Twmffat powdr
Mae **twndis** a hefyd **twmffat** yn ddyfais y gellir ei defnyddio i drosglwyddo hylifau neu sylweddau grawn bach i lestr ag agoriad bach, e.e. poteli, gellir eu llenwi heb ollwng unrhyw beth. Yn achos twmffat o ansawdd uchel, darperir y gwddf (y rhan denau) ar y tu allan gyda rhic neu glain, a ddefnyddir i adael i aer ddianc o'r ddisgyl sydd i'w llenwi. Gwneir twndisiau fel arfer o ddur gwrthstaen, alwminiwm, gwydr neu blastig.

Mathau o sianeli teledu a'u swyddogaeth
---------------------------------------

Os yw symiau bach o solidau i gael eu gwahanu oddi wrth ataliad yn y labordy, defnyddir y twmffat Hirsch gyda thiwb sugno. Defnyddir twndis Büchner neu hidlydd sugno gwydr yn y labordy i wahanu symiau mwy o solidau. 

Mae sianeli ar y cyd conigol daear yn addas iawn ar gyfer llenwi adweithyddion hylif neu bowdrog i mewn i fflasgiau aml-gysgodol, gan fod corff y twndis wedi'i fflatio ar yr ochr ac mae pen y coesyn wedi'i addasu i un o gymalau daear conigol NS NS//23, NS 19 / 26 neu NS 29/32.

Mae gan sianeli powdr goesyn llydan iawn dim ond ychydig centimetrau o hyd ac maent yn ddefnyddiol ar gyfer llenwi sylweddau solet mewn poteli storio neu gychod adweithio (er enghraifft: fflasgiau gwaelod crwn). Mae fersiynau wedi'u gwneud o wydr yn ogystal â phlastig yn ogystal â dolenni llyfn neu'r rhai sydd â thoriad safonol.

Mae gollwng sianeli â thoriadau safonol yn aml yn rhan o gyfarpar ar gyfer synthesis paratoadol mewn labordai cemegol. [2] Mae yna ddyluniadau gydag iawndal pwysau a hebddo.

Sianeli Makeshift ar yr aelwyd: hanner plisgyn wy wedi'i dyllu wrth y domen, carton diod wedi'i dorri i faint, côn ar gyfer powdr wedi'i lapio mewn papur.

Y teclyn a'r Gymraeg
--------------------

Cymeriad Tin Woodman yn *Dewin Gwlad yr Os* (darlun o 1900) gyda twmffat ben-i-waed ar ei ben
Ceir ddau air o statws gytras yn y Gymraeg am yr hyn a elwir yn "funnel" yn y Saesneg. 

**Twmffat** - credir i'r gair ddod o'r Saesneg Canol *tunn* (gw. isod) a efallai *vat* (er nad yw hynny'n glir). Ceir y cofnod cynharaf yn Llyfr Coch Hergest o oddeutu'r flwyddyn 1400. Ceir amrywiadau ar yr ynganiad a'r sillafiad an-safonol fel, "twnffat", "twnffet", "twmffad" a "twmffet".

Caiff "twmffat" ei ddefnyddio fel gair sarhad a gwatwarus, fel "hen dwmffat gwirion ydy o". Daeth yr ymadrodd "twmffat twp" a "twmffat twpach na thwp" yng nghyfres deledu i blant yn yr 1970s,*Teliffant* gan y cymeriad Syr Wymff ap Concord y Bos (Wynford Ellis Owen) wrth watwar Plwmsan (Mici Plwm) yn adanabyddus iawn. Dichon bod y ffaith bod person twp yn derbyn gwybodaeth mewn un glust a bod hwnnw'n mynd allan o'r glust arall a methu dal (cofio) ffeithiau yn reswm i'r gymhariaeth gael ei wneud yn y lle cyntaf.

**Twndis** - gan amlaf ynghaner fel **twndish** ar lafar. Mae'r gair yma'n fenthyciad o'r Saesneg *tundish*, sef, 'tun' + 'dish'. Golygda "tun" casgen gwrw, mesuriad o 252 galwyn o win neu casgen a ddefnyddiwr wrth fragu cwrw. Dish yw disgyl. Ceir y cofnod cynharaf o'r gair o 1771 yn llyfr, *Pob dyn ei Physygwr ei hun* gyda'r cyfarwyddir, "Rhaid cymmeryd Anwedd Finegr, Myrr a Mêl gwedi ei berwi yn boeth i'r geg drwy Dwnsis".

*Twndish* oedd enw cyfres deledu am gerddoriad pop Cymraeg yn yr 1970au a ddarlledwyd ar HTV Cymru.

Twmffat mewn diwylliant
-----------------------

Mae'r twndis gwrthdro yn symbol o wallgofrwydd. Ymddengys mewn llawer o ddarluniau Canoloesol o'r gwallgof; er enghraifft, yn lluniau gan Hieronymus Bosch *Het narrenschip* (Llong Ffyliaid) ac *Allegorie op de gulzigheid* (Alegori glythineb a chwant - Allegory of Gluttony and Lust). 

Mewn diwylliant poblogaidd, mae'r cymeriad Tin Woodman yn nofel L. Frank Baum, *The Wonderful Wizard of Oz* (ac yn y rhan fwyaf o ddramateiddiadau ohoni) yn defnyddio twndis ben-i-waered ar gyfer het, er nad yw hynny byth yn cael ei grybwyll yn benodol yn y stori - tarddodd yn wreiddiol W.W. Denslow lluniau ar gyfer y llyfr.

Oriel
-----

* Twmffat plastigTwmffat plastig
* Twmffat ddiwydiannol mewn porthladdTwmffat ddiwydiannol mewn porthladd
* Twmffat cegin serameg Rufeinig (1af - 3edd ganrif), wyneb i waeredTwmffat cegin serameg Rufeinig (1af - 3edd ganrif), wyneb i waered
* Twnnel gyda coil wedi'i gynhesu â stêm ar gyfer hidlo poethTwnnel gyda coil wedi'i gynhesu â stêm ar gyfer hidlo poeth
* Twmffat dŵr poeth ar gyfer hidlo poethTwmffat dŵr poeth ar gyfer hidlo poeth
* Twnnel gyda coil wedi'i gynhesu â stêm ar gyfer hidlo poethTwnnel gyda coil wedi'i gynhesu â stêm ar gyfer hidlo poeth
* Twmffat wedi'i wneud o borslenTwmffat wedi'i wneud o borslen
* 'Twmffat Büchner' gyda phapur hidlo crwn wedi'i fewnosod ar botel sugno gyda phibell wactod gysylltiedig'Twmffat Büchner' gyda phapur hidlo crwn wedi'i fewnosod ar botel sugno gyda phibell wactod gysylltiedig
* Twmffat gwydr gyda hidlydd crwn wedi'i fewnosodTwmffat gwydr gyda hidlydd crwn wedi'i fewnosod

Dolenni allanol
---------------

* Fideo, 'Plastic Funnel | Creation Process' (yn Saesneg)
* Fideo, 'Sut mae gwneud twmffat'

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑   twmffat. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 10 Awst 2022.
3. ↑   twmffat. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 10 Awst 2022.
4. ↑   twndish. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 10 Awst 2022.
5. ↑  "Tun". *Collins Dictionary* (yn Saesneg).
6. ↑   twndish. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 10 Awst 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Look up ***[[[:Nodyn:Sec link/relative url]] funnel]*** in Wiktionary, the free dictionary. |