Enw ar y rhannau cydweithredol o gymdeithas ar y lefel ryngwladol sydd ar wahân i wladwriaethau a sefydliadau llywodraethol yw **cymdeithas sifil ryngwladol** neu **gymdeithas sifil fyd-eang**. Mae'r cysyniad yn cyfeirio at weithredyddion anwladwriaethol a thrawswladol – gan gynnwys sefydliadau anllywodraethol amlwladol, megis elusennau a charfanau pwyso, a mudiadau cymdeithasol byd-eang – ac yn pwysleisio natur luosogaethol eu gweithgareddau a'u prosesau. Ynghlwm wrth y term mae'r awgrymiad bod pwysigrwydd y system wladwriaethau yn dirywio a chysyniad yr hen wladwriaeth sofran Westffalaidd ar drengi, a bod globaleiddio yn creu cyfundrefn newydd o gyd-ddibyniaeth fyd-eang a chanddi gymunedau, hunaniaethau, a strwythurau awdurdodol yn croesi ffiniau tiriogaethol. Mae'r term yn gysylltiedig â swyddogaetholdeb yn namcaniaeth cysylltiadau rhyngwladol, y syniad o "drefn byd newydd" a safbwynt y gymdeithas fyd, ac yn groes felly i wladwriaeth-ganoliaeth a model y peli biliards. Mae'r cysyniad yn addasu tybiaethau'r cymdeithas sifil fewnwladol at y lefel dadansoddi fyd-eang, ac yn cymryd yn ganiataol felly bod rhwydweithiau y tu hwnt i ffiniau a sofraniaeth y wladwriaeth yn galluogi unigolion a grwpiau cymdeithasol i weithredu heb ddibynnu ar awdurdodau a strwythurau llywodraethol. Ymledodd y syniad o gymdeithas sifil ryngwladol yn sgil cwymp yr Undeb Sofietaidd a'r bloc comiwnyddol ym 1989–91 a diwedd y Rhyfel Oer.

Gan ei bod yn gweithredu heb ddibynnu ar y wladwriaeth, fe'i ystyrir gan nifer yn fodd o ddemocrateiddio'r byd gwleidyddol a gwrthsefyll grym awdurdodaidd. Ymdrecha rhai o weithredyddion y gymdeithas sifil ryngwladol adeiladu trefnau ffurfiol ac anffurfiol i hyrwyddo heddwch, datblygiad economaidd, amgylcheddaeth, ac achosion eraill ar draws ffiniau. Cofleidir uchelgais a dichonoldeb cymdeithas sifil ryngwladol gan radicalwyr, ar yr adain chwith yn bennaf, sydd yn ei chysylltu â phrosesau democrataidd anffurfiol, ac athroniaeth "y dinesydd gweithredol". Er iddi ddatblygu o ganlyniad i globaleiddio, mae nifer o fudiadau ar wasgar y gymdeithas sifil ryngwladol yn gweithredu mewn adwaith i'r drefn hon, gan gynnwys y mudiad gwrth-globaleiddio, gwrth-gyfalafiaeth, ac ymgyrchwyr dros gyfiawnder byd-eang. Mae'r rhai sydd o blaid ffurfiau traddodiadol ar ddemocratiaeth yn cwestiynu cyfreithlondeb ac atebolrwydd y sefydliadau a mudiadau sydd yn dod i'r amlwg yn y gymdeithas sifil ryngwladol, ac yn pryderu bod grymoedd sefydledig megis cyfalaf a grym gwleidyddol yn dylanwadu ar y drefn o hyd. Yn ôl model democratiaeth ryddfrydol, mae cymdeithas sifil yn cydbwyso â swyddogaethau'r wladwriaeth a'r farchnad er lles y bobl, ac yn amddiffyn yn erbyn grymoedd economaidd a gwleidyddol ym materion rhyngwladol. O safbwynt y Marcswyr, mae'r wahaniaeth rhwng y gyhoeddfa a'r cylch preifat wrth wraidd cyfalafiaeth a'r wladwriaeth ryddfrydol, ac felly heb lywodraeth fyd nid oes modd i gymdeithas sifil ryngwladol fodoli ychwaith gan nad oes awdurdod gwleidyddol o'r un lefel dadansoddi ac felly ni cheir dilechdid. Er gwaethaf, gellir llunio dadansoddiad Marcsaidd o gymdeithas sifil fyd-eang os caiff ei chyferbynnu â'r gyfundrefn economaidd fyd-eang, ac ymddengys sefyllfa ddilechdidol o fudiadau gwrth-globaleiddio sydd yn elwa ar ddiffyg rheoliadau a ffiniau yn y strwythur economaidd fyd-eang i ymgyrchu a gweithredu yn erbyn y drefn gyfalafol sydd ohoni.

Sefydliadau anllywodraethol (NGOau)
-----------------------------------

Prif weithredydd y gymdeithas sifil ryngwladol ydy'r sefydliad anllywodraethol neu NGO (o'r Saesneg: *nongovernmental organisation*). Mae cannoedd o filoedd o NGOau yn gweithredu o gwmpas y byd ac yn ymwneud â phob math o achosion a meysydd, a thrwy ddulliau sydd yn amrywio o ymgyrchu a threfnu cymunedol, i waith ymchwil a chyhoeddusrwydd, i ddarparu cymorth a gwasanaethau, i lobïo a chodi arian am elusennau neu i ariannu sefydliadau eraill, i anufudd-dod sifil a phrotestiadau uniongyrchol. Fel rheol, ni chynhwysir yn y grŵp hwn gymdeithasau dinesig a lleol bychain sydd yn anwleidyddol, er eu bod yn agwedd bwysig o gymdeithas sifil fewnwladol a'r gydberthynas rhwng y wladwriaeth, y farchnad a'r bobl. Ni chynhwysir ychwaith gorfforaethau a gweithredyddion eraill yn y farchnad economaidd, er bod busnesau a chwmnïau yn ymwneud yn fwyfwy â gweithgareddau megis lobïo, rhoddion elusennol, cefnogi cymunedau ac ymgyrchoedd cymdeithasol.

Y berthynas economaidd
----------------------

Er nad oes un lywodraeth fyd, mae globaleiddio economaidd a thwf neo-ryddfrydiaeth wedi integreiddio'r economi fyd-eang fel ei bod yn fwy annibynnol ar – ac yn llai atebol i – lywodraethau cenedlaethol. Heb awdurdod canolog i gyfyngu ar yr hyn a elwir or-gyfalafiaeth neu ffwndamentaliaeth y farchnad rydd, daw cymdeithas sifil ryngwladol i flaen y gad drwy alw ar alluoedd ac adnoddau anllywodraethol i geisio rheoleiddio'r drefn economaidd, drwy naill ai bwyso ar lywodraethau a chwmnïau eu hunain neu annog unigolion a chymunedau i ddefnyddio'r nerth economaidd a chyfoeth sydd ganddynt ac i newid eu hymddygiadau fel prynwyr a gwerthwyr, cyflogwyr a gweithwyr.

Gweler hefyd
------------

* Cosmopolitaniaeth
* Cymdeithas ryngwladol
* Economi wleidyddol ryngwladol

Ffynonellau
-----------

### Cyfeiriadau

1. ↑  Graham Evans a Jeffrey Newnham, *The Penguin Dictionary of International Relations* (Llundain: Penguin, 1998), t. 259.
2. 1 2  Evans a Newnham, *Dictionary of International Relations* (1998), t. 260.
3. ↑  Ronnie D. Lipschutz, "Global Civil Society" yn *Encyclopedia of Political Theory*, golygwyd gan Mark Bevir (Thousand Oaks, Califfornia: SAGE, 2010), tt. 553–4.
4. 1 2  Lipschutz, "Global Civil Society" yn *Encyclopedia of Political Theory* (2010), t. 554.
5. ↑  Lipschutz, "Global Civil Society" yn *Encyclopedia of Political Theory* (2010), t. 554–5.

### Llyfryddiaeth

* Graham Evans a Jeffrey Newnham, *The Penguin Dictionary of International Relations* (Llundain: Penguin, 1998).
* Ronnie D. Lipschutz, "Global Civil Society" yn *Encyclopedia of Political Theory*, golygwyd gan Mark Bevir (Thousand Oaks, Califfornia: SAGE, 2010), tt. 553–5.

Darllen pellach
---------------

* Gideon Baker a David Chandler (goln), *Global Civil Society: Contested Futures* (Llundain: Routledge, 2005).
* Alejandro Colás, *International Civil Society: Social Movements in World Politics* (Caergrawnt: Polity, 2002).
* Ronnie D. Lipschutz (gol.), *Civil Societies and Social Movements: Domestic, Transnational, Global* (Aldershot, Hampshire: Ashgate, 2006).

| * v
* t
* e
Cysylltiadau rhyngwladol |
| --- |
| Hanes | 
* Imperialaeth
* Trefedigaethrwydd
* Cytgord Ewrop
* Cynghrair y Cenhedloedd
* Datrefedigaethu
* Y Rhyfel Oer
* Globaleiddio

 |
| Damcaniaeth | 
* Delfrydiaeth
* Realaeth
* Neo-realaeth
* Rhyddfrydiaeth
* Neo-ryddfrydiaeth
* Yr Ysgol Seisnig
* Marcsiaeth
* Adeileddaeth
* Ôl-adeileddaeth

 |
| Cysyniadau | 

|  |  |
| --- | --- |
| Cyffredinol | 
* Anllywodraeth
* Cymdeithas ryngwladol
* Cymdeithas sifil ryngwladol
* Rhyngddibyniaeth
* System ryngwladol
* Trefn ryngwladol

 |
| Grym | 
* Cydbwysedd grym
* Grym meddal
* Hegemoni
* Maes dylanwad
* Pegynedd
* Uwchbwer

 |
| Y wladwriaeth | 
* Annibyniaeth
* Buddiannau'r wlad
* Cenedlaetholdeb a'r genedl-wladwriaeth
* Cydnabyddiaeth ryngwladol
* Cyfanrwydd tiriogaethol
* Dinasyddiaeth
* Hunanlywodraeth
* Sofraniaeth

 |
| Llywodraethiant trawswladol a byd-eang | 
* Rhynglywodraethiant
* Uwchgenedlaetholdeb

 |

 |
| Strwythurau a phrosesau | 
* Cyfraith ryngwladol
* Diogelwch
	+ Cudd-wybodaeth
* Diplomyddiaeth a pholisi tramor
	+ Amlochroldeb
	+ Dwyochroldeb
	+ Llysgenhadaeth
	+ Unochroldeb
	+ Ynysiaeth
* Economi wleidyddol ryngwladol
	+ Masnach rydd
	+ Masnach ryngwladol
* Gweithredyddion
* Rhyfel a heddwch
	+ Cynghrair milwrol

 |
| Materion rhyngwladol | 
* Amgylchedd ac ecowleidyddiaeth
* Arfau dinistriol torfol ac amlhau niwclear
* Datblygiad a chymorth tramor
* Moeseg
* Terfysgaeth

 |
| 
* Amlinelliad academaidd
* Categori
* Geirfa cysylltiadau rhyngwladol
* Rhestr cyfnodolion
* Rhestr sefydliadau

 |