*Am ystyron eraill, gweler Punjab (gwahaniaethu).*
Un o daleithiau Pacistan yw'r **Punjab** neu **Panjab** (Urdu: **پنجاب** ; Punjabi: **پنجاب**). Hon yw rhanbarth fwyaf poblog a ffyniannus y wlad o gryn dipyn ac mae'n gartref i Punjabiaid a sawl grŵp ethnig arall. Yr ardaloedd cyfagos yw Sindh (Sind) i'r de, Balochistan a Khyber Pakhtunkhwa i'r gorllewin, Azad Kashmir (y rhan o Kashmir dan reolaeth Pacistan), Jammu a Kashmir yn India, ac Islamabad i'r gogledd, a'r Punjab Indiaidd a Rajasthan i'r dwyrain, yn India. Y prif ieithoedd yw Punjabi, Urdu a Saraiki. Lahore yw'r brifddinas daleithiol. Daw'r enw Punjab o'r geiriau Perseg *Pañj* (پنج), sy'n golygu "pump", ac *Āb* (آب) sy'n golygu "dŵr" (cf. *afon* yn Gymraeg). Ystyr "Punjab" felly yw "(y) pum dŵr (neu 'afon')" - felly "Gwlad y Pum Afon", sy'n cyfeirio at yr afonydd Indus, Ravi, Sutlej, Chenab a'r Jhelum; mae'r pedair olaf yn llednentydd Afon Indus.

Lleoliad Punjab ym Mhacistan

Daearyddiaeth
-------------

Dyma ail ranbarth mwyaf Pacistan o ran arwynebedd gyda 205,344 km2 (79,284 mi sgw)
 ac mae wedi'i lleoli i ogledd-orllewin plat daeaegol India yn Ne Asia. 

Mosg yr Ymerodraeth neu'r Mosg Badshahi yn Lahore a godwyd yn 1671
Y prifddinas yw Lahore, a fu'n brifddinas hanesyddol y Punjab ehangach hefyd. Dinasoedd eraill o fewn y rhanbarth yw Faisalabad, Rawalpindi, Gujranwala, Multan, Sialkot, Bahawalpur, Sargodha, Gujrat, Sheikhupura a Jhelum. Ceir chwe prif afon yn nadreddu drwy Punjab, 5 drwy rhan Pacistan o'r Pwnjab: Indus (sy'n llifo o'r Gogledd i'r De), Jhelum, Beas, Chenab, Ravi a Sutlej. Mae bron i 60% o boblogaeth Pacistan yn byw yn Punjab.

Mae mwyafrif yr ardal yn dir ffrwythlon, ar hyd dyffrynoedd yr afonydd ond ceir ychydig o ddiffeithdiroedd ar y ffin gyda Rajasthan a mynyddoedd Sulaiman gan gynnwys diffeithdiroedd Thal a Cholistan.

Ieithoedd
---------

Prif iaith y rhanbarth yw'r iaith Punjab a ysgrifennir yn y sgript *Shahmukhi*, a cheir nifer o dafodiaethoedd oddi mewn iddi. Cânt eu siarad gan 60% o Punjabis (neu bobl o Bunjab) ym Mhacistan a'r mwyafrif llethol yn rhanbarth Punjab. Er hyn ni roddir iddi unrhyw gydnabyddiaeth oddi fewn i Gyfansoddiad Pacistan.

Demograffeg
-----------

Amcangyfrifir bod y bobloageth yn 2010 yn 93,963,240 sef dros hanner poblogaeth y wlad.

| Popblogaeth |
| --- |
| Cyfrifiad | Y boblogaeth | Trefol | Gwledig |
| 

---

 |
| 1951 | 20,540,762 | 3,568,076 | 16,972,686 |
| 1961 | 25,463,974 | 5,475,922 | 19,988,052 |
| 1972 | 37,607,423 | 9,182,695 | 28,424,728 |
| 1981 | 47,292,441 | 13,051,646 | 34,240,795 |
| 1998 | 73,621,290 | 23,019,025 | 50,602,265 |
| 2012 | 91,379,615 | 45,978,451 | 45,401,164 |

Crefydd
-------



| Crefydd yn Punjab |
| --- |
| crefydd |  | Canran |
| Islam |    | 97.21% |
| Cristnogaeth |    | 2.31% |
| Arall† |    | 0.48% |
| Y rhaniad crefyddol
†Includes Sikhs, Parsis, Hindus. |

O fewn rhanbarth Punjab credir bod 97.21% yn Fwslemiaid gyda'r mwyafrif ohonynt yn Sunni Hanafi a lleiafrif Shia Ithna 'ashariyah. Yr ail grefydd fwyaf yw Cristnogaeth - 2.31% o'r boblogaeth. Ymhlith y crefyddau eraill fe geir Ahmedi, Hindus, Sikhs, Parsis a Bahá'í.

Prif ddinasoedd
---------------

| **Rhestr o brif ddinasoedd y Punjab** |
| --- |
| Safle | Dinas | Dosbarth | Poblogaeth | Lahore
Faisalabad
Rawalpindi |
| 1 | **Lahore** | Dosbarth Lahore | 10,500,000 |
| 2 | **Faisalabad** | Dosbarth Faisalabad | 5,280,000 |
| 3 | **Rawalpindi** | Dosbarth Rawalpindi | 3,391,656 |
| 4 | **Multan** | Dosbarth Multan | 2,606,481 |
| 5 | **Gujranwala** | Dosbarth Gujranwala | 2,569,090 |
| 6 | **Sargodha** | Dosbarth Sargodha | 600,501 |
| 7 | **Bahawalpur** | Dosbarth Bahawalpur | 543,929 |
| 8 | **Sialkot** | Dosbarth Sialkot | 510,863 |
| 9 | **Sheikhupura** | Dosbarth Sheikhupura | 426,980 |
| 10 | **Jhang** | Dosbarth Jhang | 372,645 |
| 11 | **Gujrat** | Dosbarth Gujrat | 530,645 |
| 12 | **D.G.Khan** | Dosbarth Dera Ghazi Khan | 630,645 |
| **Ffynhonnell:*World Gazetteer 2010*** |
| **Rhestr o boblogaeth ddinesig pob dinas, nid cyfanswm y dosbarthiadau.** |

Gweler hefyd
------------

* Punjab, India

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  The Languages of Pakistan
2. ↑  "*Punjab – World Gazetteer*". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-12-10. Cyrchwyd 29 Mawrth 2012.
3. ↑
4. ↑  Population shoots up by 47 percent since 1998 Archifwyd 2012-07-01 yn y Peiriant Wayback.. Thenews.com.pk. Retrieved on 2013-07-12.
5. ↑  "POPULATION CY RELIGION" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2006-06-17. Cyrchwyd 2015-01-18.
6. ↑  "*Pakistan: Largest cities and towns and statistics of their population*". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-10-17. Cyrchwyd 2011-02-10.