|  |  |
| --- | --- |
|  Rhybudd!  | **Mae angen cywiro iaith yr erthygl hon.**   Beth am fynd ati i'w chywiro?
Dyma restr o erthyglau i'w cywiro: Tudalennau â phroblemau ieithyddol. |

 Cyfraddau marwolaethau babanod, o dan 1 oed, yn 2013
**Marwolaethau babanod** yw marwolaeth plant ifanc o dan 1 oed. Mesurir y doll marwolaeth hon gan y **gyfradd marwolaethau babanod** ( **IMR,** Wedi'i grynhoi o "Infant mortality rate" yn Saesneg ), sef nifer y marwolaethau plant o dan flwydd oed fesul 1000 o enedigaethau byw. Mae'r gyfradd marwolaethau o dan bump oed, y cyfeirir ati fel y *gyfradd marwolaethau plant*, hefyd yn ystadegyn pwysig, gan ystyried mai dim ond ar blant o dan flwydd oed y mae'r gyfradd marwolaethau babanod. 

Genedigaeth gynamserol yw'r cyfrannwr mwyaf i'r IMR.  Achosion arweiniol eraill o farwolaethau babanod yw asphyxia genedigaeth, niwmonia, camffurfiadau cynhenid, cymhlethdodau genedigaeth tymor fel llosgiad llinyn bogail y ffetws yn anarferol, neu lafur hir,  haint newydd-anedig, dolur rhydd, malaria, y frech goch a diffyg maeth.  Un o achosion mwyaf cyffredin marwolaethau babanod y gellir eu hatal yw ysmygu yn ystod beichiogrwydd.  Mae llawer o ffactorau'n cyfrannu at farwolaethau babanod, fel lefel addysg y fam, amodau amgylcheddol, a seilwaith gwleidyddol a meddygol.  Gall gwella glanweithdra, mynediad i ddŵr yfed glân, imiwneiddio yn erbyn clefydau heintus, a mesurau iechyd y cyhoedd eraill helpu i leihau cyfraddau marwolaethau babanod uchel. 

Ym 1990 bu farw 9 miliwn o fabanod yn llai na blwyddyn ar ôl eu geni yn fyd-eang. Tan 2015 mae'r nifer hwn bron wedi haneru i 4.6 miliwn o farwolaethau babanod.  Dros yr un cyfnod, gostyngodd y *gyfradd* marwolaethau babanod o 65 o farwolaethau fesul 1,000 o enedigaethau byw i 29 o farwolaethau fesul 1,000. 

Ledled y byd, mae cyfradd marwolaethau babanod (IMR) yn amrywio'n sylweddol, ac yn ôl Gwyddorau Biotechnoleg ac Iechyd, addysg a disgwyliad oes yn y wlad yw prif ddangosydd IMR.  Cynhaliwyd yr astudiaeth hon ar draws 135 o wledydd dros gyfnod o 11 mlynedd, gyda chyfandir Affrica â'r gyfradd marwolaethau babanod uchaf o unrhyw ranbarth arall a astudiwyd gyda 68 o farwolaethau i bob 1,000 o enedigaethau byw.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Under-Five Mortality". *UNICEF*. Cyrchwyd 2017-03-07.
2. ↑  "Infant Mortality: What Is CDC Doing?". *Infant Mortality | Maternal and Infant Health | Reproductive Health |*. Centers for Disease Control and Prevention. Cyrchwyd 2017-03-07.
3. ↑  "Labor and Delivery Complications -- the Basics". *WebMD*. Cyrchwyd 2017-03-16.
4. ↑  "Infant Mortality & Newborn Health". Women and Children First. Cyrchwyd 2017-04-25.
5. ↑  "A population study of first and subsequent pregnancy smoking behaviors in Ohio". *Journal of Perinatology* **36** (11): 948–953. November 2016. doi:10.1038/jp.2016.119. PMID 27467563.
6. ↑  "Environmental and socio-economic determinants of infant mortality in Poland: an ecological study". *Environmental Health* **14**: 61. July 2015. doi:10.1186/s12940-015-0048-1. PMC 4508882. PMID 26195213. .
7. ↑  Roser, Max (2013-05-10). "Child Mortality". *Our World in Data*. .
8. ↑  "Mortality rate, infant (per 1,000 live births) | Data". *data.worldbank.org*. Cyrchwyd 2019-03-24.
9. ↑  Alijanzadeh, Mehran; Asefzadeh, Saeed; Zare, Seyed Ali Moosaniaye (2016-02-01). "Correlation Between Human Development Index and Infant Mortality Rate Worldwide". *Biotechnology and Health Sciences* **3** (1). doi:10.17795/bhs-35330. ISSN 2383-028X. .