Manylyn o gopi llawysgrif o'r 19eg ganrif o *Hatha Yoga Pradipika* o'r 15fed ganrif, Casgliad Schoyen, Norwy
Llawlyfr Sansgrit clasurol o'r 15g ar ioga haṭha, a ysgrifennwyd gan Svātmārāma yw ***Haṭha Yoga Pradīpikā*** (Sansgrit: haṭhayogapradīpikā, हठयोगप्रदीपिका neu *Y Golau ar ioga Hatha Yoga*). Mae'r llawysgrif yn cysylltu'r ddysgeidiaeth â Matsyendranath o'r Nathas. Saif y llawysgrif hon ymhlith y testunau mwyaf dylanwadol sydd wedi goroesi ar ioga haṭha, gan ei fod yn un o'r tri thestun clasurol ochr yn ochr â'r *Gheranda Samhita* a'r *Shiva Samhita*.

Teitl a chyfansoddiad
---------------------

Mae gwahanol lawysgrifau yn cynnig teitlau gwahanol ar gyfer y testun, gan gynnwys *Haṭhayogapradīpikā*, *Haṭhapradīpikā*, *Haṭhapradī*, a *Hath-Pradipika*. Fe'i cyfansoddwyd gan Svātmārāma yn y 15g fel casgliad o'r testunau ioga haṭha cynharach. Ymgorfforir cysyniadau Sansgrit hŷn yn ei synthesis gan Svātmārāma ac mae'n cyflwyno'i system fel cam paratoadol ar gyfer puro corfforol cyn myfyrdod uwch neu Ioga Rāja.

Crynodeb
--------

Peintiad llawysgrif o iogi yn myfyrio, yn dangos y chakras a'r tri phrif *nāḍīs* (sianeli) y corff cynnil. Mae sarff fach, sy'n cynrychioli'r Kundalini, yn dringo o waelod y nāḍī canolog.
Mae'r *Ioga Hatha Pradipika yn* rhestru tri deg pump o feistri Ioga Haṭha cynharach (*siddhas*), gan gynnwys Ādi Nātha, Matsyendranath a Gorakṣanāth. Cynhwysir 389 *shlokas* (penillion) mewn pedair pennod sy'n disgrifio pynciau fel puro (Sansgrit: *ṣaṭkarma*), ystum (*āsana*), rheoli anadl (*prāṇāyāma*), mannau ysbrydol yn y corff (*chakra*), grym *torchog* (kuṇḍalinī ), grym asanas (*bandha*), egni (*śakti*), sianeli'r corff cynnil (*nāḍī*), ac asanas symbolaidd (*mudrā*).

* Mae Pennod 1 yn ymdrin â gosod yr amgylchedd priodol ar gyfer ioga, dyletswyddau moesegolyr iogi, a'r *asanas*.
* Mae Pennod 2 yn ymdrin â *pranayama* a'r *satkarmas*.
* Mae Pennod 3 yn trafod y *mwdras* a'u manteision.
* Mae Pennod 4 yn ymdrin â myfyrdod a *samadhi* fel taith o dyfiant ysbrydol personol.

Mae'r gwaith wedi'i osod yng nghyd-destun ioga Hindŵaidd (yn wahanol i'r traddodiadau Bwdhaidd a Jain) ac mae wedi'i gysegru i'r Arglwydd Cyntaf (Ādi Natha), un o enwau'r Arglwydd Śiva (duw dinistr ac adnewyddiad Hindŵaidd). Fe’i disgrifir mewn sawl testun o’r *Dattātreyayogaśāstra* ymlaen fel un a roddodd gyfrinach haṭha yoga i’w gydymaith dwyfol Pārvatī.

Ymchwil modern
--------------

Yr *Ioga* *Hatha Pradipika* yw testun yr ioga hatha sydd wedi'i astudio'n hanesyddol o fewn rhaglenni hyfforddi athrawon ioga, ochr yn ochr â thestunau ar ioga clasurol fel Swtrâu Ioga Patanjali. Yn yr 21g, mae ymchwil ar hanes ioga wedi arwain at ddealltwriaeth fwy datblygedig o darddiad ioga hatha.

Astudiodd James Mallinson wreiddiau hatha yoga mewn testunau ioga clasurol fel y *Khecarīvidyā* a nododd wyth gwaith o ioga hatha cynnar a allai fod wedi cyfrannu at ffurf swyddogol yr *Hatha Yoga Pradipika*. Mae hyn wedi ysgogi ymchwil pellach i ddeall sut mae ioga hatha wedi cael ei ffurfio.

Wrth archwilio sylwebaethau tantrig Bwdhaidd a thestunau ioga canoloesol cynharach, canfu Birch fod y defnydd adferol o'r gair Hatha yn awgrymu ei fod yn golygu "grym", yn hytrach na "yr esboniad metaffisegol a gynigiwyd yn *Yogabīja* y 14g o uno'r haul (*ha*) a'r lleuad (*ṭha)*".

Darllen pellach
---------------

* Mallinson, James; Singleton, Mark (2017). *Roots of Yoga*. Penguin Books. ISBN 978-0-241-25304-5. OCLC 928480104.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Master Murugan, Chillayah (20 Hydref 2012). "Veda Studies and Knowledge (Pengetahuan Asas Kitab Veda)". Silambam. Cyrchwyd 31 Mai 2013.
2. ↑  "Svātmārāma - Collected Information". *A Study of the Manuscripts of the Woolner Collection, Lahore*. University of Vienna. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-06-02. Cyrchwyd 24 Mawrth 2014.
3. ↑  Pandit, Moti Lal (1991). *Towards Transcendence: A Historico-analytical Study of Yoga as a Method of Liberation*. Intercultural. t. 205. ISBN 978-81-85574-01-1.
4. ↑  Burley, Mikel (2000). *Haṭha-Yoga: Its Context, Theory, and Practice*. Motilal Banarsidass. tt. 6–7. ISBN 978-81-208-1706-7.
5. ↑  Mallinson & Singleton 2017, t. ix.
6. ↑  See, e.g. the work of the members of the Modern Yoga Research cooperative
7. ↑  "Dr James Mallinson". *Modern Yoga Research*. Cyrchwyd 17 Tachwedd 2020.
8. ↑  Birch, Jason (2011). "The Meaning of haṭha in Early Haṭhayoga". *Journal of the American Oriental Society* **131**: 527–554. JSTOR 41440511.

Dolenni allanol
---------------

* Iyangar et al 1972 Cyfieithiad gyda sylwebaeth Jyotsnā
* Testun Sansgrit a chyfieithiad o argraffiad Pancham Sinh yn sacred-texts.com
* *Argraffiad Hatha Yoga Pradipika* Pancham Sinh o LibriPass Archifwyd 2014-06-25 yn y Peiriant Wayback.
* Sampl o gyfieithiad newydd gan Brian Akers
* Cyfieithiad 2003 gyda sylwebaeth Jyotsnā
* Prosiect Light on Haṭha Yoga: argraffiad beirniadol a chyfieithiad, 2021