Mae **propoffol**, sy’n cael ei farchnata dan yr enw Diprivan ymysg eraill, yn feddyginiaeth sy’n effeithiol am gyfnod byr sy’n arwain at lai o ymwybyddiaeth ac at anghofio digwyddiadau. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₂H₁₈O. Mae propoffol yn gynhwysyn actif yn Diprivan.

Defnydd
-------

### Defnydd meddygol

Mae ei ddefnydd yn cynnwys cychwyn a chynnal anesthesia cyffredinol, tawelu ar gyfer oedolion sy'n cael eu hawyru'n fecanyddol, a thawelu gweithdrefnol. Fe'i defnyddir hefyd ar gyfer cyflwr epileptig os nad yw meddyginiaethau eraill wedi gweithio. Fe'i rhoddir trwy chwistrelliad i mewn i wythïen. Mae ei brif effaith yn cymryd tua dau funud i ddigwydd ac yn para am bump i ddeng munud.

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- poen
 - dementia cynyrfiadol
 - cyflwr epileptig
 - deliriwm lledlym

### Defnydd ar gyfer dienyddiad

Penderfynodd Goruchaf Lys Missouri ganiatáu defnyddio propoffol i ddienyddio carcharorion a oedd wedi eu condemnio i farwolaeth. Fodd bynnag, ataliwyd y dienyddiad cyntaf drwy weinyddu dos marwol o propoffol ar 11 Hydref 2013 gan y llywodraethwr Jay Nixon yn dilyn bygythiadau gan yr Undeb Ewropeaidd i gyfyngu ar allforio'r cyffur o gael ei ddefnyddio at y diben hwnnw. Roedd y Deyrnas Unedig eisoes wedi gwahardd allforio meddyginiaethau neu feddyginiaethau milfeddygol oedd a phropoffol yn eu cynhwysion i'r Unol Daleithiau.

Sgil effeithiau
---------------

Mae sgil effeithiau cyffredin yn cynnwys cyfradd calon afreolaidd, pwysedd gwaed isel, teimlad o losgi ar safle'r chwistrelliad, a stopio anadlu. Gall sgil effeithiau difrifol eraill gynnwys ffitiau, heintiau, caethiwed a *syndrom trwyth propoffol* gyda defnydd hirdymor. Mae'n ymddangos ei fod yn ddiogel i'w ddefnyddio yn ystod beichiogrwydd ond nid yw wedi cael ei astudio'n dda yn y grŵp hwn. Fodd bynnag, ni chaiff ei argymell ar gyfer toriad Cesaraidd. Gan nad yw'n feddyginiaeth poen gellir defnyddio opioidau fel morffin gyda propoffol. Gellir ailddechrau bwydo ar y fron cyn gynted ag y bydd y fam wedi gwella'n ddigonol o'r anesthesia.

Enwau
-----

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Propoffol, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- ICI 35868
 - Diprivan®
 - 2,6-diisopropylphenol

Hanes
-----

Cafodd propofol ei ddarganfod ym 1977. Mae ar Restr Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd, y meddyginiaethau mwyaf effeithiol a diogel sydd eu hangen mewn system iechyd. Mae ar gael fel meddyginiaeth generig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pubchem. "Propoffol". *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-02-28.
2. ↑  Drugs.Com Propofol adalwyd 28 mawrth 2018
3. ↑  Al Jazeera *After EU threats, Missouri halts execution by propofol injection* adalwyd 28 Mawrth 2018
4. ↑  NICE / BNF PROPOFOL adalwyd 28 Mawrth 2018

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |