Roedd **Otto Freundlich** (10 Gorffennaf 1878 – 9 Mawrth 1943) yn beintiwr a cherflunydd Almaenig o dras Iddewig ac un o'r genhedlaeth gyntaf o arlunwyr haniaethol.

Bywyd
-----

Ganwyd Otto Freundlich yn Stolp, Pomerania, Prwsia; fe astudiodd i fod yn ddeintydd cyn penderfynu troi yn artist. Fe aeth i Paris yn 1908, gan fyw ym Montmartre yn agos i Pablo Picasso, Braque ac eraill.

Yn 1914 dychwelodd i'r Almaen. Ar ôl y Y Rhyfel Byd Cyntaf, ddaeth yn amlwg fel aelod gweithgar o'r grŵp gwleidyddol/artistig *Novembergruppe (Grŵp Tachwedd)*. Ym 1919, fe drefnodd yr arddangosfa Dada cyntaf yn Cwlen (Cologne) gyda Max Ernst a Johannes Theodor Baargeld. Yn 1925 ymunodd a'r grŵp *Abstraction-Création*.

Ar ôl 1925, fe wnaeth Freundlich fyw yn Ffrainc yn bennaf. Yn yr Almaen, cafodd ei waith ei gondemnio fel *Entartete Kunst* ('celf ddirywiedig') gan y Natsïaid a'i atal rhag ei arddangos yn gyhoeddus.

Cafodd rhai o'i weithiau eu cipio a'u cynnwys yn yr arddangosfa enwog o *Entartete Kunst* yn cynnwys ei gerflun *Der Neue Mensch* ('Y dyn newydd'); cafodd ffotograff sarhaus o'r cerflun ei ddefnyddio ar glawr catalog yr arddangosfa. Ni chafodd *Der Neue Mensch* byth a'i ail-ddarganfod a chredir iddo gael ei falu. Cafodd un o'i gerfluniau eraill ei harcheb mewn cloddio ym Merlin a'i arddangos yn y Neues Museum.

Tra ym Mharis, fe ddaeth yn aelod o'r *Union des Artistes Allemandes Libres*. Pan dechreuodd yr Ail Ryfel Byd, cafodd Freundlich ei garcharu gan awdurdodau Ffrainc ond wedyn ei rhyddhau am gyfnod diolch i ddylanwad Pablo Picasso. Ym 1943 cafodd ei arestio a'i gludo i Garchar Gwersyll Majdanek, Gwlad Pwyl, lle cafodd ei lofruddio'r diwrnod y cyrhaeddodd.

Ffilm Ddogfen
-------------

Er i Otto Freundlich gael i ddiystyru ers cael ei erlid gan y Natsiaidd, yn 2012 fe wnaethpwyd ffilm ddogfen *Das Geht Nur Langsam (Mae'n Cymryd Amser)* Archifwyd 2014-08-04 yn Archive.is am ei weledigaeth o adeiladau strydoedd o gerfluniau yn rhedeg trwy Ewrop, yn symbol o'i obaith am gyfeillgarwch y byd.

* Otto Freundlich Mein roter Himmel (Fy nefoedd goch), 1933Otto Freundlich *Mein roter Himmel* (Fy nefoedd goch), 1933
* Otto Freundlich Komposition (1938)Otto Freundlich *Komposition* (1938)
* Clawr catalog yr arddangosfa 'Celf Ddirywiedig', 1937, a drefnodd y Natsïaid. Mae'r clawr yn dangos ffotograff o gerflun 'Y dyn newydd' gan Otto Freundlich, Iddew a lofruddiwyd ganddynt.Clawr catalog yr arddangosfa 'Celf Ddirywiedig', 1937, a drefnodd y Natsïaid. Mae'r clawr yn dangos ffotograff o gerflun 'Y dyn newydd' gan Otto Freundlich, Iddew a lofruddiwyd ganddynt.
* Cofeb i Otto Freunlich, St. Wendel.Cofeb i Otto Freunlich, St. Wendel.
* Cerflun Maria Euthymia Platz, MünsterCerflun Maria Euthymia Platz, Münster

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Erthygl Associated Press 8 Tachwedd 2010[*dolen marw*]
2. ↑  "Buried in a Bombed-Out Cellar: Nazi Degenerate Art Rediscovered in Berlin" *Der Spiegel* (Awst 11, 2010)
3. ↑  "Photo Gallery: Sensational Find in a Bombed-Out Cellar" *Der Spiegel* (Awst 11, 2010)
4. ↑  Siegfried Gnichwitz, "Heinz Kiwitz: gekämpft · vertrieben · verschollen" Archifwyd 2012-11-20 yn y Peiriant Wayback. (PDF) Stiftung Brennender Dornbusch. Folder from an exhibition in honor of the 100th anniversary of Kiwitz' birth. Liebfrauenkirche, Duisburg (Tachwedd 7 – Rhagfyr 5, 2010), p. 5. Casglwyd Chwefror 10, 2012 (Almaeneg)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 2482103
* LCCN: n83229121
* ISNI: 0000 0001 0862 5003
* GND: 118535366
* SUDOC: 027525457
* BNF: cb120178952 (data)
* ULAN: 500030544
* CiNii: DA14406885

 |