recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gŵyl flynyddol i goffáu diwedd caethwasiaeth yn Unol Daleithiau America yw **Juneteenth** a ddethlir ar 19 Mehefin. Cywasgair o *June nineteenth* ydy'r enw. Fe'i adwaenir hefyd fel **Diwrnod y Rhyddfreinio**, **Diwrnod Rhyddid**, **Diwrnod Jiwbilî**, **Diwrnod Annibyniaeth Ddu**, neu yn swyddogol gan y llywodraeth ffederal **Diwrnod Annibyniaeth Cenedlaethol Juneteenth** (Saesneg: *Juneteenth National Independence Day*). Mae'r dyddiad yn nodi gorchymyn gan yr Uwchfrigadydd Gordon Granger ar 19 Mehefin 1865 i gyhoeddi rhyddhau caethweision Texas (dwy flynedd a hanner wedi Datganiad y Rhyddfreinio gan yr Arlywydd Abraham Lincoln). Cychwynnodd yr ŵyl yn Galveston, ac oddi yno ymledodd i rannau eraill o Texas a thaleithiau eraill i ddathlu diwylliant ac hanes yr Americanwyr Affricanaidd. Fe'i cydnabuwyd yn ŵyl genedlaethol gan lywodraeth ffederal yr Unol Daleithiau yn 2021, yr ŵyl ffederal newydd gyntaf ers sefydlu Diwrnod Martin Luther King Jr ym 1983.

Dethlid penblwydd cyntaf y gorchymyn ar 19 Mehefin 1866, gan gynulleidfaoedd cymunedol ac eglwysig yn Texas. Lledaenodd ar draws De'r Unol Daleithiau erbyn diwedd y 19g, ac yn y 1920au a'r 1930au cafodd y dathliadau eu masnacheiddio, gan gynnwys gŵyl fwyd yn aml. Dygwyd Juneteenth i ranbarthau eraill yr Unol Daleithiau yn ystod yr Ymfudiad Mawr. Câi'r ŵyl ei bwrw i'r cysgod rhywfaint yn oes y Mudiad Hawliau Sifil, ond tyfai ei boblogrwydd eto yn y 1970au gyda phwyslais ar ryddid a chelfyddydau Affricanaidd-Americanaidd. Cyhoeddwyd Juneteenth yn ŵyl daleithiol gan Lywodraethwr Texas ym 1938, a chadarnhawyd hynny gan ddeddf daleithiol ym 1979. Ers hynny, mae pob un o daleithiau'r Unol Daleithiau, yn ogystal â Washington, D.C. wedi cydnabod Juneteenth mewn rhyw fodd ffurfiol. Dethlir Juneteenth hefyd gan y Mascogos, grŵp ethnig croenddu sydd yn disgyn o frodorion y Seminole, caethweision a chyn-gaethweision Affricanaidd a ffoes i Coahuila, Mecsico, ym 1852.

Mae traddodiadau Juneteenth yn cynnwys darlleniadau cyhoeddus o Ddatganiad y Rhyddfreinio, canu emynau ysbrydol a chaneuon yr efengyl megis "Swing Low, Sweet Chariot" a "Lift Every Voice and Sing", a darllen gweithiau gan lenorion Affricanaidd-Americanaidd o nod, er enghraifft Ralph Ellison a Maya Angelou. Gall dathliadau hefyd gynnwys rodeos, ffeiriau stryd, barbeciwiau, aduniadau teuluol, partïon, ailgreadau hanesyddol, a chystadlaethau Miss Juneteenth.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Juneteenth: How the US holiday is being celebrated", BBC (17 Mehefin 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 19 Mehefin 2023.
2. ↑  (Saesneg) Juneteenth. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 19 Mehefin 2023.
3. ↑  (Saesneg) Sharon Pruitt-Young, "Juneteenth: What It Is And How It Is Observed", NPR (17 Mehefin 2021). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 18 Mehefin 2021.
4. ↑  (Saesneg) "Juneteenth: US to add federal holiday marking end of slavery", BBC (17 Mehefin 2021). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 19 Mehefin 2023.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gyddfgrib tywyll** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gyddfgrib tywyll) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Threnetes niger***; yr enw Saesneg arno yw *Sooty barbthroat*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. niger*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r gyddfgrib tywyll yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gyddfgrib tywyll** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Llenyddiaeth plant Saesneg o Unol Daleithiau America yw ***Das verschollene Medaillon – Die Abenteuer von Billy Stone*** gan y cyfarwyddwr ffilm Bill Muir. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America.

Dyma restr llawnach o aelodau'r cast a gymerodd ran yn y ffilm hon: Billy Unger, Sammi Hanratty, James Hong, Jansen Panettiere, Alex Kendrick, Mark Dacascos.


Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2013. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Wolf of Wall Street* gan Martin Scorsese.Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *The Lost Medallion: The Adventures of Billy Stone*, sef gwaith ysgrifenedig gan yr awdur Bill Muir.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Bill Muir nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑ . dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
2. ↑ . dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
3. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
Gwleidydd a rabi Americanaidd-Israelaidd oedd **Meir Kahane** (1 Awst 1932 – 5 Tachwedd 1990).

Ganed Martin David Kahane ym mwrdeistref Brooklyn yn Ninas Efrog Newydd, Efrog Newydd, Unol Daleithiau America. Derbyniodd radd baglor yn y celfyddydau o Goleg Brooklyn ym 1954 a gradd baglor yn y gyfraith o Ysgol Gyfraith Efrog Newydd ym 1956, ac ym 1957 enillodd radd meistr mewn materion rhyngwladol o Brifysgol Efrog Newydd. Ym 1957 hefyd cafodd ei ordeinio'n rabi Uniongred wedi iddo astudio yn y Mirrer Yeshiva yn Brooklyn, a mabwysiadodd yr enw Meir.

Ym 1968 sefydlodd y Jewish Defense League, gyda'r nod o amddiffyn Americanwyr Iddewig yn erbyn gwrth-Semitiaeth. Ymfudodd Kahane i Israel ym 1971 a sefydlodd y blaid adain-dde Kach, a chanddi ideoleg yn seiliedig ar ei syniadaeth (Kahaniaeth): Seioniaeth grefyddol a thra-chenedlaetholdeb Israelaidd. Ymgyrchodd dros osod y gyfraith Iddewig, halacha, yn sail i'r wladwriaeth, a thros fwrw'r Arabiaid allan o Israel a phob tiriogaeth dan feddiannaeth lluoedd Israel. Etholwyd Kahane i'r Knesset ym 1984. Pasiwyd deddf dros dro i alluogi'r pwyllgor etholiadol i wahardd pleidiau "hiliol" a "gwrth-ddemocrataidd", a chafodd Kach ei atal rhag ymgeisio am seddi yn etholiadau'r Knesset ym 1989.

Ar 5 Tachwedd 1990, wedi i Kahane roi araith mewn gwesty ym Manhattan, fe'i saethwyd yn farw gan El Sayyid Nosair, eithafwr Islamaidd a aned yn yr Aifft, a saethodd ac anafodd Swyddog Heddlu'r Post yn y stryd cyn iddo gael ei arestio. Er yr oedd nifer o dystion i'r llofruddiaeth, cafwyd Nosair yn ddieuog; un o'r rhesymau oedd diffyg awtopsi, ar gais teulu Kahane. Fodd bynnag, fe'i cafwyd yn euog o saethu'r plismon a throseddau eraill, a'i dedfrydwyd i garchar am 22 mlynedd. Yn ddiweddarach, cyfaddedfodd Nosair ei fod yn gyfrifol am ladd Kahane.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Verena Dobnik, "Israeli Militant Meir Kahane Shot to Death in New York Hotel", Associated Press (6 Tachwedd 1990). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 8 Chwefror 2023.
2. ↑  (Saesneg) Ronald Sullivan, "Judge Gives Maximum Term in Kahane Case", *The New York Times* (30 Ionawr 1992). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 30 Ionawr 2013.
3. ↑  (Saesneg) Gil Stern Stern Shefler, "'Sharon was Kahane killer's target'", *The Jerusalem Post* (15 Awst 2010). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 4 Chwefror 2017.
Plaid wleidyddol adain-dde boblyddol yn y Ffindir yw **Plaid y Ffiniaid** (Ffinneg: *Perussuomalaiset*, Swedeg: *Sannfinländarna*; yn llythrennol "Ffiniaid Cyffredin" neu "Wir Ffiniaid").

Mae'r blaid yn arddel cenedlaetholdeb Ffinnaidd, ceidwadaeth gymdeithasol, ac ewrosgeptigiaeth, yn dymuno cyfyngu ar fewnfudo, ac yn cynnig cyfuniad o bolisïau economaidd yr adain dde a'r adain chwith, gyda phwyslais ar genedlaetholdeb economaidd a'r wladwriaeth les. O ran polisi iaith, mae nifer o aelodau seneddol y blaid yn rhan o fudiad i droi'r Ffindir yn wlad unieithog, gan ddyrchafu'r Ffinneg yn unig iaith swyddogol y wlad. Er enghraifft, mae nifer ohonynt yn galw am atal addysg Swedeg orfodol mewn ysgolion.

Sefydlwyd y Gwir Ffiniaid ym 1995 yn sgil diddymu'r Blaid Wledig Ffinnaidd, plaid amaethol boblyddol.

Hanes
-----

Gellir olrhain gwreiddiau'r blaid yn ôl i benderfyniad Veikko Vennamo, aelod o'r Gynghrair Amaethol (bellach Plaid y Canol), ym 1959 i ymddiswyddo o'r llywodraeth a gadael ei blaid i wrthdystio cysylltiadau'r Arlywydd Urho Kekkonen gyda'r Undeb Sofietaidd (Athrawiaeth Paasikivi–Kekkonen). Sefydlodd Vennamo y Blaid Wledig Ffinnaidd ym 1966, ar sylfaen cefnogaeth y tyddynwyr a gwrth-gomiwnyddiaeth.

Chwalodd y Blaid Wledig ym 1995, a sefydlwyd Plaid y Ffiniaid i'w holynu. Daeth Timo Soini yn arweinydd y blaid ym 1997. Ni châi'r blaid fawr o lwyddiant nes adladd yr argyfwng ariannol yn 2007–08 a chychwyn yr argyfwng dyled sofran yn ardal yr ewro yn 2009–10. Dadleuodd Soini bod llywodraeth y Ffindir yn twyllo'r bobl trwy wario arian i achub economïau gwledydd eraill yn yr Undeb Ewropeaidd. Yn 2011, enillodd y blaid 39 o'r 200 o seddau yn y senedd.

Yn 2015, enillodd 38 o seddau, ac ymunodd â llywodraeth glymblaid gyda Phlaid y Canol. Gwasanaethodd Soini yn ddirprwy brif weinidog y Ffindir o Fai 2015 i Fehefin 2017, ac yn weinidog tramor o Fai 2015 i Fehefin 2019. Wedi i Jussi Halla-aho olynu Soini yn arweinydd ym Mehefin 2017, holltodd y blaid. Parhaodd yr encilwyr yn rhan o'r llywodraeth, dan yr enw "Diwygiad Glas", ac aeth trwch y blaid yn wrthblaid gyda 17 o seddau. Cynyddodd y nifer o seddau i 39 yn sgil etholiad seneddol 2019.

Etholwyd Riikka Purra yn arweinydd y blaid yn Awst 2021.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Who are the nationalist Finns Party?", BBC (11 Mai 2015). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 2 Ebrill 2023.
Diwinydd a llenor Cymreig oedd **David Miall Edwards** (22 Ionawr 1873 – 29 Ionawr 1941). Ysgrifennai mewn Cymraeg a Saesneg ar ddiwinyddiaeth gan gymryd safbwynt Rhyddfrydiaeth a bu'n olygydd *Y Dysgedydd* ac *Yr Efrydydd*.

Ganed Edwards yn Llanfyllin, Powys yn 1873 yn fab i William a Jane Edwards. Cafodd ei addysg yn Ysgol Ramadeg Llanfyllin, Prifysgol Bangor, Coleg Bala-Bangor a Choleg Mansfield, Rhydychen. Ar ôl cyfnod fel gweinidog aeth yn athro diwinyddiaeth yn y Coleg Coffa, Aberhonddu lle arhosodd hyd ei ymddeoliad yn 1934.

Gwasanaethodd fel Gweinidog yr Annibynwyr Capel Salem, Blaenau Ffestiniog 1900 i 1904 a Chapel y Plough, Aberhonddu 1904 i 1909.

Ym 1914 priododd Lilian Clutton Williams, Manceinion.

Llyfryddiaeth ddethol
---------------------

* *Esponiad ar Epistol Iago*
* *Crefydd a Bywyd* (1915)
* *Crist a Gwareiddiad* (1921)
* *The Philosophy of Religion* (1923)
* *Iaith a Diwylliant Cenedl* (1927)
* *Bannau'r Ffydd* (1929)
* *Christianity and Philosophy* (1932)
* *Crefydd a Diwylliant* (1934)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Meic Stephens (gol.), *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru*
2. ↑  Who's Who in Wales 1933, A G Renolds & Co, Llundain; Tud 53

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 114983277
* LCCN: no2007147272
* ISNI: 0000 0000 8475 7035
* SUDOC: 25775640X
* NDL: 00550667
* NKC: jo2005274251

 |
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Mario Mattoli yw ***5 Marines Per 100 Ragazze*** a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Franco Castellano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Gianni Ferrio. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ugo Tognazzi, Edith Peters, Virna Lisi, Raffaella Carrà, Mario Carotenuto, Franco Franchi, Ciccio Ingrassia, Santo Versace, Hélène Chanel, Little Tony, Carla Calò, Pietro De Vico, Raimondo Vianello, Eleonora Bianchi, Bice Valori, Daniela Calvino, Elsa Vazzoler, Piero Gerlini, Sergio Raimondi, Vicky Ludovisi a Vittorio Congia. Mae'r ffilm *5 Marines Per 100 Ragazze* yn 96 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Breakfast at Tiffany's* sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Riccardo Pallottini oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Roberto Cinquini sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mario Mattoli ar 30 Tachwedd 1898 yn Tolentino a bu farw yn Rhufain ar 1 Rhagfyr 1990.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mario Mattoli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 9 Mai 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Koo Hye-sun yw ***Y Madonna*** a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Dark Knight* sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Koo Hye-sun ar 9 Tachwedd 1988 yn Incheon. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2002 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Sungkyunkwan.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Koo Hye-sun nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Daughter* |  | De Corea | Corëeg | 2014-01-01 |
| Y Goeden Eirin Wlanog |  | De Corea | Corëeg | 2011-01-01 |
| Y Madonna |  | De Corea | Corëeg | 2008-01-01 |
| *요술* |  | De Corea | Corëeg | 2010-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
**Dydd y Cofio** neu **Ddydd y Coffa** yw'r diwrnod a ddynodir i goffau diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, a'r rhai a laddwyd yn y gwrthdaro hwnnw, yn arbennig y rhai a oedd yn gwasanaethu mewn lluoedd arfog. Tarddodd Dydd y Cofio o Ddydd y Cadoediad, sy'n cael ei gynnal ar 11 Tachwedd am mai ar y dyddiad hwnnw y daeth y Rhyfel Byd Cyntaf i ben yn 1918. Peidiodd yr ymladd yn ffurfiol "ar yr unfed awr ar ddeg, ar yr unfed diwrnod ar ddeg, ar yr unfed mis ar ddeg", yn unol a'r cadoediad a arwyddwyd gan gynrychiolwyr yr Almaen a'r Entente rhwng 5ː12 a 5ː20 y bore hwnnw. Daeth y Rhyfel Byd Cyntaf i ben yn swyddogol gydag arwyddo Cytundeb Versailles ar 28 Mehefin 1919.

Nodi Sul y Cofio yn Senedd Cymru, 2009.
Cynhaliwyd y digwyddiad cyntaf i gofnodi'r dyddiad gan frenin Lloegr George V. Cynhaliwyd gwledd ym Mhalas Buckingham ar 10 Tachwedd 1919 i anrhydeddu Arlywydd Ffrainc, a Dydd y Cadoediad ar dir y palas y bore canlynol. Mae'n cael ei weld fel achlysur sy'n cael ei nodi yng ngwledydd y Gymanwlad yn benodol. Yn Iwerddon, er enghraifft, cynhelir Diwrnod Cenedlaethol o Goffhad ym mis Gorffennaf. Er i nifer o Wyddelod ymladd ym myddin Prydain, mae Dydd y Cofio wedi bod yn destun dadleuol yno. Yng Nghymru, mae Sul y Cofio yn cael ei gynnal ar y dydd Sul agosaf at 11 Tachwedd. Cynhelir gwasanaethau coffa ar y dyddiad hwnnw, yn aml wrth gofebau. Bydd munud neu ddau funud o ddistawrwydd yn aml yn cael ei gynnwys mewn gwasanaethau, gyda'i ddechrau a'i ddiwedd yn cael eu nodi gan swn penodol.

Daeth y pabi coch yn arwydd Dydd y Cofio oherwydd y gerdd "In Flanders Fields" gan y meddyg o Ganada Lefftenant-Cyrnol John McCrae. Ar ôl darllen y gerdd, ysgrifennodd yr Athro Moina Michael o Brifysgol Georgia y gerdd "We Shall Keep the Faith," a gwneud adduned i wisgo'r pabi coch ar y dyddiad hwnnw. Ymledodd yr arferiad trwy Ewrop a gwledydd yr Ymerodraeth Brydeinig a'r Gymanwlad o fewn tair blynedd. Bu Madame Anne E. Guerin yn hyrwyddo'r arferiad yn ddiflino yn Ewrop a gwledydd y Gymanwlad. Yng ngwledydd Prydain, aeth yr Uwch-gapten George Howson ati i feithrin yr achos gyda chefnogaeth y Cadfridog Haig. Gwisgwyd pabi am y tro cyntaf yn seremoni 1921. Gwisgwyd pabi go iawn i ddechrau. Roedd y pabi yn blodeuo ar draws rhai o'r meysydd a welodd frwydro ffyrnig yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Daeth y lliw coch yn symbol o'r gwaed a dywalltwyd yn y rhyfel.

Gweler hefyd
------------

* Pabi gwyn
* Cymdeithas y Cymod

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "World War I Ended With the Treaty of Versailles".
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Raffaello Matarazzo yw ***Chi È Senza Peccato...*** a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd gan Raffaello Matarazzo a Goffredo Lombardo yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Lleolwyd y stori yn Canada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Aldo De Benedetti a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Salvatore Allegra. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Titanus.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Yvonne Sanson, Françoise Rosay, Amedeo Nazzari, Amina Pirani Maggi, Gianni Musy, Mario Ferrari, Aldo Nicodemi, Anna Maria Sandri, Dina Perbellini, Giorgio Capecchi, Gualtiero Tumiati, Michele Malaspina, Rita Livesi, Teresa Franchini, Giovanni Dolfini a Nino Marchesini. Mae'r ffilm *Chi È Senza Peccato...* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Singin' in the Rain* sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Rodolfo Lombardi oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Raffaello Matarazzo ar 17 Awst 1909 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 30 Mehefin 1953.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Raffaello Matarazzo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
Ffilm am gyfeillgarwch a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Isabelle Doval yw ***Un Château En Espagne*** a gyhoeddwyd yn 2008. Fe'i cynhyrchwyd gan Luc Besson, Alain Mamou-Mani a Michel Propper yn Ffrainc; y cwmni cynhyrchu oedd EuropaCorp. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Isabelle Doval a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jérôme Dedina. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ángela Molina, Anne Brochet, Lluís Homar, Julie Ferrier, Guillaume Delorme, Stéphane Freiss, Maureen Dor, Renaud Rutten, Alain Fromager, Axelle Laffont, Karim Adda, Isabelle Doval, Martin Jobert, Michel Scotto di Carlo, Philippe Hérisson, Sophie Mounicot, Véronique Picciotto, Jean Senejoux a Frédéric Maranber. Mae'r ffilm *Un Château En Espagne* yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2008. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Dark Knight* sef ffilm drosedd llawn cyffro, Americanaidd am uwcharwr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Isabelle Doval ar 15 Hydref 1962 yn Tiwnis.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Isabelle Doval nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Abdel Et La Comtesse |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2018-01-01 |
| *Deux Femmes* |  | Ffrainc |  |  |
| *Fonzy* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2013-01-01 |
| Rire Et Châtiment |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2003-01-01 |
| Un Château En Espagne |  | Ffrainc | Ffrangeg | 2008-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
Actor Cymreig yw **Gwyn Elfyn** (ganwyd 29 Chwefror 1960), sydd fwyaf adnabyddus am chwarae rhan Denzil Rees ar opera sebon *Pobol y Cwm* ers 1984. Daeth ei rôl yn y rhaglen i ben yn 2012, wedi 28 mlynedd yn portreadu'r cymeriad.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd **Gwyn Elfyn Lloyd Jones** yn Ysbyty Dewi Sant, Bangor yn fab i'r Parchedig Tudor Lloyd Jones a Deilwen Medi Jones. Magwyd yn Deiniolen lle roedd ei dad yn weinidog ar gapel Ebeneser. Symudodd y teulu i Garno yn 1963, lle ganwyd Bethan, chwaer i Gwyn, yn Medi 1964. Yn Nhachwedd 1964 symudodd y teulu eto i Borthmadog. Yn Hydref 1968 symudodd y teulu i Drefach ger Caerfyrddin a fe arhosodd yn yr ardal ers hynny. Yn fab i weinidog roedd yn cael ei adnabod fel Gwyn y Mans yng Nghwm Gwendraeth.

Aeth i Ysgol Gynradd Drefach ac Ysgol Ramadeg y Gwendraeth cyn astudio drama ym Mhrifysgol Aberystwyth. Ar ôl graddio, cafodd ei swydd actio cyntaf gyda Cwmni Theatr Crwban. Yn 1984, daeth cynhyrchydd Pobol y Cwm ar y pryd, Myrfyn Owen, i'w weld yn perfformio gyda'r cwmni ac fe gynigwyd rhan yn yr opera sebon iddo.

Yn 2016 cafodd ei sefydlu fel gweinidog eglwys Bethesda, Y Tymbl.

Bywyd personol
--------------

Mae'n briod a Caroline a mae ganddynt ddau fab, Rhodri a Rhys.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Pobol y Cwm star Gwyn Elfyn quits drama after nearly 28 years. BBC (5 Ionawr 2012).
2. ↑  Elfyn, Gwyn (Hydref 2012). *Gwyn y Mans: Hunangofiant Gwyn Elfyn*. Y Lolfa. ISBN 9781847715128
3. ↑   Cristion - Dod I Nabod, Gwyn Elfyn (Mai/Mehefin 1998). Adalwyd ar 25 Ionawr 2016.
4. 1 2   O Gwm i Gwm: Hunangofiant Gwyn Elfyn. *Y Lolfa*. Adalwyd ar 25 Ionawr 2016.
5. ↑   Sefydlu tri Gweinidog. Undeb yr Annibynwyr (18 Mai 2016). Adalwyd ar 21 Tachwedd 2018.

Dolenni allanol
---------------

* Gwyn Elfyn ar wefan Internet Movie Database

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 270495437
* LCCN: no2012139599

 |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Nymff goed gynffonhir** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: nymffau coed cynffonhir) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Thalurania watertonii***; yr enw Saesneg arno yw *Long-tailed woodnymph*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. watertonii*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r nymff goed gynffonhir yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Nymff goed gynffonhir** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Goffredo Alessandrini yw ***Seconda B*** a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Goffredo Alessandrini. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Cines.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw María Denis, Amina Pirani Maggi, Sergio Tofano, Dina Perbellini, Mercedes Brignone, Ugo Ceseri, Umberto Sacripante, Zoe Incrocci a Gino Viotti. Mae'r ffilm *Seconda B* yn 76 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Thin Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Carlo Montuori oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Giorgio Simonelli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Goffredo Alessandrini ar 9 Medi 1904 yn Cairo a bu farw yn Rhufain ar 6 Awst 1986.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Goffredo Alessandrini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Abuna Messias |  | yr Eidal | Eidaleg | 1939-01-01 |
| Camicie Rosse |  | yr EidalFfrainc | Eidaleg | 1952-01-01 |
| *Caravaggio* |  | yr Eidal | Eidaleg | 1941-01-01 |
| Cavalleria |  | yr Eidal | Eidaleg | 1936-01-01 |
| Chi L'ha Visto? |  | yr Eidal | Eidaleg | 1945-01-01 |
| Don Bosco |  | yr Eidal | Eidaleg | 1935-01-01 |
| Los Amantes Del Desierto |  | Sbaenyr Eidal | Sbaeneg | 1957-01-01 |
| Luciano Serra Pilota |  | yr Eidal | Eidaleg | 1938-01-01 |
| Noi Vivi |  | yr Eidal | Eidaleg | 1942-01-01 |
| Seconda B |  | yr Eidal | Eidaleg | 1934-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 28 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Ho Ping yw ***Bleiddiaid yn Crio Dan y Lleuad*** a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn Taiwan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hokkien Taiwan. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Annie Yi. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Titanic* sef ffilm ramant
Americanaidd gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 20 o ffilmiau Hokkien wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ho Ping ar 1 Ionawr 1958 yn Hsinchu. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Syracuse.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ho Ping nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *18* |  | Taiwan |  | 1993-09-14 |
| Bleiddiaid yn Crio Dan y Lleuad |  | Taiwan | *Hokkien Taiwan* | 1997-01-01 |
| *The Rule of the Game* |  | Taiwan |  | 2002-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ynys sy'n un o'r Ynysoedd Dedwydd yw **Tenerife**. Gyda La Palma, La Gomera ac El Hierro, mae'n ffurfio talaith Santa Cruz de Tenerife yng nghymuned ymreolaethol yr Ynysoedd Dedwydd, Sbaen. Gyda phoblogaeth o 865,070, hi yw'r ynys fwyaf poblog yn Sbaen.

Y brifddinas a'r ddinas fwyaf yw Santa Cruz de Tenerife, sydd hefyd yn brifddinas y dalaith a hefyd yn brifddinas y gymuned ymreolaethol ar y cyd a Las Palmas de Gran Canaria. Yr ail ddinas ar yr ynys yw San Cristóbal de La Laguna, sy'n Safle Treftadaeth y Byd.

Mae'r ynys wedi ei ffurfio gan losgfynyddoedd. Yr uchaf o'r rhain, a'r copa uchaf yn Sbaen, yw Pico de Teide.

Ystyrir traethau Los Cristianos ymysg rhai o draethau gorau'r ynys ac mae canolfan Playa de Las Teresitas (traeth y Saeson) yn cynnig bywyd nos bywiog iawn. Mae gan Tenerife gyfleusterau golff gwych ac mae gan yr ynys draddodiad hir o chwaraeon.

Mynydd Teide
------------

Fel mynydd a ffotograffwyd yn aml ac yn gyson dros ddegawdau gallasai cronicl o bresenoldeb, absenoldeb a ffenoleg yr eira ar lechweddau Tiede trofannol fod yn ddadlennol iawn o hynt prosesau Newid Hinsawdd. Mae mynydd uchaf Sbaen, fel mynydd eiraog ar y drofan, yn ddiddorol fel ‘baromedr’.

Yn dilyn storm enfawr ar y 4ydd o Fawrth 2013 roedd gorchudd trwchus o eira o thua 7000 troedfedd uwch y mor hyd y copa (12,198 tr.). Roeddem yn cerdded hyd 8500 troedfedd ar y 3ydd gyda ambell damaid o eira yno pryd hynny. Fe barodd yr eira weddill yr wythnos er bod y tymheredd hyd 24 gradd canradd ger y môr. Union fis ar ôl hynny, ar 4 Ebrill 2013, prin nad oedd ond y mymryn lleiaf ar ôl ar y copa.

Pico de Teide (ar y chwith) a mynyddoedd eraill y Cañadas del Teide, ble ffilmiwyd *Planet of the Apes*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Ieuan Roberts
Ffilm gomedi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Antonio Margheriti yw ***Potenza Virtuale*** a gyhoeddwyd yn 1997. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Bruno Corbucci a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan La Bionda. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Terence Hill, Giselle Blondet, Marvelous Marvin Hagler, Edoardo Margheriti, Richard Liberty, Emilio Messina a Jeff Moldovan. Mae'r ffilm *Potenza Virtuale* yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1997. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Titanic* sef ffilm ramant
Americanaidd *gan y cyfarwyddwr James Cameron. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.*

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Antonio Margheriti ar 19 Medi 1930 yn Rhufain a bu farw ym Monterosi ar 4 Chwefror 2010.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Antonio Margheriti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Apocalypse Domani |  | yr EidalSbaenUnol Daleithiau America | Eidaleg | 1980-01-01 |
| Arcobaleno Selvaggio |  | yr Almaenyr Eidal | Eidaleg | 1984-01-01 |
| Chair Pour Frankenstein |  | FfraincUnol Daleithiau Americayr Eidal | SaesnegFfrangeg | 1973-11-30 |
| Commando Leopard |  | yr Almaenyr Eidal | Eidaleg | 1985-01-01 |
| E Dio Disse a Caino |  | yr Eidalyr Almaen | Eidaleg | 1970-01-01 |
| I Diafanoidi Vengono Da Marte |  | yr Eidal | Eidaleg | 1966-01-01 |
| Joe L'implacabile |  | yr EidalSbaen | Eidaleg | 1967-01-01 |
| La Vergine Di Norimberga |  | yr Eidal | Eidaleg | 1963-01-01 |
| Take a Hard Ride |  | yr EidalUnol Daleithiau America | Saesneg | 1975-01-01 |
| *Treasure Island in Outer Space* |  | yr EidalGorllewin yr Almaenyr Almaen | Saesneg | 1987-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Mai 2016.
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Henning Lohner yw ***The Revenge of The Dead Indians*** a gyhoeddwyd yn 1993. Fe'i cynhyrchwyd gan Henning Lohner.. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Henning Lohner a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Cage. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1993. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Jurassic Park* a gyfarwyddwyd gan Steven Spielberg.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Henning Lohner ar 17 Gorffenaf 1961 yn Bremen. Derbyniodd ei addysg yn Berklee College of Music.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Henning Lohner nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *One11* |  |  |  | 1992-01-01 |
| *Peefeeyatko* |  | yr Almaen |  |  |
| The Revenge of The Dead Indians |  |  |  | 1993-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Llygad-dagell torfelyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llygaid-dagell torfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Platysteira concreta***; yr enw Saesneg arno yw *Yellow-bellied wattle-eye*. Mae'n perthyn i deulu'r Llygaid-dagell (Lladin: *Platysteiridae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. concreta*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r llygad-dagell torfelyn yn perthyn i deulu'r Llygaid-dagell (Lladin: *Platysteiridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Batis Angola | Batis minulla |  |
|
| Batis Bioko | Batis poensis |  |
|
| Batis Ituri | Batis ituriensis |  |
|
| Batis Margaret | Batis margaritae |  |
|
| Batis Ruwenzori | Batis diops |  |
|
| Batis Senegal | Batis senegalensis |  |
|
| Batis bach | Batis perkeo |  |
|
| Batis coed | Batis mixta |  |
|
| Batis penddu | Batis minor |  |
|
| Batis penllwyd | Batis orientalis |  |
|
| Batis torchlwyd | Batis minima |  |
|
| Llygad-dagell Bamenda | Platysteira laticincta |  |
|
| Llygad-dagell colerwyn | Platysteira tonsa |  |
|
| Llygad-dagell gwinau | Platysteira castanea |  |
|
| Llygad-dagell torchog | Platysteira peltata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Llygad-dagell torfelyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm annibynol gan y cyfarwyddwr Ben Hopkins yw ***The Nine Lives of Tomas Katz*** a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol a'r Almaen. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Ben Hopkins. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sachiko Hidari, Meiko Kaji, Tom Fisher, Togo Igawa, Steven O'Donnell, Tim Barlow, Amelia Curtis, Andrew Harrison, Paul Ritter, Trevor Thomas a John Ramm. Mae'r ffilm *The Nine Lives of Tomas Katz* yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Gladiator* sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Ben Hopkins ar 1 Ionawr 1969 yn Hong Cong.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Ben Hopkins nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| 37 Uses For a Dead Sheep |  | y Deyrnas Gyfunol | 2006-02-17 |
| Hasret – Sehnsucht |  | yr AlmaenTwrci | 2015-11-26 |
| *In Search of Monsters* |  | yr Almaen | 2021-01-01 |
| Lost in Karastan |  | y Deyrnas GyfunolRwsiayr AlmaenGeorgia | 2014-01-01 |
| Pazar - Bir Ticaret Masalı |  | yr Almaeny Deyrnas GyfunolTwrci | 2008-01-01 |
| *Simon Magus* |  | y Deyrnas GyfunolFfraincyr Eidalyr Almaen | 1999-01-01 |
| The Nine Lives of Tomas Katz |  | y Deyrnas Gyfunolyr Almaen | 2000-03-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 10 Ionawr 2018.. dyddiad cyrchiad: 10 Ionawr 2018.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.
Iwca mewn pot ger y ffenestr.
Planhigyn sy'n addas i'w dyfu dan do yw **planhigyn tŷ**. Gan amlaf planhigion deiliant, planhigion suddlon, coed bychain, rhedyn, dringwyr ac ymlusgwyr, a phlanhigion blodeuol yw'r planhigion a gedwir yn y tŷ neu'r swyddfa.

Planhigion deniadol a hawdd eu cadw yw'r planhigion tŷ mwyaf boblogaidd: aroidau, bromeliadau, planhigion suddlon (gan gynnwys cacti), rhedyn, begonias, a phalmwydd. Ymhlith y planhigion blodeuol poblogaidd mae fioledau Affricanaidd, camelia, gardenia, mynawyd y bugail, a theigeiriannau.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) houseplant. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 30 Rhagfyr 2016.

Darllen pellach
---------------

* Catherine Horwood. *Potted History: The Story of Plants in the Home* (Frances Lincoln, 2007).

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***blanhigion tŷ***

* (Saesneg) Planhigion tŷ ar wefan y Gymdeithas Arddwrol Frenhinol (RHS)
* (Saesneg) Gofalu am eich blanhigion tŷ ar wefan y BBC
* Indoor Plant
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Neville d'Almeida yw ***A Frente Fria Que a Chuva Traz*** a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd ym Mrasil. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Portiwgaleg. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Fantastic Beasts and Where to Find Them* sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf tair mil o ffilmiau Portiwgaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Neville d'Almeida ar 1 Ionawr 1941 yn Belo Horizonte.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Neville d'Almeida nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Dama Do Lotação |  | Brasil | Portiwgaleg | 1978-01-01 |
| A Frente Fria Que a Chuva Traz |  | Brasil | Portiwgaleg | 2016-01-01 |
| Jardim De Guerra |  | Brasil | Portiwgaleg | 1970-01-01 |
| Matou a Família E Foi Ao Cinema (ffilm, 1991 ) |  | Brasil | Portiwgaleg | 1991-01-01 |
| Navalha Na Carne |  | Brasil | Portiwgaleg | 1997-01-01 |
| Os Sete Gatinhos |  | Brasil | Portiwgaleg | 1980-01-01 |
| Rio Babilônia |  | Brasil | Portiwgaleg | 1982-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Cyn-chwaraewr rygbi'r undeb Cymreig yw **Ieuan Evans**, (ganed 21 Mawrth 1964). Enillodd 72 o gapiau dros Gymru, fel asgellwr yn bennaf, gan sgorio 33 cais. Er iddo chwarae mewn cyfnod pan nad oedd y tîm cenedlaethol yn llwyddiannus iawn, ystyrir ef yn un o chwaraewyr gorau Cymru.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd ef yn Mhontarddulais a dechreuodd chwarae rygbi yn yr ysgol ramadeg yng Nghaerfyrddin.

Gyrfa rygbi
-----------

Chwaraeodd ei gêm gyntaf i Glwb Rygbi Llanelli yn 19 oed, pan oedd yn fyfyriwr ym Mhrifysgol Salford. Yn 1997 aeth i chwarae i Gaerfaddon, gan ennill Cwpan Heineken gyda hwy yn 1998.

Ei gêm gyntaf dros Gymru oedd yr un yn erbyn Ffrainc ym Mharis yn 1987. Yn ystod ei yrfa, enillodd 72 cap dros Cymru, ac roedd ei 33 cais yn record ar y pryd. Bu'n gapten Cymru 28 o weithiau. Ef oedd capten tim Cymru a enillodd Bencampwriaeth y Pum Gwlad yn 1994, ond nid oedd y tîm cenedlaethol yn arbennig o lwyddiannus yn y cyfnod yma. Chwaraeodd ei gêm olaf dros Gymru yn erbyn yr Eidal yn 1998.

Bu ar daith gyda'r Llewod dair gwaith; i Awstralia yn 1989, i Seland Newydd yn 1993 ac i Dde Affrica yn 1997. Ef oedd sgoriwr uchaf y Llewod yn erbyn y Crysau Duon yn 1993, gyda phedwar cais.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 77550579
* LCCN: n00102333
* ISNI: 0000 0000 2196 5670

 |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Chwarddwr aelwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: chwarddwyr aelwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Garrulax sannio***; yr enw Saesneg arno yw *White-browed laughing thrush*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *G. sannio*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r chwarddwr aelwyn yn perthyn i'r genws *Garrulax* yn nheulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Chwarddwr cribwyn | Garrulax leucolophus |  |
|
| Chwarddwr talcengoch | Garrulax rufifrons |  |
|
| Chwarddwr torchog bach | Garrulax monileger |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Chwarddwr aelwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sgiwen lostfain** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: sgiwennod llostfain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Stercorarius longicaudus***; yr enw Saesneg arno yw *Long-tailed skua*. Mae'n perthyn i deulu'r Sgiwennod (Lladin: *Stercoraridae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*. Dyma aderyn sydd i'w gael yng ngwledydd Prydain ac mae i'w ganfod yng Nghymru.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. longicaudus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sgiwen lostfain yn perthyn i deulu'r Sgiwennod (Lladin: *Stercoraridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Sgiwen Magellan | Stercorarius chilensis |  |
|
| Sgiwen Pegwn y De | Stercorarius maccormicki |  |
|
| Sgiwen fach | Stercorarius pomarinus |  |
|
| Sgiwen fawr | Stercorarius skua |  |
|
| Sgiwen frown | Stercorarius antarcticus |  |
|
| Sgiwen lostfain | Stercorarius longicaudus |  |
|
| Sgiwen y Gogledd | Stercorarius parasiticus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
*Stercorarius longicaudus*

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sgiwen lostfain** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Paul L. Stein yw ***Her Private Affair*** a gyhoeddwyd yn 1929. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Ann Harding. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1929. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Piccadilly* ffilm am ferch yn Llundain gan Ewald André Dupont. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
David Abel oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Paul L Stein ar 4 Chwefror 1892 yn Fienna a bu farw yn Llundain ar 29 Medi 1972. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Paul L. Stein nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A Woman Commands |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1932-01-01 |
| Black Limelight |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1938-01-01 |
| Blossom Time |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1934-01-01 |
| Der Gelbe Schein |  | yr Almaen | AlmaenegNo/unknown value | 1918-01-01 |
| Im Schatten des Geldes |  | yr Almaen | No/unknown value | 1919-01-01 |
| *My Official Wife* |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1926-01-01 |
| Sin Takes a Holiday |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1930-01-01 |
| The Climbers |  | Unol Daleithiau America | No/unknown value | 1927-01-01 |
| The Common Law |  | Unol Daleithiau America | SaesnegFfrangeg | 1931-01-01 |
| The Sacrifice of Ellen Larsen |  | yr Almaen | No/unknown value | 1921-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Genre o ffilm yw **ffilm ryfel** sy'n ymwneud â rhyfela, ac yn enwedig brwydrau ar y tir a'r môr ac yn yr awyr, ac sy'n cynnwys golygfeydd o ymladd sydd yn ganolog i ddrama'r stori. Gall ffilm ryfel fod yn ffuglen, neu'n seiliedig ar ddigwyddiadau go iawn, megis ffilm hanesyddol neu fywgraffyddol, neu'n ffilm ddogfen ffeithiol.

Mae ffilmiau rhyfel yn aml yn ymdrin â themâu megis natur rhyfel, ymladd, goroesiad, dihangfa, aberth, cwmnïaeth rhwng milwyr a morâl, creulondeb ac annynoldeb ar faes y gad, ac effeithiau rhyfel ar gymdeithas ac unigolion.

Ceir sawl is-genre o'r ffilm ryfel, gan gynnwys y ffilm wrth-ryfel, y gomedi ryfel, a phropaganda.

Esiamplau yn ôl rhyfel
----------------------

Rhyfel Cartref America
* *The Red Badge of Courage* (1951)
* *Glory* (1989)
* *Gettysburg* (1993)

Rhyfeloedd yr Ymerodraeth Brydeinig yn Affrica
* *Zulu* (1964)
* *Khartoum* (1966)
* *Breaker Morant* (1980)

Y Rhyfel Byd Cyntaf
* *Paths of Glory* (1957)
* *Lawrence of Arabia* (1962)
* *Gallipoli* (1981)
* *Hedd Wyn* (1992)
* *1917* (2019)

Yr Ail Ryfel Byd
* *The Bridge on the River Kwai* (1957)
* *The Longest Day* (1962)
* *Tobruk* (1967)
* *Patton* (1970)
* *Tora! Tora! Tora!* (1970)
* *A Bridge Too Far* (1977)

Rhyfel Fietnam
* *The Deer Hunter* (1978)
* *Apocalypse Now* (1979)
* *Platoon* (1986)
* *Hamburger Hill* (1987)
* *Full Metal Jacket* (1987)
* *Born on the Fourth of July* (1989)

Rhyfel Irac
* *The Hurt Locker* (2008)
* *American Sniper* (2014)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jeanine Basinger, "War films" yn Schirmer Encyclopedia of Film cyfrol 4, golygwyd gan Barry Keith Grant (Farmington Hills, Michigan: Thomson Gale, 2007), tt. 337–46.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Manuel Romero yw ***La Vuelta De Rocha*** a gyhoeddwyd yn 1937. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Miguel Caló. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tito Lusiardo, Hugo del Carril, Antonio Capuano, Floren Delbene, Alicia Barrié, Juan Mangiante, Benita Puértolas, Francisco Audenino, Mercedes Simone, Marcelo Ruggero, Marcos Caplán, María Esther Buschiazzo, Pedro Maratea, Mario Fortuna, Jorge Villoldo a Mary Parets. Mae'r ffilm *La Vuelta De Rocha* yn 81 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1937. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Life of Emile Zola* sef ffilm Americanaidd hanesyddol gan y cyfarwyddwr William Dieterle. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Manuel Romero ar 21 Medi 1891 yn Buenos Aires a bu farw yn yr un ardal ar 22 Ionawr 2014.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Manuel Romero nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Adiós Pampa Mía |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1946-01-01 |
| Carnaval De Antaño |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1940-01-01 |
| Derecho Viejo |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1951-01-01 |
| Divorcio En Montevideo |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1939-01-01 |
| Don Quijote Del Altillo |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1936-01-01 |
| El Diablo Andaba En Los Choclos |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1946-01-01 |
| El Patio De La Morocha |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1951-01-01 |
| Juan Mondiola |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1950-01-01 |
| La Historia Del Tango |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1949-01-01 |
| La Rubia Mireya |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1948-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.