Mae'r term **amser Mawrth** yn cyfeirio at amser ar y blaned Mawrth yn ogystal â'r drefn o gadw amser ar Fawrth a ddyfeiswyd gan NASA a'r Sefydliad Goddard ar gyfer Astudiaethau'r Gofod.

Y diwrnod Mawrthaidd (y sol) a chloc 24 awr Mawrth
--------------------------------------------------

Mae gan ddiwrnod heulol Mawrthaidd gyfnod cymedrig o 24 awr 39 munud 35.244 eiliad, ac fel arfer cyfeirir ato fel "sol" (o'r gair Lladin *sol* "haul") er mwyn ei wahaniaethu oddi wrth ddiwrnodau heulol y Ddaear sy'n rhyw 3% yn fyrrach. Mae hyd y diwrnod serol Mawrthaidd, fel yr amcangyfrir yng nghyswllt sêr sefydlog, yn 24 awr 37 munud 22.663 eiliad, o gymharu â diwrnod serol o 23 awr 56 munud a 04.0905 eiliad ar y Ddaear.

NASA GISS Mars24, cloc 24 awr Mawrth NASA
Yn dilyn yr ymarfer a fabwysiadwyd yn wreiddiol ym 1976 gan deithiau'r *Viking Lander*, amcangyfrir amrywiadau beunyddiol amser heulol Mawrth trwy ddefnyddio cloc 24 awr, sy'n rhannu'r sol yn 24 rhan, gan ddefnyddio'r israniadau trigeiniol traddodiadol o 60 munud a 60 eiliad. Mae munud (neu 60 eiliad) Mawrthaidd felly yn gyfateb i ryw 61.6 o eiliadau'r Ddaear.

Tymhorau Mawrth
---------------

Fel arfer y mae tymhorau heulol Mawrth yn cael eu mesuro mewn termau o hydred Mawrth-ganolig *Ls* yng nghyswllt cyhydnos y gwanwyn Mawrthaidd, gyda *Ls* = 0°, 90°, 180°, a 270° yn nodi cyhydnos y gwanwyn, heuldro'r haf, cyhydnos yr hydref a heuldro'r gaeaf (hemisffer y gogledd) yn y drefn honno.

| Ls | Sol | Tymor (hemisffer y gogledd) |
| --- | --- | --- |
| 0° | 0 | Cyhydnos y gwanwyn |
| 90° | 193 | Heuldro'r haf |
| 180° | 371 | Cyhydnos yr hydref |
| 270° | 514 | Heuldro'r gaeaf |

Y flwyddyn Fawrthaidd
---------------------

Mae hyd y flwyddyn drofanol Fawrthaidd yn 686.9726 diwrnod neu 668.5921 sol, tra mae blwyddyn serol Mawrth yn 668.5991 sol.
Mae'r amser rhwng dau berihelion yn 668.6146 sol. Mae'r gwahaniaethau hyn yn ganlyniad o echreiddiad cylchdroadol a gogwydd y blaned.

Amser Cymedrig Airy (AMT) ac Amser Cydraddol Mawrth (MTC)
---------------------------------------------------------

Yng nghanol y 18g disodlwyd yr hen arfer o fesuro a diffinio amser yn lleol gan y defnydd o ranbarthau neu gylchfeydd amser er mwyn hwyluso safoni amserlenni rheilffyrdd ac, i raddau llai, cofnodi arsylwadau gwyddonol. Arweiniodd y broses hon i gynhadledd ryngwladol ym 1884 lle cafodd trefn fyd-eang o ranbarthau amser ei sefydlu gan leoli'r prif feridian ar hydred Greenwich. Mae pob rhanbarth yn 15° ei lled, gyda rhai amrywiadau am resymau gwleidyddol a daearegol. O fewn pob rhanbarth cyfeirwyd pob cloc i'r un awr.

Diffinnir prif feridian Mawrth gan leoliad y crater Airy-0, a enwyd ar ôl y seryddwr Prydeinig George Biddel Airy, pensaer telesgob Greenwich lle lleolir prif feridfian y Ddaear. Cyfeirwyd at y drefn amseru ar gyfer Mawrth a gafodd ei ddyfeisio gan NASA fel Amser Cymedrig Airy (Saesneg: *Airy Mean Time* neu AMT) fel analog i Amser Cymedrig Greenwich (GMT) ond erbyn hyn cyfeirir ato fel Amser Cydraddol Mawrth (Saesneg: *Coordinated Mars Time* neu MTC) fel analog i Amser Cydraddol Cyffredinol (UTC).

Ceir hefyd rhanbarthau amser 15° eu lled, a chyfeirir atynt gydag ôl-ddodiad yn nodi y gwahaniaeth mewn oriau rhwng pob rhanbarth a MTC; er enghraifft lleolir Olympus Mons yn y rhanbarth amser MTC-9, sef naw awr tu ôl i MTC.

Dyddiad Sol Mawrth (MSD)
------------------------

Mae'r Dyddiad Sol Mawrth (Saesneg: *Mars Sol Date* neu MSD) yn cael ei ddiffinio gan AM2000. Mae hynny'n cynrychioli cyfrif dylaniannol o ddiwrnodau heulol Mawrth ers 12:00 GMT ar 29 Rhagfyr 1873 (Dyddiad Iŵl 2405522.0),. Roedd yr epoc hwn cyn gwrthsafiad perihelaidd mawr 1877 a bron pob arsylwad manwl o'r blaned. Mae'n gyfateb i *Ls* ar Fawrth o 277°, tua'r un hydred heulol planed-ganolig ag oedd gan y Ddaear ar yr un diwrnod. Roedd MSD 44796.0 yn cyd-ddigwydd â 2000 Ionawr 6.0 a *Ls* = 277° ar Fawrth. Roedd 44795 sol hefyd bron yn gyfateb i 126 o flynyddoedd Iŵl a 67 o flynyddoedd trofannol Mawrth. Cynhwysir MSD yn y rhaglen Java Mars24 o NASA.

Calendr Mawrth
--------------

### Misoedd

Mae calendr Cronfa Ddata Hinsawdd Mawrth (a noddir gan y Brifysgol Agored ac ESA) yn rhannu blwyddyn drofanol Mawrth yn 12 rhan. Mae'r "misoedd" hyn yn cael eu diffinio gan newid o 30° o hydred heulol/Mawrth-ganolig (*Ls*). Fel canlyniad o echreiddiad cylchdroadol Mawrth y mae hyd y misoedd hyn yn amrywio o 46 i 67 sol.

| Mis | Ls | Sol cyntaf | Hyd mewn sols | Penodoldebau |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 0° | 0 | 61.2 | Cyhydnos y gwanwyn (hemisffer y gogledd) ar Ls = 0° |
| 2 | 30° | 61.2 | 65.4 |  |
| 3 | 60° | 126.6 | 66.7 | Affelion ar Ls = 71° |
| 4 | 90° | 193.3 | 64,5 | Heuldro'r gaeaf (hemisffer y gogledd) ar Ls = 90° |
| 5 | 120° | 257.8 | 59.7 |  |
| 6 | 150° | 317.5 | 54.4 |  |
| 7 | 180° | 371.9 | 49.7 | Cyhydnos yr hydref (hemisffer y gogledd) ar Ls = 180° 
Dechrau tymor y stormydd llwch |
| 8 | 210° | 421.6 | 46.9 | Tymor y stormydd llwch |
| 9 | 240° | 468.5 | 46.1 | Perihelion ar Ls = 251° 
Tymor y stormydd llwch |
| 10 | 270° | 514.6 | 47.4 | Heuldro'r haf (hemisffer y gogledd) ar Ls = 270° 
Tymor y stormydd llwch |
| 11 | 300° | 562.0 | 50.9 | Tymor y stormydd llwch |
| 12 | 330° | 612.9 | 55.7 | Diwedd tymor y stormydd llwch |

### Cyfrif blynyddoedd Mawrth

Mae'r Gronfa Ddata Hinsawdd Mawrth yn cyfrif blynyddoedd Mawrth yn ôl y calendr a gynigiodd R. Todd Clancy (*Journal of Geophys. Res 105, p 9553, 2000*): gyda Blwyddyn 1 Mawrth yn dechrau ar 11 Ebrill 1955 (pan fu *Ls* = 0°, sef cyhydnos y gwanwyn yn hemisffer y gogledd, Dydd Calan Mawrth.)

| Blwyddyn | Dydd Calan | Blwyddyn | Dydd Calan | Blwyddyn | Dydd Calan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 11 Ebrill 1955 | 11 | 1 Chwefror 1974 | 21 | 22 Tachwedd 1992 |
| 2 | 27 Chwefror 1957 | 12 | 20 Rhagfyr 1975 | 22 | 10 Hydref 1994 |
| 3 | 15 Ionawr 1959 | 13 | 6 Tachwedd 1977 | 23 | 27 Awst 1996 |
| 4 | 2 Rhagfyr 1960 | 14 | 24 Medi 1979 | 24 | 2 Gorffennaf 1998 |
| 5 | 20 Hydref 1962 | 15 | 11 Awst 1981 | 25 | 1 Mehefin 2000 |
| 6 | 6 Medi 1964 | 16 | 29 Mehefin 1983 | 26 | 9 Ebrill 2002 |
| 7 | 25 Mehefin 1966 | 17 | 6 Mai 1985 | 27 | 6 Mawrth 2004 |
| 8 | 11 Gorffennaf 1968 | 18 | 3 Ebrill 1987 | 28 | 2 Ionawr 2006 |
| 9 | 29 Ebrill 1970 | 19 | 8 Chwefror 1989 | 29 | 10 Rhagfyr 2007 |
| 10 | 16 Mawrth 1972 | 20 | 6 Ionawr 1991 | 30 | 7 Hydref 2009 |

Yn ôl calendr y Dyddiad Sol Mawrth (MSD) ar y llaw arall, sy'n cael ei ddefnyddio gan NASA, cyfrifir blynyddoedd Mawrth ers 12:00 GMT ar 29 Rhagfyr 1873, felly mae Blwyddyn 1 calendr R. Todd Clancy (y tabl uchod) yn gyffelyb i Flwyddyn 43 y calendr MSD:

| Blwyddyn | Dydd Calan | Blwyddyn | Dydd Calan | Blwyddyn | Dydd Calan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 43 | 11 Ebrill 1955 | 53 | 1 Chwefror 1974 | 63 | 22 Tachwedd 1992 |
| 44 | 27 Chwefror 1957 | 54 | 20 Rhagfyr 1975 | 64 | 10 Hydref 1994 |
| 45 | 15 Ionawr 1959 | 55 | 6 Tachwedd 1977 | 65 | 27 Awst 1996 |
| 46 | 2 Rhagfyr 1960 | 56 | 24 Medi 1979 | 66 | 2 Gorffennaf 1998 |
| 47 | 20 Hydref 1962 | 57 | 11 Awst 1981 | 67 | 1 Mehefin 2000 |
| 48 | 6 Medi 1964 | 58 | 29 Mehefin 1983 | 68 | 9 Ebrill 2002 |
| 49 | 25 Mehefin 1966 | 59 | 6 Mai 1985 | 69 | 6 Mawrth 2004 |
| 50 | 11 Gorffennaf 1968 | 60 | 3 Ebrill 1987 | 70 | 2 Ionawr 2006 |
| 51 | 29 Ebrill 1970 | 61 | 8 Chwefror 1989 | 71 | 10 Rhagfyr 2007 |
| 52 | 16 Mawrth 1972 | 62 | 6 Ionawr 1991 | 72 | 7 Hydref 2009 |

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Technical Notes on Mars Solar Time as Adopted by the Mars24 Sunclock
* (Saesneg) NASA GISS Mars24 Sunclock
* (Saesneg) NASA GISS: Telling Time on Mars Archifwyd 2010-02-27 yn y Peiriant Wayback.
* (Saesneg) Martian Seasons and Solar Longitude
* (Saesneg) Cronfa Ddata Hinsawdd Mawrth
* (Saesneg) Earth Date to Martian Solar Longitude Conversion