**Mae Hip Hop Cymraeg yn** genre o gerddoriaeth Gymreig, a diwylliant sy'n ymwneud ag amrywiaeth o arddulliau o gerddoriaeth hip hop Cymru.

Hanes
-----

 Goldie Lookin Chain yn 2019.
Mae'n debyg bod y recordiau hip hop gyntaf yn y Gymraeg oedd y senglau *"Di Drais/Malu Cachu/Dyddiau Braf"* (1986) a *''Tour de France''* (1987) gan y band Llwybr Llaethog. Y ddwy record yn defnyddio rapio geiriau a chrafu nodwedd ar ddisg finyl. 

Goldie Lookin Chain oedd un o'r grwpiau hip hop cyntaf o Gymru i gyrraedd y siartiau. Sefydlwyd y grŵp o Gasnewydd yn y blynyddoedd cynnar er mwyn gynhyrchu caneuon gyda "curiadau tanbaid". Cafodd y label hip hop o Gaerdydd, Associated Minds ei sefydlu yn 2004, ond bu hi'n anodd ar y cyfan i rapwyr Cymreig ennill sylw y tu allan i Gymru.

 Mr Phormula yn 2014.
Yn 2012 daeth yr artist rap dwyieithog, Mr Phormula, yr artist cyntaf i rapio yn Gymraeg yng ngwobrau MOBO.

Yn 2016, daeth Astroid Boys, band roc rap Cymraeg o Gaerdydd, i’r amlwg gyda steil o gerddoriaeth sydd wedi’i alw’n gymysgedd o gerddoriaeth pync craidd caled a grime.

### Adfywiad hip hop Cymraeg yn y 2020au

Erbyn 2019, disgrifiwyd Astroid Boys fel grwp a oedd "heb os nac oni bai yn arwain y ffordd ar gyfer rap Cymreig". Dywedodd MC Benji "rydyn ni'n chwarae gyda llawer o wahanol arddulliau a syniadau a dydyn ni ddim yn tueddu i gydymffurfio gyda unrhyw genre gosod."

Ym mis Ionawr 2022, cyhoeddwyd y rapiwr Cymreig LEMFRECK fel perfformiwr "In It Together", a alwyd y "Glastonbury Cymreig".

Ym mis Mai 2022 rhyddhaodd Dom James a Lloyd, dau artist rap sy'n rapio yn y Gymraeg a'r Saesneg, y trac "Pwy Sy'n Galw?" ("Pwy Sy'n Galw?" ).

 Astroid Boys yn 2017.
Yn haf 2022, daeth Sage Todz (Toda Ogunbanwo) o Benygroes yng Ngwynedd i’r amlwg fel dawn ddwyieithog. Rhyddhaodd y trac dril dwyieithog cyntaf erioed o'r enw "Rownd a Rownd" a ddaeth yn boblogaidd yng Nghymru. Rhyddhaodd Sage Todz sengl o'r enw "O HYD" sy'n samplu "Yma O Hyd" gan Dafydd Iwan. Chwaraewyd "O HYD" gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru yn ystod ymgyrch Cwpan y Byd FIFA Cymru 2022.

Golygfa
-------

Mae llawer o weithgarwch hip hop Cymraeg yn digwydd yn y brifddinas, Caerdydd.

Rhestr o artistiaid hip hop Cymraeg
-----------------------------------

### Dril

* Sage Todz

* Juice Menace

### Grime

* LEMFRECK
* Dom James a Lloyd
* Astroid Boys

### Hip hop

* Goldie Lookin Chain
* Mr Phormula
* Deyah
* Llwybr Llaethog

### Dubstep

* Mr Traumatik

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Llwybr Llaethog". *Discogs* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2023-09-13.
2. 1 2  "The hip hop scene in Wales". *BBC Wales Music*. Cyrchwyd 28 June 2022.
3. 1 2  Bevan, Nathan (2019-09-21). "An oral history of Goldie Lookin' Chain". *WalesOnline* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-06-21.
4. ↑  "Associated Minds". *Associated Minds*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2022-09-25. Cyrchwyd 28 June 2022.
5. 1 2  Salter, Scott (2019-01-17). "The resurgence of Welsh rap". *Ron Magazine* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-06-28.
6. ↑  Hughes, Brendan (2012-10-20). "Rapper Mr Phormula to make history with first Welsh rap at MOBO awards". *WalesOnline* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-06-21.
7. ↑  "A Look Inside Cardiff's Rap and Grime Scene". 4 July 2016. Cyrchwyd 18 January 2018.
8. ↑  "Combining hardcore punk with grime might sound dangerously close to nu metal, but Cardiff five-piece Astroid Boys are looking ahead, not back". *NME*. 28 August 2016. Cyrchwyd 27 September 2017.
9. ↑  Salter, Scott (2019-01-17). "The resurgence of Welsh rap". *Ron Magazine* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-06-21.
10. ↑  "Latest acts revealed for the festival dubbed the 'Welsh Glastonbury'". *Nation.Cymru* (yn Saesneg). 2022-01-19. Cyrchwyd 2022-06-21.
11. ↑  "Watch: Welsh language rappers find their calling with new single 'Pwy Sy'n Galw?'". *Nation.Cymru* (yn Saesneg). 2022-05-21. Cyrchwyd 2022-06-21.
12. ↑  Jones, Branwen (2022-03-14). "Rapper shares incredible Welsh-language drill music clip". *WalesOnline* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-06-21.
13. ↑  "Watch: First Welsh language drill track gets stunning music video". *Nation.Cymru* (yn Saesneg). 2022-04-01. Cyrchwyd 2022-06-21.
14. ↑  "Watch: Stunning new version of 'Yma o Hyd' by Welsh Drill artist Sage Todz released". *Nation.Cymru* (yn Saesneg). 2022-06-02. Cyrchwyd 2022-06-21.
15. ↑  "Introducing Juice Menace".
16. ↑  "Lemfreck: Y Gymru rwy'n ei hadnabod". *BBC Cymru Fyw*. 29 June 2021.
17. ↑  "BBC Wales - Music - Llwybr Llaethog - Biography". *www.bbc.co.uk*. Cyrchwyd 2022-08-22.