Mae'r **Confensiwn Rhyngwladol er Atal Llygredd o Llongau, 1973, fel y'i haddaswyd gan Brotocol 1978**, neu "**MARPOL 73/78** "(sy'n fyr am "*marine pollution*") yn un o'r confensiynau amgylcheddol morol rhyngwladol pwysicaf. Fe'i datblygwyd gan y Sefydliad Morwrol Rhyngwladol gyda'r nod o leihau llygredd y cefnforoedd a'r moroedd, gan gynnwys dympio, llygredd olew ac aer.

Arwyddwyd y MARPOL gwreiddiol ar 17 Chwefror 1973, ond ni ddaeth i rym ar y dyddiad llofnodi. Mae’r confensiwn presennol yn gyfuniad o Gonfensiwn 1973 a Phrotocol 1978, a ddaeth i rym ar 2 Hydref 1983. Yn Ionawr 2018, roedd 156 o bartion wedi arwyddo'r cytundeb, sef 99.42% o dunelli metrig llongau'r byd.

Mae pob llong sy'n chwifio baner un o wledydd a lofnododd MARPOL yn ddarostyngedig i'w gofynion, waeth ble maen nhw'n hwylio, ac mae'r cenhedloedd hyn hefyd yn gyfrifol am longau sydd wedi'u cofrestru ar eu cofrestrfa longau genedlaethol.

Darpariaethau
-------------

Rhennir MARPOL yn Atodiadau yn ôl categorïau amrywiol o lygryddion, y mae pob un ohonynt yn ymdrin â rheoleiddio grŵp penodol o allyriadau llongau.

Rhestr o Atodiadau MARPOL 73/78| Atodiad | Teitl | Mynediad i rym  | Nifer y Partïon/Gwladwriaethau Contractio α |  % Tunelledd y Byd β |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Atodiad I | Atal llygredd olew a dŵr olewog | 2 Hydref 1983 |  |
| Atodiad II | Rheoli llygredd sylweddau hylifol gwenwynig swmpus | 6 Ebrill 1987 |  |
| Atodiad III | Atal llygredd sylweddau niweidiol a gludir ar y môr ar ffurf pecynau | 1 Gorffennaf 1992 | 138 | 97.59 |
| Atodiad IV | Llygredd gan garthffosiaeth o longau | 27 Medi 2003 |
| Atodiad V | Llygredd sbwriel o longau | 31 Rhagfyr 1988 |
| Atodiad VI | Atal llygredd aer o longau | 19 Mai 2005 | 72 | 94.70 |
| **Nodiadau**

| Ar 31 Gorffennaf 2013
Yn seiliedig ar Ystadegau Llynges y Byd ar 31 Rhagfyr 2012 |

 |

### Atodiad I

Daeth Atodiad I MARPOL i rym ar 2 Hydref 1983 ac mae'n ymdrin â gollwng olew i'r môr. Mae'n ymgorffori'r meini prawf gollwng olew a ragnodwyd yn niwygiadau 1969 i Gonfensiwn Rhyngwladol 1954 ar gyfer Atal Llygredd y Môr gan Olew (OILPOL). Mae'n nodi nodweddion dylunio tancer y bwriedir iddynt leihau gollyngiadau olew i'r cefnfor er mwyn atal damweiniau. Mae'n darparu rheoliadau mewn perthynas â thrin dŵr carthion ystafell peiriant gyrru llongau ar gyfer pob llong fasnachol fawr a gwastraff glanhau balast a thanciau. Mae hefyd yn cyflwyno'r cysyniad o "ardaloedd môr arbennig (PPSE)", yr ystyrir eu bod mewn perygl o gael eu llygru gan olew. Mae gollwng olew ynddynt wedi'i wahardd yn llwyr, gydag ychydig eithriadau.

### Atodiad II

Llofnodwyr Confensiwn MARPOL 73/78 ar lygredd morol yn Ebrill 2008
 Cytundeb wedi arwyddo (gwyrdd) 
Daeth Atodiad II MARPOL i rym ar 6 Ebrill 1987. Mae'n manylu ar y meini prawf gollwng ar gyfer dileu llygredd gan sylweddau hylifol gwenwynig a gludir mewn symiau mawr. Caniateir gollwng llygryddion i gyfleusterau penodol yn unig. Beth bynnag, ni chaniateir gollwng unrhyw weddillion sy'n cynnwys llygryddion o fewn 22 km i'r tir agosaf. Mae cyfyngiadau llymach yn berthnasol i "feysydd arbennig".

Mae Atodiad II yn ymdrin â'r Cod Swmp Cemegol Rhyngwladol (Cod IBC, sef *International Bulk Chemical Code*) ar y cyd â Phennod 7 o Gonfensiwn SOLAS. Yn flaenorol, rhaid i danceri cemegol a adeiladwyd cyn 1 Gorffennaf 1986 gydymffurfio â gofynion y Cod ar gyfer Adeiladu ac Offer Llongau sy'n Cludo Cemegau Peryglus mewn Swmp (Cod BCH). 

### Atodiad III

Daeth Atodiad III MARPOL i rym ar 1 Gorffennaf 1992. Mae'n cynnwys gofynion cyffredinol ar gyfer y safonau ar bacio, marcio, labelu, dogfennaeth, maint, rhannu a hysbysiadau ar gyfer atal llygredd gan sylweddau niweidiol. Mae'r Atodiad yn unol â'r gweithdrefnau y manylir arnynt yn y Cod Nwyddau Peryglus Morol Rhyngwladol (IMDG), sydd wedi'i ehangu i gynnwys llygryddion morol. Daeth y diwygiadau i rym ar 1 Ionawr 1991.

### Atodiad IV

Daeth Atodiad IV Marpol i rym ar 27 Medi 2003. Mae'n cyflwyno gofynion i reoli llygredd y môr gan garthffosiaeth o longau.

### Atodiad V

Daeth Atodiad V MARPOL (*Rheoliadau ar gyfer Atal Llygredd gan Sbwriel o Llongau*) i rym ar 31 Rhagfyr 1988. Mae'n nodi'r pellteroedd o dir lle gellir gwaredu deunyddiau ac yn isrannu gwahanol fathau o sbwriel a malurion morol. Mae'r gofynion yn llawer llymach mewn nifer o "feysydd arbennig" ond efallai mai'r rhan amlycaf o'r Atodiad yw'r gwaharddiad llwyr rhag dympio plastig i'r cefnfor.

### Atodiad VI

Daeth Atodiad VI MARPOL i rym ar 19 Mai 2005. Mae'n cyflwyno gofynion i reoleiddio'r llygredd aer sy'n cael ei ollwng gan longau, gan gynnwys allyriadau sylweddau sy'n teneuo'r osôn, Ocsidau Nitrogen (NOx), Ocsidau Sylffwr (SOx), Cyfansoddion Organig Anweddol (VOCs) a llosgi ar fwrdd llongau. Mae hefyd yn sefydlu gofynion ar gyfer cyfleusterau derbyn ar gyfer gwastraff o systemau glanhau nwyon gwacáu, llosgyddion, ansawdd olew tanwydd, llwyfannau alltraeth a rigiau drilio, a sefydlu Ardaloedd Rheoli Allyriadau Sylffwr (SECAs).

#### IMO 2020

O 1 Ionawr 2020, gorfodwyd safonau allyriadau newydd ar gyfer olew tanwydd a ddefnyddir gan longau, mewn rheoliad a elwir yn **IMO 2020**. Gostyngodd y terfyn sylffwr byd-eang (y tu allan i SECA) o 3.5% o sylffwr a ganiateir mewn tanwydd morol i 0.5%. Disgwylir i hyn wella ansawdd yr aer yn sylweddol mewn llawer o ardaloedd arfordirol a phorthladdoedd poblog, a fydd yn atal dros 100,000 o farwolaethau cynnar bob blwyddyn, a llawer mwy o achosion o asthma yn y rhanbarthau a'r dinasoedd hyn. Mae dros 170 o wledydd wedi arwyddo'r newidiadau, gan gynnwys yr Unol Daleithiau. Disgwylir i hyn greu newidiadau enfawr i'r diwydiannau llongau ac olew, gyda diweddariadau mawr yn ofynnol i longau a chynhyrchiad cynyddol o danwydd sylffwr is.

Gweler hefyd
------------

* Llygredd yn y môr
* Llygredd plastig morol
* Bioleg forol
* Sefydliad Morwrol Rhyngwladol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "What is MARPOL Convention? IMO Convention for the Prevention of Pollution from Ships".
2. ↑  "Chronology & Search". *MAX1 Studies*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 4 Mawrth 2016. Cyrchwyd 2015-07-15.
3. ↑  Copeland, Claudia (6 February 2008). "Cruise Ship Pollution: Background, Laws and Regulations, and Key Issues" (PDF). *Congressional Research Service*. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 25 Ebrill 2013. This article incorporates text from this source, which is in the public domain
4. 1 2 3 4 5  "MARPOL73-78: Brief history - list of amendments to date and where to find them". *MARPOL73-78: Brief history - list of amendments to date and where to find them*. IMO. 2012. Cyrchwyd 3 June 2015."MARPOL73-78: Brief history - list of amendments to date and where to find them".
5. ↑  "IBC Code". *www.imo.org*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 30 Gorffennaf 2019. Cyrchwyd 2 Gorffennaf 2017.
6. ↑  "Garbage". *www.imo.org*. Pollution Prevention (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-04-15. Cyrchwyd 14 Ebrill 2018.
7. ↑  Sofiev, Mikhail; Winebrake, James J.; Johansson, Lasse; Carr, Edward W.; Prank, Marje; Soares, Joana; Vira, Julius; Kouznetsov, Rostislav et al. (February 6, 2018). "Cleaner fuels for ships provide public health benefits with climate tradeoffs". *Nature Communications* **9** (1): 406. Bibcode 2018NatCo...9..406S. doi:10.1038/s41467-017-02774-9. ISSN 2041-1723. PMC 5802819. PMID 29410475. .
8. ↑  Corbett, James J.; Winebrake, James J.; Carr, Edward W. (12 Awst, 2016). *Health Impacts Associated with Delay of MARPOL Global Sulphur Standards*. Finnish Meteorological Institute.
9. ↑  Meredith, Sam (2019-07-15). "The 'biggest change in oil market history' is less than six months away". *CNBC*. Cyrchwyd 2019-11-19.
10. ↑  Viens, Ashley (2019-06-12). "IMO 2020: The Big Shipping Shake-Up". *Visual Capitalist*. Cyrchwyd 19 Tachwedd 2019.

Dolenni allanol
---------------

* Confensiwn Rhyngwladol er Atal Llygredd o Llongau, 1973, fel y'i haddaswyd gan Brotocol 1978 yn ymwneud ag ef (MARPOL 73/78) Archifwyd 2012-06-25 yn y Peiriant Wayback. Archived
* Diwygiadau i'r Atodiad i Brotocol 1978 sy'n ymwneud â'r Confensiwn Rhyngwladol ar Atal Llygredd o Llongau Archifwyd 2016-03-08 yn y Peiriant Wayback. Cytuniad sydd ar gael yn ECOLEX-y porth i gyfraith amgylcheddol (Saesneg)
* IMO Trosolwg o Ardaloedd Rheoli Allyriadau

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 177814521
* LCCN: n82256197

 |