Clawr "Was will der Syndikalismus?" ("Beth mae Syndicaliaeth eisiau?"), pamffled a ysgrifennwyd gan Max Baginski a'i hargraffu gan Syndicalwyr Almaenig
Tueddiad neu ideoleg o fewn y mudiad llafur yw **syndicaliaeth** sydd yn pleidio gweithredu uniongyrchol gan y dosbarth gweithiol er mwyn trosglwyddo perchnogaeth a rheolaeth ar foddion cynhyrchu a dosbarthu i'r undebau llafur. Ei nod felly yw ysgogi rhyfel dosbarth a dymchwel y drefn gyfalafol sydd ohoni, gan gynnwys y wladwriaeth, i ennill rheolaeth gyfan gan y gweithwyr, drwy ddulliau chwyldroadol yn hytrach na diwygiadau neu'r broses seneddol. Mae syniadaeth syndicalaidd yn cyfuno damcaniaethau Marcsaidd ac anarchaidd, ac yn gwrthod yr agwedd dotalitaraidd ar gomiwnyddiaeth. Mewn cyferbyniad â sosialwyr eraill, canolbwyntia syndicalwyr ar drefnu'r dosbarth gweithiol drwy undebau llafur yn hytrach na phleidiau gwleidyddol.

Blodeuai'r mudiad syndicalaidd yn Ffrainc ar ddechrau'r 20g, a chafodd ddylanwad mawr hefyd yn Sbaen, yr Eidal, ac America Ladin.

Hanes
-----

Poster *Pyramid of Capitalist System* o 1911 yn darlunio beirniadaeth y IWW o gyfalafiaeth
Datblygodd syndicaliaeth ar sail y traddodiad gwrth-seneddol a'r taliadau anarchaidd ymhlith y dosbarth gweithiol yn Ffrainc. Tua diwedd y 19g, lluniwyd athrawiaeth chwyldroadol gan arweinwyr yr undebau llafur (*syndicats*) a ddangosai ddylanwad cryf yr anarchydd Pierre-Joseph Proudhon a'r sosialydd Auguste Blanqui. Rhoddwyd yr enw *syndicalisme révolutionnaire* ar y mudiad newydd, a benthycwyd felly y term syndicaliaeth gan ieithoedd eraill.

Daeth y tueddiadau hyn yn amlwg yn y 1890au o fewn y ddau brif undeb llafur yn Ffrainc, y Confédération générale du travail (CGT) a'r Fédération des Bourses du travail. Yn sgil cytundeb y ddau undeb hwn i gydweithio ym 1902, bu syndicaliaeth ar ei hanterth hyd at amhariad y Rhyfel Byd Cyntaf ar y mudiad ym 1914.

Ni châi syndicaliaeth fawr o ddilynwyr ym Mhrydain ac Iwerddon, am i'r mudiad llafur uno i gefnogi'r Blaid Lafur a sefydlwyd ym 1900.

Ar ochr draw'r Iwerydd, sefydlwyd Gweithwyr Diwydiannol y Byd (IWW) yn Unol Daleithiau America ym 1905. Byddai'r undeb mawr hwn yn esiampl i ddadl y syndicalwyr Americanaidd dros undebau cryf a chanoledig, tra'r oedd y Ffrancod ac Ewropeaid eraill yn ffafrio mân-undebau lleol. Pasiwyd deddfau i gwtogi ar weithgareddau'r syndicalwyr mewn sawl talaith yn yr Unol Daleithiau.

Pallodd y mudiad syndicalaidd yn y 1920au, a throdd nifer o'i gyn-gefnogwyr at grwpiau chwyldroadol eraill megis y Trotscïaid, neu at bleidiau adain-chwith anchwyldroadol.

Syniadaeth
----------

Rali Gŵyl Fai Syndicalwyr yn Stockholm, 2010
Yn ôl y meddylfryd syndicalaidd, dwy swyddogaeth sydd gan yr undeb llafur: i drefnu'r gweithwyr ar gyfer y rhyfel rhwng y dosbarthiadau, ac i ddarparu'r craidd elitaidd ar gyfer cymdeithas wedi'r chwyldro. Byddai'r dosbarth gweithiol yn cael ei ryddhau trwy weithredu uniongyrchol, yn enwedig tacteg y streic gyffredinol, yn hytrach na thrwy'r broses seneddol neu wrthryfel gwleidyddol. Buont hefyd yn arddel difrod bwriadol a thactegau eraill a ystyriwyd yn filwriaethus gan sosialwyr anchwyldroadol.

Mae syndicaliaeth yn ystyried y wladwriaeth yn fodd i'r drefn gyfalafol orthrymu'r dosbarth gweithiol, ac yn sefydliad biwrocrataidd, aneffeithlon na allai gael ei addasu at gymdeithas sosialaidd. Dadleuant felly o blaid diddymu'r wladwriaeth yn gyfan gwbl yn hytrach na cheisio'i meddiannu neu ddiwygio.

Dychmygai'r gymuned ddelfrydol gan y syndicalwyr cynnar fel rhwydwaith o *syndicats* lleol, cymdeithasau rhydd o "gynhyrchwyr" (yn hytrach na gweithwyr). Byddai'r unedau sylfaenol hyn yn cysylltu a'i gilydd drwy'r *bourses du travail* (cyfnewidfeydd llafur), a fyddai'n gweithredu fel swyddfeydd cyflogi ac asiantaethau cynllunio economaidd. Byddai'r cynhyrchwyr yn ethol cynrychiolwyr i weinyddu'r *bourse du travail* lleol ac i asesu anghenion economaidd yr ardal, ac felly i gydlynu'r drefn ddiwydiannol gyda'r *bourses* eraill.

Gweler hefyd
------------

| Gwleidyddiaeth |
| --- |
| Y blwch pleidleisio |
| Prif bynciau
* Athroniaeth wleidyddol
* Cysylltiadau rhyngwladol
* Daearyddiaeth wleidyddol
* Economeg wleidyddol
* Gwleidyddiaeth gymharol
* Gwyddor gwleidyddiaeth
* Hanes gwleidyddol

 |
| Systemau gwleidyddol
* Anarchiaeth
* Brenhiniaeth

* Cenedl-wladwriaeth
* Dinas-wladwriaeth

* Democratiaeth
* Ffederaliaeth

* Gweriniaeth
* Lluosogaeth

* Theocrataeth
* Unbennaeth

 |
| Gweinyddiaeth gyhoeddus
* Biwrocratiaeth
* Gwasanaeth sifil

 |
| Polisi
* Polisi cyhoeddus
* Polisi economaidd (Polisi ariannol · Polisi cyllidol · Polisi masnach)

* Polisi iaith
* Polisi tramor

 |
| Cyrff
* Gwladwriaeth
* Llywodraeth

* Gweithrediaeth
* Barnwriaeth
* Deddfwrfa

 |
| Y broses wleidyddol
* Anufudd-dod sifil
* Carfan bwyso
* Deiseb
* Etholiadau a phleidleisio
* Gwleidydd
* Lobïo
* Plaid wleidyddol
* Protest
* Trefnu cymunedol
* Ymgyrchu

 |
| Safbwyntiau
* Ideoleg

Sbectrwm gwleidyddol
* Adain chwith
* Adain dde

 |
| Geirfa |
| * v
* t
* e
 |

* Comiwnyddiaeth y cyngor
* Georges Sorel
* Sosialaeth iwtopaidd
* Sosialaeth urdd
* Undebaeth grefft
* Undebaeth ddiwydiant

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   syndicaliaeth. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 10 Medi 2021.
2. ↑  Ystyr *syndicalisme* ar ben ei hun yn Ffrangeg yw "undebaeth lafur".
3. ↑  (Saesneg) Syndicalism. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 10 Medi 2021.
4. ↑  J. A. Cannon, "Syndicalism" yn *The Oxford Companion to British History*. Adalwyd ar wefan Encyclopedia.com ar 10 Medi 2021.
5. ↑  Gordon S. Watkins, "Syndicalism" yn *Dictionary of American History*. Adalwyd ar wefan Encyclopedia.com ar 10 Medi 2021.

Darllen pellach
---------------

* Howard Kimeldorf, *Battling for American Labor: Wobblies, Craft Workers, and the Making of the Union Movement* (Berkeley, Califfornia: University of California Press, 1999).