Ymosodiadau   
Charlie Hebdo 
•
 Gwystlon  
 Montrouge 
•
 Saethu Porte de Vincennes 
•

Ymosodiadau cysylltiedig ym Mharis

Ymosodiad terfysgol angeuol ar bencadlys y cylchgrawn dychanol wythnosol *Charlie Hebdo* ym Mharis, 7 Ionawr 2015, oedd **ymosodiadau Charlie Hebdo**. Lladdwyd 12 person, gan gynnwys 2 heddwas, ac anafwyd 11 - 4 ohonynt yn ddifriol. Roedd yr darlunwyr Charb, Cabu, Honoré, Tignous, Wolinski, a'r economegydd Bernard Maris ymysg y meirw.

Hanes
-----

Am tua 11.30 y bore ar 7 Ionawr 2015, aeth dau ddyn wedi'u harfogi gyda reifflau AK-47, *dryll pelets* a grenad roced-yredig i swyddfeydd y cylchgrawn dychanol wythnosol. Saethodd y dynion hyd at 50 pelen gydag arfau awtomatig, tra oeddynt yn gweiddi "*Allahu Akbar*", sef "Mawr yw Duw" yn Arabeg. Lladdwyd deuddeg o bobl, gan gynnwys y golygydd Stéphane "Charb" Charbonnier, saith person arall a oedd yn gweithio i *Charlie Hebdo*, a dau heddwas ac anafwyd 11 arall. Yn y gorffennol, roedd y cylchgrawn wedi denu sylw'r byd yn sgil ei ddarluniadau o Muhammed, sylfaenydd y crefydd Islam.

Arestiodd yr heddlu nifer o bobl mewn cysylltiad â'r digwyddiad tra bod yn chwilio am y ddau ymosodwr. Yn wreiddiol, cafodd trydydd person drwgdybiedig ei adnabod gan yr heddlu ac ildiodd ef ei hun i'r awdurdodau. Disgrifwyd yr ymosodwyr fel pobl "arfog a pheryglus" gan yr heddlu, a chodwyd y lefel bygythiad i'w statws uchaf posib yn Île-de-France a Picardie. Ar 9 Ionawr, canfuwyd yr ymosodwyr mewn ystad ddiwydiannol yn Dammartin-en-Goële, lle roedd ganddynt wystl.

Cysylltwyd y saethu yn swyddfeydd *Charlie Hebdo* ag achos arall o saethu yn Montrouge a chanfuwyd bod pedwerydd person drwgdybiedig. Roedd y dyn hwn wedi cipio gwystlon hefyd mewn archfarchnad kosher yn Porte de Vincennes. Gwnaeth yr heddlu gyrchoedd ar yr un pryd yn Dammartin ac yn Porte de Vincennes; lladdwyd tri terfysgwr, a lladdwyd neu anafwyd rhai gwystlon. Cadarnhaodd Arlywydd Ffrainc François Hollande fod pedwar gwystl wedi'u lladd yn yr archfarchnad yn Vincennes, a chadarnhaodd yr erlynydd eu bod wedi'u lladd cyn i'r heddlu weithredu. Mae pumed person drwgdybiedig yn dal heb ei dal.

Lladdwyd cyfanswm o ugain person mewn pedwar lleoliad gwahanol rhwng 7 a 9 Ionawr, yn cynnwys y tri therfysgwr ac anafwyd o leiaf un ar hugain o bobl eraill, rhai ohonynt yn ddifrifol. Dyma oedd ymosodiad terfysgol gwaethaf Ffrainc ers Bom tren Vitry-Le-François 1961 gan yr Organisation de l'armée secrète (OAS).

Cyhoeddodd gweddill staff *Charlie Hebdo* y byddai'r cylchgrawn yn parhau fel arfer, gyda chynlluniau i argraffu miliwn o gopîau o'r rhifyn nesaf, yn hytrach na'i 60,000 arferol.

Ymateb
------

Yr arddull fel a ddefnyddiwyd ar wefan y cylchgrawn.
Yn dilyn yr ymosodiadau hyn cafwyd condemniad o weithredoedd y terfysgwyr gan nifer o wledydd y byd a bathwyd y slogan *"Je suis Charlie"*, Ffrangeg am: "Fi ydy Charlie") gan gefnogwyr ryddid barn a gwrthwynebiad i derfysgaeth ledled y byd. Dechreuwyd ei ddefnyddio ar 'Twitter' ac ymledodd fel tân gwyllt. Symbol arall a ddaeth i'r amlwg drwy'r cyfryngau torfol oedd y y bensel.

Bron yn syth ar ôl y saethu daeth 35,000 o bobl at ei gilydd ym Mharis i ddangos eu cefnogaeth i'r rhai a fu farw, ac i ryddid barn. Ymledodd y protestiadau hyn drwy'r byd gan ddod i'w hanterth ar benwythnos y 10-1fed o Ionawr. Cerddodd dros 700,000 o bobl mewn protest yn Ffrainc ar y 10fed o Ionawr, a chafwyd gorymdeithiau tebyg yn: Toulouse (gyda 100,000), Marseille (45,000), Lille (35–40,000), Nice (23–30,000), Pau (80,000), Nantes (75,000), Orléans (22,000), a Caen (6,000).

Dywed awdurdodau Ffrainc i dair miliwn o bobl orymdeithio ar y dydd Sul.

Gweler hefyd
------------

* Ymosodiadau ym Mharis, Tachwedd 2015
* Rhyddid y wasg

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Comment s'est déroulée l'attaque contre "Charlie Hebdo"* (yn Ffrangeg) *Le Monde* 07-01-2015
2. ↑   Charlie Hebdo attack – latest (7 Ionawr 2015).
3. ↑   *Police converge on area north-east of Paris in hunt for Charlie Hebdo gunmen* (8 Ionawr 2015).
4. ↑   *Gun attack on French magazine Charlie Hebdo kills 11*. BBC News (7 Ionawr 2015).
5. ↑   *Charlie Hebdo attack: 12 dead in Paris, manhunt on*. CNN.
6. ↑   Charlie Hebdo: Major manhunt for Paris gunmen. BBC News.
7. ↑   *Charlie Hebdo: major operation north-east of Paris in hunt for suspects – live updates*. *The Guardian*.
8. ↑   *EN DIRECT. Porte de Vincennes: 5 personnes retenues en otage dans une épicerie casher*. *Le Parisien* (9 Ionawr 2015).
9. ↑   EN DIRECT – Les frères Kouachi et le tireur de Montrouge abattus simultanément. *Le Figaro*.
10. ↑   Quatre otages tués à Paris dans une supérette casher. *Libération* (9 Ionawr 2015).
11. ↑   Matthew Weaver. *Charlie Hebdo attack: French officials establish link between gunmen in both attacks — live*. *the Guardian*.
12. ↑   BFMTV. *Hayat Boumeddiene, la femme la plus recherchée de France*.
13. ↑   *L'attentat le plus meurtrier depuis Vitry-Le-François en 1961*. *Le Figaro* (7 Ionawr 2015).
14. ↑   *Charlie Hebdo will come out next week, despite bloodbath*. *The Times of India* (8 Ionawr 2015).
15. ↑   *Charlie Hebdo staff vow to print 1 m copies as French media support grows* (8 Ionawr 2015).
16. ↑  "image". enisyavuz.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-01-09. Cyrchwyd 8 Ionawr 2015.
17. ↑  "Plus de 700 000 personnes défilent contre le terrorisme en France" (yn French). Le Monde.fr. AFP. 2015-01-10. Cyrchwyd 2015-01-11. Unknown parameter `|trans_title=` ignored (help)CS1 maint: unrecognized language (link)