Cyfansoddwr Belgaid oedd **François-Joseph Gossec** (17 Ionawr 1734 – 16 Chwefror 1829), a oedd yn cyfansoddi operau, pedwarawdau tannau, symffonïau a gweithiau corawl yn Ffrainc.

Bywgraffiad
-----------

Roedd Gossec yn fab i ffermwr, ganwyd ym mhentref Vergnies, yn Hainaut, a oedd yn Ffrengig ar y pryd, ond sy'n ran o Wlad Belg erbyn hyn. Wedi dangos blas cynnar ar gerddoriaeth, daeth yn fachgen-côr yn Antwerp. Aeth i Baris ym 1751 a cymerwyd ef ymlaen gan y cyfansoddwr Jean-Philippe Rameau. Olynodd Rameau fel arweinydd cerddorfa bychan breifat *fermier général* Le Riche de La Poupelinière, amatur cyfoethog a noddwr mawr o gerddoriaeth, ac yn raddol daeth Gossec yn benderfynnol o wneud rhywbeth i adfywio'r astudaeth o gerddoriaeth offerynnol yn Ffrainc.

Perfformiwyd symffoni cyntaf Gossec ym 1754, ac fel arweinydd cerddorfa Prince de Condé cynhyrchodd sawl opera a chyfansoddiadau eraill ei hun. Bu'n hynod o lwyddiannus yn dylanwadu cerddoriaeth Ffrengig. Perfformiwyd ei *Requiem* am y tro cyntaf ym 1760, darn naw deg munud o hyd a drodd ef yn enwog dros nos. Cafodd y darn hwn ei edmygu'n ddiweddarach gan Wolfgang Amadeus Mozart, a ymwelodd â Gossec yn ystod taith anllywddianus i Baris ym 1778, a disgrifiodd Gossec iw dad fel "cyfaill da iawn a dyn sych iawn".

Sefydlodd Gossec y *Concert des Amateurs* ym 1770 ac ym 1773 ail-drefnodd y *Concert Spirituel* ynghyd â Simon Leduc a Pierre Gaviniès. Yn y cyfres hwn o gyngherddi, cyflwynodd ac arweiniodd ei symffonïau ei hun yn ogystal â rhai ei gyfoeswyr, yn arbennig gweithiau Joseph Haydn, daeth cerddoriaeth Haydn yn fwy poblogaidd ym Mharis, gan ddisodli gwaith symffoni Gossec yn y pen draw. Yn ystod yr 1780au, lleihaodd y nifer o symffonïau a gyfansoddodd Gossec gan iddo ganolbwyntio ar operau. Trefnodd yr *École de Chant* ym 1784, ynghyd â Étienne Méhul, a bu'n arweinydd band y *Garde Nationale* yn y Chwyldro Ffrengig. Apwyntiwyd ef (ynghyd â Méhul unwaith eto, a Luigi Cherubini) yn arolygwr y *Conservatoire de Musique* ar ei sefydliad ym 1795. Roedd yn aelod gwreiddiol o'r *Institut* ac yn *chevalier* yn y Légion d'honneur. Ym 1815, wedi gorchfygiad Napoleon yn Waterloo, caewyd y Conservatoire am gyfnod gan Louis XVIII, a bu'n raid i Gossec ymddeol yn 81 oed. Hyd 1817, bu'n gweithio ar ei gyfansoddiad olaf, trydydd *Te Deum*, a cefnogwyd ef gan bensiwn a roddwyd iddo gan y Conservatoire.

Bu farw yn ardal Passy, Paris. Mynychwyd wasanaeth ei angladd gan gyn-gydweithwyr, gan gynnwys Cherubini, ym mynwent Père Lachaise, Paris. Lleolir ei fedd yn agos i rai Méhul a Grétry.

Mae rhai o'i dechnegau yn ymddangos fel petaent wedi rhagweld datblygiadau newydd yr oes Ramantus: ysgrifennodd *Te Deum* ar gyfer 1200 o gantorion a 300 o offerynnau chwyth; mae sawl oratorïau yn cynnwys cyfarwyddiadau ar gyfer gwahanu sawl côr yn gorfforol, gan gynnwys rhai cudd tu ôl i'r llwyfan. Ysgrifennodd sawl llyfr i anrhydeddu'r Chwyldro Ffrengig, gan gynnwys *Le Triomphe de la République*, a *L'Offrande à la Liberté*.

Er y buasai gan y rhanfwyaf o bobl drafferth yn adnabod *Gavotte* Gossec oddi wrth y teitl, mae'r felodi ei hun yn gyfarwydd yn yr Unol Daleithiau oherwydd i Carl Stalling ddefnyddio trefniant yng nghartwnau Warner Brothers.

Nid oedd yn adnabyddus iawn y tu allan i Ffrainc, ac mae eigyfansoddiadau niferus, sanctaidd a seciwlar, wedi cael eu cysgodi gan weithiau cyfansoddwyr mwy enwog; ond roedd Gossec yn ysbrydoliaeth i nifer, ac roedd yn ysgogiad cryf i adfywiad cerddoriaeth offerynnol.

Gweithiau
---------

### Ar gyfer cerddorfa

* Sei sinfonie a più strumenti op. 4 (1759)
* Sei sinfonie a più strumenti op. 5 (1761)
* Six Symphonies op. 6 (1762)
* Six Symphonies à grand orchestre op. 12 (1769)
* Deux symphonies (1773)
* Symphonie n° 1 (c. 1771-1774)
* Symphonie n° 2 (c. 1771-1774)
* Symphonie en fa majeur (1774)
* Symphonie de chasse (1776)
* Symphonie en ré (1776)
* Symphonie en ré (1777)
* Symphonie concertante en fa majeur n° 2, à plusieurs instruments (1778)
* Symphonie en do majeur for wind orchestra (1794)
* Symphonie à 17 parties en fa majeur (1809)

### Cerddoriaeth Siambr

* Sei sonate a due violini e basso op. 1 (c. 1753)
* Sei quartetti per flauto e violino o sia per due violini, alto e basso op. 14 (1769)
* Six Quatuors à deux violons, alto et basse op. 15 (1772)

### Gweithiau Llais a Choraol

* Messe des morts (Requiem) (1760)
* *La Nativité*, oratorio (1774)
* Te Deum (1779)
* *Te Deum à la Fête de la Fédération* for three voices, men's chorus and wind orchestra (1790)
* *Hymne sur la translation du corps de Voltaire au Panthéon* for three voices, men's chorus and wind orchestra (1791)
* *Le Chant du 14 juillet* (Marie-Joseph Chénier) for three voices, men's chorus and wind orchestra (1791)
* Dernière messe des vivants, for four voices, chorus and orchestra (1813)

### Operau

* *Le Tonnelier*, opéra comique (1765)
* *Le Faux Lord*, opéra comique (1765)
* *Les pêcheurs*, opéra comique en 1 act (1766)
* *Toinon et Toinette*, opéra comique (1767)
* *Le Double Déguisement*, opéra comique (1767)
* *Les Agréments d'Hylas et Sylvie*, pastorale (1768)
* *Sabinus*, tragédie lyrique (1773)
* *Berthe*, opera (1775, not extant)
* *Alexis et Daphné*, pastorale (1775)
* *Philémon et Baucis*, pastorale (1775)
* *La Fête de village*, intermezzo (1778)
* *Thésée*, tragédie lyrique (1782)
* *Nitocris*, opera (1783)
* *Rosine, ou L'Éposue abandonnée*, opera (1786)
* *Le triomphe de la République, ou Le camp de Grandpré*, divertissement-lyrique en 1 acte, (Chénier) (1794)
* *Les Sabots et le cersier*, opera (1803)

Cyfeiriadau
-----------

* Encyclopædia Britannica, 11eg Rhifyn
* Thibaut, W. *François Joseph Gossec, Chantre de la Révolution française*, (1970)

Dolenni allanol
---------------

* Bywgraffiad
* François-Joseph Gossec: "Le Tyrtée de la Révolution" Archifwyd 2005-10-24 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 5117660
* LCCN: n79079444
* ISNI: 0000 0001 2275 9681
* GND: 118963147
* SELIBR: 209810
* SUDOC: 068525672
* BNF: cb13894625s (data)
* BIBSYS: 99024301
* NLA: 49116403
* NDL: 00901868
* NKC: mzk2003182492
* The SBN id LO1V145881 is not valid.
* BNE: XX1151184
* CiNii: DA0949859X

 |