Amrywiad ar *tsukemono*
 Disglaid o *tsukemono*
 Siop *tsukemono* yn Nishiki Ichiba, Kyoto Llysiau Japaneaidd wedi'u piclo, fel arfer mewn halen, heli neu fran reis, yw ***tsukemono (漬物, "pethau wedi'u piclo")***. Maent yn cael eu bwyta gyda reis fel *okazu* (saig ochr), gyda diodydd fel *otsumami* (byrbryd), fel cyfwyd neu garnais ac fel saig yn rhan *kaiseki*'r seremoni de Japaneaidd.

Enwau eraill
------------

Yn Japaneg, gelwir *tsukemono* hefyd yn *konomono* (香の物), *oshinko* (御新香) neu *okōkō* (御香々), gyda phob un yn golygu "saig bersawrus".  Mae'r rhan *ko* neu *kō* (香) yn yr enwau hyn yn golygu "persawrus", a defnyddiwyd y term fel *nyōbō kotoba* neu "air menywod" am *miso* wrth gyfeirio at yr arogl. Dros amser, defnyddiwyd y term hwn hefyd am bicls, eto ar gyfer yr arogl. Cyfeiriai *oshinko* ("persawr ffres") yn fwy penodol at lysiau a oedd wedi'u piclo'n ysgafn yn unig ac nad oedd llawer o newid i'w lliw eto.[] Mae'r term bellach yn cael ei ddefnyddio'n ehangach hefyd i gyfeirio at bicls yn gyffredinol.

Gwneud *tsukemono*
------------------

 *Tsukemono* yn eplesu mewn bran reis
Er mwyn gwneud *tsukemono*, mae angen cynhwysydd, halen a rhywbeth i roi pwysau ar ben y picls.

*Tsukemonoki* (漬物器) ("cynhwysydd piclo") yw'r enw Japaneeg ar wasg biclo. Ceir y pwysau gan gerrig trwm o'r enw *tsukemono ishi* (漬物石) ("carreg biclo") sy'n pwyso rhyw un neu ddau gilogram neu weithiau mwy. Defnyddir y math hwn o wasg biclo o hyd a gellir ei wneud o sawl defnydd, megis plastig, pren, gwydr neu seramig. Cyn i *tsukemono ishi* gael ei ddefnyddio, ceid pwysau drwy yrru lletem rhwng ddolen y cynhwysydd a'i gaead.

Rhai carreg neu fetel yw pwysynnau, a chanddynt ddolen ar eu pennau ac maent wedi'u gorchuddio â haen o blastig sy'n addas i'w ddefnyddio gyda bwyd. Mae gwasg blastig fodern i'w gael hefyd. Troir sgriw ac mae'r wasg wedyn yn clampio i lawr ar y piclau i roi'r pwysau arnynt.

*Asazuke* yw'r enw ar ddull piclo sy'n creu piclau o fewn amser byr.

Mathau o *tsukemono* | Math | Kanji | Cynhwysyn piclo |
| --- | --- | --- |
| *shiozuke* | 塩漬け | halen |
| *suzuke* | 酢漬け | finegr |
| *amasuzuke* | 甘酢漬け | siwgr a finegr |
| *misozuke* | 味噌漬け | *miso* |
| *shoyuzuke* | 醤油漬け | saws soia |
| *kasuzuke* | 粕漬け | gwaddod sake |
| *kojizuke* | 麹漬け | reis wedi'i feithrin â llwydni |
| *nukazuke* | 糠漬け | bran reis |
| *karashizuke* | からし漬け | mwstard poeth |
| *Ssatozuke* | 砂糖漬け | siwgr |

Mathau o *tsukemono*
--------------------

*Tsukemono* o bob lliw a llun
 Eirin *umeboshi* yn sychu yn yr haul i'w paratoi cartref
 *Matsumaezuke*
Ymhlith hoff biclau pobl i'w bwyta gyda reis fel cyfwyd, mae *takuan* (rhuddygl *daikon*), *umeboshi* (eirin *ume*), maip, ciwcymbrau a bresych Tsieineaidd.

Defnyddir *beni shōga* (sinsir coch wedi'i biclo mewn heli *umeboshi*) fel garnais ar *okonomiyaki*, *takoyaki* ac *yakisoba*.

Mae *gari* (sleisiau tenau o sinsir ifanc mewn marinâd o siwgr a finegr) yn cael ei ddefnyddio rhwng prydau o swshi i lanhau'r geg.

Ceir *rakkyōzuke* (math o winwnsyn wedi'i biclo) yn aml gyda chyrri Japaneaidd. Mae ychydig yn sur a melys â blas ysgafn a ffres oherwydd ei fod yn cael ei gadw mewn finegr a mirin, sydd hefyd yn cael gwared ar ei chwerwder. Fe'i defnyddir i gydbwyso blasau cryfach rhannau eraill o bryd.

Cymysgedd o *daikon*, planhigyn wy, gwreiddyn lotws a chiwcymbr wedi'i biclo mewn saws soia yw *fukujinzuke*.

Math o *daikon* wedi'i biclo yw *bettarazuke*, sy'n boblogaidd yn Tokyo.

Daw'r saig *matsumaezuke* o Matsumae, Hokkaido, ac mae'n cael ei wneud o *surume* (môr-lawes sych), *konbu*(celp), *kazunoko* (gronell penwaig), moron a sinsir gyda chymysgedd o *sake*, saws soia a *mirin* .

Llysieuyn deiliog wedi'i biclo yw *nozawana*, sy'n nodweddiadol o dalaith Nagano.

Tariffau *tsukemono*
--------------------

Yn ôl diffiniadau cod masnach yr Unedb Ewropeaidd a'r Unol Daleithiau, mae *tsukemono* yn dod dan ddosbarthiad "llysiau wedi'u piclo" yn hytrach na "phiclau" gan nad ydynt wedi'u piclo'n bennaf mewn asid asetig na finegr distyll. Mae ganddynt gyfradd dreth wahanol i bicls gorllewinol.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Reid, Libby (August 2008). *TSUKEMONO: A Look at Japanese Pickling Techniques* (PDF). Kanagawa International Foundation. t. 4. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2010-11-24. Cyrchwyd 2024-04-02.
2. ↑  www.japan-guide.com; adalwyd 5 Ebrill 2024.
3. 1 2 3 4 5  Hisamatsu, Ikuko (2013). *Tsukemono Japanese Pickling Recipes*. Japan: Japan Publications Trading Co. LTD. and Boutique-sha, Inc. t. 6. ISBN 978-4-88996-181-2.
4. ↑  justhungry.com; adalwyd 5 Ebrill 2024.
5. ↑  [ kyototips.com; adalwyd 5 Ebrill 2024.