Mae ***Light on Yoga: Yoga Dipika*** (Sansgrit: योग दीपिका "Yoga Dīpikā") yn llyfr o 1966 sy'n seiliedig ar arddull Ioga Iyengar o ioga modern fel ymarfer corff gan BKS Iyengar, ac a gyhoeddwyd gyntaf yn Saesneg. Mae'n disgrifio mwy na 200 o 'ystumiau' ioga neu 'asanas', ac fe'i darlunnir gyda rhyw 600 o ffotograffau unlliw o BKS Iyengar yn arddangos y safleoedd yma.

Disgrifiwyd y llyfr fel beibl ioga modern,Goldberg, Michelle (23 Awst 2014). "Iyengar and the Invention of Yoga". *The New Yorker*. Cyrchwyd 20 Tachwedd 2018.</ref>"Light on Life: The Yoga Journey to Wholeness, Inner Peace, and Ultimate Freedom". *Publishers Weekly*. Cyrchwyd 20 Tachwedd 2018.</ref> ac mae ei gyflwyniad o'r asanas wedi'i alw'n "ddigynsail" a'r llyfr yn "wyddoniadur".

Mae'r gyfrol wedi ei chyfieithu i o leiaf 23 o ieithoedd ac wedi gwerthu dros dair miliwn o gopïau.

Llyfr
-----

### Cyhoeddiad

*Cyhoeddwyd Light on Yoga* am y tro cyntaf yn Saesneg gan y cyhoeddwyr George Allen ac Unwin yn 1966, gyda rhagair gan ei ddisgybl ioga, y feiolinydd Yehudi Menuhin. Daethpwyd â rhifynnau diwygiedig allan yn 1968 a 1976. Cyhoeddwyd argraffiad clawr meddal gan The Aquarian Press ym 1991 o dan argraffnod 'Thorsons'. Dros nos, daeth y llyfr yn werthwr gorau, yn rhyngwladol.

 Enghraifft o un o'r asanas: Utthita Trikonasana (Triongl estynedig) sy'n sylfaenol i Ioga Iyengar. Mae'r fricsen ioga, un arall o props arloesol Iyengar, yn helpu i sicrhau aliniad cywir.
Mae tair rhan i'r llyfr:

1. cyflwyniad technegol i ioga, lle mae ioga hatha'n cael ei egluro i fod yn un o Ashtanga (wyth cangen ioga);
2. disgrifiad darluniadol manwl o'r asanas (tua 200 ohonynt, wedi'u darlunio gan ryw 600 o ffotograffau ac yna
3. adroddiad byr o'r bandhas a'r kriyas; a hanes pranayama, anadlu ioga. Ceir atodiad sy'n diffinio set o gyrsiau asana: pa ystumiau i'w gwneud bob wythnos, gan gynyddu mewn anhawster, mewn cyrsiau sydd wedi'u strwythuro i bara hyd at 300 wythnos. Yna ceir ail atodiad yn diffinio'r asanas sydd i fod yn "iachaol" ar gyfer ystod o afiechydon a chyflyrau o "ddŵr poeth yn y bol" i "gwythiennau chwyddedig yn y coesau". Mae'r llyfr yn cynnwys geirfa o'r holl dermau Sansgrit a ddefnyddir.

### Agwedd

Mae pob asana wedi'i enwi mewn Sansgrit gyda'i eirdarddiad, wedi'i raddio, a'i ddisgrifio ar wahân gyda dwy dudalen neu fwy o destun a ffotograffau monocrom o'r awdur. Er enghraifft, dywedir bod Utthita Trikonasana (Triongl estynedig), ar radd 3 allan o 60, o ran anhawster. Disgrifir y dechneg ar gyfer mynd i mewn i ystum y triongl, ei berfformio, a dod allan ohono, mewn wyth cam. Mae'r dechneg wedi'i hysgrifennu fel set o gyfarwyddiadau, megis "Anadla'n ddwfn a chyda naid wedi'i lledaenu ar wahân, mae'r coesau i'r ochr 3 i 3½ troedfedd". Disgrifir ei effeithiau honedig ar y cyhyrau a'r corff yn y paragraff olaf. Mae'r tri llun yn dangos Iyengar mewn ystum paratoadol ac yna yn y triongl yn gosod ei hun o'r blaen a'r tu ôl.

### Darluniau

Cyfrol ddigynsail: tudalen gyda phedwar llun, yn dangos lleoliad, maint, ac arddull y delweddau, a graddau'r sylw a roddir i un ystum, y Mulabandhasana
Dywed yr ysgolhaig-ymarferydd Norman Sjoman yn nodi bod *Light on Yoga wedi* gwasanaethu i boblogeiddi ymarfer yr asanas yn fwy nag unrhyw lyfr blaenorol am dri rheswm, sef y nifer fawr o asanas a ddarluniwyd, y "disgrifiadau di-lol, clir, a choethder amlwg y darluniau."

Mae'r tua 600 o ddarluniau o 200 o asanas i gyd yn ffotograffau unlliw (er bod gan lawer o argraffiadau diweddarach glawr meddal lun lliw ar y clawr). O fewn cyfyngiadau llyfr o faint confensiynol, nid yw'r ffotograffau byth yn fwy na thua 7.6 cm wrth 5.1 cm.

Maent i gyd o Iyengar, wedi'u wisgo mewn pâr o siorts a mwclis rownd ei wddf, yn unig. Mae'r delweddau weithiau'n cael eu dangos mewn grwp o dri (ee ar gyfer Koundinyasana (Y Doethor Kaundinya)) neu weithiau bedwar (ee ar gyfer Mulabandhasana). Gellir deall faint o sylw a roddir i fanylion yn y darluniau o gwmpas un asana, Sarvangasana (Sefyll ar Ysgwydd), a ddarlunnir â 15 ffotograff o'r prif ystum, a 37 arall o'r "cylch Sarvangasana".

Derbyniad
---------

*Mae Light on Yoga* wedi dod yn adnabyddus fel "Beibl" yoga; *Ysgrifennodd Publishers Weekly* ei fod yn "gosod y safon" ar gyfer llyfrau am ioga, gyda chyfarwyddiadau a darluniau o'r ystumiau. Galwodd yr ysgolhaig ioga Mark Singleton, gan ysgrifennu yn yr *Yoga Journal*, fod yr asanas yn "ddigynsail" a'r llyfr yn "wyddoniadur", gan ddisgrifio *Light on Yoga* fel "y llyfr ioga mwyaf dylanwadol erioed".

Yn ei ragair i’r llyfr, ysgrifennodd Yehudi Menuhin, "Bydd y sawl sydd wedi cael y fraint o dderbyn sylw Mr Iyengar, neu o dystio i gywirdeb, coethder a harddwch ei waith, yn cael ei gyflwyno i’r weledigaeth honno o berffeithrwydd a diniweidrwydd dyn fel a grewyd gyntaf yng Ngardd Eden — yn ddiarfog, yn ddigywilydd, yn fab Duw, ac yn arglwydd y greadigaeth".

Gweler hefyd
------------

* *Llyfr Ioga Darluniadol Cyflawn* - llawlyfr yoga 1960 a werthodd fwyaf gan Swami Vishnudevananda
* *Yoga the Iyengar Way* - llawlyfr 1990 i'r asanas mawr gan dri uwch athro Iyengar

Cyfeiriadau
-----------

### Cynradd

Darperir y cyfeiriadau hyn i nodi'r rhannau o'r *testun Light on Yoga sy'n* cael eu trafod.
 

### Uwchradd

1. 1 2 3  Goldberg, Michelle (23 Awst 2014). "Iyengar and the Invention of Yoga". *The New Yorker*. Cyrchwyd 20 Tachwedd 2018.Goldberg, Michelle (23 Awst 2014). "Iyengar and the Invention of Yoga". *The New Yorker*. Retrieved 20 November 2018.
2. 1 2 3  "Light on Life: The Yoga Journey to Wholeness, Inner Peace, and Ultimate Freedom". *Publishers Weekly*. Cyrchwyd 20 Tachwedd 2018."Light on Life: The Yoga Journey to Wholeness, Inner Peace, and Ultimate Freedom". *Publishers Weekly*. Retrieved 20 November 2018.
3. 1 2 3 4  Singleton, Mark (6 Hydref 2014). "Honoring B.K.S. Iyengar: Yoga Luminary". *Yoga Journal*. Cyrchwyd 20 Mawrth 2019.
4. 1 2  Stukin, Stacie (10 Hydref 2005). "Yogis gather around the guru". *Los Angeles Times*.
5. 1 2  George, Nirmala (23 Awst 2014). "Obituary: B.K.S. Iyengar, 95; was known worldwide as creator of Iyengar yoga". *The Washington Post*. The book became a global bestseller, with more than 3 million copies sold, and has been translated into 17 languages.
6. ↑  "Light on Yoga Iyengar". *WorldCat*. Cyrchwyd 20 Tachwedd 2018.
7. 1 2  Sjoman, Norman E. (1999). *The Yoga Tradition of the Mysore Palace* (arg. 2nd). New Delhi, India: Abhinav Publications. t. 39. ISBN 978-81-7017-389-2.
8. ↑  Singleton, Mark (2010). *Yoga Body : the origins of modern posture practice*. Oxford University Press. t. 88. ISBN 978-0-19-539534-1. OCLC 318191988.

Llyfryddiaeth
-------------

* Iyengar, B. K. S. (1991) [1966]. *Light on Yoga*. London: Thorsons. ISBN 978-0-00-714516-4. OCLC 51315708.

1. ↑  Iyengar 1991, tt. 19–53
2. ↑  Iyengar 1991, tt. 57–424
3. ↑  Iyengar 1991, tt. 425–428
4. ↑  Iyengar 1991, tt. 431–461
5. ↑  Iyengar 1991, tt. 462–486
6. ↑  Iyengar 1991, tt. 487–506
7. ↑  Iyengar 1991, tt. 513–536
8. ↑  Iyengar 1991
9. ↑  Iyengar 1991
10. ↑  Iyengar 1991
11. ↑  Iyengar 1991
12. ↑  Iyengar 1991, t. 11