James Hoffmann ym Mhencampwriaeth Barista y Byd, 2006
Mae meistroli Celf latte yn un o hanfodion barista o safon
Mae **barista** yn derm ar gyfer gweithwyr arbenigol sy'n paratoi diodydd coffi o wahanol fathau. Yn Eidaleg, mae barista yn derm am unrhyw un sy'n gweithio tu ôl bar caffe neu dafarn. Y tu allan i'r Eidal mae'r gair wedi dod i gyfeirio at berson sy'n fedrus wrth baratoi diodydd yn seiliedig ar espresso yn yr un modd ag y mae *sommelier* yn weithiwr gyda gwin.

Gwraidd y term
--------------

Barista yw'r gair Eidaleg am weithiwr mewn bar sy'n gweini unrhyw ddiod (coffi, gwin, gwirod, cwrw , diod ysgafn a byr-brydau), y lluosog yn yr Eidaleg yw *baristi* (gwrywaidd) neu *bariste* (benywaidd) (er, tueddir yn Gymraeg i gyfeirio at y gweithiwr fel "barista" beth bynnag ei rhyw, ac i luosogi yn y dull Saesneg fel "baristas"). Mabwysiadwyd y term i'r Saesneg i ddechrau, gyda newid bach mewn ystyr. Tra bod barista yn yr Eidal yn gweini diodydd o bob math, yn y byd Saesneg ei iaith, defnyddir y gair i ddisgrifio rhywun sydd - mewn tai coffi yn bennaf - yn paratoi ac yn gweini diodydd ar sail espresso.

Hynodrwydd
----------

Yn aml mae barista hefyd yn meistroli "celf latte", sef, creu delwedd neu batrwm cywrain pan fydd y llaeth ewynnog yn cael ei dywallt i'r espresso megis ar gwpaneidiau o Flat White neu Caffè latte. Ar gyfer ei faes gweithgaredd, mae angen gwybodaeth ar farista o fathau o ffa coffi, gwahanol fathau o ddiodydd coffi, rhostio coffi, gweithredu a chynnal a chadw peiriannau espresso a malu coffi, ewynni llaeth a phethau eraill. Gellir caffael y wybodaeth hon mewn cyrsiau priodol.

Cafodd darlun ddychan ar waith y barista a chelf latte ei rannu ar Twitter yn 2021 yn dangos basn toiled wedi ei lenwi â celf latte nodweddiadol.

Pencampwriaeth
--------------

Y tro cyntaf i'r term barista, gan gyfeirio at weinydd coffi-arbenigol, ymddangos oedd ym 1998, pan sefydlwyd SCAE (Cymdeithas Coffi Arbenigol Ewrop, Specialty Coffee Association of Europe). Mae SCAE yn trefnu hyfforddiant sy'n gysylltiedig â choffi, sydd, fodd bynnag, yn cyfateb yn unig i'r hyn y dylech chi fel gweinydd bragu coffi ei wybod yn gyffredinol.

Mae yna gyrsiau arbennig ar gyfer dod yn barista ardystiedig. Y prif gorff yw SCAE, sy'n trefnu Cwpan y Byd a a'r Unol Daleithiau swyddogol o dan yr enw "Cwpan Barista". Mae SCAE hefyd yn gyfrifol am ardystio canolwyr, rheolau cystadlu a rhwydweithio cyffredinol ar gyfer baristas.

Sefydlwyd cystadlaethau ffurfiol ar gyfer baristas yn Norwy a chynhelir Pencampwriaeth Barista'r Byd yn flynyddol mewn gwahanol wledydd. Bydd baristas o bedwar ban byd yn cystadlu, ond rhaid iddynt gymhwyso yn eu mamwlad yn gyntaf cyn mynd ymlaen i Gwpan y Byd.

Cadwyn Caffes
-------------

Mae Barista hefyd yn gadwyn caffi Indiaidd, gyda thua 100 o gaffis yn yr India, Sri Lanca a'r Dwyrain Canol.

Dolenni
-------

* Fideo, Barista wrth ei waith
* Fideo, Barista yn esbonio a dangos sut mae gwneud 12 gwahanol fath o goffi espresso
* World Barista Championship

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "What It Means to Be a Barista". *The Spruce Eats* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2019-11-06.
2. ↑
3. ↑  Wendelboe, Tim (May 1, 2005) The Future of the World Barista Championship. Archifwyd 20 November 2012[Date mismatch] yn y Peiriant Wayback.
4. ↑  "World Barista Championship".
5. ↑  "Our Story". *Barista* (yn Saesneg). Cyrchwyd 26 Tachwedd 2021.