Stroganoff cig eidion
**Stroganoff** **cig eidion** neu **Stroganov cig eidion** (Rwseg : бефстроганов *befstróganov*) yw pryd o fwyd Rwsiaidd. Y mae'n ddarnau cig eidion wedi'u sawsio ac wedi'u gweini mewn saws gyda smetana (math o hufen sur o ddwyrain Ewrop). O'i wreiddiau yn Rwsia ganol y 19eg ganrif, mae wedi dod yn boblogaidd ledled y byd, gydag amrywiad sylweddol o'r rysáit wreiddiol.

Hanes
-----

Enwir y ddysgl ar ôl un o aelodau'r teulu dylanwadol Stroganov, a phriodolwyd ei ddyfais yn gyffredin i gogyddion o Ffrainc oedd yn gweithio i'r teulu.

Mae llyfr coginio Rwsiaidd Elena Molokhovets, *A Gift to Young Housewives,* yn rhoi’r rysáit gyntaf y gwyddys amdani ar gyfer *Govjadina po-strogonovski, s diogelwchitseju*, "Beef *à la* Stroganov, gyda mwstard", yn ei rifyn 1871. Mae'r rysáit yn cynnwys *ciwbiau* (nid stribedi) o gig eidion mewn blawd ysgafn, wedi'u sawsio â mwstard a photes, a'i orffen gydag ychydig bach o hufen sur: dim winwns, dim madarch a dim alcohol. Mae rysáit arall, o 1909, yn ychwanegu winwns a saws tomato, ac yn ei weini â thatws creision, sy'n cael eu hystyried fel y ddysgl ochr draddodiadol ar gyfer Stroganoff cig eidion yn Rwsia. Mae'r fersiwn a roddir yn *Larousse Gastronomique* ym 1938 yn cynnwys *stribedi* cig eidion, a winwns, gyda naill ai past mwstard neu bast tomato yn ddewisol. 

 Stroganoff cig eidion wedi'i sawsio 
Ar ôl cwymp Rwsia Tsaraidd, cafodd y rysáit ei gweini'n boblogaidd yng ngwestyau a bwytai Tsieina cyn dechrau'r Ail Ryfel Byd. Daeth mewnfudwyr o Rwsia a Tsieina, yn ogystal â milwyr yr Unol Daleithiau a oedd wedi'u lleoli yn Tsieina cyn-Gomiwnyddol, â sawl amrywiad o'r ddysgl i'r Unol Daleithiau, a allai gyfrif am ei phoblogrwydd yn ystod y 1950au. Daeth i Hong Kong ddiwedd y pumdegau, gyda bwytai a gwestai Rwsiaidd yn gweini'r ddysgl gyda reis ond nid hufen sur.

O gwmpas y byd
--------------

Mae paratoi Stroganoff cig eidion yn amrywio'n sylweddol nid yn unig yn seiliedig ar ddaearyddiaeth, ond ffactorau eraill megis toriad y cig a'r sesnin a ddewisir. Gellir torri cig ar gyfer y ddysgl mewn gwahanol ffyrdd ac weithiau mae'n cael ei ddeisio, ei giwbio, neu ei dorri'n stribedi. Mae rhai amrywiadau yn cynnwys madarch a nionod neu lysiau eraill a sesnin amrywiol fel siwgr, halen, pupur du, a marinadau potel (yn enwedig saws Worcestershire).

 Stroganoff cig eidion ar ben pasta. 
Yn y fersiwn a baratoir yn aml yn yr Unol Daleithiau heddiw mewn bwytai a gwestai, mae'n cynnwys stribedi o ffiled cig eidion gyda saws madarch, winwns, a hufen sur, ac mae'n cael ei weini dros reis neu nwdls. Yn y DU ac Awstralia, mae rysáit debyg iawn i'r un a geir yn gyffredin yn yr Unol Daleithiau wedi dod yn boblogaidd, wedi'i weini â reis yn gyffredinol ac weithiau gyda phasta, yn ogystal â mewn prydau masnachol wedi'u rhewi. Heddiw, mae'r pryd o fwyd yn gyffredinol yn cael ei weini dros nwdls wy llydan yn yr Unol Daleithiau. Mae tafarndai Prydain fel arfer yn gweini fersiwn o'r ddysgl gyda saws gwin gwyn hufennog, ond fersiynau mwy "dilys" yn aml yw stiwiau coch gyda sgŵp o hufen sur wedi'i weini ar wahân ar ei ben.

 Stroganoff cig eidion wedi'i goginio â phaprica a'i weini â reis 
Mae *Larousse Gastronomique* yn rhestru Stroganov fel rysáit hufen, paprica, stoc cig llo a gwin gwyn. Mae amrywiad o Frasil yn cynnwys cig eidion wedi'i ddeisio neu stribedi o gig eidion (fel arfer *filet mignon*) gyda saws tomato, winwns, madarch a hufen trwm. Mae Brasilwyr hefyd yn paratoi Stroganoff gyda chyw iâr neu hyd yn oed berdys yn lle cig eidion. Fe'i gweinir yn gyffredin gydag ochr o datws tenau a reis gwyn. Ym Mhortiwgaleg Brasil fe'i gelwir yn *Strogonoff* neu *Estrogonofe*. 

 Stroganoff cig Eidion arddull Iran 
Mae Stroganoff hefyd yn boblogaidd mewn gwledydd Nordig. Yn Sweden, amrywiad cyffredin yw *korv Stroganoff* (Stroganoff selsig), sy'n defnyddio'r selsig *falukorv* lleol yn lle'r cig eidion. Yn y Ffindir, gelwir y ddysgl yn *makkara-stroganoff*, makkara sy'n golygu unrhyw fath o selsig. Mae cig eidion Stroganoff, fodd bynnag, hefyd yn ddysgl gyffredin. Mae picls heli wedi'u deisio hefyd yn gynhwysyn arferol yn Stroganoff o'r Ffindir. 

Mae Stroganoff hefyd yn boblogaidd yn Japan, lle mae'n cael ei weini amlaf gyda reis gwyn, neu reis gwyn â phersli a menyn. Cynyddodd ei boblogrwydd yn ddramatig gyda chyflwyniad "ciwbiau saws sydyn" gan gorfforaeth S&B. Ciwbiau yw'r rhain gyda blasau ag asiantau thewychu sych y gellir eu hychwanegu at ddŵr, winwns, cig eidion a madarch i wneud saws tebyg i Stroganoff. Yn ogystal, mae ryseitiau cartref Japaneaidd ar gyfer Stroganoff yn aml yn galw am gynhwysion Japaneaidd "anhraddodiadol", fel ychydig bach o saws soi.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Вильям Похлёбкин (2002). *Кулинарный словарь*. Москва: Центрполиграф. ISBN 5227004609. [William Pokhlyobkin (2002). *Culinary Dictionary* (yn Russian). Moscow: Centrpoligraph.CS1 maint: unrecognized language (link)]
2. 1 2  Olga Syutin; Pavel Syutkin (2015). *CCCP COOK BOOK: True Stories of Soviet Cuisine*. Fuel Publishing. ISBN 978-0993191114.
3. ↑  Jennifer Eremeeva (2019-02-20). "The Definitive Beef Stroganoff". Moscow Times.
4. ↑  Sara Moulten (2017-01-25). "Amped-Up Beef Stroganoff is ideal dish for Valentine's Day". Detroit Free Press.
5. ↑  Елена Молоховец. *Подарок молодым хозяйкам* (yn Russian). Санкт-Петербург.CS1 maint: unrecognized language (link) *A Gift to Young Housewives*, English translation: Joyce Stetson Toomre (1998). *Classic Russian Cooking: Elena Molokhovets' a Gift to Young Housewives*. Indiana University Press. ISBN 9780253212108. First edition of the book by Molokhovets was issued in 1861. Beef Stroganoff first appeared in the 1871 edition, as specified in Volokh, 1983, and Syutkin, 2015. The 1912 recipe mentioned by Toomre is in Alekandrova-Ignatieva, 1912, p. 611, but was also published in earlier editions.
6. ↑  Anne Volokh, Mavis Manus,*The Art of Russian Cuisine*. New York: Macmillan, 1983, p. 266, ISBN 978-0026220903
7. ↑  Александрова-Игнатьева, Пелагея Павловна (1909). *Практические основы кулинарного искусства*. Санкт-Петербург. t. 595. [Pelageya Alexandrova-Ignatieva (1909). *The Practical Fundamentals of Cookery Art* (yn Russian). St. Petersburg.CS1 maint: unrecognized language (link)]
8. ↑  Frank Dorn, *The Dorn Cookbook*. Chicago: Henry Regnery Company, 1953, pp. 126–127
9. ↑  "The Food Lab: Rethinking Beef Stroganoff". Serious Eats. Cyrchwyd 15 January 2018.