Mae **Clwb Pêl-droed Lido Afan** yn glwb wedi ei lleoli ym Mhort Talbot sydd wedi chwarae yn Uwch Gynghrair Cymru a chynghreiriau eraill. Sefydlwyd y clwb yn 1967. Maent yn chwarae yn Stadiwm Marston, Port Talbot.

Hanes
-----

Sefydlwyd Afan Lido F.C. yn 1967 yn fuan ar ôl agor Canolfan Chwaraeon Afan Lido yn Aberafan. Sefydlwyd tîm pêl-droed i roi sefydliad priodol i ddefnyddwyr y Ganolfan. Phil Robinson a Ken Williams oedd y prif symudwyr y tu ôl i'r clwb ac mae Phil yn parhau hyd fel Ysgrifennydd y Clwb a'r Hyfforddwr Iau.

Enillodd Lido fynediad i Gynghrair Port Talbot a'r Cylch ar gyfer tymor 1967/68. Ym 1971/72 derbyniwyd y clwb i Gynghrair Pêl-droed Cymru, a dwy flynedd yn ddiweddarach fe'i dyrchafwyd i'r Is-adran Gyntaf (nawr yr Ail Is-adran), a dwy flynedd arall yn ddiweddarach fe'u hyrwyddwyd eto i'r Uwch Is-adran (sef yr Is-adran Gyntaf) .

Daeth Afan Lido yn aelodau sylfaenydd o Uwch Gynghrair Cymru ym 1992, gan ennill Cwpan y Gynghrair ym 1992/93 ac 1993/94. Y flwyddyn nesaf, gorffennodd y tîm yn yr ail le yn y Gynghrair, gan ennill lle Cwpan UEFA, ond cawsant eu trechu gan RAF Jelgava o Latfia ar y rheol goliau oddi cartref. Roedd hyn yn flas o bethau i ddod, ac fe gafodd Afan Lido eu diswyddo o Gynghrair Cymru cyn ennill eu lle yn ôl ar ôl absenoldeb dwy flynedd.

Sylfeini'r Clwb
---------------

Dechreuodd polisi Lido o ddewis chwaraewyr o fewn strwythur iau anferth y clwb (sydd â 25 o dimau ar gyfer pob oedran, o dan 5 oed i fyny) ddwyn ffrwyth, pan orffennodd y clwb yn y 5ed safle yn 2001/02. Pe bai'r clwb wedi sgorio un pwynt yn fwy, mewn gwirionedd, byddai Lido wedi cymryd y dref yn bêl-droed Ewropeaidd am yr ail dro.

Dilynodd y blynyddoedd cynharach mor agos, ac yn 2005 fe adawodd y clwb yr Uwchgynghrair Cymru mewn amgylchiadau dadleuol, ar ôl cael pwyntiau diddymu ar gyfer chwarae chwaraewr anghymwys mewn gêm gynghrair. Cafodd y pwyntiau a ddidynnwyd i leddu'r Lido i mewn i'r parth cwympo o dan NEWI Cefn Druids, a seliodd eu tynged.

Yn 2011, sicrhaodd Lido ddychwelyd i Uwchgynghrair Cymru ac roedd eu tymor cyntaf yn y pen draw yn gweld y clwb yn goroesi'r galw heibio. Enillodd y clwb Cwpan Uwch Gynghrair Cymru, gan drechu'r Drenewydd ar gosbau yn Aberystwyth.

Cyfnod Bregys
-------------

Arweiniodd materion oddi ar y cae y tymor canlynol, fodd bynnag, a bu'n rhaid i Lido ymgynnull sgwad newydd newydd dan arweiniad Paul Reid. Gorffennodd y clwb waelod Uwchgynghrair Cymru, ond goroesodd gormod o ganlyniad i ddiffyg Llanelli ac analluogrwydd Sir Hwlffordd i orffen mewn man dyrchafiad yn Is-adran Cynghrair Cymru.

Ar gyfer tymor 2016-17, canfuwyd y clwb eu hunain yn yr un adran â chystadleuwyr tref Port Talbot. Mae angen llawer o waith atgyweirio ar Stadiwm Marston, gyda'r ddau stondin yn disgyn ar wahân, yn amlwg bob gêm.

Derbi Port Talbot
-----------------

Prif 'wrthwynebwyr' Afan Lido yw C.P.D. Tref Port Talbot, sydd wedi eu lleoli llai nag hanner milltir i ffwrdd o faes chwarae Afan Lido. Mae gemau rhyngddynt yn gemau darbi.

Gwobrau
-------

* **Enillwyr Cwpan Cynghrair Cymru** (3):
* 1992/93
* 1993/94
* 2011/12

Buddugoliaethau a Colliadau Mwyaf
---------------------------------

* Buddugoliaeth Fwyaf: 6–1 v. Leeds United yn 2010.
* Colliad Fwyaf: 2–8 v. Port Talbot yn 2014.
* Buddugoliaeth fwyaf yng Nghynghrair Cymru: 6–0 v. Abergavenny Thursdays yn 1993.
* Colliad Fwyaf yng Nghynghrair Cymru: 0–6 v. Y Barri yn 1995.

Rheolwyr
--------

* Phil Robinson / David Rees (1992–93)
* Dai Rees (1993–94)
* Nigel Rees (1994–96)
* Cymru Mark Robinson (1998–06)
* Phil Holmes / Paul Evans (2006–09)
* Craig Duggan (2009–10)
* Kim Bowley (2010–11)
* Cymru Andrew Dyer (1 Gorffennaf 2011 – 30 Mehefin 2012)
* Lloegr Paul Reid (2012–13)
* Cymru Paul Evans (1 July, 2013–2014)
* Cymru Stephen Llewellyn (2014–2015)
* Cymru Mark Robinson (2015– )

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "The Marston Stadium". Afan Lido FC. Cyrchwyd 24 April 2011.[*dolen marw*]

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol y Clwb
* Ffanwe Answyddyogol
* Gwefan swyddogol y Clwb i'r Anabl
* Twitter CP Afan Lido

| Cynghrair Cymru (Y De), 2018-19 |
| --- |
| Cambrian a Clydach | Celtic Cwmbrân | Cwmaman | Ffynnon Taf | Goytre | Goytre Unedig | Gwndy | Hwlffordd | Lido Afan | Llanilltyd Fawr | Llansawel | Pen-y-bont | Tref Pontypridd | Port Talbot | Rhydaman | Ton Pentre |  |