Roedd y **Cyrnol Windham Henry Wyndham-Quin, 5ed Iarll Dunraven a Mount-Earl, CB , DSO** (7 Chwefror 1857 - 23 Hydref 1952) yn Swyddog ym myddin Prydain yn Aelod Seneddol Ceidwadol ar gyfer De Morgannwg, 1895-1906 ac yn aelod o’r bendefigaeth Wyddelig.

Bywyd Personol
--------------

Ganwyd Wyndham-Quin yn Llundain, yn ail fab i Windham Henry Wyndham-Quin, ail Iarll Dunraven a Mount-Earl, a Caroline, merch y Llyngesydd Syr George Tyler o Barc Cotrel, Bro Morgannwg.

Cafodd ei addysgu yng Ngholeg Eton a'r Coleg Milwrol Brenhinol, Sandhurst.

Priododd y Fonesig Eva Constance Aline Bourke, merch Richard Southwell Bourke, 6ed Iarll Mayo. Bu iddynt dau fab ac un ferch.

Gyrfa filwrol
-------------

Ymunodd â'r 16eg Lancers yn 1878 a bu'n gwasanaethu yn Rhyfel Cyntaf y Boer ym 1881. Daeth yn gapten ym 1886 gan wasanaethu yn India ym 1889. Bu'n adjutant gyda'r Royal Gloucester Hussars rhwng 1890 ac 1894 a chafodd ei ddyrchafu'n uwchgapten yn y 16th Lancers ym 1893. Gwasanaethodd yn Ne Affrica eto yn Ail Ryfel y Boer. Fe'i penodwyd yn gapten yn yr Iwmyn Imperialaidd ar 14 Chwefror 1900. Cododd a gorchmynnodd 4ydd Cwmni (Morgannwg) yr Iwmyn Imperialaidd a adawodd Lerpwl ar yr SS Cymric ym mis Mawrth. Yn Ail Ryfel y Bore bu son amdano mewn cadlythyrau ac enillodd Fedal y Frenhines gyda thri chlesbyn a medal yr Urdd Gwasanaeth Nodedig (DSO). Fe'i hurddwyd yn Gydymaith Urdd y Baddon ym 1903.

Ar ôl dychwelyd o Dde Affrica, cododd a gorchmynnodd Iwmyn Imperialaidd Morgannwg fel catrawd lawn a olynodd y 4ydd Cwmni. Fe'i penodwyd yn Gyrnol anrhydeddus y gatrawd ar 19 Hyd 1901.

Gyrfa Wleidyddol
----------------

Yn etholiad cyffredinol 1895 fe'i hetholwyd yn Aelod Seneddol dros De Morgannwg, gan ennill sedd i'r Blaid Geidwadol. Fe'i ail etholwyd ym 1900, ond collodd y sedd i'r Rhyddfrydwyr yn etholiad cyffredinol 1906.

Fe wasanaethodd fel Uchel Siryf Swydd Kilkenny ym 1914.

Fe'i dyrchafwyd i'r Iarllaeth ar farwolaeth ei gefnder Windham Wyndham-Quin, 4ydd Iarll Dunraven a Mount-Earl, a fu farw ym 1926 heb olynydd gwrywaidd. Gan fod Iarll Dunraven a Mount-Earl yn deitl yn y bendefigaeth Wyddelig yn hytrach na phendefigaeth Prydain Fawr, nid oedd yn eistedd yn Nhŷ'r Arglwyddi.

Marwolaeth
----------

Maen coffa
Bu farw yn Adare Manor, Swydd Limerick a rhoddwyd ei weddillion i orffwys yn Eglwys St. Nicholas, Adare, Swydd Limerick.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jones, J. G. (1997). WYNDHAM-QUIN, WINDHAM HENRY, 5ed IARLL DUNRAVEN a MOUNT-EARL (1857 - 1952), milwr a gwleidydd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 14 Ion 2019, o
2. ↑  (2007, December 01). Dunraven and Mount-Earl, 5th Earl of, (Col Windham Henry Wyndham-Quin) (7 Feb. 1857–23 Oct. 1952). WHO'S WHO & WHO WAS WHO. Ed. Retrieved 13 Jan. 2019, from .
3. ↑  "MajorWyndhamQuin - Evening Express". Walter Alfred Pearce. 1901-05-04. Cyrchwyd 2019-01-14.
4. ↑  "GLAMORGAN SOUTH 14227 - Evening Express". Walter Alfred Pearce. 1895-07-20. Cyrchwyd 2019-01-14.
5. ↑  "Barry in Line with Wales II - Barry Herald". Barry Herald Company. 1906-01-26. Cyrchwyd 2019-01-14.

| Senedd y Deyrnas Unedig |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:**Arthur John Williams** | **Aelod Seneddol De Morgannwg**1895 – 1906 | Olynydd:**William Brace** |
| Teitlau Pendefigaeth/Bonheddig |
|
| Rhagflaenydd:**Windham Wyndham-Quin** | **Iarll Dunraven a Mount-Earl**1876 – 1876 | Olynydd:**Richard Wyndham-Quin** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 51327607
* LCCN: no99066963

 |