Bardd Cymraeg a ganai yn ne-orllewin Cymru oedd **Prydydd Breuan** (fl. tua chanol y 14g). Mae'n debygol ei fod yn frodor o Sir Benfro ond roedd ganddo gysylltiadau cryf â Sir Gaerfyrddin hefyd.

Bywgraffiad
-----------

Ychydig a wyddys am y bardd ar wahân i'r hyn a awgrymir gan ei enw a thystiolaeth fewnol y pedair cerdd ganddo sydd wedi goroesi. Ymddengys mai at faenor Dyffryn Breuan yng nghwmwd Emlyn Is Cuch, gogledd Sir Benfro, y cyfeirir yr enw lle *Breuan* yn ei enw. Posiblrwydd arall, llai tebygol, yw lle o'r enw Trefreuan yn Sir Gâr. Ceir sawl cyfeiriad at seintiau a gysylltir â gogledd Penfro a Sir Gaerfyrddin yn ei waith yn ogystal.

Cerddi
------

Cedwir pedair cerdd yn unig o waith y bardd. Mae un ohonynt yn fawl traddodiadol i Faredudd o Ynys Derllys (maenor yng nghwmwd Derllys, Cantref Gwarthaf, Sir Gaerfyrddin, a orweddai fymryn i'r de o dref Caerfyrddin).

Mae'r tri destun arall yn gerddi dychan hynod. Ceir awdl ddychan i un Tarre, englyn proest dychanol i delynor o'r enw Coch y Delyn, a cherdd filain a phersonol iawn ei naws i ferch anhysbys o'r enw Siwan Morgan o Aberteifi. Mae'r gerdd olaf ymhlith y cerddi mwyaf syfrdanol o fras a masweddus o blith holl gerddi dychan Beirdd yr Uchelwyr sy'n darlunio Siwan fel putain flonegog aflan, dwyllodrus, sydd wedi cael "saith cant cnych" neu ragor.

Cedwir y testunau cynharaf i gyd yn adran farddoniaeth Llyfr Coch Hergest (tua 1400).

Llyfryddiaeth
-------------

* Huw Meirion Edwards (gol.), *Gwaith Prydydd Breuan a cherddi dychan eraill o Lyfr Coch Hergest* (Aberystwyth, 2000). 'Cyfres Beirdd yr Uchelwyr'.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  Huw Meirion Edwards (gol.), *Gwaith Prydydd Breuan a cherddi dychan eraill o Lyfr Coch Hergest* (Aberystwyth, 2000). Rhagymadrodd.

 gw • sg • go**Beirdd yr Uchelwyr**

Bedo Hafesb  **·** Bleddyn Ddu **·** Cadwaladr Cesail **·** Casnodyn **·** Rhisiart Cynwal **·** Wiliam Cynwal **·** Dafydd ab Edmwnd **·** Dafydd Alaw **·** Dafydd ap Gwilym **·** Dafydd ap Siencyn **·** Dafydd Benwyn **·** Dafydd Ddu o Hiraddug **·** Dafydd Gorlech **·** Dafydd Llwyd o Fathafarn **·** Dafydd Nanmor **·** Dafydd y Coed **·** Edward Dafydd **·** Deio ab Ieuan Du **·** Lewys Dwnn **·** Edward Maelor **·** Edward Sirc **·** Edward Urien **·** Einion Offeiriad **·** Gronw Ddu **·** Gronw Gyriog **·** Gruffudd ab Adda ap Dafydd **·** Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan **·** Gruffudd ap Dafydd ap Tudur **·** Gruffudd ap Llywelyn Lwyd **·** Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd **·** Gruffudd ap Tudur Goch **·** Gruffudd Fychan ap Gruffudd ab Ednyfed **·** Gruffudd Gryg **·** Gruffudd Hiraethog **·** Gruffudd Llwyd **·** Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan **·** Guto'r Glyn **·** Gutun Owain **·** Gwerful Fychan **·** Gwerful Mechain **·** Gwilym Ddu o Arfon **·** Gwilym Tew **·** Hillyn **·** Huw Cae Llwyd **·** Huw Ceiriog **·** Huw Cornwy **·** Huw Llŷn **·** Huw Pennant (I) **·** Huw Pennant (II) **·** Hywel ab Einion Lygliw **·** Hywel ap Mathew **·** Hywel Cilan **·** Hywel Ystorm **·** Ieuan ap Huw Cae Llwyd **·** Ieuan ap Hywel Swrdwal **·** Ieuan Brydydd Hir **·** Ieuan Du'r Bilwg **·** Ieuan Dyfi **·** Ieuan Gethin **·** Ieuan Llwyd ab y Gargam **·** Ieuan Tew Ieuanc **·** Iocyn Ddu ab Ithel Grach **·** Iolo Goch **·** Iorwerth ab y Cyriog **·** Iorwerth Beli **·** Iorwerth Fynglwyd **·** Ithel Ddu **·** Lewis ab Edward **·** Lewys Daron **·** Lewys Glyn Cothi **·** Lewys Môn **·** Lewys Morgannwg **·** Llywarch Bentwrch **·** Llywelyn ab y Moel **·** Llywelyn ap Gwilym Lygliw **·** Llywelyn Brydydd Hoddnant **·** Llywelyn Ddu ab y Pastard **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Goch **·** Llywelyn Goch ap Meurig Hen **·** Llywelyn Goch y Dant **·** Llywelyn Siôn **·** Mab Clochyddyn **·** Madog Benfras **·** Maredudd ap Rhys **·** Meurig ab Iorwerth **·** Morus Dwyfech **·** Owain Gwynedd **·** Owain Waed Da **·** Prydydd Breuan **·** Tomos Prys **·** Gruffudd Phylip **·** Phylip Siôn Phylip **·** Rhisiart Phylip **·** Rhys Cain **·** Rhys Nanmor **·** Siôn Phylip **·** Siôn Tudur **·** Raff ap Robert **·** Robert ab Ifan **·** Robin Ddu ap Siencyn **·** Rhisierdyn **·** Rhisiart ap Rhys **·** Rhys ap Dafydd ab Einion **·** Rhys ap Dafydd Llwyd **·** Rhys ap Tudur **·** Rhys Brydydd **·** Rhys Goch Eryri **·** Sefnyn **·** Simwnt Fychan **·** Siôn ap Hywel ap Llywelyn Fychan **·** Siôn ap Hywel Gwyn **·** Siôn Brwynog **·** Siôn Cent **·** Siôn Ceri **·** Sypyn Cyfeiliog **·** Trahaearn Brydydd Mawr **·** Tudur Aled **·** Tudur ap Gwyn Hagr **·** Tudur Ddall **·** Wiliam Llŷn **·** Y Mab Cryg **·** Y Proll **·** Yr Ustus Llwyd



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 36562034
* LCCN: no2001013460

 |