Safle'r corff, sef asana, mewn ymarferion ioga, yw **Ci ar i Lawr**, a elwir hefyd yn yr iaith frodorol yn **Adho Mukha Shvanasana** (Sansgrit: अधोमुखश्वानासन IAST: *Adho Mukha Śvānāsana*). Gelwir y math yma o osgo yn asana gwrthdro, a chaiff ei ymarfer yn aml fel rhan o ddilyniant llifeiriol o ystumiau, yn enwedig Surya Namaskar, Cyfarchiad i'r Haul."Adho Mukha Shvanasana". Ashtanga Yoga. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 23 April 2011. Cyrchwyd 4 Tachwedd 2011.</ref> Mae'r asana'n cael ei ddefnyddio'n gyffredin mewn ioga modern fel ymarfer corff. Nid oes gan yr asana amrywiadau a enwir yn ffurfiol, ond defnyddir sawl amrywiad chwareus i gynorthwyo ymarferwyr cychwynnol i ddod yn gyfforddus yn yr ystum.

Dau iogi mewn parc yn cydweithio ar ddwy asana debyg (Ci ar i Lawr)
Mae'r osgo Ci ar i Lawr (Saesneg: *Downward Dog*) yn ymestyn llinyn y gar a chyhyrau croth y goes yng nghefn y coesau, a hefyd yn adeiladu cryfder yn yr ysgwyddau. Mae rhai gwefanau poblogaidd yn cynghori yn ei erbyn yn ystod beichiogrwydd, ond canfu astudiaeth arbrofol o fenywod beichiog ei fod yn fuddiol.

Mae Ci ar i Lawr wedi cael ei alw’n "un o'r ystumiau ioga sy'n cael ei adnabod yn fwyaf eang" a’r "safle ioga mwyaf nodweddiadol". Oherwydd hyn, yn aml, dyma'r asana a ddefnyddir pan fydd yoga'n cael ei ddarlunio mewn ffilm, llenyddiaeth ac mewn hysbysebion. Mae'r asana wedi ymddangos yn aml yn niwylliant y Gorllewin, gan gynnwys yn nheitlau nofelau, paentiad, a chyfresi teledu, ac fe'i awgrymir yn yr enw masnachol, "YOGΛ", y cyfrifiadur plygadwy.

Geirdarddiad
------------

 Gajāsana. Darlun wedi'i dynnu â llaw yn *Sritattvanidhi*, llawysgrif Palas Mysore o'r 19g. Mae'r cyfarwyddyd i berfformio'r ystum hwn "drosodd a throsodd" yn yr *Hațhābhyāsapaddhati* yn awgrymu ei ailadrodd yn y dilyniant a elwir yn Surya Namaskar.
Daw'r enw o debygrwydd yr ystum i'r ffordd y mae ci yn ymestyn wrth godi o'i orwedd. Daw'r enw Sansgrit o *adhas* (अधस्) sy'n golygu "i lawr", *mukha* (मुख) sy'n golygu "wyneb", *śvāna* (श्वान) sy'n golygu "ci", a *âsana* (आसन) sy'n golygu "safle'r corff".

Ni cheir yr enw yn nhestunau ioga hatha *canoloesol, ond disgrifir* osgo tebyg, sef y Gajāsana (Osgo'r Eliffant), yn yr *Hațhābhyāsapaddhati* yn y 18g; mae'r testun yn galw am iddo gael ei ailadrodd "drosodd a throsodd" o safle wyneb i lawr, gorweddol.

Poblogeiddiodd Bhawanrao Shriniwasrao Pant Pratinidhi Gyfarch yr Haul yn ei lyfr ym 1928. Mae'r dilyniant yn defnyddio Ci ar i Lawr ddwywaith (rhifau 4 a 7).Pratinidhi, Pant (1928). *The Ten-Point Way to Health | Surya Namaskars*. J. M. Dent and Sons. tt. 113–115 and whole book.</ref>
Disgrifiwyd ystum tebyg, ynghyd â fformat 5-cyfrif a dull o neidio rhwng ystumiau sy'n debyg i system Ioga Ashtanga Vinyasa, yn y testun Daneg Niels Bukh o ddechrau'r 20fed ganrif *Gymnasteg Cyntefig*, sydd yn ei dro'n deillio o draddodiad Sgandinafaidd o gymnasteg o'r 19g. Roedd y system wedi cyrraedd India erbyn y 1920au ac roedd gan gymnasteg Indiaidd, hefyd, system o ystumiau, o'r enw "dands" (o Sansgrit दण्ड *daṇḍa*, ffon bren ), wedi'i gysylltu gan neidiau, ac mae un o'r dands yn agos iawn at yr asana yma, Ci ar i Lawr. Yn ogystal, yn y 1920au, poblogeiddiodd ac enwodd Bhawanrao Shriniwasrao Pant Pratinidhi, Rajah Aundh, (1868–1951) arfer Surya Namaskar (Cyfarchiad i'r Haul), gan ei ddisgrifio yn ei lyfr 1998 *Y Ffordd Deg Pwynt i Iechyd: Surya Namaskars*. lle mae Ci ar i Lawr yn ymddangos ddwywaith yn ei ddilyniant o 12 ystum.

Nid oedd yr ymarferion dand na Surya Namaskar yn cael eu hystyried yn yoga yn y 1930au. Ymgorfforodd Swami Kuvalayananda Ci ar i Lawr yn ei system o ymarferion yn y 1930au cynnar, ac o'r fan honno fe'i cymerwyd gan ei ddisgybl, yr athro ioga dylanwadol Tirumalai Krishnamacharya. Yn ei dro dysgodd BKS Iyengar a Pattabhi Jois, sylfaenwyr Ioga Iyengar a Ioga Ashtanga Vinyasa yn y drefn honno.

Disgrifiad
----------

Yn yr asana hwn, mae'r pen ar i lawr, ac yn cyffwrdd â'r llawr ar ddiwedd y symudiad, gyda phwysau'r corff ar gledrau'r dwylo a'r traed. Mae'r breichiau wedi'u hymestyn yn syth o flaen yr iogi, lled ysgwydd ar wahân, a'r traed yn droedfedd ar wahân. Cedwir y coesau'n syth, a chodir y cluniau mor uchel â phosib.

Ymdrinnir â'r osgo hwn yn wahanol mewn gwahanol ysgolion ioga. Yn Ioga Iyengar, gellir mynd i mewn i'r osgo o safle gorweddol (wyneb i lawr), gyda'r dwylo wrth ymyl y frest, gan osod y pellter rhwng y dwylo a'r traed. Mewn ysgolion fel Ioga Sivananda, mae'n cael ei ymarfer fel rhan o Surya Namaskar, Cyfarchiad i'r Haul, gan ddilyn Urdhva Mukha Shvanasana (Ci ar i Fyny) trwy anadlu allan, cyrlio bysedd traed oddi tano, a chodi'r cluniau. Yn Ysgol Ioga Bihar, gelwir yr asana yn Parvatasana (Y Mynydd), gyda'r dwylo a'r traed ychydig yn agosach at ei gilydd fel bod ongl y cluniau yn fwy craff; mae'n cael ei gofnodi o ragwth (*lunge*) Ashwa Sanchalanasana fel amrywiad o Surya Namaskar.

Amrywiadau
----------

Mae Ci ar i Lawr yn asana adferol ar gyfer ymarferwyr profiadol, ond gall fod yn waith caled i ddechreuwyr. Gellir amrywio'r ystum trwy blygu'r pengliniau, gan ganiatáu i'r sodlau godi ychydig; trwy gynnal y sodlau, megis gyda mat ioga wedi'i rolio; trwy ostwng un fraich i'r llawr, gan ymestyn y llaw arall ymlaen; neu drwy gyfuniadau o'r rhain.

Mae amrywiadau eraill yn cynnwys plygu un pen-glin a gostwng y glun ar yr ochr honno; "pedlo" bob yn ail, trwy blygu un pen-glin a chodi'r ffêr ar yr ochr honno, yna'r llall, ac yna bachu pob troed yn ei dro y tu ôl i'r ffêr arall; codi un goes, naill ai ei ymestyn yn syth allan, neu blygu'r pen-glin, ac ystwytho ac ymestyn y droed; newid bob yn ail rhwng plygu'r ddau ben-glin a sythu'r coesau wrth ddod â'r ysgwyddau ymlaen yn union uwchben y dwylo; a throelli'r corff, gan ymestyn yn ôl ag un llaw i afael yn y ffêr gyferbyn.

Ci ar i lawr mewn Iogi Doga

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o asanas

Llyfryddiaeth
-------------

* Bukh, Niels (2010) [1924]. *Primary Gymnastics*. Tufts Press. ISBN 978-1446527351.
* Cushman, Anne (2014). *Moving into Meditation: A 12-Week Mindfulness Program for Yoga Practitioners*. Shambhala. ISBN 978-1611800982.
* Iyengar, B. K. S. (1979) [1966]. *Light on Yoga: Yoga Dipika*. Unwin Paperbacks. ISBN 978-1855381667.
* Jain, Andrea (2015). *Selling Yoga: from Counterculture to Pop culture*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-939024-3. OCLC 878953765.
* Lidell, Lucy; The Sivananda Yoga Centre (1983). *The Book of Yoga: the complete step-by-step guide*. Ebury. ISBN 978-0-85223-297-2. OCLC 12457963.
* Mallinson, James; Singleton, Mark (2017). *Roots of Yoga*. Penguin Books. ISBN 978-0-241-25304-5. OCLC 928480104.
* Newcombe, Suzanne (2019). *Yoga in Britain: Stretching Spirituality and Educating Yogis*. Bristol, England: Equinox Publishing. ISBN 978-1-78179-661-0.
* Saraswati, Swami Satyananda (2003). *Asana Pranayama Mudra Bandha*. Nesma Books India. ISBN 978-81-86336-14-4.
* Singleton, Mark (2010). *Yoga Body: the origins of modern posture practice*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-539534-1. OCLC 318191988.
* Swanson, Ann (2019). *Science of yoga: understand the anatomy and physiology to perfect your practice*. DK Publishing. ISBN 978-1-4654-7935-8. OCLC 1030608283.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Downward-Facing Dog". Yoga Journal. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 7 Mawrth 2011. Cyrchwyd 4 Medi 2011.
2. ↑  VanEs, Howard Allan (12 Tachwedd 2002). *Beginning Yoga: A Practice Manual*. Letsdoyoga.com. t. 163. ISBN 978-0-9722094-0-3.
3. ↑  Calhoun, Yael; Calhoun, Matthew R. (June 2006). *Create a Yoga Practice for Kids: Fun, Flexibility, And Focus*. Sunstone Press. t. 36. ISBN 978-0-86534-490-7.
4. 1 2  "Adho Mukha Shvanasana". Ashtanga Yoga. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 23 April 2011. Cyrchwyd 4 Tachwedd 2011."Adho Mukha Shvanasana". Ashtanga Yoga. Archived from the original on 23 April 2011. Retrieved 4 November 2011.
5. ↑  Polis, Rachael L.; Gussman, Debra; Kuo, Yen-Hong (2015). "Yoga in Pregnancy". *Obstetrics & Gynecology* **126** (6): 1237–1241. doi:10.1097/AOG.0000000000001137. ISSN 0029-7844. PMID 26551176. "All 26 yoga postures were well-tolerated with no acute adverse maternal physiologic or fetal heart rate changes."
6. ↑  YJ Editors (28 Awst 2007). "Downward-Facing Dog". Yoga Journal. Cyrchwyd 13 Gorffennaf 2019.
7. ↑  McLennan, Jennifer (23 Mehefin 2011). "Downward dog: Get your butt in the air". The Tico Times. Cyrchwyd 13 Gorffennaf 2019.
8. ↑  Stewart, Erin (25 Mawrth 2019). "How Yoga Poses are Used in Advertising". Medium Corporation.
9. ↑  Mallinson & Singleton 2017, tt. 95, 124; "the Hațhābhyāsapaddhati's Gajāsana (elephant posture) involves repetitions of what is today known as the adhomukhaśvanāsana (downward dog), a constituent of the modern sun salutation".
10. ↑  Sinha, S. C. (1996). *Dictionary of Philosophy*. Anmol Publications. t. 18. ISBN 978-81-7041-293-9.
11. ↑  Mallinson & Singleton 2017, tt. 95, 124.
12. 1 2 3  Pratinidhi, Pant (1928). *The Ten-Point Way to Health | Surya Namaskars*. J. M. Dent and Sons. tt. 113–115 and whole book.Pratinidhi, Pant (1928). *The Ten-Point Way to Health | Surya Namaskars*. J. M. Dent and Sons. pp. 113–115 and whole book.
13. 1 2 3 4  Singleton 2010, tt. 180–181, 204–206.
14. 1 2 3 4  Singleton, Mark (4 Chwefror 2011). "The Ancient & Modern Roots of Yoga". Yoga Journal.
15. ↑  Bukh 2010.
16. ↑  "Dandasana". Ashtanga Yoga. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 13 Chwefror 2011. Cyrchwyd 11 April 2011.
17. ↑  Iyengar 1979, tt. 110–111.
18. ↑  Iyengar 1979, tt. 110–111.
19. ↑  Lidell 1983, tt. 34–35.
20. ↑  Saraswati 2003.
21. 1 2 3  Motz, Erin (9 Chwefror 2015). "3 Ways to Make Downward-Facing Dog Feel Better". Yoga Journal. and its sub-pages.
22. ↑  Cushman 2014.
23. 1 2 3 4  Copham, K. Mae (19 Mai 2016). "5 Downward Dog Variations To Tone Your Whole Body". Mind Body Green.
24. 1 2  Buchanan, Jacqueline. "4 Variations for Downward-Facing Dog Pose". Do You Yoga. Cyrchwyd 22 Gorffennaf 2019.