Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwatwarwr y paith** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwatwarwyr y paith) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Mimus patagonicus***; yr enw Saesneg arno yw *Patagonian mockingbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: *Mimidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. patagonicus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Disgrifiad
----------

Mae'r gwatwarwr y paith yn 22 i 25 cm (8.7 i 9.8 modfedd) o hyd. Mae gwrywod yn pwyso 44.4 i 61.8 g (1.57 i 2.18 oz) a benywod 43.8 i 65.4 g (1.54 i 2.31 oz). Mae gan oedolion goron frown, ael (superciliwm) gwyn, a llinell ddu trwy'r llygad. Mae eu rhannau uchaf yn lwyd-frown golau sy'n welwach ar y crwmp. Mae'r adenydd yn ddu ac yn dangos dau far gwelw tenau pan ymhlŷg. Mae eu cynffon yn ddu ac eithrio ymyl gwyn y plu allanol gyda blaenau gwyn ar y lleill. Maent yn llwyd-felyn islaw sy'n welwach ar y gwddf a'r bol. Mae'r rhai ifanc yn eu hanfod yn debyg ond gyda smotiau duon ar y fron.

Enwau
-----

Ei enw yn Sbaeneg yw *calandria*, yn Saesneg *Patagonian mocking bird*. Mae'n debyg bod nifer o enwau brodorol y Cenhedloedd Cyntaf hefyd.

Dosbarthiad a chynefin
----------------------

Mae'r gwatwarwr Paith yn byw trwy gydol y flwyddyn yng ngogledd-orllewin a chanolbarth yr Ariannin. Mae'n bridio yn ne'r Ariannin a de Chile cyn belled â Chulfor Magellan. Ar ôl y tymor bridio mae’n mudo i'r gogledd i ganol a thua gogledd-ddwyrain yr Ariannin. Mae'n ymwelydd achlysurol â Tierra del Fuego ac mae wedi'i recordio yn Ynysoedd y Falkland.

Yn gyffredinol, mae gwatwarwr hwn yn byw mewn corstiroedd a llwyni agored gan gynnwys paith Patagonia. Yn ne-ddwyrain yr Ariannin mae hefyd i'w gael mewn coetir eithaf agored. Gall fyw o lefel y môr i 1,800 m (5,900 tr).

Ymddygiad
---------

### Bwydo

Mae'r gwatwarwr Paith yn bwydo ar lawr gwlad yn bennaf. Yn y tymor bridio ei brif ddeiet yw pryfed ac mae'n ychwanegu ffrwythau ac aeron yn y tymor nad yw'n fridio.

### Bridio

Mae'r gwatwarwr Paith yn bridio ym mis Ionawr yng ngogledd yr Ariannin a rhwng Hydref a Rhagfyr yn Chile. Mae'n unweddog (gwryw yn paru ag un cymar yn unig) ac mae'n ymddangos ei fod yn diriogaethol. Mae grwpiau teulu yn aros gyda'i gilydd yn y tymor di-fridio. Mae ei nyth yn gwpan agored wedi'i wneud o frigau ac wedi'i leinio â deunyddiau meddalach ac wedi'i osod yn isel mewn llysdyfiant. Mae maint y nythaid yn amrywio o dri i chwech.

Llais
-----

Mae gwatwarwyr y Paith yn canu yn barhaus am gyfnodau hir, o glwyd agored neu o'r tu mewn i lysdyfiant; Ei gân yw "cyfres ryfelgar o nodiadau ac ymadroddion amrywiol". Mae'n dynwared rhywogaethau eraill.

Statws
------

Mae'r IUCN wedi asesu bod y gwatwarwr Paith yn ‘destun pryder Lleiaf’.  Mae'n weddol gyffredin ac eithrio yn Chile ac nid oes unrhyw fygythiadau hysbys i'w phoblogaeth.

Teulu
-----

Mae'r gwatwarwr y paith yn perthyn i deulu'r Gwatwarwyr (Lladin: *Mimidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Cathaderyn du | Melanoptila glabrirostris |  |
|
| Cathaderyn llwyd | Dumetella carolinensis |  |
|
| Crynwr brown | Cinclocerthia ruficauda |  |
|
| Gwatwarwr cefnwinau | Mimus dorsalis |  |
|
| Gwatwarwr glas | Melanotis caerulescens |  |
|
| Gwatwarwr y Gogledd | Mimus polyglottos |  |
|
| Gwatwarwr y paith | Mimus patagonicus |  |
|
| Tresglen Cozumel | Toxostoma guttatum |  |
|
| Tresglen Sorocco | Mimus graysoni |  |
|
| Tresglen grymbig | Toxostoma curvirostre |  |
|
| Tresglen gynffonhir | Toxostoma rufum |  |
|
| Tresglen hirbig | Toxostoma longirostre |  |
|
| Tresglen saets | Oreoscoptes montanus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.
3. ↑

 *Safonwyd yr enw* **Gwatwarwr y paith** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*