Tri o'r morwyr Prydeinig ar Rwydwaith Newyddion Al-Alam
Dechreuodd yr anghydfod am **gipio aelodau o'r Llynges Frenhinol gan Iran, 2007** ar 23 Mawrth 2007 pan gafodd bymtheg o bersonél y Llynges Frenhinol, o HMS *Cornwall*, eu hamgylchynu a'u cipio gan Lynges Corfflu y Gwarchodlu Chwyldroadol ger arfordir Irac-Iran. Bu'r criw o wyth morwr a saith môr-filwr o ddau gwch gwynt anhyblyg yn chwilio llong fasnachol pan cafon nhw eu caethiwo am 10:30 amser lleol Irac (07:30 GMT, 11:00 amser lleol Iran) gan chwe chwch Llynges Corfflu y Gwarchodlu Chwyldroadol. Wedyn cafon nhw eu cymryd i ganolfan Corfflu y Gwarchodlu Chwyldroadol yn Nhehran i gael eu holi.

Yn dilyn hyn bu ymdrechion diplomyddol dwys i sicrhau rhyddhad y personél. Ar 28 Mawrth dangosodd sianeli teledu ar draws y byd deunydd fideo a ddarparwyd gan yr awdurdodau Iranaidd yn dangos rhai o'r 15 morwr Prydeinig, gan gynnwys datganiad gan Faye Turney a llythyr a honnir ei ysgrifennwyd ganddi, yn ymddiheurio am dresmasiad y Deyrnas Unedig yn nyfroedd Iran. Ar 30 Mawrth dangoswyd tri aelod o'r criw ar deledu yn Iran a ryddhawyd dau lythyr arall a honnir ei ysgrifennwyd gan Turney, eto yn cyfaddef roedd y cwch Prydeinig yn nyfroedd Iranaidd.

Dywed llywodraeth Prydain bod y criw yn cynnal arolygiad cydymffurfiad ar long fasnach, dan rwymedigaeth Penderfyniad 1723 Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig. Cododd y masnachwr drwgdybiaeth wrth hwylio ar hyd ddyfrffordd Shatt al-Arab. Roedd *HMS Cornwall* yn rhan o'r cyfraniad Prydeinig i luoedd y glymblaid a weithredir ymgyrchoedd diogelwch arforol yn dilyn Rhyfel Irac.

Ar 4 Ebrill, cyhoeddodd Arlywydd Iran Mahmoud Ahmadinejad, er yn ailadrodd yr haeriad y cafodd dyfroedd Iran eu goresgyn, y byddai'r morwyr yn cael eu rhyddhau fel "rhodd" i Brydain. Pan daethant yn ôl i'r DU dywedodd y criw cawsant eu rhoi o dan "bwysau seicolegol cyson" gan awdurdodau Iran.

Datganodd y Weinyddiaeth Amddiffyn ar 7 Ebrill dechreuad "ymchwiliad manwl" i'r amgylchiadau ag arweiniodd at gipiad y criw o 15 gan Iran. Cafodd yr ymchwiliad ei arwain gan yr Is-gadfridog Syr Robert Fulton, Llywodraethwr Gibraltar (a chyn-Comander Cyffredinol y Môr-filwyr Brenhinol).

Y personél Prydeinig
--------------------

Y canlynol oedd y 15 o aelodau'r Llynges a Môr-filwyr Brenhinol a gipiwyd ar 23 Mawrth 2007:

* Is-gapten Felix Carman RN
* Capten Christopher Air RM
* Prif Is-swyddog Gavin Cavendish
* Sarsiant Actio Dean Harris
* Pen-llongwr Christopher Coe
* Pen-llongwr Dros Dro Faye Turney
* Is-gorporal Mark Banks
* Llongwr Abl Arthur Batchelor
* Llongwr Abl Andrew Henderson
* Llongwr Abl Simon Massey
* Llongwr Abl Nathan Summers
* Môr-filwr Paul Barton
* Môr-filwr Daniel Masterton
* Môr-filwr Adam Sperry
* Môr-filwr Joe Tindell

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "UK sailors captured at gunpoint", *BBC*, 26 Mawrth, 2007.
2. ↑  (Saesneg) "Diplomats meet over Iranian seizure of British sailors", *CNN*, 23 Mawrth, 2007.
3. ↑  (Saesneg) "Iran shows held sailors on television", *Reuters*, 28 Mawrth, 2007.
4. 1 2  (Saesneg) "Iran airs second sailor 'apology'", *BBC*, 30 Mawrth, 2007.
5. ↑  (Saesneg) "Iraq urges Iran to free sailors", *BBC*.
6. ↑  "Teuluoedd morwyr 'wrth eu bodd'", *BBC*, 4 Ebrill, 2007.
7. ↑  (Saesneg) "Royal Navy captives: Key quotes", *BBC*, 6 Ebrill, 2007.
8. ↑  (Saesneg) "Sailors reunited – inquiry starts", *Yorkshire Evening Post*, 6 Ebrill, 2007.
9. ↑  (Saesneg) "Gibraltar Governor heads Royal Marine inquiry", *gibfocus.gi*, 16 Ebrill, 2007.
10. ↑  (Saesneg) "Captured UK officers shown on TV", *BBC*, 1 Ebrill, 2007.
11. ↑  (Saesneg) "More seized navy personnel named", *The Guardian*, 2 Ebrill, 2007.
12. ↑  (Saesneg) "Profile: Captured UK personnel", *BBC*, 3 Ebrill, 2007.
13. ↑  (Saesneg) "Named: the captured personnel", *The Guardian*, 4 Ebrill, 2007.
14. ↑  (Saesneg) "Named: 15 UK personnel return safely to UK from Iran",  *Y Llynges Frenhinol*, *Y Gweinyddiaeth Amddiffyn*, 5 Ebrill, 2007.