Sosej cytew
Pryd of fwyd traddodiadol Saesneg yw **sosej cytew** (neu **selsig cytew**, Saesneg**: *toad-in-the-hole***) yn cynnwys selsig mewn cytew pwdin Efrog. Fe weinir fel arfer gyda grefi winwns a llysiau. Yn hanesyddol roedd hefyd wedi'i pharatoi gan ddefnyddio cigoedd eraill, fel stêc rwmp ac aren oen.

Gwreiddiau
----------

Daeth pwdinau cytew yn boblogaidd yn gynnar yn y 18fed ganrif. Tynnodd Jennifer Stead sylw at ddisgrifiad o rysáit sy'n union yr un fath â 'sosej cytew' o ganol y ganrif. Ar yr adeg hon, roedd Ogleddwyr yn tueddu i ddefnyddio toddion i wneud eu pwdinau yn fwy creisionllyd, tra bod Ddeheuwyr yn gwneud pwdinau Efrog meddalach.

Ymddangosodd prydiau fel sosej cytew mewn print mor gynnar â 1762, lle cafodd ei ddisgrifio fel enw 'di-chwaeth' am 'ddarn bach o gig eidion wedi'i bobi mewn pwdin mawr'. Yn wreiddiol, crëwyd sosej cytew fel ffordd i ymestyn cig mewn cartrefi tlawd, felly awgrymodd cogyddion y dylid defnyddio'r cigoedd rhataf yn y ddysgl hon. Ym 1747, er enghraifft, rhestrodd *The Art of Cookery* gan Hannah Glasse rysáit ar gyfer 'pigeon-in-a-hole', gan alw am golomen yn hytrach na'r selsig cyfoes. Ym 1861, rhestrodd Isabella Beeton rysáit debyg yn defnyddio stêc rwmp ac aren oen, tra bod rysáit Charles Elme Francatelli ym 1852 yn gofyn am 'werth 6*d*. neu 1*s*. o unrhyw gig rhad. Disgrifiwyd y rysáit hon fel 'cig stiwio Saesneg wedi'i ail-goginio' (*lesso rifatto all'inglese*) neu 'toad-in-the-hole', yn llyfr bwyd modern cyntaf yr Eidal, a bwysleisiodd rhaid i'r cig fod dros ben o stiwiau ac wedi'u hail-goginio mewn cytew.

Enw
---

Mae'r enwau Cymraeg am y pryd, "sosej cytew" a "selsig cytew" yn disgrifio cynhwysion y pryd yn union. Nid yw hyn yn cyfeirio at y pryd Prydeinig arall a elwir yn Saesneg "battered sausage". 

Y mae'r enw Saesneg, "toad in the hole", yn fwy diddorol. Ym 1787 yn y llyfr *A Provincial Glossary* cyfeiriwyd at y pryd hwn fel "cig wedi'i ferwi mewn crystyn". Ymddangosodd y gair "twll" yn gyntaf, heblaw am *pigeons-in-a-hole,* yng nghyhoeddiad 1900 *Notes & Queries*, a ddisgrifiodd y ddysgl fel "pwdin cytew gyda thwll yn y canol yn cynnwys cig". Does dim cofnod o'r pryd erioed yn cael ei gwneud gyda llyffant. Mae tarddiad yr enw yn aneglur, ond gall gyfeirio at y ffordd y mae llyffantod yn aros am eu hysglyfaeth yn eu tyllau, gan wneud eu pennau yn weladwy yn y ddaear, yn union fel mae'r selsig yn sbecian trwy'r cytew. Efallai ei fod hefyd yn deillio o'r "Llyffant Antediluvian", ffenomen lle canfuwyd llyffantod byw wedi eu gorchuddio â charreg, a oedd yn fad gwyddonol o ddiwedd y 18fed ganrif.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  John Ayto (18 October 2012). *The Diner's Dictionary: Word Origins of Food and Drink*. OUP Oxford. tt. 372–. ISBN 978-0-19-964024-9.
2. ↑  Bridget White (2013). *Anglo-Indian Cuisine - A Legacy of Flavours from the Past*. AuthorHouse. t. xi. ISBN 9781477251638. Cyrchwyd 23 August 2018.
3. ↑  Emily Ansara Baines (3 October 2014). *The Unofficial Downton Abbey Cookbook: From Lady Mary's Crab Canapes to Daisy's Mousse Au Chocolat--More Than 150 Recipes from Upstairs and Downstairs*. "F+W Media, Inc.". tt. 213–. ISBN 978-1-4405-8291-2.[*dolen marw*]
4. ↑  Alan Davidson (21 August 2014). *The Oxford Companion to Food*. OUP Oxford. tt. 822–. ISBN 978-0-19-104072-6.
5. ↑  Jennifer Stead (1985). *Georgian Cookery: Recipes & History*. English Heritage. ISBN 978-1-85074-869-4.
6. ↑  Cloake, Felicity (15 Feb 2012). "How to cook perfect yorkshire puddings". *the Guardian* (yn Saesneg). Cyrchwyd 27 September 2018.
7. ↑  India Mandelkern (2012)
8. 1 2  Lavelle, Emma (20 June 2017). "How Toad-in-the-Hole Got Its Name". *culture trip*. Cyrchwyd 27 September 2018.
9. ↑  Hyslop, Leah (24 July 2013). "Potted histories: toad in the hole". *Telegraph*. Cyrchwyd 9 September 2016.
10. ↑  Francatelli, Charles Elme (1862). *A Plain Cookery Book for the Working Classes*. ISBN 0-946014-15-9.
11. ↑  Pellegrino Artusi (1 February 2015). *La scienza in cucina e l'arte di mangiar bene*. E-text. ISBN 978-88-97313-74-8.
12. ↑  Griffiths, Bruce (2006). *Geiriadur yr Academi*. University of Wales Press. ISBN 0-7083-1186-5. OCLC 267002065.
13. ↑  "Geiriadur Bangor (Bangor Welsh-English Dictionary), Prifysgol Bangor University". *geiriadur.bangor.ac.uk*. Cyrchwyd 2019-12-20.
14. ↑  Duncan McCorquodale (2009). *A Visual History of Cookery*. Black Dog. ISBN 978-1-906155-50-6.
15. ↑  Jan Bondeson (1999). *The Feejee Mermaid and Other Essays in Natural and Unnatural History*. Cornell University Press. t. 297. ISBN 9780801436093. Cyrchwyd 23 August 2018.