Bardd ac uchelwr o ogledd-ddwyrain Cymru oedd **Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan** (c.1485-1553). Roedd yn byw ym mhlas Lleweni Fechan, ger Llanelwy. Roedd ei ferch Alis Wen yn brydyddes ar y mesurau caeth hefyd.

Gwaith llenyddol
----------------

Cymerodd ran fel comisiynydd yn Eisteddfod Caerwys, 1523, gyda Tudur Aled a thri bardd arall. Er ei fod yn feistr llwyr ar y gynghanedd a rheolau Cerdd Dafod, nid oedd yn fardd proffesiynol ond yn ŵr bonheddig a ganai er pleser. Mae'r rhan fwyaf o'i waith yn gerddi serch traddodiadol. Ond canodd ar destunau eraill hefyd, yn cynnwys cerddi gofyn a chanu ar bynciau crefyddol.

Cyfansoddodd farwnad nodedig i'w gyfaill Tudur Aled lle mae'n ei gymharu â beirdd mawr y gorffennol fel Taliesin ac Iolo Goch ac yn canmol ei ddysg.

Llyfryddiaeth
-------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Mae gan Wicidestun destun sy'n berthnasol i'r erthygl hon:
**Gruffudd ab Ieuan** |

* J. C. Morrice (gol.), *Detholiad o waith Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan* (Bangor, 1910)

Ceir testun marwnad Gruffudd i Tudur Aled yn:

* T. Gwynn Jones (gol.), *Gwaith Tudur Aled*, 2 gyfrol (Caerdydd, 1926). Atodiad.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  T. Gwynn Jones (gol.), *Gwaith Tudur Aled*, cyfrol 2, nodyn.
2. ↑  T. Gwynn Jones (gol.), *Gwaith Tudur Aled*. Atodiad.

 gw • sg • go**Beirdd yr Uchelwyr**

Bedo Hafesb  **·** Bleddyn Ddu **·** Cadwaladr Cesail **·** Casnodyn **·** Rhisiart Cynwal **·** Wiliam Cynwal **·** Dafydd ab Edmwnd **·** Dafydd Alaw **·** Dafydd ap Gwilym **·** Dafydd ap Siencyn **·** Dafydd Benwyn **·** Dafydd Ddu o Hiraddug **·** Dafydd Gorlech **·** Dafydd Llwyd o Fathafarn **·** Dafydd Nanmor **·** Dafydd y Coed **·** Edward Dafydd **·** Deio ab Ieuan Du **·** Lewys Dwnn **·** Edward Maelor **·** Edward Sirc **·** Edward Urien **·** Einion Offeiriad **·** Gronw Ddu **·** Gronw Gyriog **·** Gruffudd ab Adda ap Dafydd **·** Gruffudd ab Ieuan ap Llywelyn Fychan **·** Gruffudd ap Dafydd ap Tudur **·** Gruffudd ap Llywelyn Lwyd **·** Gruffudd ap Maredudd ap Dafydd **·** Gruffudd ap Tudur Goch **·** Gruffudd Fychan ap Gruffudd ab Ednyfed **·** Gruffudd Gryg **·** Gruffudd Hiraethog **·** Gruffudd Llwyd **·** Gruffudd Llwyd ap Llywelyn Gaplan **·** Guto'r Glyn **·** Gutun Owain **·** Gwerful Fychan **·** Gwerful Mechain **·** Gwilym Ddu o Arfon **·** Gwilym Tew **·** Hillyn **·** Huw Cae Llwyd **·** Huw Ceiriog **·** Huw Cornwy **·** Huw Llŷn **·** Huw Pennant (I) **·** Huw Pennant (II) **·** Hywel ab Einion Lygliw **·** Hywel ap Mathew **·** Hywel Cilan **·** Hywel Ystorm **·** Ieuan ap Huw Cae Llwyd **·** Ieuan ap Hywel Swrdwal **·** Ieuan Brydydd Hir **·** Ieuan Du'r Bilwg **·** Ieuan Dyfi **·** Ieuan Gethin **·** Ieuan Llwyd ab y Gargam **·** Ieuan Tew Ieuanc **·** Iocyn Ddu ab Ithel Grach **·** Iolo Goch **·** Iorwerth ab y Cyriog **·** Iorwerth Beli **·** Iorwerth Fynglwyd **·** Ithel Ddu **·** Lewis ab Edward **·** Lewys Daron **·** Lewys Glyn Cothi **·** Lewys Môn **·** Lewys Morgannwg **·** Llywarch Bentwrch **·** Llywelyn ab y Moel **·** Llywelyn ap Gwilym Lygliw **·** Llywelyn Brydydd Hoddnant **·** Llywelyn Ddu ab y Pastard **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Foelrhon **·** Llywelyn Fychan ap Llywelyn Goch **·** Llywelyn Goch ap Meurig Hen **·** Llywelyn Goch y Dant **·** Llywelyn Siôn **·** Mab Clochyddyn **·** Madog Benfras **·** Maredudd ap Rhys **·** Meurig ab Iorwerth **·** Morus Dwyfech **·** Owain Gwynedd **·** Owain Waed Da **·** Prydydd Breuan **·** Tomos Prys **·** Gruffudd Phylip **·** Phylip Siôn Phylip **·** Rhisiart Phylip **·** Rhys Cain **·** Rhys Nanmor **·** Siôn Phylip **·** Siôn Tudur **·** Raff ap Robert **·** Robert ab Ifan **·** Robin Ddu ap Siencyn **·** Rhisierdyn **·** Rhisiart ap Rhys **·** Rhys ap Dafydd ab Einion **·** Rhys ap Dafydd Llwyd **·** Rhys ap Tudur **·** Rhys Brydydd **·** Rhys Goch Eryri **·** Sefnyn **·** Simwnt Fychan **·** Siôn ap Hywel ap Llywelyn Fychan **·** Siôn ap Hywel Gwyn **·** Siôn Brwynog **·** Siôn Cent **·** Siôn Ceri **·** Sypyn Cyfeiliog **·** Trahaearn Brydydd Mawr **·** Tudur Aled **·** Tudur ap Gwyn Hagr **·** Tudur Ddall **·** Wiliam Llŷn **·** Y Mab Cryg **·** Y Proll **·** Yr Ustus Llwyd



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |