Actor Prydeinig a anwyd yn y Gambia oedd **Louis Felix Danner Mahoney** (8 Medi 1938 – 28 Mehefin 2020). Gwnaeth ei gartref yn Hampstead, Llundain. Roedd yn ymgyrchydd gwrth-hiliaeth ac wedi ymgyrchu am amser hir dros gydraddoldeb hiliol o fewn y byd actio. Cynrychiolodd aelodau Affricanaidd-Asiaidd ar gyngor yr undeb actorion, Equity, gan ddod yn Is-lywydd rhwng 1994 a 1996.

Gyrfa
-----

Ganed Mahoney yn Y Gambia ym 1938. Ar ddiwedd y 1950au ymfudodd i Loegr, yn wreiddiol i astudio i fod yn feddyg, ond cefnodd ar ei uchelgais ar gyfer gyrfa feddygol i ddod yn fyfyriwr ysgol ddrama yn y 1970au.

Cafodd ei weld gan amlaf ar y teledu mewn cyfresi fel: *Danger Man*, *Dixon of Dock Green*, *Z-Cars*, *The Troubleshooters*, *Menace*, *Special Branch*, *Doctor Who* (yn y straeon *Frontier in Space*, *Planet of Evil* a *Blink*), *Quiller*, *Fawlty Towers* (fel Dr Finn yn *The Germans*, 1975), *The Professionals* (fel Dr Henry yn y bennod Klansmen, na ddarlledwyd erioed ar deledu daearol yn y DU), *Miss Marple*, *Yes, Prime Minister*, *Bergerac*, *The Bill*, *Casualty*, *Holby* *City* a *Sea of Souls.*

Roedd ei ffilmiau yn cynnwys *The Plague of the Zombies* (1966), *Omen III: The Final Conflict* (1981), *Rise and Fall of Idi Amin* (1981), *White Mischief* (1987), *Cry Freedom* (1987), *Shooting Fish* (1997), *Wondrous Oblivion* (2003) a *Shooting Dogs* (2005).

Fe ymddangosodd yn rhaglen ddogfen Channel 4 *Random* (2011) ac yn nrama BBC Three *Being Human* (2012) fel Leo, bleidd-ddyn oedrannus ar farw.

Roedd ei ymddangosiad teledu olaf ar y chwaer-gyfres i Tracy Beaker ar CBBC, *The Dumping Ground*, yn chwarae Henry Lawrence, taid Charlie Morris (Emily Burnett).

Bu farw ar 28 Mehefin 2020, yn 81 oed.

Gwaith ymgyrchu
---------------

Roedd Mahoney yn ymgyrchydd dros gydraddoldeb hiliol o fewn y byd actio, fel aelod o'r Pwyllgor Affro-Asiaidd Equity (a elwid gynt yn Bwyllgor yr Actorion Lliwiedig nes iddo ef ei ailenwi). Sefydlodd Performers Against Racism i amddiffyn polisi Equity ar Dde Affrica, a cyd-sefydlodd, gyda Mike Phillips, y Black Theatre Workshop ym 1976.

Ffilmyddiaeth
-------------

| Blwyddyn | Teitl | Rhan | Nodiadau |
| --- | --- | --- | --- |
| 1964 | *Guns at Batasi* | Milwr | Heb gydnabyddiaeth |
| 1965 | *Curse of Simba* | Arbenigwr o Affrica |  |
| 1966 | *The Plague of the Zombies* | Gwas Lliw |  |
| 1967 | *Prehistoric Women* | Prif Fachgen |  |
| 1970 | *Praise Marx and Pass the Ammunition* | Julius |  |
| 1973 | *Live and Let Die* | Fillet of Soul Patron (Efrog Newydd) | Heb gydnabyddiaeth |
| *Doctor Who* | Newyddiadurwr | 2 bennod, Frontier in Space |
| 1974 | *Whatever Happened to the Likely Lads?* | Frank | 1 bennod, "In Harm's Way" |
| 1975 | *Doctor Who* | Ponti | 2 bennod, Planet of Evil |
| *Fawlty Towers* | Doctor Finn | 1 bennod; Yr Almaenwyr |
| 1981 | *Omen III: The Final Conflict* | Brawd Paulo |  |
| *Rise and Fall of Idi Amin* | Ymladdwr rhyddid Ofumbi |  |
| 1984 | *Sheena* | Hynaf 1 |  |
| 1987 | *Cry Freedom* | Swyddog llywodraeth Lesotho |  |
| *White Mischief* | Abdullah |  |
| 1997 | *Shooting Fish* | Ynad |  |
| 2003 | *Wondrous Oblivion* | Johnson |  |
| 2005 | *Shooting Dogs* | Sibomana |  |
| *Holby City* | Raymond Opoku | 1 bennod |
| 2007 | *Doctor Who* | Hen Billy | 1 bennod; Blink |
| 2013 | *Captain Phillips* | Criw Maersk Alabama |  |
| 2016 | *Holby City* | Thomas Law | 1 bennod |
| 2018 | *National Theatre Live: Allelujah!* | Neville |  |
| *The Dumping Ground* | Henry Lawrence |  |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Louis Mahoney: Trailblazing actor and activist dies at 81*   (en) , BBC News, 30 Mehefin 2020.
2. 1 2 3  "Louis Mahoney", *Forward to Freedom: A history of the British Anti-Apartheid Movement 1959–1994*, 2013.
3. ↑  Louis Mahoney Biography at IMDb.

Dolenni allanol
---------------

* Louis Mahoney ar wefan Internet Movie Database

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 49004976
* LCCN: no2007051511
* GND: 1062446828

 |