recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Athronydd Almaenig oedd **Gottfried Wilhelm Leibniz** (1 Gorffennaf 1646 – 14 Tachwedd 1716), a anwyd yn Leipzig, yr Almaen.

Yn ogystal â bod yn athronydd, roedd Gottfried Leibniz yn wyddonydd, mathemategydd, llenor, diplomydd a hanesydd.

Gyda'r eglwyswr Ffrengig Bossuet ceisiai ddarganfod modd i gymodi ac uno'r Eglwys Gatholig a'r eglwysi diwygiedig. Tua'r un adeg â Isaac Newton darganfu Leibniz calcwlws a chreodd gyfrifiadur elfennol a oedd yn gallu lluosogi rhifau. Ceisiodd yn ogystal greu iaith artiffisial — y *characteristica universalis* — a fyddai'n gyfrwng gyffredin i wyddonwyr a meddylwyr ymhob gwlad.

Yn ei gyfrolau athronyddol (yn yr iaith Ffrangeg) *Nouveaux Essais sur l'entendement humain* (1704), *Essais de théodicée* (1710) a *Monadologie* (1714) cyflwynodd a datblygodd athroniaeth ddelfrydol. Yn ôl Leibiniz mae pob bod dynol wedi ei greu o *monades* a rhyngddynt ceir cytgord rhagosodedig. Ar sail ei astudiaethau daeth i'r casgliad "fod pob dim am y gorau yn y byd gorau o bob byd dichonadwy" (*Tout est pour le mieux dans le meilleur des mondes possibles*).

Troir y dywediad enwog hwnnw o eiddo Leibniz ar ei ben gan Voltaire yn ei chwedl ddychanol *Candide*, sy'n ymosod ar Optimistiaeth naiïf y 18g. Mae'n bosibl bod cymeriad Candide yn cynrychioli Leibniz.

Bu farw Leibniz yn Hannover yn 1716, yn 70 oed.

Gweler hefyd
------------

* *Characteristica universalis*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Alexander Mackendrick yw ***The Maggie*** a gyhoeddwyd yn 1954. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Balcon a Michael Truman yn y Deyrnas Gyfunol; y cwmni cynhyrchu oedd Ealing Studios. Lleolwyd y stori yn yr Alban. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan William Rose a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan John Addison. Dosbarthwyd y ffilm gan Ealing Studios a hynny drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Paul Douglas ac Alex Mackenzie. Mae'r ffilm *The Maggie* yn 92 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1954. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rear Window* sy’n ffilm llawn dirgelwch, gan y cyfarwyddwr ffilm enwog Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Gordon Dines oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexander Mackendrick ar 8 Medi 1912 yn Boston, Massachusetts a bu farw yn Los Angeles ar 27 Ionawr 1987.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Uwch Reithgor Gŵyl Ffilm Fenis

 Derbyniodd ei addysg yn Glasgow School of Art.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexander Mackendrick nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tsicadî cefnwinau** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tsicadîod cefnwinau) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Parus rufescens***; yr enw Saesneg arno yw *Chestnut-backed chickadee*. Mae'n perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. rufescens*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Teulu
-----

Mae'r tsicadî cefnwinau yn perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Brân ddaear Hume | Pseudopodoces humilis |  |
|
| Periparus rufonuchalis | Periparus rufonuchalis |  |
|
| Poecile davidi | Poecile davidi |  |
|
| Titw aelfelyn | Sylviparus modestus |  |
|
| Titw melyn Taiwan | Machlolophus holsti |  |
|
| Titw penddu | Periparus ater |  |
|
| Titw penfflamgoch | Cephalopyrus flammiceps |  |
|
| Titw swltan | Melanochlora sultanea |  |
|
| Titw tywyll Iran | Poecile hyrcanus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tsicadî cefnwinau** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Pobl sy'n byw yn ne Mecsico a rhan ogleddol Canolbarth America yw'r **Maya** (Maya Yucateg: *maaya'ob*, Sbaeneg: *mayas*). Heddiw, mae rhwng 8 a 9 miliwn ohonynt, yn perthyn i 29 grŵp ethnig gwahanol. Ceir 6 miliwn yn Gwatemala, 2,5 miliwn yn Mecsico a rhai miloedd yn El Salvador, Belîs a Hondwras. Yn y cyfnod cyn i'r Ewropeaid gyrraedd yr ardaloedd hyn, roedd Gwareiddiad y Maya yn un o wareiddiadau mawr cyfandir America.

Tiriogaethau'r Maya a'i hen ddinasoedd pwysicaf
Credir fod y Maya wedi datblygu diwylliant unigryw erbyn tua 2000 CC yn y Sierra de los Cuchumatanes yng ngorllewin Guatemala. Nid yw'n eglur ymhle roedd y ffîn rhwng y Maya a'u cymdogion, yr Olmec yn y cyfnod hwnnw. Ceir adeiladau yn dyddio o'r 3 CC yn Cival yn Guatemala. Yn ddiweddarach, datblygodd dinasoedd enwog Tikal, Palenque, Copán a Calakmul.

Seilid y diwylliant ar amaethyddiaeth ddatblygedig. Ymhlith yr olion mae pyramidau a phalasau. Ystyrir eu cerfluniau o'r cyfnod clasurol (tua 200-1200) ymhlith celfyddyd orau y cyfandir. Roedd eu hysgrifen yn dilyn egwyddor debyg i ysgrifen hieroglyffig yr Hen Aifft.

Dechreuodd diwylliant y Maya ddirywio o'r 8g ymlaen, gyda nifer o ddinasoedd yn mynd yn anghyfannedd. Ceir rhywfaint o dystiolaeth archaeolegol am ryfeloedd yn y cyfnod hwn. Parhaodd y diwylliant ar benrhyn Yucatán ac ucheldiroedd Guatemala. Ymhlith dinasoedd enwog Yucatán roedd Chichén Itzá, Uxmal, Edzná a Cobá. Yn ddiweddarach, daeth dinas Mayapan i reoli'r Yucatán, hyd nes bu gwrthryfel yn ei herbyn yn 1450.

Pyramid yn Comalcalco

Y Gorchfygwyr
-------------

Nid ildiodd y deyrnas Maya olaf i'r Sbaenwyr tan 1647, rhyw 170 o flynyddoedd ar ôl yr ymosodiadau cyntaf.
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwyr Alfred Braun a Erwin Marno yw ***Schwarze Nylons – Heiße Nächte*** a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd gan Hans Abich yn yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Filmaufbau GmbH. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Fritz Schulz-Reichel. Dosbarthwyd y ffilm gan Filmaufbau GmbH.

 Mae'r ffilm *Schwarze Nylons – Heiße Nächte* yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Bridge on the River Kwai* sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Karl Schröder oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Caspar van den Berg sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Braun ar 3 Mai 1888 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 19 Chwefror 2019. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1920 ac mae ganddo o leiaf 8 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfred Braun nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 29 Mehefin 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfred Zeisler yw ***D-Zug 13 Hat Verspätung*** a gyhoeddwyd yn 1931. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Charlotte Susa, Viktor Schwanneke a Fee Malten. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1931. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Frankenstein (1931)* ffilm arswyd, Americanaidd gan James Whale. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Werner Brandes oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Zeisler ar 26 Medi 1892 yn Chicago a bu farw yn Ynys Camano ar 2 Gorffennaf 2021.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfred Zeisler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Iwhina Fformosa** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: iwhinaod Fformosa) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Yuhina brunneiceps***; yr enw Saesneg arno yw *Formosan yuhina*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *Y. brunneiceps*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r iwhina Fformosa yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corbreblyn brown | Macronus striaticeps |  |
|
| Corbreblyn cefndaen | Macronus ptilosus |  |
|
| Corbreblyn wyneblwyd | Mixornis kelleyi |  |
|
| Preblyn torwinau | Dumetia hyperythra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Iwhina Fformosa** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Titw aelwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: titwod aelwyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Parus superciliosus***; yr enw Saesneg arno yw *White-browed tit*. Mae'n perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. superciliosus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r titw aelwyn yn perthyn i deulu'r Titw (Lladin: *Paridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Brân ddaear Hume | Pseudopodoces humilis |  |
|
| Periparus rufonuchalis | Periparus rufonuchalis |  |
|
| Poecile davidi | Poecile davidi |  |
|
| Titw aelfelyn | Sylviparus modestus |  |
|
| Titw melyn Taiwan | Machlolophus holsti |  |
|
| Titw penddu | Periparus ater |  |
|
| Titw penfflamgoch | Cephalopyrus flammiceps |  |
|
| Titw swltan | Melanochlora sultanea |  |
|
| Titw tywyll Iran | Poecile hyrcanus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Titw aelwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Alexandre Arcady yw ***Le Grand Pardon*** a gyhoeddwyd yn 1982. Fe'i cynhyrchwyd gan Ariel Zeitoun yn Ffrainc. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alain Le Henry. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gérard Darmon, Jean-Pierre Bacri, Jean Benguigui, Alphonse Halimi, Armand Mestral, Jean-Claude de Goros, Lionel Rocheman, Lucien Layani, Marc Adjadj, Philippe Sfez, Sam Karmann, Saïd Amadis, Éric Vasberg, Malek Kateb, Serge Gainsbourg, Jean-Louis Trintignant, Robert Hossein, Clio Goldsmith, Anny Duperey, Blanche Ravalec, Alexandre Aja, Bernard Giraudeau, Richard Bohringer, Roger Hanin a Richard Berry. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1982. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Blade Runner* sef *film noir*, dystopaidd gan y cyfarwyddwr ffilm
Ridley Scott. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Bernard Zitzermann oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Joële van Effenterre sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alexandre Arcady ar 17 Mawrth 1947 yn Alger. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1979 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Chevalier de la Légion d'Honneur

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alexandre Arcady nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*.. *Internet Movie Database*.. *Internet Movie Database*.. *Internet Movie Database*.. *Internet Movie Database*.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfredo Guarini yw ***È Caduta Una Donna*** a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Scalera Film. Lleolwyd y stori yn Milan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alfredo Guarini. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Claudio Gora, Isa Miranda, Luigi Pavese, Rossano Brazzi, Ennio Cerlesi, Anita Farra, Diana Dei, Edda Soligo, Giulio Panicali, Liana Del Balzo, Luigi Zerbinati, Fernando Tamberlani, Nicola Maldacea, Nietta Zocchi, Olga Solbelli, Vera Rol, Vittorina Benvenuti, Jone Frigerio a Lina Marengo. Mae'r ffilm *È Caduta Una Donna* yn 72 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ball of Fire* sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Romolo Garroni oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Guarini ar 23 Mai 1901 yn Sestri Ponente a bu farw yn Rhufain ar 9 Mai 2017.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfredo Guarini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Gorffennaf 2016.
Ffilm ddrama am ladrata gan y cyfarwyddwr Alfredo Giannetti yw ***Il bandito dagli occhi azzurri*** a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd gan Enzo Doria yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Genova. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alfredo Giannetti a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Ennio Morricone. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Franco Nero, Fabrizio Bentivoglio, Dalila Di Lazzaro, Jole Fierro, Luigi Montini a Mickey Knox. Mae'r ffilm yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Empire Strikes Back* sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Giannetti ar 16 Ebrill 1924 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 9 Mehefin 1939.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Wreiddiol

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfredo Giannetti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pysgotwr ariannaidd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pysgotwyr arianaidd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Ceyx argentatus***; yr enw Saesneg arno yw *Silvery kingfisher*. Mae'n perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*) sydd yn urdd y *Coraciiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. argentatus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r pysgotwr ariannaidd yn perthyn i deulu'r Pysgotwyr (Lladin: *Alcedinidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ceyx fallax | Ceyx fallax |  |
|
| Pysgotwr ariannaidd | Ceyx argentatus |  |
|
| Pysgotwr bach y Dwyrain | Ceyx erithaca |  |
|
| Pysgotwr cain | Ceyx lepidus |  |
|
| Pysgotwr coed y Philipinau | Ceyx melanurus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pysgotwr ariannaidd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfred Stöger yw ***Das Siegel Gottes*** a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd gan Walter Tjaden yn Awstria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franz Salmhofer. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Josef Meinrad, Karl Günther, Alfred Neugebauer, Elisabeth Markus, Alexander Trojan, Doris Kirchner, Hugo Gottschlich, Elfriede Ott, Susanne Engelhart, Josefine Kramer-Glöckner a Robert Lindner. Mae'r ffilm *Das Siegel Gottes* yn 87 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *White Heat* sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Sepp Ketterer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Hermine Diethelm sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Stöger ar 21 Gorffenaf 1900 yn Traiskirchen a bu farw ym Mödling ar 19 Mai 1975.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfred Stöger nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Ebrill 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Drywbreblyn Godwin-Austin** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: drywbreblynnod Godwin-Austin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Spelaeornis chocolatinus***; yr enw Saesneg arno yw *Godwin-Austin’s wren babbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. chocolatinus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r drywbreblyn Godwin-Austin yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Preblyn crymanbig bron rhibiniog | Pomatorhinus ruficollis |  |
|
| Preblyn crymanbig cefnwinau | Pomatorhinus montanus |  |
|
| Preblyn crymanbig penddu | Pomatorhinus ferruginosus |  |
|
| Preblyn crymanbig penfrown | Pomatorhinus ochraceiceps |  |
|
| Preblyn crymanbig penllwyd | Pomatorhinus schisticeps |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Drywbreblyn Godwin-Austin** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfredo Angeli yw ***La Notte Pazza Del Conigliaccio*** a gyhoeddwyd yn 1967. Fe'i cynhyrchwyd gan Alvaro Mancori yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alfredo Angeli a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Benedetto Ghiglia. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lydia Alfonsi, Sandra Milo, Enrico Maria Salerno, Massimo Serato, Ettore Manni, Adriano Micantoni, Annie Gorassini, Antonella Steni, Evi Maltagliati, Giorgio Capecchi, Giulio Platone, Mirella Pamphili ac Alberto Plebani. Mae'r ffilm *La Notte Pazza Del Conigliaccio* yn 113 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1967. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *You Only Live Twice* sef ffilm llawn cyffro gan Lewis Gilbert. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Marcello Gatti oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Giulio Paradisi sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Angeli ar 7 Awst 1927 yn Livorno a bu farw yn Rhufain ar 28 Mawrth 2009.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfredo Angeli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 1 Mai 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Mango yr Antilles** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: mangoaid yr Antilles) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Anthracothorax dominicus***; yr enw Saesneg arno yw *Antillean mango*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. dominicus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yng Ngogledd America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r mango yr Antilles yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Mango yr Antilles** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm fud (heb sain) gan y cyfarwyddwr Alfredo Robert yw ***L'arma Del Vile*** a gyhoeddwyd yn 1914. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Milano Films. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg. Dosbarthwyd y ffilm gan Milano Films.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Livio Pavanelli a Hesperia. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1914. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Cabiria* sef ffilm epig am ryfel o’r Eidal gan Giovanni Pastrone.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Robert ar 5 Ebrill 1877 yn Fucecchio a bu farw yn Bologna ar 19 Tachwedd 1949.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfredo Robert nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Alfredo Giannetti yw ***Giorno Per Giorno, Disperatamente*** a gyhoeddwyd yn 1961. Fe'i cynhyrchwyd gan Franco Cristaldi yn yr Eidal; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alfredo Giannetti a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Carlo Rustichelli. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Titanus.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marcella Rovena, Tomás Milián, Madeleine Robinson, Franca Bettoia, Mario Scaccia, Riccardo Garrone, Nino Castelnuovo, Mario Brega, Alvaro Piccardi, Lino Troisi, Milly, Rosalia Maggio a Tino Carraro. Mae'r ffilm *Giorno Per Giorno, Disperatamente* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1961. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Breakfast at Tiffany's* sy’n glasur o ffilm, yn gomedi rhamantus gan Blake Edwards ac yn addasiad o lyfr o’r un enw. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Aiace Parolin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ruggero Mastroianni sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Giannetti ar 16 Ebrill 1924 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 9 Mehefin 1939.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr yr Academi am Ysgrifennu Gorau, Sgript Wreiddiol

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfredo Giannetti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Tricholomataceae* yw'r **Bonet laethog** (Lladin: ***Hemimycena lactea***; Saesneg: *Milky Bonnet*). 'Y Bonedau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Bathwyd y gair yn 1821 (Boletus, sef 'madarchen') gan Linnaeus. Mae'r teulu *Tricholomataceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Tricholomataceae
-----------------------------------------

Mae gan **Boned laethog** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Bonet laethog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ffuglen gan y cyfarwyddwr Alice O'Fredericks yw ***Det Skete På Møllegården*** a gyhoeddwyd yn 1960. Fe'i cynhyrchwyd gan Henning Karmark yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg a hynny gan Alice O'Fredericks a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Sven Gyldmark. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan ASA Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Lisbeth Movin, Freddy Koch, Poul Reichhardt, Astrid Villaume, Bertel Lauring, Hugo Herrestrup, Ib Mossin, Bjørn Spiro, Christian Arhoff, Hans W. Petersen, Helga Frier, Knud Hallest, Finn Nielsen, Jørn Jeppesen, Knud Schrøder, Ole Asger Neumann, Ove Rud, Anker Taasti, Ejnar Hans Jensen, Else Hvidhøj, Jørgen Krogh, Christian Brochorst, Kurt Erik Nielsen, Kjeld Stanley ac Ole Olesen. Mae'r ffilm *Det Skete På Møllegården* yn 112 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1960. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Psycho* sy’n ffilm llawn arswyd a dirgelwch gan feistr y *genre’’ yma, Alfred Hitchcock. Hyd at 2022 roedd dros fil o ffilmiau Daneg wedi gweld golau dydd.* 
Rudolf Frederiksen oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Wera Iwanouw sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alice O'Fredericks ar 8 Medi 1900 yn Göteborg a bu farw yn Copenhagen ar 23 Mehefin 2006.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alice O'Fredericks nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ar 7 Hydref 2023 tarwyd Talaith Herat, yng ngorllewin Affganistan, gan ddwy ddaeargryn ar raddfa 6.3. Cofnodwyd y ddaeargryn gyntaf am 11:11 amser lleol (AFT), a theimlwyd yr ail gryniad 31 o funudau'n ddiweddarach. Lladdwyd dros 1000 o bobl, ac anafwyd 2000 arall. Teimlwyd rhyw saith o ôl-gryniadau yn yr ardal dros y pump awr wedi'r daeargrynfeydd. Digwyddodd dwy ddaeargryn arall, o'r un maint, ar 11 Hydref ac 15 Hydref, gan achosi saith marwolaeth a rhyw 300 o anafiadau ychwanegol.

Lleolwyd yr uwchganolbwynt 30 km i ogledd-orllewin dinas Herat, gan daro felly rhanbarth anial llawn pentrefi tlawd, anghysbell. Adeiladwyd tai'r werin gyda briciau pridd, a ddadfeiliodd yn hawdd. Cafodd rhywfaint o ysgwyd ei deimlo ar draws gorllewin y dalaith, ac hefyd mewn ambell man dros y ffin i'r gorllewin ag Iran a'r ffin i'r gogledd â Thyrcmenistan.

Yn ôl llefarydd o lywodraeth Affganistan, difethwyd 12 pentref yn ardal Zindah Jan a chwe phentref yn ardal Ghoryan yn llwyr. Daeth timau achub o daleithiau Helmand a Kandahar i gynorthwyo yn Herat, a chludwyd nifer o'r anafedigion i ddinas Herat am driniaeth. Codwyd ysbyty dros dro yn y prynhawn ar ddiwrnod y daeargrynfeydd, wedi i Ysbyty Rhanbarthol Herat orlenwi â chleifion, ac agorwyd gwesty ac ysgolion i lochesu'r rhai a ddadleolwyd. Treuliodd miloedd o drigolion Herat a'r cyrion y noson yn yr awyr aored, yn y strydoedd a'r parciau, rhag ofn y byddai cryniadau eraill i ddilyn.

Ymbiliodd y llywodraeth ar grwpiau dyngarol a'r byd Mwslimaidd am gymorth, a darparwyd adnoddau gan Gymdeithas Groes Goch Affganistan, MSF, Rhaglen Bwyd y Byd, a UNICEF. Fodd bynnag, mae nifer o wledydd yn gwrthod cydweithio â'r Taliban wedi i'r rheiny ailgipio grym yn 2021, a phitw a fu'r ymateb rhyngwladol hyd yn hyn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Mohammad Yunus Yawar, "Afghan earthquakes death toll revised to 'over 1,000' from over 2,400 by Taliban-run ministry", Reuters (13 Hydref 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 15 Hydref 2023.
2. ↑  (Saesneg) "Afghanistan hit by 6.3 magnitude earthquake - its third in days", Sky News (15 Hydref 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 15 Hydref 2023.
3. 1 2  (Saesneg) Derek Cai, Joel Guinto, ac Yogita Limaye, "Afghanistan earthquake: More than 1,000 dead as villagers dig for survivors", BBC (9 Hydref 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 9 Hydref 2023.
4. 1 2 3  (Saesneg) Akhtar Mohammad Makoii, "Afghanistan earthquake has killed more than 2,400, Taliban say", *The Guardian* (8 Hydref 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 9 Hydref 2023.
Ffilm ddogfen am berson nodedig gan y cyfarwyddwr Alice Růžičková yw ***Otto Placht - Malíř Džungle*** a gyhoeddwyd yn 2000. Fe'i cynhyrchwyd yn y Weriniaeth Tsiec. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Alice Růžičková. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Otto Placht. Mae'r ffilm *Otto Placht - Malíř Džungle* yn 58 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2000. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Gladiator* sef ffilm hanesyddol am y cyfnod Rhufeinig gan Ridley Scott. 
Martin Čihák oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alice Růžičková ar 10 Mehefin 1966 yn Prag. Mae ganddo o leiaf 10 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alice Růžičková nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama llawn melodrama gan y cyfarwyddwr Alfredo Arias yw ***Fuegos*** a gyhoeddwyd yn 1987. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Fuegos*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alfredo Arias a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jean-Marie Sénia. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vittorio Mezzogiorno, Ángela Molina, Valentina Vargas, Catherine Rouvel, Gabriel Monnet, Marilú Marini a Pierre Lacan. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1987. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Last Emperor* sef ffilm gan Bernardo Bertolucci. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfredo Arias ar 4 Mawrth 1944 yn Lanús.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Marchog Urdd Teilyngdod Cenedlaethol
 * Cymdeithas Goffa John Simon Guggenheim

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfredo Arias nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Daearegwr, darlithydd ac awdur o Gymro oedd **Dyfed Elis-Gruffydd** (23 Gorffennaf 1943 – 16 Hydref 2023).

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Fe'i haddysgwyd yn Ysgol Ramadeg Castell Cyfarthfa, Merthyr Tudful. Aeth ymlaen i Ngholeg Prifysgol Llundain, gan astudio Daeareg a Geomorffoleg. Testun traethawd ei ddoethuriaeth oedd hanes rhewlifol Bannau Brycheiniog a Bannau Sir Gâr.

Gyrfa
-----

Bu'n ddarlithydd yn Adran Ddaeareg a Daearyddiaeth Polytechnig Dinas Llundain ac yn ei dro bu'n Bennaeth Adran Cyhoeddiadau Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro, yn Olygydd a Chyfarwyddwr Cyhoeddi Gwasg Gomer, ac yn ddarlithydd rhan-amser yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin. Am chwe mlynedd bu'n aelod o bwyllgor gwaith Cyngor Cefn Gwlad Cymru.

Bu'n gadeirydd Cymdeithas Edward Llwyd ac roedd yn arwain teithiau cerdded, annerch cymdeithasau Cymraeg a rhodio tirweddau rhewlifol a folcanig gogledd-orllewin Ewrop. Roedd hefyd yn gyfrannwr cyson i raglenni Radio Cymru. Ysgrifennodd nifer o lyfrau ar y pwnc ac roedd ymhlith yr ymgynghorwyr golygyddol ynghyd â'r cyfranwyr a'r cyfieithwyr a gyfrannodd at baratoi Gwyddoniadur Cymru. 

Yn yr 1980au cynnar daeth yn olygydd cyntaf llawn amser gyda Gwasg Gomer. Treuliodd gyfnod yn bennaeth adran gyhoeddiadau Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro a bu hefyd yn bennaeth Amgueddfa Wlân Cymru.

Yn 2022 cyhoeddodd y geiriadur daearegol cyntaf yn y Gymraeg.

Bywyd personol
--------------

Roedd yn byw ym mhentref Llechryd ger Aberteifi. Roedd yn briod â Siân. Bu farw ei wraig gyntaf Robina, mewn damwain ffordd.

Bu farw yn 80 mlwydd oed yn Ysbyty Bronglais, Aberystwyth.

Cyhoeddiadau
------------

* *100 o Olygfeydd Hynod Cymru* (Y Lolfa, 2014) - ISBN 9781847719898
* *Y Preselau - Gwlad Hud a Lledrith* (Gomer, 2017) - ISBN 9781785620829
* *Wales – 100 Remarkable Vistas* (Y Lolfa, 2017) - ISBN 9781784614492
* *The Rocks of Wales* (Gwasg Carreg Gwalch, 2019) - ISBN 9781845242954
* *Geiriadur Daeareg a Gwyddorau Daear (Y Lolfa, 2022)* - ISBN 9781800991491
* *Dr Henry Hicks (1837-99) (Y Lolfa, 2023)* - ISBN 9781800993310

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "GOMER PRESS LIMITED filing history - Find and update company information - GOV.UK". *find-and-update.company-information.service.gov.uk* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-10-20.
2. 1 2  "Y daearegwr Dr Dyfed Elis-Gruffydd wedi marw". *BBC Cymru Fyw*. 2023-10-19. Cyrchwyd 2023-10-20.
3. 1 2  "Click here to view the tribute page for Dyfed ELIS-GRUFFYDD". *funeral-notices.co.uk* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-10-22.
4. ↑  "Dyfed Elis-Gruffydd: Bywgraffiad a Llyfryddiaeth | Y Lolfa". *www.ylolfa.com*. Cyrchwyd 2023-10-20.
5. ↑  "Cyhoeddi'r geiriadur daearegol cyntaf yn yr iaith Gymraeg". *Golwg360*. 2022-01-14. Cyrchwyd 2023-10-20.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 70180362

 |
Gabriel ar y Stryd Fawr

Charlie

Sweetie
Agorwyd **Rheilffordd Bae'r Ynysoedd** (Saesneg: *Bay of Islands Vintage Railway*) rhwng Kawakawa ac Opua, yn rheilffordd dreftadaeth, yn y 1980au. Mae'r rheilffordd yn 11.5 cilomedr o hyd. Oherwydd problemau, caewyd y rheilffordd yn 2006 ond erbyn hyn mae trenau'n myndo o Kawakawa i Taumarere, 4 cilomedr i ffwrdd.

Hanes
-----

Darganfuwyd glo yn Kawakawa ym 1864, ac ym 1868, adeiladwyd rheilffordd 4 cilomedr o hyd i gludo glo o'r lofa i Taumerere ar Afon Kawakawa. Estynnwyd y lein i Opua ym 1884, a daeth Opua'n borthladd. Adeiladwyd yr orsaf bresennol yn Kawakawa ym 1911.

Locomotifau stêm
----------------

### Rhif 1730, Gabriel

4-4-0T, 28 tunnell.
Adeiladwyd gan gwmni Thomas Peckett ym Mryste ym 1927. Adeiladwyd 4 locomotif arall o'r un dosbarth; aeth 2 i Iwerddon ac y 2 arall i Borneo. Dim ond Gabriel sy'n weddill.
Llogwyd o gwmni Sement Portland Wilson, ger Whangarei ym 1985, cyn i'r rheilffordd ei brynnu.

### Rhif 1645, Thomas

0-6-0ST.
Adeiladwyd gan gwmni Thomas Peckett ym Mryste ym 1923
ar gyfer Cwmni Glo Pukemiro, De Auckland, a gweithiodd yno hyd at 1958. Daeth yn rhan o faes chwarae wrth y Lein Pukemiro, rheilffordd dreftadaeth ar y lein o Huntly i bwll glo Pukemiro. Yn 2015 roedd angen ailadeiladu'r injan.

Locomotifau diesel
------------------

### Rhif 2730, Charlie

0-6-0 efo peiriant Gardner.
Adeiladwyd ym 1967 yn Burton upon Trent.
Gweithiodd ar Reilffordd Seland Newydd rhwng 1954-1986 ac efo *Steam Incorporated* rhwng 1986-1994. Mae ar Reilffordd Bae'r Ynysoedd ers hynny, ar fenthyg o Graham Winterbourne. Fe'i defnyddir i wella'r lein.

### Rhif 184, Freddie

0-4-0 efo peiriant Gardner.
Adeiladwyd ym 1958 yn Thames, Seland Newydd gan A & G Price.
Fe'i defnyddiwyd yng Nglofa Glen Afton, Huntly, ag wedyn gan Grŵp Llaeth Seland Newydd. Cyrhaeddodd y rheilffordd ym 1986. Enwyd yr injan ar ôl Friedensreich Hundertwasser, noddwr y rheilffordd a phensaer y toiledi enwog yn y pentre.

### Rhif 3659, Ruby

0-4-0 efo peiriant Cummins.
Adeiladwyd ym 1973 gan Baguley-Drewry yn Burton upon Trent.
Gweithiodd dros AFFCO ym Moerewa.
Prynwyd ar wefan TradeMe gan gefnogwraig ddi-enw y rheilffordd, ar amod bod y locomotif yn cael ei pheintio'n goch ac yn cael yr enw 'Ruby'.

### Rhif 1137, Sweetie

Yn wreiddiol, injan stêm 0-6-2T; 0-6-0 erbyn hyn.
Adeiladwyd ym 1896 gan Gwmni Avonside yn Addington, Seland Newydd. Gweithiodd ar Reilffordd Seland Newydd hyd at 1944 cyn trosglwyddo i Gwmni AFFCO]]. Methodd ei foeler ym 1952, a newidiwyd ef yn locomotif diesel. Prynwyd ym 1994 gan y rheilffordd. Nid oes peiriant ynddo ar hyn o bryd.

### Rhif 187, Timmy

0-4-0 efo peiriant Gardner 6L3.
Adeiladwyd gan A & G Price ym 1959. Cyrhaeddodd y rheilffordd yn 2012 o weithdy Otahuhu. Enwyd ar ôl ei berchennog, Tim Edney; mae ar fenthyg parhaol i'r rheilffordd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Tudalen hanes ar wefan y rheilffordd
2. ↑  tudalen locomotifau stêm y rheilffordd
3. ↑  tudalen locomotifau diesel y rheilffordd

Dolen allanol
-------------

Gwefan y rheilffordd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Meudwy pigbraff** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: meudwyod pigbraff) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Phaethornis malaris***; yr enw Saesneg arno yw *Great-billed hermit*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. malaris*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r meudwy pigbraff yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Meudwy pigbraff** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwyr Alice O'Fredericks a Jon Iversen yw ***Tag Til Rønneby Kro*** a gyhoeddwyd yn 1941. Fe'i cynhyrchwyd gan Aage Stentoft a Henning Karmark yn Nenmarc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Daneg a hynny gan Børge Müller. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Bodil Kjer, Poul Reichhardt, Johannes Meyer, Lau Lauritzen, Sigrid Horne-Rasmussen, Ib Schønberg, Alex Suhr, Svend Bille, Henry Nielsen, Jon Iversen, Valdemar Møller, Jeanne Darville, Verner Thaysen, Jørn Jeppesen, Knud Heglund, Petrine Sonne, Randi Michelsen, Sigurd Langberg, Peter Kitter, Karen Marie Løwert, Carl Lundbeck, Hjalmar Madsen, Jørgen Ulrik Langebæk a Käthe Hollesen. Mae'r ffilm *Tag Til Rønneby Kro* yn 105 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1941. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ball of Fire* sef ffilm gomedi Americanaidd sy’n parodio’r chwedl Eira Wen a’r Saith Corach, gan y cyfarwyddwr Howard Hawks. Hyd at 2022 roedd dros fil o ffilmiau Daneg wedi gweld golau dydd. 
Alf Schnéevoigt oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Marie Ejlersen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alice O'Fredericks ar 8 Medi 1900 yn Göteborg a bu farw yn Copenhagen ar 23 Mehefin 2006.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alice O'Fredericks nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 17 Ebrill 2016.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Ibis cysegredig** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: ibisiaid cysegredig) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Threskiornis aethiopicus***; yr enw Saesneg arno yw *Sacred ibis*. Mae'n perthyn i deulu'r Ibisiaid (Lladin: *Threskiornithidae*) sydd yn urdd y *Ciconiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *T. aethiopicus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r ibis cysegredig yn perthyn i deulu'r Ibisiaid (Lladin: *Threskiornithidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Ibis coch | Eudocimus ruber |  |
|
| Ibis cribog Japan | Nipponia nippon |  |
|
| Ibis cribog Madagasgar | Lophotibis cristata |  |
|
| Ibis cysegredig | Threskiornis aethiopicus |  |
|
| Ibis du | Plegadis falcinellus |  |
|
| Ibis gwyn | Eudocimus albus |  |
|
| Ibis penddu | Threskiornis melanocephalus |  |
|
| Llwybig | Platalea leucorodia |  |
|
| Llwybig Affrica | Platalea alba |  |
|
| Llwybig gwridog | Platalea ajaja |  |
|
| Llwybig pigfelyn | Platalea flavipes |  |
|
| Llwybig wynebddu | Platalea minor |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
*Threskiornis aethiopicus*

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Ibis cysegredig** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae "acsiwn" yn ailgyfeirio i'r erthygl hon. Mae hefyd yn sillafiad amgen am "ocsiwn", neu arwerthiant.

Genre yw **ffuglen lawn cyffro** sy'n canolbwyntio ar gyffro ac antur, ac yn aml ymladd a thrais. Y cyfryngau llawn cyffro amlycaf yw ffilmiau llawn cyffro a gemau llawn cyffro, ond ceir hefyd nofelau, straeon byrion, manga, a chomigion yn y genre.

Mae "acsiwn" yn elfen mewn nifer o genres eraill, yn enwedig ffuglen sy'n ymwneud ag ysbïo, trosedd, cyffro, antur, rhyfel, crefftau ymladd, y Gorllewin Gwyllt, ac archarwyr.

Mae gan y stori lawn cyffro ystrydebol arwr yn brif gymeriad iddi, o bosib gyda chymeriad benywaidd yn ddiddordeb rhamantaidd iddo, ond mae gan fwyfwy o weithiau modern arwres yn ganolbwynt iddynt. Mae'r arwr neu'r arwres yn brwydro'n erbyn y dyn drwg, ac yn ennill buddugoliaeth erbyn y diweddglo ar ôl stori llawn gorchestau a gornestau corfforol. Ymhlith y motiffau a throsiadau cyffredin a geir mewn straeon llawn cyffro yw cwffio, rasys ceir (neu gerbydau eraill), trychinebau, dianc ac achub, trosedd, dial, rhyddhad, a gwaredigaeth.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Action Films. filmsite.org. Adalwyd ar 14 Ionawr 2013.