Actores ffilm Americanaidd oedd **Carole Lombard** (Jane Alice Peters; 6 Hydref 1908 – 16 Ionawr 1942) sydd yn nodedig am ei pherfformiadau egnïol mewn ffilmiau comedi yn oes aur Hollywood. Serennai hi mewn nifer o luniau mwyaf poblogaidd y 1930au, yn enwedig yn genre'r ffilm gomedi *screwball*, gan gyfuno ceinder ac phrydferthwch y brif actores â nodweddion chwareus ac hynod ei chymeriadau digrif. Cafodd ei henwebu am Wobr yr Academi am ei rhan yn *My Man Godfrey* (1936), a bu'n briod ddwywaith, i'r actorion amlwg William Powell a Clark Gable.

Ganed Jane Alice Peters yn Fort Wayne, Indiana, Unol Daleithiau America, i Frederic Peters ac Elizabeth Knight Peters. Cafodd ei magu yn Los Angeles, Califfornia, gan ei mam, a derbyniodd hyfforddiant mewn actio a dawnsio. Ei pherfformiad cyntaf ar y sgrin loyw, dan ei henw genedigol, oedd yn y ffilm fud *A Perfect Crime* (1921)—sydd bellach ar goll, mae'n debyg—pan oedd yn 12 oed. Gadawodd yr ysgol yn 15 oed, ac ymddangosai mewn sawl ffilm arall mewn mân-rannau neu yn rhodiwr, heb ei henw ar y glodrestr, cyn iddi dderbyn ei rhan gyntaf dan yr enw llwyfan Carol Lombard (heb yr "e") yn *Marriage in Transit* (1925). Perfformiodd mewn rhyw ugain o luniau mud eraill yn y 1920au, gan amlaf yn actores ategol mewn comedïau byrion a gynhyrchwyd gan Mack Sennett, brenin y slapstic.

Ym 1930 newidiodd sillafiad ei henw proffesiynol i Carole Lombard, ac arwyddodd gontract am saith mlynedd gyda Paramount Pictures. Dechreuodd ymddangos mewn rhannau amlycach mewn ffilmiau mawr, gan gynnwys *Fast and Loose* (1930), *It Pays to Advertise* (1931), a *From Hell to Heaven* (1933). Yn y cyfnod hwn, cydserennai â'i gwŷr i fod mewn tair ffilm: *Man of the World* (1931) a *Ladies' Man* (1931) gyda William Powell, a *No Man of Her Own* (1932) gyda Clark Gable. Ymddangosodd hefyd mewn ambell gynhyrchiad o Columbia Pictures, er enghraifft y gomedi ramant *No More Orchids* (1932). Ei thro a'i gwnaeth yn enwog oedd *Twentieth Century* (1934), un o'r comedïau *screwball* cyntaf, a gyfarwyddwyd gan Howard Hawks. Yn y llun hwnnw, mae Lombard yn portreadu model sydd yn dod yn actores Broadway o fri gyda chymorth ei chariad a chyfarwyddwr, a bortreadir gan John Barrymore. Er nad oedd yn llwyddiant ariannol, byddai'r ffilm yn sefydlu priodoleddau'r arddull *screwball*—er enghraifft, yr ymddiddan ffraeth a chomedi gorfforol amserol sydd yn nodweddu perthynas y cariadon—ac yn gyfrwng i Lombard bortreadu'r archdeip dwyrannol sydd yn diffinio'i gyrfa: merch hardd ac hudolus, ond hefyd yn hwyliog ac hoedennaidd.

Cafodd Lombard ei henwebu am Wobr yr Academi am yr Actores Orau am ei pherfformiad yn *My Man Godfrey* (1936), ffars am gylchoedd uchaf cymdeithas a ystyrir yn un o'r esiamplau gwychaf o genre y gomedi *screwball*. Honno oedd ei thrydedd ffilm gyda William Powell, a oedd bellach yn gyn-ŵr iddi. Byddai'n serennu mewn rhannau tebyg yn *Nothing Sacred* (1937)—ffilm liw a gyfarwyddwyd gan William A. Wellman—a *To Be or Not to Be* (1942). Yn ogystal â'i pherfformiadau digrif, ymddangosodd mewn sawl rôl ddramataidd, gan gynnwys *Vigil in the Night* (1940) a *They Knew What They Wanted* (1940). Un o'i rhannau olaf oedd yn *Mr. and Mrs. Smith* (1941), un o'r unig ffilmiau comedi a gyfarwyddwyd gan Alfred Hitchcock.

Priododd Carole Lombard â William Powell ym 1931; cawsant ysgariad ym 1933. Ym 1939 priododd hi â Clark Gable, un o'r sêr enwocaf yn y sinema Americanaidd. Yn Ionawr 1942, un mis wedi'r ymosodiad ar Pearl Harbor, ymwelodd Lombard â'i dinas enedigol i ymddangos mewn rali ar gyfer bondiau rhyfel. Wrth iddi a'i mam ddychwelyd i Galiffornia, ar y rhan olaf o ehediad TWA 3 i Burbank, tarodd yr awyren Fynydd Potosi, ar gyrion Las Vegas, Nevada, gan ladd pob un o'r 22 o deithwyr a chriw. Wedi ei marwolaeth, yn 33 oed, rhyddhawyd ei llun olaf, *To Be or Not to Be* (1942), ffilm ddychanol wrth-Natsïaidd a gyfarwyddwyd gan Ernst Lubitsch.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Carole Lombard. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 9 Mai 2022.

Darllen pellach
---------------

* Warren G. Harris, *Gable and Lombard* (Efrog Newydd: Simon and Schuster, 1974).
* Frederick W. Ott, *The Films of Carole Lombard* (New Jersey: Citadel, 1972).
* Larry Swindell, *Screwball: The Life of Carole Lombard* (Efrog Newydd: Morrow, 1975).

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 34643748
* LCCN: n50039478
* ISNI: 0000 0000 6301 9594
* GND: 118854852
* SUDOC: 030330874
* BNF: cb13896764f (data)
* BIBSYS: 90854348
* NLA: 35517846
* NKC: xx0182506
* BNE: XX1289713
* CiNii: DA16879549

 |