Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **mantell alarus**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **mentyll galarus**; yr enw Saesneg yw *Camberwell Beauty* (neu *Mourning Cloak* yn America), a'r enw gwyddonol yw *Nymphalis antiopa* neu *Aglais antiopa*. Mae'n löyn sydd i'w weld drwy Ewrop - yn enwedig y gwledydd Sgandinafaidd - ac yn ymwelydd prin â dwyrain Lloegr. Ar adegau (1846, 1872, 1947, 1976, 1995 a 2006) gwelwyd myrdd ohonynt. Eu cyfnod yn Lloegr ydy Awst a Medi. 

Y fantell alarus, wedi anafu ei hadenydd
*Nymphalis antiopa*: siani flewog yn San Diego, Califfornia
Ffotograff o'i hochor, Ontario, Canada
Yr hen enwau arni yn Saesneg ydy: *Grand Surprise* a *White Petticoat*. Daw'r enw Saesneg o'r lleoliad (Coldharbour Lane, Camberwell ger Llundain) lle canfyddwyd dau esiampl ohoni yn Awst 1745.

62–75 mm ydy lled ei hadenydd ar ei anterth.

Bwyd
----

Prif fwy y siani flewog ydy coed llwyfen, poplys a helyg. Oherwydd hyn, mae i'w gweld fel arfer mewn coedlannau.

Isrywogaethau
-------------

* *N. a. antiopa* (Linnaeus, 1758)
* *N. a. hyperborea* (Seitz, 1914) (Alaska)
* *N. a. asopos* (Fruhstorfer, 1909) (Japan)

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r fantell alarus yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Hanes yng Nghymru
-----------------

Ddiwedd mis Awst 2010 ymddangosodd yr hanesyn yma yn y newyddion:

*A rare butterfly has been seen in Colwyn Bay for the first time in a decade. The Camberwell Beauty - a migrant which occasionally flies into Britain from Europe - was spotted by Geoff Benfield in his conservatory in Llanelian. "It just suddenly appeared in the conservatory," said Geoff. "From what I read, they live on beech and willow trees - all the things we've got in theimmediate area."*
Ond yn ôl Tywyddiadur Llên Natur, nid dyma’r fantell alarus gyntaf i gyrraedd gogledd Cymru:

* 12 Awst 1995: Hefin Jones ar Radio Cymru yn son bod iar fach dramor a *Camberwell beauty* wedi cyrraedd de Lloegr ar raddfa fawr o'r cyfandir
* 21 Awst 1995: *Camberwell beauty* yn Nhregarth ond son bod rhywun wedi eu bridio nhw?
* 6 Mai 1996: Coedydd Aber,Abergwyngregyn *Camberwell beauty*!! i fyny ac i lawr dros Bontnewydd, Aber tua thri o’r gloch y pnawn.
* 19 Mai 1996: Mike Howe yn dweud bod monarch a Queen of Spain Fritillary wedi eu cael yn ddiweddar yn ogystal â *Camberwell Beauty* yng Ngogledd Ewrop. Dick Squires wedi cael CB ffres yr olwg hefyd yn ddiweddar

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
****Nymphalis antiopa****

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  BBC Radio Wales