Roedd **Francesco Bartolomeo Rastrelli** (Rwseg: *Франческо Бартоломео (Варфоломей Варфоломеевич) Растрелли*) (1700 ym Mharis Deyrnas Ffrainc - 29 Ebrill 1771 yn St Petersburg, Ymerodraeth Rwsia) yn bensaer Eidalaidd a weithiodd yn bennaf yn Rwsia. Datblygodd arddull hawdd ei adnabod o Faróc Hwyr a oedd yn ysblennydd a mawreddog. Mae ei waith mawr, gan gynnwys Palas y Gaeaf yn St Petersburg a Phalas Catherine yn Tsarskoye Selo yn enwog am eu moethusrwydd ac addurn anhygoel.

Bywgraffiad
-----------

Ym 1716, symudodd Bartolomeo i St Petersburg, Rwsia, ynghyd â'i dad, y cerflunydd Eidalaidd Carlo Bartolomeo Rastrelli (1675-1744). Ei uchelgais oedd cyfuno ffasiwn pensaernïol diweddaraf yr Eidal gyda thraddodiadau arddull Baróc Moscow. Daeth y comisiwn pwysig cyntaf ym 1721 pan ofynnwyd iddo adeiladu palas i'r Tywysog Demetre Cantemir cyn-reolwr Moldavia.

Fe'i penodwyd i swydd uchel bensaer y llys ym 1730. Cafodd ei waith ei ffafrio gan bendefigion benywaidd ei gyfnod, felly cadwodd ei swydd trwy gydol teyrnasiad yr ymerodresau Anna (1730-1740) ac Elizabeth (1741-1762).

Prosiect olaf a mwyaf uchelgeisiol Rastrelli oedd y Convento Smolny yn St Petersburg lle bu'r Ymerodres Elizabeth yn treulio gweddill ei bywyd. Bwriadwyd i dŵr clochdy'r conventio bod yr adeilad talaf yn St Petersburg a Rwsia i gyd. Ond daeth marwolaeth Elizabeth ym 1762 a gobeithion Rastrelli i gyflawni'r dyluniad mawreddog hwn i ben heb ei gwblhau.

Bu'r i'r ymerodres newydd, Catherine II ymwrthod a phensaernïaeth Faróc gan ei ddisgrifio fel *hufen chwisg hen ffasiwn", a bu rhaid i'r pensaer oedrannus ymddeol i Courland lle bu'n goruchwylio cwblhau ac addurno'r palasau dugol.*

Treuliwyd ei flynyddoedd diwethaf mewn masnach di nod gyda chrefftwyr Eidaleg. Fe'i hetholwyd i Academi'r Celfyddydau Ymerodraethol ychydig fisoedd cyn ei farwolaeth. Mae'r sgwâr o flaen y Convento Smolny wedi dwyn enw Rastrelli ers 1923. Mae'n destun y cyfansoddiad cerddorol, *Rastrelli yn St Petersburg*, a ysgrifennwyd yn 2000 gan y cyfansoddwr Eidalaidd Lorenzo Ferrero.

Deg adeilad gan Rastrelli sydd dal i fodoli
-------------------------------------------

| # | Delwedd | Enw | Lleoliad | Dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Palas Rundāle | Pilsrundāle ger Bauska Latfia | 1736—17401764—1767 |
| **2** |  | Palas Jelgava | Jelgava Latfia | 1738—17401763—1772 |
| **3** |  | Palas Peterhof | Peterhof ger St. Petersburg Rwsia | 1747—1755 |
| **—** |  | Capeli Palas Peterhof | Peterhof ger St. Petersburg Rwsia | 1747—1751 |
| **4** |  | Eglwys San Andreas Kiev | Kiev Wcráin | 1748—1767 |
| **5** |  | Cwfaint Smolny | St. Petersburg Rwsia | 1748—1764 |
| **6** |  | Palas Vorontsov | St. Petersburg Rwsia | 1749—1757 |
| **7** |  | Palas Catherine | Tsarskoe Selo (Pushkin) Rwsia | 1752—1756 |
| **—** |  | Pafiliwn y Feudwyfa | Tsarskoe Selo (Pushkin) Rwsia | 1749 |
| **8** |  | Palas Mariyinsky | Kiev Wcráin | 17521870 |
| **9** |  | Palas Stroganov | St. Petersburg Rwsia | 1753—1754 |
| **10** |  | Palas y Gaeaf | St. Petersburg Rwsia | 1754—1762 |

Adeiladau a dymchwelwyd
-----------------------

| # | Delwedd | Enw | Nodiadau | Lleoliad | Dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** |  | Annenhof | Adeiladwyd o goed, wedi'i ddisodli gan Balas Catherine (Moscow) | Moscow Rwsia | 1731 |
| **2** |  | Palas gaeaf Anna | Wedi'i ddisodli gan Balas y Gaeaf | Saint Petersburg Rwsia | 1732—1735dymchwelwyd 1754 |
| **3** |  | Palas yr haf | Adeiladwyd o goed, dymchwelwyd i wneud lle i Gastell Saint Michael | Saint Petersburg Rwsia | 1741—1744dymchwelwyd 1797 |
| **4** |  | Palas gaeaf y Kremlin | dymchwelwyd i wneud lle i Balas Mawr y Kremlin | Kremlin Moscfa Rwsia | 1747—1756ailadeiladwyd 1798dymchwelwyd 1837 |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Bartolomeo Francesco Rastrelli. Encyclopædia Britannica
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 23526361
* LCCN: n83221309
* ISNI: 0000 0000 7987 0500
* GND: 119527723
* SELIBR: 86195
* SUDOC: 110441974
* BNF: cb15582601v (data)
* ULAN: 500012337
* NKC: jn20011211180
* KulturNav: id

 |