Un o'r cywyddwyr cynnar oedd **Sypyn Cyfeiliog**, sef **Dafydd Bach ap Madog Wladaidd** (bl. tua 1340 – 1390). Er ein bod yn gwybod ei enw iawn, mae'n arfer cyfeirio ato fel rheol wrth ei enw barddol 'Sypyn Cyfeiliog'.

Bywgraffiad
-----------

Fel mae ei enw barddol yn awgrymu, gŵr o gwmwd Cyfeiliog, yn ne-orllewin Powys ar y ffin â Gwynedd a Deheubarth oedd Sypyn Cyfeiliog. Awgrymir yr enw "Sypyn" ei fod yn ddyn bychan o gorff. Ond dylid nodi hefyd fod trefgordd ganoloesol ger Machynlleth o'r enw "llety Suppyn". Mae achau Sypyn yn ansicr, er y gwyddom enw ei dad. Cofnodir uchelwr o'r enw Madog ap Dafydd ap Gruffudd a oedd yn ddisgynnydd i'r tywysog Owain Cyfeiliog ond does dim modd gwybod ai hwn oedd y bardd neu beidio.

Cerddi
------

Cedwir chwech o gerddi gan Sypyn Cyfeiliog. Maent yn cynnwys awdl foliant i Ddafydd ap Cadwaladr o Fachelldref a chywydd moliant i Harri Salsbri ac Annes Cwrtes o Leweni, yn Nyffryn Clwyd. Ceir pedwar cywydd serch ac englyn.

Cyfeiriadau ato
---------------

Ceir cyfeiriadau at Sypyn Cyfeiliog gan Gruffudd Unbais, sy'n awgrymu fod Sypyn yn noddwr y bardd hwnnw, gan Gruffudd Llwyd ap Dafydd ab Einion Llygliw a gan Hywel Dafi. Yn ogystal cyfeirir ato yn y darn rhyddiaith fwrlesg "Araith Iolo Goch", un o'r Areithiau Pros.

Llyfryddiaeth
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mae gan Wicidestun destun sy'n berthnasol i'r erthygl hon:
**Sypyn Cyfeiliog** |

* R. Iestyn Daniel (gol.), *Gwaith Dafydd Bach ap Madog Wladaidd "Sypyn Cyfeiliog" a Llywelyn ab y Moel* (Aberystwyth, 1998).

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4  R. Iestyn Daniel (gol.), *Gwaith Dafydd Bach ap Madog Wladaidd "Sypyn Cyfeiliog" a Llywelyn ab y Moel*.

 gw • sg • go**Beirdd yr Uchelwyr**

Bedo Hafesb  **·** Bleddyn Ddu **·** Cadwaladr Cesail **·** Casnodyn **·** Rhisiart Cynwal **·** Wiliam Cynwal **·** Dafydd ab Edmwnd **·** Dafydd Alaw **·** Dafydd ap Gwilym **·** Dafydd ap Siencyn **·** Dafydd Benwyn **·** Dafydd Ddu o Hiraddug **·** Dafydd Gorlech **·** Dafydd Llwyd o Fathafarn **·** Dafydd Nanmor **·** Dafydd y Coed **·** Edward Dafydd **·** Deio ab Ieuan Du **·** Lewys Dwnn **·** Edward Maelor **·** Edward Sirc **·** Edward Urien **·** Einion Offeiriad **·** Gronw Ddu **·** Gronw Gyriog **·** Gruffudd ab Adda ap Dafydd **·** Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan **·** Gruffudd ap Dafydd ap Tudur **·** Gruffudd ap Llywelyn Lwyd **·** Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd **·** Gruffudd ap Tudur Goch **·** Gruffudd Fychan ap Gruffudd ab Ednyfed **·** Gruffudd Gryg **·** Gruffudd Hiraethog **·** Gruffudd Llwyd **·** Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan **·** Guto'r Glyn **·** Gutun Owain **·** Gwerful Fychan **·** Gwerful Mechain **·** Gwilym Ddu o Arfon **·** Gwilym Tew **·** Hillyn **·** Huw Cae Llwyd **·** Huw Ceiriog **·** Huw Cornwy **·** Huw Llŷn **·** Huw Pennant (I) **·** Huw Pennant (II) **·** Hywel ab Einion Lygliw **·** Hywel ap Mathew **·** Hywel Cilan **·** Hywel Ystorm **·** Ieuan ap Huw Cae Llwyd **·** Ieuan ap Hywel Swrdwal **·** Ieuan Brydydd Hir **·** Ieuan Du'r Bilwg **·** Ieuan Dyfi **·** Ieuan Gethin **·** Ieuan Llwyd ab y Gargam **·** Ieuan Tew Ieuanc **·** Iocyn Ddu ab Ithel Grach **·** Iolo Goch **·** Iorwerth ab y Cyriog **·** Iorwerth Beli **·** Iorwerth Fynglwyd **·** Ithel Ddu **·** Lewis ab Edward **·** Lewys Daron **·** Lewys Glyn Cothi **·** Lewys Môn **·** Lewys Morgannwg **·** Llywarch Bentwrch **·** Llywelyn ab y Moel **·** Llywelyn ap Gwilym Lygliw **·** Llywelyn Brydydd Hoddnant **·** Llywelyn Ddu ab y Pastard **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Goch **·** Llywelyn Goch ap Meurig Hen **·** Llywelyn Goch y Dant **·** Llywelyn Siôn **·** Mab Clochyddyn **·** Madog Benfras **·** Maredudd ap Rhys **·** Meurig ab Iorwerth **·** Morus Dwyfech **·** Owain Gwynedd **·** Owain Waed Da **·** Prydydd Breuan **·** Tomos Prys **·** Gruffudd Phylip **·** Phylip Siôn Phylip **·** Rhisiart Phylip **·** Rhys Cain **·** Rhys Nanmor **·** Siôn Phylip **·** Siôn Tudur **·** Raff ap Robert **·** Robert ab Ifan **·** Robin Ddu ap Siencyn **·** Rhisierdyn **·** Rhisiart ap Rhys **·** Rhys ap Dafydd ab Einion **·** Rhys ap Dafydd Llwyd **·** Rhys ap Tudur **·** Rhys Brydydd **·** Rhys Goch Eryri **·** Sefnyn **·** Simwnt Fychan **·** Siôn ap Hywel ap Llywelyn Fychan **·** Siôn ap Hywel Gwyn **·** Siôn Brwynog **·** Siôn Cent **·** Siôn Ceri **·** Sypyn Cyfeiliog **·** Trahaearn Brydydd Mawr **·** Tudur Aled **·** Tudur ap Gwyn Hagr **·** Tudur Ddall **·** Wiliam Llŷn **·** Y Mab Cryg **·** Y Proll **·** Yr Ustus Llwyd