Grŵp roc arbrofol oedd yn ei anterth yn yr 1980au a'r 1990au cynnar yw **Datblygu**, gwelir hwy heddiw fel catalydd ton newydd o roc Cymreig yn yr 1980au cynnar.

Hanes
-----

Roedd aelodau'r band yn cynnwys y canwr David R. Edwards (1964-2021) a'r offerynnwr T. Wyn Davies yn 1982; ymunodd Patricia Morgan yn 1984. Ymadawodd Davies yn 1990 ond cariodd y band ymlaen fel deuawd am gyfnod, cyn gweithio gyda nifer o gerddorion, yn nodedig, y drymiwr Al Edwards ar gyfer y trydydd albwm Libertino yn 1993. Ar ôl sengl olaf yn 1995, diflannodd y band o sylw cyfryngau ond ni ddatganwyd erioed eu bod wedi gwahanu. Yn Awst 2008, wnaeth y band rhyddhau record 7" newydd o'r enw 'Can Y Mynach Modern' ar label Ankstmusik. Roedd y record am cael eu gweld fel ddiwedd go iawn i'r band a nid fel ddechreuad newydd.

* 14 Medi 200914 Medi 2009
* 
* 
* 
* 

Roedd y cyflwynydd radio John Peel yn hoff iawn o'r band, a roedd yn eu chwarae yn aml ar ei sioe ar BBC Radio 1. Cafodd John Peel ei dyfynnu fel dweud "You'd have to be a bit of a ninny to ignore Datblygu, this is the band that makes me want to learn the Welsh language."
Wnaeth y band recordio pump sesiwnau i'r sioe John Peel; yn 1987, 1988, 1991, 1992 a 1993.

Mae Datblygu wedi eu grybwyll fel dylanwad pwysig ar y genhedlaeth o fandiau Cymraeg a ddilynodd, yn cynnwys
Gorky's Zygotic Mynci a Super Furry Animals (a wnaeth fersiwn o gân Datblygu's "Y Teimlad" ar eu albwm *Mwng*).

Ymddangosodd David ar rhaglen ddogfen *O Flaen dy Lygaid* ar S4C yn 2009, wedi ei gyflwyno gan y darlledwr a ffrind David Ali Yassine, oedd yn dilyn David a'i frwydr i wella o afiechyd meddwl. Roedd y rhaglen hefyd yn cynnwys cyn-aelod Datblygu a chyn actores Pobol y Cwm, Ree Davies a'i brwydr hi gyda afiechyd meddwl.

Yn 2012 cynhaliwyd arddangosfa i ddathlu hanes y band mewn caffi yng Nghaerdydd. Daeth Edwards a Morgan nôl at ei gilydd yn 2012 ar gyfer yr EP *Darluniau'r Ogof Unfed Ganrif ar Hugain* a ryddhawyd albwm fer, *Erbyn Hyn*, yn Mehefin 2014.

Yn Rhagfyr 2015 ryddhawyd *Porwr Trallod*, albym llawn newydd gan y band (y cyntaf ers 22 mlynedd) ar Recordiau Ankstmusik.

Yn Awst 2020 ryddhawyd sengl dwbl "Cymryd y Cyfan / Purdeb Noeth" ac albwm newydd ar feinyl *Cwm Gwagle*, drwy label Ankstmusik. Hwn oedd cynnyrch cerddorol olaf y grŵp cyn marwolaeth David R. Edwards ym Mehefin 2021.

Disgyddiaeth
------------

* Casetiau Neon
	+ *Amheuon Corfforol* - casét EP; tua 1982
	+ *Trosglwyddo'r Gwirionedd* *('Transferring the truth')* - casét EP]]; tua 1983
	+ *Fi Du* *('Me black')* - casét EP; tua 1984
	+ *Caneuon Serch I Bobl Serchog* - casét EP; tua 1985
* Recordiau Anhrefn
	+ *Hwgr Grawth-Og* - 7" EP; 1986
	+ *Wyau* - LP; 1988
* Recordiau Ofn
	+ *Pyst* - LP; 1990
* Ankst
	+ *Blwch Tymer Tymor* - casét LP; 1991
	+ *Peel Sessions: No AIDS, No Salmonella, and No Gulf War Respectively* - LP; 1992 (Albwm gasgliad o 3 o 5 *Peel Session* y band)
	+ *Libertino* - CD; 1993
	+ *Alcohol / Amnesia* - sengl; 1995
	+ *Wyau / Pyst* - CD; 1995 (dau albwm gynt mewn un)
* Ankstmusik
	+ *Datblygu 1985 - 1995* - CD; 1999 (casgliad o senglau, EPs a thraciau a'u rhyddhawyd gynt)
	+ *Wyau, Pyst a Libertino* - CD ddwbl; 2004 (y 3 albwm cynt ar CD ddwbl)
	+ *Darluniau'r Ogof Unfed Ganrif ar Hugain* - 7" feinyl/digidol; 26 Tachwedd 2012, Ankst 132
	+ *Erbyn Hyn* - Albwm fer CD/digidol; 26 Mai 2013, Ankst 136
	+ *Porwr Trallod* - 12" feinyl + CD; 2015
	+ "Cymryd y Cyfan / Purdeb Noeth" - Sengl dwbl, 7 Awst 2020
	+ *Cwm Gwagle* - LP, 12" feinyl; 29 Awst 2020, Ankst 151

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Strong, Martin C. (2003) "The Great Indie Discography", Canongate, ISBN 1-84195-335-0
2. 1 2  Hill, Sarah (2012) "Datblygu Trideg", Wales Arts Review. Adalwyd 18 Mehefin 2014
3. 1 2  "Wales’ poet laureate of doubt who made perfect sense to a generation", Wales Online, 17 Chwefror 2012. Adalwyd 18 Mehefin 2014
4. ↑  Tucker, Simon (2014) "Datblygu: Erbyn Hyn. Official Mini-Album Launch", Louder than War, 6 Mai 2014. Retrieved 18 June 2014
5. ↑  "Datblygu celebrate new album release", *Carmarthen Journal*, 14 Mai 2014. Adalwyd 18 Mehefin 2014
6. ↑   Sengl ddwbl Datblygu. Y Selar (20 Gorffennaf 2020). Adalwyd ar 27 Mehefin 2021.

Dolenni allanol
---------------

* Proffil y band ar wefan y BBC
* *Beibl Datblygu*
* *Peel Sessions* gan Datblygu