Ffilm Brydeinig-Americanaidd hanesyddol, sy'n addasiad o'r cofiant o'r un enw gan Solomon Northup, ydy ***12 Years a Slave***. Mae'r ffilm yma'n cynnwys trais rhywiol.

Rhyddhawyd y ffilm yn 2013 ac mae'n olrhain hanes negro rhydd o Efrog Newydd a herwgipiwyd yn Washington, D.C. yn 1841 ac a werthwyd i gaethwasiaeth. Gweithiodd ar blanhigfa yn nhalaith Louisiana am ddeuddeg mlynedd cyn iddo gael ei ryddhau. Roedd yr argraffiad ysgholheigiadd cyntaf o gofiant Northrup, a gyd-olygwyd gan Sue Eakin a Joseph Logsdon yn 1968, yn olrhain yr hanes gan ddod i'r casgliad fod yr hanes yn hanesddyol gywir.

Dyma'r drydedd ffilm i gael ei chyfarwyddo gan Steve McQueen ac a ysgrifennwyd gan John Ridley. Chwaraeodd Chiwetel Ejiofor y brif rôl sef Northup. Chwaraeodd Michael Fassbender, Benedict Cumberbatch, Paul Dano, Paul Giamatti, Lupita Nyong'o, Sarah Paulson, Brad Pitt a Alfre Woodard rolau cefnogol hefyd. Ffilmiwyd y rhan fwyaf o'r ffilm yn New Orleans, Louisiana, o 27 Mehefin tan 13 Awst, 2012, ar gyllideb o $20 miliwn. Defnyddiwyd pedwar lleoliad hanesyddol sef planhigfeydd antebellum: Felicity, Magnolia, Bocage, a Destrehan. O'r pedwar, Magnolia sydd agosaf i'r blanhigfa lle daliwyd Northup mewn gwirionedd.

Derbyniodd *12 Years a Slave* adolygiadau clodwiw pan gafodd ei ryddhau yn 2013, a chafodd ei enwi'n ffilm y flwyddyn gan nifer o allfeydd cyfryngol. Yn 2014, derbyniodd y ffilm Wobr Golden Globe, a chafodd ei enwebi am naw o Gwobrau'r Acaemi yn cynnwys y Ffilm Orau, y Cyfarwyddwr Gorau i McQueen, yr Actor Gorau i Ejiofor, yr Actor Cefnogol Gorau i Fassbender, a'r Actores Gefnogol Orau i Nyong'o. Cafodd y ffilm ei chydnabod gan British Academy of Film and Television Arts (BAFTA) gyda gwobr y Ffilm Orau yn Chwefror 2014, gyda Ejiofor yn ennill y BAFTA am yr Actor Gorau.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Gwobr yr Academi am Ffilm Orau, Dallas-Fort Worth Film Critics Association Award for Best Film.

Cast
----

Alfre Woodard ar noson agoriadol *12 Years a Slave*

* Chiwetel Ejiofor fel Solomon Northup
* Lupita Nyong'o fel Patsey
* Michael Fassbender fel Edwin Epps
* Sarah Paulson fel Mary Epps
* Benedict Cumberbatch fel William Ford
* Brad Pitt fel Samuel Bass
* Paul Dano fel John Tibeats
* Adepero Oduye fel Eliza
* Paul Giamatti fel Theophilus Freeman
* Garret Dillahunt fel Armsby
* Scoot McNairy fel Brown
* Taran Killam fel Hamilton
* Chris Chalk fel Clemens Ray
* Michael K. Williams fel Robert
* Liza J. Bennett fel Mistress Ford
* Kelsey Scott fel Anne Northup
* Alfre Woodard fel Mistress Harriet Shaw
* Quvenzhané Wallis fel Margaret Northup
	+ Devyn A. Tyler fel Adult Margaret Northup
* Cameron Zeigler fel Alonzo Northup
* Rob Steinberg fel Parker
* Jay Huguley fel Sheriff Villiere
* Christopher Berry fel James Burch
* Bryan Batt fel Judge Turner
* Bill Camp fel Radburn
* Dwight Henry fel Uncle Abram
* Deneen Tyler fel Phebe
* Ruth Negga fel Celeste

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen ar 9 Hydref 1969 yn Llundain. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1993 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Gelf Chelsea.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Turner
 * CBE
 * Gwobr yr Academi am Ffilm Orau
 * Marchog Faglor

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 8.9/10 (Rotten Tomatoes)
* 95% (Rotten Tomatoes)
* 96/100

.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Gwobr yr Academi am Ffilm Orau, Dallas-Fort Worth Film Critics Association Award for Best Film.

Mae'r incwm a dderbyniwyd am y ffilm hon dros 187,733,202 $ (UDA).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑ . dyddiad cyrchiad: 24 Chwefror 2022.
2. ↑ . dyddiad cyrchiad: 24 Chwefror 2022.
3. ↑  "12 Years a Slave". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 307457464
* LCCN: no2014012823
* SUDOC: 223448818
* BNE: XX5416141

 |