Cyfansoddwr ac arweinydd cerddorfa Americanaidd oedd **John Philip Sousa** (ynganiad: [/]ˈsuːsəynganiad: [/]; 6 Tachwedd 1854 – 6 Mawrth 1932). Mae'n enwog am ei ymdeithganau milwrol a gwladgarol, ac fe'i elwir yn aml yn "Frenin yr Ymdeithganau" (Saesneg: *The March King*).

Roedd yn fab i Bortiwgead ac Almaenes a chafodd ei eni a'i fagu yn Washington, D.C. Dysgodd y fiolin a damcaniaeth cerddoriaeth pan oedd yn blentyn, ac yn ei arddegau dysgodd y trombôn a dechreuodd arwain a chyfansoddi. Ymunodd â Chorfflu Môr-filwyr yr Unol Daleithiau ym 1868 fel prentis ym Mand y Môr-filwyr, ac o 1880 hyd 1892 roedd yn arweinydd y seindorf hon. Ffurfiodd fand ei hunan ym 1892 a theithiodd ar draws yr Unol Daleithiau ac Ewrop (1900–05) ac yn hwyrach y byd (1910–11) yn perfformio cerddoriaeth filwrol a symffonig.

Cyfansoddodd 136 o ymdeithganau milwrol gan gynnwys "The Washington Post" (1889), "The Liberty Bell" (1893), a "The Stars and Stripes Forever" (1897), a "Semper Fidelis" (1888) sydd yn ymdeithgan swyddogol Corfflu'r Môr-filwyr. Cyfansoddodd 11 o operetâu rhwng 1879 a 1915, gan gynnwys *El Capitan* (1896), *The Bride Elect* (1897), a *The Free Lance* (1906). Ysgrifennodd gasgliad o ganeuon o nifer o wledydd dan y teitl *National, Patriotic and Typical Airs of All Lands* (1890) ar gyfer Adran y Llynges. Yn y 1890au datblygodd yr offeryn a elwir heddiw yn sousaffon.

Ymunodd Sousa â Llynges yr Unol Daleithiau yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a daeth yn bennaeth y ganolfan hyfforddi cerddorol yng Nghanolfan Lyngesol y Llynnoedd Mawr yn Illinois. Ym 1928 cyhoeddodd ei hunangofiant, *Marching Along*. Cyflwynodd ei gyfansoddiad "The Royal Welch Fusiliers" i'r Ffiwsilwyr Cymreig Brenhinol ym 1930 i nodi cysylltiad y gatrawd honno â Chorfflu Môr-filwyr yr Unol Daleithiau, perthynas a ffurfiwyd yn ystod Gwrthryfel y Bocswyr ym 1900. Bu farw Sousa yn 77 oed yn Reading, Pennsylvania, o drawiad ar y galon.

Gweler hefyd
------------

* Kenneth J. Alford, cyfansoddwr Prydeinig a elwir hefyd yn "Frenin yr Ymdeithganau"

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Merriam-Webster. Hefyd yn aml: ynganiad: [/]ˈsuːzəynganiad: [/].
2. ↑  Bierley, Paul E. *John Philip Sousa: American Phenomenon* (Miami, Warner Bros. Publications, 2001 [1973]).
3. 1 2 3  (Saesneg) John Philip Sousa. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 18 Awst 2013.
4. ↑  Warfield, Patrick. "Making the Band: The Formation of John Philip Sousa's Ensemble", *American Music*, 24(1) Gwanwyn 2006, tt. 30–66.
5. ↑  Griffin, P. D. *Encyclopedia of Modern British Army Regiments* (Thrupp, Sutton, 2006), t. 135.
6. ↑  (Saesneg) John Philip Sousa, Band Leader, Dies in Hotel at Reading. *The New York Times* (6 Mawrth 1932). Adalwyd ar 18 Awst 2013.

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***John Philip Sousa***

* (Saesneg) John Philip Sousa ar wefan AllMusic
* (Saesneg) John Philip Sousa yn y *Performing Arts Encyclopedia* ar wefan Llyfrgell y Gyngres

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 197714
* LCCN: n79122078
* ISNI: 0000 0001 0854 5601
* GND: 119291525
* SELIBR: 290132
* SUDOC: 080733700
* BNF: cb138999412 (data)
* BIBSYS: 90230924
* NLA: 35513452
* NDL: 00457206
* NKC: mzk2003182603
* The SBN id LO1V168453 is not valid.
* BNE: XX897038
* CiNii: DA07719392

 |