Roedd **Armanda Degli Abbati** yn gantores opera Eidalaidd, oedd hefyd yn cael ei hadnabod fel **Armanda Degli Abbati Campodonico**, (10 Ionawr 1879 - 1946). Roedd hi'n canu'r prif rolau mezzo-soprano yn nhai opera'r Eidal, De America, a Rwsia. Ym 1926 ymgartrefodd yn Estonia lle daeth yn athrawes leisiol nodedig gan hyfforddi cenhedlaeth o gantorion opera Estonia. Cafodd ei alltudio o Estonia yn ystod meddiannaeth y Sofietaidd o Estonia yn yr Ail Ryfel Byd a thybir iddi farw mewn gwersyll carchar yn Karaganda.

Bywyd a gyrfa
-------------

Ganed Degli Abbati yn Rhufain ac astudiodd gerddoriaeth yno. Un o'i hymddangosiadau cynharaf oedd fel unawdydd mewn cyngerdd o gerddoriaeth Palestrina, yn yr *Accademia Filarmonica Romana* ym mis Rhagfyr 1894.  Ym mis Ionawr 1896 creodd rôl Madeleine yn y perfformiad cyntaf o opera *Darette* gan De Rossi Fadette yn y Teatro Nazionale yn Rhufain. Yn ddiweddarach y flwyddyn honno, ymddangosodd yn y Teatro Mercadante yn Napoli, gan adfer rôl Madeleine a chreu rôl Mara Nastagia yn y perfformiad cyntaf o *La Collana di Pasqua* gan Gaetano Luporini. Ymddangosodd fel Ortrud yn *Lohengrin* yn Teatro Costanzi yn Rhufain ym 1897 a 1898  ac ymddangosodd yno hefyd ym 1898 fel Kaled yn *Le roi de Lahore* gan Massenet ac fel Urbain yn *Les Huguenots* gan Meyerbeer. Wedi hynny, cafodd ei chyflogi gan dŷ opera La Scala ar gyfer tymor 1898-1899 lle'r oedd ei rolau'n cynnwys Meg Page yn *Falstaff* Verdi yn ogystal ag adfer Kaled ac Urbain. 

Tu allan i'r Eidal ymddangosodd Degli Abbati gyda chwmnïau opera Eidalaidd teithiol yn Ne America lle'r oedd ei pherfformiadau'n cynnwys Amneris yn *Aida* yn y Teatro Lyrico yn Rio de Janeiro ym 1899 a Brangäne yn *Tristan und Isolde* a Tescheretta yn *Il Medio Evo Latino* gan Ettore Panizza yn y Teatro de la Opera yn Buenos Aires ym 1901.  Perfformiodd hefyd yn Ymerodraeth Rwsia ar wahanol adegau rhwng 1900 a 1902 ac yn enwedig yn y Theatr Ddinesig yn Odessa. Ysgrifennodd Vladimir Jabotinsky am rai o’i pherfformiadau ym 1901 yn Odessa ar gyfer yr *Odesskie Novosti.* Roedd wedi cyfarfod â hi trwy ei ffrind, y chwyldroadwr ifanc Vsevolod Lebedintsev. Yn ddiweddarach ysgrifennodd Jabotinsky yn ei gofiannau fod Lebedintsev "wedi rhannu ei amser a'i frwdfrydedd rhwng ei dair delfryd: astudio seryddiaeth yn y brifysgol, nosweithiau yn opera'r Eidal, a hefyd caru gyda'r gantores ifanc Armanda degli Abbati." 

Yn y blynyddoedd rhwng 1902 a 1904, rhoddwyd nifer o rolau mawr i Degli Abbati. Canodd Cristina yn *Il voto* a'r rolau teitl yn *Fedora* a *Carmen* yn y Teatro Bellini yn Napoli ym 1902, Gertrude yn *Hamlet* yn y Teatro Adriano yn Rhufain ym 1903, a'r Dywysoges de Bouillon yn *Adriana Lecouvreur* yn y Teatro Massimo yn Palermo ym 1904.  Priododd Attilio Campodonico yn Rhufain ym 1904 a chyhoeddodd ei bwriad i ymddeol o'r llwyfan operatig wedi iddi briodi yn y cylchgrawn *Musica e musicisti*. Ar ôl ei phriodas ymddangosodd mewn cyngherddau achlysurol. Rhoddodd hi wersi llais yn Genoa o'i stiwdio yn Piazza Giustiniani.  Yn y 1920au, dysgodd ganu yn Rhufain ac roedd yn aelod o'r Circulo russo (Cylch Rwsieg) yno. Daeth allan o'i hymddeoliad yn fyr ym mis Gorffennaf 1921 i ganu rôl y teitl ym mhremière opera Francesco Marcacci *Nadeida* yn y Teatro Adriano.   

Ym 1926 perswadiodd y tenor o Estonia, Karl Ots, a oedd wedi bod yn un o’i myfyrwyr yn Rhufain, Weinyddiaeth Addysg Estonia i wahodd Degli Abbati i Tallinn fel athrawes canu. Penderfynodd ymgartrefu yno’n barhaol ac agor ei stiwdio ei hun lle hyfforddodd genhedlaeth gyfan o gantorion opera Estonia. Trefnodd berfformiadau cyngerdd oedd yn cynnwys ei myfyrwyr a chyfansoddodd sawl cân gelf iddynt eu canu yn y cyngherddau. Wedi i'r Undeb Sofiet meddiannu Estonia, fe’i harestiwyd fel estron gelyniaethus ym 1941 a’i alltudio i wersyll carchar yn Karaganda yn yr hyn sydd bellach yn Casachstan. Tybir iddi farw yno ym 1946. Ei chyfathrebiad olaf oedd llythyr a anfonodd at un o'i myfyrwyr yn Estonia dyddiedig 27 Awst 1946.

Nodiadau
--------

1. ↑  ni ddylid ei drysu â mezzo-soprano o'r Ariannin Armanda Campodonico (1879-1933).

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Abbati, Armanda degli - Eesti Entsüklopeedia". *entsyklopeedia.ee*. Cyrchwyd 2021-08-30.
2. ↑  Kutsch, Karl-Josef; Riemens, Leo (2004). "Campodonico, Armanda". *Großes Sängerlexikon* (yn Almaeneg). **4**. Walter de Gruyter. t. 701. ISBN 359844088X.
3. ↑  *La Rassegna musicale* (1939).
4. ↑  "Gherardo Casaglia - Almanacco". *almanac-gherardo-casaglia.com*. Cyrchwyd 2021-08-30.
5. ↑  Libretti d'opera.
6. ↑  Gonçalves, Augusto de Freitas Lopes (1975). *Dicionário histórico e literário do teatro no Brasil*, Cyf. 1, tud. 55. Livraria Editora Cátedra
7. ↑  Jabotinsky, Vladimir; translation and notes by Brian Horowitz and Leonid Katsis (2015).
8. ↑  Serao, Matilde (1902). *La Settimana*. Robarts - University of Toronto. Napoli, Tip. Angelo Trani. tt. 222, 453.
9. ↑  *Musica e musicisti* (1904), p. 454.
10. ↑  Marinaro, Egidio (2011).
11. ↑  Garnier, G.L. (22 Gorffennaf 1921).
12. ↑  Chuilon, Jacques (2009)

Dolen allanol
-------------

* *Esmaspäev* (4 Ebrill 1938). "Laulutaevasse tõuseb uusi tähti!", p. 6. Cyfweliad gyda Degli Abbati (yn yr Estoneg)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 307348062
* The SBN id CUBV000074 is not valid.

 |