Digrifwr, perfformiwr a sgriptiwr ffilm o Gymro yw **Peter Baynham** (ganwyd 28 Mehefin 1963).

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Baynham yn Ysbyty Dewi Sant, Caerdydd ac fe'i magwyd yn ardaloedd Canton, Llanedern a Llysfaen. Fe yw'r ail blentyn o bedwar, mae ganddo frawd hyn a brawd a chwaer iau. Aeth i ysgol gynradd St Mary yn Canton cyn mynychu ysgol uwchradd Lady Mary RC yn Cyncoed (Ysgol Uwchradd Gatholig Corpus Christi erbyn hyn).

Roedd yn fachgen swil yn yr ysgol a ddim yn rhan o'r criw poblogaidd, a dim diddordeb mewn chwarae rygbi. Yn 14 oed penderfynodd ei fod am weld y byd, ac ar ôl cael 8 lefel O, gadawodd yr ysgol i ymuno a'r Llynges Fasnach.

Graddiodd Baynham o goleg morwrol Fleetwood a gwasanaethodd yn y llynges am bum mlynedd. Yn ei 6 mis cyntaf fe deithiodd i Dde Affrica, Japan, Hong Kong, Taiwan a Maleisia. Efallai mai fe yw'r unig ddigrifwr i ddal trwydded i lywio tancer olew. Cafodd ei ddiswyddo oherwydd toriadau i adran amddiffyn y llywodraeth a daeth adre i Gaerdydd gan gymryd swydd rhan amser ar gwch hwylio yn Monte Carlo. Symudodd i Lundain i fyw gyda'i frawd Charles a gweithiodd mewn swydd gwerthu ar y ffôn. Fe wnaeth gwrs theatr ac yn 1987 gwelodd hysbyseb am weithdy comedi byrfyfyr. Yn dilyn hynny gadawodd ei swydd gwerthu i ddod yn ddigrifwr stand-up hunangyflogedig.

Gyrfa
-----

Mae Baynham wedi cydweithio yn aml gyda Armando Iannucci, Chris Morris a Steve Coogan. Cafodd ei glywed gyntaf ar slotiau DJ radio cynnar gyda Morris, yn aml yn gohebu o du allan y stiwdio. Mae gwaith arall yn cynnwys y gyfres "llyfr comics mewn fformat radio" *The Harpoon*, a'r comedi sefyllfa animeiddiedig *I Am Not an Animal*. Mae wedi ymddangos ar y cylch stand-up fel Mr Buckstead, y bardd seicotig a chwaraeodd y dyn "Too Gorgeous" ar gyfres o hysbysebion Pot Noodle yng nghanol y 1990au, ymgyrch a chyd-ysgrifennodd gyda Iannucci. Cydweithiodd gyda Stewart Lee a Richard Herring gan ymddangos fel y cymeriad Cymreig di-raen "Peter" ar eu cyfres comedi *Fist of Fun* yn 1995/6.

Yn 2006 cyd-ysgrifennodd y ffilm *Borat* gyda'r brif seren Sacha Baron Cohen, Anthony Hines a Dan Mazer, a chafodd yr awduron enwebiad ar gyfer Oscar yn 2007. Cyd-ysgrifennodd y ffilm *Alan Partridge: Alpha Papa* a ryddhawyd yn 2013, ymddangosiad cyntaf y cymeriad Alan Partridge ar y sgrîn fawr.

Gwaith
------

Fel perfformiwr mae wedi ymddangos yn y rhaglenni canlynol:

* *The Chris Morris Music Show* (Sioe radio)
* *Fist of Fun* (Cyfres radio a theledu)
* *Lee and Herring* (Cyfres radio)
* *The Harpoon* (Cyfres radio)
* *Junkies* (Fideo rhyngrwyd)
* *The Day Today*
* *Friday Night Armistice a Saturday Night Armistice* fel ei hun
* *This Morning with Richard Not Judy* fel ei hun
* *I'm Alan Partridge*
* *Brass Eye*
* *The 99p Challenge* (Cyfres radio)
* *Look Around You*
* *Red Dwarf*

Fel sgriptiwr, mae wedi cyfrannu i'r rhaglenni a ffilmiau canlynol:

* *The Harpoon* (cyfres radio) (1991–1994)
* *The Day Today* (1994)
* *Knowing Me, Knowing You with Alan Partridge* (1994–95)
* *In the Red* (cyfres radio) (1995)
* *Saturday Night Armistice* (1995–1999)
* *Brass Eye* (1997–2001)
* *I'm Alan Partridge* (1997–2002)
* *Bob and Margaret* (1998–2001)
* *Big Train* (1998–2002)
* *Jam* (cyfres deledu) (2000)
* *I am Not an Animal* (2004)
* *Monkey Dust* (2003–2005)
* *Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan* (2005)
* *Brüno* (2009)
* *Arthur* (2011)
* *Arthur Christmas* (2011)
* *Hotel Transylvania* (2012)
* *Alan Partridge: Alpha Papa* (2013)
* *Grimsby* (2016)
* *Borat Subsequent Moviefilm* (2020)
* *Ron's Gone Wrong* (2021)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Mari Risolo. *Peter's long and winding road to comedy success*   (en) , Western Mail, 3 Mawrth 1997.  Cyrchwyd ar 11 Chwefror 2016.
2. ↑  BBC – Comedy – People A-Z – Peter Baynham
3. ↑  Nathan Bevan. *Welsh writer Pete Baynham tells how Alan Partridge made it to the big screen*   (en) , WalesOnline, 10 Awst 2013.  Cyrchwyd ar 10 Chwefror 2016.
4. ↑  Ritman, Alex (12 October 2017). "Fox, Locksmith Animation Unveil 'Ron's Gone Wrong'". *The Hollywood Reporter*. Cyrchwyd 17 February 2018.  
- N'Duka, Amanda (12 October 2017). "20th Century Fox & Locksmith Animation Slate 'Ron's Gone Wrong' As First Project". *Deadline*. Cyrchwyd 17 February 2018.

Dolenni allanol
---------------

* Peter Baynham ar wefan yr Internet Movie Database
* Erthygl Baynham o'r *The Guardian* am hiwmor "tywyll"
* Cofnod Baynham ar Cookdandbombd Archifwyd 2006-04-04 yn y Peiriant Wayback.
* Peter Baynham – His Own Bit, yn The Guardian Archifwyd 2005-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* BBC Comedy A-Z

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 277824381
* LCCN: no2007072744
* ISNI: 0000 0001 1948 3880
* GND: 1225875455
* SUDOC: 194169332
* BNF: cb14077801d (data)
* NKC: xx0234827

 |