Logo'r Llynges Frenhinol
Prif gangen morwrol Lluoedd Arfog y Deyrnas Unedig ydy'r **Llynges Frenhinol**. Fe'i ffurfiwyd yn y 16g ac felly hi yw'r gangen hynaf a chaiff ei galw ar adegau yn *the Senior Service*. O ddiwedd yr 17g hyd at yr 20g hi hefyd oedd llynges fwyaf pwerus y byd
, ac yn gyfrifol i raddau helaeth iawn am sefydlu'r Ymerodraeth Brydeinig. Oherwydd hyn cyfeirir ati drwy'r byd fel "y Llynges Frenhinol" heb ddisgrifiad daearyddol pellach.

Yn dilyn ei llwyddiant honedig yn y Rhyfel Mawr cafodd ei chwtogi gryn dipyn, er ei bod yn parhau i fod y llynges fwyaf yn y byd ar gychwyn yr Ail Ryfel Byd. Ar ddiwedd y rhyfel hwn roedd Llynges yr Unol Daleithiau wedi'i goddiweddu i fod y mwyaf. Dros gyfnod y Rhyfel Oer cafodd ei chwtogi ymhellach gan ganolbwyntio ar adnabod a difa llongau tanfor yr Undeb Sofietaidd yn bennaf, a hynny ym Môr y Gogledd. Cyn Datgyfannu'r Undeb Sofietaidd yn y 1990au dychwelwyd at hwylio holl gefnforoedd y byd.

HMS Ocean: un o longau tir-a-môr ymosodol y Llynges Frenhinol
Mae'r llynges heddiw'n cynnwys llongau technegol soffistigedig iawn sy'n cynnwys llong cludo awyrennau, llong tir-a-môr ymosodol (*amphibious assault ship*), dwy long docio tir-a-môr symudol (*amphibious transport dock*), pedair llong danfor gyda thaflegrau balistig (gyda gallu niwclear, saith llong tanfor niwclear, chwech llong ddistryw gyda thaflegrau (*guided missile destroyers*), 13 ffrigad, 15 llong clirio ffrwydron morwrol a 24 cwch patrôl. Yng ngwanwyn 2013 roedd gan y Llynges 79 llong wedi'u comisiynnu (neu ar waith) yn y *Royal Fleet Auxiliary* (RFA), 13 llong gomisiwn a 6 llong fasnachol a gaiff eu hurio. Caiff llongau'r Llynges Frenhionol eu cyflenwi gyda thanwydd, bwyd ac arfau gan dri llong lanio a docio.

* Llun allan o Groniclau Jean Froissart, 15g; Brwydr SluysLlun allan o Groniclau Jean Froissart, 15g; Brwydr Sluys
* HMS Illustrious; llong cludo awyrennauHMS Illustrious; llong cludo awyrennau
* HMS Bulwark; llong docio tir-a-môr symudolHMS Bulwark; llong docio tir-a-môr symudol
* HMS Vanguard; llong danfor gyda thaflegrau balistigHMS Vanguard; llong danfor gyda thaflegrau balistig
* HMS Astute 2; llong danfor niwclearHMS Astute 2; llong danfor niwclear
* HMS Dauntless; llong ddistryw gyda thaflegrauHMS Dauntless; llong ddistryw gyda thaflegrau
* HMS Somerset; ffrigadHMS Somerset; ffrigad
* HMS Bangor; llong clirio ffrwydron morwrolHMS Bangor; llong clirio ffrwydron morwrol
* HMS Tracker; cwch patrôl gyda HMS Puncher a HMS Blazer yn y cefndir.HMS Tracker; cwch patrôl gyda HMS Puncher a HMS Blazer yn y cefndir.
* HMS Cardigan Bay; llong gomisiwn yn arwain nifer o longau clirio ffrwydron morwrol.HMS Cardigan Bay; llong gomisiwn yn arwain nifer o longau clirio ffrwydron morwrol.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "The Royal Navy". *Britannica Online*. Encyclopædia Britannica. Cyrchwyd 3 June 2009.
2. ↑  Rose, Lisle Abbott. *Power at Sea: The Breaking Storm, 1919–1945*, *University of Missouri Press, 2006*, tud. 36.
3. ↑  "Royal Navy - A Global Force 2012". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-04-25. Cyrchwyd 2013-04-20.
4. ↑  The Royal Navy, DEPLOYED FORWARD - OPERATING GLOBALLY
5. ↑  *Getting ship shape: IfM develops a fleet management tool for the Royal Navy*