Mudiad ieuenctid Cymraeg yw **Urdd Gobaith Cymru** â dros 56,000 o aelodau[1] rhwng 8 a 25 mlwydd oed. Sefydlwyd yr Urdd yn 1922. Mae’r Urdd yn fudiad unigryw gyda’r nod I ‘sicrhau cyfle, trwy gyfrwng yr Iaith Gymraeg I holl ieuenctid Cymru ddatblygu’n unigolion cyflawn; a’u galluogi I chwarae rhan adeiladol yn y gymdeithas, gan feithrin sgiliau personol a chymdeithasol’. Mae 4 miliwn o blant a phobl ifanc wedi bod yn rhan o’r Urdd.

Mae’r Urdd yn sicrhau bod darpariaeth sy’n addas i ddysgwyr Cymraeg yn ganolog i holl wasanaethau a chyfleoedd yr Urdd.

Mae **Urdd Gobaith Cymru** yn darparu cyfleoedd positif sydd yn ymestyn gorwelion pobl ifanc trwy:

* Canolfannau Preswyl
* Darpariaeth Chwaraeon
* Celfyddydau a diwylliant
* Gwaith Ieuenctid
* Prentisiaethau a Sgiliau
* Gweithgareddau Awyr Agored
* Gwirfoddoli
* Gweithgareddau Dyngarol
* Rhwydwaith o ddarpariaeth gymunedol
* Cyfleoedd Rhyngwladol
* Cyhoeddiadau

Hanes Urdd Gobaith Cymru
------------------------

Merch mewn gwisg logo yr Urdd ym Mhorthmadog (1963).
Cafodd **Urdd Gobaith Cymru** ei sefydlu yn 1922, ac mae wedi datblygu yn barhaus ers hynny. Yn rhifyn mis Ionawr 1922 o ‘Cymru’r Plant’ meddai Syr Ifan ab Owen Edwards, „*Yn awr mewn llawer pentref, a bron ym mhob tref yng Nghymru, mae’r plant yn chwarae yn Saesneg, yn darllen llyfrau Saesneg, ac yn anghofio mai Cymry ydynt".*

Apeliodd ar blant Cymru i ymuno â mudiad newydd i gynnig cyfleoedd trwy’r Gymraeg, ac o ganlyniad i hynny, sefydlwyd Urdd Gobaith Cymru.

Crëwyd Logo yr Urdd y 1922.

Yr Urdd heddiw
--------------

Ar drothwy ei chanmlwyddiant mae gan yr Urdd uchelgais i sicrhau fod mwy o blant a phobl ifanc yn cael mynediad at ddarpariaeth a phrofiadau i ddefnyddio’r Gymraeg mewn awyrgylch gadarnhaol a chymdeithasol. Cynllun Corfforaethol Urdd Gobaith Cymru 2019-2022

### Ffeithiau am yr Urdd heddiw 2018/2019

·      56,000 o aelodau

·      10,000 o wirfoddolwyr

·      308 staff

·      100,000 yn cystadlu yng nghystadlaethau chwaraeon

·      47, 000 yn mynychu’r gwersylloedd

·      70,000 yn cystadlu yn Eisteddfodau’r Urdd

·      60% o holl ysgolion Cymru yn ymwneud â’r Urdd

·      Cynhyrchu gwerth economaidd o £31miliwn i Gymru 

Prif Weithredwr Urdd Gobaith Cymru yw Sian Lewis.

Canolfannau preswyl
-------------------

Mae’r Urdd yn cynnig profiadau preswyl mewn 5 canolfan preswyl, pob un ohonynt ag arbenigedd penodol: 

* Gwersyll Llangrannog, Llangrannog, Ceredigion a gweithgareddau hamddena,
* Gwersyll Glan-llyn, Y Bala, Gwynedd yn darparu antur awyr agored;
* Gwersyll Caerdydd â phrofiadau dinesig ym Mae Caerdydd;
* Pentre Ifan, Sir Benfro yn datblygu arbenigedd amgylcheddol a lles;
* Tŷ Kisbodak Ház yn Hwngari sy'n cynnig profiadau rhyngwladol i bobl ifanc Cymru.

Mae dros 47,000 o breswylwyr yn ymweld â Gwersylloedd yr Urdd yn flynyddol .

Nod y Gwersylloedd yw creu canolfannau sy'n cynnig cyfleoedd i blant, ieuenctid ac oedolion breswylio, addysgu a chymdeithasu mewn awyrgylch Cymraeg a Chymreig, diogel a chroesawgar.

Sefydlwyd 'Gronfa Cyfle i Bawb' sydd yn cynnig ariannu cyfnod ar wersyll haf i blant a phobl ifanc sy'n dod o gefndir incwm isel.

Darpariaeth chwaraeon
---------------------

Mae **adran chwaraeon** yr Urdd yn darparu cyfleodd ar draws Cymru i bob plentyn wirioni ar chwaraeon trwy raglen o wyliau a chystadlaethau rhanbarthol a chenedlaethol.  Cefnogir hyn gan rwydwaith eang o glybiau chwaraeon lleol a rhaglen cymhwyso arweinwyr chwaraeon ifanc. Yn 2019 roedd 45,000 o bobl ifanc wedi cystadlu mewn cystadlaethau chwaraeon rhanbarthol a chenedlaethol.

Mae'r Adran Chwaraeon, gyda chefnogaeth Chwaraeon Cymru, bellach yn cyflogi 20 o staff ac yn hyfforddi dros 1,000 o wirfoddolwyr yn flynyddol. Mae hyn wedi trawsnewid gallu’r mudiad i gynnig gweithgareddau cyson i blant a phobl ifanc, gyda 150 o glybiau chwaraeon yn cael eu cynnal yn wythnosol ar draws y wlad, a thros 15,000 o blant yn mynychu.[4]

Mae’r Urdd yn cydweithio gyda’r Cyrff Llywodraethu Cenedlaethol (NGOs) a darparwyr e.e. URC. Swim Wales, Gymnastics Cymru.

### Gemau Cymru

Mae'r Urdd hefyd yn brif drefnwyr cystadlaethau blynyddol Gemau Cymru sydd ar gyfer athletau, gymnasteg a rhai campau eraill fel tenis bwrdd. Cynhelir y cystadlaethau yng Nghaerdydd ac yn Ngwersyll yr Urdd Glan-llyn.

Celfyddydau a diwylliant
------------------------

Mae **Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd**, un o wyliau teithiol mwyaf Ewrop sy'n denu tua 90,000 o ymwelwyr ar draws chwe diwrnod yn cael ei chynnal bob blwyddyn yn ystod wythnos y Sulgwyn. Gŵyl gystadleuol yw’r Eisteddfod yn cynnwys cystadlaethau megis canu, dawnsio a pherfformio, celf, dawns, offerynnol, llenyddol.

Cynhelir Eisteddfodau Cylcha Sir ar draws Cymru yn ystof misoedd y gwanwyn gyda’r enillwyr yn cyrraedd yr Eisteddfod Genedlaethol. Mae’r Eisteddfod yn cael ei darlledu ar y teledu gan S4C http://s4c.urdd.cymru/cy/.

Cynhaliwyd Eisteddfod 2019 ym Mae Caerdydd. Yn 2020, fe gynhelir yn Nimbych ac yn 2021 fe gynhelir yn Llanymddyfri, Sir Gaerfyrddin.

Cwmni theatr deithiol yw **Cwmni Theatr Urdd Gobaith Cymru** sydd yn rhoi cyfleoedd ar y llwyfan a chefn llwyfan i bobl ifanc i fwynhau ac ymestyn eu profiadau celfyddydol. „Aberhenfelin" oedd cynhyrchiad 2019 a sgriptwyd gan 3 enillydd  cenedlaethol diweddar ym maes theatr a sgriptio.

Gwaith ieuenctid
----------------

Mr Urdd gyda'r dylunydd Wyn Mel (Wynne Melville Jones) yn Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth, 2023
Mae gan Urdd Gobaith Cymru gweithlu cymwys o weithwyr ieuenctid, yn unol ag anghenion phobl ifanc yn darparu mynediad agored at ddarpariaeth sydd yn grymuso pobl ifanc wrth iddynt bontio o addysg ffurfiol i’r gweithlu.

Ar y cyd gyda rhwydwaith o lysgenhadon, fforymau ieuenctid rhanbarthol a’r fforwm Ieuenctid cenedlaethol (Bwrdd Syr IfanC) mae pobl ifanc yn medru mynegi eu barn ar faterion sydd y eu heffeithio nhw.

Mae gwaith ieuenctid Urdd Gobaith Cymru yn sicrhau, trwy gyfrwng y Gymraeg, bod pobl ifanc yn ffynnu gyda chefnogaeth eu cyfoedion a gweithwyr ieuenctid.

Prentisiaethau a sgiliau
------------------------

Ers 2014, mae Urdd Gobaith Cymru wedi darparu **cynllun Prentisiaethau cyfrwng Cymraeg** i bobl ifanc yng Nghymru. Mae’r llwybrau galwedigaethol yn cynnwys gwasanaethau awyr agored, chwaraeon a gwaith ieuenctid. Nod cynllun prentisiaethau'r Urdd yw creu gweithlu ifanc, hyderus a dwyieithog yn, er mwyn sicrhau bod oedolion ifanc yn dysgu, datblygu eu sgiliau personol a chymdeithasol ac yn magu hyder wrth ddefnyddio’r Gymraeg. Mae’r cynllun prentisiaeth ar gael i sefydliadau tu allan i’r Urdd sut am ddatblygu gweithlu cyfrwng Cymraeg. Yr Urdd yw’r darparydd 3ydd sector fwyaf ar gyfer prentisiaethau cyfrwng Cymraeg gyda nod i gyrraedd 100 o brentisiaid erbyn 2022.

Gweithgareddau awyr agored
--------------------------

Mae'r Gwasanaeth Awyr Agored yn cynnig gweithgareddau anturus i blant a phobl ifanc ar draws Cymru. Cynllunnir y gweithgareddau yn unol ag anghenion y grŵp ac ynghyd â chymwysterau a hyfforddiant awyr agored. Dyma un o’r gwasanaethau sydd yn datblygu’n gyflym ac yn boblogaidd iawn gyda phobl ifanc 15oed+. Urdd Gobaith Cymru yw darparydd mwyaf o alldeithiau Gwobr Dug Caeredin (DOFE) yn y Gymraeg yng Nghymru.

Gwirfoddoli
-----------

Mae cyfleoedd gwirfoddoli ar gael yn yr Urdd a thrwy ei phartneriaid allanol. Gall pobl ifanc ac oedolion gwirfoddoli trwy arwain adrannau ac aelwydydd, clybiau chwaraeon, ymweliadau a theithiau preswyl rhyngwladol, swyddogaethau amrywiol yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd a thrwy fod yn SWOG yn un o ganolfannau preswyl yr Urdd. Yn flynyddol mae 10,000 o bobl ifanc ac oedolion yn gwirfoddoli i’r Urdd.

Gwaith dyngarol a Neges Heddwch ac Ewyllys Da
---------------------------------------------

Pob blwyddyn ers 1922, mae plant a phobl ifanc Cymru wedi ysgrifennu a rhannu **Neges Heddwch ac Ewyllys da** at blant a phobl ifanc y byd, a hynny ar Ddydd Ewyllys Da, sef Mai 18. Nod y neges yw lleihau rhagfarn ac anwybodaeth gan bwysleisio'r hyn sy’n gyffredin i holl blant y byd.

Datblygir y neges hyd heddiw fel ymateb i ddigwyddiadau cyfoes, a thros y blynyddoedd derbyniwyd sawl ymateb o wledydd eraill. Mae'r broses o ysgrifennu ac anfon neges ar ran pobl ifanc Cymru i bobl ifanc ar draws y byd wedi ysbrydoli gweithgarwch dyngarol a rhyngwladol.

Mae **gweithgareddau dyngarol** y mudiad yn cynnwys, cefnogi ymgyrch i ddileu digartrefedd ymysg yr ifanc, cefnogi ymgyrchoedd a rhaglenni iechyd meddwl pobl ifanc a chodi arian i achosion lleol e.e. banciau bwyd lleol ac ysbytai.

Rhwydwaith o ddarpariaeth gymunedol
-----------------------------------

Trwy rwydwaith o 10,000 o wirfoddolwyr ymroddedig a 1,000 o glybiau, mae pobl ifanc Cymru yn medru mynychu gweithgareddau o fewn eu cymunedau. Mae gwirfoddolwyr a phobl ifanc yn arwain Adrannau (clybiau 8-11 oed) ac aelwydydd (11-25 oed).

Cyfleoedd rhyngwladol
---------------------

Ers sefydlu'r Urdd rhoddwyd pwyslais ar gyfleoedd rhyngwladol, gan feithrin gwerthoedd byd eang y parchir yng Nghymru. Mae pobl ifanc yn cael y cyfle i lysgenhadu ar ran Cymru a’r Gymraeg. Ar drothwy ei chanmlwyddiant, mae ‘r Urdd wedi adfywio ac ehangu’r cynnig rhyngwladol i bobl ifanc. Fel rhan o strategaeth ryngwladol newydd yr Urdd, sefydlir partneriaethau newydd i greu cyfleodd mwy amrywiol. Heddiw (2019) mae pobl ifanc yn cael y cyfle i wirfoddoli ac ymweld â Alabama USA, Kenya. Sydney Awstralia, Cameroon, Hong Kong and Shanghai, Patagonia and Hwngari.

Gwnaeth yr Urdd cydweithio gyda TG Lurgan yn 2020-21 i ryddhau dehongliad o "Blinding Lights" gan The Weeknd, ‘Golau’n Dallu / Dallta ag na Solise’. Dyma'r tro cyntaf i gân gael ei wneud yn yr iaith Wyddeleg a'r iaith Gymraeg ar y cyd. Dywedodd Prif Weithredwr yr Urdd, Siân Lewis, "Waeth beth fo’r hinsawdd wleidyddol a sefyllfa Cymru y tu allan i Ewrop, fel sefydliad rydym ni’n awyddus i sicrhau fod ein pobl ifanc yn parhau i fwynhau profiadau unigryw fel hyn gyda chymheiriaid ledled y byd."

Cyhoeddiadau
------------

Cynhyrchir 3 cylchgrawn i bant a phobl ifanc:

* *Bore Da* — cylchgrawn lliwgar a chyffrous i ddysgwyr a siaradwyr ail-iaith oed cynradd;

* *CIP* — cylchgrawn bywiog Cymraeg i blant 7-10 oed gyda chynnwys digidol ac mewn print gyda 5 rhifyn y flwyddyn;

* *IAW* — cylchgrawn cyfoes a lliwgar ar gyfer dysgwyr oedran uwchradd; mae'n llawn erthyglau difyr, gweithlenni addysgiadol a chynnwys diddorol ac atyniadol i bobl ifanc sy'n dysgu'r iaith.

Mistar Urdd
-----------

**Mistar Urdd** (Mr Urdd) yw masgot yr Urdd, wedi seilio ar logo a bathodyn Urdd Gobaith Cymru, mae yn boblogaidd gyda phlant, pobl ifanc ac oedolion. Mae gan Mistar Urdd ei gân ei hun sef „Hei Mistar Urdd".

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  "Fideo cerddoriaeth Cymraeg a Gwyddelig cyntaf erioed". *Golwg360*. 2021-01-07. Cyrchwyd 2021-01-07.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan yr Urdd
* Cyfrif Twitter @urdd