{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/Nodyn:Taxonomy/Aster|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

Planhigyn llysieuol lluosflwydd yn y genws *Aster* o'r teulu Asteraceae yw ***Aster amellus***, neu'n y Gymraeg, **Blodyn Mihangel**/**Ffarwel Haf**, .

Etymoleg
--------

Gwelir defnyddio'r enw penodol *amellus* gyntaf yn y Georgics (Llyfr IV, 271–280), cerdd i'r bardd Lladin Publius Vergilius Maro (70 BCE – 19 BCE), ond mae'r eirdarddiad yn aneglur ac yn ansicr.

Mae'r enw cyffredin Saesneg yn deillio o'r ffaith bod y planhigyn yn ei flodau yn ystod Gŵyl Mihangel (Gwledd Mihangel Sant yr archangel).

Disgrifiad
----------

Ar gyfartaledd mae *Aster amellus* yn cyrraedd uchder o 20-50cm. Mae'r coesyn yn unionsyth ac yn ganghennog, mae'r dail yn wyrdd tywyll. Mae'r dail gwaelodol yn wrthwyffurf a deilgoesog, mae'r rhai sydd yn tyfu ar y coesyn ei hun yn bob yn ail a digoes, yn gynyddol gulach ac yn hirfain. Mae'r blodau yn lelog. Mae'r cyfnod blodeuo yn ymestyn o fis Gorffennaf i fis Hydref. Mae'r blodau hermaphroditig naill ai'n hunan-ffrwythloni ( awtogami ) neu'n cael eu peillio gan bryfed ( entomogami ). Mae'r hadau yn achennog a yn aeddfedu ym mis Hydref.

Dosbarthiad
-----------

Mae'r planhigyn hwn yn bresennol ar fynyddoedd Ewrop o'r Pyreneau a'r Alpau i'r Carpathiaid. Y tu allan i Ewrop mae wedi'i leoli yng ngorllewin Asia ( Twrci ), y Cawcasws, Siberia, De Asia ( Uttarakhand, India ) a Chanolbarth Asia ( Kazakhstan ).

Amaethu
-------

Mae'r aster yn cael ei werthfawrogi yn yr ardd ar gyfer lliw diwedd yr haf a'r hydref mewn lliwiau glas, pinc a gwyn. Mae gan y rhywogaeth hon sawl cyltifar o ddefnydd gardd addurniadol. Mae'r canlynol wedi ennill Gwobr Teilyngdod Gardd y Gymdeithas Arddwriaethol Frenhinol :-

* 'Framfieldii'
* 'Jacqueline Genebrier'
* 'Brenin Siôr'
* 'Veilchenkönigin'
* *Aster × frikartii* 'Mönch'

Cynefin
-------

Y cynefin nodweddiadol yw ardaloedd calchaidd creigiog, ymylon y llwyni a'r coedlannau, ond hefyd y dolydd is-alpaidd, mannau corsiog ac ochrau llynnoedd. Mae'n well ganddo swbstrad calchaidd ac ychydig yn sych gyda pH sylfaenol a gwerth maethol isel, ar uchder o 0-800 medr uwchben lefel y môr.

Cyfystyron
----------

|  |  |
| --- | --- |
| * *Amellus officinalis* Gaterau
* *Amellus vulgaris* Opiz
* *Aster acmellus* Pall.
* *Aster albwm* Willd. cyn Spreng.
* *Aster amelloides* Hoffm.
* *Aster amellus* subsp. *bessarabicus* (Bernh. ex Rchb. ) Soó
* *Aster atticus* Pall.
* *Aster bessarabicus* Bernh. cyn Rchb.
* *Aster collinus* Salisb.
* *Aster elegans* Nees
* *Aster noeanus* Sch. Bip. cyn Nyman
 | * *Aster ottomanum* Velen.
* *Aster pseudoamellus* DC.
* *Aster purpureus* Gueldenst. ex Ledeb.
* *Aster scepusiensis* Kit. cyn Kanitz
* *Aster tinctorius* Wallr.
* *Aster trinervius* Gilib.
* *Diplopappus asperrimus* (Nees) DC.
* *Diplopappus laxus* Benth.
* *Galatella asperrima* Nees
* *Kalimares amellus* (L.) Raf. cyn BDJacks. (1894)
 |

Mewn llenyddiaeth
-----------------

The Michaelmas Daisy. oedd un o bennillion cynharaf Letitia Elizabeth Landon iw gael ei gyhoeddi (1820).

Oriel
-----

* Enghraifft o waith "Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz", 1885Enghraifft o waith "Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz", 1885
* 
* Blodau'r Aster amellusBlodau'r Aster amellus
* Aster amellus (Ffarwel Haf)Aster amellus (Ffarwel Haf)
* HadauHadau

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Michaelmas Daisy". monrovia.com. Cyrchwyd 2020-12-30.
2. ↑  "RHS Plant Selector Aster amellus 'Framfieldii' AGM / RHS Gardening". Apps.rhs.org.uk. Cyrchwyd 2020-04-15.
3. ↑  "RHS Plant Selector Aster amellus 'Jacqueline Genebrier' AGM / RHS Gardening". Apps.rhs.org.uk. Cyrchwyd 2020-04-15.
4. ↑  "RHS Plant Selector Aster amellus 'King George' AGM / RHS Gardening". Apps.rhs.org.uk. Cyrchwyd 2020-04-15.
5. ↑  "RHS Plant Selector Aster amellus 'Veilchenkönigin' AGM / RHS Gardening". Apps.rhs.org.uk. Cyrchwyd 2020-04-15.
6. ↑  "*Aster* × *frikartii* 'Mönch'". RHS. Cyrchwyd 12 April 2020.

* Planhigion ar gyfer Dyfodol Archifwyd 2023-01-19 yn y Peiriant Wayback.
* Pignatti S. - Flora d'Italia (3 cyf. ) - Edagricole - 1982, Cyf. III, tudalen. 20

Dolenni allanol
---------------

* Cyfryngau perthnasol Aster amellus ar Gomin Wicimedia
* 
* Zipcodezoo Database