recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Nurith Aviv yw ***Yiddish*** a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc ac Israel. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Run*.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Nurith Aviv ar 11 Mawrth 1945 yn Tel Aviv. Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Nurith Aviv nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Langue Sacrée, Langue Parlée |  | Ffrainc | FfrangegHebraeg | 2008-01-01 |
| O Iaith i Iaith |  | IsraelFfrainc | Hebraeg | 2004-01-01 |
| Poétique Du Cerveau |  | Ffrainc | Hebraeg | 2015-01-01 |
| Signer |  | Ffrainc |  | 2018-03-07 |
| Traduire |  | Ffrainc | EidalegSaesneg | 2011-01-01 |
| Yiddish |  | FfraincIsrael |  | 2020-01-01 |
| *מקום, עבודה* |  |  |  | 1998-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mae **Rhos Cilcennin** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 05 Chwefror 1988 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 17.89 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Rhos Blaen Carrog** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 29 Rhagfyr 1982 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.73 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Bardd ac emynydd Cymraeg oedd **William Williams**, neu **Gwilym Cyfeiliog** (4 Ionawr 1801 – 3 Mehefin 1876). Roedd yn frodor o ardal Cyfeiliog ym Maldwyn, Powys.

Ganed Gwilym Cyfeiliog ym mhlwyf Llanbryn-mair yn 1801. Agorodd siop yn y pentref lle gwerthai wlân lleol.

Fel bardd, cyfansoddodd y rhan fwyaf o'i gerddi ar y mesurau caeth traddodiadol, yn enwedig yr englyn. Cystadleuodd mewn eisteddfodau mawr a bychain gan ennill enw iddo'i hun fel un o englynwyr gorau'r oes. Fel emynydd, fe'i cofir yn bennaf am yr emyn sy'n dechrau 'Caed trefn i faddau pechod'.

Roedd ei fab, Richard Williams (1835-1906) yn hynafiaethydd a olygodd ail argraffiad y *Royal Tribes of Wales* gan Philip Yorke.

Llyfryddiaeth
-------------

* *Caniadau Cyfeiliog* (1878). Cyhoeddwyd ar ôl ei farwolaeth.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru* (Gwasg Prifysgol Cymru).

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 71167517
* LCCN: no2007046505

 |
Hanesydd, archaeolegydd, ac ethnograffwr Wcreinaidd oedd **Volodymyr Antonovych** (Wcreineg: Володимир Антонович; 18 Ionawr [30 Ionawr yn yr Hen Ddull] 1834 – 8 Mawrth [21 Mawrth] 1908).

Ganed ef ym mhentref Makhnivka yn Llywodraethiaeth Kyiv, Ymerodraeth Rwsia, a leolir bellach yn Oblast Vinnytsia, Wcráin. Bonedd o dras Bwylaidd a oedd wedi colli eu cyfoeth oedd ei deulu. Graddiodd o gyfadran feddygaeth Prifysgol Kyiv ym 1855, a derbyniodd radd arall mewn hanes ac ieitheg ym 1860. Wedi hynny, torrodd gysylltiadau â'r cylch Pwylaidd yn Kyiv, ac ymroddai ei hun i'r achos Wcreinaidd. O ran ei wleidyddiaeth, poblydd ydoedd, a bu'n bennaeth ar gyfrinfa'r Hromada yn Kyiv ac yn brif ideolegydd y mudiad *khlopoman*. Am ryw hanner can mlynedd, byddai'n weithgar yn ei gymuned ac yn ymgyrchu dros gydweithio rhwng y mudiad Wcreinaidd yn Kyiv ac yn Galisia i'r gorllewin.

Yn ystod ei yrfa academaidd—a fyddai'n cynnwys 30 mlynedd yn athro hanes ym Mhrifysgol Kyiv—câi Antonovych ddylanwad pwysig ar ddatblygiad hanesyddiaeth Wcráin. O 1863 i 1880 gwasanaethodd yn brif olygydd Comisiwn Archaeo-ddaearyddol Kyiv, ac yn y swydd honno fe arolygai *Arkhiv Iugo-Zapadnoi Rossii* ("Archif De-Orllewin Rwsia"), gwaith mewn 15 cyfrol sydd yn cynnwys deunyddiau o hanes y rhanbarthau i orllewin Afon Dnieper o'r 16g i'r 18g. Fe'i penodwyd yn athro hanes ym 1870, a chyda sawl un o'i fyfyrwyr—yn eu plith Dmytro Bahalii, Mytrofan Dovnar-Zapolsky, Mykhailo Hrushevsky, Ivan Kamanin, ac Ivan Lynnychenko—sefydlodd yr Athro Antonovych fudiad ysgolheigaidd newydd a elwir ysgol hanesyddol Kyiv. Cyhoeddodd rhyw 300 o weithiau ysgolheigaidd yn ystod ei yrfa, gan gynnwys astudiaethau o Uchel Ddugiaeth Lithwania, hanes dinesig Kyiv o'r 14g i'r 16g, ymdriniaeth ag Undeb Brest a'i effaith ar yr Eglwys Uniongred Ddwyreiniol, ymchwil i ddechreuad y bendefigaeth Wcreinaidd, a thraethodau ar hanes y Cosaciaid, yr haidamaky, a'r werin Wcreinaidd. Cychwynnodd hefyd ar brosiectau i astudio archaeoleg Wcráin mewn modd systematig, a lluniodd fapiau archaeolegol manwl o lywodraethiaethau Kyiv a Volhynia.

Yn nechrau'r 1890au, cynorthwyodd Antonovych wrth sefydlu Cymdeithas Wyddonol Shevchenko. Ym 1893 cynigwyd iddo gadair athro newydd mewn hanes Wcráin ym Mhrifysgol Lviv, ond gwrthododd y cyfle oherwydd afiechyd; cefnogodd ei hen fyfyriwr, Mykhailo Hrushevsky, gael ei benodi i'r swydd yn ei le. Ymddeolodd o Brifysgol Kyiv ym 1900, a threuliodd ei flynyddoedd olaf yn ymchwilio i ddogfennau yn Archifau'r Fatican. Bu farw Volodymyr Antonovych yn 74 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Ivan Katchanovski, Zenon E. Kohut, Bohdan Y. Nebesio, a Myroslav Yurkevich, *Historical Dictionary of Ukraine* (Lanham, Maryland: The Scarecrow Press, 2013), tt. 25–26.
Etholaeth seneddol yn Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw **Wansbeck**. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Wansbeck yn NorthumberlandEtholaeth Wansbeck yn Northumberland
* Northumberland yn LloegrNorthumberland yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth yn wreiddiol yn 1885. Fe'i diddymwyd yn 1950 ac ailsefydwyd fel etholaeth sirol yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1885–1918: Charles Fenwick (Rhyddfrydol)
* 1918–1922: Robert Mason (Rhyddfrydol, wedyn Rhyddfrydol Clymblaid)
* 1922–1929: George Warne (Llafur)
* 1929–1931: George Shield (Llafur)
* 1931–1940: Bernard Cruddas (Ceidwadol)
* 1940–1945: Donald Scott (Ceidwadol)
* 1945–1950: Alfred Robens (Llafur)
* 1950: *diddymwyd yr etholaeth*
* 1983–1997: Jack Thompson (Llafur)
* 1997–2010: Denis Murphy (Llafur)
* 2010–presennol: Ian Lavery (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr**

Berwick-upon-Tweed **·** 
Bishop Auckland  **·** 
Blaydon **·** 
Blyth Valley  **·** 
Canol Newcastle upon Tyne **·** 
Canol Sunderland **·** 
Darlington **·** 
De Middlesbrough a Dwyrain Cleveland **·** 
De Stockton **·** 
Dinas Durham **·** 
Dwyrain Newcastle upon Tyne **·** 
Easington **·** 
Gateshead **·** 
Gogledd Durham **·** 
Gogledd Glannau Tyne **·** 
Gogledd-orllewin Durham **·** 
Gogledd Newcastle upon Tyne **·** 
Gogledd Stockton **·** 
Hartlepool **·** 
Hexham **·** 
Houghton a De Sunderland **·** 
Jarrow **·** 
Middlesbrough **·** 
Redcar **·** 
Sedgefield **·** 
South Shields **·** 
Tynemouth **·** 
Wansbeck **·** 
Washington a Gorllewin Sunderland
Mae **Rhos Rhyd-y-ceir** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 24 Tachwedd 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 7.81 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Cynllun o Gastell Harlech gan Cadw
Mae **cynllunio pensaernïol** yn broses o ddatblygu'r amgylchedd naturiol a'r amgylchedd wedi eu adeiladu gan ddyn - trefedigaethau, prosiect adeiladu neu adeiladau unigol - ac sy'n cael ei wneud fel arfer gan bensaer; mae hefyd yn cynnwys y dogfennau perthnasol: brasluniau, cynlluniau a'r manylion angenrheidiol.

Cynlluniau
----------

Ar hyn o bryd mae pump fath o brif gynllun yn cael eu defnyddio ar gyfer Cymru: Cynllun Gofodol, Cynllun Fframwaith, Cynllun Lleol, Cynllun Lleol Mwynau a Chynllun Datblygu Unedol.

Mae *Cynllun Gofodol* yn gynllun ar gyfer ddatblygiad Cymru gyfan dros 20 mlynedd sy'n cynnwys yr amcanion datblygiad dros yr holl wlad. Mae pob cynllun arall yn gynllun deg mlynedd.

Cynllun sy'n cael ei benderfynu mewn ardaloedd gwledig yw *Cynllun Fframwaith*, *Cynllun Lleol* a *Chynllun Lleol Mwynau*. Mae *Cynllun Fframwaith* yn penderfynu strategïau datblygiad sylfaenol yr ardal, er enghraifft y nifer o dai sy'n rhaid eu hadeiladu a lle i'w adeiladu nhw. Mewn ardal *Cynllun Fframwaith* mae nifer o *Gynlluniau Lleol* sy'n cael eu paratoi gan awdurdod cynllunio (y cyngor Sir neu Awdurdod y Parc Cenedlaethol). Maen nhw'n dehongli'r *Cynllun Fframwaith* ar lefel leol ac felly'n cynnwys manylion ar gyfer yr ardal sydd ddim yn y *Cynllun Fframwaith*.

Yn y dinasoedd mawr defnyddir y *Cynllun Datblygu Unedol*. Mae e'n cynnwys yr un fath o benderfyniadau a'r *Cynllun Fframwaith* a'r *Cynllun Lleol*, ond mae e'n cyfuno'r ddau. Gall gynnwys penderfyniadau ar gyfer mwynau, hefyd.

Sefydliadau perthnasol
----------------------

Mae dau fath o fframwaith cynllunio yng Nghymru: deddfwriaeth cynlluno sydd'n cael ei phenderfynu gan y llywodraeth a rhaglenni a fframweithiau polisi yr Undeb Ewropeaidd sy'n rhaid eu cyflawni. Ond mae'r Cynlliad Cenedlaethol Cymru yn gyfriofol am yr holl fframwaith gynllunio ar gyfer Gymru, gan gynnwys y Cynllun Gofodol a rheoli cynllunio, megis Canllawiau Cynllunio (Cymru) a Nodiadau Cyngor Technegol. Mae'r Awdurdodau Cynllunio Lleol yn cyfrifol am gynllunio ar gyfer eu hardal. Gall sefydliadau eraill, fel Cyngor Cefn Gwlad Cymru neu'r Asiantaeth yr Amgylchedd gael eu galw i gynorthwyo ar gyfer hynny.

Mae nifer o grwpiau hefyd sy'n rhoi gwybodaeth i'r bobl sy'n ymddiddori mewn cynllunio: naill ai'n cefnogi neu'n gwrthwynebu cynlluniau.

Gweler hefyd
------------

* Cynllunio dinesig

Cyfeiriadau
-----------

Dolenni allanol
---------------

* Porth Cynllunio (Saesneg/Cymraeg) Archifwyd 2003-12-19 yn y Peiriant Wayback.
* Gwybodaeth ar gyfer cynllunio ar wefan YDCW Archifwyd 2004-06-25 yn y Peiriant Wayback.
* Deddf Cynllunio a Phrynu Gorfodol 2004 (Saesneg) Archifwyd 2004-08-15 yn y Peiriant Wayback.
Mae **Rhos Esgairwen-fawr a Rhosgoch-fawr** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 13 Tachwedd 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 14.3 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
*Rosmarinus officinalis*
Perlysieuyn blodeuol, lluosflwydd persawrus yw **rhos Mair**, **rhosmari** neu **ysbwynwydd** (Lladin: *Rosmarinus officinalis*) sy'n cael ei ddefnyddio i roi blas ar fwyd ac oherwydd ei rinweddau meddygol. Mae'n perthyn i deulu'r mintys (Lamiaceae) ac mae ganddo ddail nodwyddog, bytholwyrdd.

Mae llawer math gwahanol i'w gael, rhai'n tyfu'n llorwedd ac eraill ar i fyny hyd at 1.5 metr o uchder. Mae'r dail rhwng 2 – 4 cm o hyd 2 – 5 mm o led a'u lliw'n wyrdd (uchod) a gwyn wyneb isaf a rheiny yn flewog. Yn y gaeaf neu'r gwanwyn mae'r blodau'n ymddangos a gall eu lliwiau nhw amrywio: gwyn, pinc, porffor neu las.

Rhinweddau meddygol
-------------------

Mae rhosmari'n cael ei ddefnyddio'n allanol fel shampŵ i wella'r lliw a'r cyflwr. Arferai'r Rhufeiniaid ei ddefnyddio a'i gyfri'n gysegredig oherwydd y rhinweddau hyn. Mae hefyd yn gwella gwynegon (cricmala), niwralgia, y bendro, nerfusrwydd fel gorguro'r galon a phoenau'r misglwyf.

Mae ymchwil diweddar wedi dangos y gall gynorthwyo'r 'cof'. Bu'n symbol o 'gof hir' ers canrifoedd ac mewn rhai rhannau o Ewrop caiff ei daflu ar yr arch i 'gofio' am y marw. Dywedd Ophelia hefyd yn Hamlet: *There's rosemary, that's for remembrance.*(Shakespeare: Hamlet, iv. 5.)

Llenyddiaeth
------------

Ceir sawl cyfeiriad ato mewn llenyddiaeth gan gynnwys yr hen benillion.

Ar lan y môr mae carreg wastad,
Lle bum yn siarad gair a’m cariad,
O amgylch hon fe dyf y lili
Ac ambell sbrigyn o rosmari.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   rhos%20Mair. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 25 Gorffennaf 2018.
2. ↑   rhosmari. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 25 Gorffennaf 2018.
3. ↑   ysbwynwydd. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 25 Gorffennaf 2018.
4. ↑  Llysiau Rhinweddol gan Ann Jenkins, cyhoeddwyd gan Wasg Gomer, 1982.
5. ↑  Gwefan Saesneg 'Informa Healthcare'

Gweler hefyd
------------

* Meddygon Myddfai
* Llysiau Rhinweddol
* Rhestr o afiechydon a phlanhigion gyda rhinweddau meddygol
Meddyg, daearegwr ac aelod o Goleg Brenhinol y Llawfeddygon oedd **Henry Hicks**, MRCS, FRS (26 Mai 1837 – 18 Tachwedd 1899); roedd hefyd yn Llywydd y Gymdeithas Ddaearegol ac yn aelod o'r Gymdeithas Frenhinol. Maes ei astudiaeth oedd creigiau Cyn-Gambriaidd Ynys Môn, Sir Gaernarfon a Phenfro a chreigiau Defonaidd Dyfnaint a Gwlad yr Haf, gwaddodion ogofâu a gwaddodion Cwaternaidd eraill.

Magwraeth ac addysg
-------------------

Fe'i ganed yn Nhyddewi, Sir Benfro ar 26 Mai 1837, a dilynodd ôl traed ei dad am rai blynyddoedd, fel meddyg, gan astudio meddygaeth yn Ysbytu Guy's yn Llundain. Fe'i derbyniwyd i'r *Royal College of Surgeons of England* (MRCS) yn 1862. Dychwelodd adref i weithio fel meddyg yn Nhyddewi tan 1871 pan symudodd i Hendon, Llundain gan arbenigo mewn 'clefydau'r meddwl' gan raddio yn St Andrews yn 1878.

Daeareg
-------

Ffurfiwyd ei ddiddordeb am greigiau ac amser ym mro ei fagwraeth: Cymru, yn enwedig wedi iddo gyfarfod y Paleontolegydd John William Salter, a weithiai i'r *Geological Survey* ac a wnaeth lawer o waith ar greigiau a ffosiliau yn Ne Cymru.

Yn 1865, gyda Salter, sefydlodd y grŵp Menefaidd (*the Menevian group*) o'r Cyfnod Cambraidd Canol, a nodweddir gan y trilobit *Paradoxides*. Sgwennodd nifer o bapurau ar greigiau Cambraidd a Silwraidd, lle disgrifiodd sawl rhywogaeth newydd o ffosiliau. Yna, astudiodd greigiau Cyn-Gambriaidd ardal Tyddewi a disgrifiodd eu creigiau: Dimetiaidd (gwenithfaen) a Phebidiaidd (folcanig). Yna trodd ei drem tuag at greigiau Pleistosen Sir Ddinbych, gan ddatblygu'n arbenigwr mewn creigiau Defonaidd; ef oedd y cyntaf i adnabod nifer o ffosiliau yn y Defnaidd Isaf a'r Morte Silwraidd o Mortehoe yn Nyfnaint.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Bonney 1901.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 73612272
* LCCN: no2006083281
* SUDOC: 233478574
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Mae **Rhos** yn gopa mynydd a geir yn y Berwyn rhwng y Bala a'r Trallwng; cyfeiriad grid SJ125323. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 610metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; nid yw'r copa hwn, bellach, wedi cael ei gofrestru. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 619 metr (2031 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Roedd **William Retlaw Jefferson Williams** (tua 1863 – 20 Mawrth 1944) yn gyfreithiwr, achydd a hanesydd a gyhoeddodd nifer o lyfrau ar hanes cynrychiolaeth seneddol Cymru a gwahanol siroedd a bwrdeistrefi’r gororau.

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Williams yn Aberclydach, Llanfeugan, Sir Frycheiniog yn fab i John James Williams, meddyg, a Jane (née Robertson) ei wraig. Roedd John James yn aelod o’r orsedd gan ddefnyddio’r llysenw *Brychan*. Roedd William yn frawd i'r Fonesig Mallt Williams (Alice Mallt) awdur ac arbenigwr ar ddiwylliant rhyng Geltaidd a Gwenfrida Williams awdur.

Priododd Mary Jones ym 1890, yr oedd hi yn ferch i William Morgan (bu farw ei thad pan oedd hi’n ifanc ac ailbriododd ei mam a gŵr o’r enw Jones). Ni fu iddynt blant.

Gyrfa
-----

Cofrestrwyd Williams yn gyfreithiwr ym 1884 a bu’n cadw swyddfeydd cyfreithiwr yn Aberhonddu a Thal-y-bont-ar-Wysg hyd 1930, er na fu yn ymarfer lawer ar y gyfraith.

Am gyfnod bu’n cynnal busnes hel achau a gwerthu llyfrau Cymreig yn Nhal-y-bont ar Wysg gyda chysylltiad agos â llyfrwerthwyr o fri megis Henry Blackwell, Efrog Newydd.

Golygodd a chyhoeddodd gylchgrawn o’r enw *Old Wales* rhwng 1905 a 1907

Daeth yn dirfeddiannwr Ystâd Aberclydach ar farwolaeth ei dad ym 1906

Cyhoeddiadau
------------

* The Parliamentary History of the Principality of Wales, 1541-1895 , Aberhonddu , 1895.
* The Parliamentary History of Hereford, 1213-1896 , Aberhonddu , 1896;
* The Parliamentary History of Worcester, 1213-1897 , Henffordd , 1897;
* The Parliamentary History of Gloucester, 1213-1898 , Henffordd , 1898;
* The Parliamentary History of Oxford, 1213-1899 , Aberhonddu , 1899 .

Mae’r llyfrau uchod yn cynnwys byr fywgraffiadau o bob unigolyn a chynrychiolodd yr ardaloedd dan sylw fel Aelod Seneddol ac yn fan cychwyn i unrhyw un sydd am ymchwilio i hanes aelodau seneddol Cymru a’r Gororau. Mae’r cyfan o’r llyfrau uchod ar gael ar wefan Internet Archive

* The History of the Great Sessions in Wales, 1542-1830, together with the Lives of the Welsh Judges, Aberhonddu ,
* Official Lists of the Duchy and County of Lancaster, 1901.

Marwolaeth
----------

Bu farw yn ei gartref, Brynoyre, Tal-y-bont ar wysg ar 20 Mawrth 1944 , a rhoddwyd ei weddillion i orwedd ym mynwent eglwys Llansanffraid ar Wysg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Y Bywgraffiadur WILLIAMS, WILLIAM RETLAW JEFFERSON* ( ?1863 - 1944 ), cyfreithiwr, achydd a hanesydd
2. ↑  Old Wales. A Monthly Magazine of Antiquities for Wales and the Borders (3 Vols complete)
3. ↑  *The parliamentary history of the principality of Wales, from the earliesr times to the present day, 1541-1895, comprising lists of the representatives, chronologically arranged under counties, with biographical and genealogical notices of the members, together with particulars of the various contested elections, double returns and petitions by* Williams, William Retlaw

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 27426741
* LCCN: no2008056305
* ISNI: 0000 0000 6666 2614
* GND: 136807879

 |
Cynllwynwr Catholig a Doethur yn y Gyfraith Wladol (Sifil) oedd **William Parry**  (bu farw 2 Mawrth 1585).

Hanai William Parry o Laneurgain, Sir y Fflint; roedd yn fab i Henry ap David, mae'n debyg.

Gwasanaethodd William Parry yr Arglwydd Uwch Drysorydd Burghley, sef William Cecil, yn ysbïo ar y Pabyddion, yn rhannol efallai er mwyn dianc rhag ei ofynwyr mewn cyfnod crefyddol cythryblus. Croesodd i'r cyfandir yn 1571, 1579 ac yn 1582. Gydag amser daeth i gydymdeimlo fwyfwy ag achos Pabyddiaeth a rhywsut fe'i cafodd ei hun yn gysylltiedig â chynllwyn gwleidyddol-grefyddol ei natur a'i harweiniodd mor bell â'r Eidal. Yno ceisiodd gael trafodaethau gydag ysgrifennydd Brenin y Catholigion yn Fenis.

Cynllwyn i ladd y Frenhines Elisabeth I  oedd hwn, er mwyn ceisio dychwelyd ynys Prydain i'r grefydd Gatholig ac i ymwrthod â diwygiadau Protestanaidd. Daeth yn amlwg fod y cynllwyn 'bradwrus' yma wedi deillio o ganlyniad i'r mesur seneddol yn y Tŷ Cyffredin  oedd yn condemnio'r Jeswitiaid yn 1584. Wedi cyfnod manwl o groesholi difrifol fodd bynnag, fe'i dyfarnwyd yn euog o frad yn erbyn y Frenhines.

Cafodd ei ddienyddio ar 2 Mawrth, 1585  er gwaethaf ei erfyniadau taer i'w Mawrhydi yn datgan nad oedd unrhyw fwriad ganddo heblaw gwneuthur Ewyllys Duw a'r Pab. Erys amheuaeth ynghylch i ba raddau y bu'n euog o'r drygioni hwn, a phaham y ceisiodd weithredu y fath gynllwyn ysgeler. Rhoddwyd gweddi a mawl i Dduw yn y senedd yn fuan wedyn, i roi clo fel pe tae, ar y digwyddiad hwn a ddaeth i'r golwg yn ystod argyfwng gwladol, a hynny yn hollol ddirybudd fe ymddengys.

Gweler hefyd
------------

* John Penry (merthyr)
* John Jones (sant)
* John Roberts (sant)

Cyfeiriadau a llyfryddiaeth
---------------------------

1. ↑  William Parry yn y Bywgraffiadur Cymreig Arlein; adalwyd 17 Mawrth 2016
2. ↑  *A True and Plaine Declaration of the Horrible Treasons practiced by William Parry* (1585) published by C. Barker (London)
3. ↑  *A True and Plain Declaration of the Horrible Treasons practiced by William Parry, Dr. of the Civil Law* (1679) published by Green Dragon & Fleetstreet (London)
4. ↑  *The Golden Speech of Queen Elizabeth to her Parliament, 20 November, 1601* (England and Wales. Sovereign 1558-1603 : Elizabeth I)
5. ↑  *The Last Words of William Parry a Lawyer who Suffered for Endeavouring to Depose the Queen's Highness, and bring in Queen Mary and her young son James* (1700?); ysgrifennwyd 1584; argraffwyd yn Llundain
!

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 50656359
* LCCN: n85112172
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Mae **Rhos-rydd** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Gorffennaf 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 48.08 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Cerflun Dafydd Richards o'r pennaeth brodorol Black Hawk yn Rock Island, Illinois
Cerflunydd o Gymro oedd **Dafydd Richards** (1829–1897), a wnaeth enw mawr iddo'i hun fel artist yn yr Unol Daleithiau yn ail hanner y 19eg ganrif lle roedd yn cael ei adnabod fel **David Richards**.

Ganed Dafydd Richards ym Meiriafael Uchaf ger Llyn Myngul (neu Lyn Tal-y-Llyn), yn agos i Abergynolwyn, Meirionnydd yn y flwyddyn 1829. Bu farw ei dad pan oedd yn ifanc iawn ac aeth i fyw gyda theulu ei ewythr yn Abergynolwyn. Bu'n gweithio yn ffermydd y fro a dysgodd gan ei ewythr y grefft draddodiadol o gerfio llwyau pren a chelfi eraill.

Yn 19 oed, fel nifer o'i gydwladwyr yn y cyfnod hwnnw, ymfudodd o Gymru i'r Unol Daleithiau i geisio bywyd gwell. Ar ôl cyfnod fel gwas fferm cafodd waith yn iard gerrig Cymro yn Remsen, Efrog Newydd a dechreuodd wneud delwau mewn clai a marmor a enillodd iddo wobrau mewn arddangosfeydd lleol. Symudodd i fyw yn Ninas Efrog Newydd lle agorodd stiwdio gyda chefnogaeth y dyngarwr Peter Cooper a'r miliwnydd Americanaidd-Gymreig Owen Jones.

Cafodd yrfa hir a llwyddiannus. Cerfiodd bortreadau pen-ac-ysgwydd a medalau o nifer o arweinwyr amlycaf y dydd, yn cynnwys yr Arlywydd Grant, Horatio Seymour (gwleidydd amlwg yn Utica) a'r Cadfridog Harding. Creodd bortreadau o nifer o bobl enwog eraill hefyd a chawsant eu cynhyrchu mewn plaster wedyn a'u gwerthu ar raddfa eang nes y daeth Dafydd Richards yn enw adnabyddus iawn yn y Taleithiau. Ond erbyn heddiw fe'i cofir yn bennaf fel y gŵr a bortreadai nifer o Indiaid brodorol. Maent yn cynnwys y cerflun anferth 18 tunnell a wnaeth yn 1892 o'r pennaeth Black Hawk (1767–1838), ymladdwr dros hawliau'r Indiaid yn erbyn y dyn gwyn, a ddaeth yn ddelwedd Americanaidd eiconaidd. Mae i'w gweld heddiw yn y Watchtower Lodge, Illinois.

Cofnodir iddo ddychwelyd ar ymweliad i'w fro enedigol o leiaf un waith, yn 1868. Roedd yn arlunydd medrus hefyd ond am ei gerfluniau y'i cofir. Un o uchafbwyntiau mawr ei yrfa oedd yr arddangosfa o'i waith yn Ffair y Byd Chicago, 1893. Bu farw yn Efrog Newydd yn 1897.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  AskArt.com
2. ↑  Elwyn Roberts, *Wrth Odre Cadair Idris* (Cyhoeddiadau Mei, 1989), tud. 90.
3. 1 2  *Wrth Odre Cadair Idris*, tud. 91.

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Dafydd Richards***

* (Saesneg) Bywgraffiad byr ar AskArt.com
* (Saesneg) Illinois History: Black Hawk Archifwyd 2006-08-03 yn y Peiriant Wayback. gyda chefndir y cerflun enwog a llun
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Frederic Zelnik yw ***Das Tanzende Wien*** a gyhoeddwyd yn 1927. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn Fienna. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Willy Schmidt-Gentner. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan First National.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kurt Gerron, Alfred Abel, Eugen Burg, Olga Engl, Arnold Korff, Julius Falkenstein, Arthur Kraußneck, Albert Paulig, Hermann Picha, Lya Mara, Hans Wassmann, Gyula Szöreghy a Ben Lyon. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1927. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Metropolis* ffilm ffuglen wyddonol o’r Almaen gan Fritz Lang. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Frederik Fuglsang oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Frederic Zelnik ar 17 Mai 1885 yn Chernivtsi a bu farw yn Llundain ar 25 Rhagfyr 1977.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Frederic Zelnik nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mae **Rhos Cwmsaeson** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 24 Ebrill 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 10.89 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Rhanbarth sy'n ffurfio rhan ddeheuol Gwlad Belg yw **Walonia** (Ffrangeg: *Wallonie*, Iseldireg: **Wallonië**). Dyma'r rhan Ffrangeg ei hiaith o Wlad Belg, er bod tua 70,000 o'r boblogaeth yn siarad Almaeneg fel mamiaith yn y dwyrain.

Lleoliad Walonia (gwyrdd tywyll) o fewn Gwlad Belg (golau gwyrdd) ac Ewrop
Y brifddinas yw Namur, er mai Charleroi yw'r ddinas fwyaf a Liège yr ardal ddinesig fwyaf. Gydag arwynebedd o 16.844 km² mae Walonia'n ffurfio 55% o Wlad Belg, ond yn cynnwys dim ond 33% o'r boblogaeth, 3,456,775 yn 2008. Daw'r enw o'r un gwreiddyn Almaenaidd a *Wales* am Gymru, o *\*Weleas*, yn golygu tramorwyr Lladin eu hiaith neu Rufeiniedig. Rhennir Walonia yn bum talaith:

* Brabant Walonaidd, prifddinas Wavre
* Hainaut, prifddinas Mons
* Liège, prifddinas Liège
* Luxembourg, prifddinas Arlon
* Namur, prifddinas Namur

Yn ystod y 19g a dechrau'r 20g, roedd Walonia yn ardal ddiwydiannol bwysig, ac yn gyfoethocach na Fflandrys, y rhan Iseldireg ei iaith o Wlad Belg. Gyda dirywiad y diwydiannau trwm, mae yn awr yn llai cyfoethog na Fflandrys. Mae gan Walonia ei hanthem genedlaethol eu hun, *Le Chant des Wallons*.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Marino Girolami yw ***Gli Italiani E Le Donne*** a gyhoeddwyd yn 1962. Fe'i cynhyrchwyd gan Marino Girolami yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Mario Mattoli a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Roberto Pregadio. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alberto Sordi, Aldo Fabrizi, Ugo Tognazzi, Alberto Lupo, Sandra Mondaini, Moira Orfei, Riccardo Billi, Gino Bramieri, Ave Ninchi, Walter Chiari, Raimondo Vianello, Ennio Girolami, Ermelinda De Felice a Lia Zoppelli. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1962. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Dr. No* a'r gyntaf yng nghyfres James Bond a'r ffilm gyntaf i serennu Sean Connery fel yr asiant cudd ffuglennol. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Mario Fioretti oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Daniele Alabiso sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Marino Girolami ar 1 Chwefror 1914 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 19 Chwefror 1986. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Marino Girolami nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gomedi a ffuglen wyddonol gan y cyfarwyddwyr Thomas Gottschalk a Holm Dressler yw ***Zärtliche Chaoten Ii*** a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd gan Luggi Waldleitner yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Thomas Gottschalk. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Helmut Fischer, Thomas Gottschalk, Deborah Shelton a Michael Winslow. Mae'r ffilm *Zärtliche Chaoten Ii* yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Hard* sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Atze Glanert oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ute Albrecht sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Thomas Gottschalk ar 18 Mai 1950 yn Bamberg. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol München.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Urdd Teilyngdod Bavaria
 * Y Bluen Aur
 * Gwobr Romy
 * Bavarian TV Awards
 * Medienpreis für Sprachkultur
 * Golden Schlitzohr

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Thomas Gottschalk nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 12 Ebrill 2016.
2. ↑ . dyddiad cyrchiad: 22 Mehefin 2019.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 3 Tachwedd 2019.
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 12 Ionawr 2020.
Tirfeddiannwr a dyddiadurwr o'r Brynddu, Llanfechell, Ynys Môn oedd **William Bulkeley** (4 Tachwedd 1691 – Hydref 1760). Roedd yn aelod o deulu uchelwrol a dylanwadol y Bwcleiaid.

Cadwyd dau o'i ddyddiaduron, un o 30 Mawrth 1734 hyd 8 Mehefin 1743, ac un arall o 1 Awst 1747 hyd 28 Medi 1760. Maent yn llawn o wybodaeth am Fôn, yn enwedig cwmwd Talybolion: materion o ddydd i ddydd y teulu, arferion cymdeithasol a'r eglwys. Llawn o ragfarnau rhyfedd hefyd; Ceir beirniadaeth lem ar bregethau rheithor Llanfechell er bod hwnnw'n dipyn o lenor ac yn perthyn yn weddol agos i Bulkeley ac yn sgweier yn ei hawl ei hun; ceir hefyd geiriau dirmygus o Walpole a'r Whigiaid.

Yn ôl Thomas Richards (1878-1962): dyn 'piwus, direidus, llawn pryfoclyd oedd Bulkeley: annhebyg fod iddo ddim cydymdeimlad a'r Methodistiaid, a gellir meddwl amdano yn cael llawer o hwyl am ben ysweiniaid a chlerigwyr drwy gogio bod yn Fethodus. Rhoddodd loches i William Prichard yr Annibynnwr ar ran o'i ystad, nid am ei fod yn credu yn yr egwyddorion y safai Prichard drostynt, ond er mwyn pryfocio is-iarll Baron Hill a Troughton o Fodlew a oedd wedi troi William Prichard allan o'u ffermydd.'

Baron Hill
Dywedir ei fod yn dipyn o Gymro; ac roedd yn ddrwg ganddo weld ei ferch Mary yn priodi 'Philistiad o Sais' o'r enw Fortunatus Wright, bragwr o Lerpwl. Cangen Brynddu oedd y fwyaf annibynnol ei hysbryd a gododd o foncyff Baron Hill. Bwcle oedd William Bulkeley serch hynny; pan ddaeth angladd y 5ed is-iarll ym Mawrth 1739 roedd yn un o'r cyntaf i gael ei wahodd yno.

Claddwyd ef ar 28 Hydref 1760.

Gweler hefyd
------------

* Bryn y Barwn, cartre'r teulu

Cyfeiriadau
-----------

* William Bulkeley yn y Bywgraffiadur Cymreig Ar-lein

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 290968903
* ISNI: 0000 0003 9607 1729
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Ffilm erotig gan y cyfarwyddwr Walter Boos yw ***Der Ostfriesen-Report: o Mei, Haben Die Ostfriesen Riesen*** a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Fred Denger. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Konstantin Wecker, Margot Mahler, Josef Moosholzer ac Alexandra Bogojevic. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Exorcist* sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Ernst Wilhelm Kalinke oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Walter Boos ar 22 Tachwedd 1928 ym München a bu farw yn Grünwald ar 27 Medi 2015. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1948 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Walter Boos nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
Roedd **William Arnold Bowen** (1862 - 26 Medi 1925) yn chwaraewr rygbi'r undeb ryngwladol Cymreig a chwaraeodd rygbi clwb i Abertawe ac a gafodd ei gapio 13 gwaith dros Gymru. Bu Bowen yn gapten ar Gymru ar un achlysur.

Cefndir
-------

Ganwyd Bowen yn Nhref Penfro, Sir Benfro, yn blentyn i Thomas Bowen, teiliwr, a Martha ei wraig. Pan oedd William tua 3 mlwydd oed symudodd y teulu i fyw i Abertawe. Mewn cyfnod lle'r oedd rygbi yn gêm amatur roedd yn ennill ei fywoliaeth fel Plastrwr ac adeiladwr tai. Bu Bowen yn briod ddwywaith. Ym 1893 priododd Lilian Welsford, merch William Welsford, Caerllion; bu iddynt o leiaf pedwar o blant. Wedi i Lilian marw priododd Ann Ewart ym 1910 gan gael o leiaf un plentyn arall.

Bu farw yn ei gartref 12, Gwydr Cresent, Abertawe yn 63 mlwydd oed  , a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Eglwys San Pedr, Y Cocyd, Abertawe.

Gyrfa rygbi
-----------

Dewiswyd Bowen gyntaf i chwarae i Gymru yn erbyn Lloegr yn y Rectory Field, Blackheath ym 1886 dan gapteiniaeth Charlie Newman. Er i Gymru golli'r gêm, roedd y wasg ar y cyfan yn gadarnhaol o chwarae Cymru gan dynnu sylw at y blaenwyr am eu chwarae cryf.  Ail-ddewiswyd Bowen ar gyfer gêm nesaf Pencampwriaeth y Pedair Gwlad 1886 y tro hwn yn erbyn yr Alban ym Mharc yr Arfau, Caerdydd.

Ym 1887 chwaraeodd Bowen ym mhob un o dair gêm y bencampwriaeth, gan gynnwys y gêm gyfartal â Lloegr ar faes criced Llanelli a'r fuddugoliaeth yn erbyn Iwerddon ym Mharc Penbedw. Nid oedd y gêm yn erbyn yr Alban yn ornest gofiadwy i Gymru, gyda chwaraewyr yr Alban yn sgorio deuddeg cais heb ateb, gan gynnwys pump i George Lindsay. Er i Bowen fethu twrnamaint 1888 fe chwaraeodd yn erbyn tîm Māori teithiol Seland Newydd.

Ar ôl chwarae pob un o bum gêm ym mhencampwriaethau 1889 a 1890, cafodd Bowen y gapteniaeth yn erbyn Lloegr ar 3 Ionawr 1891. Collodd Cymru'r gêm, a phasiwyd y gapteniaeth i William H. Thomas o Lanelli, ond ar y pryd dewiswyd y gapteniaeth gan y chwaraewyr cyn y gêm yn hytrach na chan y detholwyr.  Roedd gêm olaf Bowen i Gymru yn erbyn yr Alban yn Raeburn Place mewn buddugoliaeth unochrog arall i dîm yr Alban.

Gemau rhyngwladol
-----------------

**Cymru** 

* Lloegr 1886, 1887, 1890, 1891
* Iwerddon 1887, 1889, 1890
* Māori 1888
* yr Alban 1886, 1887, 1889, 1890, 1891

Llyfryddiaeth
-------------

* Goodwin, Terry (1984). *The International Rugby Championship 1883-1983*. Llundain: Willows Books. ISBN 0-00-218060-X.
* Smith, David; Williams, Gareth (1980). *Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union*. Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru. ISBN 0-7083-0766-3.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Western Mail 29 Medi 1925 Obituary Rugby International Ex-Captain
2. ↑  Goodwin (1983), tud 13.
3. ↑  Goodwin (1983), tud 27.
4. ↑  Smith (1980), tud 464.
William Camden
Hynafiaethydd a hanesydd o Sais oedd **William Camden** (2 Mai 1551 – 9 Tachwedd 1623), a aned yn Llundain. Roedd yn hanesydd blaengar a gafodd ddylanwad mawr ar ei gyfoeswyr a'i olynwyr.

Roedd yn fab i arlunydd. Cafodd ei adddysg yn Ysgol Sant Paul, Llundain, a Phrifysgol Rhydychen. Treuliodd y rhan fwyaf o'i yrfa fel athro (1575) ac yna'n brifathro (1593) yn Ysgol Westminster, Llundain. Bu farw yn Chislehurst, 1623.

Gwaith pwysicaf a mwyaf dylanwadol Camden oedd ei gyfrol *Britannia* a gyhoeddodd yn Lladin yn 1586 (fe'i cyfieithwyd i'r Saesneg yn 1610). Arolwg topograffegol o Ynysoedd Prydain ydyw, sy'n cynnwys nodiadau helaeth ar hynafiaethau yn ogystal â manylion daearyddol. Mae'r cyfan wedi'i trefnu fesul sir mewn dull arloesol. Dyma'r gwaith y cyfeirir ato gan amlaf fel "*Camden's Britannia*" gan hynafiaethwyr y ddwy ganrif olynol fel Thomas Pennant; roedd yn fath o Feibl iddynt. Erys yn ffynhonnell werthfawr iawn am hanes gwledydd Prydain.

Mae ei weithiau eraill yn cynnwys hanes achos llys Guto Ffowc a hanes cronolegol oes y frenhines Elisabeth I o Loegr.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 64132346
* LCCN: n50031528
* ISNI: 0000 0001 0909 2667
* GND: 119245868
* SELIBR: 288105
* SUDOC: 030450179
* BNF: cb128187644 (data)
* ULAN: 500315316
* NLA: 35025044
* NKC: mzk2009511029
* The SBN id SBLV105034 is not valid.
* BNE: XX873804
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Digwyddodd y **Rhewlifiad Andea-Saharaidd**, un o'r 5 prif Oes Iâ, yn ystod y gorgyfnod Paleosöig: rhwng 450 a 420 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol (CP): yn ystod y cyfnod Ordofigaidd a'r Silwraidd.

Yn ystod y Rhewlifiant hwn, gwyddys i rewlifau ffurfio o Arabia, Gorllewin Affrica, de'r Basn Amazonas hyd at yr Andes. Symudodd canol y rhewlifiant o'r Sarhara (yn ystod yr Ordofigaidd (450-440 miliwn CP) i Dde America yn y Silwraidd (440–420 m CP). Yn ei anterth, gwelwyd ffurfio rhewlifau yn Affrica a gorllewin Brasil.

Dyma un o'r Oesoedd Iâ lleiaf. Fe'i rhagflaenwyd gan y Cryogenaidd (350–260 m CP) a dilynwyd hi gan yr Oes Iâ Karoo (350–260 m CP).

Y cyd-destun
------------

Rhenir llinell amser daearegol y Ddaear yn bedair Eon: y cyntaf yw'r Eon Hadeaidd, sy'n cychwyn pan ffurfiwyd y Ddaear. Fel yr awgryma'r gair, a ddaw o'r Hen Roeg, 'Hades' (uffern), roedd y Ddaear yn aruthrol o boeth, gyda llosgfynyddoedd byw ymhobman, ond yn araf, a thros gyfnod hir, oeroedd y Ddaear ac erbyn y 3ydd Eon, y Proterosöig, daeth y tymheredd mewn rhai mannau o'r Ddaear yn is na rhewbwynt a chafwyd haenau trwchus o rewlifau'n ffurfio. Ers hynny cafwyd o leiaf 5 Oes yr Iâ sylweddol: y Rhewlifiant Hwronaidd (*Huronian*), y Rhewlifiant Cryogenaidd (*Cryogenian*), y Rhewlifiant Andea-Saharaidd hwn (*Andean-Saharan*), Oes Iâ Karoo a'r Rhewlifiant Cwaternaidd sef yr Oes Iâ rydym yn byw ynddi heddiw. Mae'n fwy na phosibl nad oedd rhew mewn unrhyw ran o'r Ddaear ar unrhyw adeg arall. Credir i gapiau rhew yr Arctig a'r Antartig gael eu ffurfio rhwng 5 a 15 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol (CP).

Diagram yn dangos y 4 Eon (Hadeaidd, Archeaidd, Proterosöig a Ffanerosöig sef yr oes bresennol ar yr ochr dde. Yn y gwaelod ceir y 5 prif Oes Iâ.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Aber, James S. (2008). "ES 331/767 Lab III". Emporia State University. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-07-10. Cyrchwyd Tachwedd 2015. Check date values in: `|accessdate=` (help)
2. ↑  Högele, M. A. (2011), *Metastability of the Chafee-Infante equation with small heavy-tailed Lévy Noise*, Humboldt-Universität zu Berlin, Mathematisch-Naturwissenschaftliche Fakultät II, adalwyd Tachwedd 2015
3. ↑  Lockwood, J.G.; van Zinderen-Bakker, E. M. (Tachwedd 1979). "The Antarctic Ice-Sheet: Regulator of Global Climates?: Review". *The Geographical Journal* **145** (3): 469–471. doi:10.2307/633219. JSTOR 633219.
4. ↑  Warren, John K. (2006). *Evaporites: sediments, resources and hydrocarbons*. Birkhäuser. t. 289. ISBN 978-3-540-26011-0.
Israniad o linell amser ddaearegol ym maes daeareg yw **Epoc** sy'n hirach nag Oes a byrrach na Chyfnod. Ar hyn o bryd rydym yn byw yn yr Epoc Holosen sydd oddi fewn i'r Cyfnod Cwaternaidd.

Pan gaiff creigiau eu creu yn ystod yr epoc hwn, fe'i gelwir yn 'gyfres', sy'n ystyr gwahanol i 'gyfres' yn nhermau daearegol amser. 
Fel llawer o raniadau amser eraill, y rhaniad (boed gychwyn neu ddiwedd) yn aml yw digwyddiadau o fewn haenau o greigiau.

Mae'r rhan fwyaf o epocau'n digwydd o fewn y Gorgyfnod Cainosöig, ble darganfuwyd casgliad enfawr o ffosiliau, ac felly caeir gwybodaeth eang am y cyfnod.

Rhestr o epocau yn yr eon Phanerosöig
-------------------------------------

*Prif: Phanerosöig*
Mae'r rhestr yn dilyn trefn: o'r ieuengaf i'r hynaf, ac wedi ei isrannu yn gorgyfnodau a Chyfnodau.

Cenosöig

* Cwaternaidd
	+ Holosen
	+ Pleistosen
* Neogen
	+ Pliosen
	+ Mïosen
* Paleogen
	+ Oligosen
	+ Ëosen
	+ Paleosen

Mesosöig

* Cretasaidd
	+ Cretasaidd (hwyr neu uchel)
	+ Cretasaidd (cynnar neu is)
* Jwrasig
	+ (hwyr neu uchel)
	+ (canol)
	+ (cynnar neu is)
* Triasig
	+ (hwyr neu uchel)
	+ canol
	+ (cynnar neu is)

Paleosöig

* Permaidd
	+ Lopingiaidd
	+ Guadalupaidd
	+ Cisuralaidd
* Carbonifferaidd
	+ Pennsylvaniaidd
	+ Mississippiaidd
* Defonaidd
	+ Hwyr (uwch)
	+ Canol
	+ Cynnar (is)
* Silwriaidd
	+ Přídolí
	+ Grŵp Llwydlo
	+ Grŵp Wenlock
	+ Grŵp Llanymddyfri
* Ordoficiaidd
	+ Hwyr (uwch)
	+ Canol
	+ Cynnar (is)
* Cambriaidd
	+ hwyr (uchel)
	+ Canol
	+ Cynnar (is)

Cyfeiriadau
-----------
Mae **Rhialgwm** yn gopa mynydd a geir yn y Berwyn rhwng y Bala a'r Trallwng; cyfeiriad grid SJ055211. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 315metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn a Dewey. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 540 metr (1772 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"