{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/Nodyn:Taxonomy/Fagaceae|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

Derwen fechan yw ***Quercus marilandica***, derwen **blackjack**, sy'n un o'r grŵp derw coch *Quercus* sect. *Lobatae*. Mae'n frodorol i ddwyrain a chanol yr Unol Daleithiau.

Coeden gollddail fechan sy'n tyfu i 15 medr o uchder yw'r *Quercus marilandica*, gyda rhisgl wedi hollti'n blatiau hirsgwar gyda holltau oren cul. Mae'r dail yn 7-10cm o hyd a llydan, ac yn nodweddiadol yn blaguro o waelod taprog i siâp cloch tri llabedog eang gyda dim ond mewnoliadau bas. Maent yn wyrdd tywyll ac yn sgleiniog uwchben, yn lwyd-wyrdd oddi tannynt, ac yn aml yn aros ynghlwm wrth y brigau trwy'r gaeaf ar ôl troi lliwiau o goch i frown yn yr hydref. Mae'r fesen yn fach,12-20mm hir a10-18mm o lydan; ac fel coed derw coch eraill, mae'n cymryd 18 mis i'r mes aeddfedu. 

Gall derw blackjack yn y Cross Timbers, Oklahoma, yr UDA dyfu i uchder o 15-18medr, ond anaml yn cyrraedd mwy na 12medr, gyda diamedr boncyff o 41cm. Mae'r dail o 10-25cm o hyd a thua'r un lled.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Dail derwen blackjack |
| Dail derwen blackjack  |

|  |
| --- |
| Stwmpyn boncyff derwen blackjack, oddeutu 75 mlwydd oed. |
| Stwmpyn boncyff derwen blackjack, oddeutu 75 mlwydd oed.  |

 |

Dosbarthiad a chynefin
----------------------

Gellir dod o hyd i'r dderwen blackjack o Long Island yn Efrog Newydd i Fflorida, i'r gorllewin cyn belled â Thecsas, Oklahoma, a Nebraska. Mae adroddiadau am ychydig o boblogaethau ynysig yn ne Michigan, ond mae'n ymddangos bod y rhain yn cynrychioli cyflwyniadau. 

Mae’r rhywogaeth yn tyfu mewn priddoedd gwael, tenau, sych, creigiog neu dywodlyd lle gall ychydig o blanhigion coediog eraill ffynnu, fel arfer ar dir isel, o lefel y môr hyd at tua 850medr. Mae rhai ffynonellau yn dweud nad oes ganddi'r ffurf hardd fel sydd i lawer o goed derw, ond serch hynny mae'n goeden werthfawr ar gyfer tyfu mewn safleoedd problemus.  Mae rhai yn dweud bod y goeden yn "anodd ond yn hyll", ond hefyd yn cael ei thanwerthfawrogi.   Ar adegau mae'r goeden hyd yn oed wedi cael ei dileu er mwyn darparu lle i goed y tybir eu bod yn fwy gwerthfawr yn fasnachol. 

Weithiau mae'n goeden isdyfiant mewn clystyrau pinwydd ar fryniau tywodlyd yn ne-ddwyrain yr Unol Daleithiau. Ar hyd gwastadedd arfordirol New Jersey mae'r tebygolrwydd o ddod o hyd i'r rhywogaeth hon yn cynyddu mewn ardaloedd cymharol heulog, agored fel y rhai ger morfeydd heli arfordirol. Mae'n bodoli'n aml law yn llaw â derw ysgarlad a phost yn ogystal â phinwydd pigfain ; Ymhlith ei chymdeithion isdyfol mae'r Rhus copallinum, rhedynen ungoes, Comptoni peregrinia, a baewydden, a gellir dod o hyd iddynt cyn belled i'r gogledd â rhannau o Ohio  ac Efrog Newydd .

Mae amrywiad penodol, sef *Quercus marilandica* Münchhausen amr. *ashei* Sudworth, yn tyfu'n rhan mwyaf gorllewinol ei dosbarthiad yng ngogledd Tecsas, Oklahoma, hyd at de Kansas. Yn yr ardal hon, mae blackjack a derw post yn ffurfio ardal lled-safanna sy'n cynnwys stribedi coediog wedi'u cymysgu â llennyrch glaswellt y paith ar hyd ymyl dwyreiniol y Gwastadedd Mawr deheuol. Gelwir y lled-safanna hwn yn y Cross Timbers.    Ffurfiau prysgwydd o *Q. marilandica* sy'n dominyddu ar lawer o lennyrch cornfaen ynghyd â *Q.<span typeof="mw:Entity" id="mwdQ">&nbsp;</span>stellata* ar lwyfandir Ozark Arkansas.

Ecoleg
------

Weithiau mae derw blackjack yn croesrywio â derw arth ( *Q. ilicifolia* ), sy'n ffurfio croesryw a elwir yn *Q.* × *brittonii*. 

Mae mes blackjack yn darparu bwyd ar gyfer ceirw cynffon wen a thwrci gwyllt. Fodd bynnag, gall blackjacks achosi gwenwyn asid tannig mewn gwartheg.

Defnyddiau
----------

Mae pren yn ddwys iawn ac mae'n cynhyrchu fflam boeth pan yn llosgi, sydd yn ddefnyddiol dros ben ar gyfer barbeciwiau and stofiau llosg-bren. Beth bynnag,nid yw'r pren yn ddefnyddiol ar gyfer llefydd tân pren oherwydd gall y gwres tanbaid achosi i'r pren dasgu allan gwreichion a all achosi tannau tŷ.

Yn draddodiadol, defnyddir pren blackjack fel tanwydd a phren mwg ar gyfer barbeciw yn Oklahoma .

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Nodyn:Cite iucn
2. ↑  "NatureServe Explorer 2.0".
3. ↑  Münchhausen, Otto von (1770). "Verzeichniß der Bäume und Stauden, welche in Deutschland fortkommen". *Der Hausvater*. **5**. Hannover: Försters und Sohns Erben. tt. 253: diagnosis in Latin, description in German in Teutonic script.
4. ↑  Nodyn:ThePlantList
5. ↑  Nodyn:Tropicos
6. ↑  "NatureServe Explorer 2.0".
7. ↑  "Quercus marilandica Range Map" (PDF). United States Geological Survey. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 16 July 2011. Cyrchwyd 2008-03-05.
8. ↑  Liming, Franklin G. (1 March 1942). "Blackjack Oak in the Missouri Ozarks". *Journal of Forestry* (Society of American Foresters) **40** (3): 249–252. .
9. ↑  Klingaman, Gerald (September 22, 2000). "Plant of the Week: Blackjack Oak". *Extension News*. University of Arkansas Division of Agriculture. Cyrchwyd 31 October 2017.
10. ↑  Nelson, John (12 January 2017). "Blackjack oak grows in hardscrabble habitat". *Tallahassee Democrat*. Tallahassee, Florida. Cyrchwyd 31 October 2017.
11. ↑  Clark, F. Bryan; Liming, Franklin G. (December 1953), *Sprouting of Blackjack Oak in the Missouri Ozarks, Technical Paper No. 137*, Division of Forest Management, Central States Forest Experiment Station,
12. ↑  "Blackjack Oak". *What Tree Is It?*. Ohio Public Library Information Network and The Ohio Historical Society. 1997.
13. ↑  Oklahoma Biological Survey (2016). "Ancient Cross Timbers". University of Oklahoma. Cyrchwyd 31 October 2017.
14. ↑  Oklahoma Forestry Services. "Oklahoma's Forests > Oklahoma's Major Forest Types > Post Oak-Blackjack Forest". Oklahoma Department of Agriculture, Food, and Forestry. Cyrchwyd 31 October 2017.
15. ↑  Engle, David M. (18 March 1997). "Oak ecology". Stillwater, Oklahoma: Division of Agricultural Sciences and Natural Resources, Oklahoma State University. Cyrchwyd 31 October 2017.
16. ↑  Hatch, Stephan L.; Pluhar, Jennifer, gol. (1999). *Texas Range Plants*. College Station, Texas: Texas A&M University Press. ISBN 0-89096-538-2.

Dolenni allanol
---------------