recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lliw brown golau gydag arlliw gwyrdd neu felyn yw **caci**. Defnyddir ar gyfer gwisgoedd y fyddin a chuddliw cerbydau milwrol. Mae hefyd yn enw ar frethyn o'r un lliw, a wneir o gotwm, gwlân, neu gyfuniad ohonynt, a gyda ffibrau synthetig. Gwneir mewn nifer o wehyddiadau, megis sers.

Paentiad o'r 33ain Bwnjabïaid, Byddin Brydeinig India ar ddechrau'r 20fed ganrif.
Daw o'r gair Saesneg *khaki*, sydd yn dod o'r gair Hindi-Wrdw *khākī*, sef "llychlyd". Rhoddwyd yr enw ar frethyn cotwm caerog a gyflwynodd Syr Harry Burnett Lumsden a William Stephen Raikes Hodson ar gyfer lluoedd y Fyddin Brydeinig yn India ym 1848, a chydnabwyd yn addas iawn ar gyfer gwasanaeth yn y maes a'r maes brwydro. Wedi Gwrthryfel India 1857, daeth yn lliw swyddogol ar gyfer gwisgoedd lluoedd brodorol a threfedigaethol y Prydeinwyr yn India. Yn hwyrach cafodd caci ei fabwysiadu mewn rhannau eraill o'r Ymerodraeth Brydeinig, a gan wledydd eraill. Nid oedd caci cotwm yn addas i hinsawdd De Affrica yn ystod Ail Ryfel y Boer, felly cyflwynwyd sers gwlân neu wstid. Rhoddwyd arlliw olewydd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf i guddio'n well yn erbyn y ddaear a deiliant.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Geiriadur yr Academi*, [khaki].
2. ↑  Richard Bowyer. *Dictionary of Military Terms*, 3ydd argraffiad (Llundain, Bloomsbury, 2004), t. 136.
3. 1 2  (Saesneg) khaki (fabric). *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 21 Mehefin 2015.
4. 1 2  (Saesneg) khaki. *Oxford English Dictionary*. Adalwyd ar 21 Mehefin 2015.
Mae **Arfordir Saundersfoot - Telpyn**, ger Saundersfoot, Sir Benfro, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1967 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 151.76 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Duccio Tessari yw ***C'era Un Castello Con 40 Cani*** a gyhoeddwyd yn 1990. Fe'i cynhyrchwyd gan Franco Cristaldi yn Sbaen, Gwlad Belg, yr Eidal a Ffrainc. Lleolwyd y stori yn Toscana. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Ennio de Concini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Detto Mariano. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Titanus.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Peter Ustinov, Jean-Claude Brialy, José María Caffarel, Franco Diogene, Nicola Pietrangeli, Fiammetta Baralla, Gina Rovere, Roberto Alpi, Salvatore Cascio, Roberto Nobile, Delphine Forest, Luigi Bonos, Micaela Pignatelli a Renzo Stacchi. Mae'r ffilm *C'era Un Castello Con 40 Cani* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1990. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Pretty Woman* sef un o ffilmiau mwyaf llwyddiannus Disney gan ddod ag incwm o hanner biliwn o ddoleri i’r cwmni. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Marco Onorato oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Mario Morra sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Duccio Tessari ar 11 Hydref 1926 yn Genova a bu farw yn Rhufain ar 15 Tachwedd 1955. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1958 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Duccio Tessari nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
Roedd **Appian** (Groeg: *Αππιανος*; Lladin: *Appianus*) (tua 95 - 165), yn hanesydd Groegaidd o ddinesyddiaeth Rufeinaidd a aned yn Alecsandria. Roedd yn byw yn oes yr ymerodron Trajan, Hadrian ac Antoninus Pius.

Cafodd ei eni tua OC 95 yn Alecsandria yn yr Aifft, prifddinas dysg yr Henfyd diweddar. Treuliodd gyfnod fel cyfreithiwr yn Rhufain lle enillasai gyfeillgarwch y rhethregydd Fronto. Mae'n debyg mai Fronto a lwyddodd i berswadio Antoninus Pius i apwyntio Appian yn *procurator* ymherodrol yr Aifft.

Ysgrifennodd Appian hanes cynhwysfawr o'r Ymerodraeth Rufeinig o'r cyfnod bore hyd amser Trajan. Ychwanegodd bennodau neilltuol ar gyfer hanes teyrnasoedd eraill cyn iddynt ddod dan awdurdod Rhufain, yn cynnwys hanes y Celt-Iberiaid yn Sbaen. Mae safbwynt Appian yn gadarn o blaid y Rhufeiniaid. Er gwaethaf ei ddiffygion, megis camgymeriadau cronolegol, ac arddull sych yr awdur, erys ei lyfr yn ffynhonnell bwysig am y cyfnod.

O'r 24 llyfr gwreididol dim ond 11 sydd wedi goroesi'n gyfan, ynghyd â'r rhagymadrodd, sef hanes:

* Sbaen (*liber* vi)
* Hannibal (vii)
* Carthago (viii)
* Syria (xi)
* Mithridates (xii)
* Rhyfeloedd Cartref Rhufain (xiii-xvii)
* Illyria (xxiii)

Ffynhonnell
-----------

* Oskar Seyffert, *A Dictionary of Classical Antiquities* (Llundain, 1902)

Llyfryddiaeth
-------------

* Testun ar-lein Archifwyd 2008-01-05 yn y Peiriant Wayback.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 108993357
* LCCN: n81028285
* ISNI: 0000 0001 1862 8005
* GND: 118649892
* SELIBR: 175986
* SUDOC: 028190521
* BNF: cb120075773 (data)
* BIBSYS: 90395062
* NLA: 36512355
* NKC: jn19981000128
* The SBN id LO1V026679 is not valid.
* BNE: XX919445
* CiNii: DA01432000

 |
Mae **Arfordir Dale a De Marloes**, ger Marloes yn Sir Benfro, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1954 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 289.88 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
1 argaill   

2 pen yr argaill   

3 llabedennau'r argaill   

4 corff yr argaill   

5 cynffon yr argaill   

6 dwythell yr argaill   

7 fas defferens   

Mae'r **argaill** (neu'r 'epididymis') yn rhan o'r system atgenhedlu wrywaidd. Mae'n diwb sy'n cysylltu'r ceilliau i'r fas defferens. Mae'n bresennol ym mhob ymlusgiad, aderyn a mamal gwrywaidd. Mae'n diwb sengl, cul, wedi ei dorchi'n dyn sy'n cysylltu'r dwythellau echddygol o gefn y caill i'w fas defferens. Mewn oedolion dynol mae rhwng chwech a saith metr o hyd.

Rhannau
-------

Mae gan yr argaill tair rhan:

Y pen (Caput)

Y corff (Corpus)

Y gynffon (Cauda)

Swyddogaeth
-----------

Mae sberm, sy'n cael ei gynhyrchu yn y ceilliau, yn mynd i mewn i ben (caput) yr argaill, drwy'r corff (corpus) i'r gynffon (cauda), lle maent yn cael eu storio. Pan fydd sberm yn cael ei gynhyrchu gyntaf ac yn teithio i'r pen, nid ydynt eto yn barod i gael eu halldaflu. Ni allant nofio na ffrwythloni wy. Erbyn iddynt gyrraedd y gynffon bydd y sberm wedi datblygu digon i'w galluogi i ffrwythloni wy. Mae'r sberm yn cael ei drosglwyddo i'r blychau semenol trwy'r fas defferens. Ni all y sberm nofio eto, felly mae cyfangiadau cyhyrau yn gwthio'r sberm i'r fesigl semenol lle mae'r datblygiad terfynol yn digwydd.

Pan fydd sberm yn cael eu halldaflu, maent yn symud trwy gynffon yr epididymis. Mae cymaint o sberm yn ceisio symud trwy le cyfyng fel na allant nofio, felly maent yn cael eu symud trwy beristalsis (gwasgu ac ymlacio anwirfoddol tiwbiau, sy'n gwthio eu cynnwys ymlaen) o'r cyhyrau yn y fas defferens.

Arwyddocâd clinigol
-------------------

### Llid

Gelwir llid ar yr argaill yn *epididymitis*. Mae'n llawer mwy cyffredin na llid y ceilliau, a elwir yn *orchitis*.

### Gwaredu llawfeddygol

*Epididymotomy* yw gosod toriad i mewn i'r argaill sy'n cael ei ddefnyddio weithiau fel triniaeth ar gyfer epididymitis crawnllyd acíwt. *Epididymectomy* yw cael gwared â'r argaill yn llwyr trwy ymyrraeth lawfeddygol, sy'n cael ei ddefnyddio weithiau fel triniaeth ar gyfer syndrom poen ar ôl fasectomi ac ar gyfer achosion o epididymitis sydd ddim yn ymateb i driniaeth amgen.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Jones R (1999). "To store or mature spermatozoa The primary role of the epididymis". *Int J Androl* **22** (2): 57–67. doi:10.1046/j.1365-2605.1999.00151.x. PMID 10194636. abstract Archifwyd 2006-02-12 yn y Peiriant Wayback.
2. ↑  Vasectomy Information
Cadwyn o gronfeydd a wnaed gan ddyn yw **Argaeau Dyffryn Elan**, i gyflenwi dŵr i Birmingham a Gorllewin Canolbarth Lloegr. Codwyd waliau carreg yr argaeon ar afonydd Elan a Chlaerwen. Gwnaed y gwaith gan *Birmingham Corporation Water Department* er mwyn cyflenwi dŵr glân i ddinasyddion yr ardaloedd hynny. Mae Argaeau Dyffryn Elan yn gadwyn o 5 llyn: Claerwen, Craig-goch, Pen-y-garreg, Garreg-ddu, a Caban-coch.

Llifa'r dŵr drwy bibell, drwy rym disgyrchiant i Argae Frankley ym Mirmingham dros Ddyrfrbont Elan, a hynny heb yr angen am bwmp na pheiriant o unrhyw fath. Mae'r gwahaniaeth uchder rhwng dau ben y beipen yn 52m, a'r beipen ei hun yn mesur 73 milltir. Mae graddiant y disgyniad, felly'n 1:2300 gyda chyflymder y dŵr yn llai na 2 miles per hour (3.2 km/h)
, ac yn cymryd rhwng dau ddiwrnod a hanner a thridiau i gyrraedd Birmingham. Mae'r draphont, a godwyd rhwng 1896 a 1906, yn croesi sawl dyffryn, ac yn cynnwys sawl twnnel bric, pibellau ac adeiladau.

Yr argaeau
----------

Yn Gymraeg, gellir gelwir y dŵr o fewn llyn a wnaed gan bobl yn 'gronfa' a'r wal sy'n ei ddal yn ôl yn argae. Ceir 4 prif argae a 4 is-argae. Codwyd y 4 prif argae rhwng 1893 ac 1904 yn Nyffryn Elan a rhwng 1946 ac 1952 yng Nghlaerwen; mae eu cynhwyedd potensial yn 100,000 megalitr. Y 4 prif gronfa yw:

* Caban-coch (a Garreg-ddu) – 35,530 megalitr o ddŵr
* Pen-y-garreg – 6,055 megalitr
* Craig Goch – 9,220 megalitr
* Claerwen – 48,694 megalitr.

Ceir hefyd sawl is-gronfa:

* Cronfa Dôl-y-mynach – un o'r dair ar Afon Claerwen.
* Cronfa Nant-y-Gro – cronfa fechan a adeiladwyd yn gynnar yn y prosiect; fe'i defnyddiwyd yn yr Ail Ryfel Byd gan Syr Barnes Wallis a'i brofion ar gyfer y *bouncing bom*.
* Cronfa'r Garreg-ddu – er ei bod yn edrych fel traphont, argae tanddwr ydyw mewn gwirionedd. Ei phwrpas yw sicrhau lefel uchel o ddŵr yng Nghronfa'r Garreg-ddu er mwyn i ddŵr lifo Tŵr y Foel ac oddi yno i Gronfa Frankley, Birmingham.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Powys Digital History Project: Elan Valley Reservoirs". Cyrchwyd 9 Mai 2012.
2. ↑  "Powys Digital History Project: Elan Valley Dams". Cyrchwyd 9 Mai 2012.
3. ↑  "Valve house hidden in the woods". www.geograph.org.uk. Cyrchwyd 12 Tachwedd 2012.
4. ↑  Elan dams: Specifications Archifwyd 2013-02-20 yn y Peiriant Wayback. at Elan Valley Trust official website. Accessed 27 Tachwedd 2013
Mae **Arfordir Aberdaugleddau**, ger Aberdaugleddau yn ne Sir Benfro, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 04 Mawrth 1993 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 2192.07 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Arfordir Gogleddol Penmon**, yn ardal Penmon ar Ynys Môn, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1953 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 103.33 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013
Mae **Arfordir Aberddawan**, ger Aberddawan, Bro Morgannwg, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Ionawr 1972 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 67.94 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Arfordir Rhosneigr**, ger Rhosneigr ar Ynys Môn, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Ionawr 1980 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 27.67 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Arfordir Penrhyn Gŵyr**, ar lannau Penrhyn Gŵyr yn Sir Abertawe, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1953 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 361.66 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Cymeriad ffuglennol yw **Anghenfil Frankenstein**, y cyfeirir ato'n aml fel "Frankenstein". Ymddangosodd gyntaf yn nofel o 1818, *Frankenstein, or The Modern Prometheus* gan Mary Shelley. Mae teitl Shelley yn cymharu creawdwr yr anghenfil, Victor Frankenstein, â'r cymeriad mytholegol Promethëws, a luniodd fodau allan o glai a rhoi tân iddynt.

Yn stori Shelley, mae Victor Frankenstein yn adeiladu’r creadur yn ei labordy. Disgrifir yr anghenfil fel un 8 troedfedd o daldra, gan ymddangosiad erchyll, yn cynnwys rhannau amrywiol a gymerwyd o gyrff troseddwyr dienyddig. Mae ganddo emosiynau ac yn ceisio ffitio i mewn i gymdeithas ddynol ond yn cael ei anwybyddu, sy'n ei arwain i geisio dial yn erbyn Victor. 

Daeth anghenfil Frankenstein yn eiconig mewn diwylliant poblogaidd, ac mae wedi cael sylw mewn gwahanol fathau o gyfryngau, gan gynnwys ffilmiau, cyfresi teledu, nwyddau a gemau fideo. Y fersiynau a gydnabyddir fwyaf yw'r portreadau ffilm gan Boris Karloff yn ffilm o 1931 *Frankenstein*, a'i ddilyniannau *Bride of Frankenstein* (1935), a *Son of Frankenstein* (1939).

Boris Karloff yn rôl yr anghenfil yn *Bride of Frankenstein* (1935)
**Argae Pen-y-Garreg** yw'r lleiaf (y chweched) o Argaeau Dyffryn Elan, Powys. Mae'n dal 6,055 megalitr ac yn cysylltu Cronfa Craig Goch (sydd i'r gogledd) a Rhaeadr Gwy. Pwrpas yr argae yw cyflenwi Birmingham, Lloegr gyda dŵr yfed.

Y cronfeydd dŵr (y cyfeirir atynt weithiau fel 'Ardal y Llynnoedd Cymreig') yw: Claerwen, Craig Goch, Pen-y-garreg, Garreg Ddu, a Caban Coch ac maent wedi'u llenwi â dŵr sawl afon gan gynnwys afonydd Elan a Chlaerwen. Mae'r chwe chronfa ddŵr a'u hargaeau cerrig wedi'u lleoli mewn Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol. Mae'r rhan fwyaf o 45,000 erw yr ardal yng ngofal Ymddiriedolaeth Cwm Elan.

Mae Cylch Seiclo Cwm Elan (o Rhayader i Pen-y-garreg yn dilyn glannau Caban Coch a Chronfeydd Dŵr Garreg Ddu ac yn dringo 165 troedfedd o Ganolfan Ymwelwyr Cwm Elan.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  www.countytimes.co.uk;' adalwyd 23 Rhagfyr 2020
2. ↑  "CRAIG GOCH DAM, ELAN VALLEY WATER SCHEME". Royal Commission. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-03. Cyrchwyd 17 Mawrth 2011.
3. ↑  "The Elan Valley dams - Craig Goch dam". Powys Digital History Project. Cyrchwyd 17 Mawrth 2011.
4. ↑  walesdirectory.co.uk; Archifwyd 2021-03-03 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 23 Rhagfyr 2020.

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Argae Pen-y-garreg***
Banc buddsoddi a chwmni brocer a masnachu gwarantau oedd **The Bear Stearns Companies, Inc.** neu **Bear Stearns** ar lafar. Sefydlwyd yn Ninas Efrog Newydd ym 1923 gan Joseph Ainslie Bear, Robert B. Stearns, a Harold C. Mayer. Trodd yn gwmni cyhoeddus yn 1985 ac erbyn yr 21g Bear Stearns oedd un o brif gwmnïau ariannol y byd. Cyn iddo fethu, prif feysydd cwmni oedd marchnadoedd cyfalaf, bancio buddsoddi, rheolaeth cyfoeth, a gwasanaethau clirio, ac yn un o euogion yr argyfwng morgeisiau Americanaidd yn y 2000au. Aeth i'r wal yn 2008 yn ystod yr argyfwng ariannol byd-eang a chafodd ei werthu i JPMorgan Chase.

Yn y cyfnod cyn ei fethiant, bu Bear Stearns yn ymwneud yn fwyfwy â gwaranteiddio, a chyhoeddwyd niferoedd mawr o warantau ased, yn enwedig morgeisiau. Wrth i golledion buddsoddwyr yn y marchnadoedd hynny gynyddu yn 2006 a 2007, ni cheisiodd y cwmni rwystro ei ran yn yr argyfwng morgeisiau. Ym Mawrth 2008, benthycwyd arian i Bear Stearns gan Fanc y Gronfa Ffederal yn Efrog Newydd mewn ymgais i atal cwymp y cwmni. Nid oedd modd achub Bear Stearns a fe'i gwerthwyd i JPMorgan Chase am $10 y cyfranddaliad. Yn Ionawr 2010, rhoddai JPMorgan y gorau i ddefnyddio enw Bear Stearns.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Lowenstein, Roger The End Of Wall Street, Penguin Press 2010, pp.xvii,22 ISBN 978-1-59420-239-1
2. ↑  Sorkin, Andrew Ross (2008-03-24). "JPMorgan Raises Bid for Bear Stearns to $10 a Share". *The New York Times* (yn Saesneg). ISSN 0362-4331. Cyrchwyd 2018-03-16.
3. ↑  Bear Stearns Brand Finally Fades, Two Years After Collapse
Mae **Arfordir Marros - Pentywyn**, rhwng Marros a Pentywyn yn Sir Gaerfyrddin, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 11 Ebrill 1988 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 248.61 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Apostol llwyd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: apostolion llwydion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Struthidea cinerea***; yr enw Saesneg arno yw *Apostle bird*. Mae'n perthyn i deulu'r Apostolion (Lladin: *Grallinidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *S. cinerea*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r apostol llwyd yn perthyn i deulu'r Apostolion (Lladin: *Grallinidae*) neu o bosib yn nheulu'r *Corcoracidae*. Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Apostol du | Corcorax melanorhamphos |  |
|
| Apostol llwyd | Struthidea cinerea |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Apostol llwyd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Vespasian; yr olaf o'r pedwar ymerawdwr.
**Blwyddyn y Pedwar Ymerawdwr** oedd y flwyddyn 69 OC, pan fu pedwar ymerawdwr yn teyrnasu yn Rhufain: Galba, Otho, Vitellius a Vespasian.

Dechreuodd y flwyddyn gyda Galba yn ymerawdwr. Roedd wedi ei enwi'n ymerawdwr gan Senedd Rhufain yn dilyn hunanladdiad Nero y flwyddyn flaenorol. Roedd Galba'n oedrannus a heb blant, felly roedd angen iddo enwi etifedd. Roedd Otho wedi disgwyl cael ei enwi'n etifedd, ond mabwysiadodd Galba Calpurnius Piso Licinianus fel mab a'i enwi'n etifedd. Ymatebodd Otho trwy gynllwynio gyda milwyr o Gard y Praetoriwm i wrthryfela yn erbyn Galba. Bu'r gwrthryfel yn llwyddiannus, a lladdwyd Galba a Piso. Cyhoeddwyd Otho yn ymerawdwr.

Yn y cyfamser roedd y llengoedd yn yr Almaen wedi cyhoeddi Vitellius yn ymerawdwr, a byddin gref wedi cychwyn tua Rhufain i ennill yr orsedd iddo. Cyfarfu'r ddwy fyddin yng ngogledd yr Eidal, a gorchfygwyd llengoedd Otho gan fyddin Vitellius ym Mrwydr Gyntaf Bedriacum. Lladdodd Otho ei hun, a daeth Vitellius yn ymerawdwr.

Y rhannau o'r ymerodraeth oedd yn cefnogi pob ymgeisydd
Nid oedd llengoedd Judea a Syria yn barod i dderbyn Vitellius fel ymerawdwr, a chyhoeddasant Vespasian, oedd yn ymladd y Gwrthryfel Iddewig yn Judea, yn ymerawdwr. Cychwynnodd byddin tua Rhufain, ond cyn iddynt gyrraedd gwelodd M. Antonius Primus ei gyfle, a pherswadiodd lengoedd Moesia i gefnogi Vespasian. Arweiniodd Primus ei fyddin tua'r Eidal, ac yn Ail Frwydr Bedriacum gorchfygodd fyddin Vitellius. Aeth ymlaen i gipio Rhufain, a lladdwyd Vitellius yn fuan wedyn.

Yn wahanol i'w ragflaenwyr, llwyddodd Vespasian i gadw yr orsedd hyd ei farwolaeth, a dilynwyd ef gan ei fab Titus.

Cymerodd llwyth y Batafiaid fantais ar ddigwyddiadau'r flwyddyn i wrthryfela yn erbyn Rhufain dan arweiniad Gaius Julius Civilis. Gallasant ddinistrio rhai llengoedd Rhufeinig a pherswadio llengoedd eraill i ochri gyda hwy yn erbyn Rhufain. Wedi i Vespasian ddod yn ymerawdwr, gyrrwyd byddin dan Quintus Petillius Cerialis i roi terfyn ar y gwrthryfel.

Llyfryddiaeth
-------------

* Gwyn Morgan *69 AD: the Year of Four Emperors'* (Gwasg Prifysgol Rhydychen, 2006)
Etholaeth seneddol yng Nghaint, De-ddwyrain Lloegr, yw **Caergaint** (Saesneg: *Canterbury*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Caergaint yng NghaintEtholaeth Caergaint yng Nghaint
* Caint yn LloegrCaint yn Lloegr

Sefydlwyd Caergaint fel etholaeth sirol yn 1918. Cyn hynny roedd wedi bod yn etholaeth fwrdeistrefol.

Aelodau Seneddol
----------------

ar ôl 1918

* 1918–1927: Ronald McNeill (Ceidwadol)
* 1927–1945: William Wayland (Ceidwadol)
* 1945–1953: John White (Ceidwadol)
* 1953–1966: Leslie Thomas (Ceidwadol)
* 1966–1987: David Crouch (Ceidwadol)
* 1987–2017: Julian Brazier (Ceidwadol)
* 2017–presennol: Rosie Duffield (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Enghraifft o gem Bishōjo
Mae **gêm bishōjo** (美少女ゲーム, *bishōjo gēmu*, sy'n meddwl "gem y ferch fach ddel"), neu ***gal game*** (ギャルゲーム, *gyaru gēmu*, sy'n talfyru yn "**galge**"), yn fath rhyngweithiol o gêm fideo o Japan efo llawer o ferched bach anime. 
 Mae'r math yma yn is-ddosbarth o *dating sim* ar gyfer cynulleidfa gwryw, fel arfer.

Mae gemau Bishōjo yn arbennig i Japan ac nid oes dim byd tebyg iddyn nhw yn y Gorllewin. Mae'r mwyaf poblogaidd yn gwerthu dros miliwn o gopiau. Ychydig iawn ohonyn nhw sydd wedi cael ei cyfieithu ac ar gael y tu allan i Japan.

Mae na sawl math gwahanol ohonyn nhw: *ren'ai games* (neu *dating sim*), nofel rhyngweithio ac eroge ("gemau hentai" yn Gymraeg).

Y gêm cyntaf i ddod allan oedd *Night Life* gan Koei yn 1982. Yna daeth gêm allan gan gwmni *Koei* - Danchi Tsuma no Yuwaku ar gyfer y PC8001.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Jones 2005) "the Japanese word bishoujo (or bishojo) translates to 'pretty girl' and bishoujo games have been defined as 'a type of Japanese video game centered around interactions with attractive anime-style girls' (TheFreeDictionary.com, n.d.)."
2. ↑  (Taylor 2007) One can define a dating-sim game, in short, as a video or computer game that focuses on dating or romance and may contain erotic content. Several subgenres can be identified: bishōjo (or 美少女) games, in which a playable male character interacts with attractive anime-style girls;
Cynhaliwyd **Athletau yng Ngemau Olympaidd yr Haf 2012** yn ystod 10 diwrnod diwethaf y gemau: rhwng 3 Awst hyd at y 12fed o Awst yn Stadiwm Olympaidd Llundain. Gellir rhannu'r chwaraeon hyn yn bedwar categori neu ddosbarth: trac a maes, rhedeg ffordd a'r rasus cerdded.

Bydd 2,000 o gystadleuwyr yn cymryd rhan mewn 47 cystadleuaeth gyda'r gwahaniaeth yn y cystadleuthau dynion a merched yn fach iawn. Bydd 24 cystadleuaeth i'r dynion a 23 i'r merched, gan nad yw'r merched yn cystadlu yng nghystadleuaeth cerdded 50 km. Yn yr un modd, mae'r dynion yn rhedeg ras 110 (clwydi) a'r decathlon a'r merched yn eu tro yn rhedeg y ras 100m a'r heptathlon.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Number of Entries By Event. IAAF (2012-07-27). Adalwyd ar 2012-07-29.
2. ↑  Nifer o athletwyr, gwybodaeth yn gywir ar 27 Gorffennaf, 2012. Y ffigwr yn cynnwys athletwyr wrth gefn.

| * v
* t
* e
Athletau yng Ngemau Olympaidd yr Haf |
| --- |
| 
* 1896
* 1900
* 1904
* 1908
* 1912
* 1920
* 1924
* 1928
* 1932
* 1936
* 1948
* 1952
* 1956
* 1960
* 1964
* 1968
* 1972
* 1976
* 1980
* 1984
* 1988
* 1992
* 1996
* 2000
* 2004
* 2008
* *2012*

 |  |
| 
* Rhestr medalwyr
	+ dynion
	+ merched
* Rhestr recordiau Olympiadd

 |
Mae **Caerau Uchaf** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 10 Ebrill 1987 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 2.42 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Triniaeth feddyginiaethol glasurol yw **athrawiaeth yr arwyddnodau** sy'n honni bod pob planhigyn yn meddu ar ryw nodwedd neu'i gilydd sy'n dynodi pa afiechyd mae'n ei wella (gweler er enghraifft llygad Ebrill). Ymhelaethwyd ar yr athrawiaeth yn yr 16g a'r 17g, a'r awdur cyntaf i'w hyrwyddo oedd Theophrastus Bombast von Hohenheim (1493–1541) a adwaenid fel Paracelsus. Cafodd yr athrawiaeth groeso mawr ym Mhrydain gan awduron megis William Coles, a gyhoeddodd ei *Art of Simpling* ym 1656, a'i gyfrol fwy, *Adam in Eden*, flwyddyn yn ddiweddarach. Fodd bynnag, roedd awduron megis Dodoens (1517-85) wedi gwrthod yr athrawiaeth cyn diwedd yr 16g, ond parhaodd i gael sylw mewn cyhoeddiadau o'r 18g. Mae'n anodd gwybod i ba raddau y bu erioed yn rhan o gynhysgaeth lafar y werin bobl, ond mae'n ddiddorol nodi i amryw o siaradwyr a fu'n trafod yr anhwylder clwy'r marchogion er enghraifft gyfeirio at 'dail peils' yn hytrach na 'llygad Ebrill', ac i nifer ohonynt gyfeirio at siâp y gwreiddiau gan eu cymharu â'r lledewigwst, sy'n awgrymu eu bod yn ymwybodol o'r athrawiaeth, ac wedi clywed neu ddarllen amdani. Mae botanegwyr cyfoes yn credu mai ôl-resymoli a geir yma, er eu bod yn cydnabod ei bod yn anorfod y byddai planhigyn megis llygad Ebrill, y defnyddid ei wreiddiau i drin anhwylder tebyg iawn ei olwg, yn cael ei ystyried yn enghraifft amlwg o athrawiaeth yr arwyddnodau.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Roy Vickery, *A Dictionary of Plant Lore* (Rhydychen: Oxford University Press, 1995), tt. 109–10.
2. ↑  Ann Elizabeth Williams, *Meddyginiaethau Gwerin Cymru* (Y Lolfa, 2017).
Mae **Caeau Hirnant** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 24 Chwefror 2000 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 6.96 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Etholaeth seneddol yng Ngwlad yr Haf, De-orllewin Lloegr, yw **Caerfaddon** (Saesneg: *Bath*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Caerfaddon yng Ngwlad yr HafEtholaeth Caerfaddon yng Ngwlad yr Haf
* Gwlad yr Haf yn LloegrGwlad yr Haf yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol yn y 13g a hyd at 1918 dychwelodd ddau aelod seneddol. Ar ôl hynny dychwelodd un aelod.

Aelodau Seneddol
----------------

ar ôl 1918:

* 1918–1923: Charles Foxcroft (Unoliaethol)
* 1923–1924: Frank Raffety (Rhyddfrydol)
* 1924–1929: Charles Foxcroft (Ceidwadol)
* 1929–1931: Charles Baillie-Hamilton (Ceidwadol)
* 1931–1945: Loel Guinness (Ceidwadol)
* 1945–1964: James Pitman (Ceidwadol)
* 1964–1979: Edward Brown (Ceidwadol)
* 1979–1992: Chris Patten (Ceidwadol)
* 1992–2015: Don Foster (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–2017: Ben Howlett (Ceidwadol)
* 2017–presennol: Wera Hobhouse (Democratiaid Rhyddfrydol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Mae **Caeau Heol y Llidiart-coch** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 11 Mawrth 2010 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 8.75 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae pentref **Borth-y-Gest** yn filltir i'r de o Borthmadog. Adeiladwyd llongau yna ac roedd y pentref yn fan cychwyn o daith gerdded beryglus dros Afon Glaslyn i Harlech amser maith yn ôl cyn datblygodd Porthmadog.

Ym 1841 dim ond 20 o bobl oedd yn byw yn y pentref; erbyn 1871 roedd y boblogaeth wedi codi i 371, oherwydd 4 iard adeiladu llongau. Agorodd yr ysgol ym 1880 gyda 1670 blant. Yr hyn sydd yn ddiddorol am y cyfnod cynnar hwn yw mai cyfartaledd y presenoldeb oedd 26. Ymysg y resymau dros absenoldeb oedd fod rhaid mynd ar fordaith o rai misoedd gyda'u tadau, mynd i gasglu cocos, gwerthu mecryll, tymor penwaig yn ei anterth, diwrnod dyrnu yn y Borth, cynhaeaf gwair, ffair Cricieth, plannu tatws, sglefrio ar rew neu hel clennig.

Mae'r pentref yn cynnwys gwarchodfeydd natur Parc y Borth a Phen y Banc.

Addysg
------

Mae ysgol gynradd cyfrwng Cymraeg wedi'i leoli yn y pentref, sef Ysgol Gynradd Borth-y-Gest. 66 o ddisgyblion oedd ar gofrestr yr ysgol yn 2016 ac roedd 40% ohonynt yn dod o gartrefi lle siaredir y Gymraeg, sef cynnydd o 5% ers 2012 ac 20% ers 2006.

Mae'r rhan fwyaf o ddisgyblion yn trosglwyddo i Ysgol Eifionydd ym Mhorthmadog am addysg uwchradd.

Oriel
-----

* 
* 
* Peintiad olew tua 1913 gan Christopher Williams (Casgliad LlGC)Peintiad olew tua 1913 gan Christopher Williams (Casgliad LlGC)

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Gwefan visitsnowdonia". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-07-01. Cyrchwyd 2016-04-16.
2. ↑  Gwefan BBC gogledd orllewin Cymru
3. ↑  estyn.llyw.cymru[*dolen marw*] Adroddiad Mawrth 2006; adalwyd Rhagfyr 2016.
4. ↑  estyn.llyw.cymru;[*dolen marw*] Adroddiad Ionawr 2012; adalwyd Rhagfyr 2016.
5. ↑  estyn.llyw.cymru;[*dolen marw*] Adroddiad Hydref 2016; adalwyd Rhagfyr 2016.
Mae **Caeau Tan y Bwlch** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Rhagfyr 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 6.41 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Caeau Cwm-ffrwd** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 14 Rhagfyr 1990 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 1.66 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Pentref yng nghymuned Yr Hôb, Sir y Fflint, Cymru, yw **Caergwrle** ("Cymorth – Sain" ynganiad ).

Daw'r enw o *caer* + yr enw lle coll \**Corley*' sydd yn golygu 'dôl y garan' mewn Hen Saesneg. Mae hyn yn parhau yn yr yngangiad Saesneg o'r lle. Fe'i lleolir ar ffordd yr A541, tua 5-6 milltir i'r gogledd o Wrecsam, ac mae'n cyffwrdd â'r pentref agosaf, Abermorddu. Mae'n gorwedd wrth droed Mynydd yr Hob (sy'n fryn isel yn hytrach na mynydd go iawn).

Saif Caergwrle ar lannau Afon Alun. Gerllaw ceir adfeilion castell Cymreig a godwyd gan y tywysog Dafydd ap Gruffudd, brawd Llywelyn Ein Llyw Olaf, ar dir a roddwyd iddo gan Edward I o Loegr ar ôl ei gyrch cyntaf ar Gymru yn 1277. Yn y pentref ceir pont ceffylau pynnau sy'n dyddio i'r 17g, y dywedir bod ysbryd yn aflonyddu yno; bu bron iddi gael ei dinistrio gan lifogydd yn 2000, ond mae wedi cael ei thrwsio ers hynny.

Mae gan Caergwrle gysylltiad cryf â phentref Yr Hob. Mae ganddo orsaf trenau ar Reilffordd y Gororau, sy'n ei gysylltu â Wrecsam a Lerpwl. Ceir bysus yn rhedeg i'r Wyddgrug a Chaer.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Jack Sargeant (Llafur) ac yn Senedd y DU gan Mark Tami (Llafur).

Gweler hefyd
------------

* Castell Caergwrle, castell canoloesol
* Cawg Caergwrle, gwrthrych unigryw o Oes yr Efydd a ddarganfuwyd ger Caergwrle

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". *Llywodraeth Cymru*. 14 Hydref 2021.
2. ↑  British Place Names; adalwyd 12 Ionawr 2022
3. ↑  Owen, Hywel Wyn; Lloyd, Ken Lloyd (2017). *Place-Names of Flintshire*. Cardiff: University of Wales Press. tt. 40–1. ISBN 1-78683-110-4. OCLC 966205096.
4. ↑  Gwefan Senedd Cymru
5. ↑  Gwefan Senedd y DU

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Sir y Fflint**

**Trefi**  

Bagillt  **·** Bwcle  **·** Caerwys  **·** Cei Connah  **·** Y Fflint  **·** Queensferry  **·** Saltney  **·** Shotton  **·** Treffynnon  **·** Yr Wyddgrug
  
**Pentrefi**  

Abermor-ddu  **·** Afon-wen  **·** Babell  **·** Bretton  **·** Brychdyn  **·** Brynffordd  **·** Caergwrle  **·** Carmel  **·** Cefn-y-bedd  **·** Cilcain  **·** Coed-llai  **·** Coed-talon  **·** Cymau  **·** Chwitffordd  **·** Ewlo  **·** Ffrith  **·** Ffynnongroyw  **·** Gorsedd  **·** Gronant  **·** Gwaenysgor  **·** Gwernymynydd  **·** Gwernaffield  **·** Gwesbyr  **·** Helygain  **·** Higher Kinnerton  **·** Yr Hôb  **·** Licswm  **·** Llanasa  **·** Llaneurgain  **·** Llanfynydd  **·** Llannerch-y-môr  **·** Maes-glas  **·** Mancot  **·** Mostyn  **·** Mynydd Isa  **·** Mynydd-y-Fflint  **·** Nannerch  **·** Nercwys  **·** Neuadd Llaneurgain  **·** Oakenholt  **·** Pantasaph  **·** Pant-y-mwyn  **·** Penarlâg  **·** Pentre Helygain  **·** Pen-y-ffordd  **·** Pontblyddyn  **·** Pontybotgyn  **·** Rhes-y-cae  **·** Rhosesmor  **·** Rhyd Talog  **·** Rhyd-y-mwyn  **·** Sandycroft  **·** Sealand  **·** Sychdyn  **·** Talacre  **·** Trelawnyd  **·** Trelogan  **·** Treuddyn  **·** Ysgeifiog
Mae **Caeau Pen-y-coed** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 18 Tachwedd 1999 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 10.94 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013