recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Caer Rufeinig yn Britannia oedd ***Canovium***, sydd heddiw wedi'i lleoli ym mhentref Caerhun, Sir Conwy. Saif gweddillion *Canovium* ar y ffordd Rufeinig rhwng *Deva* (Caer) a *Segontium* (Caernarfon). Saif ar lan orllewinol Afon Conwy, rhwng Tŷ'n-y-groes a Dolgarrog ar y B5106, a gerllaw man lle gellir rhydio'r afon. Mae'n 24 milltir o Segontium, taith diwrnod i droedfilwyr Rhufeinig.

Safle baddondy *Canovium*
Cynllun baddondy Caerhun a wnaethpwyd pan gloddiwyd y safle yn 1807

Disgrifiad
----------

Nid oes lawer yn weddill o'r gaer, ond gellir gweld olion y muriau allanol. Mae'n dilyn y patrwm Rhufeinig arferol, yn sgwar gyda pob ochr tua 410 troedfedd o hyd. Mae'r eglwys a'r fynwent bresennol yn gorchuddio un gornel o'r gaer. Cafwyd hyd i deilsen gyda'r stamp LEG XX V, ac yn 1801 cafodd Samuel Lysons hyd i faddondy 39 medr o hyd i'r gogledd-ddwyrain o'r gaer.

Saif Eglwys y Santes Fair, Caerhun, yng nghornel y gaer.

Hanes a thraddodiad
-------------------

Adeiladwyd y gaer tua 75 - 77 O.C. yr un adeg a Segontium. Efallai ei bod wedi ei hadeiladu gan Agricola yn ystod ei ymgyrch yn erbyn yr Ordoficiaid. Pren oedd yr adeiladau ar y cychwyn, a'r mur allanol o glai. Yn yr 2g, ail-adeiladwyd y gaer a cherrig. Credir bod y garsiwn yn *Cohors Peditata Quingenaria*, tua 500 o filwyr traed. Ymddengys fod y gaer yn parhau i gael ei defnyddio yn y 4g, oherwydd cafwyd hyd i ddarn arian a delw yr ymerawdwr Gratianus (375-383). Tu allan i'r gaer yr oedd *vicus*, neu bentref. Heblaw bod ar y ffordd rhwng Deva a Segontium, roedd ffordd Rufeinig arall, Sarn Helen, yn cychwyn yma ac yn arwain tua'r de i *Maridunum* (Caerfyrddin) gyda changen yn troi am Eryri i gysylltu Caerhun a Bryn-y-Gefeiliau (ger Capel Curig).

Mae traddodiad llên gwerin yn cysylltu'r gaer â Rhun (fl. OC 550) fab Maelgwn Gwynedd.

Cadwraeth
---------

Mae'r safle Rufeinig hon yng ngofal CADW ac yn agored i'r cyhoedd. Cofrestrwyd yr heneb hon gyda'r rhif SAM unigryw: CN001.

Llyfryddiaeth
-------------

* Frances Lynch, *Gwynedd*, A Guide to Ancient and Historic Wales (Llundain: HMSO, 1995)
* Willoughby Gardner, "The Roman Fort at Caerhun", *Archaeologia Cambriensis* 80:2 (1925)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cofrestr Cadw.

  


| Caerau Rhufeinig Cymru |  |
| --- | --- |
| Brithdir | Bryn-y-Gefeiliau | Brynbuga | Cae Gaer | Caer Ffordun | Caer Gai | Caerau | Caerdydd | Caersws | Gelli-gaer | Caer Gybi | Caerhun (Canovium) | Caerllion | Castell Caerdydd | Castell Collen | Y Gaer | Gelligaer | Llanfor | Llanio | Maridunum | Nidum | Pen Llystyn | Pen y Gaer | Pennal | Segontium | Tomen y Mur | Trawscoed | Varis |
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Carlo Borghesio yw ***Il Vagabondo*** a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Torino. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Mario Amendola a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Pasquale Frustaci. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Ente Nazionale Industrie Cinematografiche.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Memo Benassi, Erminio Macario, Carlo Rizzo, Luigi Almirante, Stefano Sibaldi, Evelina Paoli, Giuseppe Zago a Lily Granado. Mae'r ffilm *Il Vagabondo* yn 83 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ball of Fire* sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carlo Borghesio ar 24 Mehefin 1905 yn Torino a bu farw yn yr un ardal ar 26 Rhagfyr 2018.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carlo Borghesio nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Afon Cleddau yn harbwr Aberdaugleddau.
Afon yn ne Sir Benfro yw **Afon Cleddau**. Mae dwy afon Cleddau: Afon Cleddau Wen yn y gorllewin ac afon Cleddau Ddu yn y dwyrain. Ymunant a'i gilydd i ffurfio aber Daugleddau, sy'n rhoi ei enw i borthladd pwysig Aberdaugleddau (mewn canlyniad cyfeirir at yr afon ei hun fel **afon Daugleddau** weithiau).

Cleddau Wen
-----------

*Prif: Afon Cleddau Wen*
Ceir dwy ran i **Afon Cleddau Wen** (ffurf amgen: *Cleddy Wen*). Tardda'r rhan ddwyreiniol yn Llygad Cleddau ym mhlwyf Llanfair Nant y Gôf, 4 km i'r de-ddwyrain o Abergwaun. Llifa tua'r de-orllewin heibio Scleddau. Tardda'r gangen orllewinol ym Mhenysgwarne ym mhlwyf Llanreithan, a llifa tua'r dwyrain i ymuno a'r gangen arall. Llifa'r Cleddau Wen trwy Gas-blaidd i Hwlffordd, lle ceir effaith y llanw.

Cleddau Ddu
-----------

*Prif: Afon Cleddau Ddu*
Tardda **Afon Cleddau Ddu** (ffurf amgen: *Cleddy Ddu*) ar lethrau Mynydd Preselau ym Mlaencleddau ym mhlwyf Mynachlog-ddu, a llifa tua'r de-orllewin heibio Llawhaden. Gwelir effaith o llanw ger Pont Canaston. Ymuna a'r afon Cleddau Wen ym Mhwynt Picton.

Mae aber Daugleddau yn ddwfn ac yn harbwr naturiol da; gall tanceri olew o 300,000 tunnell a mwy ei ddefnyddio. Oherwydd hyn, adeiladwyd nifer o burfeydd olew yma.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Gwybed-robin cynffon-dro** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: gwybed-robinod cynffon-dro) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Microeca fascinans***; yr enw Saesneg arno yw *Australian brown flycatcher*. Mae'n perthyn i deulu'r Robinod Awstralia (Lladin: *Petroicidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*. Yr hen enw ar y teulu hwn oedd yr *Eopsaltridae*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. fascinans*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r gwybed-robin cynffon-dro yn perthyn i deulu'r Robinod Awstralia (Lladin: *Petroicidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Gwybed-robin Papwa | Microeca papuana |  |
|
| Gwybed-robin Tanimbar | Microeca hemixantha |  |
|
| Gwybed-robin melynwyrdd | Microeca flavovirescens |  |
|
| Gwybed-robin torfelyn | Microeca flavigaster |  |
|
| Robin Ynys Chatham | Petroica traversi |  |
|
| Robin amryliw | Petroica multicolor |  |
|
| Robin bendew | Tregellasia capito |  |
|
| Robin fflamliw | Petroica phoenicea |  |
|
| Robin fronwyn Awstralia | Eopsaltria georgiana |  |
|
| Robin miromiro | Petroica macrocephala |  |
|
| Robin prysgoed adeinwyn | Peneothello sigillata |  |
|
| Robin prysgoed wyrdd | Pachycephalopsis hattamensis |  |
|
| Robin y goedwig | Petroica bivittata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Gwybed-robin cynffon-dro** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae'r gyfres o ffilmiau **Spider-Man** yn cynnwys pedwar ffilm am y cymeriad o gomic "Marvel Comics" o'r un enw. Portreadwyd y cymeriad yn y tri ffilm cyntaf: Spider-Man (2002), Spider-Man 2 (2004) a Spider-Man 3 (2007). Roedd yr actor Tobey Maguire a'r cyfarwyddwrSam Raimi ym mhob un o'r tri hyn.

The Amazing Spider-Man
----------------------

Yn 2012 mae'r gyfres yn cael ei hymestyn gyda ffilm newydd o'r enw "The Amazing Spider-Man", gydag Andrew Garfield yn cymryd rhan yr arwr a Marc Webb yn cyfarwyddo. Mae Rhys Ifans yn chwarae rhan y gwrth-arwr Dr. Curt Connors a'r cena-goeg.

Ffilmiau
--------

* Spider-Man (2002)
* Spider-Man 2 (2004)
* Spider-Man 3 (2007)
* The Amazing Spider-Man (2012)
* The Amazing Spider-Man 2 (2014)
* Spider-Man: Homecoming (2017)
* Spider-Man: Into the Spider-Verse (2018)
* Spider-Man: Far From Home (2019)
* Spider-Man: No Way Home (2021)
* Spider-Man: Across the Spider-Verse (Part One) (2022)
* Spider-Man: Across the Spider-Verse (Part Two) (2023)

Gweler hefyd
------------

* Spider-Man Strikes Back (1978)
* Spider-Man: The Dragon's Challenge (1979)
* Daredevil vs. Spider-Man (1996)
* Spider-Man - Once Upon a Time The Super Heroes (2001)
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Carl Schultz yw ***To Walk With Lions*** a gyhoeddwyd yn 1999. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Cenia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan George Adamson a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Philip Brigham. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Richard Harris, Kerry Fox ac Ian Bannen. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1999. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Matrix* sef ffilm wyddonias gan Lana Wachowski a Lilly Wachowski. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Carl Schultz ar 19 Medi 1939 yn Budapest. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Carl Schultz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 7 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Ebrill 2016.
Ar 14 Hydref 2022, canfuwyd corff merch 12 oed o'r enw Lola Daviet mewn cist blastig ar olwynion, mewn iard y tu allan i'w hadeilad fflatiau yn y 19eg *arrondissement* ym Mharis, Ffrainc. Yn ôl yr awtopsi, cafodd ei thagu i farwolaeth. Cafodd menyw 24 oed ei harestio a'i chadw yn y ddalfa ar sail amheuaeth ei bod yn gyfrifol o lofruddiaeth, treisio, ac arteithio'r ferch. Mae'r fenyw yn fewnfudwraig o Algeria, a chanddi drwydded breswyl wedi dod i ben, ac felly dan orchymyn i adael Ffrainc.

Ymatebodd nifer o Ffrancod, yn enwedig o'r adain dde, drwy gyhuddo'r llywodraeth o ddiffyg gorfodi rheolau mewnfudo. Cynhaliwyd rali er cof am Lola ym Mharis ar 20 Hydref, er i'w theulu beidio â rhoi sêl bendith arni. Ar 21 Hydref, datganodd yr Arlywydd Emmanuel Macron ei fod yn weithred o "ddrwg enbyd", a bod angen "parch a serch y genedl" ar deulu'r ferch.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Paris shocked by murder of Lola, 12, found in box", BBC (18 Hydref 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 21 Hydref 2022.
2. 1 2  (Saesneg) Alexandra Fouché, "Lola: Girl's murder an act of 'extreme evil', President Macron says", BBC (21 Hydref 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 21 Hydref 2022.
3. ↑  (Saesneg) Paul Kirby, "Paris murder: Killing of Lola, 12, sparks immigration row in France", BBC (18 Hydref 2022). Archifwyd o'r dudale we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 21 Hydref 2022.
Ymadrodd Lladin a geir mewn cerdd gan y bardd Rhufeinig Juvenal yw ***Quis custodiet ipsos custodes?*** (sef "Pwy sy'n gwylio'r gwylwyr hwythau?", neu "Pwy fydd yn gardio'r gardiau?").

Yng ngwaith y bardd dychanol Juvenal mae'n gwestiwn rhethregol ac yn cyfeirio at y gwragedd a roddwyd i warchod merched ifainc bonheddig. Ond mae'r dywediad wastad wedi cael ei gymryd ar lefel mwy cyffredinol, yn enwedig mewn cysylltiad â llywodraeth ac awdurdod. Cyfyd y broblem sylfaenol yn *Y Wladwriaeth* gan Plato. Mae'r gymdeithas berffaith a ddisgrifir gan Socrates yn dibynnu am ei ffyniant ar waith y llafurwyr, y caethion a'r masnachwyr. Dyletswydd y dosbarth dethol o warchodwyr yw gwarchod ac amddiffyn y Ddinas. Gofynnir i Socrates, "Pwy fydd yn gwarchod y gwarchodwyr?" neu, "Pwy fydd yn amddiffyn ni rhag yr amddiffynwyr?". Ateb Plato yw y byddant yn eu gwarchod eu hunain rhag eu hunain. I'r perwyl yna rhaid cael y dosbarth hwnnw i gredu "celwydd nobl", sef mai braint ydyw iddynt gael eu gosod uwchben pawb arall i'w llywodraethu a'u hamddiffyn.

Byth ers hynny mae'n dywediad sy'n cael ei ddyfynnu wrth drafod problem grym mewn gwleidyddiaeth. Mae gwledydd democrataidd yn ceisio gwahanu grym yn y wladwriaeth fel nad yw'n perthyn yn gyfangwbl i un grwp - y llywodraeth ei hun, y corff deddfwriaethol a'r sustem gyfreithiol - yn unig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  James Morwood, *A Dictionary of Latin Words and Phrases* (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 1998), t. 155.

Dolenni allanol
---------------

* *Satire VI* yn Lladin (*The Latin Library*)
* (Saesneg) *Satire VI* yn Saesneg Archifwyd 2008-05-11 yn y Peiriant Wayback. (cyfieithwyd gan G.G. Ramsay)
Rhif cyfresol wyth digid yw **Rhif Cyfres Safonol Rhyngwladol (ISSN)**  a ddefnyddir i roi nod unigryw i gyhoeddiad cyfresol, fel cylchgrawn neu bapur newydd.  Mae'r ISSN yn arbennig o ddefnyddiol wrth wahaniaethu rhwng cylchgronau a phapurau sydd â'r un teitl. Defnyddir ISSNau wrth archebu, catalogio, benthyciadau rhyng lyfrgellol ac arferion eraill mewn cysylltiad â llenyddiaeth gyfresol. 

Cafodd y system ISSN ei drafftio gyntaf fel safon ryngwladol y Sefydliad Safoni Rhyngwladol (ISO) ym 1971 a'i chyhoeddi fel ISO 3297 ym 1975.  Mae is-bwyllgor ISO TC 46 / SC 9 yn gyfrifol am gynnal y safon.

Pan gyhoeddir erthyglau cyfresol gyda'r un cynnwys mewn mwy nag un math o gyfrwng, rhoddir ISSN gwahanol i'r cyfryngau. Er enghraifft, cyhoeddir llawer o gyfresi mewn cyfryngau print ac electronig. Mae'r system ISSN yn cyfeirio at y mathau hyn fel ISSN print (p-ISSN) ac ISSN electronig (e-ISSN). O ganlyniad, fel y'i diffinnir yn ISO 3297: 2007, rhoddir ISSN (ISSN-L) i bob cyfres yn y system ISSN, yn nodweddiadol yr un peth â'r ISSN a neilltuwyd i'r gyfres yn ei gyfrwng cyhoeddedig cyntaf, sy'n cysylltu'r holl ISSNau a neilltuwyd i'r gyfres ym mhob cyfrwng.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Y Fasnach Lyfrau Ar-Lein - Welsh Book Trade Info - Rhif Cyfres Safonol Rhyngwladol (ISSN)". *www.wbti.org.uk*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-01-29. Cyrchwyd 2021-01-24.
2. ↑  "What is an ISSN? | ISSN". *www.issn.org*. Cyrchwyd 2021-01-24.
3. ↑  "Get an ISBN or ISSN for your publication". *The British Library*. Cyrchwyd 2021-01-24.
4. ↑  "ISSN, a standardised code | ISSN". *www.issn.org*. Cyrchwyd 2021-01-24.
5. ↑  "ISSN Manual | ISSN". *www.issn.org*. Cyrchwyd 2021-01-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 311482071
* LCCN: sh85067450
* GND: 4162599-7
* BNF: cb11942988w (data)
* NDL: 00575286
* NKC: ph222843
* BNE: XX553668

 |
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Giuseppe Bertolucci yw ***Strana La Vita*** a gyhoeddwyd yn 1987. Fe'i cynhyrchwyd gan Gianni Minervini yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Giuseppe Bertolucci a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nicola Piovani. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Diego Abatantuono, Domiziana Giordano, Monica Guerritore, Amanda Sandrelli, Maria Monti, Lina Sastri, Felice Andreasi, Claudio Bisio, Nik Novecento, Massimo Venturiello ac Anita Laurenzi. Mae'r ffilm *Strana La Vita* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Last Emperor* sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Nino Baragli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giuseppe Bertolucci ar 24 Chwefror 1947 yn Parma a bu farw yn Diso ar 3 Ebrill 2002. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1970 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Urdd Anrhydedd Gweriniaeth yr Eidal

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Giuseppe Bertolucci nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 13 Ebrill 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn cynffonloyw Perija** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod cynffonloyw Perija) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Metallura iracunda***; yr enw Saesneg arno yw *Perija metaltail*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. iracunda*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sïedn cynffonloyw Perija yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn cynffonloyw Perija** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm arswyd am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Matthew Bright yw ***Ted Bundy*** a gyhoeddwyd yn 2002. Mae'r ffilm yma'n cynnwys trais rhywiol.

Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Utah, Florida, Washington a Colorado. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Tom Savini, Jennifer Tisdale, Boti Bliss, Tiffany Shepis, Meadow Sisto, Eric Da Re, Tracey Walter, Michael Reilly Burke, Steffani Brass, Julianna McCarthy, Tricia Dickson a Zarah Little. Mae'r ffilm *Ted Bundy* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2002. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Harry Potter and the Chamber of Secrets* sef ffilm ffantasi Americanaidd-Seisnig i blant gan Chris Columbus. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Sonja Rom oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Matthew Bright ar 8 Mehefin 1952 yn Unol Daleithiau America.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 41% (Rotten Tomatoes)
* 5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Matthew Bright nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
2. 1 2  "Ted Bundy". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr José Luis Cuerda yw ***Todo Es Silencio*** a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Manuel Rivas a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Sergio Moure de Oteyza. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Quim Gutiérrez, Miguel Ángel Silvestre, Adolfo Fernández, Celia Freijeiro, Teresa Hurtado de Ory, Xoque Carbajal, Juan Diego, Chete Lera a Luis Zahera. Mae'r ffilm *Todo Es Silencio* yn 119 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *12 Years a Slave* sef ffilm fywgraffyddol gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Hans Burman oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nacho Ruiz Capillas sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Todo é silencio*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Manuel Rivas a gyhoeddwyd yn 2010.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm José Luis Cuerda ar 18 Chwefror 1947 yn Albacete a bu farw ym Madrid ar 6 Mai 2000. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1982 ac mae ganddo o leiaf 94 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Medal Aur am Deilyngdod yn y Celfyddydau (Sbaen)

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd José Luis Cuerda nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Cymdeithasegwr Americanaidd oedd **Harold Garfinkel** (29 Hydref 1917 – 21 Ebrill 2011) sydd yn nodedig am arloesi ethnomethodoleg.

Ganed yn Newark, New Jersey, yn fab i ddyn busnes. Astudiodd gyfrifeg yng Ngholeg Newark a throdd ei sylw at gymdeithaseg. Derbyniodd ei radd meistr mewn cymdeithaseg o Brifysgol Gogledd Carolina yn 1942. Pwnc ei draethawd ymchwil oedd cysylltiadau hiliol yn ne'r Unol Daleithiau. Gwasanaethodd yn swydd hyfforddwr yng Nghorfflu Awyr y Fyddin yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Astudiodd Garfinkel am ei ddoethuriaeth dan diwtoriaeth Talcott Parsons ym Mhrifysgol Harvard. Ymunodd â chyfadran Prifysgol Califfornia, Los Angeles, yn 1954, a bu yno nes iddo ymddeol yn 1987 pryd gafodd ei benodi yn athro emeritws cymdeithaseg. Cafodd ddylanwad pwysig ar y maes yn sgil cyhoeddi ei gyfrol *Studies in Ethnomethodology* yn 1967.

Priododd Garfinkel ag Arlene Steinbach yn 1945 a chawsant ferch, Leah, a mab, Mark. Bu farw yn 93 oed o fethiant y galon yn ei gartref yn Pacific Palisades, Califfornia.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Michael Lynch, "Harold Garfinkel obituary", *The Guardian* (13 Gorffennaf 2011). Adalwyd ar 27 Ionawr 2020.
2. ↑  (Saesneg) Bruce Weber, "Harold Garfinkel, a Common-Sense Sociologist, Dies at 93", *The New York Times* (3 Mai 2011). Adalwyd ar 27 Ionawr 2020.
Genre ffilm sydd yn pwysleisio digrifwch ac hwyl yw **ffilm gomedi**. Dyma un o'r mathau hynaf o ffilm yn hanes y sinema.

Dylanwadwyd yn gryf ar ffilmiau comedi mud gan adloniant *vaudeville* a'r neuadd gerdd, a newidiodd nifer o ddigrifwyr o'r llwyfan i'r sgrin yn y cyfnod cynnar hwn. Ffilmiau byrion, un-rholyn, oedd yr esiamplau cyntaf o'r genre, a gynhwysid mewn sioeau amlgyfrwng a gyflwynwyd mewn theatr, neuadd gerdd, neu babell ffair. Yr oedd y traddodiad poblogaidd hwn yn cynnig hiwmor bras, at ddant pawb, yn hytrach na chomedi foesau neu ddychan. Dibynnodd y ffilm gomedi fud ar jôcs gweledol ers y cychwyn: y ffilm gomedi gyntaf oedd *L'Arroseur Arrosé* (1895) gan Louis Lumière, sydd yn portreadu bachgen yn chwarae cast ar ddyn gyda phibell ddŵr. Erbyn y 1910au, datblygodd slapstic i gynnwys golygfeydd rasio a siaso a chwympo a baglu, ac actau arferol, er enghraifft ffilmiau'r Keystone Cops. Daeth sawl un "arwr comig" yr oes hon yn sêr byd-enwog, gan gynnwys Charlie Chaplin, Harold Lloyd, a Buster Keaton. Yn sgil dyfodiad ffilmiau sain yn niwedd y 1920au, symudodd y bwyslais o gomedi gorfforol i jôcs llafar, er enghraifft yn ffilmiau'r brodyr Marx a W. C. Fields. Fodd bynnag, parhaodd ystumiau egnïol a ffug-drais yn elfen o gomedi orffwyll boblogaidd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Susan Hayward, *Cinema Studies: The Key Concepts* (Llundain: Routledge, 2018), t. 97.
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Mervyn LeRoy yw ***The FBI Story*** a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Louisiana. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan John Twist a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Max Steiner.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw James Stewart, Vera Miles, Adam West, Ann Doran, Nick Adams, Parley Baer, Murray Hamilton, Larry Pennell, Robert Gist, Fay Roope, Chief Yowlachie, Jean Willes, Luana Anders a Grandon Rhodes. Mae'r ffilm yn 149 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ben-Hur* sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.
Joseph F. Biroc oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Philip W. Anderson sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mervyn LeRoy ar 15 Hydref 1900 yn San Francisco a bu farw yn Beverly Hills ar 20 Medi 2017. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1928 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Gwobr Golden Globe Cecil B. DeMille
 * Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau
 * seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mervyn LeRoy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
Ffilm ffantasi a chomedi gan y cyfarwyddwr Marc Lawrence yw ***Noelle*** a gyhoeddwyd yn 2019. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Noelle*** ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn yr Arctig a Phoenix. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Marc Lawrence. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy grynno ddisgiau a DVDs a thrwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bill Hader, Anna Kendrick a Shirley MacLaine. Mae'r ffilm *Noelle (ffilm o 2019)* yn 100 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2019. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Parasite* sef ffilm gomedi-arswyd gan Bong Joon Ho. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Russell Carpenter oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Hughes Winborne sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Marc Lawrence ar 17 Chwefror 1910 yn Ninas Efrog Newydd a bu farw yn Palm Springs ar 28 Tachwedd 2005. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1932 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 53% (Rotten Tomatoes)
* 5.2/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Marc Lawrence nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Noelle". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Meudwy bronllwyd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: meudwyod bronllwyd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Phaethornis squalidus***; yr enw Saesneg arno yw *Dusky-throated hermit*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. squalidus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r meudwy bronllwyd yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Meudwy bronllwyd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal मादरचोद neal तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया तेरा सर तन से जुड़ा हुआ मादरचोद neal तेरा नुनु कटगया मादरचोद neal तेरी बीवी की चूत फाड़ दिया मादरचोद neal
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Errol Flynn yw ***Cruise of The Zaca*** a gyhoeddwyd yn 1952. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Warner Bros..

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Errol Flynn a Nora Eddington. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1952. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Singin' in the Rain* sy’n ffilm fiwsical gan y cyfarwyddwyr ffilm Stanley Donen a Gene Kelly. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Errol Flynn ar 20 Mehefin 1909 yn Battery Point a bu farw yn Vancouver ar 11 Mawrth 1968. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1932 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn SHORE - Sydney Church of England Grammar School.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* seren ar Rodfa Enwogion Hollywood

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Errol Flynn nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Cruise of The Zaca |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1952-01-01 |
| Cuban Story |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1959-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
**Cyrus Fawr**, Perseg: کوروش بزرگ, *Kurosh-e Buzurg* neu کوروش کبیر *Kurosh-e Kabeer* (c. 600 CC neu 576 - Awst 530 CC neu 529 CC), hefyd **Cyrus II, brenin Persia** oedd sylfaenydd Ymerodraeth Persia.

Ceir nifer o hanesion gwahanol am ei fywyd cynnar. Yn ôl Herodotus, roedd yn ŵyr i Astyages, brenin Media, ond wedi ei fagu gan ffermwyr tlawd.

Roedd o lwyth Persaidd y Pasargadae a thylwyth yr Achaemenidae. Cyn iddo uno'r Mediaid a'r Persiaid mewn un deyrnas, roedd yn frenin Anshān, teyrnas yn yr hyn sy'n awr yn dde Iran. Adeiladodd Cyrus ei brifddinas, Pasargadae, yn yr ardal yma.

Bu'n frenin Persia am bron 30 mlynedd, ac adeiladodd ymerodraeth yn ymestyn o ffiniau yr Aifft hyd Afon Indus. Gorchfygodd Ymerodraeth y Mediaid, Ymerodraeth Newydd Babilon ac Ymerodraeth Lydia. Lladdwyd ef ar hyd y Syr Darya tra'n ymladd yn erbyn y Scythiaid. Olynwyd ef gan ei fab, Cambyses II.

|
|  |
| Rhagflaenydd:**–** | **Brenin Ymerodraeth Achaemenid Persia**559 CC - 530 CC | Olynydd:**Cambyses II** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 311113679
* LCCN: n50070141
* ISNI: 0000 0004 3756 0028
* GND: 118568426
* SUDOC: 029338476
* BNF: cb12098590d (data)
* ULAN: 500354805
* NLA: 61539248
* NKC: jn20000700985
* BNE: XX916985

 |
*Am enghreifftiau eraill o bobl o'r enw Richard Davies, gweler Richard Davies (gwahaniaethu).*
Esgob a chyfieithydd oedd **Richard Davies** (?1501 – 7 Tachwedd 1581). Fe'i ganed yn y Gyffin, ger tref Conwy lle roedd ei dad Dafydd ap Gronw, yn gurad yn eglwys St Bened. Yn ystod ei yrfa eglwysig bu'n Esgob Llanelwy a Thyddewi. Fe'i cofir yn bennaf am ei waith ar y cyd â William Salesbury yn cyfieithu'r Testament Newydd i'r Gymraeg. Roedd yn ewythr i'r ysgolhaig Siôn Dafydd Rhys (John Davies).

Bywgraffiad
-----------

Cafodd ei addysg ym Mhrifysgol Rhydychen lle daeth dan ddylanwad y diwygwyr Protestannaidd. Ar ôl treulio cyfnod mewn alltudiaeth yng Ngenefa ac yn ôl eraill i Frankfurt-am-Main  oherwydd ei ffydd ar ddiwedd teyrnasiad Mari I, dychwelodd i Gymru a chafodd ei apwyntio'n Esgob Llanelwy ac yna ym 1561 yn Esgob Tyddewi.

Roedd yn aelod o Gyngor Cymru a'r Gororau ac yn gyfeillgar iawn â Matthew Parker, archesgob Caergaint, ac yn cael ei ystyried gan Parker a chan William Cecil, yr Arglwydd Burghley, yn gynghorydd dibynadwy ar y Gymraeg. Gweithiai'n ddyfal gyda William Salesbury i berswadio senedd San Steffan i basio deddf i awdurdodi cyfieithu'r Beibl a'r Llyfr Gweddi Gyffredin i'r Gymraeg a phan gafwyd y ddeddf honno ym 1563 gwahoddod Salesbury i ymuno ag ef yn ei blas yn Abergwili i gyfieithu'r Testament Newydd. Richard Davies yw awdur yr *Epistol at y Cembru* ('Llythyr at y Cymry') a geir ar ddechrau Testament Newydd 1567; cafodd ddylanwad mawr ar hanesyddiaeth Cymru.

Roedd Richard Davies yn noddwr hael i feirdd a llenorion ei oes a gwnaeth gryn dipyn i gael gwared â'r llygredd oedd yn rhemp yn yr eglwys ar y pryd. Bu farw yn Abergwili, lle'i claddwyd.

Llyfryddiaeth
-------------

* D. R. Thomas, *The Life and Work of Richard Davies and William Salesbury* (Croesoswallt, 1902)
* Glanmor Williams, *Bywyd ac Amserau'r Esgob Richard Davies* (Caerdydd, 1953)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 71401258
* LCCN: nr93017035
* ISNI: 0000 0000 5194 503X
* BNF: cb120031384 (data)
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |





1. ↑  "Epistolau Bugeiliol c.1564 (Esgob Richard Davies)". bible.com. Cyrchwyd 7 Tachwedd 2023.
2. ↑  Williams, Glanmor (1953). "Richard Davies". Y Bywgraffiadur Arlein. Cyrchwyd 7 Tachwedd 2023.
3. ↑   Mae un neu ragor o'r brawddegau yn cynnwys testun sydd bellach yn y parth cyhoeddus: Chisholm, Hugh, gol. (1911). "Davies, Richard". *Encyclopædia Britannica*. **7** (arg. 11th). Cambridge University Press. t. 865.CS1 maint: ref=harv (link)
Tiriogaeth weinyddol yn Ymerodraeth Rwsia oedd **Llywodraethiaeth Rwsia Fechan** (Rwseg: Малороссiйская Губернiя trawslythreniad: *Malorossiiskaia gubernia*, Wcreineg: Малоросійська губернія *Malorosiiska gubernia*) a fodolai o 1764 i 1781 ac eto o 1796 i 1802. Roedd yn cyfateb i raddau helaeth â Glan Chwith Wcráin.

Sefydlwyd y llywodraethiaeth yn gyntaf yn sgil diddymu'r Hetmanaeth trwy orchymyn (*ukase*) gan Catrin II ar 10 Tachwedd [21 Tachwedd yn yr Hen Ddull] 1764. Sefydlwyd Colegiwm Rwsia Fechan i lywodraethu'r diriogaeth, gyda'i phrifddinas yn Hlukhiv. Symudodd y ganolfan lywodraethol i Jozelets ym 1773 ac i Kyiv ym 1775. Nod y drefn newydd oedd i gael gwared yn gyfangwbl ag ymreolaeth yn Wcráin, gan gynnwys swyddogion milwrol a gwleidyddol y *starshyna* Cosacaidd, ac i ymelwa ar economi Wcráin er budd Rwsia. Roedd y colegiwm yn cynnwys wyth o aelodau parhaol—pedwar Wcreiniad a phedwar Rwsiad—a benodwyd gan y llywodraeth ymerodrol yn St Petersburg. Llywydd y colegiwm oedd y Cownt Petr Rumiantsev, Llywodraethwr Cyffredinol Wcráin a phencadlywydd yr holl luoedd yn y diriogaeth, gan gynnwys rhanbarth Zaporizhzhia. Diddymwyd y llywodraethiaeth ym 1781, a chafodd ei rhannu'n Rhaglawiaeth Novgorod-Seversky a Llywodraethiaeth Chernigov, ac ymgorffwyd rhannau eraill o'i thiriogaeth yn Rhaglawiaeth Kyiv.

Adferwyd y llywodraethiaeth ym 1796, gan gynnwys yr hen Raglawiaeth Kyiv (ac eithrio'r ddinas ei hun a'r cyrion ar Lan Dde Afon Dnieper), Rhaglawiaeth Novgorod-Seversky, a Llywodraethiaeth Chernigov yn ei thiriogaeth, yn ogystal â thref Kremenchuk a chatrodau Poltava a Myrhorod. Prifddinas y llywodraethiaeth newydd oedd Chernigov. Adferwyd hen drefn farnwrol yr Hetmanaeth yn y llywodraethiaeth newydd, gan gynnwys y Llys Milwrol Cyffredinol, llysoedd yr ystadau, a llys tir *pidkomorskyi*. Diddymwyd Llywodraethiaeth Rwsia Fechan unwaith eto ym 1802, a chafodd ei rhannu yn llywodraethiaethau Chernigov a Poltava.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  (Saesneg) "Little Russia gubernia", *Internet Encyclopedia of Ukraine* (2010). Adalwyd ar 14 Mai 2022.
2. ↑  (Saesneg) Oleksander Ohloblyn, "Little Russian Collegium", *Internet Encyclopedia of Ukraine* (1993). Adalwyd ar 14 Mai 2022.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn gloyw talcenfelfed** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod gloyw talcenfelfed) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Heliodoxa xanthogonys***; yr enw Saesneg arno yw *Velvet-browed brilliant*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *H. xanthogonys*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r sïedn gloyw talcenfelfed yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn gloyw talcenfelfed** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Preblyn cennog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: preblynnod cennog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Turdoides aylmeri***; yr enw Saesneg arno yw *Scaly chatterer*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. aylmeri*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r preblyn cennog yn perthyn i'r genws *Turdoides* yn nheulu'r Preblynnod (Lladin: *Leiothrichidae*).Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Preblyn Arabia | Turdoides squamiceps |  |
|
| Preblyn Irac | Turdoides altirostris |  |
|
| Preblyn bochfoel | Turdoides gymnogenys |  |
|
| Preblyn brith Hinde | Turdoides hindei |  |
|
| Preblyn brith y De | Turdoides bicolor |  |
|
| Preblyn brith y Gogledd | Turdoides hypoleuca |  |
|
| Preblyn brown Affrica | Turdoides plebejus |  |
|
| Preblyn cyffredin | Turdoides caudata |  |
|
| Preblyn melyngoch | Turdoides fulva |  |
|
| Preblyn saethog | Turdoides jardineii |  |
|
| Preblyn tinwyn | Turdoides leucopygia |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Preblyn cennog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt talcenwyrdd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau talcenwyrdd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Amazilia viridifrons***; yr enw Saesneg arno yw *Green-fronted hummingbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. viridifrons*, sef enw'r rhywogaeth.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r emrallt talcenwyrdd yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt talcenwyrdd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ffantasi llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Gregory Hoblit yw ***Frequency*** a gyhoeddwyd yn 2000. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Frequency*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Gregory Hoblit, Toby Emmerich a Hawk Koch yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd a chafodd ei ffilmio yn Ninas Efrog Newydd a Toronto. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Toby Emmerich. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brian Greene, Dennis Quaid, Jim Caviezel, Elizabeth Mitchell, Marin Hinkle, Michael Cera, Dick Cavett, Andre Braugher, Peter MacNeill, Melissa Errico, Jordan Bridges, Noah Emmerich, Nesbitt Blaisdell, Terry Serpico, Catherine Burdon, David Huband, Jennifer Baxter, Timothy Brown, Shawn Doyle, Colm Magner, Dan Johnson, Kirsten Bishop a Stephen Joffe. Mae'r ffilm *Frequency (ffilm o 2000)* yn 118 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Gladiator* sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Alar Kivilo oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan David Rosenbloom sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gregory Hoblit ar 27 Tachwedd 1944 yn Abilene, Texas. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Emmy 'Primetime'
 * Gwobr Urdd Cyfarwyddwyr America
 * Gwobr Primetime Emmy am Gyfarwyddo Cyfres Ddrama

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 70% (Rotten Tomatoes)
* 6.5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gregory Hoblit nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2017. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.. dyddiad cyrchiad: 6 Ionawr 2016.
4. 1 2  "Frequency". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tinamŵ rhychog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tinamŵaid rhychog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Crypturellus strigulosus***; yr enw Saesneg arno yw *Brazilian tinamou*. Mae'n perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*) sydd yn urdd y *Tinamiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. strigulosus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Caiff ei fagu er mwyn ei hela. Ni all hedfan, er fod ganddo adenydd.

Teulu
-----

Mae'r tinamŵ rhychog yn perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Tinamŵ adeingoch | Rhynchotus rufescens |  |
|
| Tinamŵ bron llwydfelen | Nothocercus julius |  |
|
| Tinamŵ bychan | Taoniscus nanus |  |
|
| Tinamŵ cribog y Gogledd | Eudromia formosa |  |
|
| Tinamŵ cycyllog | Nothocercus nigrocapillus |  |
|
| Tinamŵ'r ucheldir | Nothocercus bonapartei |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tinamŵ rhychog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt picoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau picoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chlorostilbon gibsoni***; yr enw Saesneg arno yw *Red-billed emerald*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. gibsoni*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r emrallt picoch yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt picoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*