**Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaröe** (a elwir yn **Betri deildin menn** am resymau nawdd) yw lefel uchaf pêl-droed yn Ynysoedd Ffaro. Fe’i sefydlwyd ym 1942 fel Meistaradeildin, ac mae ganddo enw’r Uwch Gynghrair er 2005, pan ddisodlodd yr 1. deild fel prif adran bêl-droed y wlad. Trefnir y gynghrair gan Gymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro.

Mae 10 clwb yn ei herio. Ar ddiwedd pob tymor, mae dau dîm yn cael eu hisraddio a dau yn cael eu dyrchafu o 1. deild. Mae gan bob tîm yn y gynghrair statws lled-broffesiynol. Ers 1992 mae clybiau Ynysoedd Faroe wedi cystadlu yng nghystadlaethau UEFA.

Y clwb mwyaf lwyddiannus yn hanes y gynghrair yw HB Tórshavn sydd wedi ennill 22 o bencampwriaethau.

Ym mis Awst 2019, mae Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaröe yn y 53fed safle allan o 55 cynghrair yng nghyfernod UEFA.

Hanes
-----

Maes cartref clwb Skála ÍF in Skála
Sefydlwyd y gynghrair yn ystod yr Ail Ryfel Byd yn 1942 (pan oedd nifer o luoedd arfog Prydain yn preswylio ac amddiffyn yr Ynysoedd), er na chymerodd clybiau ran mewn cystadlaethau Ewropeaidd tan 1992, oherwydd ymunodd Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaro ag UEFA yn unig yn 1990. Rhwng 1942 a 1946 chwaraewyd y gystadleuaeth mewn fformat taro allan, ac o 1947 ymlaen mewn fformat cynghrair.

Y timau yn yr adran gyntaf hynny yn 1942 oedd: KÍ Klaksvík, TB Tvøroyri, B36 Tórshavn a HB Tórshavn sefydlu'r **Meistaradeildin** (*Adran y Pencampwyr*). Ym 1976 sefydlwyd y **1. deild** (*Adran Gyntaf*) ac am y tro cyntaf roedd timau yn disgyn ac yn esgyn rhwng y 1. deild a 2. deild (*Ail Adran*).

Cyn creu Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaröe ym 1979, trefnwyd y gynghrair gan Gymdeithas Chwaraeon Ynysoedd Ffaröe. Yr unig dro na chwaraewyd tymor oedd yn ystod meddiannaeth Prydain ym 1944, pan achosodd diffyg peli pêl-droed y tymor.

Roedd sawl enw ar y gynghrair; o'i sefydlu ym 1942 hyd 1975, fe'i gelwid yn Meistaradeildin. Newidiodd ei enw i 1. deild ym 1976 a chyflwynodd system esgyn a disgyn. Er 2005 gelwir yr adran yn "Uwch Gynghrair" ("Premiere League").

Cenedligrwydd
-------------

FC Suduroy v B36 Torshavn, 2010
### Chwaraewyr

Er 1947 mae 89% o'r holl gemau wedi'u cyflawni gan Ffaroese. Serbia (2.6%) sydd â'r gyfran fwyaf o chwaraewyr tramor, ac yna Denmarc (1.8%) a Gwlad Pwyl (1.4%). Yn 2019 y dosbarthiad oedd 86% Ffaroaidd. Y gyfran fwyaf o chwaraewyr tramor oedd Serbia eto gyda 3.7%. Fe'i dilynwyd gan Ddenmarc (3%) a Norwy (2.1%).

### Hyfforddwr

Er 1947, mae 187 o wahanol hyfforddwyr wedi gofalu am y timau yn yr adran gyntaf, ac roedd 85 (45%) ohonynt yn Ffaroeg. Roedd y fintai dramor fwyaf yn cynnwys hyfforddwyr Danaidd gyda 43 o hyfforddwyr (23%), ac yna Gwlad yr Iâ gyda 16 hyfforddwr (9%) a'r Serbiaid ac Iwgoslafia gyda 14 hyfforddwr (7%).

Noddwyr
-------

Er 2005 ac ail-frandio'r gynghrair, defnyddiwyd pedwar enw noddwr cynghrair:

* Formuladeildin (2005-2008)
* Vodafonedeildin (2009–2011)
* Effodeildin (2012–2017)
* Betrideildin (2018-presennol)
* Ers 2018, gelwir Uwch Gynghrair Ynysoedd Ffaro yn **Betri deildin menn**, ar ôl i FSF arwyddo cytundeb pum mlynedd gyda banc a chwmni yswiriant o'r Ynysoedd, Betri.

Fformat y gystadleuaeth
-----------------------

Stadiwm Torsvollur, Torshavn lle chwareir gemau pwysig yr Ynysoedd
Mae'r gynghrair yn cael ei hymladd gan 10 tîm, sy'n chwarae ei gilydd deirgwaith. Tynnir gêm gyfartal cyn ymhelaethu gemau'r tymor nesaf i benderfynu pa dimau fydd â gêm gartref ychwanegol. Gynt penderfynwyd ar hyn yn seiliedig ar berfformiad clybiau yn y tymor blaenorol.

Esgyn a disgyn
--------------

Ar ddiwedd y tymor, mae dau dîm yn cael eu hisraddio a dau yn cael eu dyrchafu i ac o 1. deild. Fel yn Sbaen, caniateir i'r timau roi eu timau B ac C yn yr adrannau isaf, a dim ond os bydd o leiaf un tîm di-warchod yn gorffen yn y tri uchaf deild.

Yn y gorffennol, defnyddiodd y gynghrair playoff hyrwyddo-relegation rhwng y tîm 9fed safle a'r tîm 2il safle yn 1. deild, a chwaraewyd rhwng 1995 a 2005.

Cymhwyster Ewropeaidd
---------------------

Ar hyn o bryd, mae'r pencampwr Ffaro yn gymwys i rownd ragbrofol gyntaf Cynghrair Pencampwyr UEFA, tra bod y timau ail a thrydydd safle yn ymuno â Chynghrair Europa UEFA yn y rownd Ragarweiniol. Rhoddir angorfa ychwanegol yn rownd ragarweiniol Cynghrair Europa i enillwyr Cwpan Ynysoedd Ffaro. Os yw enillwyr y gystadleuaeth honno eisoes wedi cymhwyso i gystadleuaeth Ewropeaidd, rhoddir yr angorfa i'r pedwerydd tîm sydd wedi'i osod yn y gynghrair.

Pencampwyr fesul clwb
---------------------

| Clwb | Lleoliad | Teitl | Ail safle |
| --- | --- | --- | --- |
| **HB** | Tórshavn | 23 | 25 |
| **KÍ** | Klaksvík | 18 | 13 |
| **B36** | Tórshavn | 11 | 10 |
| **TB** | Tvøroyri | 7 | 10 |
| *GÍ* | Norðragøta | 6 | 3 |
| B68 | Toftir | 3 | 1 |
| **EB/Streymur** | Eiði / Streymnes | 2 | 5 |
| **Víkingur** | Norðragøta / Leirvík | 2 | 0 |
| **NSÍ** | Runavík | 1 | 3 |
| *VB* | Vágur | 1 | 2 |
| **ÍF** | Fuglafjørður | 1 | 2 |
| *SÍ* | Sørvágur | 1 | 1 |
| B71 | Sandur | 1 | 0 |
| MB | Miðvágur | 0 | 1 |
| **Skála** | Skála | 0 | 1 |

Clybiau mewn inc **trwm** yn chwarae'n yr hael uchaf yn gyfredol.  

Clybiau mewn *italig* ddim bellach yn chwarae gyda'r timau oedolion.

Record fesul nifer
------------------

| Pencampwyr | Clwb | Tymor |
| --- | --- | --- |
| 24 | HB Tórshavn | 1955, 1960, 1963, 1964, 1965, 1971, 1973, 1974, 1975, 1978, 1981, 1982, 1988, 1990, 1998, 2002, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2013, 2018, 2020 |
| 20 | KÍ Klaksvík | 1942, 1945, 1952, 1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1961, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1972, 1991, 1999, 2019, 2021, 2022 |
| 11 | B36 Tórshavn | 1946, 1948, 1950, 1959, 1962, 1997, 2001, 2005, 2011, 2014, 2015 |
| 07 | TB Tvøroyri | 1943, 1949, 1951, 1976, 1977, 1980, 1987 |
| 06 | GÍ Gøta | 1983, 1986, 1993, 1994, 1995, 1996 |
| 03 | B68 Toftir | 1984, 1985, 1992 |
| 02 | EB/Streymur | 2008, 2012 |
| 02 | Víkingur Gøta | 2016, 2017 |
| 01 | SÍ Sørvágur | 1947 |
| 01 | ÍF Fuglafjørður | 1979 |
| 01 | B71 Sandur | 1989 |
| 01 | VB Vágur | 2000 |
| 01 | NSÍ Runavík | 2007 |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Country coefficients". UEFA.
2. ↑  Hans Pauli Joensen (9 Hydref 2009). "Season review: Faroe Islands" (yn English). UEFA. Cyrchwyd 29 Mai 2017.CS1 maint: unrecognized language (link)
3. 1 2  "Introduction to Faroese Soccer". Soccer and Equipment. Cyrchwyd 6 Chwefror 2019.
4. ↑  "Faroese future in safe hands". UEFA. Cyrchwyd 6 Chwefror 2019.
5. ↑  Dinant Abbink. "Faroe Islands – List of Second Level Champions". RSSSF. Cyrchwyd 10 Mawrth 2019.

Dolenni allanol
---------------

* Y Gynghrair ar wefan UEFA
* Y Gynghrair ar wefan Cymdeithas Bêl-droed Ynysoedd Ffaröe, yr FSF
* League at Faroe Soccer
* Rhestr stadiymau yn Ynysoedd Ffaröe – Nordic Stadiums

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goPrif Adran bêl-droed cynghreiriau Ewrop (UEFA) |
| --- |
|  |
| **Aelodau Presennol** | Yr Alban · Albania · Yr Almaen · Andorra · Armenia · Aserbaijan · Awstria · Belarws · Bosnia a Hercegovina · Bwlgaria · Casachstan · Cosofo · Croatia · Cymru · Cyprus · Denmarc · Yr Eidal · Estonia · Y Ffindir · Ffrainc · Georgia · Gibraltar · Gogledd Iwerddon · Gwlad Groeg · Gweriniaeth Iwerddon · Gwlad Belg · Gwlad Pwyl · Gwlad yr Iâ · Hwngari · Yr Iseldiroedd · Israel · Latfia · Lithwania · Lwcsembwrg · Lloegr · Macedonia · Malta · Moldofa · Montenegro · Norwy · Portiwgal · Romania · Rwsia · San Marino · Sbaen · Serbia · Slofacia · Slofenia · Sweden · Y Swistir · Twrci · Wcráin · Ynysoedd Ffaröe · Y Weriniaeth Tsiec |

 |

1. ↑  GÍ merged with LÍF to form Víkingur in 2008.