Soeg afalau wedi eu gwasgu
Soeg grawnwin ar adeg y cynhaeaf, yn Dardagny, Ffrainc
Soeg grawnwin Chardonnay
Mae **soeg** (ceir hefyd **gweisgion** afalau ayyb) yn air am weddillion solet yn bennaf sydd, ar ôl gwasgu'r sudd o ffrwythau, llysiau neu rannau planhigion, fel afalau, grawnwin, moron neu domato yn aros. Cyfeirir hefyd at y gweddillion o falu a gwasgu ffa coffi ar gyfer espresso a choffi a'r gacen wasg a gynhyrchir wrth gynhyrchu olew olewydd yn ogystal â gweddillion y brag, a elwir hefyd yn rawn, o gwrw bragu.

Defnydd
-------

Gwydryn o Grappa wneir o soeg grawnwin
### Bwydo a gwrtaith

Mae soeg y rhan fwyaf o'r ffrwythau a geir wrth sudd yn cael ei ddefnyddio fel bwyd anifeiliaid, weithiau hefyd fel gwrtaith.

Soeg afal, wedi'i gymysgu'n rhannol â hyd at 10% o geirch, yn ystod misoedd y gaeaf i Wildfütterung ac Ankirren o ungulates a ddefnyddir.

### Bwyd a diodydd

Mae soeg grawnwin yn benodol yn cael ei brosesu i mewn i wirodydd, er enghraifft grappa yn yr Eidal a diodydd tebyg eraill: *bagaceira* (Portiwgal]]), *zivania* (Cyprus), *tsipouro* (Gwlad Groeg), *marc* (Ffrainc).

### Echdynnu pectin

Weithiau defnyddir soeg sitrws, betys ac afal i gael pectin, olewydd, sydd, ymhlith pethau eraill, yn lle llysiau yn lle gelatin yn unig

### Defnydd ynni

Yn ogystal, mae soeg yn ffurf gwerthfawr o ynni ac yn addas ar gyfer cynhyrchu ynni gan ddefnyddio systemau bio-nwy [3] neu fel pelenni soeg y gellir eu defnyddio fel tanwydd.

Gellir cael siarcol barbeciw o'r gacen olew a gynhyrchir wrth wasgu olewydd trwy wasgu ymhellach a chario dilynol.

Yn ystod y blynyddoedd diwethaf mae'n dechrau cael ei ddefnyddio i echdynnu cyfansoddion bioactif fel polyphenolau ohono.

Hanes
-----

Defnyddiodd yr hen Roegiaid a Rhufeiniaid grwyn grawnwin i greu *parot*, gwin a fyddai’n cael ei alw’n *piquette* yn ddiweddarach. Roedd yn win o ansawdd isel a oedd fel arfer yn cael ei yfed gan gaethweision a gweithwyr o ddosbarth cymdeithasol isel. Ar ôl i'r grawnwin gael eu pwyso ddwywaith, cafodd y crwyn eu socian mewn dŵr am un diwrnod a'u pwyso eto'r trydydd tro. Cymysgwyd yr hylif a ddeilliodd o hynny gyda mwy o ddŵr i gynhyrchu gwin gwan.

Defnyddiwyd soeg afal, ar y cyd â maidd, i flasu iteriad cyntaf diod feddal Fanta yn yr Almaen yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Gwnaethpwyd hyn oherwydd bod gwaharddiadau amser Rhyfel yn cyfyngu ar allu Coca-Cola yr Almaen i fewnforio a gweithgynhyrchu'r diod Americanaidd.

Etymoleg
--------

Ceir y cofnod cynharaf o'r gair **soeg** o lawysgrif Llyvyr Agkyr Llandewivrevi o'r flwyddyn 1346, lle gwelir *Ymegys ydhidlir y gwin or soec*. Noda'r Geiriadur bod y gair yn cael ei ddefnyddio mewn gwahanol cyd-destunau hefyd; "Gweisgion sy'n weddill ar ôl bragu, gwneud gwin &c. (yn enwedig fel bwyd moch) ; gwaddod(ion), gweddill(ion) sylwedd soeglyd hefyd yn *ffig* ac yn ddifr."

Gall y gair **soegyn** (gwrywaidd) neu **soegen** (benywaidd), olygu talp o sylwedd gwlyb neu laith; "soeglyn, wedi ei drochi neu ei fwydo, wedi ei socian, gwlyb sop."

Dolenni
-------

* Fideo, 'How it's Made: Grappa'
* Fideo, 'Italian Grappa'

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Geiriadur yr Academi, 'pomace'
2. ↑  Drying Apple, Carrot, Tomato & Grape Pomace with Stronga
3. ↑  What is Olive Pomace Oil?
4. ↑  How to Make Homemade Apple Pectin | How to Extract Pectin from Apples | Make Your Own Pectin
5. ↑  Engineer recycles olive pomace into fuel pellets
6. ↑  CHARCOAL MAKING FROM OLIVES WASTE
7. ↑  [Optimization of Supercritical Fluid Consecutive Extractions of Fatty Acids and Polyphenols from Vitis Vinifera Grape Wastes
8. ↑  Robinson, Jancis (ed.). *The Oxford Companion to Wine* (arg. 3ª). t. 532.CS1 maint: extra text: authors list (link)
9. ↑  Gwasg Prifysgol Cymru, 'soeg'
10. ↑  Gwasg Prifysgol Cymru, 'soegyn'