recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Uchel ddugiaeth neu dywysogaeth yn ardal Rus' yn yr Oesoedd Canol Diweddar oedd **Uchel Ddugiaeth Moscfa**, **Mysgofi**, **Rus' Mysgofi**, neu **Uchel Dywysogaeth Moscfa** (Rwsieg: Великое Княжество Московское, *Velikoye Knyazhestvo Moskovskoye*) a fu'n rhagflaenydd i wlad Rwsia. Teyrnaswyd drosti gan frenhinlin y Rurik, a fuont yn rheoli Rus' ers sefydlu Novgorod yn 862.

Sefydlwyd yr Uchel Ddugiaeth ym 1263 pan penodwyd Daniel, mab y tywysog Rurik Alexander Nevsky, yn Uchel Dywysog Moscfa, a oedd yn wladwriaeth gaeth i'r Ymerodraeth Fongolaidd ("Iau'r Tatar"). Erbyn y 1320au, ymgorfforwyd Uchel Ddugiaeth Vladimir-Suzdal yn rhan o Fysgofi. Cyfeddiannwyd Gweriniaeth Novgorod ym 1478 a gorchfygwyd Uchel Ddugiaeth Tver ym 1485. Parhaodd Mysgofi yn gaeth i'r Llu Euraid, y chaniaeth a olynai cwymp yr Ymerodraeth Fongolaidd yn Nwyrain Ewrop, Gorllewin Siberia a Chanolbarth Asia, hyd at 1480, er bu gwrthryfeloedd ac ymgyrchoedd milwrol yn fynych yn erbyn y Mongolwyr, er enghraifft buddugoliaeth Dmitri Donskoi ym Mrwydr Kulikovo (1380).

Dan Iau'r Tatar, caniatawyd Mysgofiaid, Suzdaliaid, a thrigolion eraill Rus' gan amlaf i gadw at eu traddodiadau Slafaidd, paganaidd, ac Uniongred. Atgyfnerthwyd y wladwriaeth yn ystod teyrnasiad Ifan III (1462–1505), a goronodd ei hun yn Uchel Dywysog Holl Rus' ym 1502. Arweiniodd sawl ymgyrch yn erbyn Uchel Ddugiaeth Lithwania ac erbyn 1503 llwyddodd i dyfu tiriogaeth ei deyrnas deirgwaith. Trwy ei briodas i Sophia Palaiologina, merch Cystennin XI Palaiologos, yr olaf o'r ymerodron Bysantaidd, hawliodd Ifan III ei deyrnas yn olynydd i'r Ymerodraeth Rufeinig, a rhoddai'r enw "Y Drydedd Rufain" ar Foscfa. Ymfudodd nifer o Fysantiaid i'r Uchel Ddugiaeth, gan gryfhau hunaniaeth grefyddol a diwylliannol y Mysgofiaid. Concrwyd Tywysogaeth Smolensk gan olynydd Ifan, Vasili III, oddi ar Lithwania ym 1512, gan ymestyn ffiniau Mysgofi hyd at lannau Afon Dniepr. Ar ei hanterth bu Uchel Ddugiaeth Moscfa yn cynnwys y rhan helaethaf o ogledd a chanolbarth Rwsia Ewropeaidd, a rhywfaint o diriogaeth a leolir heddiw yn y Ffindir, Belarws, a'r Wcráin. Daeth yr Uchel Ddugiaeth i ben ym 1547 yn sgil coroni mab Vasili, Ifan IV yn Tsar Rwsia, ac felly fe'i olynwyd gan Tsaraeth Rwsia.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *A Short History of the USSR* (yn Saesneg). Progress Publishers. 1965.
2. ↑  Florinsky, Michael T. (1965). *Russia: a History and an Interpretation* (yn Saesneg).
3. ↑  Dewey, Horace W. (1987). "Political Poruka in Muscovite Rus'". *The Russian Review* **46** (2): 117–133. doi:10.2307/130622. ISSN 0036-0341. JSTOR 130622.
4. ↑  Isham, Heyward; Pipes, Richard (2016-09-16). *Remaking Russia: Voices from within: Voices from within* (yn Saesneg). Routledge. ISBN 978-1-315-48307-8.
5. ↑  "Московская Русь • Arzamas". *Arzamas* (yn Rwseg). Cyrchwyd 2020-05-12.
6. ↑  "Moscow, Grand Principality of". *Encyclopædia Britannica*. Chicago: Encyclopædia Britannica. 2012.
7. ↑  Perrie, Maureen, gol. (2006). *The Cambridge History of Russia*. **1**. Cambridge University Press. t. 751. ISBN 978-0-521-81227-6.
8. ↑  Davies, B. *Warfare, State and Society on the Black Sea Steppe, 1500–1700*. Routledge, 2014, p. 5
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Rachel Weinberg yw ***L'ampélopède*** a gyhoeddwyd yn 1974. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***L'Ampélopède*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Rachel Weinberg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Isabelle Huppert a Jean Pignol. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Godfather Part II* sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Rachel Weinberg ar 25 Hydref 1929 yn Roanne. Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Rachel Weinberg nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| L'ampélopède |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1974-01-01 |
| La Flambeuse |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1981-01-01 |
| Pic Et Pic Et Colegram |  | Ffrainc |  | 1972-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Roedd **Walter Colman** (1600–1645) yn ffrier Ffransisgaidd Seisnig.

Bywyd
-----

Ganed Colman yn Cannock, Swydd Staford, i deulu bonheddig a chyfoethog. Enw ei dad oedd Walter Coleman. Yn ddiweddarach rhoddodd teulu ei fam, y Whitgreaves, loches i Siarl II ym 1651 yn Mosley Hall ger Wolverhampton.

Gadawodd Colman â Lloegr yn ŵr ifanc i astudio yn y Coleg Seisnig, Douai. Ym 1625 daeth yn aelod o Urdd Ffransisgaidd Douai, gan dderbyn yr enw mewn crefydd Christopher o St. Clare. Dyma'r enw sy'n cael ei ddefnyddio yn y mwyafrif o ffynonellau hanesyddol sy'n cyfeirio ato.

Ar ôl cwblhau ei flwyddyn o nofyddiaeth, dychwelodd i Loegr ar alwad yr uwch dad daleithiol, y Tad John Jennings. Wedi dychwelyd cafodd ei garcharu ar unwaith oherwydd iddo wrthod tyngu'r llw o deyrngarwch i'r frenhiniaeth Brotestannaidd. Wedi'i ryddhau trwy ymdrechion ei ffrindiau, aeth Colman i Lundain, lle cafodd ei gyflogi yng ngwaith y weinidogaeth, a lle, yn ystod ei gyfnodau hamdden, cyfansoddodd *La dance machabre*, neu *Gornest Marwolaeth* (Llundain, 1632 neu 1633), trafodaeth mewn medr a rhythm cain ar bwnc marwolaeth, a gyflwynwyd i'r Frenhines Henrietta Maria, consort y Brenin Siarl I.

Dychwelodd Colman i Douai i adfer ei iechyd wedi ei gyfnod yn y carchar. Pan dorrodd erledigaeth grefyddol allan o'r newydd ym 1641, dychwelodd i Loegr. Ar 8 Rhagfyr yr un flwyddyn cafodd ei ddwyn i dreial, ynghyd â chwech o offeiriaid eraill, yr oedd dau ohonynt yn Fenedictiaid, roedd y pedwar arall yn aelodau o'r clerigwyr seciwlar. Cawsant i gyd eu condemnio i gael eu Crogi, diberfeddu a chwarteru ar 13 Rhagfyr, ond trwy ymyrraeth llysgennad Ffrainc gohiriwyd y dienyddiad am gyfnod amhenodol. Arhosodd Colman yng Ngharchar Newgate am nifer o flynyddoedd. Wedi blino'n lân ac yn ddioddef o newyn a llymder oherwydd ei garchariad bu farw ym 1645.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Anne Hope, *Franciscan Martyrs in England* (London, 1878), xi, 123 sqq
2. ↑  Fennessy, I. (2004, Medi 23). Coleman, Walter (1600–1645), Franciscan friar, missionary, and writer. Oxford Dictionary of National Biography. Adalwyd 11 Gorffennaf 2019
3. ↑  Thaddeus, *The Franciscans in England* (London, 1898), 62, 72, 106
4. ↑  Leo, Lives of the Saints and Blessed of the Three Orders of St. Francis (Taunton, 1887), IV, 368.
5. ↑  Mason, Certamen Seraphicum (Quaracchi, 1885), 211, 228

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 54493733
* LCCN: nr93002537
* GND: 1191185990
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Pietro Germi yw ***Il Cammino Della Speranza*** a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd gan Luigi Rovere yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Lux Film. Lleolwyd y stori yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Federico Fellini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlo Rustichelli. Dosbarthwyd y ffilm gan Lux Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Raf Vallone, Saro Urzì, Carlo Rustichelli, Renato Terra, Saro Arcidiacono ac Elena Varzi. Mae'r ffilm *Il Cammino Della Speranza* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *All About Eve* sy’n ffilm gomedi
Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Leonida Barboni oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Pietro Germi ar 14 Medi 1914 yn Genova a bu farw yn Rhufain ar 31 Hydref 1996. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1939 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Canolfan Arbrofol ym Myd y Sinema.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Wreiddiol
 * Palme d'Or

Derbyniad
---------

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Silver Bear Grand Jury Prize.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Pietro Germi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Alfredo Alfredo |  | Ffraincyr Eidal | Eidaleg | 1972-09-22 |
| Divorzio All'italiana |  | yr Eidal | Eidaleg | 1961-12-20 |
| Il Cammino Della Speranza |  | yr Eidal | Eidaleg | 1950-11-22 |
| Il Ferroviere |  | yr Eidal | Eidaleg | 1956-01-01 |
| In Nome Della Legge |  | yr Eidal | Eidaleg | 1948-01-01 |
| *Jealousy* |  | yr Eidal | Eidaleg | 1953-01-01 |
| *Seduced and Abandoned* |  | yr EidalFfrainc | Eidaleg | 1964-01-01 |
| Serafino |  | yr Eidal | Eidaleg | 1968-01-01 |
| Signore & Signori |  | yr EidalFfrainc | Eidaleg | 1966-01-01 |
| Un Maledetto Imbroglio |  | yr Eidal | Eidaleg | 1959-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Glenn Tryon yw ***Two in Revolt*** a gyhoeddwyd yn 1936. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alberto Colombo. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw John Arledge. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1936. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Anthony Adverse* sef ffilm Americanaidd hanesyddol, epig gan Mervyn LeRoy. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Jack MacKenzie oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Glenn Tryon ar 2 Awst 1898 yn Orlando, Florida a bu farw yn yr un ardal ar 4 Ebrill 1956.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Glenn Tryon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Beauty For The Asking |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1939-01-01 |
| *Double Date* |  | Unol Daleithiau America |  |  |
| Easy to Take |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1936-01-01 |
| Gridiron Flash |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1934-01-01 |
| Meet Miss Bobby Socks |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1944-01-01 |
| Miss Mink of 1949 |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1949-01-01 |
| Nazty Nuisance |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1943-01-01 |
| Small Town Boy |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1937-01-01 |
| The Law West of Tombstone |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1938-01-01 |
| Two in Revolt |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1936-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Hubert Frank yw ***Liebling, Sei Nicht Albern*** a gyhoeddwyd yn 1970. Fe'i cynhyrchwyd gan Reginald Puhl yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Peter Thomas. 

 Mae'r ffilm *Liebling, Sei Nicht Albern* yn 79 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1970. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Patton* sef ffilm ryfel gan y cyfarwyddwr ffilm Franklin J. Schaffner. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Ernst Wilhelm Kalinke oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hubert Frank ar 27 Medi 1925 yn Slavonice.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Hubert Frank nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm comedi ar gerdd gan y cyfarwyddwr Jacques Godbout yw ***Ixe-13*** a gyhoeddwyd yn 1972. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***IXE-13*** ac fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Jacques Godbout a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan François Dompierre. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carole Laure, Louise Forestier, André Dubois, Jean-Guy Moreau, Louisette Dussault, Luce Guilbeault, Marc Laurendeau, Marcel Saint-Germain, Serge Grenier a Diane Arcand. Mae'r ffilm *Ixe-13 (ffilm o 1972)* yn 115 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1972. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Godfather* sef ffilm am gangstyrs Americanaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *IXE-13*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Pierre Daignault a gyhoeddwyd yn 1947.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jacques Godbout ar 27 Tachwedd 1933 ym Montréal. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Québec-Paris
 * Gwobr Athanase-David
 * Swyddog Urdd Canada
 * Prix littéraire du Gouverneur général
 * Gwobr Llenyddol Cymuned Canada-Ffrengig
 * Grand Prix des lectrices de ELLE Québec

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jacques Godbout nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Anne Hébert* |  | Canada | Ffrangeg | 2000-01-01 |
| *Fabienne* |  |  |  |  |
| Ixe-13 |  | Canada | Ffrangeg | 1972-01-01 |
| Kid Sentiment |  | Canada | Ffrangeg | 1968-01-01 |
| Le Mouton Noir |  | Canada | Ffrangeg | 1992-01-01 |
| *Les troubbes de Johnny* |  | Canada | Ffrangeg | 1974-01-01 |
| *Rose et Landry* |  | Canada | Ffrangeg | 1963-01-01 |
| The Fate of America |  | Canada |  | 1996-01-01 |
| Traître Ou Patriote |  | Canada | Ffrangeg | 2000-01-01 |
| *YUL 871* |  | Canada | Ffrangeg | 1966-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  .
2. ↑  .
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Titw copog cyffredin** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: titwod copog cyffredin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Parus bicolor***; yr enw Saesneg arno yw *Tufted titmouse*. Mae'n perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. bicolor*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r titw copog cyffredin yn perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cyanistes semilarvatus | Cyanistes semilarvatus |  |
|
| Titw asur | Cyanistes cyanus |  |
|
| Titw cefnwyrdd | Parus monticolus |  |
|
| Titw cribog | Lophophanes cristatus |  |
|
| Titw mawr | Parus major |  |
|
| Titw tomos las | Cyanistes caeruleus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Titw copog cyffredin** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt cwta** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau cwta) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chlorostilbon poortmani***; yr enw Saesneg arno yw *Short-tailed emerald*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. poortmani*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r emrallt cwta yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt cwta** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Talaith yr Ariannin yw **Talaith Chaco**. Saif yng ngogledd-ddwyrain y wlad, ac amaethyddiaeth yw'r diwydiant pwysicaf, yn arbennig tyfu cotwm.

Yn y gorllewin, mae'n ffinio â thalaithiau Salta a Santiago del Estero, ac yn y de â thalaith Santa Fe. Yn y gorllewin, mae Afon Paragwâi yn ei gwahanu oddi wrth Paragwâi ac Afon Paraná yn ei gwahanu oddi wrth dalaith Corrientes; tra yn y gogledd mae'n ffinio â thalaith Formosa. Prifddinas y daith yw Resistencia.

Talaith Chaco yn yr Ariannin
Yng Nghyfrifiad 2022 roedd gan y dalaith boblogaeth o 1,142,963.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 21 Awst 2023

 gw • sg • go**Taleithiau'r Ariannin**

Buenos Aires **·** 
Catamarca **·** 
Chaco **·** 
Chubut **·** 
Córdoba **·** 
Corrientes **·** 
Entre Ríos **·** 
Formosa **·** 
Jujuy **·** 
La Pampa **·** 
La Rioja **·** 
Mendoza **·** Misiones **·** 
Neuquén **·** 
Río Negro **·** 
Salta **·** 
San Juan **·** 
San Luis **·** 
Santa Cruz **·** 
Santa Fe **·** 
Santiago del Estero **·** 
Tierra del Fuego **·** 
Tucumán
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn clustfioled brown** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod clustfioled brown) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Colibri delphinae***; yr enw Saesneg arno yw *Brown violetear*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. delphinae*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r sïedn clustfioled brown yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn clustfioled brown** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Henri Decoin yw ***Le Feu Aux Poudres*** a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Albert Simonin a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Loulou Gasté. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter van Eyck, Pierre-Louis, Paul Müller, Lino Ventura, Henri Cogan, Françoise Fabian, Lyla Rocco, Albert Simonin, Marthe Mercadier, Charles Vanel, Darío Moreno, Raymond Pellegrin, François Chaumette, Georges Demas, Jacqueline Maillan, Lisa Jouvet, Marcel Bernier, Mathilde Casadesus, Olivier Darrieux, Pascal Mazzotti, Roland Armontel, Nino Crisman, Georges Bayle a Michel Jourdan. Mae'r ffilm *Le Feu Aux Poudres* yn 75 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Bridge on the River Kwai* sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Pierre Montazel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Claude Durand sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henri Decoin ar 18 Mawrth 1890 ym Mharis a bu farw yn Neuilly-sur-Seine ar 19 Ebrill 1979. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Officier de la Légion d'honneur
 * Croix de guerre 1914–1918

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Henri Decoin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Cynulliad neu wasanaeth Cristnogol sy'n canolbwyntio ar lafarganu a thrafod adnodau o'r Beibl er mwyn ei ddysgu a'i ddeall yw **cymanfa bwnc**. Yn ôl traddodiad, mae'r adnodau o'r Beibl, sef y 'pwnc', yn cael ei lafarganu ac yna ei 'holi', gan weinidog fel arfer, ar ffurf cyfres o gwestiynau ac atebion. Byddai'r adnodau wedi eu dysgu a'u hastudio o flaen llaw. Weithiau, bydd unigolyn yn cael ei wahodd i holi'r pwnc mewn ymarfer cyn y gymanfa ei hun.

Hanes
-----

Er bod y traddodiad yn cael ei gysylltu'n bennaf â'r enwadau Anghydffurfiol, tybir y gellir ei olrhain yn ôl i gyfnod cyn teyrnasiad Harri VIII ac ymraniad yr Eglwys Anglicanaidd oddi wrth yr Eglwys Gatholig. Erbyn y 19g, roedd cymanfaoedd pwnc yn cael eu cynnal gan Ysgolion Sul i helpu plant i ddod yn gyfarwydd â chynnwys y Beibl. Byddai'n fodd o addysgu'r Beibl i'r rheini nad oeddent yn gallu darllen neu oedd heb Feibl. 

Mae'r llafarganu mewn 4 llais sef SATB, gydag adnodau gwahanol yn cael ei dyfarnu i wahanol leisiau.

Y Gymanfa Bwnc bresennol
------------------------

Erbyn heddiw, prin iawn yw'r cymanfaoedd pwnc sy'n cael eu cynnal o'u cymharu â chymanfaoedd canu, yn bennaf mae'r traddodiad dal i ddigwydd yn ardaloedd Sir Gaerfyrddin a Sir Benfro. Mae cymanfa bwnc yn ddigwyddiad blynyddol yn nifer o eglwysi Annibynnol y ddwy sir gydag eglwysi'r plwyf neu ardal benodol yn dod at ei gilydd un ddydd Sul i lafarganu’r pwnc, cael ei 'holi' gan weinidog ac wedyn byddai canu anthemau'r gymanfa (emynau neu cân Gristnogol benodol). 

Rhannwyd y dydd yn dair rhan gyda phlant yn cymryd rhan drwy adrodd cynhyrchiad byddai'r ysgol Sul wedi'i pharatoi, a oedd yn seiliedig fel arfer ar y Beibl neu neges Gristnogol. Byddai hefyd te yn cael ei ddarparu, weithiau tair gwaith y dydd ar gyfer y wahanol sesiynau.

Mae'r llafarganu yma wedi ymddangos yn rhai cynyrchiadau teledu a ffilm fel Y Gwyll a Yr Ymadawiad, o ganlyniad i'r sain sydd yn gallu teimlo'n arswydus.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Capel: Y Pwnc dan sylw". 2006-06-04. Cyrchwyd 2018-09-19.
2. ↑  Mandelbrote, Scott; Ledger-Lomas, Michael (2013). *Dissent and the Bible in Britain, C.1650-1950*. OUP Oxford. ISBN 9780199608416.
3. 1 2  "Watch Capeli". *BFI Player* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-04-02.
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Patrick Roy Beckert yw ***Tal Der Skorpione*** a gyhoeddwyd yn 2019. Fe'i cynhyrchwyd gan Thomas Kercmar yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Michael Donner. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mathieu Carrière, Ralf Richter, Martin Semmelrogge, Claude-Oliver Rudolph ac Elena Carrière. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Parasite* sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Patrick Roy Beckert ar 1 Ionawr 1990 yn Karlsruhe.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Patrick Roy Beckert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
**Ymerodraeth Persia** oedd yr enw ar nifer o ymerodraethau yn y diriogaeth oedd yn dwyn yr enw Persia ac a elwir yn awr yn Iran. Y mwyaf adnabyddus o'r rhain oedd yr Ymerodraeth Achaemenaidd (648 - 330 CC.). Cnewyllyn yr ymerodraeth oedd yr ardal sydd nawr yn dalaith Fars yn Iran. Sylfaenydd Ymerodraeth Persia oedd Cyrus Fawr, a orchfygodd ymerodraeth y Mediaid ac a ymestynnodd yr ymerodraeth dros y rhan fwyaf o'r Dwyrain Canol, yn cynnwys tiriogaethau Babylon, y Ffeniciaid, a'r Lydiaid. Ychwanegodd mab Cyrus, Cambyses II, yr Aifft at yr ymerodraeth.

Ymestynnwyd ffiniau'r ymerodraeth ymhellach gan Darius I. Arweniodd ei fyddinoedd cyn belled a dyffryn Afon Indus a meddiannodd Thrace yn Ewrop. Methodd ymgyrch yn erbyn Groeg pan orchfygwyd byddin Bersaidd ym Mrwydr Marathon yn 490 CC.. Rhannodd Darius yr ymerodraeth i tua ugain talaith (satrapi), a symudodd y brifddinas i Susa, gerllaw Babylon.

Yr Ymerodraeth Achaemenid yn ystod teyrnasiad Darius I.
Ymosododd mab Darius, Xerxes I ar y Groegiaid gyda byddin enfawr ddeng mlynedd yn ddiweddarach, ond gorchfygwyd ei lynges ym Mrwydr Salamis yn 480 CC. a gorchfygwyd ei fyddin ym Mrwydr Plataea yn 479 CC..

Yn ddiweddarach gwanychodd yr ymerodraeth, yn enwedig ar ôl marwolaeth Artaxerxes III Ochus yn 338 CC. Yn 334 CC. glaniodd Alecsander Fawr, brenin Macedonia, yn Asia Leiaf a meddiannodd Lydia, Ffenicia a'r Aifft cyn gorchfygu byddin Darius III ym Mrwydr Gaugamela yn 331 CC. a chipio Susa. Sefydlodd Alecsander ei ymerodraeth ei hun, ond ymrannodd wedi ei farwolaeth.

Yn ddiweddarach datblygodd Ymerodraeth y Parthiaid (250 CC. - 226 OC.) yn yr un ardal. Yn 226 cipiodd Ardashir y brifddinas Ctesiphon, gan sefydlu Ymerodraeth Bersaidd dan linach y Sassanid, a barhaodd hyd y flwyddyn 651.
Mewn ieithyddiaeth mae **diglosia** yn derm ar gyfer y defnydd o ddwy iaith (neu ddau fersiwn o’r un iaith) o fewn yr un gymuned - ac mynd o'r naill i'r llall yn ôl y sefyllfa.

Mewn llawer o enghreifftiau o ddiglosia mae siaradwr yn newid o iaith lafar pob dydd i fath arall o iaith ar gyfer sefyllfaoedd mwy ffurfiol.

Yr Iaith 'H' a’r iaith 'L'
--------------------------

Mae’r iaith lafar pob dydd yn cael ei dynodi fel yr iaith "L" (o’r gair Saesneg "low"). Fel arfer mae’r iaith "L" yn cael ei defnyddio yn y cartref ac ymhlith cymdogion, cyd-weithwyr etc.

Mae’r iaith "H" (o’r Saesneg "high") yn cael ei defnyddio mewn sefyllfaoedd mwy ffurfiol fel addysg, ysgrifennu neu ddelio gydag awdurdodau a phobl mewn awdurdod.

Mae siaradwyr Cymraeg yn defnyddio Cymraeg llafar yn eu  tafodiaith leol ymhlith ei gilydd fel yr iaith "L *gan newid i neu Saesneg neu Gymraeg Lenyddol fel yr iaith* H *ar gyfer ysgrifennu a darllen.*

Mae diglosia yn bodoli'n helaeth o amgylch y byd. Er enghraifft, fel arfer mae pobl Tsieina yn siarad eu tafodiaith leol fel yr iaith "L" gan newid i'r iaith "H" - Mandarin ar gyfer llythrennedd.

*Siarad yn Wyn*
---------------

Boots Riley, cyfarwyddwr y ffilm *Sorry to Bother You*
Mae newid cod yn bwnc wedi dod yn bwnc trafod yn yr Unol Dalaithau ymhlith bobl o dras Affro-Americaniadd. Maent yn teimlo o dan bwysau i 'siarad yn wyn' gan newid eu ffordd arferol o siarad wrth ddeilio gyda phobl gwynion. 

Mae'r ffilm 2018 *Sorry to Bother You* yn gomedi am ddyn du sydd yn gweithio mewn canolfan galwadau ac yn 'siarad yn wyn' er mwyn llwyddo ein ei waith. 

Mae Barack Obama yn aml yn dangos ei allu i newid cod yn seiliedig ar y gymuned yr oedd yn ymweld â hi. 
Mewn un esiampl adnabyddus mae Obama yn llongyfarch aelodau tîm pêl-fasged, gan 'fod yn wyn' ac yn ysgwyd llaw'n barchus gyda'r hyfforddwr gwyn ond yn siarad yn fwy anffurfiol ac yn cwtsio’r chwaraewyr du.

Gweler hefyd
------------

* Newid cod - ble mae'r un person yn defnyddio dwy iaith yn yr un sgwrs.
* Cywair Iaith - amrywiaethau yr un iaith yn ôl y cyd-destunau.
* Ieithyddiaeth disgrifiadol - disgrifio’n fanwl gywir sut mae iaith yn cael ei defnyddio
* Cyd-ddeallusrwydd iaith
* Continiwm tafodiaith

Ffynonellau
-----------

* Crystal, D. 2005. *How Language Works* Penguin Books. ISBN 0-14-051538-0
* 
* Ferguson, Charles A. 1959. Diglossia. Word 15: 325-340.
* LangFocus "What is Diglossia?" Ffilm fer ar YouTube

Dolenni allanol
---------------

* 'Cyflwyniad i Ieithyddiaeth Golygyddion: Sarah Cooper a Laura Arman ar Porth Coleg Cymraeg Cenedlaethol

1. ↑
2. ↑
Ffilm ddrama a elwir hefyd yn ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Esteban Sapir yw ***La Antena*** a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Esteban Sapir a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leo Sujatovich. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Julieta Cardinali, Florencia Raggi, Griselda Sicilianii, Valeria Bertuccelli, Alejandro Urdapilleta, León Dogodny, Carlos Aurelio López Piñeiro, Rafael Ferro, Gustavo Pastorini a Ricardo Merkin. Mae'r ffilm *La Antena* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Departed* sef ffilm ddrama
Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Esteban Sapir ar 6 Mehefin 1967 yn Buenos Aires. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1996 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------



Mae'r incwm a dderbyniwyd am y ffilm hon dros 114,649 $ (UDA), 16,831 $ (UDA), 45,123 $ (UDA).

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Esteban Sapir nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| La Antena |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 2006-01-01 |
| Picado Fino |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1996-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 2 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 2 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 11 Mehefin 2022.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 11 Mehefin 2022.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 2 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 2 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 2 Gorffennaf 2016.
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 11 Mehefin 2022.
Ffilm comedi ar gerdd gan y cyfarwyddwr Paul Martin yw ***La Paloma*** a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd gan Artur Brauner yn yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd CCC Film. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Gustav Kampendonk a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Erwin Halletz. Dosbarthwyd y ffilm gan CCC Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Louis Armstrong, Karlheinz Böhm, Werner Fuetterer, Bill Ramsey, Hubert von Meyerinck, Wolfgang Wahl, Ruth Stephan, Rudolf Platte, Elsa Wagner, Harald Juhnke, Kessler Twins, Anneliese Würtz, Bibi Johns, Eleonore Tappert, Hans Olden a Ted Herold. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ben-Hur* sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Richard Angst oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Jutta Hering sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul Martin ar 8 Chwefror 1899 yn Cluj-Napoca a bu farw yn Berlin ar 8 Ionawr 2017.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Paul Martin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Die Frauen Des Herrn S. |  | yr Almaen | Almaeneg | 1951-01-01 |
| Die Goldsucher Von Arkansas |  | yr EidalFfraincyr Almaen | Almaeneg | 1964-01-01 |
| Die Tödlichen Träume |  | yr Almaen | Almaeneg | 1951-01-01 |
| Du Bist Musik |  | yr Almaen | Almaeneg | 1956-01-01 |
| Du Bist Wunderbar |  | yr Almaen | Almaeneg | 1959-01-01 |
| Ein Blonder Traum |  | yr Almaen | Almaeneg | 1932-01-01 |
| Glückskinder |  | yr Almaen | Almaeneg | 1936-08-19 |
| Liebe, Tanz Und 1000 Schlager |  | yr Almaen | Almaeneg | 1955-01-01 |
| Preußische Liebesgeschichte |  | yr Almaen | Almaeneg | 1938-01-01 |
| Wenn Frauen Schwindeln |  | yr Almaen | Almaeneg | 1957-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Gwefan oedd **WalesHome**, yn ôl ei golygyddion, yn cynnig "dadansoddiadau annibynnol o Gymru am Gymru". Sefydlwyd y wefan yn Ebrill 2009 a cyhoeddodd erthyglau beunyddiol gan gyfranwyr nodedig amrywiol ar bynciau megis gwleidyddiaeth Gymreig, cymdeithas Cymru a'r celfyddydau.

Ymhlith y llu o gyfranwyr nodedig yr oedd Nick Bourne AC, Nick Clegg AS, Jill Evans ASE, Edwina Hart AC, Bethan Jenkins AC, Ann Jones AC, y Prif Weinidog Carwyn Jones AC, Archesgob Cymru Barry Morgan, Julie Morgan AS, Jenny Randerson AC, Rhodri Glyn Thomas AC a Kirsty Williams AC.

Aeth y wefan oddi ar lein yn Ebrill 2012 wedi cael trafferthion gyda'i llety gwe. Daeth blog dros dro yn ôl ar wefan Tumblr ac apeliwyd am gymorth gyda'r wefan. Er hynny tynnwyd y wefan i lawr a ni ddaeth mwy o gynnwys ar ôl hynny.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  @waleshome (3 Ebrill 2012). "Sorry everyone - site is down. Victim of our own success. Host says it can't handle our traffic. Please be patient as this is a biggie" (Trydariad) (yn Saesneg). Cyrchwyd 24 Ionawr 2020 – drwy Twitter.
2. ↑   WalesHome – demise reports exaggerated. WalesHome (6 Ebrill 2012). Adalwyd ar 24 Ionawr 2020.

Dolenni allanol
---------------

* Archif o wefan WalesHome ar InternetArchive
* WalesHome ar Twitter
Mae **Maʿān** (Arabeg: معان) yn ddinas sydd wedi'i lleoli yn ne'r Iorddonen, 218 km o'r brifddinas Amman. Dyma brifddinas Ardal Llywodraethol Ma'an.

Roedd gan Ma'on boblogaeth o tua 41,055 yn 2015.

Mae diwylliant a ddynodir gan yr un enw â Maān wedi bodoli ers adeg y Nabateaid, ac mae'r ddinas bresennol wedi'i lleoli i'r gogledd-orllewin o'r un hynafol. Mae'r ddinas yn ganolbwynt trafnidiaeth pwysig, wedi ei leoli ar yr hen Via Regia a hefyd ar y Desert Desert modern.

Maʿān oedd y man lle bu gwrthdaro rhwng byddin yr Iorddonen a grwpiau ffwndamentalaidd yn 2002, ar ôl marwolaeth diplomydd o'r Unol Daleithiau.

Hanes
-----

Sefydlwyd Ma'an gan y Minaeaid (a elwir yn "Ma'in" yn Arabeg) - pobl Arab hynafol o Iemen yn y 2g a 4g Cyn Crist. Roedd y safle ar lwybr masnach bwyasig ac fe ymsefydlodd masnachwyr Mineaid yno. Yn ôl traddodiad lleol enwyd y ddinas ar ôl "Ma'an", mab Lot.

Yn y cyfnod cyn-Islamaidd, roedd y Ghassanids yn byw ym Maʿān, a benododd Farwa al-Juthamī yn llywodraethwr Maān. Roedd teyrnas Ghassanid dan ddylanwad yr Ymerodraeth Fysantaidd, ac roedd o ffydd Gristnogol.
Ar ôl brwydr Mu'ta, cyhuddwyd Farwa o fod yn Fwslim, felly arestiodd y Ghassanids Farwa a'i groeshoelio ger ffynnon boeth Afra. Mewn ymateb, anfonodd yr Umma Mwslemaidd newydd ei ffurfio o Medina fyddin dan arweiniad Usama ibn Zayd, a orchfygodd Maān.

stryd ym Ma'an, 2014
Pan gymerodd yr Umayyads reolaeth dros y calipad, daeth Maʿn yn ffynnu, a hyd heddiw mae wedi aros yn ganolbwynt pwysig i bererinion sy'n dod o Dwrci a Syria i gyrraedd Mecca.

Yn 1559 adeiladodd yr Otomaniaid gaer Saraya yn Maʿān, i wasanaethu fel lloches i bererinion ar eu ffordd i Mecca. Yn 1902 unodd gorsaf reilffordd Maān ddinas Damascus yn Syria â Medina yn ijāz. Gorweddau Ma'an yn Sanjak (sir) Ma'an o fewn Vilayet (talaith) Syria o Ymerodraeth yr Otomaniaid. Ar ôl cwymp Damascus yn nwylo'r Ffrancwyr ym 1920, daeth brwydr Maysalun, yr emir Hashemitiad Abdullāh - mab Sharīf Mecca a phennaeth y Gwrthryfel Arabaidd - i Maān i ad-drefnu'r lluoedd Arabaidd a gorchfygu Syria. Ar 5 Ionawr 1920, dechreuodd y rhyfel yn erbyn yr Otomaniaid a'u cynghreiriaid Prydeinig, ac yn ddiweddarach yr un flwyddyn trefnwyd byddin fach o'r enw "y Fyddin Arabaidd", sef cnewyllyn yr hyn a ddaeth yn ddiweddarach yn Lleng Arabaidd.

Addysg
------

Prifysgol al-Husayn ibn Talal yw'r unig brifysgol ym Maʿān, ac mae'n cynnig ystod o 38 cwrs gwahanol, wedi'u rhannu'n Beirianneg, Celf, Gwyddoniaeth, Economeg, Archaeoleg, Addysg a Nyrsio.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Museum With No Frontiers, p. 203.
2. ↑   Bromiley, t. 362.
3. ↑  Gibb, p. 897.
4. ↑  Porath, Y. (1984). "Abdallah's Greater Syria Programme". *Middle Eastern Studies* **20** (2): 172–189. doi:10.1080/00263208408700579. JSTOR 4282995.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Swyddogol Gofernad (Ardal Lywodraethol) Ma'an
* Encyclopaediad Britannica
Drama-gomedi ar ffilm gan y cyfarwyddwr Paolo Cavara yw ***Il Lumacone*** a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ruggero Maccari. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Italian International Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ninetto Davoli, Agostina Belli, Gianfranco Barra, Alberto Sorrentino, Turi Ferro, Aldo Valletti, Francesco Mulé, Aldo Rendine, Isa Danieli, Enzo Robutti, Franco Bracardi, Gabriella Giorgelli, Liù Bosisio, Lorenzo Piani, Mico Cundari, Stefano Amato, Tuccio Musumeci, Sandro Dori a Daniele Dublino. Mae'r ffilm *Il Lumacone* yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Godfather Part II* sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Antonio Siciliano sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paolo Cavara ar 4 Gorffenaf 1926 yn Bologna a bu farw yn Rhufain ar 4 Tachwedd 2010. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1962 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Fflorens.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Paolo Cavara nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| ...E Tanta Paura |  | yr Eidal | 1976-01-01 |
| *Deaf Smith & Johnny Ears* |  | yr Eidal | 1973-03-29 |
| Il Lumacone |  | yr Eidal | 1974-01-01 |
| L'occhio Selvaggio |  | yr Eidal | 1967-01-01 |
| La Donna Nel Mondo |  | yr Eidal | 1963-01-01 |
| La Tarantola Dal Ventre Nero |  | yr EidalFfrainc | 1971-01-01 |
| *La locandiera* |  | yr Eidal | 1980-01-01 |
| *Malamondo* |  | yr Eidal | 1964-01-01 |
| Mondo Cane |  | yr Eidal | 1962-01-01 |
| Virilità |  | yr Eidal | 1974-09-16 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
Arfbais llinach y Lancastriaid.
Teulu o arglwyddi yn y Mers oedd y **Lancastriaid**, un o'r ddwy blaid yn Rhyfeloedd y Rhosynnau yng Nghymru a Lloegr ganol y 15g. Eu gelynion oedd yr Iorciaid. Roedd y rhan fwyaf o'r Cymry, fel Siasbar Tudur, yn cefnogi'r Lancastriaid a Chymru a Gogledd Lloegr oedd y ddau gadarnle pwysicaf yn eu hymdrech i gipio Coron Lloegr.

Yn 1267 y dechreuodd eu cysylltiad â Chymru, pan roddodd Harri III, brenin Lloegr arglwyddiaethau Mynwy a Theirtref (Y Castell Gwyn, Ynysgynwraidd a'r Grysmwnt) i'w fab Edmund, Iarll Lancaster (marw 1296). Trosglwyddwyd yr arglwyddiaeth, yn dilyn ei farwolaeth i'w fab Thomas a feddiannodd hefyd Arglwyddiaeth Dinbych trwy ei briodas ag Alice, merch ac aeres Henry de Lacy, Iarll Lincoln. Yn 1322 dienyddiwyd Thomas ond adfeddiannodd ei fab Teirtref a Mynwy, cyn iddo briodi Maud, aeres Patrick de Chaworth, a thrwy hyn daeth Henry yn arglwydd Cydweli, Is-Cennen ac Ogwr. Ei wyres a etifeddodd ei ystâd, gwraig John o Gawnt, dug Lancaster, mab Edward III, brenin Lloegr.

Pan ddaeth eu mab Harri IV yn frenin yn 1399 trosglwyddwyd yr arglwyddiaethau i'r Goron. Yn ystod Rhyfeloedd y Rhosynnau roedd yr arglwyddiaethau Cymreig yn allweddol i ymgyrch y Lancastriaid, gan eu bod yn cysylltu tiroedd dug Efrog yn Iwerddon a chadarnleoedd yr Iorcwyr yn lloegr a De Cymru.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Gwyddoniadur Cymru*; Gwasg Prifysgol Cymru (2008); adalwyd 23 Rhagfyr
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Maurits Binger yw ***De Vrouw Clasina*** a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd gan Maurits Binger yn yr Iseldiroedd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Annie Bos, Willem van der Veer, Jan van Dommelen, Coen Hissink a Christine van Meeteren. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Birth of a Nation* addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Maurits Binger ar 5 Ebrill 1868 yn Haarlem a bu farw yn Wiesbaden ar 9 Awst 1952. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1913 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Maurits Binger nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| De Kroon Der Schande |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1918-01-01 |
| La Renzoni |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1916-01-01 |
| Liefdesstrijd |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1915-01-01 |
| Majoor Frans |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1916-01-01 |
| Mottige Janus |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1922-01-01 |
| *Sparrows* |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1916-01-01 |
| The Bluejackets |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1922-01-01 |
| *The Fatal Woman* |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1915-01-01 |
| *The Secret of Delft* |  | Yr Iseldiroedd | No/unknown value | 1916-01-01 |
| Zonnetje |  | y Deyrnas GyfunolYr Iseldiroedd | No/unknown value | 1919-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Olivier Dahan yw ***My Own Love Song*** a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Kansas. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Olivier Dahan. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Renée Zellweger, Annie Parisse, Forest Whitaker, Nick Nolte, Madeline Zima ac Elias Koteas. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inception* sef ffilm wyddonias
llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Matthew Libatique oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Olivier Dahan ar 26 Mehefin 1967 yn La Ciotat. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1994 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Olivier Dahan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Déjà Mort |  | Ffrainc | Saesneg | 1998-01-01 |
| Grace De Monaco |  | Ffraincy Deyrnas Gyfunolyr EidalUnol Daleithiau AmericaGwlad Belg | SaesnegFfrangeg | 2014-05-14 |
| La Vie Promise |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2002-01-01 |
| *La Vie en Rose* |  | Ffraincy Deyrnas Gyfunoly Weriniaeth Tsiec | FfrangegSaesneg | 2007-01-01 |
| Les Rivières Pourpres 2 : Les Anges De L'apocalypse |  | Ffraincyr Eidaly Deyrnas Gyfunol | Ffrangeg | 2004-01-01 |
| Les Seigneurs |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2012-01-01 |
| *Love Stories* |  | Ffrainc |  | 2008-01-01 |
| *Mozart, l'opéra rock* |  | Ffrainc |  | 2009-01-01 |
| My Own Love Song |  | FfraincUnol Daleithiau America | Saesneg | 2010-01-01 |
| *Tom Thumb* |  | Ffrainc |  | 2001-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Edwin Zbonek yw ***3. November 1918*** a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Franz Theodor Csokor a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carl de Groof. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Erik Frey. Mae'r ffilm *3. November 1918* yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Sound of Music* sef ffilm fiwsical rhamantus gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Paula Dvorak sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Dritter November 1918*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Franz Theodor Csokor a gyhoeddwyd yn 1936.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Edwin Zbonek ar 28 Mawrth 1928 yn Linz a bu farw yn Sankt Pölten ar 1 Rhagfyr 1963. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1960 ac mae ganddo o leiaf 52 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Edwin Zbonek nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 3. November 1918 |  | Awstria | Almaeneg | 1965-01-01 |
| Am Galgen Hängt Die Liebe |  | yr Almaen | Almaeneg | 1960-10-21 |
| Das Ungeheuer Von London-City |  | yr Almaen | Almaeneg | 1964-01-01 |
| Der Henker Von London |  | yr Almaen | Almaeneg | 1963-01-01 |
| *Der alte Richter* |  | Awstria | Almaeneg |  |
| *Deutschland – deine Sternchen* |  | yr Almaen | Almaeneg | 1962-01-01 |
| *Lumpazivagabundus* |  | yr AlmaenAwstria | Almaeneg | 1965-01-01 |
| Mensch Und Bestie |  | Iwgoslafiayr Almaen | Almaeneg | 1963-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* GND: 1242047115

 |