Canwr Cymreig oedd **Ricky Valance** (10 Ebrill 1936 – 12 Mehefin 2020). Roedd yn fwyaf enwog am ei sengl aeth i rif un yn y siartiau gyda'r gân "*Tell Laura I Love Her*", a werthodd dros filiwn o gopïau yn 1960.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd **David Spencer** yn Ynys-ddu ger Wattsville, Sir Fynwy, yr hynaf o saith plentyn. Ymunodd a'r RAF pan oedd yn 17.

Dechreuodd ei yrfa gerddorol pan adawodd y lluoedd arfog. Dechreuodd berfformio mewn clybiau lleol am gwpl o flynyddoedd cyn iddo gael ei ddarganfod gan gynrychiolydd A&R o EMI, a fe'i rhoddwyd gyda'r cynhyrchydd recordiau Norrie Paramor a fe'i harwyddwyd i label Columba ar EMI.

Gyrfa
-----

Erbyn 1960 roedd yn defnyddio'r enw Ricky Valance. Roedd wedi penderfynu ar yr enw cyntaf, a gwelodd hyfforddwr ceffylau ar y teledu o'r enw Colonel Valance.

Yn y sesiwn recordio cyntaf, cafodd Valance gyfle i recordio'r gân boblogaidd Americanaidd, *Tell Laura I Love Her*". Aeth i frig y siartiau yn Medi 1960, drwy gael ei chwarae yn gyson ar Radio Luxembourg.

Fe roedd y BBC yn gwrthod chwarae caneuon trychineb arddegau fel *Tell Laura I Love Her*. Ni chafodd llawer o recordiau Americanaidd tebyg ei ryddhau o gwbl yn Y Deyrnas Unedig.

### Rhif un yn y siartiau

Ni chafodd fersiwn wreiddiol Ray Peterson o "Tell Laura I Love Her", a chyd-ysgrifennwyd gyda Jeff Barry, ei ryddhau yn Y Deyrnas Unedig, oherwydd bod Recordiau Decca yn teimlo ei fod yn ddi-chwaeth. Yn dilyn hyn trefnodd EMI i Valance recordio'r gân. Ac felly y daeth Valance i fod y Cymro gwrywaidd cyntaf i gyrraedd y brig - gan mai Shirley Bassey oedd y Gymraes gyntaf.

Ar ôl mynd i frig Siart Senglau y DU, fe ymddangosodd Valance ar gystadleuaeth *A Song For Europe* 1961, gan obeithio cynrychioli gwledydd Prydain yng Nghystadleuaeth Eurovision. Daeth ei gân, "Why Can't We?", yn drydydd allan o naw cynnig; a'r enillydd oedd "Are You Sure?" berfformiwyd gan the Allisons.

Fe ryddhawyd senglau pellach yn cynnwys "Movin' Away", "Jimmy's Girl" a "Six Boys". Gwerthwyd dros 100,000 copi o "Jimmy´s Girl", ac fe aeth "Moving Away" i rif un yn Awstralia a Scandinavia, gan werthu dros 150,000 o gopïau. Am nad oedd yn gallu atgynhyrchu ei lwyddiant cychwynnol yn siart y DU, mae'n aros felly yn seren wîb.

### Gyrfa hwyrach

Yn 2001, recordiodd albwm *One of the Best* yn Nashville, Tennessee.

Daeth nôl i wledydd Prydain yn 2015 ac roedd yn gobeithio ail-gysylltu gyda'i wreiddiau Cymreig gan ystyried trefnu taith o gwmpas Cymru. Mewn cyngerdd Dydd Gŵyl Dewi yng Nghanolfan y Mileniwm yn 2015, derbyniodd wobr am fod y Cymro gwrywaidd cyntaf i cael Rhif Un yn y siartiau a canodd yno ar y noson.

Yn 2017 ryddhaodd ei gân olaf cyn ymddeol. Cyhoeddwyd "Welcome Home" i godi arian at Gymdeithas yr RAF ac Amgueddfa yr RAF.

Bywyd personol
--------------

Aeth Valance i fyw yn Cabo Roig ar gyrion Torrevieja, y Costa Blanca yn Sbaen, lle roedd yn dal i berfformio yn rheolaidd. Roedd ganddo dy hefyd ym Mlaenau Gwent yng Nghymru. Cafodd drawiad ar y galon yn y 2015.

Erbyn 2017 roedd yn byw gyda'i wraig yn Skegness.

Bu farw ar 12 Mehefin 2020. Roedd yn 84 mlwydd oed, ac wedi bod yn yr ysbyty gyda dementia yn y misoedd cyn ei farwolaeth. Cynhaliwyd ei angladd yn Eglwys Santes Fair yn Goldington, Bedfordshire ar 13 Gorffennaf 2020.

Disgyddiaeth
------------

### Senglau DU

### Columbia

* DB4493 - "Tell Laura I Love Her" / "Once Upon a Time" (1960)
* DB4543 - "Movin' Away" / "Lipstick on Your Lips" (1960)
* DB4586 - "Jimmy's Girl" / "Only the Young" (1961)
* DB4592 - "Why Can't We" / "Fisherboy" (1961)
* DB4680 - "Bobby" / "I Want to Fall in Love" (1961)
* DB4725 - "I Never Had a Chance" / "It's Not True" (1961)
* DB4787 - "Try to Forget Her" / "At Times Like These" (1962)
* DB4864 - "Don't Play No.9" / "Till the Final Curtain Falls" (1962)

### Decca

* F12129 - "Six Boys" / "A Face in the Crowd" (1965)

### Crystal

* CR7004 - "Abigail" / "My Summer Love" (1969) (as Jason Merryweather)

### Tank

* BSS313 - "Hello Mary Lou" / "Walking in the Sunshine" (1978)

### Umbrella

* UMO111 - "Daddy's Little Girl" / "Ticket to Dream" (1988)

### One Media iP

* "Welcome Home" / "Tell Laura I Love Her" (55th Anniversary Edition) (2016)

### Albymau DU

### His Master's Voice

* CLP1497 - *The Two Sides of John Leyton* (1961)
* CLP1664 - *Always Yours* (1963)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *The first Welshman to have a number one hit has recorded his last song*  , WalesOnline, 11 Mawrth 2017.  Cyrchwyd ar 12 Mehefin 2020.
2. ↑   Tell Laura I Love Her (Ricky Valance). Jon Kutner (26 Mai 2019). Adalwyd ar 12 Mehefin 2020.
3. 1 2 3 4 5 6  "BBC Wales - Music - Ricky Valance". Bbc.co.uk. 2009-07-08. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2005-01-06. Cyrchwyd 2014-01-28.
4. 1 2 3  "Ricky Valance Biography - Music Artist Band Biographies - Artists Bands Bio - FREE MP3 Downloads". Music.us. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-05-12. Cyrchwyd 2014-01-28.
5. 1 2 3  Gwall Templed: Mae paramedr **teitl** yn orfodol.
6. ↑  Roberts, David (2006). *British Hit Singles & Albums* (arg. 19th). London: Guinness World Records Limited. t. 579. ISBN 1-904994-10-5.
7. 1 2  Rice, Jo (1982). *The Guinness Book of 500 Number One Hits* (arg. 1st). Enfield, Middlesex: Guinness Superlatives Ltd. t. 53. ISBN 0-85112-250-7.
8. ↑  Sixties chart topper who made rock and roll history wants to reconnect with his Welsh roots; WalesOnline; Adalwyd 2015-12-15
9. ↑
10. ↑  "Seventies star Ricky Valance passes away in Spain". *The Leader*. 12 Mehefin 2020.
11. ↑  "Sixties singing star Ricky Valance laid to rest in Bedfordshire". ITV Anglia News. 13 Gorffennaf 2020.
12. ↑  "Welcome Home – Single by Ricky Valance on Apple Music". iTunes Store. 1 Mawrth 2017. Cyrchwyd 17 Mawrth 2017.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 80095473
* LCCN: no2006010652
* ISNI: 0000 0000 5719 4601
* GND: 135303532

 |