recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mae **Dolydd Nantserth Uchaf** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 4 Rhagfyr 1990 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.46 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Dolydd Shell Brook** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 18 Rhagfyr 1984 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 10.97 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Awdures a bardd o Rwsia oedd **Fazu Alieva** (5 Rhagfyr 1932 - 1 Ionawr 2016) a oedd yn newyddiadurwr wrth ei gwaith bob dydd. Mamiaith Fazu Alieva oedd Afareg, sy'n un o'r ieithoedd *Nakh-Daghestanian* a siaredir yn Dagestan, Chechnya, Ingushetia a gogledd Azerbaijan. Mae hi wedi ysgrifennu dros 102 o lyfrau barddoniaeth a rhyddiaith wedi'u cyfieithu i 68 o ieithoedd y byd.

Fe'i ganed yn Rhanbarth Khunzakhsky ar 5 Rhagfyr 1932 a bu farw yn Makhachkala, Dagestan o fethiant y galon. Dechreuodd ysgrifennu barddoniaeth yn ifanc iawn a chafodd ei hystyried yn fardd go iawn yn ei blynyddoedd ysgol. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Sefydliad Llenyddol Maxim Gorky, Prifysgol Addysg y Wladwriaeth, Dagestan.

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Gomiwnyddol yr Undeb Sofietaidd.

Chwaraeodd ran bwysig yn natblygiad Dagestani mewn llenyddiaeth yn Rwsia. Roedd hefyd yn ymgyrchydd dros hawliau dynol.

Dyfarnwyd iddi ddwy o wobrau "Bathodyn Anrhydedd", dwy wobr "Cyfeillgarwch Pobl" a "Gwobr St Andrew" yn 2002. Dyfarnwyd iddi Fedal Aur Cronfa Heddwch Sofietaidd, Medal Jiwbilî Cyngor Heddwch y Byd, a gwobrau anrhydeddus mewn sawl gwlad dramor.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Undeb Awduron yr USSR am rai blynyddoedd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad marw:. dyddiad cyrchiad: 1 Ionawr 2016.
2. ↑  "Народная поэтесса Дагестана Фазу Алиева отметила свой день рождения". Mkala.mk.ru. Cyrchwyd 1 Ionawr 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 43216152
* LCCN: n83147155
* ISNI: 0000 0000 2307 4214
* GND: 1055781528
* SELIBR: 175136
* NKC: jn20000600133
* The SBN id BVEV040342 is not valid.
* CiNii: DA09246768

 |
*Mae hon yn erthygl ar gantref Daugleddau. Gweler hefyd Afon Daugleddau a Daugleddau.*
Roedd cantref **Daugleddau** (amrywiadau : **Deugleddau**, **Deugleddyf**) yn un o saith gantref teyrnas Dyfed yn ne-orllewin Cymru. Mae ei diriogaeth yn rhan o Sir Benfro heddiw.

Enwir cantref Daugleddau ar ôl afon Daugleddau, am ei fod yn gorwedd rhwng y ddwy afon - Cleddy Ddu a Chleddu Wen - sy'n cyfuno i ffurfio'r afon honno. I'r de ffiniai'r cantref â chantref Penfro, i'r gorllewin â chantref Rhos a rhan fechan o gantref Pebidiog, ac i'r gogledd â chwmwd Uwch Nyfer, yng nghantref Cemais. Mae'r rhan fwyaf o'r cantref yn dir isel, amaethyddol, a groesir gan nifer o afonydd a ffrydiau.

Castell Llanhuadain
Rhywbryd yn yr Oesoedd Canol rhanwyd y cantref yn ddau gwmwd, sef

* Cwmwd Llanhuadain
* Cwmwd Castell Hu

Llanhuadain oedd canolfan eglwysig Daugleddau, a lleoliad llys cwmwd Llanhuadain a'i gastell.

Dechreuodd y cantref fel rhan o deyrnas Dyfed ac ar ôl hynny daeth yn rhan o Ddeheubarth. Syrthiodd Daugleddau i ddwylo'r Normaniaid yn gynnar. Meddianwyd rhan sylweddol o'r tir gan drefedigaeth o Ffleminiaid fel rhan o bolisi coloneiddio Cymru y brenin Harri I o Loegr. Ar adegau llwyddodd tywysogion Deheubarth i adennill rheolaeth ar rannau ohoni, e.e. rhwng 1190 ac 1193 pan gipiodd yr Arglwydd Rhys a'i feibion gastell Llanhuadain.

Gweler hefyd
------------

* Cantrefi a chymydau Cymru

Cyfeiriadau
-----------

* J. E. Lloyd, *A history of Wales from the earliest times to the Edwardian conquest* (Longmans, 1937)
Mae **Dolydd Wyndrush** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 21 Hydref 1999 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 45.5 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Anhwylder genetig yw **Diffygiant Antitrypsin Alffa-1** (**A1AD** neu **AATD**), ac fe all arwain at glefyd yr ysgyfaint neu afiechyd yr afu. Fel arfer dechreua'r problemau ynghylch yr ysgyfaint pan mae dioddefwr rhwng 20 a 50 mlwydd oed. Gall sgil-effeithiau gynnwys diffyg anadl, gwichian, neu berygl cynyddol o heintiau'r ysgyfaint. Mae'n bosib iddo arwain at gymhlethdodau'n cynnwys *COPD*, ymgreithiad yr afu, clefyd melyn newydd-anedig, neu *panniculitis*.

Achosir A1AD gan mwtadiad yn y genyn *SERPINA1*, sy'n arwain at ddiffyg cynhyrchiad o antitrypsin alffa-1 (A1AT). Ymhlith y ffactorau risg ar gyfer datblygu clefyd yr ysgyfaint y mae ysmygu sigaréts a llwch amgylcheddol. Mae'r mecanwaith sylfaenol yn cynnwys elastas niwroffil dadflociedig a gorgynhyrchiant o A1AT anarferol yn yr afu. Mae'n awtosomaidd cyd-drechol, sy'n golygu bod un alel diffygiol yn tueddu i arwain at glefydau llai difrifol na dau alel diffygiol. Gellir awgrymu diagnosis drwy asesu symptomau a chynhelir profion gwaed neu brofion genetig i gadarnhau presenoldeb y cyflwr.

Gall triniaethau ar gyfer clefyd yr ysgyfaint gynnwys broncoledyddion, steroidau mewnanadledig, a phan achosir heintiau defnyddir gwrthfiotigau. Mae modd argymell chwistrelliadau mewnwythiennol o'r protein A1AT hefyd, neu mewn achosion hynod ddifrifol, trawsblaniad ysgyfaint. Yn yr un modd, gellir cynnal trawsblaniad afu mewn achosion difrifol o afiechyd yr afu. Argymhellir unigolion a'r cyflwr i beidio ag ysmygu, cynghorir hwy hefyd i dderbyn brechiadau ar gyfer y ffliw, niwmococws, a llid yr afu. Disgwyliad einioes y rheini sy'n ysmygu yw 50 mlwydd oed, lle mae bron yn arferol i'r rheini sydd ddim yn ysmygu.

Effeithia'r cyflwr oddeutu 1 ym mhob 2,500 o bobl Ewrop. Mae 1 ym mhob 5,000 yn datblygu clefydau difrifol. Nid yw'n gyffredin ymysg Asiaid. Credir bod tua 3% o ddioddefwyr COPD yn datblygu'r cyflwr. Disgrifiwyd Diffygiant Antitrypsin Alffa-1 am y tro cyntaf yn y 1960au.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Alpha-1 antitrypsin deficiency". *GARD* (yn Saesneg). 2016. Cyrchwyd 12 December 2017.
2. ↑  Clark, VC (May 2017). "Liver Transplantation in Alpha-1 Antitrypsin Deficiency.". *Clinics in liver disease* **21** (2): 355-365. doi:10.1016/j.cld.2016.12.008. PMID 28364818.
3. ↑  Stradling, John; Stanton, Andrew; Rahman, Najib M.; Nickol, Annabel H.; Davies, Helen E. (2010). *Oxford Case Histories in Respiratory Medicine* (yn Saesneg). OUP Oxford. t. 129. ISBN 9780199556373.
4. ↑  Marciniuk, DD; Hernandez, P; Balter, M; Bourbeau, J; Chapman, KR; Ford, GT; Lauzon, JL; Maltais, F et al. "Alpha-1 antitrypsin deficiency targeted testing and augmentation therapy: a Canadian Thoracic Society clinical practice guideline.". *Canadian Respiratory Journal* **19** (2): 109–16. doi:10.1155/2012/920918. PMC 3373286. PMID 22536580. .
5. ↑  Köhnlein, Thomas; Welte, T. (2007). *Alpha-1 Antitrypsin Deficiency: Clinical Aspects and Management* (yn Saesneg). UNI-MED Verlag AG. t. 16. ISBN 9781848151154.
Achos o blentyn a gafodd ei llofruddio yw **llofruddiaeth April Jones**. Merch pum mlwydd oed o Fachynlleth, Powys, Cymru, oedd April a ddiflannodd ar 1 Hydref 2012.

Hanes yr achos
--------------

Cafodd ei gweld olaf yn mynd i mewn i fan am tua 19:00 tra'n chwarae gyda ffrindiau ar ystad Bryn-y-Gog, Machynlleth. Am 22.30, datganodd Heddlu Dyfed-Powys ei bod hi ar goll. Cafodd dyn lleol 46 oed ei arestio ar 2 Hydref. Trannoeth, cadarnhaodd yr heddlu enw'r dyn, Mark Bridger, a chyhoeddwyd llun ohono, cam anarferol.

Ar brynhawn 3 Hydref gwnaed apêl gyhoeddus gan fam April, Coral Jones, am wybodaeth. Ar 4 Hydref cyhoeddodd yr heddlu bod gan April barlys yr ymennydd.

Cafwyd archwiliad fforensig o Land Rover Mark Bridger, a'i gartref diweddaraf, ffermdy yng Ngheinws. Ar 6 Hydref, cyhuddwyd Mark Bridger o lofruddiaeth, cipio plentyn, a cheisio gwyrdroi cwrs cyfiawnder. Ymddangosodd Bridger yn Llys Ynadon Aberystwyth ar 8 Hydref i gadarnahu ei enw, ei oedran a'i gyfeiriad. Plediodd yn ddieuog i'r cyhuddiadau gerbron Llys y Goron Yr Wyddgrug ar 14 Ionawr 2013, ond dywedodd ei fargyfreithiwr i'r llys taw Bridger oedd fwy na thebyg yn gyfrifol am farwolaeth April Jones.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3   Diflaniad April Jones: Llinell amser. Golwg360 (3 Hydref 2012). Adalwyd ar 6 Hydref 2012.
2. ↑   Apêl ddagreuol mam April. BBC (3 Hydref 2012). Adalwyd ar 6 Hydref 2012.
3. ↑   April Jones: Y diweddaraf. Golwg360 (4 Hydref 2012). Adalwyd ar 6 Hydref 2012.
4. ↑   Cyhuddo Mark Bridger o lofruddio April Jones. BBC (6 Hydref 2012). Adalwyd ar 6 Hydref 2012.
5. ↑   April Jones: Mark Bridger wedi ei gyhuddo o’i llofruddio. Golwg360 (6 Hydref 2012). Adalwyd ar 6 Hydref 2012.
6. ↑   April: Bridger yn crio wrth ymddangos o flaen llys. Golwg360 (8 Hydref 2012). Adalwyd ar 8 Hydref 2012.
7. ↑   Mark Bridger yn gwadu llofruddio April Jones. BBC (14 Ionawr 2013). Adalwyd ar 15 Ionawr 2013.
8. ↑   April Jones: Mark Bridger yn pledio’n ddieuog. Golwg360 (14 Ionawr 2013). Adalwyd ar 15 Ionawr 2013.
Ymosodiad gan hunanfomiwr yn Ankara, prifddinas Twrci, ar 22 Mai 2007 oedd **ffrwydrad Ankara 2007**. Bu farw chwe pherson, yn cynnwys un o dras Bacistanaidd, ac anafu 121. Bu farw seithfed person o ganlyniad i'w anafiadau ar 7 Mehefin, wythfed person ar 17 Mehefin, a nawfed person ar 4 Gorffennaf.

Ffrwydrodd yr hunanfomiwr ger arhosfan bws tu allan i ganolfan siopa Anafartalar yn ardal Ulus yn ystod awr frys y prynhawn. Dywedodd y Maer Melih Gokcek, "Dyma'r olygfa erchyllaf imi ei gweld erioed", ac aeth y Prif Weinidog Recep Tayyip Erdogan yno a datgan "Gwelsom ymosodiad terfysgol creulon a didrugaredd ar amser prysuraf Ankara". Ar gais erlynydd mewn un o lysoedd Ankara, gwaharddwyd darlledwyr a phapurau newydd rhag dangos lluniau o'r ffrwydrad "er lles yr ymchwiliad". Er hyn, dangoswyd y clwyfedigion a rhannau cyrff yn cael eu symud gan yr heddlu ar y sianel deledu breifat NTV.

Ni chafodd gyfrifoldeb ei hawlio yn syth, ond yn ôl yr heddlu ffrwydron plastig A-4 a achosodd y ffrwydrad, yr un fath o ffrwydron a ddefnyddir gan wrthryfelwyr Cyrdaidd. Roedd Plaid Gweithwyr Cyrdistan (PKK) felly dan amheuaeth o'r ymosodiad. Y blaid honno oedd yn gyfrifol am sawl ymosodiad yn 2006, ac ychydig dyddiau cyn ffrwydrad Ankara, ar 18 Mai, datganodd y PKK derfyn i'w gadoediad. Er hynny, gwadodd y PKK gyfrifoldeb am ffrwydrad Ankara a chyn yr ymosodiad fe ddatganodd un o gadlywyddion y PKK, Murat Karayilan, taw asiantaeth cudd-wybodaeth Twrci oedd i feio am ffrwydrad lori yn Arbil, Irac, ar 9 Mai ac bydd ymosodiadau tebyg i'w disgwyl mewn dinasoedd Twrci. Datganodd Kemal Onal, Llywodraethwr Ankara, taw Guven Akkus, dyn 28 oed o dde-ddwyrain y wlad, oedd yr hunanfomiwr.

Digwyddodd yr ymosodiad ychydig wythnosau cyn etholiad cyffredinol ym mis Gorffennaf. Yn sgil y ffrwydrad, galwodd y Prif Weinidog Erdogan am ymgyrch filwrol yn erbyn gwrthryfelwyr Cyrdaidd yng ngogledd Irac.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Explosion rocks Turkish capital, BBC (22 Mai 2007). Adalwyd ar 30 Gorffennaf 2017.
2. 1 2  (Saesneg) Turkey Says Attack Was Suicide Bombing, *The Washington Post* (24 Mai 2007). Adalwyd ar 30 Gorffennaf 2017.
3. 1 2 3  (Saesneg) Bomb in Turkish capital kills six, injures 80, Reuters (23 Mai 2007). Adalwyd ar 30 Gorffennaf 2017.
4. ↑  (Saesneg) Explosion strikes Turkish capital, Al Jazeera (22 Mai 2007). Adalwyd ar 30 Gorffennaf 2017.
5. 1 2  (Saesneg) Ankara suicide bomber identified, Al Jazeera (24 Mai 2007). Adalwyd ar 30 Gorffennaf 2017.
Cyfres o ffrwydradau bom oedd y **ffrwydradau fflatiau yn Rwsia** a darodd pedwar bloc o fflatiau yn ninasoedd Buynaksk, Moscfa, a Volgodonsk yn Ffederasiwn Rwsia ym mis Medi 1999, gan ladd 293 o bobl ac anafu 651. Cafodd nifer o fomiau eraill eu dadffiwsio ym Moscfa ar y pryd. Cafodd bom tebyg ei ganfod a'i ddadffiwsio yn ninas Ryazan ar 23 Medi 1999. Trannoeth, datganodd Nikolai Patrushev, Cyfarwyddwr y Wasanaeth Diogelwch Ffederal (FSB), yr oedd y digwyddiad yn Ryazan yn ymarferiad hyfforddi.

Ynghŷd â goresgyniad Dagestan yn Awst 1999 gan filisia Islamiaidd Shamil Basayev ac Ibn al-Khattab, achosodd y ffrwydradau i Rwsia gychwyn Ail Ryfel Tsietsnia. Er datganodd al-Khattab ar 2 Medi y bydd mujahideen Dagestan yn cael dial ar Rwsia, ar 14 Medi gwadodd cyfrifoldeb am y ffrwydradau.

Yn 2002, penderfynodd ymchwiliad swyddogol gan yr FSB y cafodd y ffrwydradau eu cynllunio gan Achemez Gochiyaev a'u gorchymyn gan Ibn Al-Khattab ac Abu Omar al-Saif. Cafwyd chwe pherson arall yn euog gan lysoedd Rwsia. Mae nifer wedi honni yr oedd y ffrwydradau yn ymosodiadau baner ffug gan yr FSB er mwyn ennill cefnogaeth cyhoedd Rwsia dros ryfel newydd yn Tsietsnia. Mae eraill wedi dadlau nad oes digon o dystiolaeth dros y ddamcaniaeth gydgynllwyniol hon.

Cysylltiadau allanol
--------------------

* (Saesneg) Russian Apartment Bombings: The Story of Ryazan Sugar, 28.10.2018, Medium
Difrod i adeilad 99 Bishopsgate yn sgil y ffrwydrad, pob un o'i ffenestri wedi eu chwalu'n ddarnau.
Ymosodiad terfysgol gan Fyddin Weriniaethol Dros Dro Iwerddon (PIRA) ar Ddinas Llundain oedd **ffrwydrad Bishopsgate** ar 24 Ebrill 1993. Ffrwydrodd y bom mewn lori yn Bishopsgate, un o brif ffyrdd trwodd y Ddinas. Bu farw un ac anafwyd 44 o bobl, ac achoswyd £350 miliwn o ddifrod.

Cafodd y bom, a oedd yn cynnwys un dunnell o ffrwydron, ei osod mewn lori godi a gafodd ei chipio gan y PIRA a'i pharcio tu allan i adeilad HSBC yn 99 Bishopsgate, ger cyffordd Bishopsgate a Wormwood Street. Un awr cyn i'r bom ffrwydro, defnyddiwyd ciosg ffôn yn Forkhill, Swydd Armagh naw gwaith i rybuddio'r heddlu, a dechreuwyd symud pobl o'r ardal. Ffrwydrodd y bom, a wnaed o amoniwm nitrad a thanwydd, am 10:27 o'r gloch y bore. Lladdwyd ffotograffydd i'r *News of the World*, Edward Henty, a anwybyddodd y gorchymyn i adael yr ardal. Difrodwyd adeiladau o fewn 500 o lathenni, gan gynnwys Tŵr NatWest a gorsaf reilffordd Liverpool Street, a dinistriwyd Eglwys y Santes Ethelburga yn llwyr.

Mewn ymateb i'r ymosodiad hwn, a ffrwydrad arall yn St Mary Axe yn Ebrill 1992, adeiladwyd system diogelwch o'r enw "cylch dur" (yn swyddogol y Parth Traffig ac Amgylcheddol) o amgylch Dinas Llundain. Newidiwyd y mwyafrif o ffyrdd y Ddinas yn allanfeydd yn unig, a rhoddwyd heddweision ar bob un ffordd arall i mewn i'r Ddinas am bob awr o'r dydd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) Jo Davy, "The Bishopsgate bomb: 25 years on", *City Matters* (24 Ebrill 2018). Adalwyd ar 5 Mawrth 2021.
2. ↑  Toby Harnden, '*Bandit Country': The IRA and South Armagh* (Llundain: Hodder & Stoughton, 1999), tt. 337–8.
3. ↑  (Saesneg) Andrew Gliniecki, "The Bishopsgate Bomb: Toll of injured rises to 51[*dolen marw*]", *The Independent* (25 Ebrill 1993). Adalwyd ar 5 Mawrth 2021.
4. ↑  (Saesneg) "Bishopsgate bomb: Photos issued on 25th anniversary", BBC (24 Ebrill 2018). Adalwyd ar 5 Mawrth 2021.
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Kenji Kodama yw ***Ditectif Conan: Croesffordd y Labrinth*** a gyhoeddwyd yn 2003. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***名探偵コナン 迷宮の十字路*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Katsuo Ono Band yn Japan; y cwmni cynhyrchu oedd TMS Entertainment. Lleolwyd y stori yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rei Sakuma, Kazuhiko Inoue, Ikue Ōtani, Megumi Hayashibara, Kappei Yamaguchi, Kōzō Mito, Akira Kamiya, Yukiko Iwai, Norio Wakamoto, Wataru Takagi, Atsuko Yuya, Naoko Matsui, Ryōtarō Okiayu, Isshin Chiba, Minami Takayama, Kōji Yusa, Teiyū Ichiryūsai, Hirotaka Suzuoki, Yūko Miyamura, Ryō Horikawa, Kenichi Ogata, Chafurin, Wakana Yamazaki, Shinobu Satouchi, Daiki Nakamura, Hiroko Suzuki, Jun'ichi Sugawara, Kiyomitsu Mizuuchi, Saburo Kamei, Sachi Matsumoto, Keisuke Ihara a Mari Adachi. Mae'r ffilm *Ditectif Conan: Croesffordd y Labrinth* yn 107 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl* sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd. 
Takashi Nomura oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Kenji Kodama ar 13 Rhagfyr 1949 yn Hokkaidō.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Kenji Kodama nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| *Case Closed: Captured in Her Eyes* |  | Japan | 2000-01-01 |
| *Case Closed: The Fourteenth Target* |  | Japan | 1998-01-01 |
| *Case Closed: The Last Wizard of the Century* |  | Japan | 1999-01-01 |
| *Case Closed: The Phantom of Baker Street* |  | Japan | 2002-01-01 |
| *Case Closed: The Time Bombed Skyscraper* |  | Japan | 1997-01-01 |
| *City Hunter: .357 Magnum* |  | Japan | 1989-06-17 |
| *City Hunter: Bay City Wars* |  | Japan | 1990-08-25 |
| *City Hunter: Million Dollar Conspiracy* |  | Japan | 1990-08-25 |
| Ditectif Conan: Croesffordd y Labrinth |  | Japan | 2003-01-01 |
| Ditectif Conan: Cyfri i'r Nefoedd |  | Japan | 2001-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 19 Mai 2016.
Ffisegydd o Gwmsychbant ger Llanwenog, Ceredigion, oedd **Evan James Williams** (8 Mehefin 1903 – 29 Medi 1945). Codwyd cofeb iddo ar y tŷ lle'i ganed gan y Sefydliad Ffiseg. Aeth i'r coleg i Abertawe, a'i ddoethuriaeth wedyn ym Manceinion gan ymchwilio i wasgariad Pelydr-X. Yn ôl Syr John Meurig Thomas Williams oedd *"un o'r bobl mwyaf galluog a gynhyrchodd Cymru erioed"*.

Yn Labordy Cavendish bu'n gweithio gydag Ernest Rutherford. Cyflwynodd dystiolaeth o ragdybiaethau theori cwantwm. Fe'i penodwyd i Brifysgol Lerpwl ac yn 1938 daeth yn Athro Ffiseg yn Aberystwyth. Yn dilyn datblygiadau pwysig ym maes ffiseg gronynnau, ac yn dilyn darganfod y pi-on gan Hideki Yukawa, ceisiodd Williams brofi eu bodolaeth. Yn 1940 profodd fod y gronyn yn dadelfennu (ac mae'n cael ei adnabod bellach fel 'mwon'). Cynhaliwyd yr arbrofion hyn mewn seler yn yr Hen Goleg, Aberystwyth.

Yn ystod y rhyfel arbrofodd gyda dyfnder ffrwydro bomiau llongau tanfor.

Bu farw o gancr yn ddim ond 42 oed.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 79526401
* LCCN: nb2003074199
* ISNI: 0000 0000 6684 6392
* GND: 128324139
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Cyn-gricedwr fu'n chwarae i Glwb Criced Morgannwg oedd **Donald John Shepherd**, a adwaenir fel **Don Shepherd** (12 Awst 1927 – 18 Awst 2017). Ef oedd y bowliwr mwyaf llwyddiannus yn hanes Morgannwg. Cymerodd 2,218 o wicedi dosbarth cyntaf ar gyfartaledd o 22.32, gan gynnwys 2,174 dros Forgannwg, y nifer fwyaf yn hanes y sir. Ef sy’n dal y record ar draws y siroedd am y nifer fwyaf o wicedi dosbarth cyntaf gan fowliwr sydd heb chwarae dros Loegr (2,218 – gan gynnwys yr MCC) – mae’n rhif 22 ar y rhestr, islaw 21 o chwaraewyr rhyngwladol ac uwchlaw cricedwyr rhyngwladol di-ri.

Ganed ef ym Mhort Einon, Penrhyn Gŵyr, a dechreuodd chwarae i dîm Morgannwg yn 1950, gan gymeryd 120 o wicedi y tymor hwnnw. Yn nhymor 1956, cymerodd 177 o wicedi. Roedd yn rhan o dîm Morgannwg pan enillasant bencampwriaeth y siroedd yn 1969.

Roedd e'n aelod o dîm Morgannwg a drechodd Awstralia ddwywaith - yn 1964, ac yna fel capten yn 1968.

Ymddeolodd yn 1972 a bu'n gyd-sylwebydd a dadansoddwr criced i BBC Cymru am dros 30 mlynedd, gan sylwebu o San Helen yn 2017 cyn ei farwolaeth yn 90 oed. Fe fu hefyd yn Llywydd ar Orielwyr San Helen, clwb cefnogwyr yn Abertawe a’r de orllewin.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Cyn-gricedwr Morgannwg, Don Shepherd wedi marw yn 90 oed*  , BBC Cymru Fyw, 19 Awst 2017.
2. ↑  *Y cyn-gricedwr a sylwebydd criced Don Shepherd wedi marw*  , Golwg360, 19 Awst 2017.  Cyrchwyd ar 21 Awst 2017.
3. ↑  *Teyrngedau i ‘Shep’, un o fawrion Clwb Criced Morgannwg*  , Golwg360, 20 Awst 2017.  Cyrchwyd ar 21 Awst 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 16723886
* LCCN: nb99115211
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Gwlad neu drefedigaeth hunanlywodraethol o fewn yr Ymerodraeth Brydeinig oedd **dominiwn**. Ymddangosodd statws arbennig y tiriogaethau hyn drwy broses yn hanner cyntaf yr 20g. Erbyn y 1930au, roedd statws dominiwn gan Awstralia, Canada, De Affrica, Iwerddon Rydd, Newfoundland, a Seland Newydd. Roedd y rhain i gyd, ac eithrio Newfoundland, yn aelodau Cynghrair y Cenhedloedd.

Nid oedd Gwladwriaeth Rydd Iwerddon (1922–37) yn fodlon â'i statws dominiwn, a chafodd y cyfansoddiad ei adolygu ym 1936 i ddileu'r holl gyfeiriadau at y teyrn Prydeinig. Roedd union statws Iwerddon Rydd rhywfaint yn ansicr nes 1949, pan ddaeth yn Weriniaeth Iwerddon. Collodd Newfoundland ei statws dominiwn ym 1934 oherwydd problemau ariannol, a bu statws y diriogaeth honno yn ansicr nes iddi ymuno â Chanada ym 1949. Yn yr un flwyddyn, cytunodd pob un arall o'r dominiynau a'r Deyrnas Unedig i ymwrthod â'r enw.

O 1925 i 1947, Swyddfa'r Dominiynau oedd yn gyfrifol am gysylltiadau rhwng llywodraeth y Deyrnas Unedig a'r dominiynau.
Dolbelydr, o'r tu blaen.
Maenordy carreg o'r 16g yw **Dolbelydr**, a chartref Harri Salbri (hefyd Henry Salesbury; 1561- c.1605) awdur *Grammatica Britannica*. Mae'r adeilad yn gorwedd yn nyffryn bychan arger Afon Elwy, wedi'i amgylchynu gan gaeau gwyrdd tua 2 km i'r gorllewin o Drefnant, Sir Ddinbych yng nghymuned Cefnmeiriadog. Yn wreiddiol roedd yn dŷ o gryn statws wedi'i godi o galchfaen trwsiadus, gyda simneiau tal a solad, ei risiau sbeiral a'i simneiau tal ar y talcenni. Ar wahân i bolyn trydan neu ddau, nid yw'r olygfa i lawr y dyffryn wedi newid dim, ers y pum can mlynedd diwethaf.

Dadansoddwyd pren mewnol y tŷ gyda dulliau 'dendro-cronoleg' a dulliau eraill i 1578. Gorffenwyd y gwaith adfer yn 2003.

Mae cynllun y tŷ'n arloesol gyda'i gyntedd petryal a'i sgrin estyll a mwntin. Dirywiodd statws Dolbelydr yn ystod y canrifoedd dilynol, o bosib oherwydd ei leoliad diarffordd, y ffordd gul a throellog ato a'i faint ac erbyn 1912 roedd yn wag. Fe'i prynnwyd yn 1982 gan y *Landmark Trust* a sylweddolodd arwyddocad fel un o 'dai coll Cymru'. Erbyn hynny roedd y to wedi dymchwel a'r sgrin solar wedi'i symud i Gaer, lle mae hyd heddiw.

Mae'r llawr llechen yn cynnwys llawer o'r llechi gwreiddol a cheir waliau mwnol o blethwaith a chlai yn hytrach na phlastr calch mwy arferol, a dyna a ddefnyddiwyd pan adferwyd y ty yn y 1990au a blynyddoedd cynnar y 2000au.

Henry Salesbury
---------------

Ychydyg iawn a wyddom am Henry Salesbury, ar wahân i'r ffaith ei fod yn aelod o deulu pwerus y Salesbriaid, tirfeddianwyr cyfoethog yn ardal Dyffryn Clwyd.

Argraffwyd y *Grammatica Britannica* yn Llundain yn 1593.

Prif gartre'r Salbriaid oedd Lleweni ac roedd ganddynt gysylltiad agos gyda Galltfaenan.

Oriel luniau
------------

### Y tu allan

* Lleoliad, a'r lôn gul a grewyd yn gymharol ddiweddar.Lleoliad, a'r lôn gul a grewyd yn gymharol ddiweddar.
* Y faenordy o'r lôn gul.Y faenordy o'r lôn gul.
* Hen ysgubor cyfagos.Hen ysgubor cyfagos.
* Y talcen gorllewinol, gyda'i simnai tal.Y talcen gorllewinol, gyda'i simnai tal.
* Dolbelydr o'r cefn.Dolbelydr o'r cefn.

Gweler hefyd
------------

* Bachymbyd, plasty ger Rhuthun a sefdlwyd gan Pyrs Salbri
* William Salesbury, roedd yn gyfrifol, gyda Thomas Huet, am wneud y cyfieithiad cyntaf cyflawn o'r Testament Newydd i'r Gymraeg, a gyhoeddwyd ym 1567.
* Robert Salbri, bardd
* Hester Thrale, awdures a chyfaill i Samuel Johnson
* Cefn Berain
* Bachegraig, plasty Syr Rhisiart Clwch

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Taflenni gan y *Landmark Tryst*; 2017.
2. ↑  Gwefan coflein.gov.uk; adalwyd 17 Medi 2017.
3. ↑  gwefan britishlistedbuildings.co.uk; gyda hen luniau cyn y gwaith adfer. Adalwyd 17 Medi 2017.
Cyfres o gymoedd yn ne Gwynedd sy’n rhan o ardal hyfforddi tactegol awyrennau yw **Dolen Machynlleth** neu **Ddolen Mach** (Saesneg: *Machynlleth Loop* neu *Mach Loop*). Mae'n rhan o "Ardal Hedfan Isel 7", a defnyddir yr ardal yn rheolaidd ar gyfer hyfforddiant hedfan lefel isel. Mae llif cylchol sy'n rhedeg yn groes i'r cloc er mwyn i griwiau allu ymarfer hedfan gyda'r cyfuchliniau trwy'r cymoedd heb orfod poeni am ddod wyneb yn wyneb ag awyrennau sy'n dod o'r cyfeiriad arall.

Dyma un o'r ychydig leoedd yn unrhyw le yn y byd lle gall ffotograffwyr dynnu lluniau o awyrennau ymladd sy'n hedfan oddi tanynt. Daw llawer o selogion o bell gyda'r gobaith o weld yr awyrennau'n ymgymryd â'u symudiadau beiddgar. Fodd bynnag, mae anesmwythyd yn yr ardal ynglŷn â sŵn o'r awyrennau, a diogelwch yr ymarferion.

Mae'r maes parcio ar safle Llyn y Tri Grayenyn ym Mwlch Llyn Bach yn lleoliad poblogaidd ar gyfer gwylio'r awyrennau.

  

F-15E Strike Eagle o Awyrlu'r Unol Daleithiau yn Nolen Mach, 11 Medi 2012

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Mynd yn Igam Ogam ar hyd Ffordd yr Arfordir". *Croeso Cymru*.
2. ↑  Gweler eitem 5e yn Cofnodion o gyfarfod 29 Awst 2018, Cyngor Cymuned Mawddwy.
3. ↑  "Meirionnydd: 'Presenoldeb cynyddol' awyrennau’n hedfan yn isel", *Golwg360*, 26 Tachwedd 2015; adalwyd 29 Mai 2020

Dolen allanol
-------------

* MachLoop.co.uk – gwefan selogion
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **dolennwr llwydfelyn**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **dolenwyr llwydfelyn**; yr enw Saesneg yw *Drab Looper*, a'r enw gwyddonol yw *Minoa murinata*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r dolennwr llwydfelyn yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Dolydd Pine Lodge** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 12 Awst 1999 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.02 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Dolydd White Grit** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 31 Hydref 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 3.87 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Cerflun o'r oes Helenistaidd a honnir ei fod yn bortread o Esop.
Chwedleuwr a damhegwr sy'n enwog am ei ffablau oedd **Esop** (Hen Roeg: Αἴσωπος, *Aisōpos*), sydd yn debyg iawn o fod yn gymeriad chwedlonol ei hun. Ers yr Henfyd cesglid nifer o straeon mewn sawl iaith a briodolir i'r hen Esop, gan ei ddyrchafu'n brif storïwr y traddodiad llafar Ewropeaidd. Noder chwedlau Esop gan ddynweddiant y cymeriadau: anifeiliaid ydynt gan amlaf sy'n gallu siarad, creu helynt a datrys problemau, a chloi'r ffabl gyda moeswers i'r gwrandäwr.

Er nad oes sicrwydd o gwbl ynghylch yr Esop hanesyddol, cofnodir bywgraffiad tradodiadol gan nifer o lenorion sy'n tarddu o'r gwaith hynafol *Rhamant Esop*. Sonir amdano gan Aristotlys, Herodotus, a Plutarch. Honnir taw caethwas hyll ond deallus oedd Esop, a enillodd ei ryddid a daeth yn gynghorwr i deyrnoedd a dinas-wladwriaethau, megis Cresws, Brenin Lydia. Credir iddo fyw yn y 6ed ganrif CC, ac awgrymir nifer o fannau geni iddo: Thracia, Phrygia, ynys Samos, neu Ethiopia. Honnir iddo farw yn Delphi yn y flwyddyn 564 CC, o bosib wedi ei daflu o glogwyn yn gosb am halogi'r deml neu ryw drosedd debyg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur yr Academi*, [Aesop].
Mae **Dolydd Tyncoed** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 10 Rhagfyr 1996 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 4.04 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Yr olygfa o Gadair Berwyn.
Digwyddiad unigryw pan ymddangosodd gwrthrych hedegog anhysbys (Saesneg: *UFO*) oedd **digwyddiad y Berwyn** ar 23 Ionawr 1974 yng nghadwyn mynyddoedd y Berwyn yn Llandrillo, Sir Feirionnydd (heddiw: Sir Ddinbych), Gogledd Cymru. Cynigir nifer o esboniadau gwyddonol i'r digwyddiad, ond cred rhai mewn damcaniaeth gydgynllwyniol a'i fod yn ymwneud â bodau arallfydol. Gelwir y digwyddiad yn "Roswell gwledydd Prydain", enw a roddir hefyd ar ddigwyddiad Coedwig Rendlesham yn Suffolk, Dwyrain Lloegr.

Yn ôl tystion, yr oedd nifer o oleuadau anghyffredin yn yr awyr, ac yna crynodd y ddaear, gan beri i nifer o bobl gredu fod awyren neu rywbeth tebyg wedi chwalu yn y bryniau. O fewn awr, roedd ymchwiliad gan yr heddlu ar waith, gyda chymorth tîm achub yr Awyrlu Brenhinol o Ynys Môn. Daeth y chwilio i ben y prynhawn canlynol heb iddyn nhw ganfod na datrys beth ydoedd. Roedd daeargryn yng ngogledd Cymru'r noson honno sy'n esbonio'r crynu, ac mae'n bosib fod y golau a welwyd naill ai'n feteor neu'n ffenomen anghyffredin a elwir yn "olau daeargryn".

Honna rhai i wrthrych hedegog arallfydol daro'r Berwyn, a bod cyrff bodau arallfydol wedi'u canfod a'u cuddio gan lywodraeth y Deyrnas Unedig. Dywed rhai y cafodd y trigolion lleol ymweliad gan "Ddynion mewn Du".
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **esgynnwr Mai**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **esgynwyr Mai**; yr enw Saesneg yw *May Highflyer*, a'r enw gwyddonol yw *Hydriomena impluviata*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae esgynnwr Mai yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Diffwys (copa gorllewinol)** yn gopa mynydd a geir yn y Rhinogydd yn ardal Ardudwy ym Meirionnydd, de Gwynedd; cyfeiriad grid SH648229. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 621metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Y fam-fynydd ydy Diffwys.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 642 metr (2106 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]
Ffilm gomedi am gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Dušan Rapoš yw ***Fontána Pre Zuzanu 2*** a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd gan Rudolf Biermann yn y Weriniaeth Tsiec a Slofacia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Slofaceg a hynny gan Dušan Rapoš. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Karel Gott, Helena Růžičková, Lucie Bílá, Pavol Habera, Vašo Patejdl, Jiří Růžička, Martin Havelka, Maroš Kramár, Drahomíra Hofmanová, Eva Vejmělková, Jana Mařasová, Martina Formanová, Pavel Bobek, Ibrahim Maiga, Jana Hubinská, Vladimír Marek, Marta Rašlová, Milada Ondrašiková, Štefan Kožka, Jaroslav Mottl, Vladimir Furdick, Ingrid Hanzelová Slobodová, Alexandra Záborská, Milada Rajzíková a Peter Mankovecký. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Jurassic Park* a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg. Hyd at 2022 roedd o leiaf 230 o ffilmiau Slofaceg wedi gweld golau dydd. 
Peter Beňa oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Dušan Milko sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Dušan Rapoš ar 20 Mehefin 1953 ym Moravany. Derbyniodd ei addysg yn Academi Celfyddydau Perfformio yn Bratislava.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Dušan Rapoš nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 10 Gorffennaf 2016.
Deg digid ein system ni (rhifolion Arabaidd), yn eu trefn o ran gwerth, gyda'r lleiaf yn gyntaf.
Mewn mathemateg, mae **digid** rhifol (o'r Lladin *Digiti*, "bysedd") yn symbol sy'n cynrychioli rhifau. Caiff ei ddefnyddio ar ei ben ei hun (fel "2" neu "5") neu mewn cyfuniadau o ddigidau (fel "25").

Mae digid rhifol yn symbol sengl (fel "2" neu "5") a ddefnyddir ar ei ben ei hun, neu mewn cyfuniadau (fel "25"), i gynrychioli rhifau (fel rhif 25) yn ôl rhai systemau rhifol positif. Y digidau unigol (fel rhifau un-digid) a'u cyfuniadau (megis "25") yw rhifolion y system rhifol y maent yn perthyn iddo. Mae'r enw "digid" yn deillio o'r ffaith bod y deg bys (ystyr y gair Lladin *Digiti* yw "bysedd") o'r dwylo yn cyfateb i ddeg symbol y system Bôn 10 cyffredin, hy y digidau degol.[1]

Ar gyfer system rhifol benodol gyda bôn sy'n gyfanrif, mae nifer y digidau sy'n ofynnol i fynegi rhifau yn cael eu rhoi gan werth absoliwt y bôn. Er enghraifft, mae angen deg digid ar y system degol (bôn 10) sef 0 i 9, ond mae gan y system ddeuaidd (sylfaen 2) ddau ddigid (e.e .: 0 a 1).

Hanes
-----

Y system gyntaf a gofnodwyd oedd y system rhifolion rhodenni, y ffurfiau ysgrifenedig o ddefnyddio rhodenni pren i gyfri, ac a ddefnyddiwyd yn Tsieina a Japan; roedd yn system ddegol a oedd yn defnyddio sero a hefyd rhifau negyddol. Amrywiad o'r system hon yw'r rhifau Suzhou.

System arall oedd y system Hindw-Arabaidd a ddefnyddid yn India yn y 7g, ond nid oedd yn gyflawn, gan nad oeddent wedi dyfeisio'r cysyniad o sero.[2]

Digidau o rodenni (fertigol)| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| –0 | –1 | –2 | –3 | –4 | –5 | –6 | –7 | –8 | –9 |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  ""Decimal" Origin". dictionary.com. Cyrchwyd 23 Mai 2015.
2. ↑  O'Connor, J. J. and Robertson, E. F. Arabic Numerals. Ionawr 2001. Adalwyd 25 Awst 2018.
Mae **Diffwys** yn fynydd a geir yn y Rhinogydd, de Gwynedd; cyfeiriad grid SH661234. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 602 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Ef yw'r ail-uchaf o gopaon y Rhinogau, ar ôl Y Llethr. Saif yn rhan ddeheuol y Rhinogau, i'r gogledd-ddwyrain o Abermaw ac i'r dwyrain o Tal-y-Bont a Dyffryn Ardudwy. Mae Llyn Bodlyn ar ei lethrau gorllewinol.

Mae ganddo is-gopa.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Is-Farilyn, Hewitt, Nuttall a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 750m (2461tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o Gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **fasopresin**, sy’n cael ei werthu dan yr enw brand Pitressin ymysg eraill, yn feddyginiaeth sy’n cael ei defnyddio amlaf i drin troethi mynych, cynnydd mewn syched, a diffyg hylif fel hynny sy’n ganlyniad i diabetes insipidus, sy’n cynyddu ac yn gwanedu troeth. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₄₆H₆₅N₁₅O₁₂S₂. Mae fasopresin yn gynhwysyn actif yn Pitressin a Vasostrict.

Defnydd meddygol
----------------

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- cymhlethdodau ôl-driniaethol
 - diabetes insipidus
 - ffibriliad fentriglaidd

Enwau
-----

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Fasopresin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- Argipressin tannate
 - 8-L-Arginine vasopressin
 - [cyclo S-S]CYFQNCPRG-NH2
 - [Arg8]-vasopressin
 - vasopressin
 - argipressin
 - arginine-vasopressin
 - antidiuretic hormone
 - AVP
 - ADH

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pubchem. "Fasopresin". *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-02-28.

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |
Mae **Evermeet** (sef **Bythgwrdd** yn y Gymraeg) yn ynys yn y byd dychmygol *Forgotten Realms* ('Teyrnasoedd Anghof') yn y gêm chwarae-rol ffantasiol *Dungeons & Dragons* ('Daeardai a Dreigiau') a leolir i'r gorllewin o gyfandir dychmygol Faerûn yn y Trackless Sea. Dyma ble yr aeth yr elffod (neu 'gorachod') yn ystod y *Retreat*.

Cyhoeddiadau
------------

Llyfr am Bythgwrdd oedd *Elves of Evermeet*, gan Anthony Pryor (1994), sef llyfr a seiliwyd ar ail gyhoeddiad y gêm 'Daeardai & Dreigiau' (AD&D Ail Gyhoeddiad).

Bythgwrdd hefyd yw sail nofel *Evermeet: Island of Elves*, a sgwennwyd hefyd gan Elaine Cunningham.

Disgrifiad
----------

Mae Ynys Fythgwrdd yn cael ei rheoli gan y Frenhines Amlaruil Moonflower (Amlarwil Lloerflodyn), sy'n byw yn y brifddinas Leuthilspar (Lewthilspar), lle mae'n trigo llawer o deuluoedd pwysig fel y Durothils (Dwrothiliaid). Mae yna llawer o bobl sy wedi ceisio gorchfygu Bythgwrdd dros y blynyddoedd, sef y Swynwyr Cochion, y Zhentarim, drow (elffod tywyll) Faerûn, a môr-ladron Arfordir y Cleddyfau (Sword Coast).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pryor, Anthony. *Elves of Evermeet* (TSR, Inc. 1994)
2. ↑  Cunningham, Elaine. *Evermeet: Island of Elves*. Wizards of the Coast, 1999

Dolen allanol
-------------

* Crynodeb gan Ed Greenwood
Mae **Figyn Blaen-brefi**, sy'n gorsdir a leolir yn y bryniau tua 4 milltir i'r dwyrain o dref Llanddewi Brefi yn ne Ceredigion, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1954 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 38.35 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013
Cymharu dau fath o ddiagramau: Diagram Euler (chwith) a Diagram Venn (dde).
Dull diagramatig o gynrychioli setiau, a'u perthynas, yw **diagram Euler**. Fel arfer, maent yn cynnwys siapiau sy'n gorgyffwrdd, a gellir eu graddio fel bod ardal y siâp yn gymesur â nifer yr elfennau y mae'n ei chynnwys. Maent yn arbennig o ddefnyddiol ar gyfer esbonio hierarchaeth cymhleth a diffiniadau sy'n gorgyffwrdd. Yn aml maent yn cael eu camgymryd am ddiagramau Venn.

Yn wahanol i'r diagram Venn, sy'n dangos yr holl gysylltiadau posibl rhwng gwahanol setiau, yn niagram Euler dim ond y perthnasau perthnasol sy'n cael eu dangos.

Mae diagramau Euler yn cynnwys siapiau caeedig syml mewn plân dau ddimensiwn gyda phob un yn dangos set neu gategori. Mae sut mae'r siapiau hyn yn gorgyffwrdd, neu ddim yn gorgyffwrdd, yn dangos y berthynas rhwng y setiau. Dim ond tair perthynas bosibl sydd rhwng unrhyw ddwy set: yn gwbl gynhwysol, yn rhannol gynhwysol, ac yn unigryw. Cyfeirir at hyn hefyd fel "cynhwysiad", "gorgyffwrdd" neu'r "dim perthynas". Weithiau, cyfeirir at y tri hyn fel: "is-set", "croestorriad" a "datgysylltiad" (*subset*, *intersection* a *disjoint*).

Hanes
-----

Mae'r cofnod cyntaf o'r hyn a ddaeth i gael yr enw "Cylchoedd Euler" yng ngwaith y mathemategydd Swisaidd Leonhard Euler (1707–1783). Daethant yn rhan o fathemateg academaidd yn y 1960au, ac ers hynny, drwy Ewrop a gwledydd eraill.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Strategies for Reading Comprehension Venn Diagrams". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-04-29. Cyrchwyd 2018-11-26.
2. ↑  Venn, John (1881). *Symbolic Logic*. London: MacMillan and Co. t. 509.
3. ↑  Mac Queen, Gailand (October 1967). *The Logic Diagram* (PDF) (Thesis). McMaster University. t. 5. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2017-04-14. Cyrchwyd 2017-04-14. Unknown parameter `|dead-url=` ignored (help)