Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Rhedwr Awstralia** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: Rhedwyr Awstralia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Burhinus magnirostris***; yr enw Saesneg arno yw *bush stone-curlew* neu *bush thick-knee*. Mae'n perthyn i deulu'r Rhedwyr (Lladin: *Burhinidae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*. Roedd yn arfer cael ei adnabod fel Burhinus magnirostris. Adnabyddir tri is-rywogaeth.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *B. magnirostris*, sef enw'r rhywogaeth.

Disgrifiad
----------

Un o'r aelodau mwyaf o'r teulu yw hwn, gan dyfu hyd at 58 cm. Mae'n llwydfrown uwchben gyda rhesi tywyll ac mae'n wyn neu felynllwyd islaw. Mae'r pig cwta yn ddu, y dalcen yn wen, ac mae ganddo aeliau gwyn gyda streipen ddu o'r llygad lawr y gwddf. Mae'r llygaid yn fawr ac yn felyn, ac mae'r coesau yn hir a llwydaidd. Mae ei gri yn gyfrifol am un o'i enwau Awstralianaidd, sef weeloo. Mae'n chwibaniad uchel annaearol, nid yn annhebyg i'r gylfinir ond yn hirach a mwy amrywiol. Fel arfer mae rhedwyr Awstralia yn canu gyda'r nos.

Ymddygiad
---------

Fel arfer maent yn byw ar eu pennau eu hunain neu mewn parau. Maent yn swil a gwyliadwrus. Eu cynefin yw coetir agored gyda changhennau ar y llawr, deilbridd ac ychydig wair. Fe'i ceir hefyd mewn prysgoed ger traethau ac yn fwy diweddar ar gyrsiau golff, perllannau a phlanhigfeydd. Maent yn fwy actif gyda'r nos. Yn ystod y dydd maent yn cysgodi gan ddibynnu ar eu cuddliw fel amddiffyniad. Maent yn arbenigo mewn hela anifeiliaid bychain y glaswelltir, megis llyffantod, pryfaid cop, pryfaid, molwsgiaid a chramenogion.

Bridio
------

Mae'r fenyw yn dodwy dau wy fel arfer, sy'n lliw carreg gyda mannau brown a llwyd. Mae hyn yn digwydd yn ystod y gwanwyn fel arfer, ond yn gynt yn y gogledd na'r de. Mae ganddynt ddawns caru nodedig. Byddai'r rhedwr yn sefyll gydag adenydd yn agored, cynffon i fyny a gwddf wedi'i ymestyn. Yna byddai'r adar yn martsio eu traed fel milwr yn marcio amser am awr neu fwy. Crafiad syml yn y tir yw'r nyth. Mae'r ddau riant yn rhannu'r gwaith o edrych ar ôl y nyth a chywion.

Dosbarthiad
-----------

Fe'i ceir ledled Awstralia heblaw am Tasmania, ble mae'n fudwr achlysuol.

Statws
------

Yn y de mae'r niferoedd wedi gostwng yn ystod y 40 mlynedd diwethaf, yn bennaf oherwydd ysglyfaethu gan lwynogod, ond oherwydd ei ddosbarthiad eang a phoblogaethau sefydlog yn y gogledd fe'i ddynodwyd o 'gonsyrn lleiaf' gan yr IUCN (yn 2017).

Teulu
-----

Mae'r rhedwr Awstralia yn perthyn i deulu'r Rhedwyr (Lladin: *Burhinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Rhedwr Awstralia | Burhinus grallarius |  |
|
| Rhedwr Senegal | Burhinus senegalensis |  |
|
| Rhedwr brych | Burhinus capensis |  |
|
| Rhedwr mawr y moelydd | Esacus recurvirostris |  |
|
| Rhedwr rhesog | Burhinus bistriatus |  |
|
| Rhedwr y dŵr | Burhinus vermiculatus |  |
|
| Rhedwr y moelydd | Burhinus oedicnemus |  |
|
| Rhedwr y traeth | Esacus magnirostris |  |
|
| Rhedwr yr Andes | Burhinus superciliaris |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Howard a Moore, A Complete Checklist of the Birds of the World (2nd ed.) 1994
3. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
4. 1 2  *A Field Guide to the Birds of Australia* gan G Pizzey
5. ↑  Gwefan You Tube; adalwyd 18 Ebrill 2017.
6. ↑  Gwefan hbw.com; adalwyd 18 Ebrill 2017.
7. ↑  Gwefan birdsinbackyards.net; Archifwyd 2017-05-10 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 18 Ebrill 2017.
8. ↑  iucnredlist.org; adalwyd 18 Ebrill 2017.

 *Safonwyd yr enw* **Rhedwr Awstralia** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*