recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ffantasi a chomedi gan y cyfarwyddwr Michel Gondry yw ***The Science of Sleep*** a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: TPS Star, Canal+, France 3. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg, Ffrangeg a Sbaeneg a hynny gan Michel Gondry a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jean-Michel Bernard. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Emma de Caunes, Gael García Bernal, Miou-Miou, Charlotte Gainsbourg, Alain Chabat, Pierre Vaneck, Stéphane Metzger, Aurélia Petit, Jean-Michel Bernard a Sacha Bourdo. Mae'r ffilm *The Science of Sleep* yn 106 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Departed* sef ffilm ddrama
Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Jean-Louis Bompoint oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Juliette Welfling sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Michel Gondry ar 8 Mai 1963 yn Versailles. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1986 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn École nationale supérieure des arts appliqués et des métiers d'art.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Wreiddiol

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 70% (Rotten Tomatoes)
* 6.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae European Film Academy Award For An Artistic Contribution.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Michel Gondry nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Be Kind Rewind |  | Unol Daleithiau Americay Deyrnas GyfunolFfrainc | Saesneg | 2007-01-01 |
| Dave Chappelle's Block Party |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2005-01-01 |
| Der Schaum der Tage |  | FfraincGwlad Belg | Ffrangeg | 2013-04-24 |
| Eternal Sunshine of the Spotless Mind |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2004-03-09 |
| Human Nature |  | FfraincUnol Daleithiau America | Saesneg | 2001-01-01 |
| L'épine Dans Le Cœur |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2009-01-01 |
| Pecan Pie |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2003-01-01 |
| The Green Hornet |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2011-01-13 |
| The Science of Sleep |  | Ffraincyr Eidal | FfrangegSbaenegSaesneg | 2006-01-01 |
| *Tokyo!* |  | Ffraincyr AlmaenJapanDe Corea | Ffrangeg | 2008-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 30 Tachwedd 2020.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 12 Mawrth 2018.
3. 1 2  "The Science of Sleep". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 5 Hydref 2021.
Un o enwau mawrion yn hanes pobl frodorol America ac ieithyddiaeth oedd **Sequoyah** (Saesneg: **George Gist** neu **George Guess** (c. 1770 — Awst 1843). Creodd Sequoyah orgraff (system o wyddor) i'r iaith Cherokee, er iddo fod yn anllythrennog ei hun pan gychwynodd ar y gwaith. 

Mae'r ffaith fod heliwr a chrefftwr anllythrennog yn gallu cyflawni tasg a ystyrir ond yn faes ieithyddion arbenigol yn cael ei ystyried fel un o gampau deallusol mwyaf trawiadol a gyflawnwyd erioed.

Yr wyddor Cherokee
------------------

Orgraff Sequoyah i’r iaith Cherokee
Daeth Sequoyah i'r casgliad mai'r gallu i ysgrifennu a darllen oedd yr allwedd i rym pobl wynion dros frodorion America a oedd yn methu ysgrifennu neu ddarllen yn eu hieithoedd eu hunain.

Ym 1809 aeth ati i greu wyddor i'r iaith Cherokee. Wedi 12 mlynedd o waith, yn 1821, cyhoeddodd ei waith.

Mabwysiadwyd yr wyddor gan y bobl Cherokee ym 1825. Yn fuan wedyn, cyhoeddwyd llyfrau a phapurau newydd yn yr iaith Cherokee gyda’i wyddor ef. Cenhadwr o Gymro o'r enw Evan Jones gyfieithodd y Beibl i'r iaith Cherokee gan ddefnyddio’r wyddor hon.

Cododd lefel llythrennydd y bobl Cherokee yn uwch na'r mewnfudwyr o dras Ewropeaidd o’u hamgylch. Defnyddir yr wyddor hyd heddiw heb ei newid.

Papur newydd y *Cherokee Phoenix*, 1828
Bu cryn sylw i'r wyddor Cherokedd a chyrhaeddodd newyddion amdani'n bell.

Bu’n ysbrydoliaeth i nifer o bobloedd eraill i fynd ati i ddatblygu llythrennedd yn eu hieithoedd hefyd.

Taith olaf Sequoyah
-------------------

Breuddwydiodd Sequoyah o weld y Genedl Cherokee yn unedig undwaith eto, wedi iddynt gael eu trechu a rhoi ar chwâl wrth i bobl gwynion cipio eu tiroedd.

Ym 1842 dechreuodd Sequoya daith i chwilio am bobloedd Cherokee a oedd wedi ffoi'r holl ffordd i Mecsico a’u perswadio i ddychwelyd i’w hen gynefin yn yr Unol Daleithiau.

Bu farw ar y daith a chredir iddo gael ei gladdu wrth dref Zaragoza ger ffin Mecsico-Texas.

Coeden Sequoyah
---------------

Dywedir i’r goeden Sequohah (Lladin: *Sequoiadendron giganteum*) - goeden fwyaf America - gael ei enwi i’w anrhydeddu.

Gweler hefyd
------------

* Dic Aberdaron
* Orgraff

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Kenneth Katzner, *The Languages of the World*: "That an unlettered hunter and craftsman could complete a task now undertaken only by highly trained linguists must surely rank as one of the most impressive intellectual feats achieved by a single man."
2. ↑  John Noble Wilford, "Carvings From Cherokee Script's Dawn", *New York Times*, 22 Mehefin 2009
3. ↑  Peter Unseth, "The international impact of Sequoyah’s Cherokee syllabary", *Written Language and Literacy* 19.1: 75-93.
4. ↑  Gary D. Lowe, "Endlicher's Sequence: The Naming of the Genus Sequoia", *Fremontia: Journal of the California Native Plant Society* 40 (2012): 27. Dywed Whitney: "The genus was named in honor of Sequoia\* or Sequoyah, a Cherokee Indian."
Cerbydau Chicago, South Shore a South Bend
Gary, Indiana
Mae  **Lein Arfordir y De** (Saesneg:*South Shore Line*) yn rheilffordd gymudwyr rhwng South Bend (Indiana) a Chicago (Illinois).

Hanes
-----

Ffurfiwyd cwmni Rheilffordd 'Chicago & Indiana Air Line' ar 2 Rhagfyr 1901, a dechreuodd y gwasanaeth rhwng Dwyrain Chicago a Harbwr Indiana ym Medi 1903.

Newidiwyd yr enw i "Reilffordd Chicago, Arfordir Llyn a South Bend" ym 1904 a dechreuodd gwaith adeiladu at South Bend ym 1906. Dechreuodd y gwasanaeth rhwng Dinas Michigan a South Bend ar 1 Gorffennaf 1908. Estynnwyd y lein i Hammond erbyn 8 Medi 1906 ac at Gary ym 1910. Dechreuodd y gwasanaeth i orsaf reilffordd Stryd Randolph ar 2 Mehefin 1912.

Ffurfiwyd Cwmni Rheilffordd Chicago, South Shore a South Bend ar 23 Mehefin 1925, a phrynodd y cwmni'r lein ar 29 Mehefin am $6,474,843. Cwbwlhawyd adeiladu'r lein ym mis Hydref. Newidiwyd foltedd y leini 1500 folt DC yng Ngorffennaf 1926.

Prynwyd y lein gan Reilffordd Chesapeake ac Ohio ar 3 Ionawr 1967.

Ffurfiwyd NICTD (Ardal Cluidiant Cymudwr Gogledd Indiana) ym 1977 er mwyn derbyn arian o'r llywodraeth, a derbynwyd grantiau ar gyfer cerbydau a chledrau erbyn 1979.

Ym 1989, aeth y cwmni Chicago, South Shore a South Bend yn fethdalwr. Prynwyd gwasanaethau nwyddau'r rheilffordd gan Reilffordd Anacosta a Pacific; mae NICTD yn berchennog y gwasanaethau i deithwyr, a phrynodd y cwmni'r lein ym 1990. Ym 1992, symudwyd Gorsaf reilffordd South Bend i Faes awyr South Bend.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan southshore.railfan.net

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan NICTD
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Haulangel brenhinol** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: haulangylion brenhinol) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Heliangelus regalis***; yr enw Saesneg arno yw *Royal sunangel*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. regalis*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r haulangel brenhinol yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Haulangel brenhinol** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Nofel led-hunangofiannol am brofiad carcharor cydwybodol gan y llenor David James Jones (Gwenallt) yw ***Plasau'r Brenin*** (cyhoeddwyd 1934).

Am ei fod yn wrthwynebydd cydwybodol yn erbyn gwasanaethu yn y lluoedd arfog yn y Rhyfel Byd Cyntaf, carcharwyd Gwenallt yn Wormwood Scrubs a Dartmoor o 1917 hyd 1919 ac ysgrifennodd *Plasau'r Brenin* o ganlyniad i'r profiad hwnnw.

Mae'n nofel hunangofiannol felly, gyda'r prif gymeriad 'Myrddin Tomos' yn cynrychioli Gwenallt ei hun. Ond yn hytrach na chanolbwyntio ar fywyd y carchar ei hun, er bod hynny'n fframwaith y nofel, mae'r awdur yn ymroi i ddisgrifio ei fro enedigol yn Sir Gaerfyrddin a'r gymdeithas Gymraeg ddiwylliedig fel y bu cyn y Rhyfel Mawr. Mae'n portreadu hefyd ddatblygiad syniadau gwleidyddol Gwenallt.

Yn ôl Gwenallt, ffrwyth llw rhyngddo a'r llenor T. Hughes Jones i ysgrifennu nofel yn seiliedig ar y Rhyfel Byd Cyntaf, oherwydd y prinder mewn llyfrau Cymraeg ar y pwnc, yw'r nofel. Cyhoeddodd T. Hughes Jones ei nofel yntau *Amser i Ryfel* wedi'i seilio ar ei brofiad fel milwr. Dywedodd Gwenallt mai darllen cyfieithiad Saesneg o nofel fawr Dostoievsky, *The House of the Dead*, a fu ei ysbrydoliaeth lenyddol bennaf.

Manylion cyhoeddi
-----------------

* D. Gwenallt Jones, *Plasau'r Brenin* (Aberystwyth, 1934; argraffiad newydd, Gwasg Gomer, 1968)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Plasau'r Brenin*, adargraffiad 1968.

Gweler hefyd
------------

* Heddychaeth yng Nghymru
Hofrennydd a gynhyrchwyd gan y cwmni Prydeinig Westland yn y cyfnod o 1969 i 1995 yw'r **Westland WS-61 Sea King** a oedd yn ailddyluniad trwyddedig o'r hofrennydd o'r un enw a gynhyrchwyd gan y cwmni Americanaidd Sikorsky. Dyluniwyd y ddwy ffurf ar y Sea King yn bennaf ar gyfer cyrchoedd yn erbyn llongau tanfor. Mae ffurf Westland ar yr hofrennydd—a chanddi beiriannau tyrbo-siafft Rolls-Royce Gnome, systemau gwrth-long-danfor yn unol â gofynion y Lluoedd Arfog Prydeinig, a system rheolaeth hedfan gwbl gyfrifiadurol—yn wahanol iawn i'r Sea King gwreiddiol. Ym 1979 cynhyrchwyd hefyd ffurf arall ar y Sea King gan Westland o'r enw **Commando** ar gyfer cludo lluoedd.

Cyflawnai'r Westland Sea King amrywiaeth eang o wasanaethau ar gyfer y Llynges Frenhinol a'r Awyrlu Brenhinol (RAF). Yn ogystal â'i hanes ar faes y gad yn ystod Rhyfel y Falklands (1982), Rhyfel y Gwlff (1990–91), Rhyfel Bosnia (1992–95), Rhyfel Irac (2003–09), a Rhyfel Affganistan (2001–21), mae'r Sea King yn enwog am ei ddefnydd gan adrannau chwilio ac achub y Llynges Frenhinol (mewn lifrai coch a llwyd) a'r RAF (lifrai melyn). Câi'r Sea King hefyd ei addasu yn unol â gofynion y Llynges Frenhinol am awyren y gellir glanio ar longau gyda system radar "rhybudd cynnar" i ganfod awyrennau, llongau, taflegrau, ac ati.

Ar 26 Medi 2018, cafodd y Sea King olaf ei tynnu'n ôl o'i wasanaeth yn y Llynges Frenhinol. Mae hofrenyddion newydd megis yr NHIndustries NH90 a'r AgustaWestland AW101 wedi cymryd lle y nifer fwyaf o hofrenyddion Sea King. Mae'r cwmni HeliOperations o hyd yn hedfan tri hofrennydd Mk 5 Sea King o'i ganolfan yn Ynys Portland, i hyfforddi peilotiaid Llynges yr Almaen. Yn Nhachwedd 2022 cyhoeddwyd y byddai llywodraeth y Deyrnas Unedig yn danfon tri hofrennydd Sea King i Wcráin fel rhan o gynllun cymorth milwrol i wrthsefyll goresgyniad y wlad honno gan Rwsia.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Final flight of the Sea King", Y Llynges Frenhinol (26 Medi 2018). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 23 Tachwedd 2022.
2. ↑  (Saesneg) "Former Royal Navy Sea King Mk5s leased to HeliOperations UK", NavalToday (27 Gorffennaf 2017). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 23 Tachwedd 2022.
3. ↑  (Saesneg) Joe Barnes, "Three British Sea King helicopters sent to Ukraine for first time", *The Daily Telegraph* (23 Tachwedd 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 23 Tachwedd 2022.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Carfil Japan** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: carfilod Japan) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Synthliboramphus wumizusume***; yr enw Saesneg arno yw *Crested murrelet*. Mae'n perthyn i deulu'r Carfilod (Lladin: *Alcidae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. wumizusume*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r carfil Japan yn perthyn i deulu'r Carfilod (Lladin: *Alcidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Carfil Cassin | Ptychoramphus aleuticus |  |
|
| Carfil Japan | Synthliboramphus wumizusume |  |
|
| Carfil bach | Alle alle |  |
|
| Carfil bychan | Aethia pusilla |  |
|
| Carfil mwstasiog | Aethia pygmaea |  |
|
| Gwylog | Uria aalge |  |
|
| Gwylog Brünnich | Uria lomvia |  |
|
| Gwylog ddu | Cepphus grylle |  |
|
| Llurs | Alca torda |  |
|
| Pâl | Fratercula arctica |  |
|
| Pâl corniog | Fratercula corniculata |  |
|
| Pâl pentusw | Fratercula cirrhata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Carfil Japan** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Chwarddwr Biet** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: chwarddwyr Biet) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Garrulax bieti***; yr enw Saesneg arno yw *Biet's laughing thrush*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *G. bieti*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r chwarddwr Biet yn perthyn i'r genws *Garrulax* yn nheulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Chwarddwr cribwyn | Garrulax leucolophus |  |
|
| Chwarddwr talcengoch | Garrulax rufifrons |  |
|
| Chwarddwr torchog bach | Garrulax monileger |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Chwarddwr Biet** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Llyn ym mwrdeisdref sirol Conwy yw **Llyn Coety** (weithiau Llyn Coedty neu Cronfa Coedty). Saif yn Nyffryn Conwy uwchben Dolgarrog, tua 900 troedfedd uwch lefel y môr; mae ganddo arwynebedd o tua 12 acer.

Llyn Coedty o ben Moel Eilio.
Prif ffynhonnell dŵr Llyn Coedty yw Afon Porth-llwyd, sy'n llifo i lawr o Lyn Eigiau. O'r llyn mae Afon Porth-llwyd yn llifo dan Bont Newydd yn Nolgarrog cyn llifo i Afon Conwy.

Codwyd argae yma yn 1924 fel rhan o gynllun i gyflenwi dŵr i bwerdy trydan Dolgarrog, a oedd yn ei dro yn cyflenwi trydan i'r gwaith alcam gerllaw. Roedd Llyn Eigiau hefyd yn rhan o'r cynllun yma. Ar 2 Tachwedd, 1925, ar ôl i 26 modfedd o law disgyn mewn pum diwrnod, torrodd yr argae yn Llyn Eigiau uwchben. Gorlifodd y dŵr yn wyllt i lawr i Lyn Coedty, gan achosi i'r argae yno dorri hefyd, a ffrydiodd miliynau o alwyni o ddŵr i lawr yn ddirybudd ar bentref Dolgarrog, gan ladd 17 o bobl. Codwyd pwerdy newydd yn Nolgarrog yn 1925. Gellir gweld ffim ddu a gwyn fud o'r drychineb trwy glicio yma Archifwyd 2006-06-17 yn y Peiriant Wayback.. Ail-adeiladwyd yr argae yn 1926 ac eto yn 1956.

Ffafriwyd yr enw Llyn Coety pan safonnwyd enwau llynoedd Eryri gan Gomisiynydd yr Iaith Gymraeg.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Forgrave, Andrew (2023-11-15). "Eryri National Park to use Welsh lake names only to 'safeguard' them for future". *North Wales Live* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-11-16.

* *The Lakes of North Wales*, gan Jonah Jones, Whittet Books Ltd, 1987
* *The Lakes of Eryri*, gan Geraint Roberts, Gwasg Carreg Gwalch, 1985
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tinamŵ coch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tinamŵaid cochion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Crypturellus brevirostris***; yr enw Saesneg arno yw *Rusty tinamou*. Mae'n perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*) sydd yn urdd y *Tinamiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. brevirostris*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Caiff ei fagu er mwyn ei hela.

Teulu
-----

Mae'r tinamŵ coch yn perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Tinamŵ adeingoch | Rhynchotus rufescens |  |
|
| Tinamŵ bron llwydfelen | Nothocercus julius |  |
|
| Tinamŵ bychan | Taoniscus nanus |  |
|
| Tinamŵ cycyllog | Nothocercus nigrocapillus |  |
|
| Tinamŵ'r ucheldir | Nothocercus bonapartei |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tinamŵ coch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm fud (heb sain) a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Hans Behrendt yw ***Die Schmugglerbraut Von Mallorca*** a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd gan Alfred Zeisler yn Ymerodraeth yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Universum Film AG. Lleolwyd y stori yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Willy Schmidt-Gentner. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan UFA.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jenny Jugo, Jutta Jol, Friedrich Benfer, Hans Sternberg, Mikhail Rasumny, Raimondo Van Riel a Clifford McLaglen. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Piccadilly* ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Friedl Behn-Grund oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Hans Behrendt ar 28 Medi 1889 yn Berlin a bu farw yn Auschwitz ar 27 Hydref 2021.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Hans Behrendt nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Danton |  | yr Almaen | Almaeneg | 1931-01-01 |
| Die Hose |  | yr Almaen | AlmaenegNo/unknown value | 1927-08-20 |
| Die Schmugglerbraut Von Mallorca |  | *Ymerodraeth yr Almaen* | AlmaenegNo/unknown value | 1929-01-01 |
| *Gloria* |  | Ffraincyr Almaen | Almaeneg | 1931-09-29 |
| Hochzeit am Wolfgangsee |  | yr Almaen | Almaeneg | 1933-01-01 |
| Mon Béguin |  | Ffrainc |  | 1929-01-01 |
| *Old Heidelberg* |  | yr Almaen | AlmaenegNo/unknown value | 1923-01-01 |
| Prinz Louis Ferdinand |  | yr Almaen | AlmaenegNo/unknown value | 1927-01-01 |
| *The Heath Is Green* |  | yr Almaen | Almaeneg | 1932-01-01 |
| *The New Land* |  | yr Almaen | No/unknown value | 1924-08-12 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tinamŵ crymbig** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tinamŵaid crymbig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nothoprocta curvirostris***; yr enw Saesneg arno yw *Curve-billed tinamou*. Mae'n perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*) sydd yn urdd y *Tinamiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. curvirostris*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Caiff ei fagu er mwyn ei hela. Ni all hedfan, er fod ganddo adenydd.

Teulu
-----

Mae'r tinamŵ crymbig yn perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Tinamŵ adeingoch | Rhynchotus rufescens |  |
|
| Tinamŵ bron llwydfelen | Nothocercus julius |  |
|
| Tinamŵ bychan | Taoniscus nanus |  |
|
| Tinamŵ cycyllog | Nothocercus nigrocapillus |  |
|
| Tinamŵ'r ucheldir | Nothocercus bonapartei |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tinamŵ crymbig** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
*Gweler hefyd: Bwncath (band).*
Mae'r **Bwncath** (hefyd **Boncath** a **Boda**; Lladin: *Buteo buteo*) yn aderyn ysglyfaethus sy'n gyffredin trwy rannau helaeth o Ewrop, Asia ac, yn y gaeaf, Affrica. Mae tua 51–57 cm o hyd a rhwng 110 a 130 cm ar draws yr adenydd. Yn y rhannau lle mae'r gaeafau yn arbennig o oer mae'n mudo tua'r de, on mewn rhannau eraill, megis Gorllewin Ewrop, mae'n aros o gwmpas ei diriogaeth trwy'r flwyddyn.

Mae fel rheol yn nythu mewn coeden, ond yn hela dros dir agored. Oherwydd hyn, mae'n hoffi tiriogaeth lle mae cymysgedd o goed a chaeau. Mae'n bwyta mamaliaid bach yn bennaf, yn cynnwys llygod, llygod mawr a chwningod, ond mae hefyd yn bwyta anifeiliad wedi marw, cywion adar a phethau eraill.

Brân yn herio'r bwncath; Cymru.
 *Buteo buteo*
Fel rheol gellir gweld pâr neu ddau bâr o Fwncathod yn troelli yn yr awyr uwchben eu tiriogaeth yn y ganwyn, ac yn tynnu sylw trwy eu galwadau *piii-âw*, nid annhebyg i gathod. Ambell dro gellir gweld mwy ohont gyda'i gilydd, weithiau hyd at 40 ar y tro.

Yng Nghymru yr oedd y Bwncath wedi mynd yn aderyn prin erbyn dechrau'r 20g, i raddau helaeth oherwydd ei fod yn cael ei ddifa gan giperiaid. Bellach mae amddiffyniad cyfreithiol iddo ac mae wedi dod yn aderyn cyffredin iawn trwy Gymru, ac yn lledaeni i'r dwyrain. Mae'n fwy cyffredin ar dir cymharol isel nag yn y mynyddoedd.

Cyfeiriadau
-----------

 *Safonwyd yr enw* **Bwncath** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Mario David yw ***El Amor Infiel*** a gyhoeddwyd yn 1974. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Mario David. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zulma Faiad, Héctor Alterio, Arturo Puig Petrosini, Alicia Zanca, Antonio Grimau, Elena Sedova, Héctor Gance, Juan Carlos De Seta, Marcelo José a María Bufano. Mae'r ffilm *El Amor Infiel* yn 75 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Godfather Part II* sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mario David ar 1 Mai 1930 yn Adolfo Gonzales Chaves a bu farw yn Buenos Aires ar 8 Ionawr 2022.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mario David nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Cantaniño Cuenta Un Cuento |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1979-01-01 |
| Disputas En La Cama |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1972-01-01 |
| El Amor Infiel |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1974-01-01 |
| El Ayudante |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1971-01-01 |
| El Bromista |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1981-01-01 |
| El Grito De Celina |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1976-01-01 |
| La Cruz Invertida |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1985-01-01 |
| La Piel Del Amor |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1973-01-01 |
| La Rabona |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1979-01-01 |
| Paño Verde |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1973-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pysgotwr bronlas** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr bronlas) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Halcyon malimbica***; yr enw Saesneg arno yw *Blue-breasted kingfisher*. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*) sydd yn urdd y *Coraciiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. malimbica*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r pysgotwr bronlas yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ceyx fallax | Ceyx fallax |  |
|
| Pysgotwr ariannaidd | Ceyx argentatus |  |
|
| Pysgotwr bach y Dwyrain | Ceyx erithaca |  |
|
| Pysgotwr cain | Ceyx lepidus |  |
|
| Pysgotwr coed y Philipinau | Ceyx melanurus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pysgotwr bronlas** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Piero Schivazappa yw ***Una Sera C'incontrammo*** a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd gan Leo Pescarolo yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Milan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Enrico Vaime a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gianni Ferrio. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Johnny Dorelli, Carlo Bagno, Lia Tanzi, Henning Schlüter, Nino Fuscagni, Fran Fullenwider, Gabriella Giacobbe, Sergio Renda, Ugo Bologna ac Ugo D'Alessio. Mae'r ffilm *Una Sera C'incontrammo* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *One Flew Over the Cuckoo's Nest* sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Lamberto Caimi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Piero Schivazappa ar 14 Ebrill 1935 yn Colorno a bu farw yn Rhufain.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Piero Schivazappa nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.
Ffilm ar gerddoriaeth gan y cyfarwyddwr Claude Binyon yw ***Aaron Slick From Punkin Crick*** a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Robert E. Dolan. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Paramount Pictures.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Adele Jergens, Dinah Shore, Alan Young, Robert Merrill, Minerva Urecal a Veda Ann Borg. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Singin' in the Rain* sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Charles Lang oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Archie Marshek sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Claude Binyon ar 17 Hydref 1905 yn Chicago a bu farw yn Glendale ar 4 Mai 1944.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Claude Binyon nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aaron Slick From Punkin Crick |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1952-01-01 |
| College Humor |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1933-01-01 |
| *Dreamboat* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1952-01-01 |
| Family Honeymoon |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1948-01-01 |
| Here Come The Girls |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1953-01-01 |
| Mother Didn't Tell Me |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1950-01-01 |
| Satan Never Sleeps |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1962-01-01 |
| Sing You Sinners |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1938-01-01 |
| *Stella* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1950-01-01 |
| The Saxon Charm |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1948-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.
Ardal an-fetropolitan yng Ngogledd Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Hwmbr, Lloegr, yw **Ardal Hambleton** (Saesneg: *Hambleton District*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 1,311 km², gyda 91,594 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae’n ffinio ar Fwrdeistref Scarborough ac Ardal Ryedale i’r dwyrain, Dinas Efrog i’r de, Bwrdeistref Harrogate i’r de-orllewin, Richmondshire i’r gorllewin, a Bwrdeistrefi Stockton-on-Tees, Middlesbrough, a Redcar a Cleveland i’r gogledd.

Ardal Hambleton yng Ngogledd Swydd Efrog
Ffurfiwyd yr ardal dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974. 

Mae pencadlys cyngor yr ardal yn nhref Northallerton. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Bedale, Easingwold, Stokesley a Thirsk. Mae tua 75% o’r ardal ym Mroydd Mowbray ac Efrog, a 16% ym Mharc Cenedlaethol Gweunydd Gogledd Swydd Efrog.

Mae enw yr ardal yn dod o’r Bryniau Hambleton, rhan o’r Parc Cenedlaethol Gweunydd Gogledd Swydd Efrog, sy’n i’r dwyrain o’r ardal.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 5 Hydref 2020
Ffilm gomedi am arddegwyr gan y cyfarwyddwr Park Gwang-chun yw ***Ein Hysgol E.T.*** a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan SK Telecom.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Kim Soo-ro, Ha Jung-woo, Moon Chae-won a Kim Byeong-ok. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Dark Knight* sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Park Gwang-chun ar 24 Mai 1967 yn Seoul. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Efrog Newydd.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Park Gwang-chun nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ein Hysgol E.T. |  | De Corea | Corëeg | 2008-09-11 |
| Gwarcheidwaid yr Enaid |  | De Corea | Corëeg | 1998-08-15 |
| *Madeleine* |  | De Corea | Corëeg | 2003-01-01 |
| Mae Hi ar Ddyletswydd |  | De Corea | Corëeg | 2005-01-01 |
| *Natural Burials* |  | De Corea | Corëeg | 2012-11-15 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
Ysgolhaig a golygydd Cymreig oedd **Alwyn David Rees** (27 Mawrth 1911 – Rhagfyr 1974), a ysgrifennodd fel **Alwyn D. Rees**. Roedd yn ddarlithydd prifysgol a ddaeth yn adnabyddus fel awdur nifer o lyfrau ac fel golygydd y cylchgrawn Barn.

Ganed Alwyn D. Rees yn Llanarel, Coalbrook, Gorseinon; roedd ei dad yn weindiwr mewn pwll glo. Daeth ei frawd Brinley Rees hefyd yn adnabyddus, ac yn ddiweddarach ysgrifennodd y ddau lyfr, *Celtic Heritage*, sy'n ceisio gosod yr etifeddiaeth Geltaidd mewn fframwaith ehangach Indo-Ewropeaidd, ar y cyd. Astudiodd yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth gan raddio mewn Daearyddiaeth ac Anthropoleg yn 1933. Bu'n diwtor yn Adran Allanol y coleg o 1936 hyd 1946, yna'n ddarlithydd yn yr Adran Daearyddiaeth ac Anthropoleg hyd 1949 pan apwyntiwyd ef yn Gyfarwyddwr yr Adran Efrydiau Allanol. Ystyrir ei lyfr *Life in a Welsh countryside*, astudiaeth gymdeithasegol o bentref Llanfihangel yng Ngwynfa, yn glasur.

Daeth yn olygydd y cylchgrawn *Barn* yn Chwefror 1966, a daeth i amlygrwydd cenedlaethol trwy ei ysgrifau ynddo. Roedd yn gefnogwr brŵd i ymgyrchoedd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. Bu hefyd yn olygydd *Yr Einion/The Welsh Anvil* o 1949 hyd 1958.

Gweithiau
---------

* *Adfeilion : sylwadau ar argyfwng ein dyddiau ni* (1943)
* *Celtic Heritage: ancient tradition in Ireland and Wales* (gyda Brinley Rees) (1961)
* *Life in a Welsh countryside : a social study of Llanfihangel yng Ngwynfa* (1996)
* *Sylfeini gweriniaeth*
* *Welsh rural communities* (golygydd gyda Elwyn Davies) (1960)
* *Ym marn Alwyn D. Rees*, casgliad o'i erthyglau yn *Barn*, wedi'u golygu gan Bobi Jones (1976)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 10011090
* LCCN: no96033185
* ISNI: 0000 0001 1559 7581
* GND: 1251819877
* SUDOC: 07325682X
* BNF: cb135433224 (data)
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr George Siegmann yw ***The Spitfire of Seville*** a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Broken Blossoms* sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig
D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm George Siegmann ar 8 Chwefror 1882 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Hollywood ar 14 Medi 1999. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1909 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd George Siegmann nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| My Unmarried Wife |  | Unol Daleithiau America |  | 1918-01-01 |
| The Little Yank |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1917-01-01 |
| The Spitfire of Seville |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1919-01-01 |
| The Woman Under Cover |  | Unol Daleithiau America |  | 1919-09-15 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm llawn cyffro am ryfel gan y cyfarwyddwr Peter MacDonald yw ***Rambo Iii*** a gyhoeddwyd yn 1988. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Gwlad Tai ac Affganistan a chafodd ei ffilmio yn Arizona a Gwlad Tai. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a Rwseg a hynny gan Sheldon Lettich a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jerry Goldsmith. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sylvester Stallone, Kurtwood Smith, Richard Crenna, Marcus Gilbert, Yosef Shiloach, Spiros Focás, Sasson Gabai, Alon Abutbul a Marc de Jonge. Mae'r ffilm *Rambo Iii* yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1988. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Die Hard* sef ffilm llawn cyffro gan John McTiernan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan O. Nicholas Brown sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Peter MacDonald ar 20 Mehefin 1939 yn Llundain. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1957 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 40% (Rotten Tomatoes)
* 4.6/10 (Rotten Tomatoes)
* 36/100

.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Golden Raspberry Award for Worst Actor.

Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: Golden Raspberry Award for Worst Picture, Golden Raspberry Award for Worst Actor, Gwobr Golden Raspberry i'r Actor Wrth Gefn Gwaethaf, Gwobr Golden Raspberry i'r Cyfarwyddwr Gwaethaf, Golden Raspberry Award for Worst Screenplay.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Peter MacDonald nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. . *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2017. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.
4. 1 2  "Rambo III". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 5 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 184103507
* LCCN: no98062709

 |
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Josef Coenen yw ***Die Insel der Glücklichen*** a gyhoeddwyd yn 1919. Fe'i cynhyrchwyd gan Erich Pommer yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Wolfgang Geiger. 

 Mae'r ffilm yn 73 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.
Emil Schünemann oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1919. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Broken Blossoms* sef ffilm fud rhamantus o Unol Daleithiau America gan yr Americanwr o dras Gymreig
D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Josef Coenen ar 30 Mawrth 1885 yn Cwlen.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Josef Coenen nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Das ewige Rätsel |  | Gweriniaeth Weimar | AlmaenegNo/unknown value | 1919-01-01 |
| Die Insel Der Glücklichen |  | Gweriniaeth Weimar | AlmaenegNo/unknown value | 1919-01-01 |
| Phantome Des Lebens |  | yr Almaen | AlmaenegNo/unknown value | 1919-01-01 |
| Wolkenbau Und Flimmerstern |  | Gweriniaeth Weimar | AlmaenegNo/unknown value | 1919-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Pridd neu waddod rhydd yw **Llifwaddod** (weithiau 'llifwadiwm'; Saesneg: *Alluvium* - o'r Lladin *alluere*, "i olchi yn erbyn"). Nid yw wedi'i gywasgu'n graig, ond mae wedi'i erydu a'i ailffurfio gan ddŵr mewn rhyw ffurf, a'i ailddosbarthu ar dir. Fel arfer mae llifwaddod yn cynnwys amrywiaeth o ddeunyddiau, gan gynnwys gronynnau mân a chlai a gronynnau mwy o dywod a graean. Pan gaiff y deunydd llifwaddodol hwn ei adneuo neu ei selio i mewn i uned litholegol, neu ei lithifo, fe'i gelwir yn "flaendal llifwaddodol".

Ni ddefnyddir y term "llifwadiad" fel arfer mewn sefyllfaoedd lle y gellir priodoli'r gwaddod yn glir i broses ddaearegol arall a ddisgrifir yn dda. Mae hyn yn cynnwys gwaddodion a geir mewn llynoedd, afonydd neu neu waddodion rhewifol. Fel arfer ni chyfeirir ychwaith at waddodion sy'n cael eu ffurfio neu eu hadneuo mewn ffrwd neu nant ar ochr mynydd neu afon fel llifwadwraeth.

Oes
---

Mae'r rhan fwyaf o lifwaddod yn perthyn i'r Chwarternaidd a chyfeirir ato'n aml fel "gorchudd" gan ei fod yn gorchuddio, ac yn cuddio'r creigiau oddi tanynt. Ceir hefyd lifwaddod o'r oes Pliocen e.e. mewn rhannau o Idaho. Ceir hefyd lifwaddod o oes y Mïosen e.e. yn Nyffryn San Joaquin, California.

Oriel
-----

* Rhan o lifwaddod yn Chwarel y Blue Mine, AlaskaRhan o lifwaddod yn Chwarel y Blue Mine, Alaska
* Dyddodion o lifwaddod yn Nyffryn Gamtoos, De AffricaDyddodion o lifwaddod yn Nyffryn Gamtoos, De Affrica
* Gwastadedd llifwaddodol ym Mharc Cenedlaethol Red Rock Canyon, (California)Gwastadedd llifwaddodol ym Mharc Cenedlaethol *Red Rock Canyon*, (California)
* Dyddodion o lifwaddod ym Masin yr Amazon ger Autazes, Brasil.Dyddodion o lifwaddod ym Masin yr Amazon ger Autazes, Brasil.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Chisholm, 1911
2. ↑  Glossary of Geological Terms. Geotech.org. Retrieved on 2012-02-12.
3. ↑  Geology Dictionary – Alluvial, Aquiclude, Arkose. Geology.Com. Adalwyd 2012-02-12.
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Mervyn LeRoy yw ***Three On a Match*** a gyhoeddwyd yn 1932. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Lucien Hubbard a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ray Heindorf.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Humphrey Bogart, Bette Davis, Joan Blondell, Anne Shirley, Virginia Davis, Clara Blandick, Ann Dvorak, Edward Arnold, Warren William, Dickie Moore, Jack Webb, Allen Jenkins, Blanche Friderici a Lyle Talbot. Mae'r ffilm *Three On a Match* yn 63 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1932. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Tarzan The Ape Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Sol Polito oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mervyn LeRoy ar 15 Hydref 1900 yn San Francisco a bu farw yn Beverly Hills ar 20 Medi 2017. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1928 ac mae ganddo o leiaf 51 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Gwobr Golden Globe Cecil B. DeMille
 * Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau
 * seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mervyn LeRoy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Majority of One |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1961-01-01 |
| Blossoms in The Dust |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1941-01-01 |
| Five Star Final |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1931-01-01 |
| I Found Stella Parish |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1935-01-01 |
| Madame Curie |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1943-01-01 |
| Random Harvest |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1942-01-01 |
| Strange Lady in Town |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1955-01-01 |
| The Bad Seed |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1956-01-01 |
| The Green Berets |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1968-07-04 |
| Toward The Unknown |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1956-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm melodramatig gan y cyfarwyddwyr Otakar Štáfl a Max Urban yw ***Estrella*** a gyhoeddwyd yn 1913. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Estrella*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Awstria-Hwngari. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Otakar Štáfl, Alois Sedláček, Andula Sedláčková, Jiří Steimar a Karel Váňa. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1913. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Raja Harishchandra* sef ffilm fud o India gan Dadasaheb Phalke. 
Max Urban oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Otakar Štáfl ar 30 Gorffenaf 1884 yn Havlíčkův Brod a bu farw yn Prag ar 30 Hydref 1932.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Otakar Štáfl nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Americký Souboj |  | Awstria-Hwngari | No/unknown value | 1913-01-01 |
| Andula Žárlí |  | Awstria-Hwngari | No/unknown value | 1914-01-01 |
| Estrella |  | Awstria-Hwngari | No/unknown value | 1913-12-12 |
| Konec Milování |  | Awstria-Hwngari | No/unknown value | 1913-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Nothwra bach** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: nothwraid bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nothura minor***; yr enw Saesneg arno yw *Lesser nothura*. Mae'n perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*) sydd yn urdd y *Tinamiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. minor*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Caiff ei fagu er mwyn ei hela.

Teulu
-----

Mae'r nothwra bach yn perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Tinamŵ adeingoch | Rhynchotus rufescens |  |
|
| Tinamŵ bron llwydfelen | Nothocercus julius |  |
|
| Tinamŵ bychan | Taoniscus nanus |  |
|
| Tinamŵ cycyllog | Nothocercus nigrocapillus |  |
|
| Tinamŵ'r ucheldir | Nothocercus bonapartei |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Nothwra bach** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*