Logo Gemau Olympaidd y Gaeaf Vancouver 2010
Cynhaliwyd digwyddiad aml-chwaraeon **Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010**, a adnabuwyd yn swyddogol fel **Gemau Olympaidd y Gaeaf XXI**, yn Vancouver, British Columbia, Canada, o 12 Chwefror 2006 tan 28 Chwefror 2010. Cynhaliwyd rhai o'r chwaraeon yn nhref cyrchfan Whistler, British Columbia ac ym maestrefi Vancouver Richmond, West Vancouver a'r University Endowment Lands. Trefnir y Gemau hyn a'r Gemau Paralympaidd gan Bwyllgor Trefnu Vancouver (*Vancouver Organizing Committee* neu *VANOC*). Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010 yw'r drydedd Gemau Olympaidd i gael ei chynnal yng Nghanada, a'r cyntaf yn nhalaith British Columbia. Y gemau a gynhaliwyd yng Nghanada yn flaenorol oedd Gemau Olympaidd yr Haf 1976 ym Montreal, Quebec a Gemau Olympaidd y Gaeaf 1988 yn Calgary, Alberta.

Yn ôl y traddodiad Olympiadd, codwyd y faner Olympaidd gan faer Vancouver, Sam Sullivan, yn ystod seremoni gloi Gemau Olympaidd y Gaeaf 2006 yn Torino, yr Eidal, ar 28 Chwefror 2006, a bu'r faner yn cael ei harddangos yn Neuadd Dinas Vancouver tan seremoni agoriadol Gemau 2010. Agorwyd y digwyddiad yn swyddogol gan Lywodraethwr Cyffredinol Canada, Michaëlle Jean.

Cynigion a pharatoadau
----------------------

| Canlyniadau cynigion Gemau 2010 |
| --- |
| **Dinas** | **POC** | **Rownd 1** | **Rownd 2** |
| Vancouver | Baner Canada | 40 | **56** |
| PyeongChang | Baner De Corea | **51** | 53 |
| Salzburg | Baner Awstria | 16 | - |

Dewisodd Cymdeithas Olympaidd Canada ddinas Vancouver fel yr ymgeisydd Canadiaidd yn hytrach na Calgary, a oedd eisiau ail-westeio'r gemau, a Dinas Quebec a gollodd y cynnig Olympiadd ar gyfer Gemau 2002 ym 1995. Wedi'r rownd gyntaf o belidleisio ar 21 Tachwedd 1998, roedd gan cynnig Vancouver-Whistler 26 plaidlais, roedd 25 pleidlais dros Dinas Quebec a 21 dros Calgary. Cynhaliwyd yr ail rownd, sef y rownd derfynol o bleidleisio ar 3 Rhagfyr 198, rhwng y ddau brif gystadleuydd, ac enillodd Vancouver gyda 40 pleidlais i gymharu â'r 32 pleidlais a dderbyniodd Dinas Quebec. Felly, dechreuodd Vancouver baratoi eu cynnig a lobïo rhyngwladol.

Newidiwyd nifer o'r rheolau yn ymwneud â'r broses cynigion ym 1999, wedi'r helynt llwgrwobrwyo a ddigwyddodd ym mhroses Gemau 2002 a enillwyd gan Salt Lake City (wedi hynny gofynnodd Dinas Quebec am tua $8 miliwn o iawndal am eu cynnig hwy a fethodd). Creodd y Pwyllgor Olympaidd Rhynglwadol Gomisiwn Gwerthuso a apwyntiwyd ar 24 Hydref 2002. Cyn cychwyn y broses cynigion ar gyfer Gemau Olympaidd yr Haf 2008, byddai dinasoedd yn aml yn hedfan aelodau o'r pwyllgor i'r ddinas gan roi taith o'r ddinas ac anrhegion iddynt. Arweiniodd y diffyg goruchwyliaeth a tryloywder at gyhuddiadau o gyfnewid arian am bleidleisiau. Cryfhawyd rheolau'r cynigion, gan wneud i'r broses ganolbwyntio yn fwy ar agweddau technegol y dinasoedd cais.

Enillodd Vancouver y broses cynigion i westeio'r Gemau Olympaidd mewn pleidlais y Pwyllgor Olympaidd Rhynglwadol ar 2 Gorffennaf 2003, yn 115fed Sesiwn y Pwyllgor a gynhaliwyd ym Mhrag, Gweriniaeth Tsiec. Cyhoeddwyd canlyniad y bleidlais gan Llywydd y PORh Jacques Rogge. Bu Vancouver yn erbyn dwy ddinas arall ar y rhestr fer, sef PyeongChang, De Corea, a Salzburg, Awstria. Pyeongchang a enillodd y nifer fwyaf o bleidleisiau yn y rownd gyntaf, pan gafodd Salzburg ei ddileu. Yn y rownd derfynol, pleidleisiodd pob un, heblaw dau, o'r aelodau a bleidleisiodd dros Salzburg, dros Vancouver. Hon oedd pleidlais agosaf y PORh ers i Sydney, Awstralia guro Beijing i gynnal Gemau Olympaidd yr Haf 2000, o ond 2 pleidlais. Daeth buddugoliaeth Vancouver bron i ddwy flynedd wedi i gais Toronto ar gyfer Gemau olympaidd yr Haf 2008 golli i Beijing mewn pleidlais tirlithriad.

Dywedodd llywodraeth British Columbia y buasent yn talu am uwchraddiad i'r Sea-to-Sky Highway ar gost o $600 miliwn er mwyn ymgymhwyso'r cynnydd yn y traffig rhwng Vancouver a Whistler.

Gwariodd Bwyllgor Olympaidd Vancouver (VANOC) $16.6 miliwn yn uwchraddio cyfleusterau Cypress Mountain, sy'n gwesteio'r holl gystadlaethau arddull-rhydd (aerials, moguls, ski cross) ac eirafyrddio. Adeiladwyd pentrefi ar gyfer yr athletwyr yn Whistler a Vancouver a phrif ganolfan cyfryngau adeilad y gorllewin yng Nghanolfan Cynhadledd Vancouver yn Coal Harbour, ac un arall yn Whistler.

Agorwyd Canolfan Olympaidd/paralympaidd Vancouver yn Hillcrest Park flwyddyn ymlaen llaw ym mis Chwefror 2009, costiodd $40 miliwn i'w hadeiladu, yma cynhelir y cystadlaethau cyrlio. Cwblhawyd pob adeilad mewn pryd o leiaf blwyddyn cyn cychwyn y gemau yn 2010.

Costau
------

Amcangyfrifwyd costau gweithredol Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010 yn 2004, i fod yn $1.354 biliwn (doler Canadiaidd). Erbyn canol 2009, cyfrifwyd y byddai'n costio cyfanswm o $1.76 biliwn, y rhan fwyaf o gronfeydd an-llywodraethol, trwy noddiadau ac arwerthiant hawliau darlledu yn bennaf. Daeth $580 miliwn gan y trethdalwyr i adeiladu neu adnewyddu cyfleusterau yn Vancouver a Whistler, disgwyliwyd i $200 miliwn gael ei wario ar ddiogelwch o dan arweinyddiaeth y Royal Canadian Mounted Police (RCMP). Datgelwyd yn ddiweddarach fod y gwir ffigwr hwnnw'n agosach at $1 biliwn, dros bum gwaith beth amcangyfrifwyd yn wreiddiol. Erbyn dechrau mis Chwefror 2010, amcangyfrifwyd cyfanswm cost y Gemau i fod tua $6 biliwn, gyda $600 miliwn yn cael ei wario'n uniongyrchol ar westeio'r gemau. Amcangyfrifwyd y byddai'r buddion a'r elw i'r ddinas a'r dalaith, a godir fel canlyniad o gynnal y gemau, tua $10 biliwn, a dangosodd adroddiad Price-Waterhouse y byddai'r elw anuniongyrchol tua $1 biliwn.

### Canolfannau

Richmond Olympic Oval: lleoliad cynnal y sglefrio cyflymder trac hir.
Mae rhai canolfannau, gan gynnwys y Richmond Olympic Oval, wedi eu lleoli ar lefel y môr, sy'n anaml ar gyfer Gemau'r Gaeaf. Gemau 2010 hefyd oedd y Gemau Olympaidd cyntaf i gynnal eu seremoni agoriadol dan do. Vancouver yw'r ddinas mwyaf poblog i gynnal y gemau. Mae'r tymheredd yn Vancouver ym mis Chwefror ar gyfartaledd yn 4.8 °C (40.6 °F).

Cynhaliwyd y seremonïau agoriadol a cloi yn Stadiwm BC Place, a dderbyniodd adnewyddiadau gwerth $150 miliwn. Roedd y canolfannau cystadlu yn Vancouver Fwyaf yn cynnwys y Pacific Coliseum, Canolfan Olympaidd/Paralympaidd Vancouver, UBC Winter Sports Centre, Richmond Olympic Oval a Cypress Mountain. Cynhaliwyd y cystadlaethau hoci iâ yn General Motors Place, cartref Vancouver Canucks yr NHL, ond gan na ganiateir noddi corfforedig ar gyfer canolfannau Olympaidd, ailenwyd yn Canada Hockey Place ar gyfer ystod y Gemau. Derbyniodd waith adnewyddu gan gynnwys tynnu'r hysbysebu o wyneb yr iâ a throsi rhai o'r ardaloedd seddi i gymhwyso'r wasg. Roedd y canolfannau cystadlu yn Whistler yn cynnwys y cyrchfan sgio Whistler Blackcomb, Parc Olympaidd Whistler a Canolfan Llithro Whistler.

Cafodd defnydd egni y canolfannau Olympaidd ei ddilyn yn fyw am y tro cyntaf, gyda'r wybodaeth ar gael i'r cyhoedd. Casglwyd ddata'r egni o'r systemau mesur ac awtomeiddio adeiladau naw o'r canolfannau, a cafodd ei arddangos ar-lein drwy'r brosiect "Venue Energy Tracker".

### Marchnata

Cerflun o Ilanaaq, wedi ei leoli ar Mynydd Whistler.
Gorychwilwyd a dyluniwyd rhan fwyaf o brif symbolau'r gemau gan y diweddar gyfarwyddwr dylunio Leo Obstbaum (1969–2009), gan gynnwys y mascots, medalau a chynllun y ffaglau Olympaidd.

Datgelwyd logo Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010 ar 23 Ebrill 2005, ac enwyd yn Ilanaaq yr Inunnguaq. Ilanaaq yw'r gair Inuktitut am *gfaill*. Mae'r logo'n seiliedig ar gromlech Inukshuk, a adeiladwyd ar gyfer Pafiliwn y Northwest Territories yn Expo 86 a gafodd ei roddi i Ddinas Vancouver wedi'r digwyddiad. Erbyn hyn defnyddir fel tirnod ar English Bay Beach.

Cyflwynwyd mascots Gemau Olympaidd a Paralympaidd y Gaeaf 2010 ar 27 Tachwedd 2007. Ysbrydolwyd gan y creaduriaid traddodiadol First Nations, roedd y mascots yn cynnwys:

* *Miga* — Arth fôr chwedlonol, rhan orca a rhan arth kermode.
* *Quatchi* — Sasquatch yn gwisgo esgidiau ac *earmuffs*.
* *Sumi* — Ysbryd anifail gwarchod sy'n gwisgo het y morfil orca, ac yn hedfan gydag adenydd y Thunderbird ac yn rhedeg gyda choesau blewog cryf yr arth ddu.
* *Mukmuk* — Marmot Ynys Vancouver.

Miga a Quatchi oedd mascots y Gemau Olympaidd, Sumi oedd mascot y Gemau Paralympaidd. *Sidekick* oedd Mukmuk yn hytrach na mascot llawn.

Cynhyrchodd y Royal Canadian Mint gyfres o ddarnau arian coffaol yn dathlu gemau 2010, ac mewn partneriaeth gyda CTV, cafodd y cyhoedd gyfle i bleidleisio dros y *Top 10 Canadian Olympic Winter Moments*; a cafodd cynllunioau'n anrhydeddu'r tri uchaf eu ychwanegu at y gyfres o ddarnau arian.

Cafodd gêm fideo *Vancouver 2010* wedi ei seilio ar y Gemau Olympaidd yn Vancouver ei ryddhau ar 12 Ionawr 2010 er mwyn hybu'r gemau.

### Darlledu a'r cyfryngau

Cafodd y Gemau Olympaidd eu darlledu'n fyd-eang gan nifer o ddarlledwyr teledu. Cafodd hawliau darlledu Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010 eu gwerthu ynghyd â Gemau Olympaidd yr Haf 2012, felly roedd y darlledwyr yr un peth yn bennaf ar gyfer y ddau.

Y darlledwr gwesteio oedd Olympic Broadcasting Services Vancouver, is-gwmni o uned ddarlledu mewnol newydd y PORh, yr Olympic Broadcasting Services (OBS). Gemau 2010 oedd y gemau cyntaf lle darparwyd y cyfleusterau darlledu gan yr OBS yn unig. Cyfarwyddwr gweithredol Olympic Broadcasting Services Vancouver oedd Nancy Lee, cyn-gynhyrchydd a swyddog gweithredol gyda CBC Sports.

Cyfnewid y ffagl
----------------

Y cloc yn Vancouver yn cyfrif lawr yr amser hyd agor y Gemau Olympaidd.
Yn ôl traddodiad, dechreuodd y ffagl Olympaidd ei daith yn Olympia, Gwlad Groeg, safle'r Gemau Olympaidd cyntaf, a cludwyd i'r stadiwm yn y ddinas lle bydd y Gemau'n cael eu cynnal mewn pryd ar gyfer y seremoni agoriadol.

Tanwyd fflam y ffagl ar gyfer Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010 ar 22 Hydref 2009. Teithiodd o Wlad Groeg, dros Begwn y Gogledd i Arctig Uwch Canada ac ar draws y West Coast i Vancouver. Teithiodd y ffagl tua 45,000 cilometr ar draws Canada mewn 106 diwrnod, gan wneud hon y daith gyfnewid hiraf o fewn un gwlad yn yr hanes Olympaidd. Cludwyd y ffagl Olympaidd gan tua 12,000 o Ganadiaid gan gyrraedd 1,000 o gymunedau.

Roedd y cludwyr ffagl enwog yn cynnwys Arnold Schwarzenegger, Steve Nash, Matt Lauer, Justin Morneau, Michael Buble, Bob Costas, Shania Twain, ac enwogion hoci gan gynnwys Sidney Crosby, Wayne Gretzky, a chapteiniau'r ddau dîm Vancouver Canucks a aeth i rowndiau derfynol y Cwpan Stanley: Trevor Linden (1994) a Stan Smyl (1982).

Y gemau
-------

### Cyfranogwyr

Map y byd yn dangos y timau a gyfranogodd.
Anfonwyd timau i'r gemau gan 82 Pwyllgor Olympaidd Cenedlaethol. Cyfranogodd Ynysoedd Caiman, Colombia, Ghana, Montenegro, Pacistan, Periw a Serbia yng Ngemau Olympaidd y Gaeaf am y tro cytaf y flwyddyn hon. Dychwelodd Jamaica, Mecsico a Moroco i'r gemau hefyd, wedi iddynt fethu Gemau Olympiadd y Gaeaf 2006. Ceisiodd Tonga gyfranogi am y tro cyntaf gan anfon un cystadleuwr ar gyfer y gystadleuaeth luge, gan ddenu sylw'r wasg, ond cafodd ddamwain yn y rownd olaf o gymhwyso. Cymhwysodd dau athletwr o Lwcsembwrg, ond ni gymeront ran gan na gyrrhaeddodd un ohonynt y meini prawf a osodwyd gan y POC, ac anafwyd y llall cyn i'r gemau ddechrau.

* Baner Albania Albania
* Baner Algeria Algeria
* Baner Andorra Andorra
* Baner Yr Ariannin Yr Ariannin
* Baner Armenia Armenia
* Baner Awstralia Awstralia
* Baner Awstria Awstria
* Baner Aserbaijan Aserbaijan
* Baner Belarws Belarws
* Baner Gwlad Belg Gwlad Belg
* Baner Bermiwda Bermiwda
* Baner Bosnia a Hercegovina Bosnia a Hercegovina
* Baner Brasil Brasil
* Baner Bwlgaria Bwlgaria
* Baner Canada Canada
* Baner Ynysoedd Caiman Ynysoedd Caiman
* Baner Tsile Tsile
* Baner Tsieina Tsieina
* Baner Colombia Colombia
* Baner Croatia Croatia
* Baner Cyprus Cyprus
* Baner Gweriniaeth Tsiec Gweriniaeth Tsiec
* Baner Denmarc Denmarc
* Baner Estonia Estonia
* Baner Ethiopia Ethiopia
* Baner Y Ffindir Y Ffindir
* Baner Ffrainc Ffrainc
* Baner Georgia Georgia
* Baner Yr Almaen Yr Almaen
* Baner Ghana Ghana
* Baner Prydain Fawr Prydain Fawr
* Baner Gwlad Groeg Gwlad Groeg
* Baner Hong Cong Hong Cong
* Baner Hwngari Hwngari
* Baner Gwlad yr Iâ Gwlad yr Iâ
* Baner India India
* Baner Iran Iran
* Baner Gweriniaeth Iwerddon Gweriniaeth Iwerddon
* Baner Israel Israel
* Baner Yr Eidal Yr Eidal
* Baner Jamaica Jamaica
* Baner Japan Japan
* Baner Casachstan Casachstan
* Baner Gogledd Corea Gogledd Corea
* Baner De Corea De Corea
* Baner Cirgistan Cirgistan
* Baner Latfia Latfia
* Baner Libanus Libanus
* Baner Liechtenstein Liechtenstein
* Baner Lithwania Lithwania
* Baner Gogledd Macedonia Gogledd Macedonia
* Baner Mecsico Mecsico
* Baner Moldofa Moldofa
* Baner Monaco Monaco
* Baner Mongolia Mongolia
* Baner Montenegro Montenegro
* Baner Moroco Moroco
* Baner Nepal Nepal
* Baner Yr Iseldiroedd Yr Iseldiroedd
* Baner Seland Newydd Seland Newydd
* Baner Norwy Norwy
* Baner Pacistan Pacistan
* Baner Periw Periw
* Baner Gwlad Pwyl Gwlad Pwyl
* Baner Portiwgal Portiwgal
* Baner Rwmania Rwmania
* Baner Rwsia Rwsia
* Baner San Marino San Marino
* Baner Senegal Senegal
* Baner Serbia Serbia
* Baner Slofacia Slofacia
* Baner Slofenia Slofenia
* Baner De Affrica De Affrica
* Baner Sbaen Sbaen
* Baner Sweden Sweden
* Baner Y Swistir Y Swistir
* Baner Taipei Tsieineaidd Taipei Tsieineaidd
* Baner Tajicistan Tajicistan
* Baner Twrci Twrci
* Baner Wcráin Wcráin
* Baner UDA UDA
* Baner Wsbecistan Wsbecistan

### Chwaraeon

Cystadleuwyd pymtheg o chwaraeon yng Ngemau Olympaidd 2010. Categoreiddwyd wyth fel chwaraeon iâ, sef: bobsled, luge, ysgerbwd, hoci iâ, sglefrio ffigur, sglefrio cyflymder, sglefrio cyflymder trac byr a cyrlio. Y tri chwaraeon a gategoreiddwyd fel chwaraeon eira Alpaidd oedd: sgio Alpaidd, sgio arddull-rhydd a eirafyrddio. Y pedwar chwaraeon a gategoreiddwyd fel chwaraeon Llychlyniadd oedd: biathlon, sgio traws gwlad, naid sgio a'r cyfuniad Llychlynaidd.

* Sgio Alpaidd (10)
* Biathlon (10)
* Bobsled (3)
* Sgio traws gwlad (12)
* Cyrlio (2)
* Sglefrio ffigur (4)
* Sgio arddull-rhydd (6)
* Hoci iâ (2)
* Luge (3)
* Cyfuniad Llychlynaidd (3)
* Sglefrio cyflymder trac byr (8)
* Skeleton (2)
* Naid sgio (3)
* Eirafyrddio (6)
* Sglefrio cyflymder (12)

* *Mae'r rhifau yn y cromfachau'n dynodi sawl cystadleuaeth a gynhelir ym mhob chwaraeon.*

Cynhaliwyd seremonïau agoriadol a cloi ar gyfer y cystadlaethau a gategorieddwyd fel chwaraeon iâ (ac eithrio bobsled, luge ac ysgerbwd) yn Vancouver a Richmond. Cynhaliwyd seremonïau y chwaraeon Llychlynaidd yn Callaghan Valley i'r dwyrain o Whistler, a'r cystadlaethau sgio Alpinaidd ar Fynydd Mountain (Creekside) a'r cystadlaethau llithro (bobsled, luge ac ysgerbwd) ar Fynydd Blackcomb. Mynydd Cypress (a leolir yn Cypress Provincial Park yn West Vancouver) a westeiodd y sgio arddull-rhydd (awyrol, mogwl, a sgio traws gwlad), a'r eirafyrddio (hanner-peip, slalom mawr cyfochrog, ac eirafyrddio traws gwlad).

Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010 oedd y Gemau Olympaidd cyntaf i hoci iâ dynion a merched gael ei gynnal ar lawr sglefrio culach, maint NHL, gan fesur 200 × 85 troedfedd (61 × 26 metr), yn hytrach na'r maint safonol rhyngwladol o 200 × 98.5 troedfedd (61 × 30 metr). Cynhaliwyd y hoci iâ yn General Motors Place, cartref Vancouver Canucks yr NHL a ailenwyd yn Canada Hockey Place dros ystod y gemau. Arbedodd hyn $10 miliwn o gostau a buasai wedi bod yn gysylltiedig â adeiladu llawr sglefrio newydd, a galluogodd i 35,000 o wylwyr ychwanegol i fynychu'r cystadlaethau hoci iâ. Ond mynegodd rhai gwledydd Ewropeaidd bryder y buasai'r penderfyniad hwn yn rhoi mantais i'r chwaraewyr o Ogledd America a fu wedi tyfu i fyny'n chwarae ar y lloriau llai.

Cafodd nifer o gystadlaethau eu crybwyll i gael eu cynnwys yng Ngemau Olympaidd y Gaeaf 2010. Ar 28 Tachwedd 2006, pleidleisiodd Bwrdd Gweithredol y PORh, yn eu cyfarfod yn Ciwait, i gynnwys sgio traws gwlad yn y rhaglen swyddogol. Cymeradwywyd hyn yn ddiweddarach gan Bwyllgor Olympaidd Vancouver (VANOC).

Cafodd y cystadlaethau canlynol hefyd eu cynnig ond ni chawsant eu cynnwys:

* Biathlon ras gyfnewid gymysg
* Cyrlio parau cymysg
* Sgio Alpinaidd tîm
* Bobsled ac ysgerbwd tîm
* Luge tîm
* Naid sgio merched

Daeth y mater o eithrio naid sgio merched o'r gemau i Goruchaf Lys British Columbia yn Vancouver rhwng 21–24 Ebrill 2009, a dyfarnwyd ar 10 Gorffennaf 2009 i eithrio naid sgio merched o Gemau Olympaidd y Gaeaf 2010. Gwadwyd y cais am apêl i Goruchaf Lys Canada ar 22 Rhagfyr 2009, a daeth hyn a unrhyw obaith y byddai'r cystadleuaeth yn cael ei gynnal yn Vancouver yn 2010 i ben. Er mwyn ceisio lleddfu effaith yr eithriad, gwahoddodd drefnwyr VANOC ferched o Ganada i gystadlu ym Mharc Olympaidd Whistler ar gyfer cystadlaethau eraill, gan gynnwys y Cwmpan Cyfandirol ym mis Ionawr 2009. Mae ymdrch ar y gweill i gynnwys naid sgio merched yng Ngemau Olympaidd y Gaeaf 2014 yn Sochi, Rwsia.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gov. Gen. Jean to open 2010 Games: PM",  *Edmonton Sun*, *Canadian Press*, 2009-06-27.
2. ↑   IOC rejects Quebec City request. Slam! Olympics (1999-03-23). Adalwyd ar 2009-01-07.
3. ↑  "Vancouver to host 2010 Winter Olympics", *CBBC Newsround*, 2003-07-02.
4. ↑  "Construction of Olympic Venues", *Olympics 2010*.
5. ↑   New Vancouver 2010 Sports Venues Completed. Crsportsnews.com (2009-02-24). Adalwyd ar 2010-01-10.
6. ↑   Vancouver 2010 sport venues completed on time and within $580-million budget. Vancouver Olympic/Paralympic Centre opens today as a model of sustainable building - News Releases : Vancouver 2010 Winter Olympics and Paralympics (2009-02-19). Adalwyd ar 2010-01-10.
7. ↑   2010 bid book an Etch-A-Sketch. The Tyee (2 Gorffennaf 2009). Adalwyd ar 2009-07-02.
8. ↑   Olympic security estimated to cost $900M. CBC News (19 Chwefror 2009).
9. ↑   Dave Zirin (2010-01-25). As Olympics near, people in Vancouver are dreading Games. *Sports Illustrated, CNN*. Sportsillustrated.cnn.com. Adalwyd ar 2010-02-07.
10. ↑  "Winter Olympics all wet?: Vancouver has the mildest climate of any Winter Games host city",  *Vancouver Sun*, 2003-07-09.
11. 1 2   GM Place to get new name for 2010. CTV News (2008). Adalwyd ar 2009-01-07.
12. ↑  "Measuring the Power of Sport", *The Globe and Mail*.
13. ↑  Josh Wingrove. "Vancouver Olympic designer dies at age 40",  *Globe and Mail*, *CTV Television Network*, 2009-08-21.
14. ↑  "2010 Vancouver Olympics' mascots inspired by First Nations creatures", *CBC Sports*, 2007-11-27.
15. ↑  Bret Evans. "14 circulating coins included in 2010 Olympic program", *Canadian Coin News*, 23 Ionawr–5 Chwefror 2007.
16. ↑   Hollie Shaw (20 Chwefror 2009). What's Your Olympic Moment?. The National Post. Adalwyd ar 2009-02-26.
17. ↑   OBSV Introduction. Obsv.ca. Adalwyd ar 2010-01-10.
18. ↑   Nancy Lee leaving CBC Sports. cbc.ca (10 Hydref 2006).
19. ↑  "Olympic flame lit for Vancouver Games", *Russia Today*, 22 Hydref 2009.
20. ↑  "Funding for 2010 Olympics torch relay to focus on local events", *CBC News*, 2009-04-30.
21. ↑  "2010 Olympic Torch relay general info",  *CTV*, *CTV*, 11 Chwefror 2010.
22. ↑  "Governator takes the flame in Stanley Park",  *Vancouver Sun*, *Canwest Publishing*, 13 Chwefror 2010.
23. ↑  "Nash, Rees, Set to Run with Torch",  *Victoria Times Colonist*, *Canwest Publishing*, 11 Chwefror 2010.
24. ↑  "For the next Hour, I am pure Canadian",  *Vancouver 24hr news*, *Canoe*, 11 Chwefror 2010.
25. ↑  "Healthy Morneau excited to carry Torch",  *mlb.com*, *mlb.com*, 11 Chwefror 2010.
26. ↑  "Michael Buble, Jann Arden to join in Olympic torch ceremony",  *vancouversun.com*, *Canwest Publishing*, 11 Chwefror 2010.
27. ↑  "Torchbearer 102 Bob Costas carries the flame in Burnaby",  *vancouver2010.com*, *vancouver2010.com*, 1 Ionawr 2010.
28. ↑  "Shania Twain carries Olympic torch",  *The Canadian Press*, *Canadian Broadcasting Corporation*, 1 Ionawr 2010.
29. ↑  "Reserved, restrained, and rocking with Sid the Kid",  *ctvolympics.ca*, *The Globe and Mail*, 11 Chwefror 2010.
30. ↑  "Pressing questions as Olympic hockey beckons", 14 Chwefror 2010.
31. ↑   Quick Facts about the Vancouver 2010 Winter Games. VANOC. Adalwyd ar 2008-09-01.
32. ↑   Tongan athlete narrowly misses out on Winter Olympics. Australian Broadcasting Corporation (1 Chwefror 2010).
33. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23  "copi archif" (PDF). Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2010-02-15. Cyrchwyd 2010-02-17.
34. ↑   Sport | Kari Peters bleibt zu Hause. wort.lu. Adalwyd ar 2010-02-07.
35. ↑   Sport | Stefano Speck fährt nicht nach Vancouver. wort.lu. Adalwyd ar 2010-02-07.
36. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27  "Vancouver Olympics – Athletes". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-12-25. Cyrchwyd 2010-12-25.
37. 1 2 3 4 5 6   Alpine team takes fall at 2010 Games – Vancouver 2010 Olympics. thestar.com (2009-06-10). Adalwyd ar 2010-01-10.
38. 1 2 3 4 5   Germany, Norway round out 2010 Olympic men's hockey. TSN (2009-02-08). Adalwyd ar 2009-02-09.
39. ↑   Athletes : Vancouver 2010 Winter Olympics. Vancouver2010.com. Adalwyd ar 2010-02-07.
40. 1 2 3 4 5 6   ISU Figure skating qualification system.
41. 1 2 3 4 5 6   2009 Figure Skating World Championship results.
42. ↑   Saiba os brasileiros que podem ir a Vancouver.
43. ↑   Bulgaria received one more quota for the games. Топспорт. Adalwyd ar 2010-02-13.
44. ↑   Travers is snow joke. Adalwyd ar 2009-11-05.
45. ↑   Olympic Qualification. World Curling Federation. Adalwyd ar 2009-02-09.
46. ↑   Suomen Olympiajoukkueeseen Vancouver 2010 -talvikisoihin on valittu 94 urheilijaa – kahdella miesalppihiihtäjällä vielä mahdollisuus lunastaa paikka joukkueessa – Suomen Olympiakomitea. Noc.fi. Adalwyd ar 2010-02-07.
47. ↑   108 Français à Vancouver – JO 2010 – L'EQUIPE.FR. Vancouver2010.lequipe.fr. Adalwyd ar 2010-02-07.
48. ↑  "Ghana's 'Snow Leopard' qualifies to ski in 2010 Winter Olympics", *CBC News*.
49. ↑   Short Track Speed Skating entry list (24 Tachwedd 2009). Adalwyd ar 2009-11-26.
50. ↑   Tashi and Jamyang qualify for 2010 Olympic Winter Games (18 Mawrth 2009). Adalwyd ar 2009-03-18.
51. 1 2   Lambiel crushes competition at Nebelhorn. Adalwyd ar 2009-09-26.
52. ↑   North Korea – CTV Olympics. Ctvolympics.ca (2010-01-22). Adalwyd ar 2010-02-07.
53. ↑   Sports | Mongolia Web News. Mongolia-web.com. Adalwyd ar 2010-01-10.
54. ↑   Genomineerden. Nocnsf.nl. Adalwyd ar 2010-01-10.
55. ↑  (Norwyeg) Anders Rekdal tatt ut til OL i Vancouver på overtid. *Olympiatoppen* (2010-01-29). Adalwyd ar 2010-02-08.
56. ↑  (Pwyleg) Wystartujemy w Vancouver (19 Mawrth 2009). Adalwyd ar 2009-03-19.
57. 1 2   Athletes : Vancouver 2010 Winter Olympics. Vancouver2010.com. Adalwyd ar 2010-02-07.
58. ↑   OS-truppen komplett(erad) – Olympic Team complete(d). SOC (2010-12-01). Adalwyd ar 2010-12-01.
59. ↑   Vancouver 2010 Olympic Winter Games Qualifications | News | USA Luge. Luge.teamusa.org. Adalwyd ar 2010-02-07.
60. 1 2   VANOC shrinks Olympic ice. Slam! Sports (2006-06-06). Adalwyd ar 2009-01-07.
61. ↑  "2010 Olympic hockey will be NHL-sized", *CBC News*, 2006-06-08.
62. ↑  "Ski-cross aims for Vancouver 2010", *BBC Sport*, 2006-06-12.
63. ↑  "Ski-cross gets approved for 2010", *BBC Sport*, 2006-11-28.
64. ↑   Vancouver 2010: In good shape with positive progress on media accommodation. International Olympic Committee (2007-03-09). Adalwyd ar 2009-01-07.
65. ↑   Olympic programme updates. International Olympic Committee (2006-11-28). Adalwyd ar 2009-01-07.
66. 1 2   Vancouver 2010 Statement of BC Supreme Court Decision on Women's Ski Jumping at the 2010 Olympic Winter Games. Vancouver2010.com (10 Gorffennaf 2009). Adalwyd ar 11 Gorffennaf 2009.
67. ↑   Supreme Court spurns women ski jumpers. cbc.ca (22 Rhagfyr 2009). Adalwyd ar 22 Rhagfyr 2009.
68. ↑   FIS advocates women's ski jump. canada.com (4 Medi 2009). Adalwyd ar 22 Rhagfyr 2009.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogl Gemau Olympaidd a Paralympaidd y Gaeaf 2010, Vancouver Archifwyd 2010-02-28 yn y Peiriant Wayback.
* Vancouver 2010, Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol

| * v
* t
* e
Gemau Olympaidd |
| --- |
| Gemau Olympaidd yr Haf | 
* Athens 1896
* Paris 1900
* St. Louis 1904
* Llundain 1908
* Stockholm 1912
* 1916†
* Antwerp 1920
* Paris 1924
* Amsterdam 1928
* Los Angeles 1932
* Berlin 1936
* 1940‡
* 1944‡
* Llundain 1948
* Helsinki 1952
* Melbourne 1956
* Rome 1960
* Tokyo 1964
* Mexico City 1968
* Munich 1972
* Montreal 1976
* Moscow 1980
* Los Angeles 1984
* Seoul 1988
* Barcelona 1992
* Atlanta 1996
* Sydney 2000
* Athens 2004
* Beijing 2008
* London 2012
* Rio de Janeiro 2016
* Tokyo 2020§

 |  |
| Gemau Olympaidd y Gaeaf | 
* Chamonix 1924
* St. Moritz 1928
* Lake Placid 1932
* Garmisch-Partenkirchen 1936
* 1940‡
* 1944‡
* St. Moritz 1948
* Oslo 1952
* Cortina d'Ampezzo 1956
* Squaw Valley 1960
* Innsbruck 1964
* Grenoble 1968
* Sapporo 1972
* Innsbruck 1976
* Lake Placid 1980
* Sarajevo 1984
* Calgary 1988
* Albertville 1992
* Lillehammer 1994
* Nagano 1998
* Salt Lake City 2002
* Turin 2006
* Vancouver 2010
* Sochi 2014
* Pyeongchang 2018
* *Beijing 2022*
* *2026 Milan Cortina*

 |
| 
* †*Canslo oherwydd Rhyfel Byd Cyntaf*
* ‡*Canslo oherwydd Ail Ryfel Byd*
* §*Gohirio tan 2021 oherwydd Pandemig COVID-19*

 |