| Amrywiol Draciau a'r pellter sydd rhyngddynt |
| --- |
| 

---

 |
| 

|  |
| --- |
|  |
| 

---

 |
| **Cledrau Llydan** |
|   | Cledrau Breitspurbahn (yr Almaen) | 3,000 mm (118.1 in)
 |
|   | Cledrau Brunel | 2,140 mm (84.3 in)
 |
|   | India | 1,676 mm (66.0 in)
 |
|   | Sbaen a Phortiwgal | 1,668 mm (65.7 in)
 |
|   | Iwerddon | 1,600 mm (63.0 in)
 |
|   | Rwsia | 1,520 mm (59.8 in)
 |
| 

---

 |
| **Cledrau Safonol** |
|   | Cledrau Safonol(Stephenson) | 1,435 mm (56.5 in)
 |
| 

---

 |
| **Cledrau Canolig** |
|   | yr Alban | 1,372 mm (54.0 in)
 |
|   | Cledrau Cape | 1,067 mm (42.0 in)
 |
|   | Cledrau metr | 1,000 mm (39.4 in)
 |
| 

---

 |
| **Cledrau Cul** |
|   | Cledrau Tair Troedfedd | 914 mm (36.0 in)
 |
|   | Cledrau Bosnia | 760 mm (29.9 in)
 |
| 

---

 |
| **Y Cledrau Mwyaf Cul** |
|   | Cledrau Pymtheg Modfedd | 381 mm (15.0 in)
 |
| 

---

 |
|  |

 |
| This box: * view
* talk
* edit
 |

Tren a las Nubes, Salta (Yr Ariannin)
Mae **rheilffordd cledrau cul** (weithiau **rheilffordd gul**) yn rheilffordd â chledrau sydd yn agosach at ei gilydd na'r rhai safonol a ddefnyddir gan y mwyafrif o reilffyrdd ym Mhrydain ac mewn mannau eraill yn y byd, sef 1,435 mm (4 tr 81⁄2 mod). Y mesuriadau hyn ydy'r bwlch sydd rhwng y cledrau. Mae'r rhan fwyaf o gledrau cul rhwng 2 dr (610 mm) a 3 tr 6 mod (1,067 mm).

Cymharu'r ddau fath o gledrau: cledrau safonol (glas) a chledrau cul (coch)

Trosolwg
--------

Pan osodir cledrau cul ar y llawr gyda thro ynddynt, mae'r radiws yn llai na'r tro y gellir ei gael ffurfio gyda chledrau safonol. Mae'r cledrau cul eu hunain hefyd yn pwyso llai, yn cynnwys llai o fetel ynddynt ac yn costio llai. Mae medru troi'n gwneud y system cledrau cul yn llawer mwy hwylus ar gyfer ardaloedd mynyddig neu anodd. Cânt eu defnyddio mewn chwaeli a mannau diwydiannol eraill am yr un rhesymau.

Ar y llaw arall, mae gan gledrau safonol y gallu i gludo mwy o lwyth, llwyth trymach ac yn gynt na chledrau cul.

Gwledydd Prydain
----------------

Un o'r rheilffyrdd cyntaf yn y byd oedd Rheilffordd Penydarren, yn Ne Cymru: cledrau cul oedd y system a ddefnyddiwyd yno. Mae'r rheilffordd cludo teithwyr hiraf i'w gael yng Ngogledd Cymru, sef Rheilffordd Eryri a Ffestiniog a oedd yn un, ac a oedd yn mesur 58 km (36 milltir). Fe'i orffenwyd yn 2011 gan godi hyd y linell i 64 km (40 milltir). Pasiwyd deddf i ganiatau i Rheilffordd Talyllyn gludo teithwyr, dyma'r cyntaf i gael ei rhedeg gan wirfoddolwyr yn 1951 ar ôl i'r perchennog, Syr Henry Haydn Jones, farw. Yn groes i reilffyrdd eraill a redir gan wirfoddolwyr, ni fu erioed doriad rhwng gwasanaethau yr hen gwmni a'r rhai a ddarperid o dan y drefn newydd.

Mae llawer o'r rheilffyrdd hyn wedi'u hynysu oddi wrth ei gilydd; oherwydd hyn nid oedd yn rhaid i led y cledrau fod yr un faint.

Mae Rheilffordd yr Wyddfa yn cael ei chyfri'n reilffordd unigryw ac arbennig iawn oherwydd ei system *rack-and-pinion*.

Rheilffyrdd cledrau cul yng Nghymru
-----------------------------------

* Rheilffordd Corris 2' 3" (686 mm)
* Rheilffordd Dyffryn Rheidol 1' 113⁄4" (603 mm)
* Rheilffordd Eryri (Rheilffordd Ucheldir Cymru) 1' 111⁄2" (597 mm)
* Rheilffordd Fynydd Frycheiniog 1' 113⁄4" (603 mm)
* Rheilffordd Ffestiniog 1' 111⁄2" (597 mm)
* Rheilffordd Llyn Llanberis 1' 111⁄2" (597 mm)
* Rheilffordd Llyn Padarn 1' 111⁄2" (597 mm)
* Rheilffordd Llyn Tegid 1' 115⁄8" (600 mm)
* Rheilffordd Talyllyn 2' 3" (686 mm)
* Rheilffordd y Trallwng a Llanfair Caereinion 2' 6" (762 mm)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Rheilffordd Talyllyn Archifwyd 2009-08-09 yn y Peiriant Wayback. Adalwyd 28 Medi 2012.