Bardd o Wladwriaeth Palesteina oedd **Fadwa Tuqan** (Arabeg: فدوى طوقان‎; *Fadwa Tuqan;* 1917 - 12 Rhagfyr 2003), a oedd yn adnabyddus am iddi wrthwynebu hawl Israel i feddiannu tiroedd y Palesteiniaid, a hynny drwy farddoniaeth Arabaidd gyfoes. Weithiau, cyfeirir ati fel "**Bardd Palesteina**".

Magwraeth ac addysg gynnar
--------------------------

Fe'i ganed yn Nablus i'r teulu cyfoethog Palesteinaidd Tuqan sy'n adnabyddus am eu cyflawniadau mewn sawl maes. Derbyniodd addysg tan oedd yn 13 oed pan orfodwyd hi i roi'r gorau i'r ysgol yn ifanc oherwydd salwch. Cymerodd un o'i brodyr, Ibrahim Tuqan, a elwir hefyd fel 'Bardd Palestina', gyfrifoldeb o'i haddysgu, rhoddodd lyfrau iddi ddarllen a dysgodd Saesneg iddi. Ef hefyd oedd yr un a'i cyflwynodd i farddoniaeth. Mynychodd Fadwa Tuqan Brifysgol Rhydychen, lle bu’n astudio Saesneg a llenyddiaeth.

Brawd hynaf Fadwa Tuqan yw Ahmad Toukan, sy'n gyn-Brif Weinidog Gwlad yr Iorddonen.

Barddoni
--------

Mae barddoniaeth Tuqan yn nodedig am iddi groniclo ddioddefaint ei phobl, y Palesteiniaid, yn enwedig y rhai sy'n byw yn y tiroedd sydd dan feddiant Israel. Cyfrannodd i'r cyfnodolyn blaengar *Bahraini*, *Sawt al-Bahrain*, yn y 1950au cynnar.

Cyhoeddodd Tuqan wyth casgliad o farddoniaeth, a gyfieithwyd i lawer o ieithoedd ac a dderbyniodd enw da ledled y Byd Arabaidd. Canolbwyntiodd ei llyfr, *Alone With the Days*, ar y caledi sy'n wynebu menywod yn y byd Arabaidd lle mae dynion yn rheoli. Ar ôl y Rhyfel Chwe Diwrnod, canolbwyntiodd barddoniaeth Tuqan ar galedi bywyd dan feddiant milwrol Israel ee disgrifiodd un o'i cherddi mwyaf adnabyddus, "*The Night and the Horsemen*," fywyd o dan lywodraeth filwrol Israel.

Bu farw Tuqan ar 12 Rhagfyr 2003 yn ystod anterth yr Ail Intifada'r Palesteiniaid,, tra bod ei thref enedigol o Nablus dan warchae ac ymosodiadau milwrol Roedd y gerdd *Wahsha: Moustalhama min Qanoon al Jathibiya* (Hiraeth: Wedi'i Ysbrydoli gan Gyfraith Disgyrchiant) yn un o'r cerddi olaf a ysgrifennodd.

Mae Tuqan yn cael ei hystyried drwy'r byd fel symbol ddioddefaint a hyder Palesteina ac yn "un o ffigurau mwyaf nodedig llenyddiaeth Arabeg fodern."  Gosodir ei barddoniaeth gan Mohammed Fairouz yn ei Drydedd Symffoni.

Llyfryddiaeth
-------------

* *Fy Mrawd Ibrahim* (1946)
* *Alone With The Days* (1952)
* *I Found It '(1957)*
* *Rhowch Gariad i Ni* (1960)
* *O flaen Drws Caeedig* (1967)
* *The Night And the Horsemen* (1969)
* *Ar ei ben ei hun ar Uwchgynhadledd y Byd* (1973)
* *Gorffennaf A'r Peth Arall* (1989)
* *The Last Melody* (2000)
* *Hiraeth a Ysbrydolwyd gan Gyfraith Disgyrchiant* (2003)
* Tuqan, Fadwa: *Hunangofiant: A Mountainous Journey,* Gwasg Graywolf, Saint Paul, Minnesota, UDA (1990),ISBN 1-55597-138-5, gyda rhan dau wedi'i gyhoeddi ym 1993

Cyfeiriadau
-----------

Dolenni allanol
---------------

* Samar Attar. (Haf 2003). Mordaith ddarganfod ei hun ac eraill: arhosiad Fadwa Tuqan yn Lloegr yn gynnar yn y chwedegau, *Astudiaethau Arabaidd Chwarterol* .
* Lawrence Joffe. (15 Rhagfyr 2003). Ysgrif goffa. *The Guardian* .

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 112806649
* LCCN: n85171183
* ISNI: 0000 0001 2148 1219
* GND: 119130483
* SUDOC: 035102489
* BNF: cb13474973c (data)
* BIBSYS: 6002385
* NDL: 00516665
* BNE: XX1463070
* CiNii: DA06913775

 |



1. 1 2 3 4  "Fadwa Touqan". Words Without Border. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 7 June 2007. Cyrchwyd 15 April 2007.
2. ↑  "Palestinian poet Fadwa Tuqan dies". *Al Jazeera*. 20 December 2003. Cyrchwyd 12 June 2020.
3. 1 2 3 4 5 6  Lawrence Joffe (15 December 2003). "Obituary". *The Guardian*. Cyrchwyd 15 July 2007.
4. ↑  Wafa Alsayed (1 July 2020). "Sawt al-Bahrain: A Window onto the Gulf's Social and Political History". London School of Economics. Cyrchwyd 22 April 2021.
5. ↑  "Archived copy". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 19 December 2007. Cyrchwyd 16 July 2007.CS1 maint: archived copy as title (link)
6. ↑  Thomas Moore. (12 September 2010), Mohammed Fairouz: An Interview, *Opera Today*, Retrieved 19 April 2011