Treflan wledig yng nghymuned Yr Ystog, Powys, Cymru, yw **Bachelldref** (amrywiadau: **Bachelldre**, **Bachelltref**; Saesneg: *Bacheldre*). Saif 72.2 milltir (116.2 km) o Gaerdydd. Fe'i lleolir ar y ffordd A489 tua 5 km (3 milltir) i'r de-ddwyrain o Drefaldwyn.

Gorwedd Bachelldref ar y ffin rhwng Powys yng Nghymru a Swydd Amwythig yn Lloegr. Yn yr Oesoedd Canol roedd yn rhan o ardal Gymraeg ei hiaith a ymestynnai yn nwfn i mewn i'r sir Seisnig ac roedd yn ganolfan bwysig yn niwylliant Cymraeg a'r Gororau. Roedd yn rhan o gwmwd Gorddwr, Powys Wenwynwyn.

Hanes
-----

Cedwir ar glawr sawl cerdd i arglwyddi lleol Bachelldref sy'n dyddio o'r Oesoedd Canol Diweddar. Yn eu plith ceir cerddi gan Sypyn Cyfeiliog, sef Dafydd Bach ap Madog Wladaidd (bl. tua 1340 – 1390), a ganodd awdl foliant i Ddafydd ap Cadwaladr o Fachelldref, ac un arall gan Deio ab Ieuan Du i'r un gŵr. Canodd Lewis Glyn Cothi i Gruffudd ap Hywel, ŵyr Dafydd ap Cadwaladr, tua'r flwyddyn 1480. Canodd Owain ap Llywelyn ab y Moel awdl foliant i Gadwaladr ap Gruffudd o Fachelldref.

Cynrychiolaeth etholaethol
--------------------------

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Russell George (Ceidwadwyr) ac yn Senedd y DU gan Craig Williams (Ceidwadwr).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  British Place Names; adalwyd 30 Rhagfyr 2021
2. ↑  Gwefan Senedd Cymru
3. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Powys**

**Trefi**  

Aberhonddu  **·** Crucywel  **·** Y Drenewydd  **·** Y Gelli Gandryll  **·** Llanandras  **·** Llandrindod  **·** Llanfair-ym-Muallt  **·** Llanfyllin  **·** Llanidloes  **·** Llanwrtyd  **·** Machynlleth  **·** Rhaeadr Gwy  **·** Talgarth  **·** Y Trallwng  **·** Tref-y-clawdd  **·** Trefaldwyn  **·** Ystradgynlais
  
**Pentrefi**  

Abaty Cwm-hir  **·** Aberbrân  **·** Abercegir  **·** Abercraf  **·** Aberedw  **·** Abergwesyn  **·** Abergwydol  **·** Aberhafesb  **·** Aberhosan  **·** Aberllynfi  **·** Aber-miwl  **·** Aberriw  **·** Abertridwr  **·** Aberysgir  **·** Adfa  **·** Arddlin  **·** Bachelldref  **·** Y Batel  **·** Betws Cedewain  **·** Beulah  **·** Bochrwyd  **·** Bontdolgadfan  **·** Y Bontnewydd-ar-Wy  **·** Bronllys  **·** Bugeildy  **·** Bwlch  **·** Caersŵs  **·** Capel Isaf  **·** Capel Uchaf  **·** Capel-y-ffin  **·** Carno  **·** Casgob  **·** Castell Caereinion  **·** Castell-paen  **·** Cathedin  **·** Cegidfa  **·** Cemaes  **·** Ceri  **·** Cilmeri  **·** Y Clas-ar-Wy  **·** Clatter  **·** Cleirwy  **·** Cnwclas  **·** Coedybrenin  **·** Coelbren  **·** Comins-coch  **·** Crai  **·** Craig-y-nos  **·** Crugion  **·** Cwmdu  **·** Cwm-twrch  **·** Darowen  **·** Defynnog  **·** Derwen-las  **·** Dolanog  **·** Dolfor  **·** Dylife  **·** Einsiob  **·** Erwd  **·** Esgairgeiliog  **·** Felindre, Maldwyn  **·** Felin-fach  **·** Y Foel  **·** Ffordun  **·** Gaer  **·** Garth  **·** Glan-miwl  **·** Glantwymyn  **·** Glasgwm  **·** Y Groes  **·** Gwenddwr  **·** Heol Senni  **·** Isatyn  **·** Kinnerton  **·** Libanus  **·** Llan  **·** Llanafan Fawr  **·** Llananno  **·** Llanarmon Mynydd Mawr  **·** Llanbadarn Fynydd  **·** Llanbadarn Garreg  **·** Llanbister  **·** Llanbryn-mair  **·** Llandinam  **·** Llandrinio  **·** Llandyfaelog Tre'r-graig  **·** Llandysilio  **·** Llandysul  **·** Llan-ddew  **·** Llanddewi yn Hwytyn  **·** Llanddewi Ystradenni  **·** Llanelwedd  **·** Llanerfyl  **·** Llanfair Caereinion  **·** Llanfair Llythynwg  **·** Llanfechain  **·** Llanfihangel Nant Brân  **·** Llanfihangel Nant Melan  **·** Llanfihangel Rhydieithon  **·** Llanfihangel Tal-y-llyn  **·** Llanfihangel-yng-Ngwynfa  **·** Llanfrynach  **·** Llangadfan  **·** Llangadwaladr  **·** Llangamarch  **·** Llangasty Tal-y-llyn  **·** Llangatwg  **·** Llangedwyn  **·** Llan-gors  **·** Llangurig  **·** Llangynidr  **·** Llangynllo  **·** Llangynog  **·** Llangynyw  **·** Llanhamlach  **·** Llanigon  **·** Llanllugan  **·** Llanllwchaearn  **·** Llanllŷr  **·** Llanrhaeadr-ym-Mochnant  **·** Llansanffraid Cwmdeuddwr  **·** Llansanffraid-ym-Mechain  **·** Llansantffraed (Aberhonddu)  **·** Llansantffraed-yn-Elfael  **·** Llansilin  **·** Llanwddyn  **·** Llanwnnog  **·** Llanwrin  **·** Llanwrthwl  **·** Llanwyddelan  **·** Llanymynech  **·** Llanywern  **·** Llawr-y-glyn  **·** Llechfaen  **·** Llowes  **·** Llys-wen  **·** Llywel  **·** Llwydiarth  **·** Manafon  **·** Meifod  **·** Merthyr Cynog  **·** Mochdre  **·** Nant-glas  **·** Nantmel  **·** Pandy  **·** Pencelli  **·** Pencraig  **·** Penegoes  **·** Pengefnffordd  **·** Pennant Melangell  **·** Pentrefelin  **·** Penybont  **·** Pen-y-bont-fawr  **·** Pilalau  **·** Pipton  **·** Pont-faen  **·** Pontneddfechan  **·** Pontrobert  **·** Pontsenni  **·** Pwllgloyw  **·** Saint Harmon  **·** Sarn  **·** Sarnau, Brycheiniog  **·** Sarnau, Maldwyn  **·** Sgethrog  **·** Snead  **·** Sycharth  **·** Talachddu  **·** Talerddig  **·** Tal-y-bont  **·** Tal-y-bont ar Wysg  **·** Tirabad  **·** Trallong  **·** Trecastell  **·** Trefeca  **·** Trefeglwys  **·** Tregynon  **·** Trelystan  **·** Tre'r-llai  **·** Tretŵr  **·** Tre-wern  **·** Walton  **·** Yr Ystog