Nofelydd poblogaidd o Gymraes oedd **Anne Adaliza Beynon Puddicombe** (née **Evans**), neu **Allen Raine** (6 Hydref, 1836 - 21 Mehefin, 1908).

Bywgraffiad
-----------

Ganed yr awdur yn nhref Castell Newydd Emlyn yn 1836 yn ferch i Benjamin a Letitia Grace Evans. Roedd ei thad (yn ŵyr i David Davies o Gastellhywel neu *Dafis Castellhywel* fel yr adnabyddid ef) yn gyfreithiwr a'i mam yn wyres i'r Parch. Daniel Rowland. Buont yn byw yng Nglandŵr, Tresaith hyd at 1872. Fe'i danfonwyd i fyw i Cheltenham a Wandsworth ac yna i Lundain gyda'i chwaer a dychwelodd i Gymru yn 1856. Yn 1872 symudodd Anne yn ôl i Lundain wedi iddi briodi'r banciwr (gyda Banc Smith Payne, Llundain) ac arlunydd Beynon Puddicombe. Yno y cychwynodd ysgrifennu o dan y llysenw Allen Raine. Cyhoeddodd "A Welsh Singer" yn 1896, ar ôl iddi rannu’r wobr gyntaf am nofel o'r enw *Ynysoer* yn Eisteddfod Genedlaethol Caernarfon yn 1894. Dychwelodd y ddau i Dresaith yn 1900 pan drawyd Beynon Puddicombe gyda salwch meddwl. Buont yn byw ym "Mronmôr", Tre-saith, Ceredigion, lle bu farw Beynon ym mis Mai 1906. Bu Anne farw ar 21 Mehefin 1908.

Bedd Anne ym mynwent Sant Mihangel, Penbryn, Ceredigion. Llun gan Iestyn Hughes.
Enillodd nofel gyntaf Raine, *Ynysoer*, gwobr am y nofel gorau yn Eisteddfod Genedlaethol Caernarfon 1894 o dan ei henw barddol Arianwen. Roedd yn un o ddwy nofel a dyfarnwyd yn gydradd gyntaf, y llall oedd *Robert Siôn, neu Fywyd Gwledig yng Nghymru*, Gan Elis o'r Nant. Cyhoeddwyd fersiwn Cymraeg *Ynysoer* fel nofel gyfres yn *Y Genedl Gymraeg.* 

Addaswyd tri o'i llyfrau ar gyfer ffilm: *Torn Sails* (1915), *A Welsh Singer* (1920) a *By Berwen Banks* (1920).

Roedd ganddi gysylltiadau â Sarah Jacobs y ferch a ymprydiodd o Llanfihangel ar Arth. Cafodd Anne ei chladdu ym mynwent eglwys plwyf Penbryn, ger Tre-saith, lle priododd; yn y pentref bychan lle treuliodd chwarter canrif olaf ei hoes.

Llyfryddiaeth
-------------

* *Ynysoer* (stori arobryn Eisteddfod Genedlaethol Caernarfon; 1894). Newidiwyd yr enw pan gyhoeddwyd y gwaith ar ffurf nofel yn 1909 i *Where Billows Roll*.
* *A Welsh Singer* (1896)
* *Torn Sails* (1897)
* *By Berwen Banks* (1899)
* *Garthowen* (1900)
* *A Welsh Witch* (1902)
* *On the Wings of the Wind* (1903)
* *Hearts of Wales* (1905)
* *Queen of the Rushes* (1906)
* *Neither Storehouse nor Barn* (1908)
* *All in a Month* (casgliad o straeon byr; 1908)
* *Under the Thatch (1910)*

Ffilmiau
--------

*Torn Sails* (1915), *A Welsh Singer* (yn serennu Florence Turner 1920) a *By Berwen Banks* (1920).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Y Bywgraffiadur Cymreig
2. ↑  Gwefan Saesneg yn ymwneud a'r tŷ[*dolen marw*]
3. ↑  Enghraifft o waith Beynon.
4. ↑  "Advertising - Y Werin". D. W. Davies & Co. 1894-07-28. Cyrchwyd 2019-05-19.
5. ↑  "YNYSOER Ystori am Arfordir Cymru - Y Genedl Gymreig". Thomas Jones. 1894-08-21. Cyrchwyd 2019-05-19.

Dolenni allanol
---------------

* Ffotograffau ohoni[*dolen marw*]

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 75356354
* LCCN: n86861226
* ISNI: 0000 0000 7396 651X
* GND: 1158457286
* SUDOC: 127961054
* BNF: cb12733029q (data)
* NKC: mub2014828626
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |