Roedd **James Childs Gould** (9 Medi 1882 - 2 Gorffennaf 1944) yn ddiwydiannwr Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Ceidwadol Caerdydd Canolog rhwng 1918 a 1924.

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Gould yng Nghaerdydd yn fab i Richard Gould, saer maen a’i ach yn Nyfnaint.

Cafodd ei addysgu yn yr *Higher Grade School*, Caerdydd

Ym 1908 priododd Mai B. Flagg, o Grand Manan, New Brunswick.

Gyrfa
-----

Ymadawodd Gould a’r ysgol yn 14 mlwydd oed gan ddechrau gweithio am 4 swllt yr wythnos.

Ym 1901 cafodd swydd fel morwr cyffredin ar y llong *Clan Graham*, hwyliodd i Dde Affrica lle bu’n gweithio fel labrwr tameidiog; symudodd o Dde’r Affrica i Efrog Newydd lle fu’n gweithio i gwmni yswiriant.

Ym 1912 agorodd ei gwmni yswiriant ei hun yn Llundain gyda swyddfeydd yng Ngwlad Belg a’r Almaen. Daeth y busnes i ben cyn pen blwyddyn ac enillodd Gould dyfarniad o £20,000 yn erbyn partner iddo yn Efrog Newydd am gamliwiad 

Ym 1915, gyda chyfalaf o £200 ymrwymodd Gould i brynu’r llong *SS Dartsmouth* am £36,000. O herwydd yr angen am longau yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf i gludo milwyr a nwyddau bu’r fenter yn hynod lwyddiannus gan ddod a chyfalaf i Gould a’i gwmni, *Goulds Steamships & Industrials Ltd* o £60,000 o fewn 6 mis. Ail fuddsoddodd yr elw gan brynu llynges a busnes adeiladu llongau gwerth £1,000,000. Erbyn diwedd y Rhyfel amcangyfrifid bod ffortiwn bersonol Gould tua £2 miliwn. Wedi’r rhyfel bu dirwasgiad mawr yn y sector morwrol, gyda nifer y cwmnïau llongau yng Nghaerdydd yn syrthio o 150 i 77; aeth cwmni Gould i fethdaliad gyda dyledion o dros £750,000 ym Mai 1925. Ym Mawrth 1926 cafodd ei ryddhau o’i fethdaliad ar amod o dalu £50,000 tuag at ei ddyledion. Methodd i dalu’r £50,000 a chafodd ei wneud yn fethdalwr eto ym 1933. Cafodd ei ddyfarnu’n rhydd o’r ail fethdaliad, wedi ei ohirio am ddwy flynedd, ym Mehefin 1934

Gyrfa Wleidyddol
----------------

Bu Gould yn aelod o Gyngor Dinas Caerdydd rhwng 1917 a 1918. Safodd yn enw ‘’Plaid yr Unoliaethwr’’ (y Blaid Geidwadol, i bob pwrpas) yn etholiadau 1918, 1922 a 1923 gan ennill yn etholaeth Caerdydd Canolog. Gan fod ei ddyledwyr yn ymgynnull, ac nad oedd modd i fethdalwr bod yn Aelod Seneddol, penderfynodd beidio ag ymladd etholiad 1924, a daeth ei gyrfa Seneddol i ben.

Marwolaeth
----------

Bu farw yn ei gartref yn Culsdon, Sussex yn 62 mlwydd oed

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Obituary*. Times (London, England) 6 Mehefin 1944: 7. The Times Digital Archive. adalwyd 21 Awst. 2017
2. 1 2 3  Debretts 1922 adalwyd 21 Awst 1917
3. 1 2  Manchester Evening News 06 Gorffennaf 1944; Tud 3, Colofn 3, *Millionaire Shipbuilder, Twice bankrupt, Dies*
4. ↑  *Court of Bankruptcy*. Daily Telegraph, 16 Dec. 1925, tud. 17. The Telegraph Historical Archive. Adalwyd 21 Awst 2017
5. ↑  David Jenkins *Shipowners of Cardiff: A Class by Themselves* Gwasg Prifysgol Cymru 2013
6. ↑  Sheffield Daily Telegraph 13 Mawrth 1926; tud 5, colofn 7; *Condition of discharge of ex MP from bankruptcy*
7. ↑  Yorkshire Evening Post 08 Medi 1933; Tud 4, Colofn 6, *Ex Millionaire’s Failure*
8. ↑  Portsmouth Evening News 28 Mehefin 1934; tud 8, colofn 5 *Mr J C Gould’s Finances*

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**etholaeth newydd** | **Aelod Seneddol Caerdydd Canolog**1918 – 1924 | Olynydd:**Lewis Lougher** |