Mae **etoposid**, sy’n cael ei werthu dan yr enw brand Etopophos ymysg eraill, yn feddyginiaeth cemotherapi a ddefnyddir i drin nifer o fathau o ganser. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₂₉H₃₂O₁₃.

Defnydd
-------

Mae etoposid yn feddyginiaeth cemotherapi a ddefnyddir ar gyfer trin nifer o fathau o ganser. Mae'n cael ei werthu o dan yr enwau brand *Eposin*, *Etopophos* a *Vepesid*,. Mae'r mathau o ganser sydd yn cael eu trin gan etoposide yn cynnwys canser y ceilliau, canser yr ysgyfaint, lymffoma, lewcemia, neuroblastoma, a chanser yr ofari. Fe'i gweinir trwy'r geg neu chwistrelliad i mewn i wythïen.

Sgil effeithiau
---------------

Mae sgil effeithiau yn gyffredin iawn. Gallant gynnwys cyfrif isel o gelloedd gwaed, chwydu, colli archwaeth, dolur rhydd, colli gwallt a thwymyn. Mae sgil effeithiau difrifol eraill yn cynnwys adweithiau alergaidd a phwysedd gwaed isel. Bydd ei ddefnyddio yn ystod beichiogrwydd yn debygol o niweidio'r babi. Mae etoposide yn perthyn i'r teulu meddyginiaeth ataliol topoisomerase. Credir ei fod yn gweithio trwy niweidio DNA.

Hanes
-----

Cymeradwywyd etoposide ar gyfer defnydd meddygol yn yr Unol Daleithiau ym 1983. Mae ar Restr Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd, y meddyginiaethau mwyaf effeithiol a diogel sydd eu hangen mewn system iechyd. Mae'r gost gyfanwerthol yn y byd sy'n datblygu tua 3.24 i 5.18 $ UDA fesul ffiol 100 mg. Yn y Deyrnas Unedig, mae'n costio'r GIG tua £12.15 o 2015.

Defnydd meddygol
----------------

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- niwroblastoma
 - canser y ceilliau
 - canser ar yr ymennydd
 - mycosis ffyngaidd
 - neoplasm troffoblastig
 - sarcoma Ewing
 - neoplasm diniwed ar yr ysgyfaint
 - canser y prostad
 - canser y groth
 - sarcoma Kaposi
 - lewcemia myeloid aciwt
 - canser y bledren
 - lymffoma
 - lymffoma ddi-Hodgkin
 - canser y ceilliau
 - carsinoma cell bychain yr ysgyfaint

Enwau
-----

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Etoposid, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- VP 16-213
 - VePesid®
 - trans-etoposide
 - Toposar®
 - Etopophos®
 - 9-((4
 - 6-O-Ethylidine-beta-D-glucopyranosyl)oxy)-5
 - 8a
 - 9-tetrahydro-5-(4-hydroxy-3
 - 4-dimethyloxyphenyl)furo(3'
 - 4*:6*
 *- 7)naptho-(2
 - 3-d)-1
 - 3-dioxol-6(5aH)-one
 - 4'-Demethylepipodophyllotoxin 9-(4
 - 6-O-(R)-ethylidene-beta-D-glucopyranoside)
 - 4-demethylepipodophyllotoxin beta-D-ethylideneglucoside
 - (-)-etoposide
 - VP-16*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pubchem. "Etoposid". *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-02-28.
2. ↑  Cancer Research UK *Etoposide (Eposin, Etopophos, Vepesid)* adalwyd 25 Ionawr 2018

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |