Cynhaliwyd **Eisteddfod AmGen 2021** rhwng 31 Gorffennaf – 8 Awst yn lle'r Eisteddfod Genedlaethol oedd fod ei chynnal yng Ngheredigion. Roedd yr ŵyl yn bartneriaeth rhwng yr Eisteddfod Genedlaethol, BBC Cymru ac S4C gyda chystadlaethau a seremonïau yn cael eu darlledu ar S4C a BBC Radio Cymru. Roedd nifer o ddigwyddiadau arferol y Maes yn cael eu cynnal yn rhithiol ac ar gael drwy sianel YouTube yr Eisteddfod.

Gohiriwyd Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion 2020 oherwydd y pandemig coronafirws a cynhaliwyd Gŵyl AmGen yn ei le. Cafodd Eisteddfod Tregaron ei gohirio unwaith yn rhagor yn Ionawr oherwydd parhad y pandemig. Roedd gŵyl 2021 yn ddatblygiad pellach drwy gynnal nifer fawr o gystadlaethau arferol yr Eisteddfod Genedlaethol.

Ar y penwythnos cyntaf cychwynodd yr ẃyl gydag Eisteddfod Gudd - "gŵyl gerddoriaeth rithiol fwyaf erioed i'w chynnal yn y Gymraeg" gyda bron i 15 awr o gerddoriaeth yn cael ei ffrydio'n fyw.

Roedd bron i 200 o ddigwyddiadau a gweithgareddau yn cael eu cynnal yn ystod yr wythnos, gyda pob prif seremoni arferol yr Eisteddfod Genedlaethol yn cael ei chynnal. Darlledwyd rhaglenni'r Eisteddfod a'r prif seremonïau o bencadlys BBC Cymru yn Sgwâr Canolog, Caerdydd. Roedd dirprwyaeth o'r Orsedd, o dan arweiniad yr Archdderwydd Myrddin ap Dafydd, yn cynnal y seremonïau ar y nos Fercher, Iau a Gwener yng nghystadlaethau'r Goron, y Fedal Ryddiaith a'r Gadair.

Prif gystadlaethau
------------------

Tŷ Darlledu Newydd BBC Cymru - lleoliad y brif seremonïau.
### Medal Ddrama

Cyflwynwyd y Fedal Ddrama eleni am ddrama fer ar gyfer y llwyfan neu ddigidol, heb unrhyw gyfyngiad o ran hyd. Y beirniad oedd Gwennan Mair Jones, a chafwyd pum ymgais yn y gystadleuaeth eleni.

Yr enillydd oedd Gareth Evans-Jones, o Draeth Bychan ger Marian-glas, Ynys Môn. Ei ddrama oedd *Cadi Ffan a Jan*, dan y ffugenw 'Mwgwd'.

### Gwobr Goffa Daniel Owen

Datgelwyd yr enillydd fel Lleucu Roberts am ei nofel *Hannah-Jane*. Mae Lleucu yn hannu o Lanfihangel Genau'r Glyn yw Lleucu Roberts, ond yn byw yn Rhostryfan ers bron i dri degawd. Roedd y trefnwyr wedi derbyn y beirniadaethau ar gyfer y wobr hwn ar ddechrau 2020, ar gyfer yr Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion arfaethedig. Penderfynwyd agor yr amlen a gwobrwyo'r enillydd yn yr Eisteddfod AmGen eleni.

Y beirniaid oedd Aled Islwyn, Gwen Pritchard Jones a Dafydd Morgan Lewis. Tradoddwyd y feirniadaeth gan Aled Islwyn a dyfarnwyd mai 'Ceridwen' oedd yn deilwng.

Mae'n derbyn Medal Goffa Daniel Owen, sy'n rhoddedig gan Gareth, Cerys a Betsan Lloyd, Talgarreg, a £5,000, yn rhoddedig gan Brifysgol Aberystwyth.

### Y Goron

Yr enillydd oedd Dyfan Lewis (ffugenw "Mop"), sy'n wreiddiol o Graig-cefn-parc, ond yn byw yng Nghaerdydd. Y dasg oedd cyflwyno casgliad o gerddi heb fod mewn cynghanedd gyflawn heb fod dros 250 o linellau ar y testun *Ar Wahân*. Cystadlodd 19 eleni a traddodwyd y feirniadaeth gan Aled Lewis Evans, ar ran ei gyd-feirniaid Elan Grug Muse a Elinor Wyn Reynolds.

Yn y feirniadiaeth dywedodd Aled Lewis Evans, "Hoffais gynildeb y bardd hwn: emosiwn wedi ei ddal yn dynn a'i harneisio'n effeithiol. Gwelwn y gallu i grisialu rhin ac addewid a dirgelwch Caerdydd o oes i oes, ond hefyd i ddal ton newydd ei hyder. Mae'r bardd yn gafael ynom efo'r cysyniadau a'r naratif sydd yn y dilyniant hwn".

Dyluniwyd a chrëwyd y Goron gan swyddog technegol yr Eisteddfod, Tony Thomas.

### Y Fedal Ryddiaith

Enillydd y Fedal oedd Lleucu Roberts o Rhostryfan gyda'i nofel *Y Stori Orau* dan y ffugenw "Cwmwl". Mae'n ennill y 'dwbl' rhyddiaith unwaith eto, yn dilyn ei buddugoliaeth ar y Daniel Owen deuddydd ynghynt. Hi oedd y cyntaf i ennill y dwbl yn Eisteddfod Genedlaethol 2014.

Y dasg oedd cyfansoddi cyfrol o ryddiaith greadigol heb fod dros 40,000 o eiriau ar y thema "Clymau". Yn ogystal â derbyn y Fedal Ryddiaith roedd gwobr ariannol o £750, yn rhoddedig gan Gymdeithas Cyfeillion Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Derbyniwyd 16 o gyfrolau eleni a thraddodwyd y feirniadaeth gan Rhiannon Ifans ar ran ei chyd-feirniaid Elwyn Jones ac Elfyn Pritchard.

### Y Gadair

Enillydd y Gadair oedd Gwenallt Llwyd Ifan (ffugenw "Gwyliwr"). Enillodd y Gadair am y tro cyntaf yn Eisteddfod Genedlaethol 1999. Traddodwyd y feirniadaeth gan Jim Parc Nest, ar ran ei gyd-feirniaid Guto Dafydd a Caryl Bryn. Y dasg oedd llunio awdl ar fwy nag un o'r mesurau traddodiadol, heb fod yn fwy na 250 o linellau, ar y pwnc *Deffro*. Dim ond tri ymgeisydd gystadlodd eleni a nid oedd un cynnig yn gymwys am nad oedd yn gynghanedd. Lluniwyd yr awdl buddugol yn y wers rydd gynganeddol a roedd y tri beirniaid yn gytun ei fod yn cyrraedd safon teilyngdod eleni.

Crëwyd y Gadair gan y crefftwr Tony Thomas allan o bren onnen. Noddir y Gadair gan gwmni J&E Woodworks Ltd, Llanbedr Pont Steffan, a chafodd ei chreu o fewn ychydig filltiroedd i le syrthiodd y coed ychydig flynyddoedd yn ôl. Derbyniodd yr enillydd hefyd wobr ariannol o £750.

Canlyniadau cystadlaethau
-------------------------

### Dydd Llun, 2 Awst

**66. Llefaru Unigol o dan 12 oed**

1. Ela Mablen Griffiths-Jones
2. Begw Elain Roberts
3. Delun Aur Ebenezer

**56. Unawd Alaw Werin dan 12 oed**

1. Non Alaw Prys
2. Cari Lovelock
3. Trystan Bryn Evans

**22. Unawd o dan 12 oed**

1. Cari Lovelock
2. Tirion Fflur Stevens
3. Beca Fflur Hagan

**26. Unawd Offerynnol o dan 16 oed**

1. Erin Fflur Jardine
2. Bryn Richards
3. Macsen Wyn Stevens

**12. Unawd Cerdd Dant o dan 12 oed**

1. Ela Mablen Griffiths-Jones
2. Cari Lovelock
3. Anest Gwilym Jones

**3. Bandiau Pres Dosbarth 4**

1. Band Pres Porthaethwy

**2. Bandiau Pres Dosbarth 2 a 3**

1. Seindorf Beaumaris
2. Band Pres Llansawel
3. Band Awyrlu Sain Tathan

**19. Unawd o gân gyfoes**

1. Lili Mohammad
2. Glesni Rhys Jones
3. Lois Wyn

**41. Dawns Gyfoes Unigol i rai o dan 18 oed mewn unrhyw arddull**

1. Gwen Rowley
2. Nel Madrun Williams

**37. Dawns Stepio Unigol i rai o dan 18 oed, gan ddefnyddio camau ac alawon Cymreig**

1. Gwennan Staziker
2. Morus Caradog Jones
3. Erin Jones

**87. Cyfansoddi dwy fonolog gyferbyniol hyd at 10 munud**

Buddugol: *Y Felin Bupur* (Sian Northey, Penrhyndeudraeth, Gwynedd)

**88. Trosi drama i’r Gymraeg: Visiting Katt and Freda, Ingeborg von Zadow**

Buddugol: *O’r ffynnon* (Garry Nicholas, Llannon, Llanelli, Sir Gaerfyrddin)

### Dydd Mawrth, 3 Awst

**55. Unawd Alaw Werin 12 a than 16 oed**

1. Efan Arthur Williams
2. Branwen Jones
3. Neli Rhys

**11. Unawd Cerdd Dant 12 ac o dan 16 oed**

1. Branwen Jones
2. Celyn Richards
3. Ela-Mai Williams

**21. Unawd 12 ac o dan 16 oed**

1. Efan Arthur Williams
2. Ela-Mai Williams
3. Georgia Williams

**84. Perfformiad Theatrig Unigol 12 ac o dan 16 oed**

1. Lois Gwyn Gwilym
2. Neli Rhys
3. Ela-Mai Williams

**65. Llefaru Unigol rhwng 12 ac o dan 16 oed**

1. Elin Williams
2. Nel Lovelock
3. Mari Fflur Thomas

**8. Deuawd, Triawd neu Bedwarawd Cerdd Dant**

1. Triawd Myrddin
2. Gwenan ac Ynyr

**15. Ensemble Lleisiol Agored**

1. Lili, Betsan a Nansi

**20. Unawd 16 ac o dan 19 oed**

1. Lili Mohammad
2. Erin Swyn Williams
3. Betsan Lees

**64. Llefaru Unigol rhwng 16 ac o dan 21 oed**

1. Mali Elwy
2. Mared Haf Vaughan
3. Morgan Sion Owen

**62. Gwêd di a D'eud di**

1. Morgan Sion Owen
2. Enfys Hatcher Davies
3.= Kelly Hanney
3.= Mared Haf Vaughan

**83. Perfformiad Theatrig Unigol 16 ac o dan 19 oed**

1. Nansi Rhys Adams
2. Heledd Wynn Newton

**29. Emyn Dôn i eiriau Terwyn Tomos**

Buddugol: *Sara* (Kim Lloyd Jones, Glanyfferi, Caerfyrddin, Sir Gaerfyrddin)

**30. Trefniant i unrhyw Gôr o genre amrywiol hyd at 4 munud**

Buddugol: *Cariad* (Ruth Lloyd Owen, Llanddoged, Llanrwst, Sir Conwy)

**31. Cyfansoddi Deuawd a/neu gorws o arddull Sioe Gerdd hyd at 4 munud**

Buddugol: 'Clarus *(Ynyr Llwyd, Bodelwyddan, Sir Ddinbych)*

**32. Cyfansoddi darn o waith electroneg hyd at 5 munud o hyd**

Buddugol: *Ffrwd* (Glyn Roberts, Caerdydd)

### Dydd Mercher, 4 Awst

**54. Unawd Alaw Werin 16 a than 21 oed**

1. Elin Fflur Jones
2. Gwenan Mars Lloyd
3. Nansi Rhys Adams

**44. Dysgwyr: Cân Unigol 16 oed a throsodd**

1. Peter Lane
2. Alyson Jayne Crabb
3. Andrew Jones

**25. Unawd Offerynnol 16 ac o dan 19 oed**

1. Rufus Edwards
2. Catrin Roberts
3. Heledd Wynn Newton

**43. Dysgwyr: Cân Unigol 16 oed a throsodd**

1. Debra John
2. Tracey Williams
3. Adrian Byrne

**63. Llefaru Unigol Agored**

1. Ciarán Eynon
2. Seren Hâf MacMillan
3. Daniel O'Callaghan

**10. Unawd Cerdd Dant 16 ac o dan 21 oed**

1. Sophie Jones
2. Elin Fflur Jones
3. Gwenan Mars Lloyd

**17. Unawd Gymraeg/Hen Ganiadau 19 ac o dan 25 oed'**

1. Dafydd Allen
2. Llinos Hâf Jones
3. Lisa Dafydd

**39. Dawns Gyfoes i bâr neu driawd**

1. Elin a Caitlin

**34. Dawns Stepio i Grŵp 4-16**

1. Enlli, Lleucu, Daniel a Morus
2. Clocswyr Cowin

**35. Dawns Stepio i bâr neu driawd**

1. Daniel a Morus
2. Enlli a Lleucu
3.= Luned, Erin ac Esther
3.= Sam a Cadi

Cyfansoddi - Adran Dysgwyr
**45. Cystadleuaeth Barddoniaeth**

Cerdd i godi calon (Lefel Agored)

Buddugol: *Ewan* (Ewan Smith, Bae Colwyn)

**46. Cystadleuaeth Rhyddiaith**

Blwyddyn Goll, dim mwy na 500 o eiriau. (Lefel Agored)

Buddugol: *Martin* (Martin Coleman, Clay Cross, Swydd Derby)

**47. Sgwrs ar Zoom dim mwy na 100 o eiriau. (Lefel Mynediad)**

Buddugol: *Katrine* (Catherine O’Keeffe, Llanfairpwyllgwyngyll, Ynys Môn)

**48. Taswn i’n gallu troi’r cloc yn ôl dim mwy na 150 o eiriau. (Lefel Sylfaen)**

Buddugol: *Linda* (Linda Masters, Simmondley, Glossop)

**49. Llythyr at berson enwog yn ei berswadio/pherswadio i ddysgu Cymraeg, dim mwy na 200 o eiriau. (Lefel Canolradd)**

Buddugol: *Morgan Corsiva* (Amanda King, Bettws, Casnewydd)

Agored i ddysgwyr, tiwtoriaid a siaradwyr Cymraeg rhugl
**51. Pennod Gyntaf Nofel i Ddysgwyr ar lefel Canolradd**

Fe ddylai’r bennod fod rhwng 1,000-2,000 o eiriau. Gallwch ddewis unrhyw genre.
Ystyrir datblygu’r gwaith buddugol gyda chefnogaeth Canolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol.

Buddugol: *Merch y Fferm* (Shelagh Fishlock, Warmley, Bryste)

### Dydd Iau, 5 Awst

**53. Unawd Alaw Werin Agored**

1. Robert John Roberts
2. Hannah Richards
3. Llinos Hâf Jones

**61. Parti Llefaru 8-16 mewn nifer**

1. Parti Marchan
2. Drudwns Aber
3. Aelwyd Cwm Rhondda

**52. Parti Alaw Werin 8-16 mewn nifer**

1. Côr Merched Canna
2. Merched Plastaf

**24. Unawd Offerynnol 19 oed a throsodd**

1. Elias John Ackerley
2. Aisha Palmer
3. Lleucu Parri

**9. Unawd Cerdd Dant Agored**

1. Lleucu Arfon
2. Owain Rowlands
3. Hannah Richards

**23. Grŵp Offerynnol Agored 3-16 mewn nifer**

1. Grŵp Offerynnol Ddoe a Heddiw Tryfan
2. Manon, Mared ac Erin
3. Dylan, Ela Haf a Lois

**38. Dawns Gyfoes i Grŵp 4-16 mewn nifer**

1. Carcharorion Ozz

**36. Dawns Stepio Unigol i rai 18 oed a throsodd**

1. Daniel Calan Jones
2. Lleucu Parri

**77. Stori fer, hyd at 3,000 o eiriau: Silff**

Buddugol: *Monica* (Menna Machreth, Caernarfon, Gwynedd)

**78. Casgliad o 5 darn o lên micro, hyd at 150 o eiriau yr un: Bwlch neu Bylchau**

Buddugol: *Mafon* (Meleri Davies, Llanllechid, Bethesda, Gwynedd)

**79. Ysgrif, hyd at 2,000 o eiriau: Arloesi**

Buddugol: *Mojave* (Morgan Owen, Caerdydd)

**80. Erthygl wreiddiol ar gyfer Wicipedia, hyd at 1,000 o eiriau**

Buddugol: *Ben* (Osian Wyn Owen, Twtil, Caernarfon, Gwynedd)

### Dydd Gwener, 6 Awst

**16. Unawd Gymraeg / Hen Ganiadau 25 oed a throsodd**

1. Arfon Rhys Griffiths
2. Aurelija Stasiulytė
3. Rhodri Trefor

**14. Côr o unrhyw gyfuniad o leisiau i ganu rhaglen adloniadol**

1. Côr Merched Canna
2. Côr Cymunedol yr Ynys

**27. Perfformiad unigol o gerddoriaeth electroneg**

1. Efan Arthur Williams

**13. Côr o unrhyw gyfuniad o leisiau i ganu dau ddarn cyferbyniol**

1. Côrdydd
2. Bechgyn Bro Taf
3. Côr Meibion Taf

**81. Perfformiad Theatrig i 2-4 mewn nifer**

1. Betsan Gwawr ac Ela Williams

**33. Parti Dawnsio Gwerin**

1. Dawnswyr Talog

**69. Englyn: Colli**

Buddugol: *Dai Pendre* (Philippa Gibson, Llandysul, Ceredigion)

**70. Cerdd gaeth: hyd at 20 o linellau: Aros**

Buddugol: *Orion* (Aron Pritchard, Llanisien, Caerdydd)

**71. Telyneg: Cyffwrdd**

Buddugol: *Yn y gwyll* (Terwyn Tomos, Llandudoch, Aberteifi, Sir Benfro)

**72. Cerdd rydd, hyd at 20 o linellau: Tonnau**

Buddugol: *Er cof am A.B.* (Osian Wyn Owen, Twtil, Caernarfon, Gwynedd)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Cyhoeddi dwy brif gystadleuaeth Gŵyl AmGen Radio Cymru*  , BBC, 4 Gorffennaf 2020.  Cyrchwyd ar 31 Gorffennaf 2020.
2. ↑  "Gohirio Eisteddfod Genedlaethol Tregaron eto nes 2022". *BBC Cymru Fyw*. 2021-01-26. Cyrchwyd 2021-08-05.
3. ↑   Cyhoeddi Rhaglen Eisteddfod AmGen. Eisteddfod Genedlaethol (20 Gorffennaf 2021). Adalwyd ar 2 Awst 2021.
4. ↑  *Eisteddfod AmGen 2021 'fel Prifwyl arferol, ond heb gae'*  , BBC Cymru Fyw, 31 Gorffennaf 2021.  Cyrchwyd ar 3 Awst 2021.
5. ↑   Sgwâr Canolog y BBC yw cartref yr Orsedd. BBC Cymru Fyw (28 Gorffennaf 2021).
6. ↑   Gareth Evans-Jones yn ennill y Fedal Ddrama. Eisteddfod Genedlaethol (2 Awst 2021).
7. ↑  *Lleucu Roberts yw enillydd Gwobr Goffa Daniel Owen*  , BBC Cymru Fyw, 3 Awst 2021.
8. ↑  *Y dwbl i Lleucu Roberts wrth ennill y Fedal Ryddiaith*  , BBC Cymru Fyw, 5 Awst 2021.
9. ↑  *Gwenallt Llwyd Ifan yw enillydd Cadair Eisteddfod AmGen*  , BBC Cymru Fyw, 6 Awst 2021.

Dolenni allanol
---------------

* Eisteddfod AmGen 2021 ar wefan yr Eisteddfod Genedlaethol Archifwyd 2021-08-02 yn y Peiriant Wayback.
* Eisteddfod AmGen 2021 ar wefan BBC Cymru
* Sianel YouTube yr Eisteddfod Genedlaethol

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goEisteddfod Genedlaethol Cymru |
| --- |
|  |
| 19g | 
* 1861
* 1862
* 1863
* 1864
* 1865
* 1866
* 1867
* 1868
* 1869
* 1870
* 1871
* 1872
* 1873
* 1874
* 1875
* 1876
* 1877
* 1878
* 1879
* 1880
* 1881
* 1882
* 1883
* 1884
* 1885
* 1886
* 1887
* 1888
* 1889
* 1890
* 1891
* 1892
* 1893
* 1894
* 1895
* 1896
* 1897
* 1898
* 1899
* 1900

 |
|  |
| 20g | 
* 1901
* 1902
* 1903
* 1904
* 1905
* 1906
* 1907
* 1908
* 1909
* 1910
* 1911
* 1912
* 1913
* [1914]
* 1915
* 1916
* 1917
* 1918
* 1919
* 1920
* 1921
* 1922
* 1923
* 1924
* 1925
* 1926
* 1927
* 1928
* 1929
* 1930
* 1931
* 1932
* 1933
* 1934
* 1935
* 1936
* 1937
* 1938
* 1939
* 1940
* 1941
* 1942
* 1943
* 1944
* 1945
* 1946
* 1947
* 1948
* 1949
* 1950
* 1951
* 1952
* 1953
* 1954
* 1955
* 1956
* 1957
* 1958
* 1959
* 1960
* 1961
* 1962
* 1963
* 1964
* 1965
* 1966
* 1967
* 1968
* 1969
* 1970
* 1971
* 1972
* 1973
* 1974
* 1975
* 1976
* 1977
* 1978
* 1979
* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1988
* 1989
* 1990
* 1991
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1996
* 1997
* 1998
* 1999
* 2000

 |
|  |
| 21g | 
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011
* 2012
* 2013
* 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018
* 2019
* 2021
* 2022
* 2023
* 2024
* 2025

 |

 |