Fabian Wegmann yn derbyn y crys dot polca
Caiff y **Crys Polca Dot** neu'r **Crys Smotiau Crynion** (Ffrangeg: *maillot à pois rouges*) ei wobrwyo i'r dringwr gorau yn ras seiclo y Tour de France. Gelwir enillydd y crys yn "Brenin y Mynyddoedd" a gwisgai grys gwyn gyda smotiau coch.

Hanes
-----

Yn 1933, dychmygwyd y syniad o gystadleuaeth brenin y mynyddoedd gyntaf. Yr enillydd oedd Vicente Trueba, a gyrhaeddodd copaon y mynyddoedd gyntaf. Er hyn, roedd Trueba yn wael iawn am ddisgyn y mynyddoedd, felly nid oedd fyth yn ennill dim o gyrraedd y copa gyntaf. Penderfynodd Cyfarwyddwr y Tour de France, Henri Desgrange, y dylai'r seiclwyr a gyrhaeddodd y copaon gyntaf dderbyn bonws. O 1934 ymlaen, rhoddwyd yr amser rhwng y seiclwr cyntaf i'r copa a'r ail, fel bonws amser ar gyfer y seiclwr cyntaf. Cafwyd wared ar y bonws yma yn ddiweddarach, ond delwyd i adnabod brenin y mynyddoedd.
Er i'r gystadleuaeth gael ei chyflwyno yn 1933, ni chyflwynwyd y grys tan 1975. Mae "Brenin y Mynyddoedd" yn gwisgo crys gwyn gyda smotiau coch (*maillot à pois rouges*), a gyfeirir ati fel y "crys dot polca" a ysbrydolwyd gan grys a welodd y cyn-drefnwr, Félix Lévitan, tra yn nhrac Vélodrome d'Hiver, Paris yn ei ieuenctid. Dewiswyd y lliwiau gan y cefnogwr ariannol, Chocolat Poulain (Cymraeg: *Siocled Poulain*), i gyd-fynd â un o'u cynnyrch. Ers 1993 cefnogir y grys gan archfarchnad Champion. Mae lliwiau'r grys hefyd wedi cael eu ymdopi gan rasys cam eraill seiclo megis y Tour of Britain.

Y Sefyllfa Bresennol
--------------------

Penderfynir y gystadleuaeth gan bwyntiau a wobrwyir i'r beiciwr cyntaf i gyrraedd copa elltydd a mynyddoedd penodedig, gyda'r nifer mwyaf o bwyntiau ar gael ar y bryniau caletaf eu dringo. Caiff y bryniau eu rhannu i sawl categori, o 1 (y caletaf) i 4 (y lleiaf caled), mesurir pa mor anodd ydynt ar sail eu serthrwydd a'u hyd. Mae pumed categori, sef *Hors catégorie* (di-gategori), ar gyfer y bryniau yn galetach fyth na rhai categori 1. Newidiwyd y system sgorio yn 2004, a cafodd y cyntaf i gopa dringiad categori 4 3 pwynt, tra bod y cyntaf i groesi copa *Hors catégorie* yn derbyn 20 o bwyntiau. Gwobrwyir pwyntiau i'r 3 beiciwr cyntaf i gopa bryn categori 4 tra bod y 10 cyntaf yn derbyn pwyntiau ar fryn *Hors catégorie*. Gwobrwywyd pwyntiau dwbl hefyd yn 2004, os oedd y cymal yn gorffen ar ben bryn, ac os oedd y bryn yng nghategori 2 neu uwch.

Dosbarthu'r Pwyntiau
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Rhybudd!  | **Mae angen cywiro iaith yr erthygl hon.**   Beth am fynd ati i'w chywiro?
Dyma restr o erthyglau i'w cywiro: Tudalennau â phroblemau ieithyddol. |

Dringiadau yn y "Hors Catégorie" (HC): 20, 18, 16, 14, 12, 10, 8, 7, 6 ac 5 o bwyntiau ar gyfer y 10 reidiwr cyntaf i'r copa.

Dringiadau Categori 1: Rhoddir 15, 13, 11, 9, 8, 7, 6 ac 5 o bwyntiau ar gyfer y 8 reidiwr cyntaf i'r copa.

Dringiadau Categori 2: Rhoddir 10, 9, 8, 7, 6, ac 5 o bwyntiau ar gyfer y 6 reidiwr cyntaf i'r copa.

Dringiadau Categori 3: Rhoddir 4, 3, 2 ac 1 o bwyntiau ar gyfer y 4 reidiwr cyntaf i'r copa.

Dringiadau Categori 4: Rhoddir 3, 2 ac 1 o bwyntiau ar gyfer y 3 reidiwr cyntaf i'r copa.

NODYN: Ar gyfer dringiad olaf cam, bydd y pwyntiau'n cael eu dwblu (ar gyfer dringiadau HC, Cat 1 a Cat 2 yn unig).

Os bydd cwlwm rhwng nifer o bwyntiau'r safle gyntaf, bydd y nifer o fuddugoliaethau ar ddringiadau HC yn perderfynnu enillyd y Grys Dot Polca, ac yna nifer buddugoliaethau drigidau Categori 1 os oes dal cwlwm ac yna Categori 2, ayb.

Brenin y Mynyddoedd
-------------------

### Enillwyr sawl gwaith

| Safle | Enw | Gwlad | Sawl gwaith | Blynyddoedd |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Richard Virenque** | Baner Ffrainc | 7 | 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2003, 2004 |
| 2 | Federico Bahamontes | Baner Sbaen | 6 | 1954, 1958, 1959, 1962, 1963, 1964 |
|   | Lucien Van Impe | Baner Gwlad Belg | 6 | 1971, 1972, 1975, 1977, 1981, 1983 |
| 4 | Julio Jiménez | Baner Sbaen | 3 | 1965, 1966, 1967 |
| 5 | Felicien Vervaecke | Baner Gwlad Belg | 2 | 1935, 1937 |
|   | Gino Bartali | Baner Yr Eidal | 2 | 1938, 1948 |
|   | Fausto Coppi | Baner Yr Eidal | 2 | 1949, 1952 |
|   | Charly Gaul | Baner Lwcsembwrg | 2 | 1955, 1956 |
|   | Imerio Massignan | Baner Yr Eidal | 2 | 1960, 1961 |
|   | Eddy Merckx | Baner Gwlad Belg | 2 | 1969, 1970 |
|   | Luis Herrera | Baner Colombia | 2 | 1985, 1987 |
|   | Claudio Chiappucci | Baner Yr Eidal | 2 | 1991, 1992 |
|   | Laurent Jalabert | Baner Ffrainc | 2 | 2001, 2002 |
|   | Michael Rasmussen | Baner Denmarc | 2 | 2005, 2006 |

### Yr Holl Enillwyr

| Blwyddyn | Enw | Gwlad |
| --- | --- | --- |
|
| 1933 | Vicente Trueba | Baner Sbaen |
| 1934 | René Vietto | Baner Ffrainc |
| 1935 | Félicien Vervaecke | Baner Gwlad Belg |
| 1936 | Julián Berrendero | Baner Sbaen |
| 1937 | Félicien Vervaecke | Baner Gwlad Belg |
| 1938 | Gino Bartali | Baner Yr Eidal |
| 1939 | Sylvère Maes | Baner Gwlad Belg |
| 1947 | Pierre Brambilla | Baner Yr Eidal |
| 1948 | Gino Bartali | Baner Yr Eidal |
| 1949 | Fausto Coppi | Baner Yr Eidal |
| 1950 | Louison Bobet | Baner Ffrainc |
| 1951 | Raphaël Géminiani | Baner Ffrainc |
| 1952 | Fausto Coppi | Baner Yr Eidal |
| 1953 | Jesús Loroño | Baner Sbaen |
| 1954 | Federico Bahamontes | Baner Sbaen |
| 1955 | Charly Gaul | Baner Lwcsembwrg |
| 1956 | Charly Gaul | Baner Lwcsembwrg |
| 1957 | Gastone Nencini | Baner Yr Eidal |
| 1958 | Federico Bahamontes | Baner Sbaen |
| 1959 | Federico Bahamontes | Baner Sbaen |
| 1960 | Imerio Massignan | Baner Yr Eidal |
| 1961 | Imerio Massignan | Baner Yr Eidal |
| 1962 | Federico Bahamontes | Baner Sbaen |
| 1963 | Federico Bahamontes | Baner Sbaen |
| 1964 | Federico Bahamontes | Baner Sbaen |
| 1965 | Julio Jiménez | Baner Sbaen |
| 1966 | Julio Jiménez | Baner Sbaen |
| 1967 | Julio Jiménez | Baner Sbaen |
| 1968 | Aurelio González | Baner Sbaen |
| 1969 | Eddy Merckx | Baner Gwlad Belg |
| 1970 | Eddy Merckx | Baner Gwlad Belg |
| 1971 | Lucien Van Impe | Baner Gwlad Belg |
| 1972 | Lucien Van Impe | Baner Gwlad Belg |
| 1973 | Pedro Torres | Baner Sbaen |
| 1974 | Domingo Perurena | Baner Sbaen |
| 1975 | Lucien Van Impe | Baner Gwlad Belg |
| 1976 | Giancarlo Bellini | Baner Yr Eidal |
| 1977 | Lucien Van Impe | Baner Gwlad Belg |
| 1978 | Mariano Martinez | Baner Ffrainc |
| 1979 | Giovanni Battaglin | Baner Yr Eidal |
| 1980 | Raymond Martin | Baner Ffrainc |
| 1981 | Lucien Van Impe | Baner Gwlad Belg |
| 1982 | Bernard Vallett | Baner Ffrainc |
| 1983 | Lucien Van Impe | Baner Gwlad Belg |
| 1984 | Robert Millar | Baner Yr Alban |
| 1985 | Luis Herrera | Baner Colombia |
| 1986 | Bernard Hinault | Baner Ffrainc |
| 1987 | Luis Herrera | Baner Colombia |
| 1988 | Steven Rooks | Baner Yr Iseldiroedd |
| 1989 | Gert-Jan Theunisse | Baner Yr Iseldiroedd |
| 1990 | Thierry Claveyrolat | Baner Ffrainc |
| 1991 | Claudio Chiappucci | Baner Yr Eidal |
| 1992 | Claudio Chiappucci | Baner Yr Eidal |
| 1993 | Tony Rominger | Baner Y Swistir |
| 1994 | Richard Virenque | Baner Ffrainc |
| 1995 | Richard Virenque | Baner Ffrainc |
| 1996 | Richard Virenque | Baner Ffrainc |
| 1997 | Richard Virenque | Baner Ffrainc |
| 1998 | Christophe Rinero | Baner Ffrainc |
| 1999 | Richard Virenque | Baner Ffrainc |
| 2000 | Santiago Botero | Baner Colombia |
| 2001 | Laurent Jalabert | Baner Ffrainc |
| 2002 | Laurent Jalabert | Baner Ffrainc |
| 2003 | Richard Virenque | Baner Ffrainc |
| 2004 | Richard Virenque | Baner Ffrainc |
| 2005 | Michael Rasmussen | Baner Denmarc |
| 2006 | Michael Rasmussen | Baner Denmarc |
| 2007 | Mauricio Soler | Baner Colombia |

### Enillwyr yn ôl Cenediglrwydd

| Safle | Gwlad | Enwau'r Enilwyr Amlaf | Yr Enillydd Diweddaraf | Nifer o Ennillion |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Baner Ffrainc | Richard Virenque (7) | Richard Virenque 2004 | 18 |
| 2 | Baner Sbaen | Federico Bahamontes (6) | Domingo Periwreña 1974 | 15 |
| 3 | Baner Yr Eidal | Gino Bartali, Fausto Coppi,Imerio Massignan a Claudio Chiappucci (2) | Claudio Chiappucci 1992 | 12 |
| 4 | Baner Gwlad Belg | Lucien Van Impe (6) | Lucien Van Impe 1983 | 11 |
| 5 | Baner Colombia | Luis Herrera (2) | Mauricio Soler 2007 | 4 |
| 6 | Baner Denmarc | Michael Rasmussen (2) | Michael Rasmussen 2006 | 2 |
|   | Baner Lwcsembwrg | Charly Gaul (2) | Charly Gaul 1956 | 2 |
|   | Baner Yr Iseldiroedd | Steven Rooks a Gert-Jan Theunisse | Gert-Jan Theunisse 1989 | 2 |
| 9 | Baner Y Swistir | Tony Rominger | Tony Rominger 1993 | 1 |
|   | Baner Yr Alban | Robert Millar | Robert Millar 1984 | 1 |

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "polka". *Geiriadur yr Academi*. Cyrchwyd 2020-11-26.
2. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2006-07-15. Cyrchwyd 2007-09-18.