Mae **"Marwnad yr Ehedydd"** yn gân werin draddodiadol (canu gwerin). Mi gaeth pennill sengl ei gyhoeddi gan Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru yn 1914. Priodolwyd o i ganu Edward Vaughan, Plas-rhiw-Saeson, a gasglwyd gan Soley Thomas. 

\relative c'' { \time 2/4 \key a \minor \tempo 4 = 60 \set Score.tempoHideNote = ##t
\partial 16*2 c16 d16          % 0
e8 c d b                       % 1
c a r8 c16 d16                 % 2
e8 c d b                       % 3
c a r16 a16 a b                % 4
c8 c b b                       % 5
a b c d                        % 6
e e d c                        % 7
b b\fermata r16 a16 a b        % 8
c8 a  b gis                    % 9
a a4 \bar "|."                 % 10
} \addlyrics {
Mi a gly -- wais fod yr 'he -- dydd we -- di ma -- rw ar y my -- nydd;
Pe gwy -- ddwn i mai gwir y gei -- riau,
Awn â gyrr o wyr ac ar -- fau
I gyr -- chu corff yr he -- dydd a -- drau.
} Audio playback is not supported in your browser. You can lawrlwytho'r ffeil sain.
Bu dyfalu ei bod yn un o'r caneuon hynaf sy'n bodoli yn y Gymraeg, oherwydd gall yr ehedydd yn y gân fod yn gyfeiriad mewn cod at Owain Glyndŵr ac y gallai un o'i ddilynwyr fod wedi'i hysgrifennu. Mae'r pennill sengl wedi ei 'ffrwydro'  i ganeuon hirach o leiaf bedair gwaith. Y cyntaf oedd gan Enid Parry,  yn ychwanegu tri phennill arall am adar eraill. Cyhoeddwyd ei geiriau hi hefyd mewn dau lyfr o ganeuon gwerin Cymraeg. 

Ysgrifennwyd ail fersiwn gan Albert Evans-Jones (enw barddol Cynan), ychwanegu pedwar pennill eto am adar eraill.

|  |  |
| --- | --- |
| 1. Mi a glywais fod yr ’hedydd,
Wedi marw ar y mynydd;
Pe gwyddwn i mai gwir y geiria’,
Awn â gyr o wŷr ac arfa’,
I gyrchu corff yr ’hedydd adra’.

2. Mi a glywais fod yr hebog
Eto’n fynych uwch y fawnog,
A bod ei galon a’i adenydd
Wrth fynd heibio i gorff yr ’hedydd
Yn curo’n llwfr fel calon llofrudd.

3. Mi a glywais fod cornchwiglan
Yn ei ddychryn i ffwrdd o’r siglan
Ac na chaiff, er dianc rhagddi,
Wedi rhusio o dan y drysi,
Ond aderyn y bwn i’w boeni.

4. Mi a glywais gan y wennol 
Fod y tylwyth teg yn ’morol 
Am arch i’r ’hedydd bach o risial ,
Ac am amdo o'r pren afal,
Ond piti fâi dwyn pob petal.

5. Canys er mynd â byddin arfog 
Ac ar codi braw ar yr hebog,
Ac er grisial ac er bloda’, 
Er yr holl dylwyth teg a'u donia’, 
Ni ddaw cân yr ’hedydd adra’.  |  |
|  |  |

Defnyddiwyd yr ail fersiwn hwn, er enghraifft, gan Bryn Terfel ar CD, a gan Arfon Gwilym ar gyfer Trac Cymru (Datblygu Gwerin Cymru).

Defnyddir alaw wedi ei haddasu ychydig, o'i chymharu â'r recordiad maes gwreiddiol, mewn rhai cyhoeddiadau a recordiadau.

\relative c'' { \time 2/4 \key a \minor \tempo 4 = 60 \set Score.tempoHideNote = ##t
\partial 16*2 a16 b16          % 0
c8 a b g                       % 1
a a4 a16 b                     % 2
c8 a b g                       % 3
a a r16 a16 a16 b              % 4
c8 c b b                       % 5
a b c d                        % 6
e e d c                        % 7
c b r16 a a b                  % 8
c8 a b g                       % 9
a a4 \bar "|."                 % 10
}  Audio playback is not supported in your browser. You can lawrlwytho'r ffeil sain.
Yn 1979, creodd Myrddin ap Dafydd drydedd fersiwn o'r geiriau, yn seiliedig ar y syniad ei fod am Glyndŵr, ar gyfer y grŵp gwerin Plethyn a'i rhyddhaodd ar gasét o'r enw 'Blas y Pridd', ac wedi hynny yn 1990 ar gryno ddisg.

Yn ystod dathlu 600 mlwyddiant gwrthryfel Glyndŵr, ysgrifennodd Myrddin ap Dafydd bedwaredd fersiwn gan ychwanegu pum pennill i'r gwreiddiol, o'r enw 'Mawl yr Ehedydd'.