Ffeminist a swffragét o Ffrainc oedd **Maria Deraismes** (17 Awst 1828 - 6 Chwefror 1894) a oedd hefyd yn newyddiadurwraig ac yn awdur.

Cafodd Maria Deraismes, a aned ym Mharis, ei magu yn Pontoise yng ngogledd-orllewin y ddinas. Roedd ei theulu'n gymharol gyfoethog, ac fe'i haddysgwyd a'i magu'n mewn cartref llenyddol. Ysgrifennodd nifer o weithiau llenyddol ac yn fuan datblygodd enw da fel cyfathrebwr rhugl a galluog iawn. Daeth yn weithgar yn hyrwyddo hawliau cyfartal i fenywod.

Bu farw yn Mharis a'i chladdu ym Mynwent Montmartre.

Addysg a sgwennu
----------------

Yn 1866 dechreuodd grŵp ffeministaidd o'r enw *Société pour la Datguddiad du Droit des Femmes* gyfarfod yn nhŷ André Léo. Roedd yr aelodau'n cynnwys Paule Minck, Louise Michel, Eliska Vincent, Élie Reclus a'i wraig Néomie, Mme Jules Simon a Caroline de Barrau. Darbwyllwyd Maria Deraismes i gymryd rhan. Oherwydd yr ystod eang o safbwyntiau, penderfynodd y grŵp ganolbwyntio ar un tir canol - gwella addysg merched. Yn 1870, sefydlodd *Deraismes L'Association* ar y cyd â Léon Richer a chyfrannodd tuag at bapur Richer, sef *Lechit des femmes Richer*.

Roedd ei bys ar byls gwleidyddiaeth y dydd, a deallodd bod gwleidyddiaeth newydd y dydd yn golygu ymagwedd fwy cymedrol o dan y Drydedd Weriniaeth (*La Troisième République*) er mwyn i ffeministiaeth oroesi a pheidio â chael ei gwthio i'r cyrion gan y brid newydd o froceriaid pŵer gwrywaidd a oedd yn dod i'r amlwg. Cydnabuwyd gwaith Deraismes yn lloegr a daeth yn gryn dylanwad ar yr ymgyrchydd Americanaidd Elizabeth Cady Stanton, a gyfarfu â hi ym Mharis ym 1882.

Cyhoeddwyd casgliad o'i holl waith ym 1895. Gellir dod o hyd i lawer o wybodaeth am ei gwaith yn y *Bibliothèque Marguerite Durand* ym Mharis.

Ffedogwraig
-----------

Cerflun o Maria Deraismes (1836-1894) a wnaed yn 1893
Derbyniwyd Maria Deraismes yn un o'r Seiri Rhyddion (neu 'ffedogwyr') ar 14 Ionawr 1882, pan oedd yn dal yn anarferol i fenyw gael ei derbyn i'r frawdoliaeth honno. Ymunodd â chyfrinfa *Les Libres Penseurs* ym mhentref Pecq, ychydig i'r gorllewin o Baris. Flwyddyn yn ddiweddarach, trefnodd hi a Georges Martin gyfrinfa Masonig a oedd yn caniatáu dynion a merched yn aelodau. O'r gyfrinfa hon y datblygodd y Brif Gyfrinfa *Grande Loge Symbolique Ecossaise "Le Droit Humain"*, a dyfodd yn Urdd Rhyngwladol y Seiri Rhyddion a elwir yn *Le Droit Humain*.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Le Droit Humain, Cynghrair Ffrainc ar gyfer Hawliau Merched am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Le Petit Parisien", Obituary, 7 Chwefror 1894, Gallica, accessed 23 Hydref 2013
2. ↑  Cyffredinol:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
3. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018.. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
4. ↑  Dyddiad marw:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2017. "Maria Deraismes". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Maria Deraismes". "maria deraismes".
5. ↑  Man claddu: .
6. ↑  McMillan 2002, t. 130.
7. ↑  Bidelman 1976, t. 94ff.
8. ↑  Aelodaeth: .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 14768692
* LCCN: n81033651
* ISNI: 0000 0001 0717 9857
* GND: 142775037
* SUDOC: 026825236
* BNF: cb11899662x (data)
* NLA: 36206236
* BNE: XX5009148

 |

### llyfryddiaeth

* Bidelman, Patrick Kay (Summer 1976). "The Politics of French Feminism: Léon Richer and the Ligue Française pour le Droit des Femmes, 1882-1891". *Historical Reflections / Réflexions Historiques* (Berghahn Books) **3** (1). JSTOR 41298677.
* McMillan, James F. (2002-01-08). *France and Women, 1789-1914: Gender, Society and Politics*. Routledge. ISBN 978-1-134-58957-9. Cyrchwyd 2014-10-23.CS1 maint: ref=harv (link)
* "MARIA DESRAISMES". *Droit Humain*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-07-29. Cyrchwyd 2014-10-23. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)