recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/Nodyn:Taxonomy/Vriesea|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 

Mae ***Vriesea paradoxa*** yn rhywogaeth o blanhigyn yn y genws *Vriesea*. Mae'r rhywogaeth hon yn frodorol i Brasil .

Cyfeiriadau
-----------

* Martinelli, Gustavo; Vieira, Cláudia Magalhães; Gonzalez, Marcos; Leitman, Paula; Piratininga, Andréa; Costa, Andrea Ferreira da; Forzza, Rafaela Campostrini (January 2008). "Bromeliaceae da Mata Atlântica Brasileira: lista de espécies, distribuição e conservação" (yn pt-BR). *Rodriguésia* **59** (1): 209–258. doi:10.1590/2175-7860200859114. JSTOR 23499386.

|  |  |
| --- | --- |
| Dynodwr tacson | 
* EoL: [https://eol.org/pages/843199, https://eol.org/mk/pages/843199, https://eol.org/fi/pages/843199, https://eol.org/pt-BR/pages/843199, https://eol.org/fr/pages/843199, https://eol.org/zh-TW/pages/843199, https://eol.org/ar/pages/843199, https://eol.org/tr/pages/843199, https://eol.org/pms/pages/843199 843199]
* GBIF: [https://www.gbif.org/species/5289131 5289131]
* PlantList: [http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-272003 kew-272003]
* Tropicos: [http://legacy.tropicos.org/Name/50073070 50073070]
* IPNI: [https://www.ipni.org/n/267441-2 267441-2]

 |
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Alfred Stöger yw ***Mein Freund, Der Nicht Nein Sagen Kann*** a gyhoeddwyd yn 1949. Fe'i cynhyrchwyd gan Carl Szokoll yn Awstria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Robert Stolz. 

 Mae'r ffilm *Mein Freund, Der Nicht Nein Sagen Kann* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *White Heat* sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Sepp Ketterer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Hermine Diethelm sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alfred Stöger ar 21 Gorffenaf 1900 yn Traiskirchen a bu farw ym Mödling ar 19 Mai 1975.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alfred Stöger nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Andreas Prochaska yw ***Die Unabsichtliche Entführung Der Frau Elfriede Ott*** a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd gan Danny Krausz a Kurt Stocker yn Awstria; y cwmni cynhyrchu oedd Dor Film. Cafodd ei ffilmio yn Awstria. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Andreas Kiendl, Michael Ostrowski a Gerhard Liebmann. Mae'r ffilm *Die Unabsichtliche Entführung Der Frau Elfriede Ott* yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inception* sef ffilm wyddonias
llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Karin Hartusch sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andreas Prochaska ar 31 Rhagfyr 1964 yn Fienna.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Romy
 * Bavarian TV Awards

Derbyniad
---------

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Austrian Film Award for Best Feature Film.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Andreas Prochaska nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
**Mynegai Rhyddid y Wasg, 2014**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|      Difrifol iawn
     Difrifol
     Problem gweladwy |  |      Boddhaol
     Da
     Dim data |

Defnyddir y term **rhyddid y wasg** i gyfleu nifer o bethau gan gynnwys rhyddid y wasg draddodiadol, y teledu, y cyfryngau, cyfryngau torfol ac unrhyw fath o gyhoeddiad arall i fynegi barn yn gyhoeddus ar bapur neu gyfrwng digidol. Yn baradocsaidd, mae'r term yn cyfleu'r syniad fod y farn a gyflwynir yn rhydd o unrhyw sensoriaeth neu ddylanwad gan y sefydliad neu'r wladwriaeth, ond caiff ei ddiffinio a'i gadw o fewn mesurau cyfreithiol a chyfansoddiad statudol.

O ran gwybodaeth sy'n ymwneud â llywodraeth, gall unrhyw lywodraeth fanylu pa ran ohoni i'w gwneud yn gyhoeddus a pha ran y dylid ei chuddio rhag y cyhoedd. Maent yn ystyried rhai materion yn gyfrinachol am gyfnod penodol o amser, cyn eu rhyddhau, yn enwedig pan fo'n fater sy'n ymnewud â diogelwch cenedlaethol y wladwriaeth. Ar y llaw arall, mae gan lawer o wledydd systemau i agor y wybodaeth er mwyn ei rhannu â'r cyhoedd e.e. yng ngwledydd Prydain a Gogledd Iwerddon gellir gwneud 'Cais i Ryddhau Gwybodaeth' (neu *FoIR').*

Dywed Datganiad Cyffredinol am Hawliau Dynol 1948 y Cenhedloedd Unedig: "Mae gan bawb yr hawl i ryddid barn ac i'w mynegi. Mae'r hawl hwn yn cynnwys y rhyddid i'r farn honno heb ymyrraeth yn ogystal â rhannu'r farn honno mewn unrhyw gyfrwng, heb ffiniau."

Atal rhyddid i gyhoeddi
-----------------------

Ofnir bod rhagor a rhagor o wladwriaethau yn mygu uniolion rhag mynegi eu hunain, neu gyhoeddi gwybodaeth, a bod hyn yn ddatblygiad milain. Dyma rai enghreifftiau diweddar:

* UDA yn carcharu Bradley Manning am 35 mlynedd am iddo ryddhau gwybodaeth i WikiLeaks am fyddin America - gan gynnwys fideo o filwyr Americanaidd mewn hofrenydd yn lladd 11 o sifiliaid ym Maghdad.
* Llywodraeth y DU yn creu cyfraith sy'n anghyfreithloni gwylio a rhannu fideos gan derfysgwyr.
* Ymchwiliad UDA i waith Julian Assange a'i 'garcharu' yn Llysgenhadaeth Ecwador yn Llundain.
* Ymosodiad terfysgol angheuol ar bencadlys y cylchgrawn dychanol wythnosol *Charlie Hebdo* ym Mharis, 7 Ionawr 2015.

Mesur y rhyddid
---------------

Un o'r prif gyrff sy'n mesur maint y rhyddid neu'r gwaharddiadau sy'n bodoli yng ngwledydd y byd yw 'Gohebyddion Heb Ffiniau' (*Reporters Sans Frontières* (*RSF*)), sydd a'i ganolfan yn Ffrainc ac sy'n ceisio hyrwyddo a datblygu rhyddid y wasg yn ogystal â'i monitro.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Mynegai Rhyddid y Wasg, 2014" Archifwyd 2014-02-14 yn y Peiriant Wayback. 'Gohebyddion Heb Ffiniau', 11 Mai 2014
2. ↑  Cyfieithiad o *"Everyone has the right to freedom of opinion and expression; this right includes freedom to hold opinions without interference, and impart information and ideas through any media regardless of frontiers"*
3. ↑  'Y Guardian'; 'Police warn sharing James Foley killing video is a crime*; Awst 2014; adalwyd 11 Ionawr 2014.*
Cyfres deledu Cymraeg ar ffurf sioe dalent oedd ***Wawffactor***. Fe'i darlledwyd ar S4C rhwng 2003 a 2006 a fe'i cynhyrchwyd gan gwmni Al Fresco. Yn ail i Lisa Pedrig yn 2003 daeth Aimee Duffy a aeth ymlaen i enwogrwydd byd-eang ac roedd ei sengl 'Mercy' yn rhif un am wythnosau lawer. Wyneb enwog arall oedd ar Wawffactor yw Aimee-Ffion Edwards a ddaeth yn enwog yn 2008 am chwarae rhan Sketch yn y ddrama i bobl ifanc, *Skins*.

Fformat
-------

Perfformiodd y cystadleuwyr yn gyntaf o flaen panel o bedwar beirniad mewn un o sawl clyweliad a gynhaliwyd o gwmpas y wlad. O'r rhain, dewiswyd deg unigolyn i fynd ymlaen i'r rhagbrofion lle ar ôl perfformio bob wythnos, dewisodd beirniaid i adael y gystadleuaeth nes bod tri ar ôl. Yn ystod y ffeinal byw, dewisodd y beirniaid un cystadleuydd i adael, a dewiswyd yr enillydd drwy bleidlais ffôn cyhoeddus. Y wobr oedd recordio albwm a fideo.

### Beirniaid

Beirniad y gyfres gyntaf oedd y cyn gitarydd Catatonia Owen Powell, y canwr a chyflwynydd Emma Walford, y cerddor Peredur ap Gwynedd ac Aled Haydn Jones, ar y pryd yn gynhyrchydd rhaglen Radio 1 Chris Moyles. Yn yr ail gyfres disodlwyd Emma Walford gan y DJ BBC Radio 1 Bethan Elfyn, a disodlwyd Peredur ap Gwynedd gan y cerddor Huw Chiswell yn y drydedd gyfres. Cyflwynwyd y sioe gan Eleri Siôn ac roedd Caryl Parry Jones yn rhoi cyngor a hyfforddiant llais i'r cystadleuwyr ar gyfer y rhagbrofion stiwdio.

Enillwyr
--------

| Blwyddyn | Enillydd | Ail | Trydydd | Cyf |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2003/04 | Lisa Pedrick | Aimee Duffy | Beth Williams |  |
| 2005 | Rebecca Trehearn | Francesca Hughes | —**[A]** |  |
| 2006 | Einir Dafydd | Aimee-Ffion Edwards a Nathan Whiteley |  |
|

Nodiadau
* A **^** Byddai Lisa Haf Davies wedi bod yn drydydd, ond fe dynnodd allan wedi iddi gael clwy'r pennau.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Smith, Lizzie (20 Chwefror 2009). "Triple Brit winner Duffy... as the teen singer who could only come second in the Welsh Pop Idol". *Mail Online*.
2. ↑  "Wawffactor".
3. ↑  "Waw! Gwych Genod". *BBC Lleol*. Mawrth 2005.
4. ↑  "Einir yn ennill". *BBC Lleol*. Mai 2006.

Dolenni Allanol
---------------

* Safle Wawffactor ar wefan S4C
Ffilm am berson gan y cyfarwyddwr Javier Setó yw ***El Valle De Las Espadas*** a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America a Sbaen. Lleolwyd y stori yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Javier Setó. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Fernando Rey, Alida Valli, José Calvo, Broderick Crawford, José Manuel Martín, Linda Darnell, Ángel del Pozo, Soledad Miranda, José María Caffarel, Cesar Romero, George Rigaud, Frankie Avalon, Tomás Blanco, Beny Deus, Paco Morán, Roberto Rey, Luis Induni, Germán Cobos, José Bastida, Rufino Inglés, Espartaco Santoni, José Orjas, Julio Peña, Luis Morris, Rafael Durán, Tere Velázquez, Xan das Bolas a Hugo Pimentel. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *From Russia with Love* sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Mario Pacheco oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Margarita de Ochoa sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Javier Setó ar 1 Ionawr 1926 yn Lleida a bu farw ym Madrid ar 1 Ionawr 1950. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1950 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Javier Setó nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwlad lle'i gwnaed:. tudalen: 18.. tudalen: 18.
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. tudalen: 18.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
Ar hyn o bryd mae'r cyhydedd wybrennol ar oledd tua 23.44° i'r plân ecliptig. Mae'r ddelwedd yn dangos y berthynas rhwng gogwydd echelinol y Ddaear (neu *letrawsedd*), echel gylchdro, a phlân orbitol. 
Y **cyhydedd wybrennol** yw cylch mawr y sffêr wybrennol ddychmygol ar yr un plân â chyhydedd y Ddaear. Mae'r plân cyfeirio hwn yn sail i'r system gyfesurynnau cyhydeddol. Mewn geiriau eraill, mae'r cyhydedd wybrennol yn amcanestyniad haniaethol o'r cyhydedd daearol allan i'r gofod. Oherwydd gogwydd echelinol y Ddaear, mae'r cyhydedd wybrennol ar hyn o bryd ar oledd tua 23.44° o'r ecliptig (plân orbit y Ddaear). Mae'r gogwydd wedi amrywio o tua 22.0° i 24.5° dros y 5 miliwn o flynyddoedd diwethaf.

Byddai rhywun yn sefyll ar gyhydedd y Ddaear yn dychmygu'r cyhydedd wybrennol fel hanner cylch yn pasio trwy'r anterth, y pwynt yn union uwchben. Wrth i'r person symud tua'r gogledd (neu'r de), mae'r cyhydedd wybrennol yn gogwyddo tuag at y gorwel cyferbyn. Diffinnir y cyhydedd wybrennol i fod yn anfeidrol o bell (gan ei fod ar y sffêr wybrennol); felly, mae pennau'r hanner cylch bob amser yn croesi'r gorwel i'r dwyrain ac i'r gorllewin, waeth beth yw safle'r person ar y Ddaear. Wrth y pegynau, mae'r cyhydedd wybrennol yn cyd-daro â'r gorwel seryddol. Ar bob lledred, mae'r cyhydedd wybrennol yn arc neu'n gylch unffurf oherwydd waeth pa mor bell mae person oddi wrth plân y cyhydedd wybrennol, mae'r y cyhydedd wybrennol ei hun yn anfeidrol o bell.

Mae gwrthrychau seryddol ger y cyhydedd wybrennol yn ymddangos uwch y gorwel o'r mwyafrif o lefydd ar y ddaear, ond maent yn ymddangos uchaf (cyrraedd eu hanterth) ger y cyhydedd. Ar hyn o bryd mae plân y cyhydedd wybrennol yn torri trwy'r cytserau hyn: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Pisces (yn cynnwys pwynt cyntaf Aries uwch ei ffin ddeheuol)
* Cetus
* Taurus
* Eridanus
* Orion (ger gwregys Orion )
 | * Monoceros
* Canis Lleiaf
* Hydra
* Sextans
* Leo
 | * Virgo (yn cynnwys pwynt cyntaf Libra)
* Serpens (caput)
* Ophiuchus
* Serpens (cauda)
* Aquila
* Aquarius
 |

Gweler hefyd
------------

* Pegwn wybrennol
* Cylchdroi o amgylch echel sefydlog (pegwn)
* Sffêr wybrennol
* Gogwyddiad
* System gyfesurynnau cyhydeddol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Celestial Equator". Cyrchwyd 5 August 2011.
2. ↑  
Berger, A.L. (1976). "Obliquity and Precession for the Last 5000000 Years". *Astronomy and Astrophysics* **51** (1): 127–135. Bibcode 1976A&A....51..127B.
3. ↑  Millar, William (2006). *The Amateur Astronomer's Introduction to the Celestial Sphere*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-67123-1.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Federico Fellini yw ***Le Notti Di Cabiria*** a gyhoeddwyd yn 1957. Fe'i cynhyrchwyd gan Dino De Laurentiis yn yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ennio Flaiano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Rota. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Giulietta Masina, Amedeo Nazzari, Dorian Gray, Franco Fabrizi, Riccardo Fellini, Franco Balducci, François Périer, Gianni Baghino, Mimmo Poli, Aldo Silvani, Dominique Delouche, Polidor, Amedeo Girard, Ennio Girolami, Franca Marzi, Mario Passante, Nino Milano, Sandro Moretti a Leo Catozzo. Mae'r ffilm *Le Notti Di Cabiria* yn 111 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1957. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Bridge on the River Kwai* sy’n ffilm ryfel llawn propaganda a wnaed yn America-Lloegr, gan y cyfarwyddwr ffilm David Lean. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Aldo Tonti oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Leo Catozzo sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Federico Fellini ar 20 Ionawr 1920 yn Rimini a bu farw yn Rhufain ar 22 Gorffennaf 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1945 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Praemium Imperiale
 * Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Palme d'Or
 * Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd
 * Gwobr Uwch Reithgor Gŵyl Ffilm Fenis
 * Gwobr y Llew Aur am Gyflawniadau Gydol Oes
 * Marchog Uwch-Groes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 100% (Rotten Tomatoes)
* 8.9/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Federico Fellini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 13 Mehefin 2022.
2. ↑ . dyddiad cyrchiad: 19 Mawrth 2022.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 7 Rhagfyr 2019.
4. 1 2  "Nights of Cabiria". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 316751805
* LCCN: no2005104584
* GND: 4239898-8
* SUDOC: 183284232
* BNF: cb14661777r (data)
* BIBSYS: 5030004
* NLA: 53793128
* BNE: XX5054549

 |
Uchelwr Cymreig ac adeiladydd Castell Rhaglan oedd Syr **William ap Thomas** (bu farw 1445). Ef oedd sylfaenydd Teulu'r Herbertiaid.

Bywgraffiad
-----------

Daeth Castell Rhaglan i'w feddiant pan briododd Elizabeth Bloet, gweddw Syr James Berkeley, yn fuan wedi 1406. Wedi i Elizabeth farw yn 1420, cadwodd William ei afael ar Raglan fel tenant ei lysfab, James Berkeley, Barwn 1af Berkeley, ac yn 1425 cytunodd Berkeley iddo gadw Rhaglan am weddill ei oes.

Ail-briododd William gyda Gwladys, merch Dafydd Gam, a gweddw Syr Roger Vaughan. Urddwyd ef yn farchog gan Harri VI, brenin Lloegr yn 1426, a chafodd y llysenw "Y marchog glas o Went" .

Daeth yn ffigwr pwysig yn Ne Cymru, gan ddod yn stiward Arglwyddiaeth y Fenni yn 1421, ac yn ddiweddarach yn brif stiward stadau Dug Efrog yng Nghymru yn 1442-1443. Apwyntiwyd ef yn Siryf Sir Aberteifi a sir Gaerfyrddin yn 1435, ac yn siryf Sir Forgannwg yn 1440. Yn 1432, prynodd faenor Rhaglan oddi wrth deulu Berkeley am tua 667 punt. Tua'r adeg yma, yn ôl pob tebyg, y dechreuodd adeiladu'r castell presennol. Bu farw yn Llundain yn 1445, a chladdwyd ef yn Egwys Priordy'r Fenni.

Disgynyddion
------------

Cafodd William a Gwladys y plant canlynol:

* Olynwyd William gan ei fab, William Herbert, Iarll 1af Penfro (1423–1469), a gymerodd y cyfenw "Herbert", ac a ddaeth yn Iarll Penfro.
* Richard Herbert o Golbrwg ger y Fenni bu farw yn 1469 ar faes y gad ym Mrwydr Edgecote.
* Elizabeth - a briododd Syr Henry Stradling (1423–1476), mab Edward Stradling (m. c.1394) a Gwenllian Berkerolles.
* Margaret - a briododd Syr Henry Wogan.

Cyfeiriadau
-----------
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Rhydlys Funck** (enw gwyddonol: *Marsupella funckii*; enw Saesneg: *Funck's rustwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Jungermanniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon yn eitha cyffredin yng Nghymru a'r [[Alban ac fe'i ceir mewn rhai ardaloedd yn Lloegr ac Iwerddon.

Mae'n ddeiliog iawn ac yn fychan sy'n tyfu ar fasalt sy'n dadfeilio. Mae'n fach gydag egin melyn, brown neu ddu, hyd at oddeutu 1 cm o hyd a 0.6 mm o led, ac mae'r dail wedi'u rhannu'n ddwy llabed. Ei chynefin yw ar ffyrdd a llwybrau graean, a hefyd ar dir gwastraff, rwbel mwynglawdd a phridd tenau ar gopaon creigiau.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Rhydlys Funck** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Roedd **William John Williams (Gwilym ab Ioan)** (1800 – 28 Ionawr 1868) yn fardd Cymraeg yn yr Unol Daleithiau.

Cefndir
-------

Ganwyd Gwilym ab Ioan yn y Tyddyn Du, Llanycil, Sir Feirionnydd yn blentyn i John Williams gweithiwr amaethyddol a bardd gwlad. Fe'i haddysgwyd mewn ysgol elfennol a gynhaliwyd gan Y Parch Richard Jones, Y Parc yng Nghapel y Methodistiaid Calfinaidd yn Llanuwchllyn. Dysgodd cerdd dafod fel aelod o Gymdeithas Cymreigyddion, Llanuwchllyn.

Gyrfa
-----

Wedi ymfudo i'r Unol Daleithiau ym 1824 bu'n gweithio mewn cangen o fanc Nasau yn Ninas Efrog Newydd. Roedd yn aelod amlwg o gymdeithas Cymraeg y ddinas, yn aelod blaenllaw o Gymdeithas Elusengar Dewi Sant ac yn ysgrifennydd Cymdeithas Fuddiol Dewi Sant.

Cafodd llwyddiant eisteddfodol efo'i ganu. Enillodd wobr o gini aur a medal yn Eisteddfod y Fenni 1837 am gyfres o 12 o englyn er cof am Thomas Price (Carnhuanawc). Enillodd nifer o wobrau mewn eisteddfodau yn yr Unol Daleithiau hefyd gan gynnwys dwy fedal arian am gerdd ar ffieidd-dra rhyfel ac am gerdd yn clodfori elusengarwch. Cyhoeddodd nifer fawr o gerddi ym mhapurau a chylchgronau Cymraeg America. Roedd yn cael cystadlaethau creu englyn byrfyfyr gyda'i gyfaill a chyd bardd Edward Jones (Eos Glan Twrch); wedi marwolaeth Gwilym, cyhoeddodd yr Eos nifer o'r englynion yn y papurau Cymraeg. Rhwng 1853 a 1856 bu'n cyd-olygydd *Y Cylchgrawn Cenedlaethol* Cylchgrawn llenyddol misol, Cymraeg am lenyddiaeth, barddoniaeth a cherddoriaeth a gyhoeddwyd yn Efrog Newydd.

Teulu
-----

Ym 1828 priododd Gwilym ab Ioan â Jane Reed o Oneida County, Efrog Newydd. Bu iddynt bump o blant.

Marwolaeth
----------

Bu farw Gwilym ab Ioan o anhwylder yr arennau yn 68 mlwydd oed, a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Cypress Hill, Long Island, Efrog Newydd. Y flwyddyn ganlynol enillodd ei gyfaill barddol Y Parch Richard Foulkes Edwards (Risiart Ddu o Wynedd) prif wobr Eisteddfod Utica am bryddest er cof amdano.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  WILLIAMS, WILLIAM (‘Gwilym ab Ioan’; 1800 - 1868), bardd yn U.D.A.;. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 26 Hyd 2020
2. ↑  "Y DIWEDDAR GWILYM AP lOAN - Y Drych". Mather Jones. 1885-09-10. Cyrchwyd 2020-10-26.
3. ↑  Y Cyfaill o'r Hen Wlad yn America Cyf. XXXI rhif. 385 [376] - Ebrill 1868 William J Williams Adferwyd 26 Hyd 2020
4. ↑  "Englynion Pummynydol Gwilym Ab loan ac Eos Glan Twrch - Y Drych". Mather Jones. 1886-04-29. Cyrchwyd 2020-10-26.
5. ↑  Cylchgronau Cymru; Llyfrgell Genedlaethol Cymru - *Y Cylchgrawn Cenedlaethol* Adferwyd 26 Hyd 2020
6. ↑  Y Cenhadwr Americanaidd Cyf. 29 rhif. 341 - Mai 1868 William J Williams Adferwyd 26 Hyd 2020
7. ↑  Jones, R. Mawddwy Cofiant a gweithiau Risiart Ddu o Wynedd (Y Bala 1906) tud 273 Pryddest: Gwilym ab Ioan Adferwyd 26 Hyd 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig

 |
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Rhydlys hiciog** (enw gwyddonol: *Marsupella emarginata*; enw Saesneg: *notched rustwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Jungermanniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Mae gandd y ddeilen ric cymharol ddwfn o un rhan o bump i draean o hyd y ddeilen; mae'r egin yn 0.5-1.5 mm o led, gyda dail fel arfer tua 1 mm o led a hyr. Gall dyfu mewn lleoedd sych.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Rhydlys hiciog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Ffilm ddrama a elwir hefyd yn ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Federico Fellini yw ***La Città Delle Donne*** a gyhoeddwyd yn 1980. Fe'i cynhyrchwyd gan Daniel Toscan du Plantier yn yr Eidal a Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Bernardino Zapponi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Luis Bacalov. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Marcello Mastroianni, Dominique Labourier, Anna Prucnal, Nello Pazzafini, Franco Diogene, Malisa Longo, Ettore Manni, Fiammetta Baralla, Donatella Damiani, Mimmo Poli, Marina Hedman, Maïté Nahyr, Alessandra Panelli, Gabriella Giorgelli, Jole Silvani, Luciana Turina, Marina Confalone, Penny Brown, Rose Alba a Bernice Stegers. Mae'r ffilm *La Città Delle Donne* yn 139 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o sgrin llydan (sef 1.85:1). 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1980. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Empire Strikes Back* sef yr ail ffilm yn y gyfres Star Wars. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Giuseppe Rotunno oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ruggero Mastroianni sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Federico Fellini ar 20 Ionawr 1920 yn Rimini a bu farw yn Rhufain ar 22 Gorffennaf 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1945 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Praemium Imperiale
 * Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Palme d'Or
 * Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd
 * Gwobr Uwch Reithgor Gŵyl Ffilm Fenis
 * Gwobr y Llew Aur am Gyflawniadau Gydol Oes
 * Marchog Uwch-Groes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 68% (Rotten Tomatoes)
* 6.6/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Federico Fellini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 19 Mawrth 2022.
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 7 Rhagfyr 2019.
5. 1 2  "City of Women". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* LCCN: no98021935

 |
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Rhydlys Stabler** (enw gwyddonol: *Marsupella stableri*; enw Saesneg: *Stabler's rustwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Jungermanniales, o fewn y dosbarth Jungermanniopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod mewn dau leoliad ar arfordir Gwynedd a nifer o lefydd yn yr Alban ac Ardal y Llynnoedd.

Fel arfer, mae'r llysiau'r afu hyn yn tyfu fel matiau coch llorweddol, tebyg i edau, sy'n binc eu lliw, ond gall rhai planhigion fod yn goch tywyllach neu bron yn ddu, neu'n wyrdd yn y cysgod. Eu cynefin yw llethrau llaith y mynyddoedd.

Gall yr egin fod hyd at 15 mm o hyd, ond fel arfer maent yn llawer byrrach, ac yn gul iawn.

Llysiau'r afu
-------------

 *Prif erthygl: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Rhydlys Stabler** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  rbg-web2.rbge.org.uk; adalwyd 25 Hydref 2019.
2. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.
Ffilm ddrama am drosedd gan y cyfarwyddwr Federico Fellini yw ***Il Bidone*** a gyhoeddwyd yn 1955. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal a Ffrainc; y cwmni cynhyrchu oedd Titanus. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ennio Flaiano a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Rota. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Giulietta Masina, Broderick Crawford, Lorella De Luca, Franco Fabrizi, Richard Basehart, Riccardo Garrone, Gino Buzzanca, Irene Cefaro, Maria Zanoli, Mario Passante a Xenia Valderi. Mae'r ffilm *Il Bidone* yn 104 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. Pan fo ffilm yn cyrraedd ei phen-blwydd yn 95 oed, fe'i trosglwyddir i'r parth cyhoeddus; o ran statws hawlfraint, felly, mae'r ffilm yn y categori: dan hawlfraint.


Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1955. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Rebel Without a Cause* sy’n ffilm glasoed gan y cyfarwyddwr ffilm oedd Nicholas Ray. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Otello Martelli oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mario Serandrei sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Federico Fellini ar 20 Ionawr 1920 yn Rimini a bu farw yn Rhufain ar 22 Gorffennaf 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1945 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Praemium Imperiale
 * Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Palme d'Or
 * Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd
 * Gwobr Uwch Reithgor Gŵyl Ffilm Fenis
 * Gwobr y Llew Aur am Gyflawniadau Gydol Oes
 * Marchog Uwch-Groes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 100% (Rotten Tomatoes)
* 8.3/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Federico Fellini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 27 Ebrill 2016.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 19 Mawrth 2022.
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 7 Rhagfyr 2019.
5. 1 2  "Il bidone". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 190737556
* LCCN: no98021921
* GND: 4229786-2
* BNF: cb146617752 (data)

 |
Ffilm ddrama a chomedi gan y cyfarwyddwr Federico Fellini yw ***Prova D'orchestra*** a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd gan Michael Fengler a Renzo Rossellini yn yr Eidal a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Brunello Rondi a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nino Rota. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Federico Fellini, Balduin Baas, Clara Colosimo, Adelaide Aste, Barbara Herrera, Franco Iavarone, Luigi Uzzo, Rolando De Santis a Sibilla. Mae'r ffilm *Prova D'orchestra* yn 70 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Apocalypse Now* sy'n seiliedig ar y nofel fer *Heart of Darkness* gan Joseph Conrad.

Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Giuseppe Rotunno oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Ruggero Mastroianni sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Federico Fellini ar 20 Ionawr 1920 yn Rimini a bu farw yn Rhufain ar 22 Gorffennaf 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1945 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol La Sapienza.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Praemium Imperiale
 * Gwobr Anrhydeddus yr Academi
 * Palme d'Or
 * Gwobr Cyflawniad Oes yr Academi Ffilm Ewropeaidd
 * Gwobr Uwch Reithgor Gŵyl Ffilm Fenis
 * Gwobr y Llew Aur am Gyflawniadau Gydol Oes
 * Marchog Uwch-Groes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth yr Eidal

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Federico Fellini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. .. .. .. .. .. .. .. . .
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Gorffennaf 2016.
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 19 Mawrth 2022.
4. ↑ . dyddiad cyrchiad: 7 Rhagfyr 2019.
Ffilm gyffro gan y cyfarwyddwr Iñaki Peñafiel yw ***Asesinato En La Universidad*** a gyhoeddwyd yn 2018. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen. Lleolwyd y stori yn Sbaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Pablo Cervantes Gutiérrez. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Leonor Watling, Alfonso Bassave, Javier Pereira, Joaquín Climent, Daniel Grao, Fernando Soto, Iván Sánchez, Patrick Criado, Ramón Agirre a Chani Martín. Mae'r ffilm *Asesinato En La Universidad* yn 94 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2018. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Guilty* sef ffilm drosedd gan Gustav Möller. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Iñaki Peñafiel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Afon fechan yn Sir Conwy yw **Afon Eidda**, sy'n un o lednentydd chwith Afon Conwy. Mae'n llifo yn ne'r sir ger Pentrefoelas. Hyd: tua 3.5 milltir.

Cwrs
----

Tardda'r afon yn ardal Eidda, ar lethrau bryn Foel Ddu (504m). Gorwedd y tarddle yn y corsdir uchel (tua 470 metr i fyny) ar lethrau agored y Foel Ddu tua 2.5 milltir i'r de-orllewin o bentref Ysbyty Ifan. Llifa ar gwrs i gyfeiriad y gogledd drwy gorsdir Blaen Eidda. Ger ffermdy Blaen Eidda Isaf mae ffrwd arall, Afon Rhydyrhalen, yn ymuno â hi. Mae'n disgyn oddi yno i lawr y cwm mynyddig gan fynd dan Bont Eidda ar lôn wledig sy'n cysylltu Ysbyty Ifan a'r A5, gam lifo i Afon Conwy tua hanner milltir ar ôl hynny ger Padog (sy'n adnabyddus i deithwyr oherwydd "troeon Padog" ar yr A5) tua 2 filltir i lawr o Bentrefoelas.

Cadwraeth
---------

Mae Meysydd Eidda ar lan yr afon wedi'u dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig. Mae ei arwynebedd yn 4.44 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Map Arolwg Ordnans 1:50,000, taflen 116.
Rhaglen newyddion Cymraeg oedd ***Y Dydd*** a ddarlledwyd ar deledu annibynnol rhwng 1964 ac 1982.

Hanes darlledu
--------------

Cychwynnodd wasanaeth TWW ar rwydwaith ITV ym mis Ionawr 1958 ac roedd yr amserlen yn cynnwys rhaglen newyddion wythnosol o'r enw *Newyddion y dydd*. Bwletin o ryw 5 munud oedd y rhaglen i ddechrau wedi ei ddarllen gan Eirwen Davies. Hwn oedd y rhaglen newyddion cyntaf ar deledu yn Gymraeg. Darlledwyd y rhaglen o stiwdios TWW ym Mhontcanna.

Erbyn 1960 roedd y bwletin wedi ymestyn i 20 munud. Wedi methiant Teledu Cymru ar ddechrau 1964, daeth TWW yn wasanaeth i Gymru gyfan. Yn y de, roedd y trosglwyddydd yn gwasanaethu de-orllewin Lloegr a de Cymru felly roedd y rhaglenni newyddion Cymraeg a Saesneg yn plethu gyda'i gilydd.

Erbyn 1968 trosglwyddwyd masnachfraint Sianel 3 i deledu Harlech (HTV) ac ymestynwyd *Y Dydd* i 30 munud, wedi ei ddilyn gan raglen 10 munud o newyddion yn Saesneg.

Daeth y rhaglen i ben gyda sefydlu S4C pan enillodd BBC Cymru y cytundeb i ddarparu gwasanaeth newyddion y sianel newydd. Darlledwyd y rhaglen olaf ar 29 Hydref 1982.

Cynhyrchu a chyflwyno
---------------------

Bu'r rhaglen yn feithrinfa i nifer fawr o newyddiadurwyr, cyflwynwyr a chynhyrchwyr. Bu Eirwen Davies yn gyflwynydd a gohebydd newyddion ar TWW ac HTV rhwng 1958 a chanol yr 1970au lle'r oedd yn cyd-gyflwyno gyda Vaughan Hughes, Huw Llywelyn Davies ac Elinor Jones. Daeth Gwyn Llewelyn yn ohebydd ar y rhaglen yn 1964 ac yn brif gyflwynydd rhwng 1968 ac 1976. Roedd gohebwyr eraill yn cynnwys Tweli Griffiths a Sulwyn Thomas. Gweithiodd Jenny Ogwen fel ysgrifenyddes ar y rhaglen.

Roedd Gwilym Owen yn gynhyrchydd y rhaglen yn 1970. Roedd rhai o olygyddion y rhaglen yn cynnwys Eleanor Mathias, Ioan Roberts, Owen Roberts a Deryk Williams.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Teledu yng ngwlad y gân - Newyddion y dydd tan TWW. TWW. Adalwyd ar 14 Hydref 2020.
2. ↑  (Saesneg) Tonight’s Harlech Wales… in 1968. Transdiffusion Broadcasting System (30 Awst 2016). Adalwyd ar 14 Hydref 2020.
3. ↑  Elain Price (2016). *Nid Sianel Gyffredin Mohoni!: Hanes Sefydlu S4C*. Gwasg Prifysgol Cymru. ISBN 9781783168880
4. ↑  *50 Mlynedd ers Y Dydd*  , BBC Cymru Fyw, 9 Medi 2014.  Cyrchwyd ar 14 Hydref 2020.

Dolenni allanol
---------------

* Teitlau agoriadol *Y Dydd* tua 1981 ar YouTube
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Helene Choquette yw ***Chienne De Vie*** a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd gan Anne-Marie Gélinas a Benoît Beaulieu yng Nghanada. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Helene Choquette. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Filmoption International.

 Mae'r ffilm *Chienne De Vie* yn 67 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Black Mass* sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Dominic Lessard sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

```
Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 29 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
```

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Helene Choquette nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Tudalen gyntaf *Y Drych Cristianogawl*
***Y Drych Cristianogawl*** (*sic*) oedd y llyfr cyntaf i gael ei argraffu yng Nghymru. Yn ôl traddodiad cafodd ei gyhoeddi yn ddirgel mewn ogof ar Benrhyn Rhiwledyn yn y Creuddyn yn yr hen Sir Gaernarfon yn 1585. Yr awdur oedd Robert Gwyn neu Gruffydd Robert, sy'n enwog am ei lyfr gramadeg *Dosparth Byrr ar y rhann gyntaf i ramadeg Cymraeg* (1567).

Disgrifiad a hanes
------------------

Traethawd byr ar gariad at Dduw o safbwynt Catholig yw'r *Drych Cristianogawl*. Cafodd ei sgwennu gan Gruffydd yn Yr Eidal lle bu'n gyfyffeswr i'r Cardinal Carlo Borromeo ac yn Ganon Diwinyddol yn Eglwys Gadeiriol Milan. Fel nifer o'i gyd-Gatholigion ffoes i'r cyfandir er mwyn osgoi'r erledigaeth ar y ffydd yng ngwledydd Prydain. Yr argraffydd oedd Rhosier Smyth, cydymaith Gruffydd. Yn ôl y ddalen teitl cafodd ei gyhoeddi yn Rouen, ond ceisio taflu llwch yn llygaid yr awdurdodau Protestannaidd oedd y cyhoeddwyr. Anfonwyd y traethawd fesul taflen mewn ysgrifen i Gymru.

Llyfryddiaeth
-------------

* Gruffydd, R. Geraint, *Argraffwyr cyntaf Cymru: gwasgau dirgel y Catholigion adeg Elisabeth* (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1972)
* Gruffydd, R. Geraint, "Gwasg ddirgel yr ogof yn Rhiwledyn", *Journal of the Welsh Bibliographical Society* 9 (1958-65): 1-23
* Jones, Philip Henry ac Eiluned Rees, gol. *A nation and its books: a history of the book in Wales* (Aberystwyth: Llyfrgell Genedlaethol Cymru mewn cydweithrediad â Chanolfan y Llyfr Aberystwyth, 1998)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Y Drych Cristianogawl. Y Llyfrgell Genedlaethol. Adalwyd ar 6 Mai 2012.
Afon ym Mhenllyn, de Gwynedd, yw **Afon Lliw**. Ei hyd yw tua saith milltir.

Mae'n tarddu rhwng llethrau gorllewinol Moel Llyfnant a Foel Boeth yng nghwm mynyddig anghysbell Blaen-Lliw, tua 450m i fyny. Yn is i lawr Blaen-Lliw mae Nant Ddu yn ymuno â hi o'r Siglen-las ar lethrau Moel y Feidiog. Ychydig cyn yr aber mae'r lôn fynydd o Drawsfynydd i Lanuwchllyn yn ei chroesi.

Am weddill ei chwrs rhed yr afon i lawr cwm Pennant-Lliw i gyfeiriad Llanuwchllyn yn y dwyrain. Agored a gwlyb ydyw'r tir yn y rhan uchaf o'r cwm, yn ardal Cors y Gwartheg Llwydion. Yma mae ffrwd fechan Afon Erwent yn ymuno. Yna mae'r afon yn cyflymu ac yn disgyn mewn cyfres o raeadrau bychain, trwy Goed Wenallt ac i lawr i bentref bach Ddol Hendre dan gefnen Carndochan a'i chastell canoloesol a godwyd gan Llywelyn Fawr. Yn ymyl hen gaer Rufeinig Caer Gai mae'n llifo dan bont Pen-y-bont sy'n dwyn yr A494 ac yn aberu yn Afon Dyfrdwy filltir a hanner cyn i'r afon honno lifo i Lyn Tegid.

Roedd yr hen ffordd Rufeinig o Gaer Gai i Domen y Mur yn dilyn glannau'r afon o Ben-y-bont i fyny'r cwm.
Nant a dyffryn coediog ar y ffin rhwng Wrecsam a Sir y Fflint yw **Nant y Ffrith**. Mae tarddiad y Ffrith ychydig i'r dwyrain o Landegla, ac mae'n llifo drwy Gronfa Ddŵr Nant y Ffrith, trwy hen erddi Plas Nant y Ffrith ac yn ymuno ag Afon Cegidog ym mhentref Ffrith.

Plas Nant-y-Ffrith
------------------

Adeiladwyd y neuadd yn lluest hela gan Thomas Fry, masnachwr te o Lerpwl ym 1850. Bu farw'n fuan ar ôl ei gwblhau. Prynwyd y tŷ ym 1865 gan James Kyrke, meistr haearn lleol. Roedd y neuadd yn storfa ar gyfer cyflegrau yn ystod yr Ail Rhyfel Byd. Dymchwelyd y neuadd rhwng 1947 a 1950. Gwelir rhai o adfeilion y gerddi heddiw ac mae eu rhododendronau'n goroesi.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gwefan Discover Flintshire" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2015-09-08. Cyrchwyd 2014-04-30.

Oriel
-----

* Golygfa dros y Nant yn y gaeafGolygfa dros y Nant yn y gaeaf
* Y nant yn llifo trwy'r goedwigY nant yn llifo trwy'r goedwig
* Y lôn yn yr hydrefY lôn yn yr hydref
* Eirlysiau, Nant y FfrithEirlysiau, Nant y Ffrith
* Y lôn ynghanol gaeafY lôn ynghanol gaeaf
Peintiad o'r Drindod gan Szymon Czechowicz, sydd yn portreadu'r Ysbryd Glân fel colomen wen.
Athrawiaeth Gristnogol yw **y Drindod** sydd yn dal taw un bod ar ffurf tri pherson yw'r Duwdod: Duw'r Tad, Duw'r Mab, a Duw'r Ysbryd Glân. Ni amlyga'r syniad hon yn bendant yn y Beibl, ond mae Cristnogion yn tynnu sylw at adnodau'r Testament Newydd sydd yn disgrifio Iesu'r Mab, a'r Ysbryd Glân ill dau mewn perthynas unigryw â'r Tad.

Bathwyd yr enw Lladin *trinitas* gan Tertullian yn yr 2g, a defnyddiwyd yn ddiweddarach yn ystod y dadleuon dros natur Iesu Grist yn yr Eglwys Fore. Ar ddechrau'r 5g, amlinellodd Awstin o Hippo yr athrawiaeth yn ei waith *De Trinitate*, a fe ddadleua y gellir deall yr Ysbryd Glân fel cariad rhwng y Tad a'r Mab. Roedd diwinyddion cynnar fel rheol yn pwysleisio cyfartalwch y tri pherson, er iddynt awgrymu goruchafiaeth y Tad mewn rhyw modd.

Gellir deall yr athrawiaeth mewn sawl ffordd. Modd ydyw o ddehongli'r gair "duw" yng Nghristnogaeth, trwy neilltuo'r Duwdod Cristnogol, hynny yw y Drindod, oddi ar dduwiau eraill. Gellir hefyd gweld y Drindod fel eglurhad o brofiad hanesyddol y Cristnogion: Duw'r Tad, sydd yn tarddu o'r traddodiad Iddewig; Duw'r Mab, Iesu Grist ei hunan; a'r Ysbryd Glân sydd yn bresennol yn yr Eglwys Gristnogol ers atgyfodiad yr Iesu. Dywed hefyd i dri pherson y Drindod symboleiddio triawd o gysyniadau diwinyddol – y dechreuad, y mynegiant, a'r dychweliad neu'r cyfuniad – sydd yn gyffredin i nifer o grefyddau ac athroniaethau.
Afon yn ardal Arfon, Gwynedd, Cymru, w **Afon Desach**. Mae'n llifo o'r bryniau ger Bwlch Derwin i gyrraedd y môr yn Aberdesach. Ei hyd yw tua 5 milltir.

Cwrs
----

Mae Afon Desach yn tarddu yn y bryniau i'r de-orllewin o Fwlch Derwin, ger safle Brwydr Bryn Derwin (1255), tua 3 milltir i'r gogledd-orlelwin o Garndolbenmaen. Mae sawl ffrwd mynyddig yn ymuno mewn corsdir i'r gogledd o Fwlch Derwin. Mae'r afon yn llifo o'r gors i gyfeiriad y gogledd-orllewin rhwng y Foel a Bwlch Mawr. Mae'n llifo dan bont ar y briffordd A499 ac yn aberu ym Mae Caernarfon fymryn i'r gogledd o bentref gwyliau glan môr Aberdesach.

Etymoleg
--------

Credir fod yr enw 'Desach' o darddiad Gwyddeleg ac yn ffurf ar *Déissech*, sef "yn perthyn i'r Déisi." Llwyth Celtaidd o Iwerddon oedd y Déisi. Cofnodwyd *Aberdindesach* fel ffurf ar Aberdesach. Ystyr *din* yw 'dinas', sef caer. Ymddengys felly fod yr enwau lleoedd hynafol hyn yn profi bod y Déisi wedi ymsefydlu am gyfnod yn y rhan yma o Wynedd, er mai gyda Dyfed y maent yn cael eu cysylltu'n bennaf yng Nghymru.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Map OS Landranger 1:50,000 Taflen 123.
2. ↑  R. J. Thomas, *Enwau Afonydd a Nentydd Cymru* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1938), t.13
Mudiad arfog Islamaidd Sunni sy'n defnyddio dulliau terfysgol ac sy'n gweithredu yn Balochistan yw **Jundullah** (Byddin Allah) (Perseg: جندالله). Mae'n cymryd rhan yn y gwrthryfel Balochi ym Mhacistan ac yn nhalaith Iranaidd Sistan a Baluchestan. Mae Jundallah yn hawlio dros 1,000 o wrthryfelwyr yn ei rengoedd ac yn honni ei fod wedi lladd rhai cannoedd o filwyr Iranaidd. Mae'n cael ei ystyried yn fudiad terfysgol gan lywodraethau Pacistan ac Iran.

Mae'r Jundullah yn dweud ei fod yn ymladd dros hawliau Mwslemiaid Sunni yn Iran a thros greu "Balochistan Fawr" neu Balochistan unedig a fyddai'n cynnwys rhannau o dde-ddwyrain Iran a de-orllewin Pacistan. Mae ymchwil gan newyddiadurwr o ABC News yn datgelu fod y mudiad yn derbyn arian a chefnogaeth gudd gan y CIA er mwyn ansefydlogi llywodraeth Islamaidd Iran; dywedir fod $400 miliwn wedi cael eu clustnodi ar gyfer hynny, yn gyfrinachol, ar orchymyn George W. Bush. Mae hefyd yn cael ei gysylltu ag Al Qaeda a Sawdi Arabia, ill ddau'n elyniaethus i lywodraeth Shiite Iran.

Mae wedi bod yn gyfrifol am ymosodiadau terfysgol ar ddinasoedd yn ne-ddwyrain Iran. Ar 29 Rhagfyr 2008 ceisiodd hunan-fomiwr ymosod ar orsaf heddlu yn ninas Saravan, talaith Sistan a Baluchestan, gan ladd 4 o bobl.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  mondialisation.ca: "Guerre secrète contre l’Iran: Des Baloutches au service de la CIA"
2. ↑  CNN: "2nd blast in 3 days hits Iranian city"
3. ↑  "Jundullah responsible for Saravan bombing" Archifwyd 2008-12-30 yn y Peiriant Wayback. Adroddiad gan Press TV
Gwyddonydd oedd **William Phillips** (4 Mai 1822 – 23 Hydref 1905). Ganwyd yn Llanandras ym Maesyfed, yng Nghanolbarth Cymru.

Hanes
-----

Roedd gan ei frawd fusnes dilladau yn yr Amwythig. Yn ystod ei flynyddoedd cynnar, roedd yn brentis teiliwr gydai'i frawd. Ar ôl sawl blwyddyn daeth Phillips yn bartner yn y cwmni. Roedd ganddo ddiddordeb mawr mewn ffyngau ac roedd yn treulio'i amser yn yr Amwythig yn astudio'r gwahanol fathau o ffyngau. Ysgrifennodd llyfr yn 1887 o'r enw *A Manual of British Discomycetes*. Hanner cant o bapura oedden nhw am ffyngoedd. Cafodd clod mawr am ei waith. Fe gymerodd ugain mlynedd i baratoi y llyfr hwn.

Etholwyd Phillips yn Gymrawd o'r Gymdeithas Linneaidd.

Roedd ganddo ddiddordeb mawr mewn seryddiaeth a hynafiaethau.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Roberts, O.E (1980). *Rhai o Wyddonwyr Cymru*. Cyhoeddiadau Modern Cymreig Cyf. t. 33.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 39370064
* LCCN: n79037576
* ISNI: 0000 0000 2115 4202
* GND: 1055413073
* SUDOC: 08588748X
* BNF: cb111241453 (data)
* NKC: jx20120206022
* Botanist: W.Phillips
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |