Cantores, cyfansoddwraig, digrifwr, awdures a darlledwraig o Gymraes yw **Caryl Parry Jones** (ganwyd 16 Ebrill 1958). Cychwynodd fel cantores a chyfansoddwr caneuon. Daeth yn adnabyddus yn yr 1980au fel cyflwynydd teledu, digrifwr a dynwaredwr.

Ganed Caryl Parry Jones yn ferch i Rhys Jones, cerddor ac athro, a'i wraig Gwen, fe'i magwyd yn Ffynnongroyw, rhwng Treffynnon a'r Rhyl, lle mynychodd Ysgol Mornant cyn symud ymlaen i Ysgol Glan Clwyd, Llanelwy. Astudiodd y Gymraeg a Chymdeithaseg ym Mhrifysgol Cymru, Bangor.

Mae'n briod â Myfyr Isaac, ac mae ganddynt bump o blant - Miriam, Greta, Elan a Moc. (Gideon yn llys fab iddi)

Gyrfa
-----

### Cerddoriaeth

Yn ystod ei hamser yn yr ysgol uwchradd ffurfiodd y grwp Sidan gyda Sioned Mair, gan ryddhau un record hir, Teulu Yncl Sam, ynghyd â dwy record fer.

Ymunodd â'r band Gymraeg, Injaroc, tra yn y brifysgol, ond chwalodd y grŵp wedi naw mis, ar ôl rhyddhau un record hir o'r enw Halen y Ddaear. Un o ganeuon Caryl ar y record hon oedd Calon, cân a recordiwyd yn ddiweddarach gan grwp Diffiniad fel trac disgo yn ystod y 1990au.

Ar ôl gadael y coleg, symudodd i Gaerdydd lle y bu'n cyflwyno'r rhaglen blant *Bilidowcar* a'r gyfres bop, *Sêr 2*. Yno, ffurfiodd y grŵp Bando gyda Rhys Ifans, Gareth Thomas, Huw Owen, Martin Sage a Steve Sardar, a hithau yn brif leisydd. Rhyddhawyd sengl 'Space Invaders/ Wstibe' (1980) a dwy record hir, Hwyl ar y Mastiau (1980) a Shampŵ (1982), record sy'n cynnwys un o ganeuon mwyaf adnabyddus Caryl, sef Chwarae'n Troi'n Chwerw. Myfyr Isaac oedd cynhyrchydd y cyfan.

Wedi i Bando chwalu, parhaodd i berfformio gyda Myfyr Isaac o dan yr enw Caryl a'r Band. Ymddangosodd hefyd yn y ffilmiau *Gaucho* (1983) a *The Mimosa Boys* (1983). Mae hi hefyd yn chwarae'n fyw gyda'i band newydd, y Millionaires.

### Teledu

Cafodd gyfres deledu ei hun, Caryl, ar S4C rhwng 1983 a 1987 a oedd yn gyfuniad o berfformiadau cerddorol a sgetsys comedi. Ymddangosodd yn y gyfres Dawn yn gwneud dynwarediadau ac yn chwarae rhannau gwahanol gymeriadau, yn arbennig Glenys, Lavinia a Delyth. Yn ddiweddarach, seiliwyd dwy ffilm deledu ar y cymeriadau hyn, sef *Ibiza, Ibiza!* (1986) a *Steddfod, Steddfod* (1989), gyda Caryl yn ymddangos efo Siw Hughes, Huw Chiswell ac Emyr Wyn. Yn 1985 fe gyd-ysgrifennodd y ffilm gerdd *Y Dyn 'Nath Ddwyn y Dolig* gyda Hywel Gwynfryn. Ar ddechrau y 1990au fe wnaeth hi chwarae rhan y fam yn y gyfres comedi deuluol Hapus Dyrfa.

Ymddangosodd Caryl ar y gyfres *Wawffactor*, y sioe dalent ar S4C, yn rhoi cyngor a hyfforddiant llais i'r cystadleuwyr.

Fe ddychwelodd i fyd comedi teledu yn 2013 gyda'r rhaglen *Caryl* ar S4C oedd yn cynnwys cymysgedd o sgetsus a cherddoriaeth, a ddilynwyd gan dau gyfres pellach o dan y teil *Caryl a'r Lleill* yn 2014 a 2015. Fe aeth un o gymeriadau'r rhaglen gomedi, "Anita" ymlaen i serennu mewn rhaglen ddrama arbennig *Anita* yn 2015 a fe ddilynwyd hyn gan gyfres o chwe pennod yn Mawrth 2016.

Roedd hefyd yn un o'r Jones's a dorodd record y byd *Jones Jones Jones* am gasglu ynghyd y nifer fwyaf o bobl yn rhannu’r un cyfenw yng Nghanolfan Mileniwm Cymru yn 2006, gan fod yn un o 1,224 Jones a gymerodd rhan.

### Radio

Rhwng 2010 a 2014 roedd yn cyflwyno sioe frecwast ar BBC Radio Cymru gyda Dafydd Du. Daeth y ddau nôl gyda'i gilydd i gyflwyno sioe gynnar ar Radio Cymru 2 yn Ionawr 2018.

Yn 2022, cyhoeddwyd byddai Jones yn cyflwyno'r "shifft hwyr" ar BBC Radio Cymru, wrth olynu Geraint Lloyd.

### Awdur

Caryl oedd Bardd Plant Cymru 2007–2008, ac mae erbyn hyn wedi ysgrifennu sawl llyfr ar gyfer plant.

Disgyddiaeth
------------

 *Prif erthygl: Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Caryl Parry Jones*

Llyfryddiaeth
-------------

* *Barti Smarti a Straeon a Cherddi Eraill*, Mai 2008 (Gwasg Gomer)
* *Siocled Poeth a Marshmalos*, Hydref 2009 (Gwasg Gomer)
* *Cyfres Dewin: 3. Ffrindiau'r Goedwig*, Tachwedd 2011 (Gwasg Gomer)
* *Cyfres Dewin: 4. Ar Lan y Môr*, Tachwedd 2011 (Gwasg Gomer)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Rhys Jones: Gŵr y Gân. S4C. Adalwyd ar 5 Ionawr 2012.
2. ↑  Talent dibendraw’r Parry Isaacs Archifwyd 2017-06-19 yn y Peiriant Wayback.. Pobl Caerdydd, 18 Rhagfyr 2014; Adalwyd 2015-12-30
3. ↑  Karen Price. *Caryl Parry Jones provides a mix of comedy and music in her new TV series*   (en) , *WalesOnline*, 19 Ionawr 2013.
4. ↑   Anita’n codi gwên ar nos Sul. *S4C* (11 Mawrth 2016).
5. ↑  'Darlledu Sioe’r Jonesiaid a Dorrodd Record Byd' 26 Tachwedd 2006 S4C
6. ↑  "1,224 o Jonesiaid yn torri record byd!". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-05-01. Cyrchwyd 2007-11-07.
7. ↑  *Meet the Joneses for world record* BBC 19 Gorffennaf 2006
8. ↑   Dafydd a Caryl. BBC Cymru. Adalwyd ar 29 Rhagfyr 2017.
9. ↑  *Dafydd a Caryl yn ôl efo’i gilydd ar Radio Cymru 2*  , Golwg360, 14 Rhagfyr 2017.  Cyrchwyd ar 29 Rhagfyr 2017.
10. ↑  "Caryl Parry Jones yn olynu Geraint Lloyd fel cyflwynydd y 'shifft hwyr' ar Radio Cymru". *Newyddion S4C*. S4C. 2022-08-31. Cyrchwyd 2022-08-31.

Dolenni allanol
---------------

* Caryl Parry Jones ar wefan Internet Movie Database
* Caryl Parry Jones ar Twitter

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 272108957
* LCCN: no2005014989
* ISNI: 0000 0000 5351 1075
* BNE: XX5250876

 |