Pentref, cymuned a phlwyf eglwysig yn Sir Gaerfyrddin, Cymru, yw **Cynwyl Elfed**. Saif ar y briffordd A484 i'r gogledd o dref Caerfyrddin, ger Afon Gwili. Cynwyl Elfed oedd canolfan bwysicaf cwmwd Elfed yn yr Oesoedd Canol.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Samuel Kurtz (Ceidwadwyr) ac yn Senedd y DU gan Simon Hart (Ceidwadwr).

Maen hir, gyda Peniel yn y cefn

Cyfrifiad 2011
--------------

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:



| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Cynwyl Elfed (pob oed) (1,044)** |    | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cynwyl Elfed) (528)** |    | 52.6% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cynwyl Elfed) (633)** |    | 60.6% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 73% |
| **Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cynwyl Elfed) (106)** |    | 26% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 67.1% |

Enwogion
--------

Ganed y bardd Howell Elvet Lewis (Elfed) yn yr ardal ym mhentref Blaen-y-coed yn 1860. Roedd yn byw yn ei dyddiau cynnar mewn bwthyn o'r enw 'Y Gangell', sydd nawr yn amgueddfa o'i bywyd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Senedd Cymru
2. ↑  Gwefan Senedd y DU
3. ↑  "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
4. ↑  Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
5. ↑  Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
6. ↑  Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; *Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.*; adalwyd 31 Mai 2013[*dolen marw*]

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Sir Gaerfyrddin**

**Trefi**  

Caerfyrddin  **·** Castellnewydd Emlyn  **·** Cydweli  **·** Hendy-gwyn  **·** Llandeilo  **·** Llanelli  **·** Llanybydder  **·** Llanymddyfri  **·** Porth Tywyn  **·** Rhydaman  **·** Sanclêr  **·** Talacharn
  
**Pentrefi**  

Aberarad  **·** Aberbowlan  **·** Abercrychan  **·** Abergorlech  **·** Abergwili  **·** Aber-nant  **·** Alltwalis  **·** Babel  **·** Bace  **·** Bancycapel  **·** Bancyfelin **·** Y Betws **·** Bethlehem  **·** Blaengweche  **·** Blaenos  **·** Blaen-waun  **·** Blaen-y-coed  **·** Brechfa  **·** Broadway  **·** Bronwydd  **·** Bron-y-gaer  **·** Bryn  **·** Brynaman  **·** Bryn Iwan  **·** Bwlch-clawdd  **·** Bwlchnewydd  **·** Bynea  **·** Caeo  **·** Capel Dewi  **·** Capel Gwyn  **·** Capel Hendre  **·** Capel Isaac  **·** Capel Iwan  **·** Capel Seion  **·** Carmel  **·** Carwe  **·** Cefn-bryn-brain  **·** Cefneithin  **·** Cefn-y-pant  **·** Cenarth  **·** Cilgwyn  **·** Cilsan  **·** Cil-y-cwm  **·** Croesyceiliog  **·** Cross Hands  **·** Crug-y-bar  **·** Crwbin  **·** Cwm-ann  **·** Cwm-bach (1)  **·** Cwm-bach (2)  **·** Cwm-du  **·** Cwmduad  **·** Cwmfelin-boeth  **·** Cwmfelinmynach  **·** Cwmgwili  **·** Cwmhiraeth  **·** Cwmifor  **·** Cwmisfael  **·** Cwmllyfri  **·** Cwm-miles  **·** Cwm-morgan  **·** Cwm-pen-graig  **·** Cwrt-henri  **·** Cwrt-y-cadno  **·** Cynghordy  **·** Cynheidre  **·** Cynwyl Elfed  **·** Derwen-fawr  **·** Derwydd  **·** Dinas  **·** Dolgran  **·** Dre-fach  **·** Dre-fach Felindre **·** Dryslwyn  **·** Dyffryn Ceidrych  **·** Efail-wen  **·** Esgair  **·** Felin-foel  **·** Felin-gwm  **·** Felin-wen  **·** Foelgastell  **·** Ffair-fach  **·** Ffaldybrenin  **·** Ffarmers  **·** Fforest  **·** Ffynnon  **·** Garnant  **·** Garthynty  **·** Gelli-aur  **·** Gelli-wen  **·** Glanaman  **·** Glan Duar  **·** Glan-y-fferi  **·** Gorllwyn  **·** Gors-las  **·** Gwernogle  **·** Gwyddgrug  **·** Gwynfe  **·** Hebron  **·** Yr Hendy  **·** Henllan  **·** Henllan Amgoed  **·** Hermon  **·** Horeb  **·** Login  **·** Llanarthne  **·** Llanboidy **·** Llan-dawg  **·** Llandeilo Abercywyn  **·** Llandre (1)  **·** Llandre (2)  **·** Llandybïe  **·** Llandyfaelog  **·** Llandyry  **·** Llanddarog  **·** Llanddeusant  **·** Llanddowror  **·** Llanedi  **·** Llanegwad  **·** Llanfair-ar-y-bryn  **·** Llanfallteg  **·** Llanfihangel Aberbythych  **·** Llanfihangel Abercywyn  **·** Llanfihangel-ar-Arth  **·** Llanfihangel-uwch-Gwili  **·** Llanfynydd  **·** Llangadog  **·** Llan-gain  **·** Llangathen  **·** Llangeler  **·** Llangennech  **·** Llanglydwen  **·** Llangyndeyrn  **·** Llangynin  **·** Llangynnwr  **·** Llangynog  **·** Llanishmel  **·** Llanllawddog  **·** Llan-llwch  **·** Llanllwni  **·** Llanmilo  **·** Llannewydd  **·** Llannon  **·** Llanpumsaint  **·** Llansadwrn  **·** Llan-saint  **·** Llansawel  **·** Llansteffan  **·** Llanwinio  **·** Llanwrda  **·** Llan-y-bri  **·** Llanycrwys  **·** Llwyn-croes  **·** Llwynhendy  **·** Llwyn-y-brain (1)  **·** Llwyn-y-brain (2)  **·** Maenordeilo  **·** Maerdy  **·** Maes-y-bont  **·** Marros  **·** Meidrim  **·** Meinciau  **·** Merthyr  **·** Morfa  **·** Myddfai **·** Mynydd-y-garreg  **·** Nantgaredig  **·** Nant-y-caws  **·** New Inn  **·** Pant-gwyn  **·** Pantyffynnon  **·** Parc-y-rhos  **·** Pedair Heol  **·** Pen-boyr  **·** Pen-bre  **·** Pencader  **·** Pencarreg  **·** Peniel  **·** Penrherber  **·** Penrhiw-goch  **·** Pentrecagal  **·** Pentrecwrt  **·** Pentrefelin  **·** Pentre Gwenlais  **·** Pentre Tŷ-gwyn  **·** Pentywyn  **·** Pen-y-banc  **·** Pen-y-bont (1)  **·** Pen-y-bont (2)  **·** Pen-y-garn  **·** Pen-y-groes  **·** Pinged  **·** Plas  **·** Pont Aber  **·** Pontaman  **·** Pontantwn  **·** Pont-ar-Gothi  **·** Pont-ar-llechau  **·** Pont-ar-sais  **·** Pont Hafod  **·** Pont-henri  **·** Pont-iets  **·** Pont-tyweli  **·** Pontyberem  **·** Porth-y-rhyd  **·** Pum Heol  **·** Pumsaint  **·** Pwll  **·** Pwll-trap  **·** Ram  **·** Rhandir-mwyn  **·** Rhos  **·** Rhosaman  **·** Rhos-goch  **·** Rhos-maen  **·** Rhydargaeau  **·** Rhydcymerau  **·** Rhyd Edwin  **·** Rhydowen  **·** Rhyd-y-wrach  **·** Salem  **·** Sandy  **·** Sarnau  **·** Saron (1)  **·** Saron (2)  **·** Soar  **·** Sylen  **·** Taliaris  **·** Talog  **·** Talyllychau  **·** Tir-y-dail  **·** Trap  **·** Trelech  **·** Trevaughan  **·** Trimsaran  **·** Twynllannan  **·** Tŷ-croes  **·** Y Tymbl  **·** Waunclunda  **·** Waun y Clyn  **·** Ystrad Ffin