Awdures a ffotograffydd o Frasil oedd **Zélia Gattai** (2 Gorffennaf 1916 - 17 Mai 2008) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel hunangofiannydd, nofelydd ac awdur plant. Roedd hefyd yn aelod o Academi Llythyrau Brasil. Cyhoeddodd Gattai 14 o weithiau llenyddol gwahanol, gan gynnwys llyfrau plant a'i chofiannau personol ei hun sydd wedi'u cyhoeddi'n eang.

Bywgraffiad
-----------

Ganed Gattai yn ninas São Paulo yng nghyffiniau Paraíso, São Paulo, ar Orffennaf 2, 1916, i deulu o fewnfudwyr Eidalaidd. Roedd tad Gattai, Ernesto Gattai, yn anarchwr a daeth o'r rhanbarth Veneto, yn dilyn yr arbrawf anarchaidd-cymdeithasol o'r enw Colônia Cecília a geisiodd greu cymuned anarchaidd yng nghoedwig Brasil. Cafodd ei thad ei arestio yn 1938 oherwydd gormes gwleidyddol o dan drefn Vargas Estado Novo. Roedd Gattai yn byw yn Paraíso, São Paulo drwy ei llencyndod. Bu farw yn Salvador. 

Yn y 1930au, aeth Zélia Gattai i gylchoedd deallusol a chymdeithasol moderneiddwyr fel São Paulo a Rio de Janeiro, gan ddod yn ffrind i bersonoliaethau fel Oswald de Andrade, Lasar Segall, Tarsila do Amaral, Mário de Andrade, Rubem Braga, Zora Seljan, Paulo Mendes o Almeida, Carlos Lacerda, Aldo Bonadei, Vinícius de Moraes ac eraill. Yn 20 oed, priododd Zélia Gattai â'r milwrwr Comiwnyddol Aldo Veiga a chafodd ei phlentyn cyntaf, Luís Carlos Veiga, gydag ef.

Daeth eu priodas i ben ar ôl wyth mlynedd a syrthiodd Gattai mewn cariad gyda'r awdur a'r comiwnydd Jorge Amado. Yn n 1946 penderfynodd y cwpl fyw gyda'i gilydd yn 1945 a chael eu plentyn cyntaf, João Jorge Amado. Oherwydd condemniad gwleidyddol gan y gyfundrefn Vargas, gorfodwyd Zélia Gattai a'i theulu i adael Brasil a phenderfynu adleoli i Ewrop. Treuliodd y teulu ran gyntaf yr alltud pum mlynedd ym Mharis lle defnyddiodd Gattai y cyfle i gael gradd mewn gwareiddiad Ffrengig, ffoneg, ac iaith ym Mhrifysgol Sorbonne ym 1949. Aethant yn ddiweddarach i Prag lle'r oeddent yn byw rhwng 1950 a 1952. Yn Prag y ganed eu trydydd plentyn, Paloma Jorge Amado, a darganfu Gattai ei brwdfrydedd dros ffotograffiaeth.

Dychwelodd y teulu i Brasil yn 1952 gan symud i dŷ rhieni Gattai yn Rio de Janeiro am yr un mlynedd ar ddeg nesaf. Yn 1963 symudodd y teulu i Salvador yn nhalaith Bahia gan aros yno am weddill bywyd Gattai. Tra'n byw yn Salvador, dechreuodd Gattai ganolbwyntio ar ei gyrfa lenyddol. [Bu farw Zélia Gattai yn Salvador ar Fai 17, 2008 yn 91 oed.

Y llenor
--------

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: *Anarquistas* a *Graças a Deus*.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Academia Brasileira de Letras am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Grand Officer of the Order of Prince Henry .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
2. ↑  Rhyw:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
3. ↑  Dyddiad geni:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 17 Hydref 2015. "Zélia Gattai". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
4. ↑  Dyddiad marw:. . *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 17 Hydref 2015. "Zélia Gattai". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
5. ↑  Anrhydeddau: .
6. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 111377900
* LCCN: n80061645
* ISNI: 0000 0001 1455 1952
* GND: 13150066X
* SUDOC: 026883643
* BNF: cb119042847 (data)
* NLA: 35212513
* NKC: kup20000000030573
* The SBN id CFIV006250 is not valid.
* BNE: XX917014
* CiNii: DA04865580

 |