recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Etholaeth seneddol yn Swydd Hertford, Dwyrain Lloegr, yw **Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford** (Saesneg: *North East Hertfordshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford yn Swydd HertfordEtholaeth Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford yn Swydd Hertford
* Swydd Gaergrawnt yn LloegrSwydd Gaergrawnt yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1997.

Aelodau Senedol
---------------

* 1997–presennol: Oliver Heald (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Nwyrain Lloegr**

Basildon a Billericay **·** 
Bedford **·** 
Braintree **·** 
Brentwood ac Ongar **·** 
Broadland **·** 
Broxbourne **·** 
Bury St Edmunds **·** 
Caergrawnt **·** 
Canol Norfolk **·** 
Canol Suffolk a Gogledd Ipswich **·** 
Canol Swydd Bedford **·** 
Castle Point **·** 
Clacton **·** 
Colchester **·** 
Chelmsford **·** 
De Basildon a Dwyrain Thurrock **·** 
De Luton **·** 
De Norfolk **·** 
De Norwich **·** 
De Suffolk **·** 
De Swydd Gaergrawnt **·** 
De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
De-orllewin Norfolk **·** 
De-orllewin Swydd Bedford **·** 
De-orllewin Swydd Hertford **·** 
Fforest Epping **·** 
Gogledd Luton **·** 
Gogledd Norfolk **·** 
Gogledd Norwich **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford **·** 
Gogledd-orllewin Norfolk **·** 
Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt **·** 
Gorllewin Southend **·** 
Gorllewin Suffolk **·** 
Great Yarmouth **·** 
Harlow **·** 
Harwich a Gogledd Essex **·** 
Hemel Hempstead **·** 
Hertford a Stortford **·** 
Herstmere **·** 
Hitchin a Harpenden **·** 
Huntingdon **·** 
Ipswich **·** 
Maldon **·** 
Peterborough **·** 
Rayleigh a Wickford **·** 
Rochford a Dwyrain Southend **·** 
Saffron Walden **·** 
St Albans **·** 
Stevenage **·** 
Suffolk Arfordirol **·** 
Waveney **·** 
Thurrock **·** 
Watford **·** 
Welwyn Hatfield **·** 
Witham
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr cyffredin bach**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr cyffredin bach**; yr enw Saesneg yw *Lesser Common Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Mesapamea didyma*.

Hyd ei adain yw rhwng 27–30 mm ac mae i'w weld yn hedfan rhwng Gorffennaf ac Awst.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr cyffredin bach yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Etholaeth seneddol yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Gogledd Doncaster** (Saesneg: *Doncaster North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Doncaster yn Ne Swydd EfrogEtholaeth Gogledd Doncaster yn Ne Swydd Efrog
* De Swydd Efrog yn LloegrDe Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–1992: Michael Welsh (Llafur)
* 1992–2005: Kevin Hughes (Llafur)
* 2005–presennol: Ed Miliband (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr rhydlyd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr rhydlyd**; yr enw Saesneg yw *Brown Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Rusina ferruginea*. Fe'i canfyddir yn Ewrop.

Hyd yr adenydd ydy 32–40 mm. Mae'r oedolyn yn hedfan rhwng Mehefin a Gorffennaf, yn ddibynol ar ei leoliad.

Bwyd
----

Mae'r siani flewog yn hoff o fwyta planhigion gan gynnwys mathau o Rumex.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr rhydlyd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  Markku Savela (March 21, 2008). "Charanyca genus". funet.fi. Cyrchwyd 2009-03-05.
Mae **Jason Statham** (ganed 26 Gorffennaf 1967) yn actor, crefftwr ymladd a chyn-yrrwr Seisnig. Fe'i adnabyddir am ei rolau yn ffilmiau trosedd Guy Ritchie *Lock, Stock and Two Smoking Barrels* (1998), *Snatch* (2000), a *Revolver* (2005). Mae hefyd wedi ymddangos mewn ffilmiau megis y drioleg acsiwn ddrama gyffrous *The Transporter* (2002-2008), y ffilm lladron *The Italian Job* (2003), y ffilm acsiwn/gomedi tywyll *Crank* (2006), y ffilm acsiwn *War* (2007), y ffilm ffuglen wyddonol acsiwn ddrama gyffrous *Death Race* (2008), y ffilm drosedd *The Bank Job* (2008) a'r gyfres acsiwn *The Expendables* (2010-2014). Yn 2015, serennodd Statham yn ffilm olaf y gyfres *The Fast and the Furious*, sef *Furious 7*, a gwnaeth ei ddebut comedi yn ffilm Melissa McCarthy, *Spy*. Fel arfer, perfformia ei ymladd llwyfan a styntiau ei hunan, ac mae'n nodedig am gael ei gastio fel gwrtharwr.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Neges ar gyfrif swyddogol Facebook

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 107876545
* LCCN: no2003003729
* ISNI: 0000 0001 1925 5247
* GND: 1017120617
* SUDOC: 066756731
* BNF: cb14229628p (data)
* BIBSYS: 3097699
* NLA: 42191308
* NKC: xx0027350
* BNE: XX1490480

 |
Etholaeth seneddol ym Manceinion Fwyaf, Gogledd-orllewin Lloegr, yw **Gogledd Bury** (Saesneg: *Bury North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Bury ym Manceinion FwyafEtholaeth Gogledd Bury ym Manceinion Fwyaf
* Manceinion Fwyaf yn LloegrManceinion Fwyaf yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth fwrdeistrefol yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–1997: Alistair Burt (Ceidwadol)
* 1997–2010: David Chaytor (Llafur)
* 2010–2017: David Nuttall (Ceidwadol)
* 2017–2019: James Frith (Llafur)
* 2019–presennol: James Daly (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-orllewin Lloegr**

Altrincham a Gorllewin Sale **·** 
Ashton-under-Lyne **·** 
Barrow a Furness **·** 
Blackburn **·** 
Blackley a Broughton **·** 
Bootle **·** 
Burnley **·** 
Caerhirfryn a Fleetwood **·** 
Caerliwelydd **·** 
Canol Manceinion **·** 
Canol Sefton **·** 
Congleton **·** 
Copeland **·** 
Crewe a Nantwich **·** 
Cwm Ribble **·** 
Cheadle **·** 
Chorley **·** 
De Blackpool **·** 
De Bury **·** 
De Cilgwri **·** 
De-ddwyrain Bolton **·** 
De Ribble **·** 
De St Helens ac Whiston **·** 
De Warrington **·** 
Denton a Reddish **·** 
Dinas Caer **·** 
Dyffryn Weaver **·** 
Dwyrain Oldham a Saddleworth **·** 
Eddisbury **·** 
Ellesmere Port a Neston **·** 
Fylde **·** 
Garston a Halewood **·** 
Gogledd Blackpool a Cleveleys **·** 
Gogledd Bury **·** 
Gogledd St Helens **·** 
Gogledd Warrington **·** 
Gogledd-ddwyrain Bolton **·** 
Gorllewin Bolton **·** 
Gorllewin Cilgwri **·** 
Gorllewin Oldham a Royton **·** 
Gorllewin Swydd Gaerhirfryn **·** 
Halton **·** 
Hazel Grove **·** 
Heywood a Middleton **·** 
Hyndburn **·** 
Knowsley **·** 
Leigh **·** 
Lerpwl Riverside **·** 
Lerpwl Walton **·** 
Lerpwl Wavertree **·** 
Lerpwl West Derby **·** 
Macclesfield **·** 
Makerfield **·** 
Manceinion Gorton **·** 
Manceinion Withington **·** 
Morecambe a Lunesdale **·** 
Penrith a'r Goror **·** 
Penbedw **·** 
Pendle **·** 
Preston **·** 
Rochdale **·** 
Rossendale a Darwen **·** 
Salford ac Eccles **·** 
Southport **·** 
Stalybridge a Hyde **·** 
Stockport **·** 
Stretford ac Urmston **·** 
Tatton **·** 
Wallasey **·** 
Westmorland a Lonsdale **·** 
Wigan **·** 
Workington **·** 
Worsley a De Eccles **·** 
Wyre a Gogledd Preston **·** 
Wythenshawe a Dwyrain Sale
Gwladwriaeth a chanddi statws arbennig yw **gwladwriaeth gysylltiedig** sydd yn ddibynnol i raddau mawr ar wladwriaeth arall, fel rheol mewn materion tramor ac amddiffyn. Mae gan y wladwriaeth felly ddiffyg o ran sofraniaeth, er ei bod yn meddu ar ymreolaeth dros ei gwleidyddiaeth fewnwladol.

Y ddwy enghraifft amlycaf o wladwriaethau cysylltiedig cyfoes yw Niue ac Ynysoedd Cook, ill dau yn wledydd yn y Cefnfor Tawel sydd yn gysylltiedig â Seland Newydd. Mae tair gwlad arall yn y Cefnfor Tawel – Palaw, Taleithiau Ffederal Micronesia, ac Ynysoedd Marshall – sydd mewn "cysylltiad rhydd" ag Unol Daleithiau America, ond yn meddu ar sofraniaeth lawn ac yn aelodau'r Cenhedloedd Unedig.

Yn 1967, rhoddwyd statws gwladwriaeth gysylltiedig i bump o drefedigaethau'r Deyrnas Unedig yn y Caribî: Antiga (27 Chwefror), Dominica (1 Mawrth), Grenada (3 Mawrth), Sant Kitts-Nevis-Anguilla (27 Chwefror), a Saint Lucia (1 Mawrth). Ar 27 Hydref 1969, rhoddwyd y statws hwn hefyd i Saint Vincent. Erbyn 1983, yn sgil trafodaethau rhwng llywodraethau'r ynysoedd â'r Deyrnas Unedig, rhoddwyd annibyniaeth i bob un ohonynt – Antiga a Barbwda, Dominica, Grenada, Sant Kitts-Nevis, Sant Lwsia, a Sant Vincent a'r Grenadines – ac eithrio Anguilla, sydd yn parhau yn diriogaeth dramor ers i luoedd Prydeinig atal gwrthryfel yno yn 1969.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  G. R. Berridge ac Alan James, *A Dictionary of Diplomacy* (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2003), t. 14.
2. ↑  Kenneth J. Panton, *Historical Dictionary of the British Empire* (Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield, 2015), t.41
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr cyffredin Remm**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr cyffredin Remm**; yr enw Saesneg yw *Remm's Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Mesapamea remmi*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr cyffredin Remm yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr brith**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr brith**; yr enw Saesneg yw *Mottled Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Caradrina morpheus*. Mae i'w ganfod yng nghanol ewrop a Siberia.

Hyd ei adenydd hwyaf ydy 32–38 mm ac mae'n hedfan rhwng Mai ac Awst.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr brith yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr siderog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr siderog**; yr enw Saesneg yw *Flounced Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Luperina testacea*. Mae i'w ganfod ledled Ewrop.

Hyd yr adenydd yw 30–35 mm; mae'r blaen adenydd rhwng 14–18 mm. Ungenhedlaeth sydd o oedolion ac maen nhw'n hedfan rhwng Gorffennaf a Hydref.

Bwyd
----

Mae'r siani flewog yn hoff iawn o fwyta gweiriau a grawn.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr siderog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr Cymreig**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr Cymreig**; yr enw Saesneg yw *Ashworth's Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Xestia ashworthii*.

Dosbarthiad
-----------

Rhywogaeth leol iawn, sydd i'w chael yn ardaloedd mynyddig Gogledd Cymru yn unig, lle mae'n byw ar fryniau llechi a chalchfaen.

Ffenoleg
--------

Mae'r genhedlaeth sengl yn hedfan rhwng Mehefin ac Awst, pan ddaw i olau a siwgr.

Cylch bywyd
-----------

Mae'r larfa yn bwydo ar amrywiaeth o blanhigion isel gan gynnwys cor-rosyn cyffredin (Helianthemum chamaecistus), grug (Calluna) a bysedd y cŵn (Digitalis purpurea). Ar ddiwrnodau heulog weithiau gellir dod o hyd i'r larfa yn torheulo ar y planhigion bwyd neu ar greigiau cyfagos

Cafwyd lindysen llawndwf 8 Mehefin 1994 ar lwybr Drws Ardudwy, gwarchodfa natur y Rhinogydd. Mae'n debyg mai chwilio am le i chwileru ydoedd.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr Cymreig yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Cofnodion amrywiol
------------------

* Pori ar y teim yng Ngwm Idwal heddiw [21/5/2023]. 'Di methu canfod be ydi o ar y we, ond mi fydd na rhywun yma’n gwybod ma siwr! "Dim Enw"
* *Ashworths rustic* - lindysun ar lwybr Drws Ardudwy gwarchodfa y Rhinogydd (efo Jonathan Neale) 8/9/1964
* PENWYTHNOS 'ASHWORTH'S RUSTIC' YM MHENSYCHNANT

Dydd Sadwrn 9fed - Dydd Sul 10fed Gorffennaf [2022]. Nos Sadwrn fydda i'n rhoi’r trapiau gwyfynod allan ar y mynydd yn y gobaith o ddal *Weaver's Wave* ac *Ashworth's Rustic*. Yng Nghymraeg, cafodd Ashworth Rustic ei enwi 'Y Gwladwr Cymreig' ; a *Weaver's Wave* ydy Ton Gwynedd. Mae'r enwau hyn yn tystio i'r ffaith bod y ddwy rywogaeth hon yn unigryw i fynyddoedd Eryri a Gogledd Cymru, yn digwydd yn unman arall ym Mhrydain. Pensychnant yw'r lleoliad mwyaf adnabyddus ac mae wedi denu gwyfynwyr ers i Ton Gwynedd gael ei dal yma ym 1856. (Esgusodwch fy Nhymraeg druan. Dim ond dysgwr ydw i.)

* VC49 Eryri 15/07/2020. gwladwr Cymreig (*Xestia ashworthii*), newydd am y flwyddyn

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
3. ↑  FB Cymuned Llên Natur
4. ↑  Llyfr Maes Duncan Brown > Tywyddiadur Llên Natur > FB Cymuned Llên Natur
5. ↑  FB Cymuned Llên Natur
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr yr Alban**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr yr Alban**; yr enw Saesneg yw *Cousin German*, a'r enw gwyddonol yw *Protolampra sobrina*.

Fe'i canfyddir yn y rhan fwyaf o Ewrop ac i'r gorllewin tuag at Siberia, mynyddoedd Altai, Irkutsk, Kamchatka a Chorea.

Mae'r adenydd yn mesur rhwng 34–39 mm. Gwelir yr oedolyn yn hedfan rhwng Gorffennaf ac Awst.

Bwyd
----

Mae'r siani flewog yn hoff iawn o fwyta *Rosa acicularis*, *Sorbus aucuparia*, *Calluna vulgaris* a *Vaccinium uliginosum*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr yr Alban yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr y derw**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr y derw**; yr enw Saesneg yw *Oak Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Dryobota labecula*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr y derw yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Etholaeth seneddol ym Mryste, De-orllewin Lloegr, yw **Gogledd-orllewin Bryste** (Saesneg: *Bristol North West*). At ddibenion gweinyddol mae'n dal i gael ei restru fel rhan o'r hen sir Avon. Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd-orllewin Bryste yn yr hen sir AvonEtholaeth Gogledd-orllewin Bryste yn yr hen sir Avon
* Avon yn LloegrAvon yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol yn 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1955: Gurney Braithwaite (Ceidwadol)
* 1955–1959: Christopher Boyd (Llafur)
* 1959–1966: Martin McLaren (Ceidwadol)
* 1966–1970: John Ellis (Llafur)
* 1970–1974: Martin McLaren (Ceidwadol)
* 1974–1979: Ronald Thomas (Llafur)
* 1979–1983: Michael Colvin (Ceidwadol)
* 1983–1997: Michael Stern (Ceidwadol)
* 1997–2010: Doug Naysmith (Llafur)
* 2010–2017: Charlotte Leslie (Ceidwadol)
* 2017–presennol: Darren Jones (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Etholaeth seneddol yn Hampshire, De-ddwyrain Lloegr, yw **Gogledd-orllewin Hampshire** (Saesneg: *North West Hampshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd-orllewin Hampshire yn HampshireEtholaeth Gogledd-orllewin Hampshire yn Hampshire
* Hampshire yn LloegrHampshire yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–1997: David Mitchell (Ceidwadol)
* 1997–2015: George Young (Ceidwadol)
* 2015–presennol: Kit Malthouse (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Cerflun o Taq-e Bostan yn dangos y brenin Khosro II (canol) yn derbyn symbolau ei awdurdod gan **Ahura Mazda** (de) ac Anahita (chwith)
**Ahura Mazda** neu **Ohrmazd** yw'r enw a roddir ar Dduw gan y Zoroastriaid. Ystyr yr enw Ahura Mazda yw 'Yr Arglwydd Doeth'. Fel mae ei enw yn awgrymu, ei brif agwedd yw Doethineb; nid yw'n twyllo ac ni ellir ei dwyllo gan ei fod yn ffynhonnell y goleuni a phob daioni. Ahura Mazda yw Tad a Mam y Bydysawd, y creawdwr a osodes yr haul, y lleuad a'r sêr yn eu llwybrau. Mae o'n bod a bydd yn bod am byth. Ond yn yr oes bresennol nid yw Ahura Mazda yn hollalluog am ei fod yn wynebu ei arch elyn Yr Ysbryd Drwg; ond daw'r amser y bydd yn gorchfygu'r gelyn ac yn teyrnasu'n hollalluog.

Yn y *Zend Avesta* ac ysgrythurau eraill disgrifir Ahura Mazda yn nhermau naturiolaidd (ond nid yw hynny'n golygu fod pob Zoroastriad yn meddwl amdano felly). Mae'n gwisgo mantell frith â sêr. Fe'i cynrychiolir gan yr haul - ei lygad - a'r goleuni. Lleolir ei orsedd yn y Nefoedd uchaf, yng nghanol y goleuni nefolaidd. Mae'n cadw llys yno ac mae angylion yn gweini arno.

Yn anad dim mae Ahura Mazda yn cynrychioli Daioni perffaith - y gwrthwyneb llwyr i Ddrygioni. Nid yw'n caniatau dioddefiant er bod hynny'n digwydd ar hyn o bryd oherwydd bodolaeth Drygioni. Y weledigaeth ohono a gafodd Zarathustra oedd man cychwyn Zoroastriaeth.

Ym mytholeg Persia cyn sefydlu Zoroastriaeth roedd Ahura Mazda yn un o'r prif dduwiau brodorol. Ceir sawl ffurf ar ei enw. Fe'i cysylltir gan amlaf â'r dduwies Anahita. Gan Anahita ac Ahura Mazda y derbynai brenhinoedd Persia eu hawdurdod.

### Darllen pellach

* John R. Hinnells, *Persian Mythology* (Llundain, 1973)
Cofeb i Gwladys yn Eglwys y Santes Fair, Priordy'r Fenni, gyda'i gŵr 
William ap Thomas.
Un o uchelwyr yr Oesoedd Canol oedd **Gwladys ferch Dafydd Gam** (bu farw 1454) a merch Dafydd ap Llewelyn ap Hywel (a adnabyddir fel 'Dafydd Gam').

Ei llysenw oedd **Seren y Fenni** ac fe'i cymharwyd yn y gorffennol gyda'r Frenhines Marchia am ei dylanwad a'i didwylledd.

Oherwydd i'w thad ochri gyda'r Saeson yn erbyn Owain Glyn Dŵr, llosgwyd eu cartref ac erlidiwyd y teulu i Loegr, a chawasant gryn groeso gan frenin Lloegr sef Harri IV a  gweithiodd Gwladys fel morwyn i'r frenhines Mary de Bohun (c. 1368–1394), ac yna i Joan of Navarre, (c. 1370–1437), ei ail-wraig.

Priododd ddwywaith, y tro cyntaf i Syr Roger Vaughan a fu farw gyda'i thad ym Mrwydr Agincourt a'r ail dro i William ap Thomas o Gastell Rhaglan.

Bu farw yn 1454 ac fe'i chladdwyd ym Mhriordy'r Fenni, ble roedd gyda William ei gŵr yn noddwyr. Yno, yn Eglwys y Santes Fair, ceir cofeb alabaster i'r ddau. Wedi ei marwolaeth ysgrifennodd Lewys Glyn Cothi marwnad iddi sy’n cychwyn efo’r geiriau:

*Y Seren o y Fenni*
*At Dduw a’r saint y troes hi*;
*Gwladys, lwyddiannus ddi-nam*
*Oedd o gorff syr Dafydd Gam*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Prichard pp. 431-433
2. ↑  Prichard p. 441
3. ↑  Wilkins, C (1879). *Tales and Sketches of Wales*. Cardiff: Daniel Owen, Howell & Company. t. 15. OCLC 13012228.
4. ↑  Prichard p. 421
5. ↑  Hodgdon & Thomas pp. 128-129
6. ↑  Burke, J.; Burke, J. B. (1847). A Genealogical and Heraldic Dictionary of the Landed Gentry of Great Britain. **2**. London: Henry Colburn. t. 1471.
7. ↑  Gwaith Lewis Glyn Cothi, The Poetical Works of Lewis Glyn Cothi, Y Cymrodorion, 1837; Tud 1 *Marwnad Gwladus Erch Davydd Gam* adalwyd 20 Awst 2017
Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Gogledd Brent** (Saesneg: *Brent North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Brent yn Llundain FwyafEtholaeth Gogledd Brent yn Llundain Fwyaf
* Llundain Fwyaf yn LloegrLlundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1974.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1974–1997: Syr Rhodes Boyson (Ceidwadol)
* 1997–presennol: Barry Gardiner (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Llundain Fwyaf**

Barking **·** Battersea **·** Beckenham **·** Bermondsey a Hen Southwark **·** Bethnal Green a Bow **·** Bexleyheath a Crayford **·** Brentford ac Isleworth **·** Bromley a Chislehurst **·** Camberwell a Peckham **·** Canol Brent **·** Canol Croydon **·** Canol Ealing ac Acton **·** Carshalton a Wallington **·** Chelsea a Fulham **·** Chingford a Woodford Green **·** Chipping Barnet **·** Dagenham a Rainham **·** De Croydon **·** De Hackney a Shoreditch **·** De Ilford **·** De Islington a Finsbury **·** Dinasoedd Llundain a Westminster **·** Dulwich a Gorllewin Norwood **·** Dwyrain Harrow **·** Dwyrain Lewisham **·** Ealing, Southall **·** East Ham **·** Edmonton **·** Eltham **·** Enfield Southgate **·** Erith a Thamesmead **·** Feltham a Heston **·** Finchley a Golders Green **·** Gogledd Brent **·** Gogledd Croydon **·** Gogledd Ealing **·** Gogledd Enfield **·** Gogledd Hackney a Stoke Newington **·** Gogledd Ilford **·** Gogledd Islington **·** Gogledd Westminster **·** Gorllewin Harrow **·** Gorllewin Lewisham a Penge **·** Greenwich ac Woolwich **·** Hammersmith **·** Hampstead a Kilburn **·** Hayes a Harlington **·** Hen Bexley a Sidcup **·** Hendon **·** Holborn a St Pancras **·** Hornchurch ac Upminster **·** Hornsey a Wood Green **·** Kensington **·** Kingston a Surbiton **·** Lewisham Deptford **·** Leyton ac Wanstead **·** Mitcham a Morden **·** Orpington **·** Poplar a Limehouse **·** Putney **·** Richmond Park **·** Romford **·** Ruislip, Northwood a Pinner **·** Streatham **·** Sutton a Cheam **·** Tooting **·** Tottenham **·** Twickenham **·** Uxbridge a De Ruislip **·** Vauxhall **·** Walthamstow **·** West Ham **·** Wimbledon
Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Dyfnaint, De-orllewin Lloegr, yw **Gogledd Dyfnaint** (Saesneg: *North Devon*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Dyfnaint yn NyfnaintEtholaeth Gogledd Dyfnaint yn Nyfnaint
* Dyfnaint yn LloegrDyfnaint yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth yn 1832 a hyd at ei dymchwyl yn 1885 dychwelodd ddau aelod seneddol. Fe'i ailsefydlwyd fel etholaeth sirol yn 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

ar ôl 1950:

* 1950–1955: Christopher Peto (Ceidwadol)
* 1955–1959: James Lindsay (Ceidwadol)
* 1959–1979: Jeremy Thorpe (Rhyddfrydol)
* 1979–1992: Tony Speller (Ceidwadol)
* 1992–2015: Nick Harvey (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–2019: Peter Heaton-Jones (Ceidwadol)
* 2019–presennol: Selaine Saxby (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **gwladwr gwridog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gwladwyr gwridog**; yr enw Saesneg yw *Rosy Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Hydraecia micacea*.

Darlun allan o lyfr John Curtis: *British Entomology*, Cyfrol 5
Maint yr adenydd, ar ei fwyaf, yw 28–45 mm; mae'r blaenadenydd rhwng 14–21 mm. Un cenhedlaeth yn unig sydd o'r oedolyn ac fe'i welir yn heedfan rhwng Gorffennaf a Thachwedd. Mae'r siani flewog yn hoff iawn o fwyta dail tatws.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r gwladwr gwridog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Swydd Derby, Dwyrain Canolbarth Lloegr, yw **Gogledd Derby** (Saesneg: *Derby North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Derby yn Swydd DerbyEtholaeth Gogledd Derby yn Swydd Derby
* Swydd Derby yn LloegrSwydd Derby yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn etholaeth fwrdeistrefol yn 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1962: Clifford Wilcock (Llafur)
* 1962–1970: Niall MacDermot (Llafur)
* 1970–1983: Phillip Whitehead (Llafur)
* 1983–1997: Greg Knight (Ceidwadol)
* 1997–2010: Bob Laxton (Llafur)
* 2010–2015: Chris Williamson (Llafur)
* 2015–2017: Amanda Solloway (Ceidwadol)
* 2017–2019: Chris Williamson (Llafur)
* 2019–presennol: Amanda Solloway (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Nwyrain Canolbarth Lloegr**

Amber Valley **·** 
Ashfield **·** 
Bassetlaw **·** 
Bolsover **·** 
Boston a Skegness **·** 
Bosworth **·** 
Brigg a Goole **·** 
Broxtowe **·** 
Canol Swydd Derby **·** 
Cleethorpes **·** 
Corby **·** 
Charnwood **·** 
Chesterfield **·** 
Daventry **·** 
De Caerlŷr **·** 
De Derby **·** 
De Holland a'r Deepings **·** 
De Northampton **·** 
De Nottingham **·** 
De Swydd Derby **·** 
De Swydd Gaerlŷr **·** 
De Swydd Northampton **·** 
Dwyrain Caerlŷr **·** 
Dwyrain Nottingham **·** 
Dyffrynnoedd Swydd Derby **·** 
Erewash **·** 
Gainsborough **·** 
Gedling **·** 
Gogledd Derby **·** 
Gogledd Northampton **·** 
Gogledd Nottingham **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Derby **·** 
Gogledd-orllewin Swydd Gaerlŷr **·** 
Gorllewin Caerlŷr **·** 
Grantham a Stamford **·** 
Harborough **·** 
High Peak **·** 
Kettering **·** 
Lincoln **·** 
Loughborough **·** 
Louth a Horncastle **·** 
Mansfield **·** 
Newark **·** 
Rushcliffe **·** 
Rutland a Melton **·** 
Scunthorpe **·** 
Sherwood **·** 
Sleaford a Gogledd Hykeham **·** 
Wellingborough
Etholaeth seneddol yn Llundain Fwyaf, Lloegr, yw **Gogledd Ealing** (Saesneg: *Ealing North*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Ealing yn Llundain FwyafEtholaeth Gogledd Ealing yn Llundain Fwyaf
* Llundain Fwyaf yn LloegrLlundain Fwyaf yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1955: James Hudson (Llafur-Cydweithredol)
* 1955–1964: John Barter (Ceidwadol)
* 1964–1979: William Molloy (Llafur)
* 1979–1997: Harry Greenway (Ceidwadol)
* 1997–presennol: Stephen Pound (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Llundain Fwyaf**

Barking **·** Battersea **·** Beckenham **·** Bermondsey a Hen Southwark **·** Bethnal Green a Bow **·** Bexleyheath a Crayford **·** Brentford ac Isleworth **·** Bromley a Chislehurst **·** Camberwell a Peckham **·** Canol Brent **·** Canol Croydon **·** Canol Ealing ac Acton **·** Carshalton a Wallington **·** Chelsea a Fulham **·** Chingford a Woodford Green **·** Chipping Barnet **·** Dagenham a Rainham **·** De Croydon **·** De Hackney a Shoreditch **·** De Ilford **·** De Islington a Finsbury **·** Dinasoedd Llundain a Westminster **·** Dulwich a Gorllewin Norwood **·** Dwyrain Harrow **·** Dwyrain Lewisham **·** Ealing, Southall **·** East Ham **·** Edmonton **·** Eltham **·** Enfield Southgate **·** Erith a Thamesmead **·** Feltham a Heston **·** Finchley a Golders Green **·** Gogledd Brent **·** Gogledd Croydon **·** Gogledd Ealing **·** Gogledd Enfield **·** Gogledd Hackney a Stoke Newington **·** Gogledd Ilford **·** Gogledd Islington **·** Gogledd Westminster **·** Gorllewin Harrow **·** Gorllewin Lewisham a Penge **·** Greenwich ac Woolwich **·** Hammersmith **·** Hampstead a Kilburn **·** Hayes a Harlington **·** Hen Bexley a Sidcup **·** Hendon **·** Holborn a St Pancras **·** Hornchurch ac Upminster **·** Hornsey a Wood Green **·** Kensington **·** Kingston a Surbiton **·** Lewisham Deptford **·** Leyton ac Wanstead **·** Mitcham a Morden **·** Orpington **·** Poplar a Limehouse **·** Putney **·** Richmond Park **·** Romford **·** Ruislip, Northwood a Pinner **·** Streatham **·** Sutton a Cheam **·** Tooting **·** Tottenham **·** Twickenham **·** Uxbridge a De Ruislip **·** Vauxhall **·** Walthamstow **·** West Ham **·** Wimbledon
Etholaeth seneddol yn Dorset, De-orllewin Lloegr, yw **Gogledd Dorset** (Saesneg: *North Dorset*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Dorset yn DorsetEtholaeth Gogledd Dorset yn Dorset
* Dorset yn LloegrDorset yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 1885.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1885–1892: Edwin Berkeley Portman (Rhyddfrydol)
* 1892–1905: John Wingfield Digby (Ceidwadol)
* 1905–1910: Arthur Walters Wills (Rhyddfrydol)
* 1910–1918: Randolf Baker (Ceidwadol)
* 1918–1922: Philip Colfox (Unoliaethol)
* 1922–1924: John Emlyn-Jones (Rhyddfrydol)
* 1924–1937: Cecil Hanbury (Unoliaethol)
* 1937–1945: Angus Hambro (Ceidwadol)
* 1945–1950: Frank Byers (Rhyddfrydol)
* 1950–1957: Robert Crouch (Ceidwadol)
* 1957–1970: Richard Glyn (Ceidwadol)
* 1970–1979: David James (Ceidwadol)
* 1979–1997: Nicholas Baker (Ceidwadol)
* 1997–2015: Robert Walter (Ceidwadol)
* 2015–presennol: Simon Hoare (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Etholaeth seneddol yn Swydd Durham, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw **Gogledd Durham** (Saesneg: *North Durham*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Gogledd Durham yn Swydd DurhamEtholaeth Gogledd Durham yn Swydd Durham
* Swydd Durham yn LloegrSwydd Durham yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–2001: Giles Radice (Llafur)
* 2001–presennol: Kevan Jones (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr**

Berwick-upon-Tweed **·** 
Bishop Auckland  **·** 
Blaydon **·** 
Blyth Valley  **·** 
Canol Newcastle upon Tyne **·** 
Canol Sunderland **·** 
Darlington **·** 
De Middlesbrough a Dwyrain Cleveland **·** 
De Stockton **·** 
Dinas Durham **·** 
Dwyrain Newcastle upon Tyne **·** 
Easington **·** 
Gateshead **·** 
Gogledd Durham **·** 
Gogledd Glannau Tyne **·** 
Gogledd-orllewin Durham **·** 
Gogledd Newcastle upon Tyne **·** 
Gogledd Stockton **·** 
Hartlepool **·** 
Hexham **·** 
Houghton a De Sunderland **·** 
Jarrow **·** 
Middlesbrough **·** 
Redcar **·** 
Sedgefield **·** 
South Shields **·** 
Tynemouth **·** 
Wansbeck **·** 
Washington a Gorllewin Sunderland
Calon yr adweithydd pitw bach o'r enw CROCUS, a ddefnyddir i ymchwilio i adweithion niwclear yn École Polytechnique Fédérale de Lausanne yn y Swistir.
Mae **adweithydd niwclear** yn declyn enfawr sy'n medru rheoli'r broses ble mae atomau elfen ymbelydrol megis wraniwm-235 neu plwtoniwm-239 yn cael eu hollti; fel arfer fe wneir hyn er mwyn harneisio'r ynni a ddaw ar ffurf trydan. Mae'r adwaith cadwyn (Saesneg: *chain reation*) yma yn creu llawer o wres, sydd yn ei dro'n berwi'r dwr sydd yn yr adweithydd ac yn troi tyrbeins. Gelwir yr adeilad lle lleolir yr adweithydd, fel arfer, yn atomfa.

Mae'r dechnoleg yn ennill ynni trwy ddefnyddio adwaith niwclear, naill ai ymholltiad niwclear (Saesneg: *nuclear fission*) neu ymasiad niwclear. Ar hyn o bryd, dim ond ymholltiad niwclear a ddefnyddir yn fasnachol, lle mae'r adwaith niwclear yn cael ei reoli'n ofalus gan wyddonwyr. Mae'r ddau fath o adwaith yn rhyddhau maint aruthrol o ynni allan o faint cymharol fychan o fater.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr o wledydd gyda phwer niwclear
* Rhestr o wledydd sydd ag arfau niwclear
* Atomfa
* Wraniwm
* Ffiseg niwclear
* Rhaglen niwclear Iran
* Arfau niwclear
* Yr Asiantaeth Ynni Atomig Ryngwladol
Gwleidydd a chyfreithiwr o Gatalwnia yw **Joaquim Forn** (ganwyd 1 Ebrill 1964). Bu'n faer Barcelona ac yn Weinidog Cartref hyd at Gorffennaf 2017 yn dilyn Datganiad Annibynniaeth Catalwnia.

Graddiodd ym Mhrifysgol Barcelona, cyn ymuno â byd y gyfraith. Ymunodd â'r Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) pan oedd yn fyfyriwr, a bu'n lladmerydd dros annibyniaeth ei wlad ers yn ifanc. Etholwyd ef ar Gyngor Dinas Barcelona yn 1999 ac erbyn 2011 roedd wedi'i benodi'n Ddirprwy Faer, gan wasanaethu yn y swydd honno tan 2015. Yna, etholwyd ef yn Weinidog Cartref Catalwnia, yng Ngorffennaf 2017.

Bywyd personol
--------------

Mae'n briod â Laura Masvidal ac mae ganddynt ddwy ferch.

Annibynniaeth
-------------

Ar 1 Hydref 2017 cynhaliwyd Refferendwm ynghylch annibyniaeth Catalwnia, er i Lywodraeth Sbaen ddatgan y byddai hynny'n groes i gyfansoddiad Sbaen. Roedd 92% o'r bleidlais dros annibynniaeth. Cafwyd Datganiad o Annibynniaeth gan Lywodraeth Catalwnia ar 27 Hydref 2017 a chymerodd Llywodraeth Sbaen drosodd, gan weinyddu'n uniongyrchol a chael gwared o Lywodraeth Catalwnia, gan gynnwys Forn.

Ar 30 Hydref 2017, cyhuddodd Llywodraeth ac uchel lys Sbaen nifer o wleidyddion Catalwnaidd (gan gynnwys Forn) o gamddefnyddio arian ac annog gwrthryfel. Ffodd gyda Carles Puigdemont ac eraill i Wlad Belg ond dychwelodd ei hun ar 31 Hydref 2017 ac fe'i clowyd yn y ddalfa. Pan gynhaliwyd etholiad ar 21 Rhagfyr 2017, fe'i etholwyd i Lywodraeth Catalwnia, lle roedd mwyafrif o blaid annibyniaeth i Gatalwnia, er ei fod yn dal yn y carchar. Ymddiswyddodd o'r swydd hoinno, am resymau tachtegol, yn Ionawr 2018. Bu ar ympryd yn Rhagfyr 2018. Ar 1 Chwefror, fe'i trosglwyddwyd o garchar yng Nghatalwnia i garchar yn Madrid ar gyfer achos llys.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Nou govern: Joaquim Forn, l'home que dirigirà els Mossos l'1-O". *Diari de Girona* (yn Catalan). Girona, Spain. EFE. 14 Gorffennaf 2017. Cyrchwyd 22 Ionawr 2018.CS1 maint: unrecognized language (link)
2. ↑  "Joaquim Forn" (PDF) (yn Catalan). Barcelona, Spain: Ajuntament de Barcelona. 13 Mehefin 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2019-08-21. Cyrchwyd 22 Ionawr 2018.CS1 maint: unrecognized language (link)
3. ↑  Bathgate, Rachel. "Jailed Catalan leaders end hunger strike". *www.catalannews.com* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2019-02-03.[*dolen marw*]
4. ↑  Congostrina, Alfonso L. (2019-02-01). "Catalan independence leaders moved to Madrid jails ahead of trial". *El País* (yn Saesneg). ISSN 1134-6582. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-02-03. Cyrchwyd 2019-02-03.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 9436154983567367860002
* SUDOC: 23322646X

 |
Roedd **Harri Parri (Harri Bach o Graig-y-gath)** (1709 – 1800) yn fardd gwlad a chlerwr Cymreig.

Cefndir
-------

Ganwyd Harri Bach yn Llanfihangel-yng-Ngwynfa, Sir Drefaldwyn. Gan ei fod yn brolio iddo gael ei eni yn y flwyddyn y bu farw Huw Morus (Eos Ceiriog 1622 - 1709), a gan hynny wedi etifeddu ei enaid prydyddol, gellir bod yn weddol hyderus mae 1709 oedd blwyddyn ei enedigaeth. Yr unig Harri ap Harri i gael ei fedyddio yn Llanfihangel-yng-ngwynfa yn ystod y cyfnod oedd Harri fab Harri Tomos o Ddolwar a bedyddiwyd ar 9 Mai 1709. Mae'n bosib, ond nid oes sicrwydd, mae hwn oedd Harri Bach.

Gyrfa
-----

Llifiwr coed oedd Harri bach wrth ei alwedigaeth. Llifo ar dir Llwydiarth ydoedd pan aeth Gwallter Mechain ato i ymofyn cyngor am reolau canu caeth. Cyhoeddwyd ychydig o'i englynion mewn almanaciau. Mae'r cyntaf i'w gweld yn Almanac Siôn Prys ym 1744 , lle ceir englyn o'i eiddo a defnyddiwyd i agor eisteddfod yn Llanfair Caereinion. Yn Almanac Howell, Llanidloes ceir cyfres o 19 o englynion lle mae'n dwrdio anghydffurfwyr a Methodistiaid o dan y pennawd *Ceryddiad difrifol i'r Methodistiaid* sy'n cynnwys ei englyn enwocaf: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Nid a Harri Parri pêr – i wrando*
*Ar Roundhead na Chwacer*
*Y dynion sydd dan y sêr*
*Yn peidio dweud eu Pader.* | "|

Yn ystod blynyddoedd olaf ei oes, pan oedd wedi mynd rhy hen i lifo lawer, byddai Harri Bach yn ennill tamaid trwy glera. Cyfansoddai *Carolau* pob mis Mai yn adrodd newyddion y flwyddyn ddiwethaf, gan eu canu mewn ffeiriau, a byddai'n talu am fwyd a llety trwy ganu englynion o glod i'w lletywyr.

Marwolaeth
----------

Bu farw Harri Bach tua 90 / 91 mlwydd oed a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Llanfihangel-yng-Ngwynfa ar 15 Tachwedd 1800.

Nodiadau
--------

1. ↑  *Henricus fil Henrici Thomas de Dolwar bapt fuit nono de May*; Archifau Cymru - Cofrestr bedydd Llanfihangel-yng-Ngwynfa tudalen 20

### Cyfeiriadau

1. ↑  "PARRI, HARRI ('Harri Bach o Graig-y-gath'; 1709? - 1800), bardd a chlerwr | Y Bywgraffiadur Cymreig". *bywgraffiadur.cymru*. Cyrchwyd 2020-10-22.
2. ↑  Y Gwyliedydd Mai 1833 - Barddoniaeth adalwyd 22 Hydref 2020
3. ↑  Bye-gones relating to Wales and the border counties Medi 1876 - REV WALTER DAVIES (GWALLTER MECHAIN) adalwyd 22 Hydref 2020
4. ↑  Williams, Richard; Montgomeryshire Worthies (1894) tud. 235. Erthygl Harri Parri adalwyd 22 Hydref 2020
5. ↑  Montgomeryshire collections relating to Montgomeryshire and its borders. Cyfrol 71, 1983, tud: 48 -The Llanfyllin Printers adalwyd 22 Hydref 2020
6. ↑  Archifau Cymru. Cofrestr Claddedigaethau Llanfihangel-yng-Ngwynfa tudalen 38

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig

 |