recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Am leoedd eraill o'r enw "Glasgoed" neu "Glascoed", gweler Glasgoed.*
Pentref bychan yng nghymuned Llanbadog, Sir Fynwy, Cymru, yw **Glasgoed** (Saesneg: *Glascoed*). Saif yng ngorllewin y sir, tua hanner ffordd rhwng Brynbuga a thref Pont-y-pŵl (Torfaen).

Ceir Cronfa Llandegfedd i'r de o'r pentref. I'r dwyrain o'r pentref saif Ffatri Arfau'r Goron ROF Glascoed (bellach *BAE Systems Munitions Glascoed*).

Capel Mount Zion (capel y Bedyddwyr), sy'n sefyll i'r de o'r pentref

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 13 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 21 Rhagfyr 2021

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Sir Fynwy**

**Trefi**  

Brynbuga  **·** Cas-gwent  **·** Cil-y-coed  **·** Y Fenni  **·** Trefynwy
  
**Pentrefi**  

Aber-ffrwd  **·** Abergwenffrwd  **·** Betws Newydd  **·** Bryngwyn  **·** Caer-went  **·** Castellnewydd  **·** Cemais Comawndwr  **·** Cilgwrrwg  **·** Clydach  **·** Coed Morgan  **·** Coed-y-mynach  **·** Cwmcarfan  **·** Cwm-iou  **·** Drenewydd Gelli-farch  **·** Y Dyfawden  **·** Yr Eglwys Newydd ar y Cefn  **·** Gaer-lwyd  **·** Gilwern  **·** Glasgoed  **·** Goetre  **·** Gofilon  **·** Y Grysmwnt  **·** Gwehelog  **·** Gwernesni  **·** Gwndy  **·** Hengastell  **·** Little Mill  **·** Llanarfan  **·** Llan-arth  **·** Llanbadog  **·** Llancaeo  **·** Llandegfedd  **·** Llandeilo Bertholau  **·** Llandeilo Gresynni  **·** Llandenni  **·** Llandidiwg  **·** Llandogo  **·** Llanddewi Nant Hodni  **·** Llanddewi Rhydderch  **·** Llanddewi Ysgyryd  **·** Llanddingad  **·** Llanddinol  **·** Llanelen  **·** Llanelli  **·** Llanfable  **·** Llanfaenor  **·** Llanfair Cilgedin  **·** Llanfair Is Coed  **·** Llanfihangel Crucornau  **·** Llanfihangel Gobion  **·** Llanfihangel Tor-y-mynydd  **·** Llanfihangel Troddi  **·** Llanfihangel Ystum Llywern  **·** Llanfocha  **·** Llan-ffwyst  **·** Llangatwg Feibion Afel  **·** Llangatwg Lingoed  **·** Llangiwa  **·** Llangofen  **·** Llan-gwm  **·** Llangybi  **·** Llanhenwg  **·** Llanisien  **·** Llanllywel  **·** Llanofer  **·** Llanoronwy  **·** Llan-soe  **·** Llantrisant  **·** Llanwarw  **·** Llanwenarth  **·** Llanwynell  **·** Llanwytherin  **·** Y Maerdy  **·** Magwyr  **·** Mamheilad  **·** Matharn  **·** Mounton  **·** Nant-y-deri  **·** Newbridge-on-Usk  **·** Y Pandy  **·** Pen-allt  **·** Penrhos  **·** Pen-y-clawdd  **·** Porth Sgiwed  **·** Pwllmeurig  **·** Rogiet  **·** Rhaglan  **·** Sudbrook  **·** Tre'r-gaer  **·** Tryleg  **·** Tyndyrn  **·** Ynysgynwraidd
Gŵyl EDM yn 2013 yn Plainfeld, Austria gyda dros 100,000 o fynychwyr, yn arddangos y dorf fawr a goleuo dramatig sy'n debygol mewn gŵyliau or fath ers y 2000 cynnar.
Mae **Cerddoriaeth dawns electronig** (hefyd yn cael ei adnabod fel **EDM**, **dance music**, **club music**, neu'n syml **dance**) yn ddetholiad eang o gerddoriaeth electronig ergydiol sydd wedi'u creu yn bennaf ar gyfer clybiau nos, raves a gŵyliau cerddorol.
Mae EDM yn gyffredinol wedi'w gynhyrchu ar gyfer ôl chwarae gan joci disgiau (DJs) sy'n creu detholiad diwnïas o draciau, sef mix, drwy gymysgu o un recordiad i'r llall.

Mae cynhyrchwyr EDM hefyd yn perfformio'n fyw mewn cyngerddi neu ŵyliau, weithiau yn cael eu galw'n live PA. Yn Ewrop, mae EDM yn fwy adnabyddus fel 'dance music' neu'n syml 'dance'.

Yn yr 1980s a'r 1990s cynnar, yn dilyn ymddangosiad cerddoriaeth rave, gorsafoedd radio answyddogol, a'r tŵf mewn diwylliant clwb, fe enillodd EDM boblogrwydd brif ffrwd yn Ewrop. Nid oedd cymhwysiad cyffredinol o ddiwylliant dawns yn yr Unol Daleithiau ar y pryd hynny, ac er bod Electro a cherddoriaeth Chicago house yn ddylanwadol iawn yn Ewrop ar UDA, arhosodd y cyfryngau prif ffrwd a'r diwylliant recordiau, yn elyniaethus tuag at EDM. Roedd hefyd barn gysylltiedig rhwng EDM a diwylliant gyffuriau a arweiniodd lywodraethau taleithiau a dinesig i gyflawni deddfau a polisiau a'r bwriad i atal lledaeniad o ddiwylliant rave.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-05-07. Cyrchwyd 2018-04-23.
2. ↑  Nodyn:Harvp
3. ↑  Nodyn:Harvp
4. ↑  "Definition". *Dictionary.cambridge.org*. Cyrchwyd 2017-07-09.
*Am y "Brennus" a gipiodd ddinas Rhufain ganrif ynghynt, gweler Brennus (4edd ganrif CC).*
Roedd **Brennus** (or **Brennos**) (bu farw 279 CC) yn un o arweinwyr y fyddin o wahanol lwythi Galaidd a ymosododd ar Facedonia a gogledd Groeg ac a orchfygodd y Groegiaid mewn brwydr yn Thermopylae, cyn ceisio anrheithio Delphi. Ceir yr hanes gan yr haneswyr Pausanias a Junianus Justinus.

Dywed Strabo fod Brennus yn perthyn i lwyth y Prusi, nad oes cofnod amdanynt fel arall. Roedd Galiaid wedi ymsefydlu yn Pannonia oherwydd tŵf y boblogaeth yng Ngâl, a phan godasant fyddin i geisio concro tiroedd eraill daeth Brennus yn un o'r arweinwyr. Prif arweinydd y fyddin ar y cyntaf oedd Cambaules, a'u harweiniodd cyn belled a Thrace, lle arosasant am gyfnod. Yn 279 CC, ffurfiasant dair byddin i ymosod ar y gwledydd o'u cwmpas, un ohonynt dan arweiniad Brennus a Acichorius. Bu'r rhain yn llwyddiannus, ac ar argymhelliad Brennus ffurfiwyd un fyddin fawr dan ei arweiniad ef ac Acichorius i ymosod ar y Groegiaid.

Bu brwydr rhyngddynt hwy a byddin Roegaidd dan yr Atheniad Calippus yn Thermopylae, Bu'r Groegiaid yn llwyddiannus ar y cyntaf, ond fel y Persiaid ym Brwydr Thermopylae ddwy ganrif ynghynt, gyrroedd y Galiaid ran o'r fyddin trwy'r mynyddoedd i ymosod o'r tu cefn, a gorchfygwyd y Groegiaid.

Dywed Pausanias a Junianus Justinus fod y Galiaid yn awr wedi ymosod ar Delphi, gyda'r bwriad o anrheithio cysegr Apollo. Gorchfygwyd hwy gyda chymorth storm enbyd o fellt a tharanau, a bu raid iddynt encilio mewn anhrefn. Dywed Pausanias i Brennus ei ladd ei hun trwy yfed gwin heb ddŵr ynddo, tra dywed Justinus ei fod wedi ei drywanu ei hun.
Clawr Carn, gaeaf 2006/07Clawr *Carn*, gaeaf 2006/07
***Carn*** yw cylchgrawn swyddogol yr Undeb Celtaidd. Dewiswyd yr enw, gair Celtaidd sydd wedi'i fenthyg i'r Saesneg fel 'carn', oherwydd ei werth symbolaidd ac oherwydd ei fod i'w gael ym mhob un o'r ieithoedd Celtaidd byw. Yr is-deitl yw: 'Cysylltiad Rhwng y Cenhedloedd Celtaidd'. Mae'n enghraifft o fudiad Pan-Geltaidd.

Trosolwg
--------

Wedi'i sefydlu ym 1973, mae Carn yn ymroddedig i amlygu a hyrwyddo amcanion yr Undeb Celtaidd, gan gynnwys cadwraeth iaith a hunanbenderfyniad ar gyfer y Chwe Gwlad Geltaidd.

Cyhoeddir yr erthyglau yn Saesneg, gydag erthyglau hefyd yn y chwe iaith Geltaidd: Llydaweg, Cernyweg, Gwyddeleg, Manaweg, Gaeleg, a Chymraeg, gyda chyfieithiadau a chrynodebau yn Saesneg. Yn y gorffennol, mae erthyglau hefyd wedi ymddangos yn Ffrangeg.

Mae cyfranwyr nodedig wedi cynnwys y bardd Gaeleg yr Alban, Sorley MacLean.

Mae clawr y cylchgrawn ers nifer o flynyddoedd wedi bod yn fap yn dangos y gwahanol wledydd Celtaidd, wedi'u nodi â'u henwau yn eu priod ieithoedd brodorol.

Cynnwys
-------

Mae cynnwys yr erthyglau yn amrywiol ac yn cynnwys pigion o'r newyddion cyfredol a materion gwleidyddol ac ieithyddol yn y gwledydd amrywiol. Yn rhifyn 158 (Gwanwyn 2014), er enghraifft, cafwyd eitemau ar safiad yr undebau llafur ar undeb y Deyrnas Unedig yn yr Alban; y mudiad Capiau Cochion (*Bonedoù Ruz*, *Bonnets Rouge*) yn Llydaw; adolygiad o Ddatganoli yng Nghymru; hanes y Cernywiad, Richard G. Jenkin; carcharu'r ymgyrchydd heddwch 79 oed, Margaretta D'Arcy, yn Iwerddon; newyddion o Ynys Manaw a'r Y Wladfa. Cafwyd hefyd newyddion am ymgyrchwyr Cangen Cernyw o'r Undeb Celtaidd a'u gweithredoedd i gael gwared ar bosteri y grŵp asgell adweithiol, English Defence League, oedd wedi'u gludo dros arwyddion ac arwyddion Cernyweg lle'r oedd baneri Sant Piran wedi'u difwyno.

Golygyddion
-----------

Mae golygyddion Carn wedi cynnwys:

Frang MacThòmais (1973–1974), Albanwr
Pádraig Ó Snodaigh (1974–1977), Gwyddel
Cathal Ó Luain (1977–1981), Gwyddeleg
Pedr Pryor (1981–1984), Cernyweg
Pat Bridson (1984–2013), Manaweg (yn byw yn Iwerddon)
Rhisiart Tal-e-bot (2013–presennol), Cernyweg

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Carn Editor Steps Down After 29 Years". *Celtic League*. 28 October 2013. Cyrchwyd 20 September 2014.
2. ↑  "Celtic League Publish Carn Magazine No. 158". Gwefan Undeb Celtaidd Cernyw. 17 Ebrill 2014.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Carn
* Gwefan yr Undeb Celtaidd

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 261542468
* LCCN: nr93028900

 |
Roedd y  **Young Marble Giants** yn grŵp *new wave* o Gaerdydd rhwng 1978 a 1980, gan ail-ffurfio am rhai blynyddoedd yn 2006.

Yr aelodau oedd y gantores Alison Statton gyda'r brodyr Philip a Stuart Moxham ar gitarau. Doedd y band ddim am gael drymiwr felly defnyddiwyd tapiau o beiriant drymiau Peter Joyce a fu hefyd yn aelod yn y dyddiau cynnar. Mae organ trydanol i'w clywed ar rhai o'u caneuon.

Roedd eu sŵn minimalaidd, moel, yn debyg i recordiad demo syml ac yn dra gwahanol i'r steil ymosodol *punk* ar ddiwedd y 70au. Dywedodd Stuart Moxhan roedd y sŵn y band yn mynd yn erbyn eithafion y cyfnod.

Rhyddhawyd un sesiwn i raglen John Peel ar BBC Radio 1 ac un LP *Colossal Youth* (ar label *Rough Trade*) a recordiwyd mewn 5 diwrnod a chymysgwyd mewn 20 munud.

Ni chafodd y band fawr o sylw neu lwyddiant masnachol ar y pryd, ond wnaethon nhw deithiau ar gyfandir Ewrop ac yn yr Unol Daleithiau.

Mae'r LP *Colossal Youth* bellach yn cael ei gyfrif fel clasur gan feirniad cerddoriaeth a cherddorion. Er enghraifft dywedodd Kurt Cobain o Nirvana a Gruff Rhys o Super Furry Animals roedd y *Young Marble Giants* wedi bod yn ddylanwad mawr arnynt.

Discograffi
-----------

#### Recordiau stiwdio

* *Colossal Youth* (1980)

#### EPs

* *Final Day* (1980)
* *Testcard E.P.* EP (1981)

#### Byw

* *Peel Sessions* (1991)
* *Live at the Hurrah!* (2004)

#### Aml-gyfrannog

* *Salad Days* (2000)- fersynnau demo o ganeuon *Colossal Youth* a *Testcard*

Oriel
-----

* Phil a Stuart MoxhamPhil a Stuart Moxham
* Alison Statton, Peter Joyce, Phil a StuartAlison Statton, Peter Joyce, Phil a Stuart
* Stuart ar Rickenbacker a Phil ar fâs HaymanStuart ar Rickenbacker a Phil ar fâs Hayman
* Alison a Peter gyda'r synthAlison a Peter gyda'r synth
* Stuart ar RickenbackerStuart ar Rickenbacker
* Yng ngŵyl Factory, Nivelles, Gwlad Belg, 2008Yng ngŵyl Factory, Nivelles, Gwlad Belg, 2008

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Plagenhoef, Scott; Schreiber, Ryan, gol. (November 2008). *The Pitchfork 500*. Simon & Schuster. t. 43. ISBN 978-1-4165-6202-3.
2. ↑   Young Marble Giants
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 167763194
* LCCN: n95046203
* ISNI: 0000 0001 2199 6597
* BIBSYS: 11022991

 |
Etholaeth seneddol yn Swydd Stafford, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Gogledd Stoke-on-Trent** (Saesneg: *Stoke-on-Trent North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Stoke-on-Trent yn Swydd StaffordEtholaeth Gogledd Stoke-on-Trent yn Swydd Stafford
* Swydd Stafford yn LloegrSwydd Stafford yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1953: Albert Davies (Llafur)
* 1953–1966: Harriet Slater (Llafur-Cydweithredol)
* 1966–1987: John Forrester (Llafur)
* 1987–2015: Joan Walley (Llafur)
* 2015–2019: Ruth Smeeth (Llafur)
* 2019–presennol: Jonathan Gullis (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
**Brecwast**, neu weithiau **borefwyd**, yw pryd o fwyd sy'n rhagflaenu cino canol dydd neu cinio ac fel arfer yn cael ei fwyta yn y bore.

Ceir y defnydd cynharaf o'r term yn y Gymraeg yn y 16g fel gwahanol sillafiadau Cymreig o'r 'breakfast' Saesneg. Yn 1753 y ceir y cyfnod cynharaf o'r Cymreigiad a'r ynganiad cyfoes, 'brecwast' gydag 'w' yn disodli'r sain 'ff'.

Brecwastau nodweddiadol yn ôl rhanbarthau'r byd
-----------------------------------------------

### Ynysoedd Prydain ac Iwerddon

 *Prif erthyglau: Brecwast Cymreig, Brecwast Gwyddelig, Brecwast llawn, Brecwast Seisnig, a Ffrei Wlster*
Crempogau ac omlet
Mae powliad o uwd yn boblogaidd o hyd yn yr Alban.

Yn Iwerddon, gall brecwast Gwyddelig gynnwys pwdin gwyn, bara soda, ac yn Ulster, farlau soda a farlau tatws.

### Ffrainc

Nid yw brecwast yn bryd o fwyd pwysig yn Ffrainc. Mae'r rhan fwyaf o bobl yn bodloni ar bowliad mawr o goffi ffres cryf (neu siocled neu te), yn aml heb lefrith, gyda croissant neu tafell (sleisiad) o fara menyn a siam.

### Gwlad Groeg

Yng ngogledd Gwlad Groeg caiff pasteiod o'r enw *bugatsa* eu bwyta efo coffi Groegaidd.

### UDA a Chanada

Mae crempog ac omlet yn ffordd draddodiadol o gychwyn y dydd mewn rhannau o'r Unol Daleithiau a Chanada.

### Israel ac Iddewon Irac

Yn draddodiadol ar y Saboth byddai Iddewon Irac yn bwysta bryd oer syml o wylys, tatws ac ŵy wedi ferwi'n galed gan nad oedd hawl coginio ar y Sabath yn ôl eu crefydd. Wedi eu herlid i symud i Israel yn yr 1040au a'r 1950au, datblygodd y pryd syml yma i'w weini mewn bara pita a'i erthi o ciosgs bwyd fel *Sabich*.

Diodydd
-------

Mae diodydd cyffredin yn cynnwys suddion ffrwyth (Sudd oren, sudd afal, sudd grawnffrwyth, ayyb), llaeth, te, a choffi.

Dathliadau a gwyliau pwysig
---------------------------

Yn ystod Ramadan, gelwir Mwslemiaid y pryd ar ôl machlud haul sy'n torri'r ympryd yn (Iftar).

Chwiliwch am ***brecwast***  
yn Wiciadur.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "brecwast", GPC
Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Brentford ac Isleworth** (Saesneg: *Brentford and Isleworth*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Brentford ac Isleworth yn Llundain FwyafEtholaeth Brentford ac Isleworth yn Llundain Fwyaf
* Llundain Fwyaf yn LloegrLlundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

Ffiniau
-------

* 1974-1983: wardiau Clifden, Gunnersbury, Homefields, Hounslow Central, Hounslow South, Isleworth North, Isleworth South, Riverside, Spring Grove, and Turnham Green
* 1983-1997: newidiwyd enwau'r wardiau uchod i: Brentford Clifden, Chiswick Homefields, Chiswick Riverside, Gunnersbury, Hounslow Central, Hounslow South, Isleworth North, Isleworth South, Spring Grove, a Turnham Green
* 1997-2010: fel uchod ond ychwanegwyd Hounslow West
* 2010-presennol: wardiau: Brentford, Chiswick Homefields, Chiswick Riverside, Hounslow Central, Hounslow Heath, Hounslow South, Isleworth, Osterley and Spring Grove, Syon, a Turnham Green

Aelodau Seneddol
----------------

* 1974–1992: Syr Barney Hayhoe (Ceidwadol)
* 1992–1997: Nirj Deva (Ceidwadol)
* 1997–2010: Ann Keen (Llafur)
* 2010–2015: Mary Macleod (Ceidwadol)
* 2015–presennol: Ruth Cadbury (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Llundain Fwyaf**

Barking **·** Battersea **·** Beckenham **·** Bermondsey a Hen Southwark **·** Bethnal Green a Bow **·** Bexleyheath a Crayford **·** Brentford ac Isleworth **·** Bromley a Chislehurst **·** Camberwell a Peckham **·** Canol Brent **·** Canol Croydon **·** Canol Ealing ac Acton **·** Carshalton a Wallington **·** Chelsea a Fulham **·** Chingford a Woodford Green **·** Chipping Barnet **·** Dagenham a Rainham **·** De Croydon **·** De Hackney a Shoreditch **·** De Ilford **·** De Islington a Finsbury **·** Dinasoedd Llundain a Westminster **·** Dulwich a Gorllewin Norwood **·** Dwyrain Harrow **·** Dwyrain Lewisham **·** Ealing, Southall **·** East Ham **·** Edmonton **·** Eltham **·** Enfield Southgate **·** Erith a Thamesmead **·** Feltham a Heston **·** Finchley a Golders Green **·** Gogledd Brent **·** Gogledd Croydon **·** Gogledd Ealing **·** Gogledd Enfield **·** Gogledd Hackney a Stoke Newington **·** Gogledd Ilford **·** Gogledd Islington **·** Gogledd Westminster **·** Gorllewin Harrow **·** Gorllewin Lewisham a Penge **·** Greenwich ac Woolwich **·** Hammersmith **·** Hampstead a Kilburn **·** Hayes a Harlington **·** Hen Bexley a Sidcup **·** Hendon **·** Holborn a St Pancras **·** Hornchurch ac Upminster **·** Hornsey a Wood Green **·** Kensington **·** Kingston a Surbiton **·** Lewisham Deptford **·** Leyton ac Wanstead **·** Mitcham a Morden **·** Orpington **·** Poplar a Limehouse **·** Putney **·** Richmond Park **·** Romford **·** Ruislip, Northwood a Pinner **·** Streatham **·** Sutton a Cheam **·** Tooting **·** Tottenham **·** Twickenham **·** Uxbridge a De Ruislip **·** Vauxhall **·** Walthamstow **·** West Ham **·** Wimbledon
Etholaeth seneddol yn Wiltshire, De-orllewin Lloegr, yw **Gogledd Swindon** (Saesneg: *North Swindon*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Swindon yn WiltshireEtholaeth Gogledd Swindon yn Wiltshire
* Wiltshire yn LloegrWiltshire yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1997.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–2010: Michael Wills (Llafur)
* 2010–presennol: Justin Tomlinson (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Etholaeth seneddol yn Wiltshire, De-orllewin Lloegr, yw **Gogledd Wiltshire** (Saesneg: *North Wiltshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Wiltshire yn WiltshireEtholaeth Gogledd Wiltshire yn Wiltshire
* Wiltshire yn LloegrWiltshire yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth yn 1832 a hyd at ei dymchwyl yn 1885 dychwelodd ddau aelod seneddol. Fe'i ailsefydlwyd fel etholaeth sirol yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

ar ôl 1983:

* 1983–1997: Richard Needham (Ceidwadol)
* 1997–presennol: James Gray (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Etholaeth seneddol yn Swydd Warwick, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Gogledd Swydd Warwick** (Saesneg: *North Warwickshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Swydd Warwick yn Swydd WarwickEtholaeth Gogledd Swydd Warwick yn Swydd Warwick
* Swydd Warwick yn LloegrSwydd Warwick yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983. Mae'n cynnwys rhan rhan fwyaf gogleddol Swydd Warwick.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–1992: Francis Maude (Ceidwadol)
* 1992–2010: Mike O'Brien (Llafur)
* 2010–2015: Dan Byles (Ceidwadol)
* 2015–presennol: Craig Tracey (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Awdurdod unedol yn sir seremonïol Swydd Northampton, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Gogledd Swydd Northampton** (Saesneg: *North Northamptonshire*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 986 km², gyda 350,448 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2020. Mae'n ffinio â Gorllewin Swydd Northampton i'r de-orllewin, yn ogystal â siroedd Swydd Gaerlŷr i'r gorllewin, Swydd Rydychen i'r de-orllewin, Rutland i'r gogledd, Swydd Gaergrawnt i'r dwyrain, Swydd Bedford i'r de-ddwyrain, a Swydd Buckingham i'r de.

Gogledd Swydd Northampton yn Swydd Northampton
Ffurfiwyd yr ardal fel awdurdod unedol ar 1 Ebrill 2021 pan unwyd y pedair ardal an-fetropolitan Ardal Dwyrain Swydd Northampton, Bwrdeistref Corby, Bwrdeistref Kettering a Bwrdeistref Wellingborough, a oedd gynt dan weinyddiaeth yr hen sir an-fetropolitan Swydd Northampton.

Mae ei phencadlys yn nhref Kettering. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Burton Latimer, Corby, Desborough, Higham Ferrers, Irthlingborough, Kettering, 
Oundle, Raunds, Rothwell, Thrapston a Wellingborough.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 23 Awst 2021
2. ↑  The Northamptonshire (Structural Changes) Order 2019; Gwefan deddfwriaeth.gov.uk; adalwyd 23 Awst 2021
Canu haf yng Nŵyl Werin Tegeingl; 19/8/2012
Ceir tua hanner dwsin o **garolau haf** neu **garolau i'r gwanwyn a’r haf** yn y Gymraeg ond yn anaml iawn y'u clywir. Pur anaml fyddai'r alawon yn hollol wreiddiol; mabwysiadwyd ac addaswyd caneuon poblogaidd y dydd neu alawon gwerin addas.

Enghreifftiau
-------------

Prin ydy'r enghreifftiau sydd wedi goroesi; efallai mai'r enwocaf ohonyn nhw ydy "Mae'r Ddaear yn Glasu" gan John Howel (1774-1830) a'r alaw wedi ei nodi gan John Owen o Ddwyran Sir Fôn o ganu Robert (Robyn) Hughes y Crydd o Rhengc Fawr, Dwyran, Sir Fôn:

Mae'r ddaear yn glasu a'r coed sydd yn tyfu
A gwyrddion yw'r gerddi mae'r llwyni mor llon
A heirdd yw'r egine a'r dail ar y dole
A blode'r perllanne pur llawnion.
Os bu yn ddiweddar wedd ddu ar y ddaear
Cydganodd yr adar yn gerddgar i gyd
Gweld coedydd yn deilio a wnâi iddynt byncio
Cydseinio drwy'n hoywfro draw'n hyfryd.
Mae'r ddaear fawr ffrwythlon a'i thrysor yn ddigon
I borthi'i thrigolion yn dirion bob dydd
Pe byddem ni ddynion mewn cyflwr heddychlon
Yn caru'n un galon ein gilydd
Esiamplau eraill o garolau haf:

Mwynen Mai
Mwynen Meirion

Plygain haf
-----------

Mewn ymgais i boblogeiddio carolau haf, yn 2010 fe grëwyd "Plygain Haf" yng Ngŵyl Werin Tegeingl ac roedd yn boblogaidd iawn. Yn 2012 cynhaliwyd cystadleuaeth i feirdd sgwennu carol haf newydd.

Nodweddion y garol haf
----------------------

* gosodiad ar gyfer tri llais ydyn nhw fel arfer e.e. tenor, alaw a bas
* mae ynddynt ddiwinyddiaeth gref (cysylltiad, efallai, gyda'r duwiau Celtaidd)
* defnydd helaeth o'r cynganeddion, e.e. *A gwyrddion yw'r gerddi*
* mae nhw'n ganadwy iawn

•mae nhw'n cael eu canu'n ddigyfeiliant fel arfer, er nad yw cyfeiliant telyn neu ffidil yn anghyffredin a byddai cerdd dantio neu ganu pen pastwn yn dderbyniol hefyd.

Gweler hefyd
------------

* Dawnsio haf

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gwefan www.canugwerin.com; adalwyd 26.07.2012". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-04. Cyrchwyd 2012-07-26.
2. ↑  Gwefan Gŵyl Werin Tegeingl; adalwyd 11/07/2012[*dolen marw*]
Newyddiadurwr ac awdur Cymreig ydy **Carole Cadwalladr** (ganwyd 1969).

Bywyd
-----

Cafodd Cadwalladr ei magu yng Nghymru. Addysgwyd Cadwalladr yn Ysgol Gyfun Radur, Caerdydd, ac yng Ngholeg Hertford, Rhydychen.

Cyn-newyddiadurwr gyda'r *Daily Telegraph* ydy Cadwalladr ac mae hi bellach yn ysgrifennwr erthyglau nodwedd i *The Observer*. Mae hi wedi bod ar restr fer Gwobrau y Wasg Brydeinig dwywaith.

Roedd ei nofel gyntaf, *The Family Tree*, ar restr fer Gwobr Ysgrifenwyr y Gymanwlad yn 2006, yr Author's Club First Novel Award, y Waverton Good Read Award, a Llyfr y Flwyddyn yng Nghymru. Cafodd *The Family Tree* ei haddasu fel cyfres ddrama pum pennod ar BBC Radio 4. Yn Unol Daleithiau America roedd y llyfr yn 'ddewis y golygydd' yn y *New York Times*.

Cyfieithwyd *The Family Tree* i sawl iaith gan gynnwys Sbaeneg, Eidaleg, Almaeneg, Tsieceg, a Phortiwgaleg.

### Brexit a phynciau perthnasol

Ers diwedd 2016, mae papur *The Observer* wedi cyhoeddi cyfres helaeth o erthyglau gan Cadwalladr am "ecosystem newyddion ffug yr adain dde".

Ysgrifennodd Anthony Barnett ym mlog *The New York Review of Books* am erthyglau Cadwalladr yn *The Observer*, sydd wedi honni camarfer gan ymgyrchwyr Brexit, ac ariannu drwg yr ymgyrch Vote Leave, yn Refferendwm y Deyrnas Unedig ar aelodaeth o'r Undeb Ewropeaidd, 2016. Mae hi hefyd wedi ysgrifennu am y cysylltiadau rhwng Nigel Farage, ymgyrch arlywyddol Donald Trump a dylanwad Rwsia ar yr etholiad.

Mae Arron Banks wedi cyhoeddi y bydd ei gyfreithwyr yn gweithredu yn ei herbyn - am iddi honni ei fod yn gysylltiedig â Rwsia.

Mae'n ymddangos mewn ffilm ddogfen *The Great Hack*, a gyhoeddwyd gan Netflix yng Ngorffennaf 2019.

Gweithiau
---------

* Cadwalladr, Carole (29 Tachwedd 2005). *The Family Tree: A Novel* (yn Saesneg). Penguin. ISBN 9781440649516.
* Cadwalladr, Carole (1996). *Lebanon (Travellers Survival Kit)* (yn Saesneg). Vacation Work. ISBN 1854581473.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  Cadwalladr, Carole (24 Awst 2015). "Whatever the party, our political elite is an Oxbridge club". *The Guardian*. Cyrchwyd 2 Medi 2015.
3. ↑  "Hertford, Hugh, and Press Freedom". Hertford, College, Oxford University. 28 Tachwedd 2012. Cyrchwyd 20 Chwefror 2017.
4. ↑  "Carole Cadwalladr". *The Guardian*. Cyrchwyd 19 Tachwedd 2017.
5. 1 2  Barnett, Anthony (14 Rhagfyr 2017). "Democracy and the Machinations of Mind Control". *New York Review of Books*. Cyrchwyd 16 Rhagfyr 2017.
6. ↑
7. ↑  www.theguardian.com; adalwyd 27 Gorffennaf 2019.

Dolenni allanol
---------------

* Casgliad o adolygiadau
* Patricia T. O'Conner, 'The Family Tree': Genealogy Is Destiny, *New York Times Review of Books*, 23 Ionawr 2005.
Etholaeth seneddol yng Ngorllewin Sussex, De-ddwyrain Lloegr, yw **Bognor Regis a Littlehampton** (Saesneg: *Bognor Regis and Littlehampton*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Bognor Regis a Littlehampton yng Ngorllewin SussexEtholaeth Bognor Regis a Littlehampton yng Ngorllewin Sussex
* Gorllewin Sussex yn LloegrGorllewin Sussex yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–presennol: Nick Gibb (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Gollyngiad gwerthyd: (c) yr olwyn goron, (v) y gwerthyd, (p,q) y paledau.Gollyngiad gwerthyd yn symud.
Mecanwaith sy'n rheoli mudiant o fewn cloc neu oriawr yw **gollyngiad**.[1] Mae'n rheoli'r ynni a drosglwyddir o ffynhonnell pŵer y ddyfais i'r fecanwaith sy'n cyfri amser.[2]

Ar ei ffurf glasurol, roedd y gollyngiad gwerthyd (13g) yn cynnwys olwyn gêr siâp coron a yrrir gan bwysau ac yn ei rheoli gan ddau baled metel sy'n atal dannedd y gêr. Gosodir y paledau ar werthyd fertigol, a rheolir buanedd eu siglo gan groesfar ar eu pennau sy'n dal dau bwysyn bychan. Gellir arafu'r siglo drwy symud y pwysau yn bellach o ganol y gwerthyd.[3]

Gollyngiad angor, a ddefnyddir mewn clociau pendil.
Dyfeisiwyd y gollyngiad angor yn Lloegr yn yr 17g. Mae'n gweithio gyda phendil ac yn galluogi sigladau llawer llai eu maint na'r gollyngiad gwerthyd. Mae'r paledau mewn siâp angor â'i ben i waered. Erbyn heddiw y cysyniad o wahaniad yw datblygiad pwysicaf y gollyngiad, hynny yw i ddatod y gollyngiad o'r osgiladur i alluogi'r osgiladur i siglo cymaint ag sy'n bosibl.[3]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur yr Academi*, [escapement].
2. ↑  Donald de Carle. *Watch and Clock Encyclopedia*, 3ydd argraffiad (Ipswich, N.A.G. Press, 1983), t. 80.
3. 1 2  (Saesneg) escapement. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 28 Mai 2015.

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***ollyngiadau***
Ymladdwyd **Brwydr Tal-y-bont** yn 893 rhwng cynghrair o Gymry a gwŷr Mersia yn erbyn y Daniaid a oedd wedi martsio yr holl ffordd o Essex. Fe'i ymladdwyd ger Tal-y-bont (*Buttington*) ym Maldwyn, Powys, ar lan afon Hafren i'r gogledd-ddwyrain o Drefaldwyn.

Y frwydr
--------

Daeth byddin Cymru a Lloegr i fyny Afon Hafren, a gwarchae ar bob ochr i amddiffynfa Tal-y-bont lle'r oedd y Llychlynwyr wedi gwersylla. Dywed y Cronicl Eingl-Sacsonaidd: 

"ar ôl i wythnosau lawer fynd heibio, bu farw rhai o'r anwariaid [Llychlynwyr] o newyn, ond fe wnaeth rhai, ar ôl bwyta eu ceffylau erbyn hynny, dorri allan o'r gaer, ac ymuno â'r frwydr gyda'r rhai oedd ar lan ddwyreiniol yr afon. Ond, pan laddwyd miloedd lawer o baganiaid, a'r lleill i gyd wedi ffoi, roedd y Cristnogion [Cymru a Saeson] yn feistri ar safle'r lladdfa. Yn y frwydr honno, lladdwyd yr Ordheah a llawer o phendefigion y brenin."

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Buttington, Possible site of battle near Welshpool". Royal Commission on Historic Sites in Wales. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2020-10-05. Cyrchwyd 2019-07-30.
Mae **Carn Bhac - Carn Creagach** yn gopa mynydd a geir ar y daith o Pitlochry i Braemar a Blairgowrie yn Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NO069830. Y fam-fynydd yw Carn Bhac.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Corbett Top of Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 15 Ionawr 2003.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Etholaeth seneddol ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, yw **Worsley a De Eccles** (Saesneg: *Worsley Eccles South*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Worsley a De Eccles ym Manceinion FwyafEtholaeth Worsley a De Eccles ym Manceinion Fwyaf
* Manceinion Fwyaf yn LloegrManceinion Fwyaf yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–presennol: Barbara Keeley (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-orllewin Lloegr**

Altrincham a Gorllewin Sale **·** 
Ashton-under-Lyne **·** 
Barrow a Furness **·** 
Blackburn **·** 
Blackley a Broughton **·** 
Bootle **·** 
Burnley **·** 
Caerhirfryn a Fleetwood **·** 
Caerliwelydd **·** 
Canol Manceinion **·** 
Canol Sefton **·** 
Congleton **·** 
Copeland **·** 
Crewe a Nantwich **·** 
Cwm Ribble **·** 
Cheadle **·** 
Chorley **·** 
De Blackpool **·** 
De Bury **·** 
De Cilgwri **·** 
De-ddwyrain Bolton **·** 
De Ribble **·** 
De St Helens ac Whiston **·** 
De Warrington **·** 
Denton a Reddish **·** 
Dinas Caer **·** 
Dyffryn Weaver **·** 
Dwyrain Oldham a Saddleworth **·** 
Eddisbury **·** 
Ellesmere Port a Neston **·** 
Fylde **·** 
Garston a Halewood **·** 
Gogledd Blackpool a Cleveleys **·** 
Gogledd Bury **·** 
Gogledd St Helens **·** 
Gogledd Warrington **·** 
Gogledd-ddwyrain Bolton **·** 
Gorllewin Bolton **·** 
Gorllewin Cilgwri **·** 
Gorllewin Oldham a Royton **·** 
Gorllewin Swydd Gaerhirfryn **·** 
Halton **·** 
Hazel Grove **·** 
Heywood a Middleton **·** 
Hyndburn **·** 
Knowsley **·** 
Leigh **·** 
Lerpwl Riverside **·** 
Lerpwl Walton **·** 
Lerpwl Wavertree **·** 
Lerpwl West Derby **·** 
Macclesfield **·** 
Makerfield **·** 
Manceinion Gorton **·** 
Manceinion Withington **·** 
Morecambe a Lunesdale **·** 
Penrith a'r Goror **·** 
Penbedw **·** 
Pendle **·** 
Preston **·** 
Rochdale **·** 
Rossendale a Darwen **·** 
Salford ac Eccles **·** 
Southport **·** 
Stalybridge a Hyde **·** 
Stockport **·** 
Stretford ac Urmston **·** 
Tatton **·** 
Wallasey **·** 
Westmorland a Lonsdale **·** 
Wigan **·** 
Workington **·** 
Worsley a De Eccles **·** 
Wyre a Gogledd Preston **·** 
Wythenshawe a Dwyrain Sale
Mae **Golwg360** yn wasanaeth newyddion dyddiol arlein a lansiwyd ym mis Mai 2009.

Ariennir Golwg360 trwy gymysgedd o grantiau cyhoeddus gan Lywodraeth Cymru, Cyngor Llyfrau Cymru a gwerthiant hysbysebion a gwasanaethau masnachol drwy'r wefan. Derbyniodd grant dechreuol o £600,000 dros gyfnod o dair mlynedd, gan roi diwedd ar obeithion Dyddiol Cyf am gael arian cyhoeddus ar gyfer papur dyddiol print Cymraeg Y Byd. Ym Mawrth 2011 cafodd Golwg360 estyniad i'w grant am dair mlynedd arall wedi adroddiad ffafriol gan Wavehill Consulting.

Er bod cryn gydweithio rhwng y Cylchgrawn Golwg a Golwg360 ar sawl lefel, yn wreiddiol roedd y ddau wasanaeth yn gweithredu fel busnesau ar wahân ac roedd gan y ddau olygyddion gwahanol. Yn Ebrill 2020 cyfunwyd y swyddi gan roi swydd Prif Olygydd i Golwg a Golwg360. Ers Hydref 2009, Owain Schiavone yw Prif Weithredwr a Chyfarwyddwr Golwg Newydd (Golwg360) ac mae'n gyfarwyddwr Golwg Cyf.

Golygyddion
-----------

Ifan Morgan Jones oedd golygydd cyntaf Golwg360, yn ei swydd rhwng Ionawr 2009 a Medi 2011.. Cymerodd Bethan Lloyd y swydd yn 2011. Ym mis Mawrth 2020 apwyntiwyd Garmon Ceiro fel golygydd y cylchgrawn Golwg a gwefan Golwg360, a cychwynodd ei swydd ym mis Ebrill. Ers 2022, Alun Rhys Chivers yw’r golygydd.

Adrannau
--------

Mae prif adrannau'r wefan yn cynnwys: 

* Newyddion
* Chwaraeon
* Celfyddydau
* Calendr
* Blog
* Bwyd
* Lle Pawb
* Adran Swyddi

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Newyddion am estyniad cytundeb Golwg360 (Cyngor Llyfrau Cymru); adalwyd 6 Hydref 2012". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-04. Cyrchwyd 2011-12-12.
2. ↑  "Adolygiad Wavehill o ddatblygiad y gwasanaeth newyddion ar-lein Golwg360; adalwyd 6 Hydref 2012". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-03-26. Cyrchwyd 2011-12-12.
3. ↑  Golygydd newydd i Golwg360.com  Erthygl BBC Cymru Medi 2011; adalwyd 18 Rhagfyr 2013
4. ↑  *Garmon Ceiro yw Prif Olygydd newydd Golwg a Golwg360*  , Golwg360, 4 Mawrth 2020.  Cyrchwyd ar 22 Mehefin 2020.
Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Tyne a Wear, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw **Canol Sunderland** (Saesneg: *Sunderland Central*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Canol Sunderland yn Tyne a WearEtholaeth Canol Sunderland yn Tyne a Wear
* Tyne a Wear yn LloegrTyne a Wear yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–presennol: Julie Elliott (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr**

Berwick-upon-Tweed **·** 
Bishop Auckland  **·** 
Blaydon **·** 
Blyth Valley  **·** 
Canol Newcastle upon Tyne **·** 
Canol Sunderland **·** 
Darlington **·** 
De Middlesbrough a Dwyrain Cleveland **·** 
De Stockton **·** 
Dinas Durham **·** 
Dwyrain Newcastle upon Tyne **·** 
Easington **·** 
Gateshead **·** 
Gogledd Durham **·** 
Gogledd Glannau Tyne **·** 
Gogledd-orllewin Durham **·** 
Gogledd Newcastle upon Tyne **·** 
Gogledd Stockton **·** 
Hartlepool **·** 
Hexham **·** 
Houghton a De Sunderland **·** 
Jarrow **·** 
Middlesbrough **·** 
Redcar **·** 
Sedgefield **·** 
South Shields **·** 
Tynemouth **·** 
Wansbeck **·** 
Washington a Gorllewin Sunderland
Mae **Brennus** (neu **Brennos**) yn enw ar ddau bennaeth Celtaidd a wnaeth enw iddynt eu hunain trwy eu hymgyrchoedd milwrol:

* Brennus (4edd ganrif CC), pennaeth llwyth y Senones a gipiodd ddinas Rhufain tua 387 CC.
* Brennus (3edd ganrif CC), (bu farw 279 CC), arweinydd y fyddin Geltaidd a ymosododd ar Facedonia a gogledd Groeg.

Yn llyfr Sieffre o Fynwy, *Historia Regum Britanniae*, mae hanes am gymeriad o'r enw "Brennius" sy'n concro Rhufain; efallai wedi ei greu gan Sieffre ar sail y ddau Brennus hanesyddol.

Mae'n debyg fod yr enw yn dod o'r un gwreiddyn a'r gair Cymraeg "Brenin", ac efallai ei fod yn deitl yn hytrach nag yn enw personol.


|  |  |
| --- | --- |
| 

|  |
| --- |
|  |

 |

*Tudalen wahaniaethu yw hon, sef cymorth cyfeirio sy'n rhestru tudalennau sy'n gysylltiedig â'r un teitl ond yn trafod pynciau gwahanol.   
Os cyrhaeddoch yma drwy glicio ar ddolen fewnol, gallwch newid y ddolen fel ei bod yn cysylltu'n uniongyrchol â'r erthygl gywir. I wneud hynny ewch yn ôl at yr erthygl honno a newid y ddolen.*
Awdurdod unedol yn sir seremonïol Swydd Bedford, De-orllewin Lloegr, yw **Canol Swydd Bedford** (Saesneg: *Central Bedfordshire*).

Mae gan yr ardal arwynebedd o 716 km², gyda 288,648 o boblogaeth yn ôl amcangyfrif cyfrifiad 2019. Mae'n ffinio â Bwrdeistref Bedford i'r gogledd a Bwrdeistref Luton i'r de-ddwyrain, yn ogystal â siroedd Swydd Buckingham i'r gorllewin, a Swydd Gaergrawnt a Swydd Hertford i'r dwyrain.

Canol Swydd Bedford yn Swydd Bedford
Ffurfiwyd yr ardal fel awdurdod unedol ar 1 Ebrill 2009 pan unwyd y ddwy ardal an-fetropolitan Canol Swydd Bedford a De Swydd Bedford, a oedd gynt dan weinyddiaeth yr hen sir an-fetropolitan Swydd Bedford.

Rhennir yr awdurdod yn 79 o blwyfi sifil, heb ardaloedd di-blwyf. Mae ei phencadlys ym mhentref Chicksands. Mae aneddiadau eraill yn yr ardal yn cynnwys trefi Ampthill, Arlesey, Biggleswade, Dunstable, Flitwick, Houghton Regis, Leighton Buzzard, Linslade, Potton, Sandy, Shefford, Stotfold a Woburn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 28 Hydref 2020
Etholaeth seneddol yn Essex, Dwyrain Lloegr, yw **Brentwood ac Ongar** (Saesneg: *Brentwood and Ongar*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Brentwood ac Ongar yn EssexEtholaeth Brentwood ac Ongar yn Essex
* Essex yn LloegrEssex yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1974–1992: Robert McCrindle (Ceidwadol)
* 1992–2017: Eric Pickles (Ceidwadol)
* 2017–presennol: Alex Burghart (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Nwyrain Lloegr**

Basildon a Billericay **·** 
Bedford **·** 
Braintree **·** 
Brentwood ac Ongar **·** 
Broadland **·** 
Broxbourne **·** 
Bury St Edmunds **·** 
Caergrawnt **·** 
Canol Norfolk **·** 
Canol Suffolk a Gogledd Ipswich **·** 
Canol Swydd Bedford **·** 
Castle Point **·** 
Clacton **·** 
Colchester **·** 
Chelmsford **·** 
De Basildon a Dwyrain Thurrock **·** 
De Luton **·** 
De Norfolk **·** 
De Norwich **·** 
De Suffolk **·** 
De Swydd Gaergrawnt **·** 
De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
De-orllewin Norfolk **·** 
De-orllewin Swydd Bedford **·** 
De-orllewin Swydd Hertford **·** 
Fforest Epping **·** 
Gogledd Luton **·** 
Gogledd Norfolk **·** 
Gogledd Norwich **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford **·** 
Gogledd-orllewin Norfolk **·** 
Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt **·** 
Gorllewin Southend **·** 
Gorllewin Suffolk **·** 
Great Yarmouth **·** 
Harlow **·** 
Harwich a Gogledd Essex **·** 
Hemel Hempstead **·** 
Hertford a Stortford **·** 
Herstmere **·** 
Hitchin a Harpenden **·** 
Huntingdon **·** 
Ipswich **·** 
Maldon **·** 
Peterborough **·** 
Rayleigh a Wickford **·** 
Rochford a Dwyrain Southend **·** 
Saffron Walden **·** 
St Albans **·** 
Stevenage **·** 
Suffolk Arfordirol **·** 
Waveney **·** 
Thurrock **·** 
Watford **·** 
Welwyn Hatfield **·** 
Witham
Mae **Gorsaf reilffordd Minehead** yn derminws gogleddol i Reilffordd Gorllewin Gwlad yr Haf, sy’n rheilffordd treftadaeth yng  Ngwlad yr Haf. Agorwyd yr orsaf yn wreiddiol ym 1874, pan estynnwyd y rheilffordd wreiddiol o Watchet i Minehead. Roedd gan yr orsaf un platfform, 400 troedfedd o hyd, sied nwyddau a iard. Estynnwyd yr orsaf gyda tŵf y traffig dros yr hafau. Ychwanegwyd platfform arall, ac estynnwyd yr un gwreiddil ym 1933. Ychwanegwyd bocs signal, sied ar gyfer locomotifau a seidins. Adeiladwyd stablau a defnyddiwyd ceffylau i ddosbarthu nwyddau lleol. Mae siop, sy’n gwerthu llyfrau a DVDs, modelau, dillad, cardiau post stampiau. Mae swyddfeydd y rheilffordd yn rhan canalog adeilad yr orsaf a’r swyddfa wybodaeth a’r toiledau hefyd. Rhwng y 2 blatfform mae sioparall yn gwerthu llyfrau, DVDs ac ati. Heibio platfform 2 mae’r trofwrdd, sy’n dod yn wreiddiol o Bwllheli wedi cyrraedd ym 1979, ac wedi gosod yn ei le yn 2008. Mae caffi ger y trofwrdd. Adeiladwyd y swyddfa tocynnau gan wirfoddolwyr yn y 1980au, yn defnyddio pren a ffenestri o orsaf reilffordd Caerdydd Canolog. Mae'r orsaf y adeilad rhestredig (Gradd II)

Hanes
-----

Agorwyd yr orsaf gan Reilffordd Minehead ar 16 Gorffennaf 1874. Gweithredwyd y rheilffordd gan Reilffordd Bryste a Chaerwysg, y daeth yn rhan o Reilffordd y Great Western ym 1876. Daeth Rheilffordd Minehead yn rhan o Reilffordd y Great Western ym 1897.Daeth drafig nwyddau i ben yn 1964, a chawyd y rheilffordd wreiddiol ar 4 Ionawr 1971.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Rheilffordd Gorllewin Gwlad yr Haf
2. ↑  [Gwefan historic England]
3. ↑  History of the Great Western Railway, cyfrol 2, 1863-1921, gan E T MacDermot, 1931
Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Dyfnaint, De-orllewin Lloegr, yw **Canol Dyfnaint** (Saesneg: *Central Devon*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Canol Dyfnaint yn NyfnaintEtholaeth Canol Dyfnaint yn Nyfnaint
* Dyfnaint yn LloegrDyfnaint yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–presennol: Mel Stride (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil