Dinas a chymuned (*comune*) yng nghanolbarth yr Eidal, yw **Fflorens** (Eidaleg: *Firenze*), sy'n brifddinas rhanbarth Toscana. Saif ar lannau Afon Arno. Hi yw dinas fwyaf Toscana, gyda phoblogaeth o 358,079 (cyfrifiad 2011). Ers canrifoedd mae Fflorens yn enwog fel un o ganolfannau diwylliannol pwysicaf yr Eidal ac Ewrop. Mae ganddi nifer o adeiladau a henebion canoloesol ac o oes y Dadeni ac mae ei hamgueddfeydd yn cynnwys rhai o'r casgliadau celf gorau yn y byd. Ymhlith ei henwogion y mae Dante a Michelangelo.

Hanes
-----

Yr eglwys gadeiriol (*Duomo*) yn Fflorens
Dechreuodd hanes Fflorens yn 59 CC pan sefydlodd y Rhufeiniaid goloni ar gyfer cyn-filwyr o'r enw *Florentia*. Roedd Fflorens wedi tyfu'n ganolfan fasnach a diwydiant bwysig erbyn y 12g. Cawsai'r ddinas ei rhwygo'n aml yn yr ymgyrchoedd rhwng pleidiau'r *Guelfi* a'r *Ghibellini* yn ystod y ddwy ganrif nesaf, ond serch hynny flodeuodd celf a diwylliant. O'r 15fed i'r 18g bu dan reolaeth teulu'r Medici, a hybai gelf a phensaernïaeth yn y ddinas. O ganlyniad mae nifer yn ystyried mai Fflorens yw man geni y Dadeni Dysg. Yn dilyn cyfnod dan reolaeth Awstria daeth Fflorens yn rhan o deyrnas newydd yr Eidal yn 1861. Am gyfnod byr (rhwng 1865 a 1871) roedd yn brifddinas dros dro teyrnas yr Eidal. Bu i'r ddinas ddioddef cryn dipyn o ddifrod yn yr Ail Ryfel Byd. Erbyn heddiw mae hi'n ganolfan dwristiaeth bwysig ac yn dal i gyfrannu'n sylweddol i fywyd diwylliannol yr Eidal ac Ewrop.

Treftadaeth
-----------

Afon Arno yn llifo trwy Fflorens
Mae tystiolaeth o oes y Dadeni i'w gweld ymhobman yn Fflorens. Er mai Gothig yw arddull y gadeirlan (y *Duomo*), cynlluniwyd y gromen enfawr gan y pensaer Filippo Brunelleschi, sydd hefyd yn gyfrifol am nifer o adeiladau clasurol y ddinas, gan gynnwys ysbyty Ospedale degli Innocenti, eglwysi San Lorenzo a Santo Spirito a'r Capella Pazzi.

Lleolir y Palazzo Vecchio, plas canoloesol a ddefnyddir fel neuadd y ddinas hyd heddiw, yn y Piazza della Signoria. Dyma yn wreiddiol oedd lleoliad cerflun enwog Michelangelo o Ddafydd. Mae'r cerflun bellach yn oriel yr Accademia ac mae copi wedi cymryd ei le yn y sgwâr. Gerllaw mae'r Uffizi, un o'r orielau celf cyhoeddus cyntaf erioed. Hefyd yn y ddinas mae'r *Biblioteca Nazionale*, Llyfrgell Genedlaethol yr Eidal a'r brifysgol, a sefydlwyd yn 1321.

Adeiladau a chofadeiladau
-------------------------

* Basilica San Lorenzo
* Basilica Santa Croce
* Capel Medici
* Capel Brancacci
* Eglwys Gadeiriol (Duomo)
* Palazzo dello Strozzino
* Palazzo Pitti
* Palazzo Vecchio
* Piazzale degli Uffizi
* Piazza Beccaria
* Piazza della Libertà
* Piazza della Repubblica
* Piazza della Signoria
* Ponte Santa Trinita
* Ponte Vecchio

Enwogion y ddinas
-----------------

* Dante Alighieri
* Luigi Cherubini
* Donatello
* Girolamo Savonarola
* Niccolò Machiavelli
* Fosco Maraini
* Michelangelo
* Florence Nightingale
* Matteo Renzi
* Franco Zeffirelli

Pêl droed
---------

Prif dîm pêl droed y ddinas yw ACF Fiorentina.

Gefeilldrefi
------------

Mae gan Fflorens gysylltiadau pwysig ym myd addysg, diwylliant a diwydiant a Chaeredin.

Mae ei gefeillddinasoedd yn cynnwys:

|  |  |
| --- | --- |
| * Baner Yr Alban Yr Alban  - Caeredin
* Baner Albania Albania  - Tirana
* Baner Yr Almaen Yr Almaen  - Dresden
* Baner Yr Almaen Yr Almaen  - Kassel
* Baner Awstralia Awstralia  - Sydney
* Baner Brasil Brasil  - Salvador (Bahia)
* Baner Coweit Coweit  - Dinas Ciwait
* Baner Gwlad Groeg Gwlad Groeg  - Athen
* Baner Eritrea Eritrea  - Asmara
* Baner Y Ffindir Y Ffindir  - Turku
* Baner Ffrainc Ffrainc  - Reims
 | * Baner Iran Iran  - Isfahan
* Baner Israel Israel  - Nasareth
* Baner Japan Japan  - Kyoto
* Baner Latfia Latfia  - Riga
* Baner Moroco Moroco  - Aaiun, Moroco
* Baner Moroco Moroco  - Fes
* Baner Sbaen Sbaen  - Granada
* Baner Tsieina Tsieina  - Nanjing, Gweriniaeth Pobl Tsieina
* Baner Twrci Twrci  - Istanbul
* Baner UDA UDA  - Philadelphia
* Baner Wcráin Wcráin  - Kiev
* Baner Palesteina Palesteina  - Nablws
 |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 8 Mai 2018