**Delwedd o niwclews, reticwlwm endoplasmig ac organigyn Golgi.**  

**1** Niwclews    
**2** Mandwll niwclear    
**3** ***Reticwlwm endoplasmig garw***    
**4** ***Reticwlwm endoplasmig llyfn***    
**5** Ribosom ar yr RE garw    
**6** Proteinau sy'n cael eu cludo    
**7** Fesiglau cludiant    
**8** Organigyn Golgi    
**9** Ochr *cis* yr organigyn Golgi    
**10** Ochr *trans* yr organigyn Golgi    
**11** Cisternae yr organigyn Golgi    
Organyn isgellog a ddarganfyddir mewn cell fiolegol ewcaryotig yw **reticwlwm endoplasmig** (a elwir yn **RE** yn fyr). Mae’n rhwydwaith bilen estynnol o cisternae (strwythurau codennol) o fewn cytoplasm y gell sydd wedi’i uno gyda’r amlen niwclear. Mae pilen ffosffolipid y reticwlwm yn amgáu gwagle o’r cytosol, a elwir yn waglyn cisternol neu lwmen. Mae swyddogaethau’r reticwlwm endoplasmig yn ddibynnol ar y fath o reticwlwm a'r fath o gell. Mae yna dair ffurf i'r reticwlwm endoplasmig sy’n weladwy yn y rhan fwyaf o gelloedd: *reticwlwm endoplasmig llyfn*, *reticwlwm endoplasmig garw* a *reticwlwm sarcoplasmig*.

Mae’r **reticwlwm endoplasmig llyfn** yn cynnwys nifer o ensymau pilennog, yn cynnwys nifer o ensymau sydd yn cymryd rhan yn synthesis lipidau, ocsidiad a dadwenwyno cyfansoddion estron (senobiotigion) fel cyffuriau. Mae ganddynt nifer o swyddogaethau metabolaidd eraill, fel rheoli crynodiad Calsiwm y gell, cymryd rhan yn metabolaeth carbohydradau a glynu derbynnyddion wrth broteinau cellbilennau. Darganfyddir RE llyfn yn nifer o wahanol fathau o gell a maent â pwrpasau gwahanol ym mhob un. Mae RE llyfn yn cynnwys tiwbynnau a fesiglau sy'n canghennu i ffurfio rhwydwaith sy’n cynyddu arwynebedd ar gyfer prosesau metabolaidd ac ar gyfer storio ensymau.
Enwyd y **reticwlwm endoplasmig garw** oherwydd presenoldeb nifer o ribosomau ar bilen allanol y reticwlwm. Mae hyn yn rhoi ymddangosiad garw i'r RE. Mae'r ribosomau yma yn benodol yn syntheseiddio proteinau sy'n cael eu secretu gan y gell neu proteinau i'w defnyddio yn y bilen blasma a rhai organynnau cellog. Mae'r RE garw yn barhaol gyda haen allanol yr amlen niwclear, ac felly mae modd i drosglwyddo deunyddiau rhwng cnewyllyn y gell a'r rhwydwaith Reticwlwm Endoplasmig. Er nad oes pilen ddi-dor rhwng yr RE garw a'r organigyn Golgi, bydd fesiglau pilennog yn trosglwyddo proteinau rhwng y ddau. Mae'r RE garw yn cydweithio â’r organigyn Golgi i gyfeirio proteinau newydd i'r llefydd cywir.
Mae’r **reticwlwm sarcoplasmig** yn fath arbennig o RE llyfn a ddarganfyddir mewn cyhyr rhesog. Yr unig wahaniaeth strwythurol rhwng reticwlwm sarcoplasmig a RE llyfn yw'r gymysgedd o broteinau sydd ynddynt. Oherwydd hyn, mae'r reticwlwm sarcoplasmig yn fwy addas ar gyfer storio a pwmpio ionau Calsiwm, sy'n bwysig ar gyfer ysgogi cyfangiad cyhyrol. Yn gyferbynniol, mae RE llyfn yn fwy addas ar gyfer syntheseiddio molecylau.

Swyddogaethau
-------------

* Trosi, cludo a threfnu proteinau.
* Achosi glycosyleiddiad.
* Atafaeliad Calsiwm.
* Cynhyrchu a storio glycogen, steroidau a macromoleciwlau eraill.
* Ffurfio bondiau deusylffid i sefydlogi proteinau.

Hanes
-----

Arsylwyd retiwclwm endoplasmig yn gyntaf gan Keith R. Porter o dan ficrosgôp electron yn ystod ei waith ar feithriniad meinweoedd yn athrofa ymchwil meddygaeth Rockerfeller yn Efrog Newydd yn 1944.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Endoplasmic reticulum: Structure and function*. Prifysgol Meddygol Texas. (Saesneg)  Archifwyd 2006-11-10 yn y Peiriant Wayback.
2. ↑  Campbell, Neil A. (1996) *Biology Fourth Edition.* Benjamin/Cummings Publishing, pp. 120-121 ISBN 0-8053-1940-9
3. ↑  Toyoshima C, Nakasako M, Nomura H, Ogawa H. (2000, June 8). (Saesneg) Crystal structure of the calcium pump of sarcoplasmic reticulum at 2.6 A resolution. *Nature*. 405(6787):647-55.
4. ↑  *A study of tissue culture cells by electron microscopy.*, Keith R. Porter, Albert Claude a Ernest F. Fullam. (derbynwyd ar gyfer cyhoeddiad yn Nhachwedd 1944)

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Endoplasmic reticulum***