Pentrefan a phlwyf eglwysig yng nghymuned Bodffordd, Ynys Môn, yw **Heneglwys** ("Cymorth – Sain" ynganiad ). Fe'i lleolir milltir i'r de o bentref Bodffordd, tua hanner ffordd rhwng Gwalchmai i'r gorllewin a Llangefni i'r dwyrain.

Hanes a hynafiaethau
--------------------

Mae'r eglwys yn sefydliad hynafol. Enw arall arni gynt oedd Llan y Saint Llwydion ("llwyd" yn yr ystyr "sanctaidd"). Ymddengys mai Gwyddel o'r enw Corbre a sefydlodd yr eglwys, yn y 6g efallai; ceir llecyn gerllaw a elwir "Mynwent Corbre". Ceir sawl cyfeiriad at y fynwent honno yn y canu brud (daroganau ar gân) canoloesol.

Yn 'Englynion y Beddau' yn Llyfr Du Caerfyrddin ceir englyn sy'n cyfeirio at fedd rhyfelwr o'r enw Ceri Cleddyfhir ym Mynwent Corbre yn Heneglwys:

Bedd Ceri Cleddyfhir yng ngodir Heneglwys,
Yn y diffwys graeandde,
Tarw torment, ym mynwent Corbre.
(*Llyfr Du Caerfyrddin*, orgraff ddiweddar)
Roedd Heneglwys yn dref yn yr Oesoedd Canol, yng nghwmwd Malltraeth, cantref Aberffraw.

Eglwys St Llwydian, Heneglwys

Cynrychiolaeth etholaethol
--------------------------

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) ac yn Senedd y DU gan Virginia Crosbie (Ceidwadwyr).

Pobl o Heneglwys
----------------

* William Glynn (1504-1558), Esgob Bangor o 1555 hyd 1558; ganed yn Heneglwys.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 13 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 15 Rhagfyr 2021
3. ↑  Melville Richards, "Enwau Lleoedd", yn *Atlas Môn* (Llangefni, 1972), tud. 157
4. ↑  *Llyfr Du Caerfyrddin*, gol. A. O. H. Jarman (Caerdydd, 1982)
5. ↑  *Llyfr Du Caerfyrddin*, gol. A. O. H. Jarman (Caerdydd, 1982), 18.14-16
6. ↑  A. D. Carr, *Medieval Anglesey* (Llangefni, 1982).
7. ↑  Gwefan Senedd Cymru
8. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Ynys Môn**

**Trefi**  

Amlwch  **·** Benllech  **·** Biwmares  **·** Caergybi  **·** Llangefni  **·** Niwbwrch  **·** Porthaethwy
  
**Pentrefi**  

Aberffraw  **·** Bethel  **·** Bodedern  **·** Bodewryd  **·** Bodffordd  **·** Bryngwran  **·** Brynrefail  **·** Brynsiencyn  **·** Brynteg  **·** Caergeiliog  **·** Capel Coch  **·** Capel Gwyn  **·** Carmel  **·** Carreglefn  **·** Cemaes  **·** Cerrigceinwen  **·** Dwyran  **·** Y Fali  **·** Gaerwen  **·** Glyn Garth  **·** Gwalchmai  **·** Heneglwys  **·** Hermon  **·** Llanallgo  **·** Llanbabo  **·** Llanbedrgoch  **·** Llandegfan  **·** Llandyfrydog  **·** Llanddaniel Fab  **·** Llanddeusant  **·** Llanddona  **·** Llanddyfnan  **·** Llanedwen  **·** Llaneilian  **·** Llanfachraeth  **·** Llanfaelog  **·** Llanfaethlu  **·** Llanfair Pwllgwyngyll  **·** Llanfair-yn-Neubwll  **·** Llanfair-yng-Nghornwy  **·** Llan-faes  **·** Llanfechell  **·** Llanfihangel-yn-Nhywyn  **·** Llanfwrog  **·** Llangadwaladr  **·** Llangaffo  **·** Llangeinwen  **·** Llangoed  **·** Llangristiolus  **·** Llangwyllog  **·** Llaniestyn  **·** Llannerch-y-medd  **·** Llanrhuddlad  **·** Llansadwrn  **·** Llantrisant  **·** Llanynghenedl  **·** Maenaddwyn  **·** Malltraeth  **·** Marian-glas  **·** Moelfre  **·** Nebo  **·** Pencarnisiog  **·** Pengorffwysfa  **·** Penmynydd  **·** Pentraeth  **·** Pentre Berw  **·** Pentrefelin  **·** Penysarn  **·** Pontrhydybont  **·** Porthllechog  **·** Rhoscolyn  **·** Rhosmeirch  **·** Rhosneigr  **·** Rhostrehwfa  **·** Rhosybol  **·** Rhydwyn  **·** Talwrn  **·** Trearddur  **·** Trefor  **·** Tregele