recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn cleisiog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau cleisiog**; yr enw Saesneg yw *Marbled Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia irriguata*. Mae ei diriogaeth yn ymestyn drwy Ewrop a Gogledd Affrica.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn cleisiog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lori goch a glas** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lorïaid coch a glas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Eos histrio***; yr enw Saesneg arno yw *Red and blue lory*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *E. histrio*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r lori goch a glas yn perthyn i'r genws *Eos*, yn nheulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Lori adeinddu | Eos cyanogenia |  |
|
| Lori goch | Eos bornea |  |
|
| Lori goch a glas | Eos histrio |  |
|
| Lori lasresog | Eos reticulata |  |
|
| Lori wddf fioled | Eos squamata |  |
|
| lori glustlas | Eos semilarvata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lori goch a glas** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Loricît brongennog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: loricitiaid brongennog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Trichoglossus chlorolepidotus***; yr enw Saesneg arno yw *Scaly-breasted lorikeet*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. chlorolepidotus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.

Teulu
-----

Mae'r loricît brongennog yn perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Loricît brongennog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Loricît Musschenbroek** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: loricitiaid Musschenbroek) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Neopsittacus musschenbroekii***; yr enw Saesneg arno yw *Musschenbroek’s lorikeet*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. musschenbroekii*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r loricît Musschenbroek yn perthyn i'r genws *Neopsittacus*, yn nheulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Loricît Musschenbroek | Neopsittacus musschenbroekii |  |
|
| Loricît emrallt | Neopsittacus pullicauda |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Loricît Musschenbroek** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Y "dehongliad safonol" o'r prawf Turing. Person C, yr holwr, sy'n cael y dasg o benderfynu pa berson - A neu B - sy'n gyfrifiadur a pha un yw'r bod dynol. Mae'r holwr wedi'i gyfyngu i ddefnyddio ymatebion i gwestiynau ysgrifenedig wrth ddod i benderfyniad.
Prawf o allu peiriant i arddangos ymddygiad deallus sy'n cyfateb i, neu'n ddiwahaniaeth i, ymddygiad bod dynol yw **prawf Turing**. Cafodd y prawf ei ddatblygu gan Alan Turing yn 1950. Cynigiodd Turing bod arfarnwr dynol yn dyfarnu sgyrsiau iaith naturiol rhwng bod dynol a pheiriant a oedd wedi'i ddylunio i gynhyrchu ymatebion dynol eu natur. Byddai'r arfarnwr yn ymwybodol bod un o'r ddau bartner yn y sgwrs yn beiriant, a byddai'r cyfranogwyr wedi'u gwahanu oddi wrth ei gilydd. Byddai'r sgwrs yn cael ei chyfyngu i sianel testun yn unig fel bysellfwrdd a sgrin fel na fyddai'r canlyniad yn dibynnu ar allu'r peiriant i gyflwyno'r geiriau ar lafar. Os na all yr arfarnwr ddweud gyda sicrwydd pa un yw'r peiriant a pha un yw'r bod dynol, mae'r peiriant yn pasio'r prawf. Nid yw canlyniadau'r prawf yn dibynnu ar allu i roi atebion cywir i gwestiynau, ond yn seiliedig ar debygrwydd yr atebion i'r rhai y byddai bod dynol yn eu rhoi.

Cafodd y prawf ei gyflwyno gan Turing mewn papur a gyhoeddodd yn 1950 o dan y teitl "Computing Machinery and Intelligence", tra oedd yn gweithio ym Mhrifysgol Manceinion (Turing, 1950; p. 460). Mae'n cychwyn trwy ofyn a yw peiriannau yn gallu 'meddwl'. Oherwydd bod 'meddwl' yn anodd i'w ddiffinio, mae Turing yn dewis cyfnewid y cwestiwn gydag un arall, sef: 'A oes cyfrifiaduron digidol dychmygus a fyddai'n gwneud yn dda yn y *gem ddynwared*?' Mae'r cwestiwn hwn, yn ôl Turing, yn un sy'n gallu cael ei ateb. Mae gweddill y papur yn dadlau yn erbyn yr holl wrthwynebiadau i'w ddatganiad bod peiriannau yn gallu 'meddwl'. Ers i Turing gyflwyno ei brawf, mae wedi bod yn ddylanwadol dros ben a'i feirniadu yn ogystal, ac mae wedi dod yn gysyniad pwysig yn athroniaeth deallusrwydd artiffisial.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Addaswyd y ddelwedd o Saygin, 2000.
2. ↑  Awgrymodd Turing y teleargraffydd, un o'r unig systemau testun yn unig oedd ar gael yn 1950. (Turing 1950, p. 433)
3. ↑  "Prawf Turing, on season 4, episode 3". *Scientific American Frontiers (simple)* (yn Saesneg). PBS. 1993–1994. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2006.
4. ↑  "The Turing Test, 1950". *turing.org.uk*. The Alan Turing Internet Scrapbook.
5. ↑  (Turing 1950, p. 442) Nid yw Turing yn galw ei syniad yn "brawf Turing test", ond yn hytrach y "Gem Ddynwared", ond defnyddiwyd yr enw hwnnw mewn llenyddiaeth ddiweddarach i ddisgrifio fersiwn penodol o'r prawf. (Turing 1950, p. 442)
6. ↑  Turing 1950, tt. 442–454
7. ↑  Saygin 2000.
8. ↑  Russell & Norvig 2003, tt. 2–3 and 948.
{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/Nodyn:Taxonomy/Quesnelia|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

Mae ***Quesnelia seideliana*** yn rhywogaeth o blanhigyn blodeuol yn y teulu Bromeliaceae, ac yn endemig i Brasil. Fe'i disgrifiwyd gyntaf yn 1963. Fe'i darganfyddir yn ecoardal Fforest Iwerydd yn nhalaith Rio de Janeiro, yn ne-ddwyrain Brasil .

Oriel
-----

* Blodau yn cau i fynyBlodau yn cau i fyny
* Planhigyn Quesnelia seidelianaPlanhigyn *Quesnelia seideliana*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "*Quesnelia seideliana* L.B.Sm. & Reitz", *Plants of the World Online* (Royal Botanic Gardens, Kew), adalwyd 2022-11-09
2. "*Quesnelia seideliana* L.B.Sm. & Reitz", *The International Plant Names Index*, adalwyd 2022-11-09
3. Martinelli, Gustavo; Vieira, Cláudia Magalhães; Gonzalez, Marcos; Leitman, Paula; Piratininga, Andréa; Costa, Andrea Ferreira da; Forzza, Rafaela Campostrini (January 2008). "Bromeliaceae da Mata Atlântica Brasileira: lista de espécies, distribuição e conservação" (yn pt-BR). *Rodriguésia* **59** (1): 209–258. doi:10.1590/2175-7860200859114. JSTOR 23499386.
Llyfryn byr o lenyddiaeth ysgafn oedd yn boblogaidd yng ngorllewin Ewrop ac America yn y cyfnod modern cynnar yw **llyfryn sieb**. Fel rheol roedd y llyfryn sieb yn bamffled o bedair tudalen, neu luosrif o bedwar, gan amlaf 5½×4¼ modfedd, wedi ei bwytho a chyda torluniau pren yn darlunio'r stori. Cawsant eu cyhoeddi'n ddi-enw a'u gwerthu gan drafaelwyr. Roeddynt yn cynnwys amryw o ddeunydd darllen poblogaidd: straeon am arwyr, chwedlau, llên gwerin, straeon beiblaidd, ffraethebion a digrifwch, baledi, straeon am droseddau a dihirod, hwiangerddi a rhigymau plant, gwersi ysgol, a breuddwydion, a ffurfiau defnyddiol megis almanaciau.

Y Ffrancod oedd y cyntaf i gyhoeddi llyfrynnau sieb, a hynny ar ddiwedd y 15g. Ffynnodd y *Volksbücher* yn yr Almaen yng nghanol yr 16g, ac roedd y rhain yn cynnwys addasiadau rhyddiaith o ramantau canoloesol ac amryw straeon o wledydd eraill. Ymddangosodd llyfrynnau tebyg yn Lloegr, ac oddi yno danfonwyd enghreifftiau i'r Amerig a gawsant eu hailargraffu'n lleol. Yn y 18g dechreuwyd cynhyrchu llyfrynnau sieb yn yr iaith Saesneg i blant, yn cynnwys hen rigymau neu fywgraffiadau tybiedig o gymeriadau cyfarwydd, megis Old Mother Hubbard. Mae llyfrynnau sieb o werth i ysgolheigion sy'n astudio diwylliant gwerin gan eu bod yn cynnwys caneuon gwerin ac hen chwedlau megis Sinderela a Jac y Cawrladdwr, yn aml â darluniau sydd yn enghreifftiau o gelf werin. Argraffiadau cryno answyddogol o nofelau poblogaidd, megis *Robinson Crusoe*, oedd rhai ohonynt. Roedd ambell un yn cynnwys straeon cyfoes o natur gyffrous a gawsant eu cyflwyno fel newyddion go iawn, yn debyg i'r papurau clecs yn y 19g.

Y cylchgrawn rhad a ganodd gnul y llyfryn sieb yn y 19g.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   llyfryn%20sieb. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 29 Gorffennaf 2017.
2. 1 2  (Saesneg) chapbook. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 29 Gorffennaf 2017.
3. ↑  Josepha Sherman (gol.), *Storytelling An Encyclopedia of Mythology and Folklore*, cyfrol 1 (Armonk, Efrog Newydd: M. E. Sharpe, 2008), tt. 88–89.

Darllen pellach
---------------

* Alexander Helm, *The Chapbook Mummers’ Plays: A Study of the Printed Versions of the North-West of England* (Caerlŷr: Guizer, 1969)
* Peter Stockham, *Chapbook ABC’s: Reprints of Five Rare and Charming Early Juveniles* (Efrog Newydd: Dover, 1974).
* Harry B. Weiss, *A Book About Chapbooks, the People’s Literature of Bygone Times* (Trenton, New Jersey: Edwards Brothers, 1942).
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn gwelw**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau gwelw(-on)**; yr enw Saesneg yw *Bleached Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia expallidata*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn gwelw yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Pensaernïaeth
Y grefft a'r wyddor o gynllunio adeiladau yw **pensaernïaeth**. Diffiniad ehangach fyddai cynnwys holl amgylchedd adeiladu. Mae hynny yn cynnwys tirlunio, sef cynllunio tirlun, cynllunio gwlad a thref, sef cynllunio strwythur sylfaenol ardaloedd a pheirianneg sifil, sef cynllunio adeiladwaith megis ffyrdd, pontydd, twneli a chamlesi.

Mae pensaernïaeth yn cynnwys cynllunio adeiladau cyhoeddus ac adeiladau preifat yn ogystal â chyfuniadau o adeiladau, er enghraifft stadau tai. Mae pensaernïaeth yn wyddionaeth bwysig ar gyfer cadwraeth adeiladau hefyd.

Yn 2001 sefydlwyd Ysgogoloriaeth Pensaernïaeth yr Eisteddfod Gelf a Chreft. Amcan yr ysgoloriaeth yw hyrwyddo pensaernïaeth greadigol a dylunio yng Nghymru.

Mae penseiri enwog Cymru yn cynnwys John Nash (1758-1835), pensaer yr eglwys gadeiriol Tyddewi a Syr Clough Williams-Ellis (1883-1978), pensaer y pentref Eidalaidd Portmeirion.

Ymhlith yr ysgolion mwyaf dylanwadol y mae: Bauhaus (Weimar, Dessau a Berlin yn yr Almaen), yr Architectural Association School of London (Lloegr) a'r École des Beaux-Arts (Paris, Ffrainc; hyd at 1968, ers hynny École d'Architecture).

Gweler hefyd
------------

* Hanes pensaernïaeth
* Pensaer
* Pensaernïaeth Gothig
* Pensaernïaeth Romanesg
* Pensaernïaeth Fodern
	+ Pensaernïaeth Friwtalaidd
* Pensaernïaeth tirwedd
	+ gardd ffurfiol
	+ gardd tirlun
* Gardd-Ddinas

Dolen allanol
-------------

* Pensaernïaeth Cymru Archifwyd 2006-06-14 yn y Peiriant Wayback. – fersiwn ar-lein o arddangosfa yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Ffurf ar derfysgaeth yw **bioderfysgaeth** sydd yn defnyddio cyfryngau biolegol megis bacteria, firysau, ffyngau, neu docsinau i achosi niwed a chodi braw ar bobl. Yn wahanol i ddulliau cyffredin o derfysgaeth, sy'n defnyddio mân-arfau, cerbydau neu ffrwydron, mae bioderfysgaeth yn troi cyfryngau biolegol yn arfau anweladwy i frawychu ac felly ennill sylw i'r terfysgwr, yn aml gyda'r nod o orfodi rhyw newid gwleidyddol. Gall y cyfryngau hyn fod yn naturiol neu wedi eu haddasu'n genetig i gynyddu eu gwenwyndra, eu gallu i oroesi, neu eu natur drosglwyddadwy.

Prif amcanion bioderfysgaeth yw achosi afiechyd a llofruddiaeth ar raddfa eang, aflonyddu bywyd bob dydd, codi arswyd ar y cyhoedd, ac ansefydlogi'r gymdeithas. Gall canlyniadau ymosodiad bioderfysgol gynnwys marwolaethau, straen ar wasanaethau gofal iechyd, effeithiau economaidd, a thrawma seicolegol ar gymunedau. Yn ogystal â'r effeithiau uniongyrchol, gall achosi niwed hir-dymor i iechyd cyhoeddus, cydlyniad cymdeithasol, ac ymddiriedaeth mewn sefydliadau.

Ymhlith y cyfryngau a adnabyddir fel bygythiadau posib o fioderfysgaeth mae anthracs, y frech wen, tocsin botwlinwm (sy'n achosi botwliaeth), tularemia, twymynau gwaedlifol firaol (er enghraifft Ebola a Marburg), y pla, risin, a rhai straeniau o'r ffliw.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cruickshank, Paul; Hummel, Kristina, eds. (27 Ebrill 2022). "A New Age of Bioterror: Anticipating Exploitation of Tunable Viral Agents" (yn en). *CTC Sentinel* (Efrog Newydd: Combating Terrorism Center) **15** (4, Special Issue: *The Biological Threat – Part One*): 1–6.. Adalwyd 12 Mai 2022.

Darllen pellach
---------------

* Burt Anderson, Herman Friedman a Mauro Bendinelli (goln), *Microorganisms and Bioterrorism* (Efrog Newydd: Springer, 2006).
* William R. Clark, *Bracing for Armageddon?: The Science and Politics of Bioterrorism in America* (Rhydychen: Oxford University Press, 2008).
* I. W. Fong a Kenneth Alibek (goln), *Bioterrorism and Infectious Agents: A New Dilemma for the 21st Century* (Efrog Newydd: Springer, 2009).
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **pwtyn Fletcher**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **pytiau Fletcher**; yr enw Saesneg yw *Fletcher's Pug*, a'r enw gwyddonol yw *Eupithecia egenaria*.

Mae i'w ganfod yn Ewrop ar wahân i Bortiwgal ac Iwerddon.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r pwtyn Fletcher yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Eupithecia egenaria* at Fauna Europaea
2. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
3. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Seiclwraig broffesiynol Seisnig ydy **Rachel Heal** (ganwyd 1 Ebrill 1973 yn Bebington, Yr Wirral). Enillodd safle ar dîm WCPP (*World Class Performance Plan*) Prydain yn 2001 a rhoddodd y gorau i'w gwaith a daeth yn seiclwraig llawn-amser. Trodd yn broffesiynol gan reidio i dîm 'Farm Frites-Hartol' o Wlad Belg ar ôl ennill gradd mewn Peirianneg Cemegol o Brifysgol Birmingham. Mae wedi cymryd rhan ym Mhencampwriaethau'r Byd Gemau'r Gymanwlad a'r Gemau Olympaidd. Mae wedi ennill rasys ffordd rhyngwladol a medalau ym Mhencampwriaethau Prydain ar y Ffordd, Treial Amser, Trac a Cyclo-cross. Mae wedi cyflawni cymhwyster Hyfforddwr Seiclo Lefel 2 'British Cycling' ac mae hi'n astudio i ennill cymhwyster 'Hyfforddwr Personol' ar y funud.

Canlyniadau
-----------

2001
2il Cam 6, Quebec Stage Race, Canada
4ydd Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Prydain
2002
2il Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Prydain
2il Ras 2 ddiwrnod WCRA (*Womens Cycle Racing Association*), Swydd Gaerlŷr
3ydd Ras Ffordd, Gemau'r Gymanwlad
3ydd Pencampwriaethau Cenedlaethol Treial Amser Prydain
1af Cam 5, Gracia Orlova Stage Race, Gweriniaeth Tsiec
2003
2il Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Prydain
1af Treial Amser Tîm, Holland ladies tour, Yr Iseldiroedd
2il Cam 3, Ronde van Drenthe Stage Race, Yr Iseldiroedd
2il Cam 4, Emakumeen Bira, Sbaen
2il Cam 3, Giro della Toscana, Yr Eidal
3ydd Ronde van Drenthe, Yr Iseldiroedd
4ydd Cam 2, Ras sawl cam Thuringen, Yr Almaen
2004
1af Cam 7, Tour de l'Aude Feminin, Ffrainc
2il Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Prydain
3ydd Pencampwriaethau Cenedlaethol Cyclo-cross Prydain
6ed Cam 3, Giro della Toscana, Yr Eidal
7fed Cwpan y Byd Geelong, Awstralia
2005
1af Aztec Track meet, Womens Omnium
2il Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Prydain
2il Pencampwriaethau Cenedlaethol Trac Prydain, Ras Scratch 15km
3ydd Pencampwriaethau Cenedlaethol Trac Prydain, Ras Bwyntiau
13ydd Tour de Toona, Yr Unol Daleithiau
5ed Cam 5, Tour de Toona
5ed Cam 6, Tour de Toona
2006
1af Tri Peaks Stage race, Arkansas, Yr Unol Daleithiau
2il Cam 1, Tri Peaks
2il Cam 2, Tri Peaks
3ydd Cam 3, Tri Peaks
1af Tour of Elk Grove Crit, Yr Unol Daleithiau
2il Cystadleuaeth y Mynyddoedd, Tour de Toona, Yr Unol Daleithiau
4ydd Tour of the Gila, Mexico Newydd, Yr Unol Daleithiau
2il Cam 3, Tour of the Gila
2il Cam 5, Tour of the Gila
5ed Treial Amser, Gemau'r Gymanwlad
5ed Ras Ffordd, Gemau'r Gymanwlad
2007
2il Pencampwriaethau Cenedlaethol Ras Ffordd Prydain
2il Tour of The Gila, Yr Unol Daleithiau
1af Cam 1, Tyrone (ITT), Tour of The Gila
2il Cam 3, Inner Loop Road Race, Tour of The Gila
4ydd Cam 2, Silver City - Mogollon Road Race, Tour of The Gila
7fed Women's Cycling Criteriums, Ffrainc (Ras UCI 1.2)
4ydd Cam 2, Trophée des Cyclistines - Chateaudun, Women's Cycling Criteriums
35ed Tour de Toona, Yr Unol Daleithiau
1af Cam 1, Treial Amser Tîm, Tour de Toona
3ydd Cam 1, Galleria Mall - Logan Valley Mall, Tour de Toona

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Proffil wr wefan y BBC

* Gwefan swyddogol Rachel
* Canlyniadau ar wefan British Cycling
**Lewcemia lymffoblastig aciwt** (lewcemia ALL) yw math o gancr ar y llinell lymffoid o gelloedd gwaed, ac yn nodweddiadol, gwelir datblygiad eang o lymffosytau anaeddfed. Gall symptomau gynnwys blinder, croen gwelw, twymyn, gwaedu hawdd a chleisio, chwyddo yn y lymff, neu boen yn yr esgyrn. Fel lewcemia aciwt, mae ALL yn tyfu'n gyflym ac yn gyflwr angheuol os na chaiff ei drin mewn cyfnod o wythnosau neu fisoedd.

Ni ellir esbonio'r rhan fwyaf o achosion. Gall ffactorau risg genetig gynnwys syndrom Down, syndrom Li-Fraumeni, neu fath 1 o neurofibromatosis. Ymhlith y ffactorau risg amgylcheddol y mae datguddiad i ymbelydredd sylweddol neu driniaeth gemotherapi blaenorol. Nid yw'r dystiolaeth ynghylch meysydd electromagnetig a phlaladdwyr yn eglur. Rhagdybia rhai y gallai ymatebiad imiwnedd anarferol i haint gyffredin achosi'r cyflwr. Mae mecanwaith sylfaenol yr afiechyd yn cynnwys newidiadau genetig lluosog sy'n arwain at ymraniad celloedd cyflym. Ymyrra'r lymffocytau anaeddfed gormodol ym mêr yr esgyrn ar y broses o gynhyrchu celloedd gwaed coch, celloedd gwaed gwyn a phlatennau. Fel arfer, mae diagnosis yn seiliedig ar brofion gwaed ac archwiliadau ynghylch mêr yr esgyrn.

Fel rheol, trinnir ALL i ddechrau gyda rhaglen cemotherapi er mwyn arafu'r cyflwr. Dilynir hyn wedyn gan raglen cemotherapi pellach, a hynny dros gyfnod o flynyddoedd. Gall triniaethau ychwanegol gynnwys cemotherapi intrathecal neu therapi ymbelydredd os lledaena i'r ymennydd. Gellir defnyddio trawsblaniad celloedd bonyn os dychwela'r cyflwr wedi'r triniaethau nodweddiadol. Mae triniaethau ychwanegol fel imiwnotherapi yn cael eu hastudio.

Effeithiodd ALL 876,000 o unigoliol yn fyd-eang yn 2015 a chofrestrwyd oddeutu 111,000 o farwolaethau. Mae'r cyflwr yn fwyaf cyffredin ymysg plant, yn enwedig rhwng 2 a 5 oed. Yn yr Unol Daleithiau dyma'r cyflwr cancr sy'n achosi'r fwyaf o farwolaethau ymysg plant. Caiff ALL ei gydnabod fel y cyflwr cancr cyntaf i'w wella. Cynyddodd y canran goroesi ymysg plant o dan 10% yn y 1960au i 90% yn 2015. Mae cyfraddau goroesi yn parhau i fod yn is i fabanod (50%) ac oedolion (35%).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Childhood Acute Lymphoblastic Leukemia Treatment". *National Cancer Institute* (yn Saesneg). 8 December 2017. Cyrchwyd 20 December 2017.
2. ↑  *Childhood acute lymphoblastic leukemia*. Vora, Ajay (editor). Cham, Switzerland: Springer International Publishing. 2017. tt. 1–44, 61–86. ISBN 9783319397078. OCLC 984342596.CS1 maint: others (link)
3. ↑  GBD 2015 Mortality and Causes of Death, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.". *Lancet* **388** (10053): 1459–1544. doi:10.1016/s0140-6736(16)31012-1. PMC 5388903. PMID 27733281. .
Rhybudd: Ni ddylid cymysgu Lewis Davies y Cymer a Lewis Davies ('Lewis/Lewys Glyn Cynon'; 1866-1953) o Ynysowen (Merthyr Vale).

Awdur llyfrau Cymraeg i blant o Forgannwg oedd **Lewis Davies** (18 Mai 1863 – 18 Mai 1951), a elwir fel arfer yn 'Lewis Davies y Cymer'.

Bywyd a gwaith llenyddol
------------------------

Ganed Lewis Davies ar yr Hirwaun, ger Aberdâr yn 1863. Roedd yn athro ysgol yn Y Cymer am ran haelaeth ei yrfa ond dechreuodd fel gwas fferm a gweithiodd am gyfnod yng ngwaith haearn Crawshay yn yr Hirwaun hefyd.

Ysgrifennodd bedair nofel i blant. Lleolir y nofelau antur hyn yn ardal lofaol De Cymru ac fe'u nodweddir gan y darlun cofiadwy a geir ynddynt o fywyd y glowyr yno ar droad y 19g. Defnyddia'r awdur dafodiaith y Cymoedd ac mae hynny'n ychwanegu at ddiddordeb ei waith. Ef yw awdur *Bargodion Hanes* hefyd, cyfrol o straeon rhamantaidd am ddigwyddiadau yn hanes Cymru.

Ei fab, Gwyn Lewis Davies ('Ap Lewsyn')', oedd croeseiriwr *Y Dinesydd* am 17 mlynedd, hyd 1997. Mae rhai o bapurau Gwyn Lewis Davies a'i dad yng Nghasgliadau Arbennig ac Archifau Llyfrgell Prifysgol Caerdydd.

Llyfryddiaeth
-------------

### Nofelau plant

* *Lewsyn yr Heliwr* (1922)
* *Daff Owen* (1924)
* *Wat Emwnt* (1928)
* *Y Geilwad Bach* (1929)

### Straeon

* *Bargodion Hanes* (1924)
* *Ystorïau Siluria*

### Ffeithiol

*Cambridge County Geographies-Radnoshire*

Gweler hefyd
------------

* Rhestr llenorion plant Cymraeg

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   DAVIES, LEWIS (1863 - 1951). *Y Bywgraffiadur Cymreig*. Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Adalwyd ar 28 Gorffennaf 2013.

Ffynhonnell
-----------

* Mairwen a Gwynn Jones, 'Lewis Davies (Y Cymmer)', *Dewiniaid Difyr* (Gwasg Gomer, 1983), tt. 129-31.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig

 |
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Peter F. Bringmann yw ***Die Drei Mädels Von Der Tankstelle*** a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd gan Bernd Eichinger yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Ernst Kahl. 

 Mae'r ffilm *Die Drei Mädels Von Der Tankstelle* yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Titanic* sef ffilm ramant
Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Peter F Bringmann ar 1 Awst 1946 yn Hannover. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Teledu a Ffilm Munich.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Peter F. Bringmann nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Aufforderung zum Tanz* |  | yr Almaen | Almaeneg | 1977-01-01 |
| Das Ö |  | yr Almaen | Almaeneg | 1980-01-01 |
| Der Schneemann |  | yr Almaen | Almaeneg | 1984-01-01 |
| Die Heartbreakers |  | yr Almaen | Almaeneg | 1983-01-21 |
| Die Sturzflieger |  | yr Almaen | Almaeneg | 1995-01-01 |
| *Tatort: Der dunkle Fleck* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2002-10-20 |
| *Tatort: Verraten und verkauft* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2004-09-19 |
| *Tatort: Waidmanns Heil* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2004-02-01 |
| *Tatort: Zahltag* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2002-03-24 |
| *Wilsberg: Ausgegraben* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2005-11-19 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Actores a model yw **Rachel Rice** (ganwyd 7 Mawrth 1984), sy'n fwyaf enwog am fod yn enillydd ar raglen Saesneg *Big Brother* yn 2008. Hi yw'r Gymraes gyntaf i ennill y rhaglen. Mae ganddi radd mewn Llenyddiaeth Saesneg a Drama, ac mae'n athrawes yn Ysgol Uwchradd Abersychan.

Dechreuodd actio yn y ffilm *Night train to Venice* yn 1993 a arweiniodd at nifer o rannau eraill mewn ffilmiau ac ar y teledu.

Yn Big Brother 2008, enillodd gefnogaeth am ei phersonoliaeth gref a'i phen gadarn wrth wynebu ymosodiadau wrth gystadleuthwyr eraill. Tra yn y tŷ gwnaeth ffrindiau gyda chyd-gystadleuwyr Kathreya, Darnell, Mikey, Mohammed a Rex. Enillodd y rhaglen gyda 51% o'r bleidlais derfynol rhyngddi a Mikey.

Ffilmiau
--------

| Blwyddyn | Ffilm/Teledu | Rôl |
| --- | --- | --- |
| 2008 | *Big Brother 2008 DU* | Ei hun (Enillydd) |
| 2007 | *The History of Mr Polly* | Ffrind Christabel |
| 2001 | Happy Now | Ail gystadleuwr |
| 1996 | *The Prince and the Pauper* | Prissy |
| 1995 | *Mister Dog* | Giulia |
| 1994 | *The Lifeboat* | Debbie |
| 1994 | *The Adventures of Sherlock Holmes* | Marina Savage |
| 1993 | *Night Train to Venice* | Pia |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Smith, Lizzie (6 Medi 2008). "*Big Brother: Rachel beats the bookies to become shock winner*". London: Mail Online. Cyrchwyd 2008-09-07.

Dolen Allanol
-------------

* (Saesneg) Gwefan Swyddogol
Pentref yng nghymuned Abergele, bwrdeistref sirol Conwy, Cymru, yw **Llan Sain Siôr** (Saesneg: *St. George*). Ceir sawl amrywiad ar yr enw Cymraeg, yn cynnwys: **Llan Saint Sior**, **Llansan Sior**, **Llansainsior**, **Llansansiôr**, neu **Sain Siôr** yn unig). Yn ôl y cofnodion hanesyddol, **Cegydon** neu **Cegidog** oedd enw'r pentref yn y gorffennol.

Gorwedd ar bwys yr A55 rhwng Abergele i'r gorllewin a Llanelwy i'r dwyrain, tua dwy filltir o'r môr ar lethr tir.

Enwir y pentref a'r plwyf ar ôl yr eglwys Fictorianaidd leol a gysegrir i'r sant Siôr (un o'r ychydig eglwysi yng Nghymru wedi eu cysegru i nawddsant Lloegr). Ceir chwedl leol sy'n cysylltu'r pentref â'r chwedl adnabyddus amdano'n lladd draig. Eglwys un siambr yw Eglwys Sain Siôr, sydd wedi'i chofrestru fel adeilad Gradd II ers 8 Mai 1997 (rhif Cofrestr Cadw: 18669). Ceir cofebion i deuluoedd lleol sy'n dyddio o ddechrau'r 17g tu mewn.
Yn y pentref, yn ogystal ag eglwys y plwyf, ceir tafarn y *Kinmel Arms* ac ysgol gynradd. Gerllaw ceir ystâd Neuadd Cinmel a chwarel.

I'r gogledd-ddwyrain o'r pentref, rhyngddo a Rhuddlan, ceir Morfa Rhuddlan, safle brwydr enwog rhwng y Cymry a'r Eingl-Sacsoniaid yn yr Oesoedd Canol Cynnar. Ar y bryn ger y chwarel tu ôl i'r pentref ceir olion olaf bryngaer Dinorben, un o'r enghreifftiau gorau yng ngogledd Cymru, sydd bron iawn wedi diflannu erbyn hyn oherwydd y gwaith chwarel yno.

Oriel
-----

* John Ingleby, 1794John Ingleby, 1794
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  British Place Names; adalwyd 21 Tachwedd 2021
2. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 13 Hydref 2021.
3. ↑  Britsh Listed Buildings; adalwyd 19 Medi 2014

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Conwy**

**Trefi**  

Abergele  **·** Bae Colwyn  **·** Betws-y-Coed  **·** Conwy  **·** Cyffordd Llandudno  **·** Degannwy  **·** Hen Golwyn  **·** Llandudno  **·** Llanfairfechan  **·** Llanrwst  **·** Penmaenmawr  **·** Tywyn
  
**Pentrefi**  

Bae Cinmel  **·** Bae Penrhyn  **·** Betws-yn-Rhos  **·** Bryn-y-maen  **·** Bylchau  **·** Caerhun  **·** Capel Curig  **·** Capel Garmon  **·** Cefn Berain  **·** Cefn-brith  **·** Cerrigydrudion  **·** Craig-y-don  **·** Cwm Penmachno  **·** Dawn  **·** Dolgarrog  **·** Dolwen  **·** Dolwyddelan  **·** Dwygyfylchi  **·** Eglwys-bach  **·** Esgyryn  **·** Gellioedd  **·** Glanwydden  **·** Glasfryn  **·** Groes  **·** Gwytherin  **·** Gyffin  **·** Henryd  **·** Llanbedr-y-cennin  **·** Llandrillo-yn-Rhos  **·** Llanddoged  **·** Llanddulas  **·** Llanefydd  **·** Llanelian-yn-Rhos  **·** Llanfair Talhaearn  **·** Llanfihangel Glyn Myfyr  **·** Llangernyw  **·** Llangwm  **·** Llangystennin  **·** Llanrhos  **·** Llanrhychwyn  **·** Llan Sain Siôr  **·** Llansanffraid Glan Conwy  **·** Llansannan  **·** Llysfaen  **·** Maenan  **·** Y Maerdy  **·** Melin-y-coed  **·** Mochdre  **·** Nebo  **·** Pandy Tudur  **·** Penmachno  **·** Pensarn  **·** Pentrefelin  **·** Pentrefoelas  **·** Pentre-llyn-cymmer  **·** Pentre Tafarnyfedw  **·** Pydew  **·** Rowen  **·** Rhydlydan  **·** Rhyd-y-foel  **·** Tal-y-bont  **·** Tal-y-cafn  **·** Trefriw  **·** Tyn-y-groes  **·** Ysbyty Ifan
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Théo Bergerat yw ***Un Drame À La Ferme*** a gyhoeddwyd yn 1921. Fe'i cynhyrchwyd gan Hippolyte De Kempeneer yng Ngwlad Belg. Lleolwyd y stori yng Ngwlad Belg. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1921. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Kid* sef ffilm gomedi a gyfarwyddwyd gan Charlie Chaplin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Théo Bergerat ar 29 Ionawr 1876 ym Mharis a bu farw yn Poissy ar 13 Chwefror 2014.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Théo Bergerat nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Racia (ракия) o Fwlgaria
  
**Racia**(/ˈrɑːkiə, ˈræ-, rəˈkiːə/) yw'r term cyfunol ar gyfer brandi ffrwythau sy'n boblogaidd yn y Balcanau. Mae cynnwys alcohol racia fel arfer yn 40% ABV, ond gall racia cartref fod yn gryfach (fel arfer yn 50%). Until the 19th century, meyhanes would serve wine or meze.

Y blasau mwyaf cyffredin yw *šljivovica*, sy'n cael ei gynhyrchu o eirin, *kajsija*, o fricyll, neu *grozdova*/*lozova* ym Mwlgaria (*raki rrushi* yn Albania), neu "lozovača" neu "komovica" yn Croatia, Montenegro, Serbia a Bosnia sydd wedi'i gynhyrchu o rawnwin, yr un peth a "Zivania" yng Nghyprus. Mae ffrwythau sy'n cael eu defnyddio ond sy'n llai cyffredin yn cynnwys eirin gwlanog, afalau, gellyg, ceirios, ffigys, mwyar duon, and cwins. Mae gwirodydd tebyg yn cael eu cynhyrchu yn Rwmania, Moldofa, Gwlad Pwyl, Yr Wcrain, Y Weriniaeth Tsiec, Slofacia, Rwsia a'r Cawcasws. Yn Albania, mae rakia fel arfer yn cael ei wneud o rawnwin mewn ardaloedd hinsawdd dyner ac o eirin (a weithiau mwyar Mair neu gnau Ffrengig) mewn ardaloedd oerach eu hinsawdd.

Mae racia gan amlaf yn ddi-liw, oni bai bod perlysiau neu gynhwysion eraill wedi'u hychwanegu. Mae rhai mathau o racia yn cael eu cadw mewn casgenni pren (derw neu ferwydden) er mwyn ychwanegu sawr a lliw.

Mae i fod i gael ei yfed o wydrau bychain sy'n dal rhwng 30 a 50 ml.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Encyclopædia Britannica". Cyrchwyd 4 September 2013.
2. ↑  Music of the Sirens, Inna Naroditskaya, Linda Phyllis Austern, Indiana University Press, p.290
3. ↑  Veselina Angelova, Liliya Tsatcheva (10 Hydref 2011). "A Bulgarian Archeologist Has Proved It - Rakia is Bulgarian". Trud. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-03. Cyrchwyd 2018-09-15. Check date values in: `|date=` (help)
4. ↑  "Bulgarian Archaeologists Discover 11th Century Rakia Distillation Vessel". *www.novinite.com* (yn English). 2015-07-27.CS1 maint: unrecognized language (link)
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Olaf Fønss yw ***Under Den Gamle Fane*** a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Richard Lund. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Olaf Fønss, Aage Fønss, Gerda Madsen, Robert Schmidt, Svend Bille, Hugo Bruun, Peter Nielsen, Karen Lykkehus, Randi Michelsen, Sigurd Langberg, Christian Eriksen, William Bewer, Paul Rohde a Christian Maagaard Christensen. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Tarzan The Ape Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. 
Christian Maagaard Christensen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Olaf Fønss ar 17 Hydref 1882 yn Aarhus a bu farw yn Copenhagen ar 26 Hydref 1999.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Olaf Fønss nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.
Pentref bychan yng nghymuned Moelfre, Ynys Môn, Ynys Môn, yw **Llanallgo** ("Cymorth – Sain" ynganiad ). Saif yng ngogledd-ddwyrain yr ynys gerllaw pentref Moelfre, ar lôn yr A5025.

Hanes
-----

### Eglwys

Mae Eglwys Sant Gallgo yng nghanol y pentref. Dywedir fod Gallgo/Allgo yn un o feibion Gildas, felly gall fod y safle yn dyddio i'r 6g. Nid oes unrhyw weddillion o'r cyfnod hwnnw i'w gweld; mae'r rhan fwyaf o'r eglwys bresennol yn ganlyniad ail-adeiladu yn y 19g.

### Y *Royal Charter*

Daeth Llanallgo i sylw pan ddrylliwyd y llong *Royal Charter* ar y creigiau gerllaw yn Hydref 1859. Ym mynwent Llanallgo y claddwyd y rhan fwyaf o'r cyrff a gafodd eu darganfod, a gellir gweld y beddau a chofeb yn y fynwent. Daeth rheithor Llanallgo ar y pryd, y Parchedig Stephen Roose Hughes, i amlygrwydd hefyd trwy ei ymdrechion yn gofalu am y cyrff, ceisio darganfod pwy oeddynt a chysuro'r teuluoedd. Credir i hyn achosi ei farwolaeth gynamserol ef ei hun yn fuan wedyn. Gellir gweld ei fedd yn y fynwent, ac mae pobl yr ardal yn parhau i ofalu amdano.

Cofeb y Royal Charter ym mynwent Llanallgo
### Hynafiaethau

Mae nifer o hynafiaethau gerllaw, yn cynnwys siambr gladdu Lligwy, olion tai Din Lligwy, oedd yn drigfan pennaeth neu uchelwr brodorol yng nghyfnod y Rhufeiniaid a gweddillion Capel Lligwy o'r 12g.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 13 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 15 Rhagfyr 2021

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Ynys Môn**

**Trefi**  

Amlwch  **·** Benllech  **·** Biwmares  **·** Caergybi  **·** Llangefni  **·** Niwbwrch  **·** Porthaethwy
  
**Pentrefi**  

Aberffraw  **·** Bethel  **·** Bodedern  **·** Bodewryd  **·** Bodffordd  **·** Bryngwran  **·** Brynrefail  **·** Brynsiencyn  **·** Brynteg  **·** Caergeiliog  **·** Capel Coch  **·** Capel Gwyn  **·** Carmel  **·** Carreglefn  **·** Cemaes  **·** Cerrigceinwen  **·** Dwyran  **·** Y Fali  **·** Gaerwen  **·** Glyn Garth  **·** Gwalchmai  **·** Heneglwys  **·** Hermon  **·** Llanallgo  **·** Llanbabo  **·** Llanbedrgoch  **·** Llandegfan  **·** Llandyfrydog  **·** Llanddaniel Fab  **·** Llanddeusant  **·** Llanddona  **·** Llanddyfnan  **·** Llanedwen  **·** Llaneilian  **·** Llanfachraeth  **·** Llanfaelog  **·** Llanfaethlu  **·** Llanfair Pwllgwyngyll  **·** Llanfair-yn-Neubwll  **·** Llanfair-yng-Nghornwy  **·** Llan-faes  **·** Llanfechell  **·** Llanfihangel-yn-Nhywyn  **·** Llanfwrog  **·** Llangadwaladr  **·** Llangaffo  **·** Llangeinwen  **·** Llangoed  **·** Llangristiolus  **·** Llangwyllog  **·** Llaniestyn  **·** Llannerch-y-medd  **·** Llanrhuddlad  **·** Llansadwrn  **·** Llantrisant  **·** Llanynghenedl  **·** Maenaddwyn  **·** Malltraeth  **·** Marian-glas  **·** Moelfre  **·** Nebo  **·** Pencarnisiog  **·** Pengorffwysfa  **·** Penmynydd  **·** Pentraeth  **·** Pentre Berw  **·** Pentrefelin  **·** Penysarn  **·** Pontrhydybont  **·** Porthllechog  **·** Rhoscolyn  **·** Rhosmeirch  **·** Rhosneigr  **·** Rhostrehwfa  **·** Rhosybol  **·** Rhydwyn  **·** Talwrn  **·** Trearddur  **·** Trefor  **·** Tregele
Mae **Priddellau (Esgair Nantybeddau)** yn gopa mynydd a geir yn Ne-orllewin Cymru; cyfeiriad grid SN854677. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 503metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 534 metr (1752 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 30 Mehefin 2008.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Esgair Nantybeddau***
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Stéphane Brizé yw ***Le Bleu Des Villes*** a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Florence Vignon. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mathilde Seigner, Dominique Besnehard, Jenny Alpha, Antoine Chappey, Clotilde Mollet, Jacques Boudet, Jean-Claude Roy, Liliane Rovère, Philippe Duquesne, Pierre-Yves Chapalain, Thomas Chabrol, Jean-Claude Larrieu a Florence Vignon. Mae'r ffilm *Le Bleu Des Villes* yn 101 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Matrix* sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Jean-Claude Larrieu oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Stéphane Brizé ar 18 Hydref 1966 yn Roazhon.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Stéphane Brizé nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Capel yn yr arddull Gothig yng nghanol dinas Paris yn Ffrainc yw **Sainte-Chapelle**. Saif yn ardal Île de la Cité, ac fe'i hystyrir yn un o gampweithiau'r arddull Gothig.

Adeiladwyd y Sainte-Chapelle i ddal y creiriau crefyddol a ddygwyd i Ffrainc o Syria gan Louis IX, brenin Ffrainc. Roedd y rhain yn cynnwys y goron ddrain a phen haearn y waywffon a ddefnyddiwyd pan groeshoeliwyd Iesu Grist. Mae'n debyg i'r gwaith adeiladu ddechrau yn 1241, ac fe'i cysegrwyd yn 1248. Credir mai Pierre de Montreuil oedd yn gyfrifol am y gwaith. Yn ddiweddarach symudwyd y creiriau i Notre-Dame de Paris. Ar ôl tân 2019, fe'u symudwyd i'r Louvre.

Mae'r adeilad yn cynnwys dau gapel, y capel isaf ar gyfer y bobl gyffredin a'r capel uchaf ar gyfer y brenin a'i lys. Ystyrir gwydr lliw ffenestri'r capel uchaf ymhlith yr esiamplau gwychaf o wydr lliw eglwysig.

Y capel uchaf

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Shaw, Annie (16 Ebrill 2019). "Precious Works Rescued from Notre Dame to be Transferred to the Louvre". *The Art Newspaper* (yn Saesneg). Cyrchwyd 27 Mehefin 2019.
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Léon Mathot yw ***Cartacalha, Reine Des Gitans*** a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Albert Guyot. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Viviane Romance, Alfred Baillou, Charles Lemontier, Christian Argentin, Frank Villard, Gaby André, Georges Flamant, Georges Grey, Philippe Rolla, Pierre Tichadel, Roger Duchesne a Maximilienne. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Casablanca* sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Madeleine Gug sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Léon Mathot ar 5 Mawrth 1886 yn Roubaix a bu farw ym Mharis ar 21 Tachwedd 1963.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Léon Mathot nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Holland Roden, yr actores sy'n portreadu *Lydia Martin*
Mae **Lydia Martin** yn un o brif gymeriadau'r rhaglen deledu MTV *Teen Wolf*, ac sy'n cael ei bortreadu gan Holland Roden. Mae'n ymddangos ym mhob cyfres.

Disgybl yn *Beacon Hills High School* yw Lydia Martin, yn y stori, mae hefyd yn Banshee ac yn aelod brwd o *Teen Wolf Pack* o dan arweiniad Scott McCall ei ffrind a bortreadir gan Tyler Posey, sef y bleidd-ddyn a roddodd ei enw ar y gyfres. Mae Martin yn gariad i Jackson Whittemore (Colton Haynes) yn y cyfresi cyntaf, cyn dechrau perthynas gyda Stiles Stilinski (Dylan O'Brien) yn ystod cyfres olaf y rhaglen.[1]

Nain Lydia Martin oedd Lorraine, ac roedd y ddwy yn agos at ei gilydd, ond gan fod gan Lorraine hefyd bwerau cyfrin, cafodd ei chloi mewn ysbyty meddwl, lle lladdodd ei hun.

Ymddangosa Martin yn dwp i lawer o gymeriadau'r gyfres, ond cuddio ei gallu anghyffredin y mae mewn gwirionedd. Yn wir, gall siarad Lladin clasurol a hynafol, ac mae ei IQ uchel yn ei gwneud yn *genius*.

Oed
---

Yn *Omega*, datgelodd Sheriff Stilinski fod Lydia'n 16 oed, ac ychydig wythnosau wedyn mae'n dathlu ei phen-blwydd yn 17. Erbyn Cyfres 4 credir ei bod yn 18 ac mae hyn yn cael ei gadarnhau yng Nghyfres 5 pan ddywed 'Deputy Parrish' ei bod yn 18 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  teenwolf.fandom.com; adalwyd 2 Ionawr 2019.
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Henri Storck yw ***Le Banquet Des Fraudeurs*** a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yng Ngwlad Belg. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg ac Almaeneg a hynny gan Charles Spaak. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Käthe Haack, Karl John, Paul Frankeur, Françoise Rosay, Raymond Pellegrin, Robert Lussac, André Valmy, Arthur Devère, Charles Mahieu, Daniel Ivernel, Jean-Pierre Kérien, Marguerite Daulboys, Maryse Paillet, Yves Deniaud a Christiane Lénier. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Singin' in the Rain* sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Eugen Schüfftan oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henri Storck ar 5 Medi 1907 yn Oostende a bu farw yn Uccle ar 27 Rhagfyr 2011. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Doethor Anrhydeddus Prifysgol Brwsel

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Henri Storck nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| I Garu Rhywun |  | Gwlad Belg |  | 1954-01-01 |
| *La Mort de Vénus* |  | Gwlad Belg | Ffrangeg | 1930-01-01 |
| Le Banquet Des Fraudeurs |  | Gwlad Belg | FfrangegAlmaeneg | 1952-01-01 |
| Le Monde De Paul Delvaux |  | Gwlad Belg |  | 1946-01-01 |
| Le Musée Vivant |  | Gwlad Belg |  | 1965-01-01 |
| Merch Darledu |  | Gwlad Belg |  | 1956-01-01 |
| Misère Au Borinage |  | Gwlad Belg | No/unknown value | 1933-01-01 |
| Permeke |  | Gwlad Belg | Iseldireg | 1985-01-01 |
| *Pour vos beaux yeux* |  | Gwlad Belg | Ffrangeg | 1929-01-01 |
| Ysbryd Nobl |  | Gwlad Belg |  | 1954-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Mai 2016.
2. ↑  .