Mae **ioga Jain** neu **myfyrdod Jain** (*dhyāna*) (neu yn Sansgrit: **Sāmāyika)** wedi bod yn arfer canolog o ysbrydolrwydd mewn Jainiaeth ynghyd â'r Tair Tlws. Cred y Jainydd mai dim ond trwy fyfyrio neu *Shukla Dhyana* y gellir cyflawni y cyflwr rhydd perffaith. Yn ôl Sagarmal Jain, mae'n anelu at gyrraedd ac aros mewn cyflwr o "ymwybyddiaeth neu hunan-wybodaeth pur." Ystyrir myfyrdod fel yr ymgais i wireddu'r 'hunan' mewnol, gan fynd â'r enaid i ryddid llwyr, y tu hwnt i unrhyw chwant, gwrthdaro neu ymlyniad at bethau materol.

Gellir categoreiddio myfyrdod Jain yn fras i'r addawol ( *Dharmya Dhyana* a *Shukla Dhyana* ) a'r anaddawol (Artta a *Raudra Dhyana*)  Yn yr 20g datblygwyd a lledaenwyd ffurfiau modern newydd o Jain *Dhyana, yn* bennaf gan fynachod a lleygwyr Śvētāmbara Jainism.

Cyfeirir at fyfyrdod Jain hefyd fel **Sāmāyika** sy'n cael ei wneud am 48 munud mewn heddwch a distawrwydd. Mae ffurf o hyn sy'n cynnwys cydran gref o astudio'r ysgrythur ( Svādhyāya) yn cael ei hyrwyddo'n bennaf gan draddodiad Digambara o Jainiaeth. Mae'r gair *Sāmāyika yn* golygu bod yn y foment o amser real parhaus. Dysgir hyn heddiw o fewn ioga. Y weithred hon o fod yn ymwybodol o adnewyddiad parhaus y bydysawd yn gyffredinol ac adnewyddiad rhywun ei hun o'r bod byw (*Jiva*) yn benodol yw'r cam cyntaf hanfodol yn y daith tuag at uniaethu â gwir natur rhywun, sef yr *Atman*. Mae hefyd yn ddull y gall rhywun ddatblygu ei gynghanedd mewnol a pharch tuag at fodau dynol, anifeiliaid eraill a Natur.

Ioga
----

*Prif: Ioga*
Sutra yMae ioga Jain yn ganolog mewn Jainiaeth. Mae ysbrydolrwydd Jain yn seiliedig ar gôd caeth di-drais neu ahimsa (sy'n cynnwys llysieuaeth), elusendai (dāna), ffydd gywir yn y tair gem, arfer cyni (*tapas*) fel ymprydio, ac arferion iogig eraill. Nod ioga Jain yw rhyddhau a phuro'r Hunan (yr *atma*) neu'r Hunan unigol (*jiva*) oddi wrth rymoedd karma, sy'n cadw pob Hunan yn rhwym i'r cylch trawsfudo. Fel ioga a Sankhya, mae Jainiaeth yn credu mewn llawer o Hunanau unigol sy'n rhwym wrth eu karma unigol. Dim ond trwy leihau'r karmig ac allyrru'r karma a gesglir y gall yr Hunan gael ei buro a'i ryddhau, ac ar yr adeg honno daw'r person yn fod hollbresennol (*omniscient*) sydd wedi cyrraedd "gwybodaeth absoliwt" (*kevala jnana*).

Mae'n ymddangos bod yr arfer cynnar o ioga Jain wedi'i rannu'n sawl math, gan gynnwys myfyrdod (dhyāna), rhoi'r gorau i'r corff (kāyotsarga), myfyrio (anuprekṣā), a myfyrio (bhāvanā). Ymhlith y ffynonellau cynharaf ar gyfer ioga Jain y mae *Uttarādhyayana-sūtra,* yr *Āvaśyaka-sūtra,* y *Sthananga Sutra* (tua 2g CC) ac ymhlith y gweithiau diweddarach mae *Vārassa-aṇuvekkhā* Kundakunda ("Deuddeg Cyd-destun", tua 1g CC - 1g OC, *Yogadṛṣṭisamuccya* Haribhadra (8g) ac Yogaśāstra Hemachandra (12g).

Mabwysiadodd ffurfiau diweddarach o ioga Jain ddylanwadau Hindŵaidd, megis syniadau o ioga Patanjali ac ioga Tantric yng ngweithiau Haribhadra a Hemachandra, yn y drefn honno. Datblygodd y Jainiaid hefyd lwybr blaengar at ryddhad trwyioga, gan amlinellu sawl lefel o rinwedd o'r enw *gunasthanas*.

Yn yr oes fodern, mae ffurfiau newydd o fyfyrdod Jain hefyd wedi'u datblygu. Un o'r rhai mwyaf dylanwadol yw'r *system prekṣā* o Ācārya Mahāprajña sy'n ddetholiadol ac sy'n cynnwys defnyddio mantra, rheoli anadl, mudras, bandhas, ac ati.

Jainiaeth
---------

*Prif: Jainiaeth*
 Umaswati mewn osgo (neu asana) lotws llawn
### Tantrig

 Y 24 Tirthankaras sy'n ffurfio'r sillaf *fyfyriol* tantric Hrim, paentiad ar frethyn, Gujarat, c. 1800
Mae'r cyfnod hwn yn gweld dylanwadau tantrig ar fyfyrdod Jain, y gellir eu casglu yn y Jñānārṇava o Śubhacandra (11g OC), a Yogaśāstra Hemacandra (12g OC).

Hanes modern
------------

 Encil Ysbrydol Jain, Los Angeles
ylanwadodd twf a phoblogrwydd arferion myfyrdod Ioga myfyrdod a Hindwaidd prif ffrwd ar adfywiad mewn amryw o gymunedau Jain, yn enwedig y drefn a elwir yn Śvētāmbara Terapanth. Ceisiodd y systemau hyn "hyrwyddo iechyd a lles a heddychiaeth, trwy arferion myfyriol fel offer anwaraidd" seciwlar." Hyrwyddwyd systemau myfyrdod Jain yr 20g fel systemau cyffredinol sy'n hygyrch i bawb, gan dynnu ar elfennau modern, gan ddefnyddio geirfa newydd a ddyluniwyd i apelio at y gymuned leyg, boed yn Jains neu rai nad ydynt yn Jainiaid. Mae'n bwysig nodi bod y datblygiadau hyn wedi digwydd yn bennaf ymhlith sectau Śvētāmbara, tra nad oedd grwpiau Digambara yn gyffredinol yn datblygu systemau myfyrdod modern newydd. Yn hytrach, mae sectau Digambara yn hyrwyddo yr arfer o hunan-astudio (Svādhyāya) fel math o fyfyrdod, dan ddylanwad gwaith Kundakunda.

### Terāpanth *prekṣā-dhyāna*

Gwelodd yr oes fodern gynnydd mewn sect Śvētāmbara newydd, yr Śvētāmbara Terapanth, a sefydlwyd gan Ācārya Bhikṣu, y dywedwyd ei bod yn gallu ymarfer cadw anadl (dal yr anadl) am ddwy awr. Bu hefyd yn ymarfer âātāpanā trwy eistedd o dan yr haul crasboeth am oriau wrth lafarganu a delweddu yantras. Ysgrifennodd ysgolheigion Terapanth eraill, fel Jayācārya ar amrywiol arferion myfyrdod, gan gynnwys delweddu defosiynol o'r tīrthaṅkaras mewn lliwiau amrywiol ac "ymwybyddiaeth o anadlu" (sāsā-surat); dylanwadodd hyn ar y "canfyddiad o anadlu" diweddarach (śvāsa-prekṣā) a'r myfyrdod ar yr auras (leśyā-dhyāna) o Ācārya Mahāprajña.

Addysgir y system aeddfed prekṣā gan ddefnyddio sgema hierarchaidd wyth cangen, lle mae pob un yn angenrheidiol ar gyfer ymarfer y nesaf:

1. ymlacio (kāyotsarga) gyda hunanymwybyddiaeth, sy'n caniatáu i rym hanfodol (prāṇa) lifo.
2. Taith Fewnol (*antaryātrā*), cyfeirio llif egni hanfodol (*prāṇa-śakti*) ar i fyny.
3. Canfyddiad o Anadlu (*śvāsaprekon*).
4. Canfyddiad o Gorff (*śarīraprekṣā*).
5. Canfyddiad o Bwyntiau Seicig (*caitanyakendra-prekṣā*), a ddiffinnir fel lleoliadau yn y corff cynnil sy'n cynnwys 'ymwybyddiaeth drwchus' (saghana-cetanā), y mae Mahāprajña yn ei fapio i'r system endocrin.
6. Canfyddiad o Liwiau Seicig (*leśyā-dhyāna*).
7. Mae hunan-awgrymu (Auto-Suggestion) (*bhāvanā*)**,** Mahāprajña yn diffinio bhāvanā fel "adlewyrchiad geiriol dro ar ôl tro", gan drwytho *syniadau i'r psyche (citta*).
8. Cyfuno'r myfyrdod (*anuprekṣā*), mae myfyrdodau'n cael eu cyfuno â chamau blaenorol dhyana mewn gwahanol ffyrdd.

*Sāmāyika*
----------

Lleianod Jain yn myfyrio
Mae'r enw *Sāmāyika*, y term am fyfyrdod Jain, yn deillio o'r term *samaya* "amser" yn Prakrit. Mae Jains hefyd yn defnyddio *samayika* i ddynodi'r arfer o fyfyrio. Nod *Sāmāyika* yw trosgynnu ein profiadau beunyddiol fel bodau dynol "sy'n newid yn gyson", o'r enw Jiva, a chaniatáu uniaethu â'r realiti "newidiol" mewn ymarferydd, a elwir yr atman. Un o brif nodau *Sāmāyika* yw annog cywerthedd (*equanimity*), gweld yr holl ddigwyddiadau yn gyfatebol. Mae *Sāmāyika* yn cael ei ymarfer yn holl sectau a chymunedau Jain ac yn arfer pwysig yn ystod Paryushana, cyfnod arbennig o wyth neu ddeg diwrnod. 

### Llyfryddiaeth

* Bronkhorst, Johannes (1993), *The Two Traditions of Meditation in Ancient India*, Motilal Banarsidass, ISBN 978-81-208-1114-0, //books.google.com/books?id=AZbZDP8MRJoC
* Dundas, Paul (2002), *The Jains* (Second ed.), London and New York: Routledge, ISBN 978-0-415-26605-5, //books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ
* Jacobi, Hermann (1884), F. Max Müller, ed. (yn en), *The Ācāranga Sūtra*, Sacred Books of the East vol.22, Part 1, Oxford: The Clarendon Press, ISBN 0-7007-1538-X,
* Jain, Andrea (2015). *Selling Yoga : from Counterculture to Pop Culture*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-939024-3. OCLC 878953765.
* Jain, Vijay K. (2012), *Acharya Amritchandra's Purushartha Siddhyupaya*, ISBN 9788190363945,
* S. A. Jain (1992), *Reality*, Jwalamalini Trust, "Not in Copyright"
* Jain, Champat Rai (1917), *The Householder's Dharma: English Translation of The Ratna Karanda Sravakachara*, The Central Jaina Publishing House,
* Jain, Champat Rai (1926), *Sannyasa Dharma*,
* Johnson, W.J. (1995), *Harmless Souls: Karmic Bondage and Religious Change in Early Jainism with Special Reference to Umāsvāti and Kundakunda*, Motilal Banarsidass, ISBN 978-81-208-1309-0, //books.google.com/books?id=vw8OUSfQbV4C
* Mahony, William (1997), *The Artful Universe: An Introduction to the Vedic Religious Imagination*, State University of New York Press, ISBN 978-0-7914-3580-9
* Pragya, Samani Pratibha (2017), *Prekṣā meditation : history and methods. PhD Thesis*, SOAS, University of London

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Acharya Mahapragya (2004). "Foreword". *Jain Yog*. Aadarsh Saahitya Sangh.
2. ↑  Kelly, Jasmine. *JAINpedia > Themes > Principles > Liberation*.. Adalwyd 8 Ionawr 2021.
3. ↑  Jain, Sagarmal, The Historical development of the Jaina yoga system and the impacts of other Yoga systems on Jaina Yoga, in "Christopher Key Chapple (editor), Yoga in Jainism" chapter 1.
4. ↑  Acharya Tulsi (2004). "blessings". *Sambodhi*. Aadarsh Saahitya Sangh.
5. ↑  "Dhyana (Meditation) - Modus Operandi". *s3.amazonaws.com*. Cyrchwyd 8 Ionawr 2021.
6. ↑  "Practices/Rituals and Celebrations". *religioncomparisonprojectjainism.weebly.com*. Cyrchwyd 8 Ionawr 2021.
7. 1 2 3  Pragya 2017.
8. ↑  "All you need to know about Jain Meditation • Dzhingarov". *Dzhingarov*. 21 Hydref 2019. Cyrchwyd 8 Ionawr 2021.
9. ↑  Mahapragya, Acharya (2004). "Foreword". *Jain Yog*. Aadarsh Saahitya Sangh.
10. 1 2  Feuerstein 2002.
11. ↑  Tulsi, Acharya (2004). "Blessings". *Sambodhi*. Aadarsh Saahitya Sangh. OCLC 39811791. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-05. Cyrchwyd 2021-12-18.
12. ↑  Pragya, Samani Pratibha (2017), Prekṣā meditation : history and methods. PhD Thesis, SOAS, University of London, p. 42.
13. ↑  Pragya 2017, tt. 43, 82.
14. ↑  Pragya 2017, t. 249.
15. ↑  Pragya 2017, t. 251.
16. ↑  Pragya 2017, t. 254.
17. ↑  Pragya 2017, t. 256.
18. ↑  Pragya 2017, t. 92.
19. ↑  Pragya 2017, t. 95.
20. ↑  Pragya 2017, tt. 186–196.