recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwyrdd y Burren** (neu **wyrdd y Boireann**), sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyrddion y Burren**; yr enw Saesneg yw *Burren Green*, a'r enw gwyddonol yw *Calamia tridens*. Mae i'w ganfod yn Ewrop. Daw'r enw o ardal yng ngogledd-orllewin Swydd Clare, sef un o siroedd traddodiadol Iwerddon; ystyr yr enw yn y Gaeleg yw "y graig fawr". Dyma'r unig ran o ynysoedd Prydain lle gellir ei weld. Arferid defnyddio'r enw *Claddagh* amdano ar un adeg.

Y wyrdd Boireann
37–42 mm ydy lled ei adenydd ac mae hyd yr adain blaen yn 17–18 mm. Un genhedlaeth sydd ac mae'r oedolyn i'w weld yn hedfan rhwng Mehefin a Medi.

Cafodd ei ddarganfod gyntaf yn 1949 gan William Stuart Wright a ddanfonodd y gwyfyn i'r naturiaethwr Eric William Classey a ddosbarthodd ef a'i gofrestru.

Prif fwyd y siani flewog ydy gwair o deulu'r *Molinia caerulea*.

Y planhigyn *Molinia caerulea*

Gwyfyn tebyg
------------

Mae'r Gwyrdd godreog yn eitha tebyg iddo.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwyrdd y Burren yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
**Gwyntiedydd meddygol** (neu, o fewn cyd-destun: **gwyntiedydd**) yw peiriant sydd wedi ei ddylunio i ddarparu gwyntylliad mecanyddol trwy symud aer i mewn ac allan o'r ysgyfeint, i ddarparu anadlau i glaf sydd ddim yn gallu anadlu, neu'n anadlu'n annigonol.

Er bod peiriannau anadlu modern yn beiriannau cyfrifiadurol a reolir gan ficrobrosesydd, gellir awyru cleifion hefyd â mwgwd bag-falf syml, a weithredir â llaw. Defnyddir awyryddion yn bennaf mewn meddygaeth gofal dwys, gofal cartref a meddygaeth frys fel unedau arunig (*standalone units*) ac mewn anestheteg (fel rhan o beiriant anesthesia). Weithiau gelwir awyryddion yn "anadlyddion" (*"respirators"*) ar lafar, term sy'n deillio o ddyfeisiau a ddefnyddir yn gyffredin yn y 1950au, yn enwedig yr "Bird respirator". Fodd bynnag, mewn terminoleg feddygol ysbyty a meddygaeth fodern, ni chyfeirir at y peiriannau hyn byth fel "anadlyddion".

Yn ystod Pandemig coronafirws 2019–20, dyfeisiwyd **gwyntiedydd meddygol** rhad a ellid ei osod gyda'i gilydd yn sydyn gan y meddyg Rhys Thomas.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  Health, Center for Devices and Radiological (2019-02-08). "Personal Protective Equipment for Infection Control - Masks and N95 Respirators" (yn en). *FDA*.. Adalwyd 2017-03-08.
Gwŷr meirch y Fyddin Goch yn dod i mewn i Odessa, Chwefror 1920.
Rhyfel cartref rhwng sawl carfan yng nghyn Rwsia Imperialaidd oedd **Rhyfel Cartref Rwsia** (1917-1922).

Dechreuodd yn dilyn Chwyldro Hydref pan gipiodd y Bolsiefigiaid comiwnyddol bŵer yn St Petersburg ar 7 Tachwedd 1917 (Calendr Gregori) gan ddod â'r Llywodraeth Dros Dro i ben. Rhyfel rhwng y Fyddin Goch - y Bolsiefigiaid a'i gynghreiriaid, a'r Fyddin Gwyn - cymysgedd o gefnogwyr y llywodraeth dros dro, y cyn Tsar ac adweithwyr, oedd yn bennaf. Roedd nifer o luoedd gwahanol genhedloedd a oedd yn ymladd dros annibyniaeth, carfanau gwerinol (a enwir y Byddinoedd Gwyrddion gan rai) a Byddin Ddu anarchwyr Wcrain yn brwydro yn ogystal. Gan fod Rwsia hyd at 1918 (Cytundeb Brest-Litovsk) yn rhan o'r Rhyfel Byd Cyntaf, roedd lluoedd y Pwerau Canolig (gan gynnwys yr Almaen, Awstria-Hwngari ac Ymerodraeth yr Otomaniaid) hefyd yn rhan o'r rhyfel ar y dechrau, ac yn hwyrach daeth amhariad y Gynghreiriaid â byddinoedd y Deyrnas Unedig, Ffrainc, yr Unol Daleithiau a Siapan i'r ffrae.

Y canlyniad oedd buddugoliaeth gan y Blaid Bolsiefic a dechreuad yr Undeb Sofietaidd yn ogystal â genedigaeth sawl wlad newydd annibynnol yng Ngorllewin Ewrop.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Grisial-lys glas** (enw gwyddonol: *Riccia crystallina*; enw Saesneg: *blue crystalwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Nid yw’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Grisial-lys glas** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Mae **Gro Ystwyth** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 18 Mai 1999 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 59.12 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Grisial-lys llwydlas** (enw gwyddonol: *Riccia glauca*; enw Saesneg: *glaucous crystalwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Llun manwl
Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Grisial-lys llwydlas** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Siroedd Illinois
Dyma **restr o'r 102 rhanbarth gweinyddol sy'n cael eu hadnabod wrth yr enw *County* yn Nhalaith Illinois** yn yr Unol Daleithiau, yn nhrefn yr wyddor

* Adams
* Alexander
* Bond
* Boone
* Brown
* Bureau
* Calhoun
* Carroll
* Cass
* Champaign
* Christian
* Clark
* Clay
* Clinton
* Coles
* Cook
* Crawford
* Cumberland
* DeKalb
* DeWitt
* Douglas
* DuPage
* Edgar
* Edwards
* Effingham
* Fayette
* Ford
* Franklin
* Fulton
* Gallatin
* Greene
* Grundy
* Hamilton
* Hancock
* Hardin
* Henderson
* Henry
* Iroquois
* Jackson
* Jasper
* Jefferson
* Jersey
* Jo Daviess
* Johnson
* Kane
* Kankakee
* Kendall
* Knox
* LaSalle
* Lake
* Lawrence
* Lee
* Livingston
* Logan
* Macon
* Macoupin
* Madison
* Marion
* Marshall
* Mason
* Massac
* McDonough
* McHenry
* McLean
* Menard
* Mercer
* Monroe
* Montgomery
* Morgan
* Moultrie
* Ogle
* Peoria
* Perry
* Piatt
* Pike
* Pope
* Pulaski
* Putnam
* Randolph
* Richland
* Rock Island
* Saline
* Sangamon
* Schuyler
* Scott
* Shelby
* St. Clair
* Stark
* Stephenson
* Tazewell
* Union
* Vermilion
* Wabash
* Warren
* Washington
* Wayne
* White
* Whiteside
* Will
* Williamson
* Winnebago
* Woodford

 gw • sg • go**Rhestrau o Siroedd Baner Unol Daleithiau America Unol Daleithiau America yn ôl talaith**

 Alabama  **·**  Alaska  **·**  Arizona  **·**  Arkansas  **·**  Califfornia  **·**  Colorado  **·**  Connecticut  **·**  De Carolina  **·**  De Dakota  **·**  Delaware  **·**  Efrog Newydd  **·**  Florida  **·**  Georgia  **·**  Gogledd Carolina  **·**  Gogledd Dakota  **·**  Gorllewin Virginia  **·**  Hawaii  **·**  Idaho  **·**  Illinois  **·**  Indiana  **·**  Iowa  **·**  Kansas  **·**  Kentucky  **·**  Louisiana  **·**  Maine  **·**  Maryland  **·**  Massachusetts  **·**  Mecsico Newydd  **·**  Michigan  **·**  Minnesota  **·**  Mississippi  **·**  Missouri  **·**  Montana  **·**  Nebraska  **·**  Nevada  **·**  New Hampshire  **·**  New Jersey  **·**  Ohio  **·**  Oklahoma  **·**  Oregon  **·**  Pennsylvania  **·**  Rhode Island  **·**  Tennessee  **·**  Texas  **·**  Utah  **·**  Vermont  **·**  Virginia  **·**  Washington  **·**  Wisconsin  **·**  Wyoming  **·** Rhestr cyfansawdd o bob sir yn yr UD
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Grisial-lys du** (enw gwyddonol: *Riccia nigrella*; enw Saesneg: *black crystalwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Grisial-lys du** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Grisial-lys porffor** (enw gwyddonol: *Riccia beyrichiana*; enw Saesneg: *purple crystalwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Grisial-lys porffor** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwyrdd godre pigog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyrddion godre pigog**; yr enw Saesneg yw *Spiny Bollworm*, a'r enw gwyddonol yw *Earias biplaga*.

Gellir ei ganfod yn Affrica Drofanol a llawer o ynysoedd Cefnfor India a Chefnfor yr Iwerydd.

Tua 18–25 mm ydy lled ei adenydd.

Ar y planhigion *Fabaceae* a *Malvaceae* mae'r siani flewog yn gwledda. Mewn ffermydd cotwm a cacao caiff ei ystyried fel pla.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwyrdd godre pigog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  www.afromoths.net
2. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
3. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Roedd Syr **Robert Alfred Cunliffe**, 5ed Barwnig (17 Ionawr, 1839 – 18 Mehefin, 1905) yn wleidydd Rhyddfrydol a fu'n Aelod Seneddol ar ddau gyfnod rhwng 1872 a 1885

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Cunliffe yn Patna, yr India ym 1839 lle'r oedd ei dad Robert Ellis Cunliffe yn gweithio i wasanaeth sifil yr Ymerodraeth Brydeinig.

Cafodd ei addysgu yng Ngholeg Eton
Bu'n Briod ddwywaith y tro cyntaf ag Eleanor Sophia merch hynaf Y Cadfridog Egerton Leigh cyn Aelod Seneddol Caer, bu iddynt bump o blant; bu'r hynaf ohonynt Foster Cunliffe yn gricedwr o fri a fu'n chware i Middlesex ar MCC. Ar ôl marw Elinor ym 1896, priododd Cecilie Victoria Sackville-West, merch yr Anrhydeddus W. E. Saekville West ym 1901.

Gyrfa
-----

Ymunodd a'r fyddin fel aelod o'r Gwarchodlu Albanaidd ym 1857 gan ymadael a hi yn gapten ym 1861. O 1872 fu yn Is Gyrnol yn drydedd fataliwn Cartreflu'r Gatrawd Gymreig (sef milisia o filwyr rhan amser)

Gyrfa Wleidyddol
----------------

Ar ddyrchafiad Syr John Hanmer Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Fflint i Dŷ'r Arglwyddi ym 1872 cafodd Cunliffe ei ethol yn olynydd iddo yn ddiwrthwynebiad ar ran y Blaid Ryddfrydol. Gan ei fod wedi ymddangos yn llugoer, os nad yn hollol wrthwynebus, i achos Datgysylltu'r Eglwys Anglicanaidd yng Nghymru cafodd ei herio yn etholiad 1874 gan aelod arall o'r Blaid Ryddfrydol Peter Ellis Eyton a oedd yn frwdfrydig iawn dros achos datgysylltu; collodd ei sedd.

Ym 1880 cafodd ei ethol yn aelod Rhyddfrydol dros Bwrdeistrefi Dinbych ond cafodd ei drechu gan y Ceidwadwyr yn yr etholiad canlynol ym 1885.

Wedi'r rhwyg yn y Blaid Ryddfrydol dros achos hunain lywodraeth i'r Iwerddon safodd Cunliffe yn aflwyddiannus fel Unoliaethwr yn etholaeth Sir y Fflint.

Ar ôl ei gyrfa yn y senedd bu'n aelod o Gyngor Sir Ddinbych. Bu hefyd yn gwasanaethu fel Ynad Heddwch yn Sir Dinbych ac fel dirprwy Raglaw'r Sir. Roedd yn Stiward Arglwyddiaeth Brwmffild a Iâl, a bu'n Uchel Siryf Sir Ddinbych ym 1868.

Marwolaeth
----------

Bu farw o niwmonia yn Llundain ym 1905 a chafodd ei gladdu yn Wrecsam. Etifeddodd Foster, ei fab hynaf, y farwnigaeth

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Matthew Cragoe, ‘Cunliffe, Sir Robert Alfred, fifth baronet (1839–1905)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004 accessed 12 Dec 2015
2. ↑  DEATH OF SIR ROBERT CUNLIFFE. Llangollen Advertiser 23 Mehefin 1905  adalwyd 29 Rhagfyr 2014
3. ↑  THE WEDDING OF SIR ROBERT CUNLIFFE Llandudno Advertiser and List of Visitors 11 Ionawr 1901  adalwyd 29 Rhagfyr 2014
4. ↑  YR WYTHNOS Seren Cymru 13 Medi 1872  adalwyd 29 Rhagfyr 2014
5. ↑  MARWOLAETH SYR ROBERT CUNLIFFE Herald Cymraeg 20 Mehefin 1905  adalwyd 29 Rhagfyr 2014

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**Syr John Hanmer** | **Aelod Seneddol dros Bwrdeistrefi Fflint**1872 – 1874 | Olynydd:**Peter Ellis Eyton** |
| Senedd y Deyrnas Unedig |
|
| Rhagflaenydd:**Charles James Watkin Williams** | **Aelod Seneddol dros Bwrdeistrefi Dinbych**1880 – 1885 | Olynydd:**George Thomas Kenyon** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Gwyfyn sy'n perthyn i deulu'r [[Nolidae]] yn urdd y Lepidoptera yw **gwyrdd mawr**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwyrddion mawr**; yr enw Saesneg yw *Scarce Silver-lines*, a'r enw gwyddonol yw *Bena bicolorana*. Mae i'w ganfod drwy Ewrop.

Prif fwyd y siani flewog ydy dail y dderwen.

40–50 mm ydy led adenydd yr oedolyn ac mae i'w weld yn hedfan rhwng Mai ac Awst.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwyrdd mawr yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
*Larus glaucoides*
Aderyn sy'n byw yn agos i'r traeth ac sy'n perthyn i deulu'r Laridae ydy'r **gwylan yr Arctig** sy'n enw benywaidd; lluosog: **gwylanod yr Arctig** (Lladin: *Larus glaucoides*; Saesneg: *Iceland Gull*).

Mae ei diriogaeth yn cynnwys Ewrop ac ar adegau i'w ganfod ar draethau arfordir Cymru.

Ar restr yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (UICN), caiff y rhywogaeth hon ei rhoi yn y dosbarth 'Lleiaf o Bryder' o ran niferoedd, bygythiad a chadwraeth.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o greaduriaid morol gwledydd Prydain
* Rhestr Goch yr IUCN, rhestr o greaduriaid wedi'u dosbarthu i 9 categori yn ôl niferoedd, prinder, cadwraeth ayb.
* Llwybr yr Arfordir
* Cadwraeth

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan www.marinespecies.org adalwyd 4 Mai 2014

 *Safonwyd yr enw* **Gwylan yr Arctig** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

* Gwefan Llên Natur; termau safonol.
Mae **Ring of Honor** neu **ROH** yn gwmni ymgodymu (restlo) annibynnol Americanaidd sy'n adnabyddus am ei ymgodymu craidd caled neu eithafol. Sefydlwyd y cwmni yn 2002 gan Rob Feinstein, y perchennog presennol ydy Cary Silkin.

Mae ROH yn cynnal amryw o sioeau pob mis, weithiau hyd yn oed tua ag at chwech. Mae Ring of Honor yn cynnal rhai sioeau blynyddol gan gynnwys Anniversary Show, Death Before Dishonor, Survival of the Fittest, Glory by Honor a Final Battle (sioe olaf y flwyddyn).

### Hanes

Yn Ebrill 2001, roedd y cwmni dosbarthu fideoau ymgodymu RF Video angen gwmni/ffederasiwn ymgodymu i arwain eu gwerthiant ar ôl i Extreme Championship Wrestling fynd allan o fusnes, felly crewyd cwmni ROH.

Mae ROH yn recordio eu sioeau a'u gwerthu ar DVD, trwy archebion post ac o'u siop ar y wê, sydd wedi datblygu bas ffan i'r cwmni yn yr Unol Daleithiau ac ar draws y byd. Er nad oes gan ROH raglen deledu swyddogol mae uchafbwyntiau eu sioeau yn cael eu darlledu i gwledydd tramor ar sianel *The Fight Network* yng Nghanada ac ar sianel *TWC Fight!* ym Mhrydain.

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Gwefan Swyddogol
* (Saesneg) Gwefan fideoau Archifwyd 2011-10-28 yn y Peiriant Wayback.
Mae **Gwaun Hafod Wennol** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 06 Rhagfyr 1993 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 17.47 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Gwaun Llwyn-gwyn** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 14 Chwefror 1990 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.87 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Gwaun Efail-llwydiarth** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 11 Rhagfyr 1990 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 2.43 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Grisial-lys bach** (enw gwyddonol: *Riccia subbifurca*; enw Saesneg: *least crystalwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Grisial-lys bach** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Uchelwraig Cymreig oedd **Hawys Lestrange** (bu farw Tachwedd 1310), merch John Lestrange Arglwydd Cnwcin, a fu farw tua 1269. Priododd Gruffudd ap Gwenwynwyn, Arglwydd Powys Uchaf, (bu farw 1286) rywbryd cyn 1242. Cafodd Gruffudd ganiatâd brenhinol i agweddu tir yn Ashford i Hawis ym 1242. Ganwyd iddynt chwe mab ac un ferch:

* Margaret (bu farw 11 Mai 1336) a briododd Fulk FitzWarin, Arglwydd Whittington, sir Amwything
* Owain, priododd Joan Corbet. Etifeddodd Cyfeiliog ac Arwystli.
* Llywelyn, priododd Sybil Turberville, gweddw Grimbald Pauncefoot, un o farchogion Edward I
* Gruffudd Fychan, priododd berthynas I Roger Springhose o Swydd Amwythig
* Gwilym, priododd Gwladus
* Dafydd, clerigwr
* Ieuan, clerigwr

Roedd Gruffudd yn deyrngar iawn i goron Lloegr, a chafodd ei wobrwyo am ei deyrngarwch. Adroddir i Hawys dderbyn dau garw oddi wrth y brenin ym 1248, efallai am ei gwasanaeth hithau. Bu'n rhaid i'r teulu ffoi pan ymosododd Llywelyn ap Gruffudd, tywysog Gwynedd ar dde Powys. Trodd Gruffudd ei gefn ar y goron yn fuan wedi hyn, o ganlyniad i ddiffyg cefnogaeth gan y brenin, a throi i gefnogi Llywelyn ym 1263, ond erbyn 1274 roedd eto'n gadarn o blaid y brenin, gan gymeryd rhan flaenllaw yng nghynllwyn Dafydd ap Gruffydd i lofruddio ei frawd Llywelyn. Mae cyffesiad ei mab Owain i Esgob Bangor yn dangos yn glir bod Hawys wedi bod a rhan fawr yn y cynllwyn, gan iddi guddio dogfennaeth y cynllun yn ddiogel dan glo yn eu cartref. Bu'n rhaid i Gruffydd a'i deulu ddianc i Loegr wedi i Lywelyn ddarganfod cysylltiad y teulu a'r digwyddiad, gan ymsefydlu yn yr Amwythig.

Sicrhaodd Gruffudd bod agweddi ei wraig yn ddiogel. Cyhoeddodd siarter i'w wraig ym 1277, a oedd yn nodi ei rhan o drefgordd Tal-y-bont, cymydau Deuddwr a Chaereinion, a thiroedd yng Nghyfeiliog ac Arwystli. Bu Hawys yn weithgar yn rheoli stadau'r teulu yn y 1270au. Cymerodd feddiant o faenor Church Stretton yn ystod absenoldeb ei brawd Hamon Lestrange yn ystod croesgad 1270. Bu ef farw, a chipiwyd y stad gan y brenin Edward I, ond dychwelwyd yr ystad iddi ym 1276. Parhaodd i reoli'r stadau tan tua 1308, pan drosglwyddodd y cyfrifoldeb am y farwniaeth i'w mab Gruffudd Fychan.

Llyfryddiaeth
-------------

* Oxford Dictionary of National Biography
* Y Bywgraffiadur Cymreig
* Bridgeman, G. T. O. (1868). "The Princes of Upper Powys". *Montgomeryshire Collections* (Longman, Green, Longman, and Roberts) **I**: 201.. Adalwyd 2015-10-16.

Cyfeirnod
---------

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Emma Cavell, *Welsh princes, English wives: the politics of Powys Wenwynwyn revisited*, *Cylchgrawn Hanes Cymru*, 27/2 (2014), t. 229
2. ↑  Rolls, Henry III, 1227–1272, t. 78
3. ↑  Cavell, 'Welsh princes, English wives', t. 242
4. ↑  Cavell, 'Welsh princes, English wives', t. 239
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Grisial-lys fioled** (enw gwyddonol: *Riccia huebeneriana*; enw Saesneg: *violet crystalwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Grisial-lys fioled** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwaswyfyn y morfa**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwaswyfynod y morfa**; yr enw Saesneg yw *Ground Lackey*, a'r enw gwyddonol yw *Malacosoma castrensis*. Mae i'w weld drwy Ewrop.

Mae blaenadenydd y gwryw yn 13–16 mm a 17–21 mm yw rhai'r fenyw. Mae'n hedfan o Fehefin i awst, yn dibynnu ar y lleoliad.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwaswyfyn y morfa yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

* 
* 
*

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Gwaun Bryn** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 31 Hydref 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 0.8 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwyn brithwyrdd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwynion brithwyrdd**; yr enw Saesneg yw *Dappled White* (neu *Mountain Dappled White*), a'r enw gwyddonol yw *Euchloe simplonia*.

Mae'r glöyn byw hwn i'w ganfod yng Ngogledd Affrica a Gorllewin Ewrop. Ei brif fwyd ydy *Sinapis*, *Isatis*, *Aethionema*, *Iberis* a *Biscutella*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwyn brithwyrdd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Seiclwr proffesiynol Saesneg ydy **Roger Hammond** (ganed 30 Ionawr 1974 yn Harlington), sy'n arbennigo mewn rasio cyclo-cross a ffordd. Tyfodd Hammond i fynnu yn ardal Chalfont St Peter yn Swydd Buckingham a mynychodd Ysgol Ramadeg Dr Challoner yn ei arddegau. Cystadlodd yng Ngemau Olympaidd 1998 yn Kuala Lumpur ac yn 2002 ym Manceinion. Ef oedd pencampwr ffordd Prydeinig yn 2003 a 2004. Reidiodd drost dîm Tîm Seiclo Pro Discovery Channel yn 2005 a 2006. Eleni mae'n reidio i Dîm T-Mobile. Yn ras Tour of Britain 2005 a 2006, cystadlodd Hammond drost dîm Prydain Fawr, gan na gymerodd ei dîm, Discovery Channel, ran.

Canlyniadau
-----------

1998
2il, Pencampwriaeth Cenedlaethol Rasio Ffordd
1999
3ydd, Stage 1, Ronde van Nederland
2000
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Cyclo-cross
1af, Archer Grand Prix
1af, Grand Prix Bodson
2il, Grand Prix Fayt-Le-Franc
2il, Stage 2, Guldensporentweedaagse Omloop Vlaamse Ardennen
3ydd, Schaal Sels
2001
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Cyclo-cross
2il, Grand Prix Pino Cerami
3ydd, Veenendaal-Veenendaal
2002
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Cyclo-cross
1af, Tour Beneden-Maas
1af, Groote Mei Prijs Hoboken
1af, Cyngrhair Sbrint, Tour of Rhodes
4ydd, Pencampwriaeth Cenedlaethol Rasio Ffordd
2003
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Rasio Ffordd
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Cyclo-cross
1af, International Uniqa Classic
1af, Cyngrhair Bwyntiau, International Uniqa Classic
1af, Stage 2, International Uniqa Classic
2il, GP Jef Scherens Leuven
2004
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Cyclo-cross
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Rasio Ffordd
3ydd, Paris-Roubaix
3ydd, Dwars door Vlaanderen
3ydd, GP Rudy Dhaenens
2005
1af, Stage 2, Tour of Britain
2006
1af, Pencampwriaeth Cenedlaethol Cyclo-cross
1af, Stage 2, Tour of Britain
2il, Pencampwriaeth Cenedlaethol Rasio Ffordd
2007
2il, Gent-Wevelgem

|
|  |
| Rhagflaenydd:**?** | **Pencampwr Cenedlaethol Cyclo-cross**2000 & 2001 & 2002 & 2003 & 2004 | Olynydd:**Nick Craig** |
|
| Rhagflaenydd:**Nick Craig** | **Pencampwr Cenedlaethol Cyclo-cross**2006 | Olynydd:**Philip Dixon** |
|
| Rhagflaenydd:**Julian Winn** | **Pencampwr CenedlaetholRasio Ffordd**2003 & 2004 | Olynydd:**Russell Downing** |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Will Buckley *"Hammond handles his personal hell"* The Guardian 22 Ebrill 2007

Dolenni Allanol
---------------

* Gwefan Swyddogol Roger Hammond  Archifwyd 2017-09-28 yn y Peiriant Wayback.
|  |
| --- |
|  |

Ardal hanesyddol a sir yng ngogledd Cymru yw **Gwynedd**. Yn ogystal gallai gyfeirio at:

Hanes
-----

* Maen Gwynedd
* Teyrnas Gwynedd
	+ Gwynedd Is Conwy
	+ Gwynedd Uwch Conwy

Lleoedd
-------

* Gwynedd Valley, Pennsylvania, UDA

Pobl
----

* Ieuan Gwynedd, bardd ac awdur
* Maelgwn Gwynedd, brenin cynnar
* Owain Gwynedd, Tywysog Gwynedd
* Owain Gwynedd, bardd

Arall
-----

* *Cestyll Gwynedd* (1985), llyfr
* Cyngor Gwynedd
* Ysbyty Gwynedd

Gweler hefyd
------------

* Gwyneddigion, cymdeithas ddiwylliannol
* *Gwyneddon 3*, llawysgrif Gymraeg
* Gwyndodeg, tafodiaith Gymraeg ardal Gwynedd


|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  |

 |

*Tudalen wahaniaethu yw hon, sef cymorth cyfeirio sy'n rhestru tudalennau sy'n gysylltiedig â'r un teitl ond yn trafod pynciau gwahanol.   
Os cyrhaeddoch yma drwy glicio ar ddolen fewnol, gallwch newid y ddolen fel ei bod yn cysylltu'n uniongyrchol â'r erthygl gywir. I wneud hynny ewch yn ôl at yr erthygl honno a newid y ddolen.*
Chwaraewr rygbi'r undeb rhyngwladol Cymreig yw **Rhys Priestland** (ganwyd 9 Ionawr 1987, Caerfyrddin, Sir Gaerfyrddin).

Addysg
------

Fe addysgwyd Rhys Priestland yn Ysgol Gyfun Bro Myrddin ac mae yn siaradwr Cymraeg rhugl. Wedi gadael yr ysgol, astudiodd economeg ym Mhrifysgol Caerdydd, a gorffennodd ei gwrs ym Mhrifysgol Abertawe.

Gyrfa
-----

Dechreuodd Priestland chwarae rygbi gyda chlybiau rygbi Llandeilo ac Athletic Caerfyrddin cyn ymuno â chlwb Scarlets Llanelli pan yn ddeunaw oed. Fel maswr y mae yn hoffi chwarae fwyaf, ond gall chwarae fel cefnwr hefyd.

Chwaraeodd Rhys dros Gymru dan 19 a Chymru dan 20, cyn cael ei alw i chwarae i Dîm cenedlaethol Cymru ar gyfer Pencampwriaeth y Chwe Gwlad yn 2011. Gwnaeth ei ymddangosiad rhyngwladol cyntaf dros Gymru ym mis Chwefror 2011 fel eilydd ail-hanner yn y fuddugoliaeth yn erbyn yr Alban.

Fe'i enwyd yng ngharfan Cymru ar gyfer Cwpan y Byd 2011 yn Seland Newydd ym mis Awst 2011. Sgoriodd 29 pwynt mewn 5 gem dros Gymru yn y twrnamaint. Ar ôl cael ei anafu yn y rownd go-gyn-derfynol yn erbyn Iwerddon, ymddangosodd Priestland fel gwestai ar raglen Cwpan Rygbi’r Byd 2011 ar S4C.

Sgoriodd Priestland ei gais cyntaf dros ei wlad yn erbyn Awstralia ar 3 Rhagfyr 2011.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Scarlets - Profile". Scarlets official site (2012-02-11). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-12-05. Cyrchwyd on 2012-02-20. Check date values in: `|accessdate=` (help)
2. ↑  "Bywgraffiad ar Wefan Scarlets Llanelli". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-12-06. Cyrchwyd 2011-10-22.
3. ↑  Gwefan y BBC - Priestland wedi ei synnu gan alwad Gatland
4. ↑  Erthygl Golwg360 - Priestland ar y Teledu

Dolenni allanol
---------------

* Proffil ar Wefan Scarlets Llanelli Archifwyd 2013-12-06 yn y Peiriant Wayback.
* Proffil ar Wefan Undeb Rygbi Cymru Archifwyd 2016-03-04 yn y Peiriant Wayback.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybedysydd cycyllog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedysyddion cycyllog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Conopophaga roberti***; yr enw Saesneg arno yw *Hooded gnateater*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedysyddion (Lladin: *Conopophagidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. roberti*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r gwybedysydd cycyllog yn perthyn i deulu'r Gwybedysyddion (Lladin: *Conopophagidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Gwybedysydd bochddu | Conopophaga melanops |  |
|
| Gwybedysydd brongoch | Conopophaga aurita |  |
|
| Gwybedysydd corunwinau | Conopophaga castaneiceps |  |
|
| Gwybedysydd cycyllog | Conopophaga roberti |  |
|
| Gwybedysydd gwinau | Conopophaga lineata |  |
|
| Gwybedysydd gyddflwyd | Conopophaga peruviana |  |
|
| Gwybedysydd llwyd | Conopophaga ardesiaca |  |
|
| Gwybedysydd torddu | Conopophaga melanogaster |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybedysydd cycyllog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gweinidog ac awdur oedd **Rhys Gwesyn Jones** (4 Mai 1826 – 5 Medi 1901). Fe'i ganwyd ym Mhen-y-wern, Abergwesyn, Sir Frycheiniog.

Dechreuodd fel aelod o eglwys Moriah yn 1840 a dechreuodd bregethu yno yn 1844 cyn mynd i Goleg Aberhonddu yn 1847. Dechreuodd swydd fel gweinidog yn Rhaeadr Gwy yn 1851 cyn symud i Benybont-ar-Ogwr yn 1857 ac i Ferthyr Tudful dwy flynedd wedyn. Yn ystod y blynyddoedd yma ysgrifennodd erthyglau ar gyfer *Y Beirniad*, *Y Diwygiwr* a mwy. Yn Mai 1867 ymfudodd i Unol Daleithiau America er mwyn cymryd rheolaeth dros ddwy eglwys yn Utica, Efrog Newydd. Bu farw yn 1901 ar ôl salwch o rai misoedd.

Y Beirniad

Priododd Ann Jones ar 4 Gorffennaf 1855 a chawsant wyth o blant.

Eglwys Moriah

Gwaith Ysgrifennedig
--------------------

* Drych Y Prif Oesoedd (addasiad gan lyfr Theophilus Evans)
* Caru, Priodi a Byw (1868)
* Esboniwr y Dadguddiad; neu, Ddarlithiau esboniadoe ar Lyfr y Dadguddiad (1863)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   JONES, RHYS GWESYN (1826 - 1901), gweinidog gyda'r Annibynwyr ac awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig (1953).
2. ↑  "Y PARCH. RHYS GWESYN JONES, ;'D.D.|1901-10-04|Y Celt - Welsh Newspapers". *newspapers.library.wales*. Cyrchwyd 2020-03-04.
Lôn gul yng nghalon ganoloesol dinas Wrecsam, gogledd-ddwyrain Cymru, sy'n rhedeg yn gyfochrog â mynwent Eglwys San Silyn, yw **Rhes y Deml** (Saesneg: *Temple Row*).

Lleoliad
--------

Mae Rhes y Deml yn un o nifer o strydoedd cefn â chymeriad canoloesol sy’n cysylltu mynwent Eglwys San Silyn a’r Stryt Fawr ag Allt y Dref yng nghanol Wrecsam.

Mae'r lôn yn mynd o'r gorllewin i'r dwyrain o Gamfa'r Cŵn i Stryt Yorke a gellir ei chyrraedd o'r Stryt Fawr hefyd drwy Stryt yr Eglwys ac Arcêd Owrtyn.

Hanes
-----

Mae'r enw "Rhes y Deml" yn un o nifer o enwau strydoedd eglwysig yng nghanol Wrecsam, gyda Stryt yr Eglwys, Stryt yr Abad, Stryt y Priordy a *College Street* (yr enw Saesneg ar Gamfa'r Cŵn). Yn y gorffennol, rhannwyd Wrecsam rhwng *Wrexham Abbot*, eiddo'r Eglwys, a *Wrexham Regis*, eiddo'r Goron.

Lluniau
-------

* Rhes y Deml tuag at Stryt Yorke
* Arwydd dwyieithog ar Res y Deml
* Gatiau mynwent Eglwys San Silyn o Res y Deml
* Rhes y Deml – yr olygfa tuag at Stryt yr EglwysRhes y Deml – yr olygfa tuag at Stryt yr Eglwys

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Cynllun Asesu a Rheoli Nodweddion Ardal Gadwraeth Canol Tref Wrecsam" (PDF). *Wrexham.gov.uk*. Cyrchwyd 16 June 2022.
2. ↑  Seal, Bobby. "Abbot and Regis: a tale of two townships". *Psychogeographic Review*. Cyrchwyd 16 June 2022.
3. ↑  "Map of the town of Wrexham in the townships of Wrexham Abbot and Wrexham Regis". *Casgliad y Werin Cymru*. Cyrchwyd 16 June 2022.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybedysydd bochddu** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedysyddion bochddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Conopophaga melanops***; yr enw Saesneg arno yw *Black-cheeked gnateater*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedysyddion (Lladin: *Conopophagidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. melanops*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r gwybedysydd bochddu yn perthyn i deulu'r Gwybedysyddion (Lladin: *Conopophagidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Gwybedysydd bochddu | Conopophaga melanops |  |
|
| Gwybedysydd brongoch | Conopophaga aurita |  |
|
| Gwybedysydd corunwinau | Conopophaga castaneiceps |  |
|
| Gwybedysydd cycyllog | Conopophaga roberti |  |
|
| Gwybedysydd gwinau | Conopophaga lineata |  |
|
| Gwybedysydd gyddflwyd | Conopophaga peruviana |  |
|
| Gwybedysydd llwyd | Conopophaga ardesiaca |  |
|
| Gwybedysydd torddu | Conopophaga melanogaster |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybedysydd bochddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **rhesen gam**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **rhesi cam/ceimion**; yr enw Saesneg yw *Broom-tip*, a'r enw gwyddonol yw *Chesias rufata*. Fe'i canfyddir yn y rhan fwyaf o Ewrop, gan gynnwys gwledydd Prydain ac Iwerddon. Mae hefyd i'w weld rhwng Morocco ac Asia Leiaf.

Bwyd
----

26–32 mm ydy lled ei adenydd ar eu heithaf a gwelir yr oedolyn yn hedfan rhwng Ebrill a Mai. Prif fwyd yr oedolyn yw *Salix* (pren helyg) a mathau o *Berberis*.

Prif fwyd y siani flewog ydy *Cytisus scoparius*, *Genista tinctoria* a *Genista germanica*. Maen nhw i'w gweld rhwng Mehefin a Hydref. Mae'r resen gam yn gaeafgysgu fel piwpa.

Isrywogaeth
-----------

* *Chesias rufata rufata*
* *Chesias rufata cinereata* Staudinger, 1901
* *Chesias rufata obliquaria* Denis & Schiffermüller, 1775
* *Chesias rufata occidentalis* Delahaye, 1900
* *Chesias rufata ornata* Heydemann, 1933
* *Chesias rufata plumbeata* Staudinger, 1901 (Morocco)
* *Chesias rufata pinkeri* Schawerda, 1939
* *Chesias rufata scotica* Richardson, 1952

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r rhesen gam yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Fauna Europaea
2. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
3. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybedysydd corunwinau** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybedysyddion corunwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Conopophaga castaneiceps***; yr enw Saesneg arno yw *Chestnut-crowned gnateater*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwybedysyddion (Lladin: *Conopophagidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. castaneiceps*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r gwybedysydd corunwinau yn perthyn i deulu'r Gwybedysyddion (Lladin: *Conopophagidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Gwybedysydd bochddu | Conopophaga melanops |  |
|
| Gwybedysydd brongoch | Conopophaga aurita |  |
|
| Gwybedysydd corunwinau | Conopophaga castaneiceps |  |
|
| Gwybedysydd cycyllog | Conopophaga roberti |  |
|
| Gwybedysydd gwinau | Conopophaga lineata |  |
|
| Gwybedysydd gyddflwyd | Conopophaga peruviana |  |
|
| Gwybedysydd llwyd | Conopophaga ardesiaca |  |
|
| Gwybedysydd torddu | Conopophaga melanogaster |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybedysydd corunwinau** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*