Roedd **Edward Thomas 'Ted' Vizard** (7 Mehefin 1889 - 25 Rhagfyr 1973) yn bêl-droediwr rhyngwladol Cymreig a ddaeth yn rheolwr. Gwariodd bron y cyfan o'i yrfa chwarae yn Bolton Wanderers.

Cefndir
-------

Ganwyd Vizard yn y Cogan, Penarth yn fab i Thomas Vizard, trimer glo a Sarah (née Young) ei wraig. Roedd ei rieni yn hanu o Wiltshire. Cafodd ei addysgu yn Ysgol y Bwrdd, Cogan, lle enillodd wobr o oriawr a chadwyn gwerth £5 (gwerth dros £500 o ran Mynegai Prisiau Manwerthu yn 2019 ) am gyrraedd record yr ysgol am beidio â cholli ddiwrnod trwy absenoldeb am fwy na ddeng mlynedd.

Ym 1918 priododd Annie Clara Singleton, bu iddynt fab a merch.

Gyrfa fel chwaraewr
-------------------

Bu Vizard yn chware rygbi i Benarth a phêl-droed i Dref y Barri cyn ymuno â Bolton Wanderers.

Wedi bod yn seren yn nhîm yr ysgol, y pentref a'r Barri danfonodd prifathro ysgol y Cogan llythyr i reolwr Aston Villa gan awgrymu bod ei gyn disgybl 19 mlwydd oed yn un byddai'n werth iddynt ystyried. Danfonodd y tîm sgowt i lawr i Forgannwg i gael golwg ar ei berfformiad. Yn anffodus i Villa drysodd y sgowt ac aeth i chwilio am Vizard yn chware gêm yn Gilfach Goch yn hytrach na Gilfach Fargoed, lle roedd yn chware ar y ddiwrnod. Wedi methiant sgowt Villa i droi fynnu cysylltodd y brifathro a Bolton Wanderers. Cynigiodd Bolton cyfnod brawf iddo.

Ymunodd â Bolton Wanderers ym mis Medi 1910 o'r Barri, gan wneud ei ymddangosiad cyntaf yn ddiweddarach y flwyddyn honno. Gwariodd y 18 tymor nesaf fel blaenwr gan wneud cyfanswm o 512 ymddangosiad a gan sgorio 70 o goliau.

Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf fe wasanaethodd yn y Corfflu Hedfan Brenhinol a fu'n chware i dîm ryfel Chelsea pan oedd wedi'i leoli yn Llundain.

Yn ystod ei gyfnod yn Bolton, ymddangosodd yn Rowndiau Terfynol Cwpan FA Lloegr ym 1923, 1926 a 1929, gyda'i dîm yn fuddugol ar bob achlysur. Arhosodd yn y tîm nes iddo ymddeol ym 1931 yn 41 mlwydd oed, gan ddod y chwaraewr hynaf i chwarae i'r clwb (record cafodd ei drechu ym 1995 gan Peter Shilton).

Enillodd Vizard 22 cap rhyngwladol dros Gymru hefyd, gan ennill ei gap cyntaf dim ond 4 mis ar ôl ddechrau chwarae yn broffesiynol. Enillodd ei gap rhyngwladol olaf ym mis Hydref 1926, pan oedd yn 37 mlwydd oed.

Gyrfa reoli
-----------

### Swindon Town

Ym mis Ebrill 1933 rhoddodd Vizard y gorau i'w swydd fel hyfforddwr y tîm 'A' gyda Bolton Wanderers er mwyn dod yn rheolwr Swindon Town, swydd a ddaliodd hyd 1939.

### QPR

Ar ôl tymor 1938/39, gadawodd Vizard Swindon i gymryd yr awenau yn Queens Park Rangers, gan olynu Billy Birrell. Oherwydd i ddechrau'r Ail Ryfel Byd atal pêl-droed y gynghrair, ni chafodd gyfle i'w rheoli mewn gêm gystadleuol. Er gwaethaf hyn, roeddynt yn gymharol lwyddiannus mewn gemau cyfnod y rhyfel  ac ym 1944 disodlodd yr Uwch-gapten Frank Buckley fel rheolwr Wolverhampton Wanderers.

### Wolves

Penodwyd Vizard yn rheolwr Wolves ym mis Ebrill 1944, ac er iddo fynd â nhw i'r trydydd safle yn yr Adran Gyntaf yn y tymor heddwch cyntaf yn 1946/47, cafodd ei ddisodli gan Stan Cullis yn haf 1948.

Marwolaeth
----------

Wedi ymddeol o bêl-droed bu Vizard yn dafarnwr yn y Tattenhall Hotel, Wolverhampton. Bu farw yn Wolverhampton ar ddydd Nadolig 1973 yn 84 mlwydd oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Yr Archif Genedlaethol. Cyfrifiad 1901; Cofnod RG13/4990; Ffolio: 103; Tud: 31 Cogan, Morgannwg
2. ↑  Measuring Worth adalwyd 17 Gorffennaf 2019
3. ↑  "Notitle - Evening Express". Walter Alfred Pearce. 1903-05-02. Cyrchwyd 2019-07-17.
4. 1 2 3  Spartacus Educational Ted Vizard adalwyd 17 Gorffennaf
5. 1 2  Birmingham Daily Gazette 08 Hydref 1947 tud 4 *Whats in a name especially Welsh? Villa Scout lost his way to Ted Vizard* gan Charles Harrold
6. ↑  Joyce, Michael (2004). Football League Players' Records 1888 to 1939. Soccerdata. ISBN 1-899468-67-6
7. ↑  Macey, Gordon (1993). Queens Park Rangers – A Complete Record. The Breedon Books Publishing Company Limited. ISBN 1-873626-40-1
8. ↑  Matthews, Tony (2001). The Wolves Who's Who. Britespot. ISBN 1-904103-01-4
9. ↑  "Ted Vizard". Wolves Managers From 1885 to Present Day adalwyd 17 Gorffennaf 2019