Actor Americanaidd oedd **Charles Grodin** (21 Ebrill 1935 – 18 Mai 2021) sydd yn nodedig am ei berfformiadau di-wên mewn ffilmiau comedi.

Ganed yn Pittsburgh, Pennsylvania, i deulu Iddewig. Astudiodd actio ym Mhrifysgol Miami, ond gadawodd heb raddio. Enillodd ysgoloriaeth i Ysgol Chwaraedy Pittsburgh. Wedi hynny, symudodd i Efrog Newydd i astudio yn yr Actors Studio, tra'n gweithio fel gyrrwr tacsi a gwarchodwr. Cafodd fân-rannau yn y theatr ac ar y teledu, a gweithiodd yn gynorthwy-ydd i'r cyfarwyddwr Gene Saks. Ymddangosodd ar theatr Broadway am y tro cyntaf ym 1965 yn y gomedi ramantaidd *Tchin-Tchin*, yn serennu Anthony Quinn, ym 1965. Ymddangosodd mewn 65 o benodau o'r sioe sebon *The Young Marrieds* ym 1965, ac ysgrifennodd i'r sioe gudd-gamera *Candid Camera*. Cyd-ysgrifennodd a chyfarwyddodd sioe gerdd ddychanol, *Hooray! It’s a Glorious Day … And All That*, ym 1967.

Un o'i rannau cyntaf ar y sgrin fawr oedd obstetrydd yn y ffilm arswyd *Rosemary's Baby* (1967). Cynigwyd iddo ran fawr yn *The Graduate* (1967) ond fe'i gwrthododd oherwydd y dâl isel o'i chymharu â'i gyflog o'i waith teledu. Codwyd y dâl, a chafodd Grodin glyweliad ar gyfer y rôl, ond cafodd ei wrthod yn ei dro gan gynhyrchwyr y ffilm am ddiffyg cydweithio. Aeth y rhan i Dustin Hoffman, a bu'r ffilm honno, a gyfarwyddwyd gan Mike Nichols yn hynod o lwyddiannus. Ymddangosodd Grodin mewn rhan gefnogol yn *Catch-22* (1970), un arall o ffilmiau Nichols, a daeth yn gyfaill i un o'i gyd-actorion, y cerddor Art Garfunkel. Grodin oedd cyfarwyddwr a chynhyrchydd rhaglen arbennig o'r enw *Simon & Garfunkel: Songs of America*, a ddarlledwyd ar sianel CBS.

Derbyniodd Grodin sylw o'r diwedd wrth gyd-serennu â Cybill Shepherd yn y ffilm gomedi ramantaidd *The Heartbreak Kid* (1972), a ystyrir yn brif berfformiad ei yrfa. Er gwaethaf llwyddiant *The Heartbreak Kid*, methiant oedd ei ffilm nesaf, y gomedi gyffrous *11 Harrowhouse* (1974), a na fyddai Grodin yn cyrraedd statws prif actor fel nifer o'i gyfoedion. Dychwelodd at rannau cefnogol, yn aml dynion drwg neu ffwyliau, er enghraifft yn *King Kong* (1976) ac *Heaven Can Wait* (1978). Cafodd brif ran mewn comedi ramantaidd arall, *Thieves* (1978), a addaswyd o ddrama a gyfarwyddwyd a chynhyrchwyd gan Grodin ei hun ar Broadway, ond ni chafodd y ffilm fawr o glod. Ar y llwyfan, serennodd gyferbyn Ellen Burstyn yn *Same Time, Next Year* (1975) ar Broadway.

Ers dechrau'r 1970au bu Grodin yn wyneb gyfarwydd ar sioeau sgyrsio, yn gyntaf fel gwestai pob mis ar *The Tonight Show Starring Johnny Carson*, ac yn ddiweddarach ar *Late Night with David Letterman*. Wrth ymddangos ar y sioeau hyn, byddai Grodin yn esgus bod yn anghyfeillgar ac yn ymateb yn groendenau i gwestiynau'r cyfwelydd. Cafodd perfformiadau di-wên Grodin eu hystyried yn ddarllediadau "cwlt", a byddai nifer o wylwyr yn cael eu twyllo gan ei ffug-ymddygiad ac yn ysgrifennu at y sianel deledu i gwyno amdano.

Grodin a Diana Rigg oedd y prif actorion dynol yn *The Great Muppet Caper* (1981). Un o'i berfformiadau mwyaf poblogaidd oedd yn y ffilm gomedi *Midnight Run* (1988), fel cyfrifydd ar ffo yn cael ei hebrwng ar draws yr Unol Daleithiau gan heliwr bownti (a bortreadir gan Robert De Niro). Yn y 1990au, ei brif lwyddiant oedd yn portreadu'r tad yn *Beethoven* (1992) a *Beethoven's 2nd* (1993), ffilmiau comedi teuluol am gi Sant Bernard. Cyflwynodd sioe sgyrsio ar sianel CNBC, *The Charles Grodin Show*, ym 1995–96, a bu'n ohebydd i'r rhaglen newyddion *60 Minutes II* ar CBS yn 2000. Cafodd ambell ran yn ystod ei flynyddoedd olaf, gan gynnwys yn y sioe gomedi sefyllfa *Louie* (2014) a'r ffilm *The Comedian* (2016).

Ysgrifennodd sawl llyfr, gan gynnwys yr hunangofiant *It Would Be So Nice If You Weren’t Here: My Journey Through Show-Business* (1989). Priododd ddwywaith, yn gyntaf i Julie Ferguson ac yna, wedi ysgariad, i Elissa Durwood ym 1983. Cafodd un ferch, Marion, o'i briodas gyntaf, ac un mab, Nicholas, o'i ail briodas. Bu farw Charles Grodin yn ei gartref yn Wilton, Connecticut, o ganser mêr yr esgyrn, yn 86 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Dan Pine, "The heartfelt kid", *The Jewish News of Northern California* (26 Tachwedd 2004). Adalwyd ar 26 Mai 2021.
2. 1 2 3 4  Ryan Gilbey, "Charles Grodin obituary", *The Guardian* (19 Mai 2021). Adalwyd ar 26 Mai 2021.
3. 1 2  (Saesneg) Matt Schudel, "Charles Grodin, versatile actor and master of deadpan humor, dies at 86", *The Washington Post* (19 Mai 2021). Adalwyd ar 26 Mai 2021.
4. ↑  (Saesneg) Tyler McCarthy, "Charles Grodin, known for 'The Heartbreak Kid' and Broadway roles, dead at 86", Fox News (18 Mai 2021). Adalwyd ar 26 Mai 2021.