{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/Nodyn:Taxonomy/Fagaceae|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

Mae ***Quercus ilicifolia***, a adwaenir yn gyffredin fel **derw'r arth** neu **dderwen brysgwydd**, yn dderwen fechan sy'n frodorol i Ddwyrain yr Unol Daleithiau ac, yn llai cyffredin, yn ne-ddwyrain Canada. Mae ei amrediad yn yr Unol Daleithiau yn ymestyn o Maine i Ogledd Carolina, gydag adroddiadau am rai poblogaethau i'r gogledd o'r ffin ryngwladol yn Ontario. Ystyr yr enw *ilicifolia* yw "celyn-dail."

Disgrifiad
----------

Coeden neu lwyn collddail yw *Quercus ilicifolia* sy'n tyfu'n achlysurol gan gyrraedd uchder o 6 medr ond fel arfer yn llawer llai. Mae'n ganglys a gall ffurfio dryslwyni trwchus. Mae'r planhigyn yn tyfu o wreiddyn prifwreiddyn mawr, sy'n cyrraedd 20 centimetr o drwch. Mae'r prifwreidd yn byw am amser hir, gan gynhyrchu sawl cenhedlaeth o rannau uwchben y ddaear. Mae'r dail a drefnir bob yn ail hyd at 15cm yr un o hyd a 10 cm mewn lled. Mae'r rhywogaeth yn unanheddol gyda phlanhigion sy'n dwyn gwyddau bach gwrywaidd a blodau benywaidd unigol neu glystyrog. Mae'r fesen wyfurf yn 1-2cm hir gyda chap ffurf soser. Mae'r planhigyn yn atgenhedlu'n rhywiol trwy hadau a hefyd yn lystyfol trwy egino coesynnau newydd.

Dosbarthiad a chynefin
----------------------

Mae *Quercus ilicifolia* yn rywogaeth drechol mewn sawl rhanbrth a chynefin. Yn nhalaith Maine, yng ngogledd-ddwyrain yr UDA fe'i gwelir mewn coedwigoedd collddail ynghyd â'r fasarnen goch (*Acer rubrum*), bedwen lwyd (*Betula populifolia*), â'r aethnen (*Populus tremuloides*). Yn nhalaith Massachusetts, mae'n cyd-drechu â mwyaren y brain du (*Gaylussacia baccata*) ar frysglwyndiroedd Nantucket a Martha's Vineyard. Yn Cape Cod, mae'r un peth yn digwydd hefo pinwydden galed (*Pinus rigida*) a banadl y creiglus (*Corema conradii*). Mae'n gyffredin yn y Pine Barrens yn nhalaith New Jersey and the thiroedd anial pinwydd Long Island yn Nhalaith Efrog Newydd. Fe'i gwelir hefyd ar sychdiroedd anial ar ithfaen a haenithfaen ymhellach i'r gogledd yng Nghanada. Mae *Quercus ilicifolia* hefyd yn bresennol ym Mhiedmont Gogledd Carolina, yno mae wedi ei osod ar eu rhestr taleithiol o blanhigion mewn perygl.

Mae'n dderwen sydd wedi addasu i aflonyddwch yn y cynefin, fel tannau gwyllt a phori. O ganlyniad, nid yw'n goddef cysgod ac mae angen aflonyddwch i gael gwared ar rywogaethau planhigion eraill fel y gall dderbyn golau'r haul. Mae'n egino'n helaeth ar ôl i dân losgi'r llystyfiant.

Ecoleg
------

Mae *Quercus ilicifolia* yn darparu bwyd a lloches i lawer o rywogaethau anifeiliaid. Mae eirth yn bwyta'r mes chwerw,  yn enwedig wrth baratoi ar gyfer gaeafgysgu. Mae ceirw cynffon wen yn bwyta'r mes a'r coesynnau a'r dail. Mae llawer o fathau o wiwerod yn cuddio'r mes. Mae llawer o adar yn dibynnu arnynt; mae'n well gan dyrcwn gwyllt nhw na mathau eraill o fwyd. Mae nifer fawr o rywogaethau o bryfed yn byw ar y dderwen. Y rhywogaeth dderw hon yw'r prif blanhigyn bwyd ar gyfer 29% o'r Lepidopteriaid prin neu dan fygythiad yn ne Lloegr Newydd a de-ddwyrain Efrog Newydd.

Defnyddiau
----------

Mae *Quercus ilicifolia* wedi cael ei ddefnyddio mewn prosiectau aildyfiant ar Safle Tirlenwi Fresh Kills ar Ynys Staten .

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Nodyn:Cite iucn
2. ↑  Nodyn:ThePlantList
3. ↑  "*Quercus ilicifolia*".
4. ↑
5. ↑
6. ↑  Gadd, Laura (2012). *Natural Heritage Program List of Rare Plant Species of North Carolina*. Raleigh, North Carolina: NC Natural Heritage Program. t. 43.
7. ↑  Little, Elbert L. (1980). *The Audubon Society Field Guide to North American Trees: Eastern Region*. New York: Knopf. t. 391. ISBN 0-394-50760-6.

Dolenni allanol
---------------

* *Quercus ilicifolia* yn Adran Amaethyddiaeth UDA ]

|  |  |
| --- | --- |
| Dynodwr tacson | 
* EoL: [https://eol.org/pages/1151535 1151535]
* GBIF: [https://www.gbif.org/species/2878190 2878190]
* PlantList: [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-173293 kew-173293]
* Tropicos: [http://legacy.tropicos.org/Name/13100082 13100082]
* ITIS: [https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search\_topic=TSN&search\_value=19358 19358]
* IUCN: [https://apiv3.iucnredlist.org/api/v3/taxonredirect/194173 194173]
* NCBI: [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Info&id=516006 516006]
* IPNI: [https://www.ipni.org/n/296295-1 296295-1]
* GRIN: [ ps

//npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=30694]
* FNA: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora\_id=1&taxon\_id=233501046 233501046]
* PLANTS: [https://plants.sc.egov.usda.gov/home/plantProfile?symbol=QUIL QUIL]

 |