Troseddwr Americanaidd hynod o ddrwg-enwog oedd **Carl Panzram** (28 Mehefin 1891 – 5 Medi 1930) a oedd yn llofrudd cyfresol ac un o'r treiswyr toreithiocaf yn hanes yr Unol Daleithiau. Credir iddo ladd 21 o bobl a sodomeiddio rhyw 1000 o bobl.

Bywyd cynnar
------------

Ganed Carl Panzram ar 28 Mehefin 1891 yn East Grand Forks, Minnesota, yn fab i fewnfudwyr o Brwsia. Cafodd ei arestio am y tro cyntaf yn 8 oed, am fod yn feddw ac afreolus. Treuliodd ran fawr o'i ieuenctid mewn cyweirdai ac yn derbyn cosbau creulon. Wedi iddo ddwyn oddi ar gymydog yn 11 oed, aeth i Ysgol Hyfforddi Daleithiol Minnesota ac yno cafodd ei gamdrin yn gorfforol ac yn rhywiol. Yn 12 oed, fe rodd yr ysgol hyfforddi ar dân gan achosi $100,000 o ddifrod. Ar ddechrau ei arddegau, gadawodd Panzram ei deulu i deithio ar draws gogledd-orllewin yr Unol Daleithiau. Ym 1905 fe'i cafwyd yn euog o ladrad a'i anfonwyd i Ysgol Benyd Daleithiol Montana, ac yno cafodd ei bastynnu ar ei gefn, coesau, a phen-ôl gyda bat pêl-fas. Fe'i rhyddhawyd ar barôl dan warchodaeth ei fam ym 1906, ond aeth ar ffo unwaith eto.

Teithiau a throseddau
---------------------

Ymunodd Panzram â'r Fyddin pan oedd yn feddw, ond nid oedd yn filwr hawdd ei ddisgyblu. Ymhen fawr, yn Ebrill 1907, fe'i cafwyd yn euog yn y llys milwrol o ladrata eiddo'r llywodraeth a fe'i dedfrydwyd i Garchar Fort Leavenworth, Kansas, am 37 mis. Yno, clymwyd ei freichiau a'i frest mewn cadwyni a chafodd ei hongian o'r nenfwd am oriau. Erbyn iddo fwrw ei holl ddedfryd yn Fort Leavenworth ym 1910, meddai Panzram, "*All the good that may have been in me had been kicked and beaten out of me long before*". Yn nechrau'r 1910au cafodd waith yn warchodwr rheilffyrdd ac yn dorrwr streic cyn iddo groesi'r ffin ddeheuol ac ymuno â Lleng Dramor y Fyddin Gyfansoddiadol yn ystod Chwyldro Mecsico. Dychwelodd i'r Unol Daleithiau ar ôl ychydig wythnosau yn unig, a chychwynnodd ar gyfnod hir o ladrata, sodomeiddio, a llofruddio. Er iddo gael ei ddal a'i garcharu eto yn Oregon a Montana, llwyddodd i ddianc tro ar ôl tro. Yng Ngharchar Taleithiol Oregon fe'i cadwynwyd wrth y wal, yn noeth, a'i chwistrellu â'r bibell ddŵr gyda chymaint o bwysedd nes iddo gael llygaid duon, organau cenhedlu chwyddedig, a chleisiau ar draws ei gorff. Yn Oregon hefyd cafodd ei arteithio drwy ddull "aderyn y si": cadwyno'i dwylo a'i draed er mwyn ei drochi mewn twb dur llawn dŵr, a'i golchi â sbwnj gyda gwefr drydanol o fatri.

Aeth Panzram i'r dwyrain a chafodd gerdyn adnabod er mwyn gweithio yn forwr ar long y *James S. Whitney* i gwmni'r Grace Line. Teithiodd i Banama, ac oddi yno i Beriw i gloddio copr, i Tsile. Yn ôl ym Mhanama, cafodd waith yn ben-lafurwr i Adran Amddiffynfeydd yr Unol Daleithiau yn Ardal Camlas Panama, ac yn ddiweddarach gweithiodd i gwmni olew Sinclair. Aeth ar fordaith i'r Alban ym 1919, a chafodd ei garcharu yno hefyd cyn crwydro Ewrop a dychwelyd i'r Unol Daleithiau. Honnai Panzram iddo dorri i mewn i dŷ yr Arlywydd William Howard Taft yn Connecticut a dwyn digon iddo allu fforddio iot ei hun. Perswadiodd ddeg o forwyr i deithio ar ei iot, gan addo alcohol iddynt, ac ar y môr cawsant eu drygio, eu treisio, a'u llofruddio gan Panzram. Wedi iddo daflu'r cyrff i'r môr a dryllio'r cwch, teithiodd Panzram i Ewrop unwaith eto ac oddi yno i Affrica. Yn ôl efe, huriodd wyth o ddynion croenddu yn Lobito, Gorllewin Affrica Bortiwgalaidd (Angola), i hela am grocodeiliaid. Cawsant eu lladd gan Panzram, a sodomeiddiodd eu cyrff cyn eu bwydo i'r crocodeiliaid. Gweithiodd eto i gwmni olew Sinclair yn y Congo cyn dychwelyd i'r Unol Daleithiau o'r diwedd ym 1922. Treuliodd gyfnodau yng ngharchardai Sing Sing, ger Dinas Efrog Newydd, a Dannemora ym mhen ucha Talaith Efrog Newydd. Honnai Panzram iddo lindagu menyw yn farw "am hwyl" yn Kingston, Efrog Newydd, ym Mehefin 1926.

Ei lofruddiaeth olaf a'i ddienyddiad
------------------------------------


"*In my lifetime I have murdered 21 human beings, I have committed thousands of burglaries, robberies, larcenies, arsons and last but not least I have committed sodomy on more than 1,000 male human beings. For all these things I am not in the least bit sorry.*"

 

Ar 16 Awst 1928 arestiwyd Panzram am ysbeilio sawl tŷ yn Washington, D.C. Fe'i cafwyd yn euog o fyrgleriaeth a'i dedfrydu i 20 mlynedd yn y carchar. Yng Ngwallgofdy a Charchar Washington cyfarfu â gwarchodwr o'r enw Henry Lesser. Ar anogaeth Lesser, ysgrifennai Panzram ei hunangofiant, a gafodd ei smyglo allan o'r carchar, ychydig o dudalennau ar y tro, gan Lesser. Yn ddiweddarach, trosglwyddwyd Panzram i Fort Leavenworth i fwrw ei ddedfryd o 25 mlynedd, ac oddi yno fe barhaodd i ohebu â Lesser. Yn Fort Leavenworth, ar 20 Mehefin 1929, lladdodd ei ddyn olaf—Robert Warnke, fforman golchdy'r carchar, a gafodd ei guro yn y pen gan Panzram—a derbyniodd ddedfryd marwolaeth am y llofruddiaeth. Dyma'r unig lofruddiaeth a gafwyd Panzram yn euog ohoni. Ymgyrchodd y Gymdeithas dros Ddiddymu'r Gosb Eithaf dros newid ei ddedfryd, gan ddadlau bod camdriniaeth Panzram yn y gyfundrefn gyfiawnder yn lliniaru ei droseddau. Gwylltiwyd Panzram, a ysgrifennai at yr Arlywydd Herbert Hoover i fynnu ei hawl cyfansoddiadol i dderbyn ei gosb. Meddai am y diwygwyr a oedd yn ymgyrchu drosto: "*I wish you all had one neck, and I had my hands on it...I believe the only way to reform people is to kill them*". Aeth Panzram i'r crocben ar 5 Medi 1930. Gofynnodd y crogwr iddo am ei eiriau olaf, ac ymatebodd Panzram, "*Yes, hurry it up, you Hoosier bastard! I could hang a dozen men while you're fooling around!*" Poerodd at y crogwr dwywaith cyn i'r trapddor agor. Cyhoeddwyd rhannau o hunangofiant Panzram o'r diwedd yn y gyfrol *Killer: A Journal of Murder* ym 1970.

Gweler hefyd
------------

* *Carl Panzram: The Spirit of Hatred and Vengeance*, ffilm ddogfen o 2011

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  (Saesneg) "Panzram, Carl (1892-1930) Archifwyd 2021-04-27 yn y Peiriant Wayback.", Prifysgol Daleithiol San Diego. Adalwyd ar 27 Ebrill 2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Michael Newton, *The Encyclopedia of Serial Killers*, ail argraffiad (Efrog Newydd: Facts On File, 2006), t. 206.
3. 1 2 3 4 5 6  Carl Sifakis, *The Encyclopedia of American Crime: Volume II*, ail argraffiad (Efrog Newydd: Facts On File, 2001), t. 681.