Rhaglen gylchgrawn ar S4C yw ***Heno***. Cynhyrchir y rhaglen gan gwmni Tinopolis. Fe'i darlledwyd gynta ar S4C ym mis Medi 1990. Roedd yn rhan o weledigaeth Geraint Stanley Jones i gyrraedd cynulleidfa newydd nad oedd efallai yn hyderus o ddefnyddio ei Cymraeg. Lleolwyd y stiwdio a'r swyddfa gynhyrchu yn y de-ddwyrain er mwyn atgyfnerthu'r cysylltiad gyda'r ardal yma oedd yn naturiol Gymraeg a roedd swyddfa barhaol yn y gogledd hefyd.

Yn 2002 fe ail-lansiwyd y rhaglen gyda'r enw ***Wedi 6*** ac yna ***Wedi 7***. Mae'n chwaer-rhaglen i *Prynhawn Da* (gynt yn *Wedi 3*).

Yn 2012, fe wnaeth S4C ail-lansio eu amserlen ar 1 Mawrth a daeth ***Wedi 7*** i ben. Fe ail-gyflwynodd S4C y rhaglen ***Heno*** gyda fformat newydd tabloid ond fe gafodd feirniadaeth hallt gan y gynulleidfa a chwmni Tinopolis oedd yn ei gynhyrchu. Yn dilyn hyn fe ddychwelodd y rhaglen i'r fformat wreiddiol ym mis Ebrill 2012 gan gadw'r enw ***Heno***.

Cafwyd rhaglen arbennig ar 17 Medi 2015 i ddathlu pen-blwydd y rhaglen yn 25 oed. I ddathlu 30 mlynedd o'r rhaglen, darlledwyd cyfres o raglenni *Heno Aur* ar nosweithiau Sadwrn, yn dangos hen glipiau o'r archif.

Cyfnodau
--------

### Heno (1990-2002)

Fe gynhyrchwyd y gyfres wreiddiol gan Teledu Agenda a dyfodd i fod yn gwmni Tinopolis. Yn ystod y 1990au cynnar fe ddarlledwyd y rhaglen o stiwdio yng nghanolfan siopa Dewi Sant, Abertawe cyn symud i stiwdios newydd Tinopolis yn Llanelli ddiwedd y 90au.

Roedd y rhaglen yn arbennig o boblogaidd yn y de ond cafodd ei beirniadu gan nifer oherwydd y defnydd o'r Saesneg, yn enwedig wrth holi pobl ar y stryd a chynnal cyfweliadau yn y stiwdio. Ymateb y cwmni teledu oedd mai ymgais i adlewyrchu'r gymuned ddwyieithog roedd yn darlledu ohoni hi oedd y rheswm dros y defnydd o'r Saesneg.

Byddai pob rhaglen yn cynnwys cyfweliadau yn y stiwdio, eitemau nodwedd am ddigwyddiadau a newyddion o amgylch Cymru a nifer o slotiau am fywyd bob dydd. Ena Thomas oedd prif gogyddes y rhaglen a byddai'n egluro rysáit yn y gegin yn wythnosol. Byddai Huw 'Ffasiwn' wrth law i egluro'r trendiau diweddaraf a Ieuan Thomas yn rhoi cyngor ar arddio.

Roedd y cyflwynwyr gwreiddiol yn cynnwys Iestyn Garlick, Siân Tomos ac Angharad Mair a nifer o ohebwyr yn cynnwys Nia Dafydd, Emyr Penlan, Brychan Llŷr, Roy Noble, Daloni Metcalfe a Carys Wyn.

### Wedi 6 (2002-2003)

Yn 2002 fe newidiodd S4C yr amserlen ac ail-enwi rhaglen **Heno** i **Wedi 6**. Fe gwtogwyd y rhaglen i hanner awr er mwyn gallu darlledu rhaglenni poblogaidd eraill yn yr oriau brig.

### Wedi 7 (2003-2012)

Fe newidiwyd yr amserlen eto yn 2003 gan symud y rhaglen i 7pm. I gychwyn, roedd **Wedi 7** yn cael ei ddarlledu o ddydd Llun i ddydd Iau gyda rhaglen adloniant a cherddoriaeth **Popcorn** ar ddydd Gwener. Daeth y rhaglen yma i ben o fewn y flwyddyn a fe ddychwelodd **Wedi** 7 i'r slot dydd Gwener. Darlledwyd rhifyn olaf y gyfres ar 28 Chwefror 2012.

### Heno (2012-)

O 1 Mawrth 2012 lansiwyd amserlen newydd S4C a roedd ymgais gan y sianel i greu rhaglen gylchgrawn fwy bywiog a thabloid ei naws. I raddau roedd hyn yn adlewyrchu natur wreiddiol y rhaglen o 1990 er fod y cynnwys wedi esblygu i fod yn fwy diwylliannol gyda *Wedi 7*. Roedd y rhan fwyaf o'r eitemau ysgafn fel ffasiwn, hamdden, colur, coginio ac ati wedi symud i raglen Wedi 3 yn y prynhawn. Fe enillodd Tinopolis y tendr ond fe ddaeth hi'n amlwg wedyn nad oedden nhw'n gwbl hapus gyda fformat a chynnwys y rhaglen.

Fe roedd yna gyflwynwyr newydd yn cynnwys Rhodri Williams (a oedd wedi cyflwyno Heno yn y 90au), Emma Walford, Rhodri Owen a Llinos Lee. Roedd y rhaglenni newydd yn cychwyn gyda golwg ar newyddion y dydd a storiau mewn papurau newydd neu gylchgronau, gan drafod hyn rhwng y ddau gyflwynydd a dau westai. Roedd yna bwyslais hefyd ar ryngweithio gyda'r gynulleidfa drwy wefannau cymdeithasol a llai ar ohebwyr allanol o gwmpas Cymru. Ar y dydd Gwener roedd Heno yn cael ei ddisodli gyda rhaglen adloniant ysgafn *Pen8nos* a chwis *Jacpot*.

O fis Mai 2012, fe gadwyd enw'r rhaglen Heno ond fe ddychwelodd y fformat yn debycach i fformat y rhaglen *Wedi 7*. Ail-gyflwynwyd stiwdio fyw, yn adeilad y Galeri, Caernarfon ac ail-gyflogwyd Gerallt Pennant fel gohebydd yn y gogledd. Symudodd *Sam ar y Sgrîn* i fod yn rhan o arlwy nos Wener a daeth cyfres *Pen8nos* i ben erbyn yr haf. Yn ddiweddarach fe ymestynnwyd rhaglenni dydd Llun a ddydd Gwener yn awr o hyd.

Yn 2020 cychwynnodd rhifyn ar nos Sadwrn am y tro cyntaf. Darlledwyd *Heno Nos Sadwrn* am y tro cyntaf am 7.30pm ar 8 Chwefror 2019 gyda sioe fyw o Galeri Caernarfon wedi ei gyflwyno gan Elin Fflur.

Cyflwynwyr a Gohebwyr
---------------------

Mae yna lawer o bobl wedi ymddangos ar y rhaglen fel prif gyflwynwyr yn y stiwdio a gohebwyr. Mae nifer o'r unigolion yma yn gweithio yn llawn amser gyda Tinopolis fel ymchilwyr, cynhyrchwyr neu cyfarwyddwyr. Mae'r rhestr isod yn cynnwys rhai sydd ddim yn ymddangos ar y sgrîn bellach ond sy'n parhau i weithio tu ôl y llenni.

### Cyflwynwyr a gohebwyr cyfredol

* Angharad Mair
* Dafydd Wyn Rees
* Elin Fflur
* Gerallt Pennant
* Huw 'Fash' Rees
* Llinos Lee
* Mari Grug
* Rhodri Davies
* Rhodri Gomer-Davies
* Rhodri Owen
* Siân Thomas
* Yvonne Evans
* Alun Williams

### Cyn-gyflwynwyr a gohebwyr


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Aled Jones
* Alun Gibbard
* Alwyn Humphreys
* Aneirin Karadog
* Branwen Gwyn
* Brychan Llyr
* Catrin Evans
* Carys Wyn Davies
* Cerys Bowen
* Dafydd Du
* Daloni Metcalf
 | * Dan Edwards-Phillips
* Eleri Siôn
* Elinor Jones
* Ellen Llewellyn
* Emyr Penlan
* Emma Walford
* Gareth Roberts
* Gary Slaymaker
* Glynog Davies
* Gwyn Llywelyn
 | * Heledd Cynwal
* Heledd Gwyndaf
* Huw Eurig Hughes
* Iestyn Garlick
* Ieuan Thomas
* John Hardy
* Meinir Gwilym
* Moc Morgan
* Nia Dafydd
* Nia Wyn Jones
* Roy Noble
 | * Rebecca Jones
* Rhodri Llywelyn
* Rhodri Williams
* Sian Bassett Roberts

  |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pen-blwydd Hapus 'Heno', adalwyd 18 Medi 2015
2. ↑  S4C focuses locally for new flagship programme
3. ↑  Arlwy bresennol S4C ‘yn peryglu ei dyfodol’
4. ↑  S4C: Newidiadau i raglen ‘Heno’, *Golwg360*, 13 Ebrill 2012.
5. ↑  Cofnod Twitter, Adalwyd ar 17 Medi 2015
6. ↑  @HenoS4C (17 Mehefin 2020). "Rydyn ni am fynd â chi yn ôl mewn amser! 🕢🔙🚗💨HENO AUR! 🌟✨Yn dod i'ch sgrîn chi'n fuan! 📺 Heno Aur 📆 1 Gorffennaf" (Trydariad) – drwy Twitter.
7. ↑  Swansea's St David's shopping centre in the 1980s
8. ↑  Datgelu pwy a beth fydd yn cymryd lle Wedi3/Wedi7
9. ↑  Heno – Gerallt Pennant yn ôl, Rhodri Ogwen yn gadael, *Golwg360*, 1 Mai 2012.
10. ↑   Newidiadau i amserlen S4C. S4C (1 Mai 2012). Adalwyd ar 22 Mai 2016.
11. ↑  *Elin Fflur yn croesawu’r cyfle i gyflwyno Heno ar nos Sadwrn*  , Golwg360, 31 Ionawr 2020.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Heno
* Cyfrif Twitter Heno