Roedd **Alwyn Gwilym Sheppard Fidler** (8 Mai, 1909 – 4 Ionawr, 1990) yn bensaer a chynllunydd tref Cymreig. Gwasanaethodd fel prif bensaer tref newydd Crawley o 1947 i 1952 a Phensaer Dinas Birmingham o 1952 i 1964*.*

Cefndir
-------

Ganwyd Fidler yn Nhreffynnon, Sir y Fflint yn fab i William Ernest Fidler, athro, a Phoebe Maud, née Williams ei wraig. Cafodd ei addysgu yn Ysgol Ramadeg Treffynnon ac Ysgol Pensaernïaeth Prifysgol Lerpwl gan raddio ym 1932. Bu'n astudio wedyn yn yr Unol Daleithiau fel *Efrydydd y Fuddugoliaeth* o dan nawdd Sefydliad Brenhinol Penseiri Prydain (RIBA), ac yna ym 1933 aeth i'r Ysgol Brydeinig yn Rhufain fel *Efrydydd Rhufeinig* .

Gyrfa
-----

Dechreuodd ei yrfa yn gweithio i gwmni pensaernïol Gray Wornum a Herbert J. Rowse ym 1934.

Fe'i penodwyd yn brif bensaer i'r *Land Settlement Association* ym 1937. Roedd hon yn fenter gan y llywodraeth i ailsefydlu gweithwyr di-waith o ardaloedd difreintiedig. Yn 1938 symudodd i fod yn brif bensaer a chynghorydd technegol i Fanc Barclays. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd roedd yn uwch swyddog gwybodaeth dechnegol yn adran ymchwil ac arbrofion y Weinyddiaeth Diogelwch Cartref (1940-46). Gwasanaethodd hefyd yn y Gwarchodlu Cartref.

### Crawley

Yn 1947 penodwyd Fidler yn brif bensaer ar gyfer Tref Newydd Crawley. Roedd adeiladu'r dref newydd yn rhan o gynllun llywodraethol i wasgaru pobl a diwydiant ar ôl y rhyfel i drefi newydd ac estynedig. Enillodd fedal y Weinyddiaeth Tai a Llywodraeth Leol ym 1951, 1952, a 1954 am ei waith.

### Birmingham

Yn 1952 symudodd Fidler i fod yn bensaer cyntaf dinas Birmingham. Ym Mirmingham roedd yn gyfrifol am ddarparu ardaloedd preswyl cymysg ac o ansawdd uchel. Enillodd ystadau Fferm Lyndhurst a Hawkesley Moat a gynlluniwyd ganddo wobrau'r Ymddiriedolaeth Ddinesig ym 1961 a dechreuodd ei ddyluniadau ymddangos ar dudalennau'r wasg broffesiynol. Roedd hefyd yn weithgar yn hyrwyddo canolfan ddinesig ar gyfer y ddinas.

Fe'i penodwyd yn CBE ym 1963 am ei waith pensaernïol. Tra ym Mirmingham parhaodd i ymwneud â thai a threfi newydd trwy gynnal astudiaeth ddichonoldeb i archwilio'r posibilrwydd o sefydlu tref newydd arall yn Sir Amwythig. Daeth hwn yn Telford, ac ym 1976 dewiswyd ei bractis allan o 300 o ymgeiswyr i gynhyrchu prif gynllun y dref.

Gadawodd Sheppard Fidler Birmingham ym 1964 yn rhannol am resymau gwleidyddol. Nid oedd ei agwedd ofalus at ddylunio ac adeiladu yn cynhyrchu tai a gwblhawyd yn gyflym, sef yr hyn roedd rai cynghorwyr megis yr arweinydd Llafur, Harry Watton, yn dymuno.

### Wedi Birmingham

Ar ôl gadael Birmingham, sefydlodd Sheppard Fidler ei ymarfer pensaernïol a chynllunio trefol ei hun yn Llundain, AG Sheppard Fidler & Associates, lle'r bu'n gweithio hyd 1974. Parhaodd i weithio ar nifer o brosiectau tai graddfa fawr, gan gynnwys tai ar gyfer gweithwyr y lluoedd arfog yn Woolwich, de-ddwyrain Llundain, a Brize Norton, Swydd Rydychen. Yn ogystal, ymgymerodd y practis, a oedd wedi'i leoli yn Epsom, â gwaith pensaernïol i'r cwmni peirianneg sifil W. S. Atkins & Partners tan 1978. Cwblhaodd Atkins a Sheppard Fidler gynllun strwythur ar gyfer Shannon New Town, Iwerddon (1972); canolfan siopa y Podium yng nghanol Caerfaddon (1989), a Phrifysgol Gwlff Arabia, Bahrain. Comisiwn mwyaf adnabyddus Sheppard Fidler o'r cyfnod hwn oedd llyfrgell a chanolfan gymdeithasol Bourne Hall, Epsom (1965–70). Dynodwyd y llyfrgell gylchol arloesol hon, y cyfeirir ati yn aml fel y *soser gofod*, yn adeilad rhestredig gradd II yn 2015.

Teulu
-----

Ym 1936 priododd Fidler â Margaret Isabella Kidner (1898-1977), merch John Russell Kidner, meistr forwr. Bu iddynt un mab, John Alwyn Sheppard-Fidler (g.1938), a fu hefyd yn bensaer amlwg.

Marwolaeth
----------

Ymddeolodd Sheppard Fidler yn Reigate, Surrey, lle fu farw yn 80 mlwydd oed o ddirywiad cardiofasgwlaidd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3 4 5  Larkham, P. (2019, February 14). Fidler, Alwyn Gwilym Sheppard (1909–1990), architect. Oxford Dictionary of National Biography adalwyd13 Mawrth 2019
2. 1 2  (2007, December 01). Sheppard Fidler, Alwyn Gwilym, (8 May 1909–4 Jan. 1990), architect and town planning consultant. WHO'S WHO & WHO WAS WHO adalwyd 13 Mawrth 2019
3. ↑  Crawley vs Toronto, 1970 adalwyd 13 Mawrth 2019
4. ↑  Cyngor Crawley - New Town History Archifwyd 2019-06-21 yn y Peiriant Wayback. ] adalwyd 13 Mawrth 2019
5. ↑  Archifdy Birmingham Urban Renewal – Vision and Reality: The Birmingham Civic Centre Scheme 1926-1965 adalwyd 13 Mawrth 2019
6. ↑  BBC Telford is 50 years old: so is it still a new town? adalwyd 13 Mawrth 2019
7. ↑  Surrey Comet 10 Awst 2015 *Delight as 'flying saucer' Bourne Hall recognised by Historic England* adalwyd 13 Mawrth 2019
8. ↑  Historic England - Bourne Hall Library and Social Centre adalwyd 13 Mawrth 2019

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 172908105
* ULAN: 500224021
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |