynnwys J. O. Roberts, Hywel Gwynfryn, Elen Roger Jones, Glyn (Pensarn) Williams, Yoland Williams, John Pierce Jones, Albert Owen, William Lewis, Gwenno Ellis Hodgkins a dwsinau o rai amaturaidd ac y mae iddi Grŵp Theatr Ieuenctid i feithrin talent ar gyfer y dyfodol yn ogystal â phwyllgor brwdfrydig sy’n gweithio i gynnal a chadw un o theatrau mwyaf unigryw Cymru.

Arwyddair y Theatr yw : Cysgodion ydym - fel Cysgodion yr ymadawn.

  

Aelodau Presennol y Pwyllgor (2022) -

**Llio Mai Hughes** - Cadeirydd

**Carwyn Jones** - Is-Gadeirydd

**Caryl Bryn** - Ysgrifennydd

**Rhys Parry** - Trysorydd

  

**Iwan Evans**

**Anwen Weightman**

**Gethin Rees Roberts**

**Gethin Williams**

**Gareth Evans Jones**

**Emyr Rhys-Jones**

**Jasmine Leanne Roberts**

**Lowri Cêt**

**Bethan Elin**

**Mari Elen**

Llyfryddiaeth
-------------

* J. Richard Williams, *Deugain Mlynedd o Droedio’r Byrddau* (Cyhoeddiad Theatr Fach, 1995)
* *Cofio’r Adnabyddiaeth-Edward Williams*, gol. O. Arthur Williams (Gwasg Pantycelyn)
* Llewelyn Jones, *Francis George Fisher-Bardd a Dramodwr* (Pwyllgor Gwaith Eisteddfod Genedlaethol Cymru, 1983)
* O. Arthur Williams, *Hanes y Ddrama Gymraeg ym Môn 1930-75* (Cyhoeddiad preifat, 2008)
* Dilys Shaw, *Theatr Fach Llangefni 1955-1983* (Cyhoeddiad Theatr Fach, 1983)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Cylchgrawn Môn*. Hydref 1950. Check date values in: `|year=` (help)
2. ↑  Bowen Thomas, Syr Ben (26 Hydref 1972.). "The North Wales Chronicle". *The North Wales Chronicle*. Check date values in: `|date=` (help)
3. ↑  Jones. Bedwyr Lewis (12 Awst 1970.). *F.G. Fisher 1909-70*. Taliesin. Check date values in: `|year=` (help)

Dolenni allanol
---------------

* Theatr Fach Llangefni ar Facebook
* Gwefan y Theatr -