Roedd ***Sem Benelli*** (10 Awst, 1877 - 18 Rhagfyr, 1949) yn fardd, ysgrifennwr a dramodydd Eidalaidd oedd hefyd yn, awdur testunau ar gyfer y theatr a sgriptiau sinema. Roedd hefyd yn awdur libreto opera.

Cefndir
-------

Ganwyd Benelli yn Filettole yn blentyn i Raffaello Benelli, crefftwyr tlawd, a Giovacchina (née Borri) ei wraig. Mynychodd ysgol y Tadau Piarist yn Fflorens ond bu’n rhaid iddo dorri ar draws ei astudiaethau oherwydd marwolaeth gynamserol ei dad.

Gyrfa
-----

Ar ôl profiad byr fel newyddiadurwr, trodd at lenyddiaeth fel un hunan dysgedig. Ym 1908, ysgrifennodd ei gomedi gyntaf, *La Tìgnola*. Cafodd llwyddiant mawr y flwyddyn ganlynol gyda'i ddrama *La cena delle beffe* yn y Teatro Arigentina yn Rhufain. Ym 1910 cafodd llwyddiant pellach gyda'i ddrama trasiedi  *L'amore dei tre re*, a defnyddiodd ar gyfer libreto opera i Italo Montemezzi a lwyfannwyd ym 1913. Ym 1911 cyhoeddodd *Il mantellaccio e Rosmunda*, ac ym 1913 *La Gorgona* trowyd y ddwy ddrama hyn yn sgriptiau ar gyfer ffilmiau o'r un enw a ymddangosodd yn y sinemâu ym 1915 a 1942. Ym 1915 cyhoeddodd *Le nozze dei centauri*. Ym 1913 cyfansoddodd gerdd symffonig er anrhydedd Giuseppe Verdi wedi'i gosod i gerddoriaeth gan Francesco Cilea a'i pherfformio yn Theatr Carlo Felice yn Genova, dinas yr oedd gan Verdi cysylltiad agos a hi.

Cymerodd ran yn y Rhyfel Byd Cyntaf a chafodd ei glwyfo a'i addurno â medal arian ddwywaith. Ar noson 31 Hydref 1918 roedd yn rhan o'r criw a gludodd Raffaele Paolucci a Raffaele Rossetti i borthladd Pola. Ar doriad y wawr suddodd y ddau Raffaele y *Viribus Unitis* un o longau pwysicaf ymerodraeth Awstria. Benelli oedd y milwr Eidalaidd cyntaf i gyhoeddi rhyddhau'r porthladd o ganlyniad i'r suddo.

Ar ôl y rhyfel cafodd *La cena delle beffe* llwyddiant mawr ar Broadway, Efrog Newydd ym 1919 o dan y teitl *The Jest*, gyda Lionel a John Barrymore yn serennu ac ym Mharis gyda Sarah Bernhardt yn serennu.

Ym 1924 addasodd ei ddrama gynnar yn libreto i opera gan Umberto Giordano o dan yr un teitl *La cena delle beffe.* 

Rhwng y ddau ryfel byd trodd ei law at gomedi gan gyhoeddi *Adamo ed Eva* (1933), *Madre Regina ed Eroi* (1934) a *Caterina Sforza*, (1938).

Gyrfa wleidyddol
----------------

Castello Sem Benelli
Ar ôl gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf, cafodd ei ethol yn ddirprwy Fflorens i Senedd yr Eidal ar y rhestr Ryddfrydol ym 1919. Ar gais Mussolini, fe aeth ar y rhestr genedlaethol ar gyfer deddfwrfa XXVII (1924-29). Yn fuan wedyn torrodd ei gysylltiad â'r Ffasgwyr ar ôl i'r gwleidydd sosialaidd Giacomo Matteotti gael ei lofruddio. Ym 1925 roedd ymhlith llofnodwyr y Maniffesto o ddeallusion gwrth ffasgaidd, a luniwyd gan Benedetto Croce. Ym 1933 rhoddodd y weinyddiaeth waharddiad ar bob cwmni dramatig amatur rhag perfformio gweithiau Benelli, ar amheuaeth eu bod yn wrth ffasgaidd ac "yn groes i feini prawf addysgol a moesol" ffasgaeth.

Er gwaethaf ei wrthwynebiad i Mussolini gwirfoddolodd i fod yn rhan o gyrch yr Eidal ar Ethiopia rhwng 1935 a 1936 gan ysgrifennu llyfr am ei brofiadau *Io in Affrica* (1936). Er hynny nid oedd Mussolini yn fodlon maddau iddo. Rhoddwyd caniatâd iddo ail afael ar ei ysgrifennu cafodd ei ddrama *L'elefante* (1937) ei sensro'n drom a danfonodd yr heddlu tyrfaoedd i darfu ar noson agoriadol ei gomedi *Orchidea* (1938).

Ceisiodd Benelli ymadael a'r Eidal ond diarddelwyd ei drwydded deithio i'w rhwystro rhag gwneud. Ond o weld y perygl o gynnydd yn wrthwynebiad Ffasgwyr yr Eidal a gwrthwynebiad llymach yr Almaenwyr oedd a dylanwad cynyddol dros lywodraeth yr Eidal penderfynodd ffoi yn anghyfreithiol. Gyda chymorth gwrthsafwyr Milan llwyddodd cyrraedd y Swistir ym 1944, lle arhosodd yn alltud hyd gwymp Mussolini.

Teulu
-----

Bu Sem Benelli a'i wraig Stefania yn rhieni i'r newyddiadurwr, actor a dramodydd Eidaleg Sennuccio Benelli.

Marwolaeth
----------

Bedd Sem Benelli
Ym 1914 adeiladodd Benelli castell ar arfordir môr Liguria yn ardal Zoagli, yn y Riviera. Ar ôl ddychwelyd i'r Eidal ar ôl cwymp y gyfundrefn Ffasgaidd ymddeolodd yno. Bu farw yn ei gastell yn 72 mlwydd oed. Rhoddwyd ei weddillion i orwedd yng nghlasordy San Domenico, Prato

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  "BENELLI, Sem in "Dizionario Biografico"". *www.treccani.it* (yn Eidaleg). Cyrchwyd 2020-09-29.
2. ↑  "Benelli, Sem", *The Companion to Theatre and Performance* (Oxford University Press), 2010-01-01, doi:10.1093/acref/9780199574193.001.0001/acref-9780199574193-e-388, ISBN 978-0-19-957419-3, adalwyd 2020-09-29
3. ↑  "Italo Montemezzi | Italian composer". *Encyclopedia Britannica* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-09-29.
4. ↑  Lorch, Jennifer (2002), "Benelli, Sem", *The Oxford Companion to Italian Literature* (Oxford University Press), doi:10.1093/acref/9780198183327.001.0001/acref-9780198183327-e-355, ISBN 978-0-19-818332-7, adalwyd 2020-09-29
5. ↑  Gran Enciclopèdia de la Música Clàsica, cyf. IV, tud. 1478. IBSN 84-7291-226-4
6. ↑  "Benèlli, Sem nell'Enciclopedia Treccani". *www.treccani.it* (yn Eidaleg). Cyrchwyd 2020-09-29.
7. ↑  Antonio G. Casanova, Matteotti. Una vita per il socialismo, Bombiani, Milan, 1974, t. 90
8. ↑  "Benelli, Sem". *TheFreeDictionary.com*. Cyrchwyd 2020-09-29.
9. ↑  Marrone, Gaetana; Encyclopedia of Italian Literary Studies: A-J tud 171-173. Taylor & Francis, 2007

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 59397266
* LCCN: n85252403
* ISNI: 0000 0001 1765 6936
* GND: 11933724X
* SUDOC: 085567647
* BNF: cb15540481g (data)
* BIBSYS: 3090891
* NLA: 35806412
* NDL: 00653024
* NKC: xx0030995
* The SBN id CFIV101276 is not valid.
* BNE: XX1203694
* CiNii: DA0907927X

 |