Cymuned a ward etholiadol yn Rhondda Cynon Taf, Cymru, yw **Dwyrain Aberpennar**. Mae'n cynnwys yn bennaf rhan o dref Aberpennar sydd i'r dwyrain o'r Afon Cynon. Ffurfiwyd y gymuned yn 2016 pan rannwyd hen gymuned Aberpennar yn Ddwyrain a Gorllewin i gyd-fynd â ffiniau'r wardiau.

Hanes a disgrifiad
------------------

Daeth cymuned Dwyrain Aberpennar i rym ar 1 Rhagfyr 2016 yn dilyn deddfu *Gorchymyn (Cymunedau) Rhondda Cynon Taf 2016*. Mae'n cynnwys pentref Aberpennar i'r dwyrain o'r Afon Cynon a hefyd pentrefi'r Drenewydd, Caegarw, Cwmpennar a Chefnpennar.

Yng Nghyfrifiad 2021 roedd gan y gymuned boblogaeth o 2,990.

Mae Dwyrain Aberpennar yn cynnwys Eglwys restredig Gradd II y pentref, Eglwys y Santes Farged, a ddyluniwyd gan John Pollard Seddon.

Ward etholiadol
---------------

Roedd ward etholiadol Dwyrain Aberpennar yn bodoli eisoes yn y gymuned. Etholodd y ward un cynghorydd sir i Gyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf.

Ers 1995 cynrychiolwyd y ward ar y cyngor gan gynghorydd Plaid Cymru, Pauline Jarman, a fu gynt yn gynghorydd ar Gyngor Bwrdeistref Cwm Cynon. Safodd etholiad am y tro cyntaf yn 1976.

Roedd y Cynghorydd Jarman wedi bod yn arweinydd grŵp Plaid Cymru ar Gyngor Rhondda Cynon Taf ers 1996. Roedd niferoedd Plaid Cymru wedi dyblu i 18 ar ôl etholiad Mai 2017 a dyma oedd yr wrthblaid swyddogol ar y cyngor.

Yn dilyn adolygiad ffiniau llywodraeth leol, unwyd wardiau Dwyrain Aberpennar a Gorllewin Aberpennar i greu un ward newydd yn Aberpennar, gan ethol dau gynghorydd. Safodd Pauline Jarman mewn etholiad yn y ward newydd yn etholiad Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf 2022, er iddi fethu ag ennill sedd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "The Rhondda Cynon Taf (Communities) Order 2016" (PDF). Legislation.gov.uk. Cyrchwyd 2 Ebrill 2018.
2. ↑  Election maps, Ordnance Survey; adalwyd 7 Ebrill 2018
3. ↑  City Population; adalwyd 22 Gorffennaf 2023
4. ↑  Church of St Margaret - A Grade II Listed Building in Mountain Ash, Rhondda Cynon Taff, British Listed Buildings; adalwyd 7 Ebrill 2018
5. ↑  Rhondda Cyon Taff County Borough Council Election Results 1995-2012, The Election Centre; adalwyd 7 Ebrill 2018
6. ↑  County Borough Council Elections 2017, Rhondda Cynon Taf County Borough Council; adalwyd 7 Ebrill 2018
7. 1 2  Thomas Deacon, Ruth Mosalski (25 Ebrill 2017). "These are the contenders to lead Rhondda Cynon Taf council after May's local elections". *Wales Online*. Cyrchwyd 7 Ebrill 2018.
8. ↑  Thomas Deacon (5 May 2017). "Labour clings on to power as Plaid Cymru surge isn't enough to win power in Rhondda Cynon Taf". *Wales Online*. Cyrchwyd 7 Ebrill 2018.
9. ↑  Anthony Lewis (29 Ebrill 2022). "The predicted key seats during Rhondda Cynon Taf's council election". *Wales Online*. Cyrchwyd 18 Mehefin 2022.

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Rhondda Cynon Taf**

**Trefi**  

Aberdâr  **·** Aberpennar  **·** Glynrhedynog  **·** Llantrisant  **·** Pontypridd  **·** Y Porth  **·** Tonypandy  **·** Treorci
  
**Pentrefi**  

Aberaman  **·** Abercwmboi  **·** Abercynon  **·** Abernant  **·** Y Beddau  **·** Blaenclydach  **·** Blaencwm  **·** Blaenllechau  **·** Blaenrhondda  **·** Brynna  **·** Brynsadler  **·** Cefn Rhigos  **·** Cefnpennar  **·** Cilfynydd  **·** Coed-elái  **·** Coed-y-cwm  **·** Cwmaman  **·** Cwm-bach  **·** Cwm Clydach  **·** Cwmdâr  **·** Cwm-parc  **·** Cwmpennar  **·** Y Cymer  **·** Dinas Rhondda  **·** Y Ddraenen Wen  **·** Efail Isaf  **·** Fernhill  **·** Ffynnon Taf  **·** Y Gelli  **·** Gilfach Goch  **·** Glan-bad  **·** Glyn-coch  **·** Glyn-taf  **·** Y Groes-faen  **·** Hirwaun  **·** Llanharan  **·** Llanhari  **·** Llanilltud Faerdref  **·** Llanwynno  **·** Llwydcoed  **·** Llwynypïa  **·** Y Maerdy  **·** Meisgyn  **·** Nantgarw  **·** Penderyn  **·** Pendyrus  **·** Penrhiw-ceibr  **·** Penrhiw-fer  **·** Penrhys  **·** Pentre  **·** Pentre'r Eglwys  **·** Pen-yr-englyn  **·** Pen-y-graig  **·** Pen-y-waun  **·** Pont-y-clun  **·** Pont-y-gwaith  **·** Y Rhigos  **·** Rhydyfelin  **·** Ton Pentre  **·** Ton-teg  **·** Tonyrefail  **·** Tonysguboriau  **·** Trealaw  **·** Trebanog  **·** Trecynon  **·** Trefforest  **·** Trehafod  **·** Treherbert  **·** Trehopcyn  **·** Trewiliam  **·** Tynewydd  **·** Wattstown  **·** Ynys-hir  **·** Ynysmaerdy  **·** Ynysybŵl  **·** Ystrad Rhondda