Pysgotwr ac amgylcheddwr o Ganada yw **Bernard Martin**. Dyfarnwyd iddo Wobr Goldman ym 1999.

Magwraeth
---------

Cafodd Martin ei eni a'i fagu mewn teulu pysgota yn Petty Harbour, Newfoundland. Mae'n parhau yn arferion pysgota penfras traddodiadol ei deulu fel pysgotwr pedwaredd genhedlaeth.

Moratoriwm pysgota penfras
--------------------------

Roedd pysgota penfras yn ffordd o fyw yn Newfoundland am ganrifoedd, ond ar ôl yr Ail Ryfel Byd, dechreuodd gor-bysgota masnachol a ffactorau amgylcheddol gymryd doll ddifrifol, gyda phoblogaethau'n dirywio'n sydyn. Sylwodd Martin a physgotwyr eraill ar eu dalfeydd pysgod yn prinhau a rhybuddiodd swyddogion y llywodraeth am y sefyllfa. Roeddent yn gobeithio y gallai gostwng cwotâu penfras atal y dirywiad. Aethant ati i greu parth pysgota gwarchodedig o amgylch Petty Harbour / Maddox Cove a ffurfio Cydweithfa Pysgotwyr ym 1983 i gymryd rheolaeth dros y diwydiant lleol. Fodd bynnag, parhaodd y pysgota, gan arwain yn y pen draw at y diwydiant yn methu parhau. Mae offer pysgota modern yn arbennig o llym ar ecosystemau morol. Parhaodd Martin ac eraill i gynghori swyddogion y llywodraeth nad oedd hyn yn gynaliadwy.

Yn 1992, gwaharddodd llywodraeth Canada bysgota penfras masnachol gan obeithio y byddai'r poblogaethau pysgod yn cynyddu. 

Ar ôl y moratoriwm ar bysgota masnachol, nododd Martin fod llawer yn dal i ychwanegu at eu diet trwy bysgota hamdden, ond gwaharddwyd hyn hefyd ym 1994. Rhwng colli incwm a'r angen i ddisodli gwerth penfras o ran maeth, roedd llawer yn Newfoundland mewn trafferthion ariannol. Er ei fod yn ymwybodol o bwysigrwydd amgylcheddol y gwaharddiad, cafodd Martin ei siomi serch hynny gan y gwaharddiad ar bysgota hamdden gan fod hyn yn gorfodi teuluoedd a chymunedau i gefnu ar arferion sy'n rhychwantu cenedlaethau ar gyfer ffordd newydd o fyw.

Gwaith amgylcheddol a gwobr
---------------------------

Cyn ac ar ôl y moratoriwm, aeth Martin ati i roi cyhoeddusrwydd i'w brofiad a chamreoli'r diwydiant penfras yn y gobaith y gallai ecosystemau morol eraill gael eu gwarchod yn well. Rhannodd wersi a ddysgwyd yn Alaska, Nicaragua, Seland Newydd ac Eritrea. Tynnodd hefyd gyfatebiaethau rhwng gor-bysgota penfras a logio coedwigoedd he goed ar arfordir y gorllewin. Cafodd ei arestio ger Clayoquot Sound am gymryd rhan mewn blocâd yn erbyn torri coed ym 1993.

Cynorthwyodd i ddod o hyd i'r Pysgodwyr a Drefnwyd ar gyfer Adfywio Cymunedau ac Ecosystemau (*Fishers Organized for the Revitalization of Communities and Ecosystems* (FORCE) ) a gefnogwyd gan y Cenhedloedd Unedig. Gweithiodd hefyd ar Arolwg Sentinel i astudio stociau penfras ac cheisio rhagweld y niferoedd yn y dyfodol. Bu'n gydlynydd ar gyfer *Newfoundland and Labrador Oceans Caucus* am flwyddyn. He has been vocal in criticising the use of drag nets.

Derbyniodd Martin Wobr Amgylcheddol Goldman ym 1999 ar ôl cael ei enwebu gan Glwb Sierra Canada i gydnabod ei eiriolaeth i achub y diwydiant penfras rhag gor-bysgota ac arferion masnachol niweidiol fel treillio (*trawling*). Roedd yn bwriadu defnyddio'r wobr ariannol i ad-dalu dyledion a gafwyd o'r gwaharddiad, i gefnogi ei bedwar plentyn ac i roi yn ôl i elusen.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  "Bernard Martin". *Goldman Environmental Foundation* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-04-19.
2. ↑  "Bernard Martin". *Goldman Environmental Foundation* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-04-19.
3. ↑  >Hill, Bert (1999-04-19). "Fisheries activist wins prestigious award". *The Ottawa Citizen*. Cyrchwyd 2021-04-19.
4. ↑  Abel, David (2012-03-04). "In Canada, cod remain scarce despite ban - The Boston Globe". *BostonGlobe.com* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-04-19.
5. 1 2 3 4  Duffy, Andrew (1999-04-20). "Newfoundlands Bernard Martin, who won the $125,000". *www.proquest.com* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-04-19.
6. ↑  Pitt, David E. (1993-07-25). "U.N. SEEKS A CURE FOR FISH DEPLETION". *The New York Times* (yn Saesneg). ISSN 0362-4331. Cyrchwyd 2021-04-20.