Ffeminist a swffragét o Loegr oedd **Emmeline Pethick-Lawrence**, y farwnes Pethick-Lawrence (21 Hydref 1867 - 11 Mawrth 1954) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel ymgyrchydd dros hawliau merched. Sefydlodd Pethick-Lawrence y papur newydd *Pleidleisiau i Fenywod* gyda'i gŵr ym 1907.

Magwraeth
---------

Fe'i ganed ym Mryste ar 21 Hydref 1867 a bu farw yn Gomshall, Surrey. Dyn busnes oedd ei thad a hi oedd yr ail blentyn o 13 o blant; fe'i danfonwyd i aros mewn ysgol breswyl pan oed yn 8 oed.

Priododd Frederick Pethick-Lawrence, barwn 1af Pethick-Lawrence yn 1901, wedi iddi newid ei agwedd wleidyddol, gyda gogwydd tuag at y Rhyddfrydwyr. Roedd gan y ddau gyfrifon banc ar wahân, rhywbeth prin iawn yr adeg honno.

O 1891 tan 1895 gweithiodd Pethick fel "chwaer y bobl" dros Genhadaeth Gorllewin Llundain yn Cleveland Hall, ger Sgwâr Fitzroy. Helpodd Mary Neal redeg clwb merched yn y genhadaeth. Yn hydref 1895, gadawodd hi a Mary Neal y genhadaeth i gyd-sefydlu'r Espérance Club, clwb i fenywod a merched ifanc na fyddent yn ddarostyngedig i gyfyngiadau'r genhadaeth, lle gallent arbrofi gyda dawns a drama. Dechreuodd Pethick hefyd *Maison Espérance*, cydweithfa gwneud gwisgoedd gydag isafswm cyflog, diwrnod wyth awr a chynllun gwyliau.

Ymgyrchydd dros hawliau merched
-------------------------------

Y papur newydd *Votes for Women*, a gychwynwyd gan Pethick-Lawrence a'i gŵr
Pethick-Lawrence, chwith, gyda Women at the Hague yn 1915, gan gynnwys Jane Addams ac Annie E. Malloy
Roedd Pethick-Lawrence yn aelod o Gymdeithas yr Etholfraint (*the Suffrage Society*) ac fe'i cyflwynwyd i Emmeline Pankhurst ym 1906. Daeth yn drysorydd Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Menywod (WSPU), a sefydlwyd gan Pankurst ym 1903, a chododd £134,000 dros gyfnod o chwe blynedd.

Arestiwyd y pâr a'u garcharu yn 1912 am gynllwynio, yn dilyn protest a oedd yn cynnwys torri ffenestri, er eu bod ill dau wedi anghytuno â'r math treisgar hwn o weithredu. Ar ôl cael eu rhyddhau o'r carchar, cafodd y Pethick-Lawrences eu disodli o'r WSPU gan Emmeline Pankhurst a'i merch Christabel, oherwydd eu hanghytundeb ynglŷn ag ymgyrchu mwy radical, mwy milwriaethus.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Emmeline Pethick-Lawrence © Orlando Project". *cambridge.org*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-04-13. Cyrchwyd 2019-04-13.
2. ↑  Cyffredinol: .
3. ↑  Rhyw:. Darryl Roger Lundy (yn en), *The Peerage*, Wikidata Q21401824,
4. ↑  Dyddiad geni: "Emmeline Pethick-Lawrence, Baroness Pethick-Lawrence". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Emmeline Pethick-Lawrence". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. .
5. ↑  Dyddiad marw: "Emmeline Pethick-Lawrence, Baroness Pethick-Lawrence". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Emmeline Pethick-Lawrence". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. .
6. ↑  Tad: Darryl Roger Lundy (yn en), *The Peerage*, Wikidata Q21401824,
7. ↑  Brian Harrison, 'Lawrence, Emmeline Pethick-, Lady Pethick-Lawrence (1867–1954)', Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, Sept 2004; arlein Mai 2006 accessed 17 Tachwedd 2007
8. ↑  Judge, Roy (1989). "Mary Neal and the Espérance Morris". *Folk Music Journal* **5** (5): 548.. Adalwyd 28 Awst 2013.
9. ↑  Galwedigaeth: .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 55573090
* LCCN: n85052087
* ISNI: 0000 0000 8237 4161
* GND: 1054821569
* CiNii: DA0578621X
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |