Darluniad modern o'r rhaniad Gogledd-De. Mae glas yn cynnwys gwledydd y Gogledd (yr G8 a gwledydd datblygedig/y Byd Cyntaf), a choch yn cynnwys gwledydd y De.
Rhaniad economaidd-gymdeithasol a gwleidyddol bydol sy'n bodoli rhwng y gwledydd datblygedig cyfoethog, a elwir yn "y Gogledd", a'r gwledydd datblygol (yn cynnwys y gwledydd lleiaf datblygedig), a elwir yn "y De", yw'r **rhaniad Gogledd-De**. Er lleolir y rhan fwyaf o wledydd y Gogledd yn Hemisffer y Gogledd, nid daearyddiaeth sy'n diffinio'r rhaniad yn bennaf. Mae'r Gogledd yn cynnwys pedwar o bum aelod arhosol Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig ac holl aelodau'r G8, ac yn cyfansoddi y Gorllewin a'r Byd Cyntaf gyda nifer o wledydd yr Ail Fyd hefyd. Mae'r term "rhaniad Gogledd-De" dal yn gyffredin, ond mae'r termau "Gogledd" a "De" wedi'u dyddio braidd. Wrth i wledydd dod yn fwy economaidd ddatblygedig, gallent dod yn rhan o'r Gogledd beth bynnag yw eu lleoliad daearyddol, tra ystyrid unrhyw wledydd eraill nad ydynt yn bodloni'r statws datblygedig fel rhan o'r De.

Problemau gyda'r rhaniad
------------------------

Gwanháu'r term rhaniad Gogledd-De wnaeth cwymp y Bloc Sofietaidd a'r tlodi a ddilynodd gan fod nifer o'r cyn-weriniaethau Sofietaidd nawr yn dod o dan statws gwledydd datblygol, ac mae'r term "Ail Fyd" yn anghyffredin ar hyn o bryd. Ar y llaw arall, mae nifer o wledydd a gafodd eu hystyried yn flaenorol yn ddatblygol, megis Pedwar Teigr Asia, nawr yn ddatblygedig ac yn rhan o'r Byd Cyntaf modern; er hyn, mewn rhai mapiau o'r rhaniad Gogledd-De, disgrifir y fath wledydd fel rhan o'r De, sy'n anghyson â'r diffiniad uchod. Hefyd, disgrifir tiriogaethau dibynnol y gwledydd datblygedig fel rhan o'r De, er eu bod yn rhan o'r byd datblygedig.

Y Gogledd: gwledydd datblygedig
-------------------------------

 *Prif erthygl: Gwlad ddatblygedig*
Yn gyffredinol, cytunir sefydliadau megis Banc y Byd, y Gronfa Ariannol Ryngwladol (IMF) a'r Asiantaeth Gwybodaeth Ganolog (CIA) bod y grŵp o wledydd datblygedig yn cynnwys y gwledydd a thiriogaethau canlynol (*yn nhrefn yr wyddor*):

     Gwledydd uchel eu hincwm ac economïau datblygedig yn ôl Banc y Byd a'r IMF
* Noder: Nid yw Gweriniaeth Pobl Tsieina yn wlad ddatblygedig ac fe ystyrir fel rhan o'r "De". Er hyn, ystyrir Hong Cong a Macau, ardaloedd gweinyddol arbennig GPC, fel rhan o'r "Gogledd".

### Yr Amerig

* *Baner Bermiwda Bermiwda*  (Baner Y Deyrnas Unedig Y Deyrnas Unedig )
* Baner Canada Canada
* *Baner Saint Pierre a Miquelon Saint Pierre a Miquelon*  (Ffrainc)
* Baner Unol Daleithiau America Unol Daleithiau America

### Asia

* Baner De Corea De Corea
* Baner Cyprus Cyprus
* *Baner Hong Cong Hong Cong*  (Baner Tsieina Tsieina )
* Baner Israel Israel
* Baner Japan Japan  Japan
* *Baner Macau Macau*  (Baner Tsieina Tsieina )
* Baner Singapôr Singapôr
* Baner Gweriniaeth Tsieina Gweriniaeth Tsieina

### Canolbarth a Gorllewin Ewrop

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| * Baner Yr Almaen Yr Almaen
* Baner Andorra Andorra
* Baner Awstria Awstria
* Baner Gwlad Belg Gwlad Belg
* Baner Denmarc Denmarc  (yn cynnwys*Baner Ynysoedd Faroe Ynysoedd Faroe* )
 | * Baner Y Deyrnas Unedig Y Deyrnas Unedig
* Baner Dinas y Fatican Dinas y Fatican
* Baner Yr Eidal Yr Eidal
* Baner Y Ffindir Y Ffindir
* Baner Ffrainc Ffrainc
 | * Baner Gwlad Groeg Gwlad Groeg
* Baner Hwngari Hwngari
* Baner Gwlad yr Iâ Gwlad yr Iâ
* Baner Yr Iseldiroedd Yr Iseldiroedd
* Baner Gweriniaeth Iwerddon Gweriniaeth Iwerddon
 | * Baner Liechtenstein Liechtenstein
* Baner Lwcsembwrg Lwcsembwrg
* Baner Monaco Monaco
* Baner Norwy Norwy
* Baner Portiwgal Portiwgal
 | * Baner San Marino San Marino
* Baner Sbaen Sbaen
* Baner Slofenia Slofenia
* Baner Sweden Sweden
* Baner Y Swistir Y Swistir
 |

### Oceania

* Baner Awstralia Awstralia
* Baner Seland Newydd Seland Newydd

Gweddill "y Gogledd"
--------------------

### Aelodau eraill yr G8

* Baner Rwsia Rwsia

### Y Balcanau

* Baner Albania Albania
* Baner Bosnia a Hercegovina Bosnia a Hercegovina
* Baner Croatia Croatia
* Baner Kosovo Kosovo
* Baner Gogledd Macedonia Gogledd Macedonia
* Baner Montenegro Montenegro
* Baner Serbia Serbia

### Dwyrain Ewrop

* Baner Belarws Belarws
* Baner Bwlgaria Bwlgaria
* Baner Moldofa Moldofa
* Baner Rwmania Rwmania
* Baner Wcráin Wcráin

Llinell Brandt
--------------

Lluniad gweledol o'r rhaniad Gogledd-De yw **Llinell Brandt**; fe'i gynigiwyd gan y Canghellor Almaenig Willy Brandt yn y 1970au. Mae'n amgylchynu'r byd ar ledred o tua 30° G, yn pasio rhwng Gogledd a Chanolbarth America, i ogledd Affrica ac India, ond yn gostwng i'r de er mwyn cynnwys Awstralia a Seland Newydd fel rhan o'r "Gogledd Cyfoethog".

Bwlch Datblygiad
----------------

Map o'r byd yn dynodi'r Indecs Datblygiad Dynol (2004).
     uchel (0.800–1)     canolig (0.500–0.799)     isel (0.300–0.499)     dim safle



Yn ddiweddar mae'r term **Bwlch Datblygiad** wedi ymddangos i ddisgrifio'r rhaniad Gogledd-De. Mae'r cysyniad hyn yn rhoi mwy o bwyslais ar gau'r bwlch amlwg sydd rhwng gwledydd cyfoethog (mwy economaidd ddatblygedig) a gwledydd tlawd (llai economaidd ddatblygedig). Ffordd dda o fesur ar ba ochr o'r bwlch y mae gwlad yw ei safle ar yr Indecs Datblygiad Dynol (IDD). Yr agosaf yw safle gwlad i 1.0, y mwyaf yw ei lefel datblygiad.

Gweler hefyd
------------

* Daearwleidyddiaeth
* Rhaniad digidol
* Rhaniad Gogledd-De yng Nghymru
* Rhaniad Gogledd-De yn y Deyrnas Unedig

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) S-Cool! - GCSE Geography Revision - Quicklearn. Adalwyd ar 19 Mai, 2008.
2. ↑  (Saesneg) North–South divide. tiscali.co.uk. Adalwyd ar 27 Mai, 2008.
3. ↑  Therien. J.P, (1999) Beyond the North-South Divide: the two tales of world poverty. *Third World Quarterly*. Cyfrol 20. Rhif 4. tud. 723-742

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Share The World's Resources: The Brandt Commission Report Archifwyd 2007-05-15 yn y Peiriant Wayback. – adroddiad o gomisiwn a benwyd gan Willy Brandt, 1980
* (Saesneg) Brandt 21 Forum – gwybodaeth ar y comisiwn gwreiddiol ac adroddiad wedi'i ddiweddaru