Cyfarwyddwr a chynhyrchydd theatr a chyfarwyddwr ffilm o Loegr oedd **Peter Stephen Paul Brook** (21 Mawrth 1925 – 2 Gorffennaf 2022) a fu'n nodedig am lwyfannu dramâu William Shakespeare yn ogystal â nifer o weithiau'r *avant-garde*.

Ganed ef yn Chiswick, Llundain. Gwyddonwyr Iddewig o Latfia o'r enw Bryk oedd ei rieni; alltudiwyd ei dad o Ymerodraeth Rwsia ym 1914 am iddo arddel taliadau chwyldroadol. Mynychodd Peter sawl ysgol, gan gynnwys yr ysgolion bonedd Westminster a Gresham, cyn iddo gael ei dderbyn i Brifysgol Rhydychen ym 1942.

Cyfarwyddodd Shakespeare yn gyntaf—y ddrama hanes *King John*—yn ystod ei dymor gyda'r Birmingham Repertory Theatre ym 1945, ac wedi hynny aeth i fan geni'r dramodydd, Stratford-upon-Avon, yn 21 oed. Yn y 1940au, efe a gyflwynodd dramâu *avant-garde* y Ffrancod Jean Cocteau a Jean-Paul Sartre i Loegr. Cyfarwyddodd sawl opera, gan gynnwys *Salome* gan Richard Strauss, i'r Tŷ Opera Brenhinol ym 1948–9. Cyfarwyddodd nifer rhagor o ddramâu Shakespeare, gan gynnwys *Measure for Measure* (1950), *The Winter's Tale* (1951), *Titus Andronicus* (1955), *Hamlet* (1955), *The Tempest* (1957), a *King Lear* (1962). Yn niwedd y 1950au daeth yn gyfarwydd â ffasiynau pryfoclyd y Cyfandir, yn enwedig y ffurf *Théâtre de la Cruauté* a arloeswyd gan Antonin Artaud, ac aeth Brook ati i lwyfannu gweithiau o'r fath, gan gynnwys *The Screens* gan Jean Genet a *Marat/Sade* gan Peter Weiss, ill dau ym 1964. Brook a wnaeth sgriptio a chyfarwyddo'r addasiad ffilm ym 1963 o'r nofel *Lord of the Flies* gan William Golding. Ym 1968 cyhoeddodd Brook ei lyfr enwocaf, *The Empty Space*, yn gyflwyniad o'i syniadau am myd y theatr.

Symudodd i Baris, Ffrainc, ym 1970, ac yno sefydlodd y Ganolfan Ryngwladol er Ymchwil Theatr, mewn cydweithrediad â'r Théâtre des Bouffes du Nord. Wedi hynny, perfformiwyd y mwyafrif o'i gynyrchiadau ym Mharis, gan gynnwys *Kaspar* gan Peter Handke (1972), *Timon of Athens* (1974) ac *Antony and Cleopatra* (1978) gan Shakespeare, ac addasiad o'r *Mahabharata* a barai am naw awr (1985). Ysgrifennodd ragor o lyfrau am ei brofiadau a'i syniadau artistig, gan gynnwys *The Shifting Point* (1987), *The Open Door* (1993), a'r hunangofiant *Threads of Time* (1998). Derbyniodd wobr y Praemium Imperiale am theatr/ffilm ym 1997, a fe'i wnaed yn Gydymaith Anrhydedd ym 1998. Bu farw Peter Brook ym Mharis yn 97 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "Peter Brook, visionary director known for his daring and visually striking stage productions – obituary", *The Daily Telegraph* (3 Gorffennaf 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 6 Gorffennaf 2022.
2. 1 2  (Saesneg) Peter Brook. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 6 Gorffennaf 2022.
3. ↑  (Saesneg) "Peter Brook: British stage directing great dies aged 97", BBC (4 Gorffennaf 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 6 Gorffennaf 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 54145090
* LCCN: n2005072496
* ISNI: 0000 0001 1930 4117
* GND: 118515713
* SELIBR: 255302
* SUDOC: 026754541
* BNF: cb118941494 (data)
* BIBSYS: 90250374
* ULAN: 500253682
* NLA: 35022419
* NDL: 00434472
* NKC: jn19990001125
* BNE: XX906042
* CiNii: DA01142292

 |