Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Llydandroed llwyd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar llydandroed llwydion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Phalaropus fulicarius***; yr enw Saesneg arno yw *Grey phalarope*. Mae'n perthyn i deulu'r Pibyddion (Lladin: *Scolopacidae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. fulicarius*, sef enw'r rhywogaeth.

Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Lleiaf o Bryder' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.

Teulu
-----

Mae'r llydandroed llwyd yn perthyn i deulu'r Pibyddion (Lladin: *Scolopacidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Gïach Affrica | Gallinago nigripennis |  |
|
| Gïach Asia | Limnodromus semipalmatus |  |
|
| Gïach Japan | Gallinago hardwickii |  |
|
| Gïach Madagasgar | Gallinago macrodactyla |  |
|
| Gïach Magellan | Gallinago paraguaiae |  |
|
| Gïach brongoch | Limnodromus griseus |  |
|
| Gïach cawraidd | Gallinago undulata |  |
|
| Gïach coed | Gallinago nemoricola |  |
|
| Gïach gylfinhir | Limnodromus scolopaceus |  |
|
| Gïach mynydd y De | Gallinago jamesoni |  |
|
| Gïach mynydd y Gogledd | Gallinago stricklandii |  |
|
| Gïach rhesog | Gallinago imperialis |  |
|
| Gïach unig | Gallinago solitaria |  |
|
| Gïach y Paramo | Gallinago nobilis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Y Llydandroed Llwyd yng Nghymru
-------------------------------

Dyma hen ysgrif papur newydd air am air o 1899 am y llydandroed... a hynny yn annisgwyl efallai, yn y Gymraeg:

Y PHALAROPE.
Drwg genyf ddarfod i mi yn fy ysgrif frysiog ar nodweddion y Phalarope esgeuluso rhoddi yr enw Cymraeg wrth yr hwn yr adnabyddir yr aderyn uchod, sef yw hyny, Pibydd Llwyd Llydandroed. Da genyf ddeall trwy lythyr Mr RLM Pritchard yn y Cymro cyn y diweddaf fod yr aderyn prydferth uchod yn fwy cyffredin yn Mhrydain nag y bu. Diamhau genyf fod y fath honiad yn sylfaenedig ar awdurdod gadarn, neu ni fuasai ef yn gwrthddweyd geiriau ei gyfaill. Yr oll a ddywedaf mewn amddiffyniad yw nad wyf ond yn unig rhyw bwt bychan o ednogaethwr ymarferol, yn hoffi cwmni adar er yn blentyn, ac yn fy alltudiaeth yn derbyn llawer iawn o fwynhad wrth sylwi ar eu dull dyddorol o fyw ond pan ddigwydd i un dyeithr ymddangos yn eu plith, rhaid fydd i mi droi i ymgynghori a'r awdurdodau, ac felly y bu y tro hwn yn achos yr aderyn a elwir gan y naturiaethwr bydenwog, y Parch F. 0. Morris, B.A. yn Bibydd, &c.
Rhaid i mi addef nad oeddwn yn hoffi ei enw Cymraeg, Mr Gol. gan nad beth yw ei ystyr wreiddiol. Mewn perthynas i'w gyffredinolrwydd yn y parthau hyn, gellir dweyd, ar awdurdod Mr Henry Ecroyd Suiith, ddarfod i ddau ohonynt gael eu saethu yn Crosby yn 1863, ac un yn fwy diweddar yn ardal Bidston, ond y cyntaf a welais erioed yn fyw ydyw yr un sydd yn cael ei arddangos y dyddiau hyn yn ffenestr Mr W. Cox, 36, Manchester Street, Lerpwl.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Rhestr o greaduriaid morol gwledydd Prydain
* Rhestr Goch yr IUCN, rhestr o greaduriaid wedi'u dosbarthu i 9 categori yn ôl niferoedd, prinder, cadwraeth ayb.
* Llwybr yr Arfordir
* Cadwraeth

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑  Gwefan www.marinespecies.org adalwyd 4 Mai 2014
4. ↑  YNYSWR Y Cymro (Lerpwl a'r Wyddgrug),16 Chwefror 1899

 *Safonwyd yr enw* **Llydandroed llwyd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*