Arcâd, Stryd Flinders
**Melbourne** yw prifddinas talaith Victoria, yn Awstralia. Yn 2015 roedd gan y ddinas boblogaeth o 4,529,500. Melbourne yw dinas fwyaf Victoria, gyda dros 70% o drigolion y dalaith yn byw yno.

Hanes
-----

Cafodd Melbourne ei sefydlu ym 1835, pan gyrhaeddodd gwladychwyr o Launceston, yn Tasmania. Tyfodd y ddinas yn sylweddol iawn ar ôl 1851, pan ddarganfuwyd aur yn yr ardal rhwng Ballarat a Bendigo, yng nghanolbarth Victoria.

Pan gafodd Awstralia ei annibyniaeth ym 1901, cafodd Melbourne ei wneud yn sedd y llywodraeth, tan 1927, pan wnaed Canberra yn brifddinas newydd y wlad.

Ym 1956 cafodd y Gemau Olympaidd eu cynnal yn y ddinas.

Poblogaeth
----------

Mae yna nifer o fudwyr wedi symud i Melbourne dros y blynyddoedd. Cafwyd 43% o bobl sy'n byw yn Melbourne eu geni tu allan i Awstralia. Dangosir y cynnydd ym mhoblogaeth Melbourne yn y tabl isod.

| **Poblogaeth Melbourne y flwyddyn** |
| --- |
| 1836 | 177 |  |
| 1851 | 29,000 |  |
| 1854 | 123,000 | (gold rush) |
| 1860 | 140,000 |  |
| 1880 | 280,000 |  |
| 1890 | 490,000 |  |
| 1895 | 900,000 | (cwymp economaidd) |
| 1956 | 1,500,000 |  |
| 1981 | 2,806,000 |  |
| 1991 | 3,156,700 | (dirwasgiad) |
| 2001 | 3,366,542 |  |
| 2004 | 3,592,975 |  |
| 2006 | 3,720,300 | (amcangyfrif 2006) |
| 2030 | 4,500,000 | (rhagamcaniad) |

Cludiant
--------

Gorsaf reilffordd Stryd Flinders
### Trenau

Gorsaf reilffordd Melbourne (Canolog)
Agorwyd rheilffordd rhwng Melbourne a Sandridge (erbyn hyn Porthladd Melbourne) ar 12 Medi 1854 a daeth eraill i Sant Cilda ym 1857, Gogledd Brighton ym 1859, Hawthorn ym 1861 ac Essendon ym 1960. Wedi darganfod aur yn Victoria]], agorwyd rheilffyrdd i Sunbury ym 1859, Bendigo ym 1862 ac Echuca ym 1864.

Trydaneiddiwyd y rheilffyrdd maestrefol o 1919 ymlaen.

Mae Gorsaf reilffordd Stryd Flinders y brif orsaf ar gyfer gwasanaethau lleol, sydd i gyd yn mynd ar gylch tanddaearol o dan ganol y ddinas. Mae rhai o'r gwasanaethau V line i drefi eraill yn dalaith Victoria yn mynd o Stryd Flinders.

Mae gwasanaethau eraill V line tu mewn Victoria, a hefyd gwasanaethau i Adelaide a Sydney yn defnyddio Gorsaf reilffordd Croes y De.

### Tramfyrdd

Tram ar Stryd Flinders
Mae gan Melbourne rwydwaith eang o dramffyrdd trydanol. Yn wreiddiol defnyddiwyd ceffylau, ond dechreuodd gwasanaeth rhwng Melbourne a Richmond yn defnyddio ceblau ar 11 Tachwedd 1885 ac estymwyd y rhwydwaith yn sydyn. Dechreuodd tramfyrdd trydanol ym 1889

### Bysiau

Dechreuodd gwasanaethau bws yn 1860au, eto'n defnyddio ceffylau.

Adeiladau a chofadeiladau
-------------------------

Eglwys y Scotiaid a Gwesty Hyatt
Cofeb rhyfel 'Driver a Wipers'
* Eglwys Gadeiriol Sant Pawl
* Eglwys y Sgotiaid
* Gerddi Fitzroy
* Maes Criced Melbourne (MCG)
* Neuadd y Dref
* Parc Albert
* Stiwdios radio a theledu ABC
* Theatr y Dywysoges
* Tŵr Rialto
* Tŷ'r Senedd

Chwaraeon
---------

Cynhelir criced rhyngdaleithiol a rhyngwladol ym Maes criced Melbourne yn ystod yr haf, a Pel-droed rheolau Awstraliaidd yn ystod y gaeaf.

Cynhelir rasau ceffylau ar Gae Râs Flemington.

Cynhelir Grand Prix Awstralia ym Mharc Albert. Mae hefyd llyn a chlwb hwylio yn y parc.

Enwogion
--------

* Alfred Deakin (1856–1919), gwleidydd
* Percy Grainger (1882–1961), cyfansoddwr
* John Landy (g. 1930), athletwr
* Rupert Murdoch (g. 1931), dyn busnes rhyngwladol
* Barry Humphries (g. 1934), comediwr
* Germaine Greer (g. 1939), newyddiadurwrag
* Alan Jones (g. 1946), gyrrwr rasio
* Peter Tatchell (g. 1952), gwleidydd
* Lisa Gerrard (g. 1961), cantores
* Steve Irwin (1962–2006), cyflwynydd teledu
* Pat Cash (g. 1965), chwaraewr tenis
* Eric Bana (g. 1968), actor
* Kylie Minogue (g. 1968), cantores, actores
* Rachel Griffiths (g. 1968), actores
* Dannii Minogue (g. 1971), cantores
* Mark Philippoussis (g. 1976), charaewr tenis

Gefeilldrefi
------------

Cofadail Rhyfel Melbourne

|  |
| --- |
| * Baner Japan Japan  - Osaka (1978)
* Baner Tsieina Tsieina  - Tianjin (1980)
* Baner Gwlad Groeg Gwlad Groeg  - Thessaloniki (1984)
* Baner Unol Daleithiau America Unol Daleithiau America  - Boston (1985)
* Baner Rwsia Rwsia  - Saint Petersburg (1989)
* Baner Yr Eidal Yr Eidal  - Milan (2004)
 |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Tudalennau hanes ar wefan ptv.vic.gov.au". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-08-26. Cyrchwyd 2016-12-07.
2. ↑  public-transport/ Tudalennau hanes ar wefan ptv.vic.gov.au[*dolen marw*]
3. 1 2 3  Gwefan australia.com

Dinaswedd
---------

Ardal Dociau MelbourneArdal Dociau Melbourne

 gw • sg • go**Prifddinasoedd Awstralia**

**Adelaide** (De Awstralia) **·** 
**Brisbane** (Queensland) **·** 
**Canberra** (Cenedlaethol, a Tiriogaeth Prifddinas Awstralia) **·** 
**Darwin** (Tiriogaeth y Gogledd) **·** 
**Hobart** (Tasmania) **·** 
**Melbourne** (Victoria) **·** 
**Perth** (Gorllewin Awstralia) **·** 
**Sydney** (De Cymru Newydd)

 gw • sg • go**Dinasoedd Victoria**

**Prifddinas**  

Melbourne
  
**Dinasoedd eraill**  

Ballarat **·** 
Benalla **·** 
Bendigo **·** 
Geelong **·** 
Hamilton **·** 
Horsham **·** 
Moe **·** 
Morwell **·** 
Mildura **·** 
Portland **·** 
Sale **·** 
Shepparton **·** 
Swan Hill **·** 
Traralgon **·** 
Wangaratta **·** 
Warrnambool **·** 
Wodonga