Mae **effeithiau newid hinsawdd** yn cwmpasu'r impact ar yr amgylchedd ffisegol, ecosystemau ac ar bobl. Mae effeithiau amgylcheddol newid hinsawdd yn eang ac yn bellgyrhaeddol gan eu bod yn effeithio ar y cylchred dŵr, cefnforoedd, iâ môr a thir (rhewlifoedd), lefel y môr, yn ogystal â digwyddiadau tywydd a hinsawdd eithafol. Nid yw'r newidiadau yn yr hinsawdd yn gyson nac yn unffurf ar draws y Ddaear: mae'r rhan fwyaf o dir wedi cynhesu'n gyflymach na'r cefnforoedd, ac mae'r Arctig yn cynhesu'n gyflymach na'r rhan fwyaf o'r rhanbarthau eraill. Ar lledredau uchel y tymheredd cyfartalog sy'n cynyddu, tra ar gyfer y cefnforoedd a'r trofannau yn arbennig y glawiad a'r cylch dŵr sy'n newid. Gellir lleihau maint yr effeithiau newid hinsawdd yn y dyfodol trwy liniaru ac addasu i newid hinsawdd.

Mae newid hinsawdd wedi diraddio tir drwy godi tymheredd, sychu pridd a chynyddu’r perygl o danau gwyllt. Mae cynhesu diweddar wedi effeithio'n fawr ar systemau biolegol naturiol. Gwelir fod llawer o rywogaethau ledled y byd yn mudo tuag at ardaloedd oerach. Ar y tir, mae llawer o rywogaethau'n symud i ddrychiadau uwch, tra bod rhywogaethau morol yn ceisio dŵr oerach mewn dyfroedd tyfnach. Aseswyd bod rhwng 1% a 50% o rywogaethau ar dir mewn perygl sylweddol uwch o ddifodi oherwydd newid hinsawdd.

Effeithiau sy'n gysylltiedig â'r tywydd
---------------------------------------

### Llifogydd

Bydd hinsawdd gynnes yn dwysáu digwyddiadau glaw. Bydd llifogydd y dyfodol, mewn byd cynhesach yn fwy difrifol. Bydd cynydd mewn llifogydd mewn rhai ardaloedd a gostyngiad mewn ardaloedd eraill. Mae hyn yn dibynnu ar sawl ffactor, megis newidiadau mewn toddi eira, lleithder pridd a glawiad.:156  Gall llifogydd fod ar ffurf llifogydd trefol, llifogydd afonydd neu lifogydd arfordirol; mae cynnydd yn lefel y môr yn cynyddu’r perygl o lifogydd arfordirol ymhellach : os bydd lefel y môr yn codi 0.15 metr yn uwch yna bydd 20% yn fwy o bobl yn agored i lifogydd arfordirol ar y raddfa 1 mewn 100 mlynedd. Os cwyd lefel y môr 0.75 m yn ychwanegol, yna bydd y nifer o bobl hyn yn dyblu.

Mae cynhesu byd-eang yn gwneud stormydd mwy yn ddigwyddiadau mwy cyffredin oherwydd bod y gylchred ddŵr yn dwysáu. Byddai'r cynnydd hwn yn amlder digwyddiadau stormydd mawr yn newid y cromliniau Dwysedd-Hyd-Amlder presennol (cromliniau IDF) (*Intensity-Duration-Frequency curves (IDF curves)*) oherwydd y newid mewn amlder, ond hefyd trwy godi a gwneud y cromliniau'n fwy serth, yn y dyfodol.

### Sychder

 Gwely llyn sych yng Nghaliffornia, sydd yn 2022 yn profi ei sychder mwyaf difrifol mewn 1,200 o flynyddoedd, wedi'i waethygu gan newid hinsawdd.
Mae newid hinsawdd yn effeithio ar ffactorau lluosog sy'n gysylltiedig â sychder, megis faint o law sy'n disgyn a pha mor gyflym y mae'r glaw yn anweddu.: 1057  Mae gwyddonwyr yn rhagweld y bydd llai o law mewn rhai rhannau o'r byd yn y dyfodol oherwydd cynhesu byd-eang. Bydd y rhanbarthau hyn felly'n fwy tueddol o gael sychder yn y dyfodol: rhanbarthau isdrofannol fel Môr y Canoldir, de Affrica, de-orllewin Awstralia a de-orllewin De America, yn ogystal â Chanolbarth America trofannol, gorllewin Affrica a basn yr Amason.: 1157. 

Mae ffiseg yn mynnu bod tymereddau uwch yn arwain at anweddiad mwy. Effaith hyn yw sychu pridd a mwy o straen ar blanhigion a fydd yn effeithio'n negyddol ar amaethyddiaeth.: 1157. Am y rheswm hwn, bydd hyd yn oed y rhanbarthau hynny lle na ddisgwylir newidiadau mawr mewn dyodiad (fel canol a gogledd Ewrop) yn profi sychu pridd.: 1157. Y rhagfynegiad diweddaraf gan wyddonwyr yn 2022 yw "Os na chaiff allyriadau nwyon tŷ gwydr eu cwtogi, rhagwelir y bydd tua thraean o ardaloedd tir byd-eang yn dioddef o sychder cymedrol o leiaf erbyn 2100".: 1157.  Pan fydd sychder yn digwydd maent yn debygol o fod yn ddwysach nag yn y gorffennol.

Mae amlder a hyd cyfnodau o sychder ill dau wedi cynyddu. Cynyddodd y rhain 29% o'r flwyddyn 2000 i 2022. Y rhagfynegiad yw y bydd mwy na 75% o ddynoliaeth yn byw mewn amodau o sychder erbyn 2050.: 37  Gall adfer tir, yn enwedig gan amaethyddiaeth a choedwigaeth, helpu i leihau effaith sychder.

Yn 2019 cyhoeddodd y Panel Rhynglywodraethol ar Newid Hinsawdd <i>Adroddiad Arbennig ar Newid Hinsawdd a Thir</i>. Ymhlith prif ddatganiadau'r adroddiad roedd y ffaith a ganlyn:

Rhwng 1960 a 2013 cynyddodd arwynebedd y tiroedd mewn sychder 1% y flwyddyn. Yn 2015, roedd tua 500 miliwn o bobl yn byw mewn ardaloedd yr effeithiwyd arnynt gan ddiffeithdiro rhwng y 1980au a'r 2000au. Mae pobl sy'n byw mewn ardaloedd sydd wedi'u heffeithio gan ddiraddio tir a diffeithdiro yn cael eu "heffeithio'n gynyddol ac yn negyddol gan newid hinsawdd". 

### Tanau gwyllt

Yn fyd-eang, mae newid hinsawdd yn hybu’r math o dywydd sy’n gwneud tanau gwyllt yn fwy tebygol. Mewn rhai ardaloedd, mae cynnydd mewn tanau gwyllt wedi'i briodoli'n uniongyrchol i newid hinsawdd. Mae'r ffaith bod amodau hinsawdd cynhesach yn peri mwy o berygl o danau gwyllt yn gyson â thystiolaeth o orffennol y Ddaear: roedd mwy o danau mewn cyfnodau cynhesach, a llai mewn cyfnodau hinsoddol oerach. Mae newid hinsawdd yn cynyddu anweddiad dŵr, a all achosi i lystyfiant sychu. Pan fydd tân yn cychwyn mewn ardal â llystyfiant sych iawn, gall ledaenu'n gyflym. Gall tymereddau uwch hefyd wneud tymor y tanau'n hirach, sef y cyfnod pan fydd tanau gwyllt difrifol yn fwyaf tebygol. Mewn rhanbarthau lle mae eira'n diflannu, efallai y bydd y tymor tân yn cael ei ymestyn yn fwyfwy.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "The Effects of Climate Change". *NASA.gov*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 21 February 2022.
2. ↑  Lindsey, Rebecca; Dahlman, Luann (June 28, 2022). "Climate Change: Global Temperature". *climate.gov*. National Oceanographic and Atmospheric Administration. Archifwyd o'r gwreiddiol ar September 17, 2022.
3. ↑  Trenberth, Kevin E. (2022). *The Changing Flow of Energy Through the Climate System* (arg. 1). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781108979030. ISBN 978-1-108-97903-0.
4. ↑  *IPCC SRCCL Summary for Policymakers*. 2019. t. 9.
5. ↑  Rosenzweig, "Chapter 1: Assessment of Observed Changes and Responses in Natural and Managed Systems", *IPCC AR4 WG2 2007*, Executive summary, adalwyd 28 December 2018
6. ↑  Pecl, Gretta T.; Araújo, Miguel B.; Bell, Johann D.; Blanchard, Julia; Bonebrake, Timothy C.; Chen, I-Ching; Clark, Timothy D.; Colwell, Robert K. et al. (31 March 2017). "Biodiversity redistribution under climate change: Impacts on ecosystems and human well-being". *Science* **355** (6332): eaai9214. doi:10.1126/science.aai9214. PMID 28360268.
7. ↑  Settele, J.; Scholes, R.; Betts, R.; Bunn, S.; et al. (2014). "Chapter 4: Terrestrial and Inland Water Systems". *IPCC AR5 WG2 A 2014*. t. 300. `|access-date=` requires `|url=` (help)
8. 1 2 3 4 5 6 7  "Chapter 8: Water Cycle Changes". *Working Group 1: The Physical Science Basis*. IPCC Sixth Assessment Report. doi:10.1017/9781009157896.010.
9. 1 2  Pörtner, Hans-O.; Roberts, Debra; Adam, Helen; Adler, Caroline; et al. "Summary for Policymakers". *Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability*. In Press. ¶SPM.B.4.5.
10. ↑  Hirabayashi, Yukiko; Mahendran, Roobavannan; Koirala, Sujan; Konoshima, Lisako; Yamazaki, Dai; Watanabe, Satoshi; Kim, Hyungjun; Kanae, Shinjiro (2013). "Global flood risk under climate change". *Nature Climate Change* **3** (9): 816–821. Bibcode 2013NatCC...3..816H. doi:10.1038/nclimate1911.
11. ↑  Hosseinzadehtalaei, Parisa; Tabari, Hossein; Willems, Patrick (November 2020). "Climate change impact on short-duration extreme precipitation and intensity–duration–frequency curves over Europe". *Journal of Hydrology* **590**: 125249. Bibcode 2020JHyd..59025249H. doi:10.1016/j.jhydrol.2020.125249.
12. ↑  Irina Ivanova (2 June 2022). "California is rationing water amid its worst drought in 1,200 years". CBS News. Cyrchwyd 2 June 2022.
13. ↑  Trenberth, Kevin E.; Dai, Aiguo; van der Schrier, Gerard; Jones, Philip D.; Barichivich, Jonathan; Briffa, Keith R.; Sheffield, Justin (2014). "Global warming and changes in drought". *Nature Climate Change* **4** (1): 17–22. Bibcode 2014NatCC...4...17T. doi:10.1038/nclimate2067.
14. 1 2 3  Daniel Tsegai, Miriam Medel, Patrick Augenstein, Zhuojing Huang (2022) Drought in Numbers 2022 - restoration for readiness and resilience, United Nations Convention to Combat Desertification (UNCCD)
15. ↑  IPCC SRCCL 2019
16. ↑  IPCC SRCCL Summary for Policymakers 2019
17. ↑  Jones, Matthew; Smith, Adam; Betts, Richard; Canadell, Josep; Prentice, Collin; Le Quéré, Corrine. "Climate Change Increases the Risk of Wildfires". *ScienceBrief*. Cyrchwyd 16 February 2022.
18. ↑  Dunne, Daisy (14 July 2020). "Explainer: How climate change is affecting wildfires around the world". *Carbon Brief*. Cyrchwyd 17 February 2022.