Tŷ cyhoeddi Cymraeg a fu'n rhan ganolog o fyd cyhoeddi llyfrau Cymraeg o'r 1940au hyd y 1970au oedd **Llyfrau'r Dryw**.

Sefydlwyd Llyfrau'r Dryw yn Llandybie yn 1940 gan y llenor Aneirin Talfan Davies a'i frawd Alun Talfan Davies. Cyfres o lyfrau bach clawr papur yn y Gymraeg, dan yr argraffnod *Llyfrau'r Dryw*, ar bynciau amrywiol oedd man cychwyn y cyhoeddwyr. Eu bwriad oedd 'cyflenwi llyfrau clawr papur rhad i'r werin gan awduron o safon'. Ymhlith yr awduron hynny oedd Edward Tegla Davies, Kate Bosse-Griffiths, Sarnicol, R. T. Jenkins, William Ambrose Bebb, T. Gwynn Jones, Thomas Jones, Ifor Williams, Alwyn D. Rees ac E. Morgan Humphreys. Straeon ac ysgrifau ar bynciau amrywiol a geid yn y rhan fwyaf o'r cyfrolau yn y gyfres, gydag ambell eithriad fel casgliad o hwiangerddi Cymraeg gan Eluned Bebb. Chwareai'r llyfrau poblogaidd hyn ran bwysig yn adfywio'r farchnad llyfrau Cymraeg yn y 1950au, pan wynebai argyfwng oherwydd diffyg deunydd darllen poblogaidd.

Parhaodd Llyfrau'r Dryw fel tŷ cyhoeddi ar ôl i'r gyfres clawr papur ddod i ben yn 1952. Mae cyhoeddiadau Llyfrau'r Dryw yn y 1950au a'r 1960au yn cynnwys y gyfres uchelgeisiol *Crwydro Cymru*, sy'n cynnwys cyfrolau o safon llenyddol uchel am siroedd a broydd Cymru, a'r cylchgronau arloesol *Barn*, yn Gymraeg, a *Poetry Wales* yn Saesneg. Lleihaodd cynnyrch y wasg yn y 1970au a daeth yn rhan o Gwmni Christopher Davies (Abertawe), mab Alun Talfan Davies sef ochr gyhoeddi Saesneg y wasg.

Roedd argraffdy'r cwmni wedi ei sefydlu yn Llandybie. Daeth Emlyn Evans yn rheolwr ar y wasg yn 1957 ond fe ymddiswyddodd adeg anghydfod cyhoeddi *Ieuenctid yw 'Mhechod* gan John Rowlands. Dilynwyd ef gan Dennis Rees a dilynwyd yntau ddechrau'r 70au gan John Phillips.

Cyfres *Llyfrau'r Dryw*
-----------------------

Clawr *Gyda'r Glannau*, nofel gan E. Tegla Davies (1941), y bumed gyfrol yn y gyfres
Cyhoeddwyd 44 o gyfrolau yn y gyfres clawr papur. Dyma nhw yn nhrefn eu cyhoeddi:

1. *Deg Pregeth* (amryw)
2. *Catiau Cwta*, Sarnicol
3. *1940*, W. Ambrose Bebb
4. *Darlun a chân*, Nantlais
5. *Gyda'r Glannau*, Edward Tegla Davies
6. *Storïau Gwallter Map*, addaswyd gan R. T. Jenkins
7. *Hen Ddwylo*, E. Llwyd Williams
8. *Sgweier Hafila*, T. Hughes Jones
9. *Y Baradwys Bell*, W. Ambrose Bebb
10. *Aneswyth Hoen*, Kate Bosse-Griffiths
11. *Jones y Plisman*, John Aelod Jones
12. *Hwiangerddi'r Wlad*, gol. Eluned Bebb
13. *Cerrig Milltir*, Thomas Jones
14. *Storïau o'r Rwsieg*, cyf. T. Hudson Williams
15. *Cerddi'r Hogiau*, W. D. Williams
16. *Cyfrinach yr Ogof*, T. Glyndwr Jones
17. *1941*, W. Ambrose Bebb
18. *Adfeilion*, Alwyn D. Rees
19. *David Lloyd George*, E. Morgan Humphreys
20. *Dechrau'r Daith*, Edward Tegla Davies
21. *Cwlwm y Dialydd*, G. E. Breeze
22. *Tua'r Cyfnos*, E. Llwyd Williams
23. *Cap y Cythraul*, J. R. Lloyd-Hughes
24. *Brithgofion*, T. Gwynn Jones
25. *Yr Ysgol Sul*, W. Ambrose Bebb
26. *Coed Tân a storïau eraill* (amryw)
27. *Gweddïau*, gol. y Parch. D. Tecwyn Evans
28. *Lampau'r Hwyr*, Elfed
29. *Ffynhonnau Elim*, Idris Thomas
30. *Meddwn i*, Ifor Williams
31. *Yr Aelwyd*, Gwenda Gruffudd
32. *Cap Wil Tomos*, Islwyn Williams
33. *Y Gŵr Drws Nesaf*, J. Ellis Williams
34. *Crefydd heddiw ac yfory*, Dr. Martin Lloyd Jones
35. *Straeon y Meirw*, Jac L. Williams
36. *Straeon J.E.*. J. E. Williams
37. *Chwedlau Dau Fynydd*, Gomer M. Roberts
38. *Y Dillad Sy'n Gwneud y Dyn*, Tom P. Williams
39. *Y Diafol i Dalu*, W. D. P. Davies
40. *Gadael Tir*, W. Ambrose Bebb
41. *Cofio Doe*, D. Perry Jones
42. *Detholiad o adroddiadau*, gol. Trebor Lloyd Evans
43. *Blodeugerdd o Englynion*, gol. Aneirin Talfan Davies
44. *Storïau Moelona*, Moelona