Dramodydd a nofelydd o'r Almaen oedd **Gerhart Johann Robert Hauptmann**  (15 Tachwedd 1862 - 6 Mehefin 1946). Fe'i cyfrifir ymhlith hyrwyddwyr pwysicaf naturiaeth lenyddol, er iddo integreiddio arddulliau eraill yn ei waith hefyd. Derbyniodd y Wobr Nobel mewn Llenyddiaeth ym 1912.

Bywyd
-----

### Plentyndod ac ieuenctid

Ganwyd Gerhart Hauptmann ym 1862 yn Obersalzbrunn, a elwir bellach yn Szczawno-Zdrój, yn Silesia Isaf (a oedd ar y pryd yn rhan o Deyrnas Prwsia, sydd bellach yn rhan o Wlad Pwyl). Ei rieni oedd Robert a Marie Hauptmann, a oedd yn rhedeg gwesty yn yr ardal. Pan yn ifanc, roedd gan Hauptmann enw am beidio dweud yr holl wir.

Gan ddechrau ym 1868, mynychodd ysgol y pentref ac yna, ym 1874, y Realschule yn Breslau a phrin y llwyddodd yn yr arholiad cymhwysol ar ei gyfer. Cafodd Hauptmann drafferthion o ran addasu ei hun i'w amgylchoedd newydd yn y ddinas. Roedd yn byw, ynghyd â’i frawd Carl, mewn tŷ preswyl myfyrwyr oedd wedi dirywio braidd cyn dod o hyd i lety gyda gweinidog.

Cafodd broblemau gyda'r ysgol dan ddylanwad Prwsia. Yn fwy na dim, roedd yn casáu llymder yr athrawon a thriniaeth well ei gyd-ddisgyblion bonheddig. Roedd yn rhaid iddo ailadrodd ei flwyddyn gyntaf oherwydd ei atgasedd a'i salwch niferus, a wnaeth ei atal rhag mynd i'w ddosbarthiadau. Dros amser, daeth i werthfawrogi Breslau oherwydd cafodd y cyfle i ymweld â'r theatr. 

 Hauptmann gyda'i dad, Robert.
Yng ngwanwyn 1878, gadawodd Hauptmann y Realschule i ddysgu am amaethyddiaeth ar fferm ei ewythr yn Lohnig (heddiw Łagiewniki Średzkie yn Gmina Udanin, Gwlad Pwyl) .  Ar ôl blwyddyn a hanner, fodd bynnag, bu’n rhaid iddo roi’r gorau i’w hyfforddiant. Nid oedd yn barod yn gorfforol am y gwaith, a chafodd anhwylder ar yr ysgyfaint a fygythiodd ei fywyd ac achosodd pryder iddo am yr ugain mis nesaf.

### Astudiaethau a bywyd fel cerflunydd

Ar ôl iddo fethu â phasio arholiad mynediad swyddog ar gyfer Byddin Prwsia, aeth Hauptmann i'r ysgol gerfluniau yn yr Ysgol Gelf a Galwedigaethol Frenhinol yn Breslau ym 1880. Yno, cyfarfu â Josef Block a ddaeth yn ffrind gydol oes. Cafodd ei ddiarddel dros dro am "ymddygiad gwael a diwydrwydd annigonol," ond cafodd ei dderbyn yn ôl yn gyflym ar argymhelliad y cerflunydd a'r Athro Robert Härtel. Gadawodd Hauptmann yr ysgol ym 1882.

Ar gyfer priodas ei frawd, ysgrifennodd ddrama fer, Liebesfrühling, a berfformiwyd y noson gynt. Hefyd yn y briodas, cyfarfu â chwaer y briodferch, Marie Thienemann. Fe wnaethant ddyweddio'n gyfrinachol a dechreuodd Marie ei gefnogi'n ariannol, a alluogodd ef i ddechrau semester o athroniaeth a hanes llenyddol ym Mhrifysgol Jena, ond rhoddodd y gorau iddi yn fuan.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gerhart Hauptmann - Facts". *Nobelprize.org*. Nobel Media AB. Cyrchwyd 29 December 2015.
2. ↑   Mae un neu ragor o'r brawddegau yn cynnwys testun sydd bellach yn y parth cyhoeddus: Chisholm, Hugh, gol. (1911). "Hauptmann, Gerhart". *Encyclopædia Britannica* (arg. 11th). Cambridge University Press.CS1 maint: ref=harv (link)

Llyfryddiaeth
-------------

* Garten, HF (1954). *Gerhart Hauptmann.* New Haven: Gwasg Prifysgol Iâl.
* Marshall, Alan (1982). *Naturiaethwyr yr Almaen a Gerhart Hauptmann.* Frankfurt am Main: Peter Lang.
* Maurer, Warren R. (1992). *Deall Gerhart Hauptmann.* Columbia, SC: Gwasg Prifysgol De Carolina.
* Mellen, Philip A. (1984). *Gerhart Hauptmann.* *Syncretiaeth Grefyddol a Chrefyddau'r Dwyrain.* Efrog Newydd: Peter Lang.
* Osborne, John (1998). *Gerhart Hauptmann a'r Ddrama Naturiaethwr.* Amsterdam: Academydd Harwood.
* Pohl, Gerhart (1962). *Gerhart Hauptmann a Silesia.* Grand Forks: Gwasg Prifysgol Gogledd Dakota.
* Shaw, Leroy R. (1958). *Tyst Twyll.* *Gerhart Hauptmann fel Beirniad Cymdeithas.* Berkeley: Gwasg Prifysgol California.
* Skrine, Peter N. (1989). *Hauptmann, Wedekind, a Schnitzler.* Efrog Newydd: Gwasg St. Martin.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 71404832
* LCCN: n80076391
* ISNI: 0000 0001 2138 6799
* GND: 118546937
* SELIBR: 217365
* SUDOC: 028429494
* BNF: cb12026662h (data)
* BIBSYS: 90054668
* NLA: 36122121
* NDL: 00442705
* NKC: jn19990003245
* The SBN id RAVV023564 is not valid.
* RLS: 000028939
* BNE: XX937276
* CiNii: DA00791562

 |