Mae **iffosffamid** (IFO), sy’n cael ei werthu dan yr enw brand *Mitoxana* ymysg eraill, yn feddyginiaeth cemotherapi a ddefnyddir i drin nifer o fathau o ganser. Mae hyn yn cynnwys canser y ceilliau, sarcoma meinwe meddal, osteosarcoma, canser y bledren, canser celloedd bach yr ysgyfaint, canser ceg y groth, a chanser ofarïaidd. Mae'n cael ei weini drwy chwistrelliad i mewn i wythïen. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₇H₁₅Cl₂N₂O₂P.

Sgil effeithiau
---------------

Mae sgil effeithiau cyffredin yn cynnwys colli gwallt, chwydu, gwaed yn yr wrin, heintiau, a phroblemau arennau. Mae sgil effeithiau difrifol eraill yn cynnwys atal mêr esgyrn a gostwng lefel ymwybyddiaeth. Bydd defnydd yn ystod beichiogrwydd yn debygol o arwain at niwed i'r babi. Mae Ifosfamide yn perthyn i'r teulu asiantau alcyleiddio a mwstard nitrogen o feddyginiaethau. Mae'n gweithio trwy amharu ar ddyblygu DNA a chreu RNA.

Mae Ifosfamide ar Restr Meddyginiaethau Hanfodol Sefydliad Iechyd y Byd, y meddyginiaethau mwyaf effeithiol a diogel sydd eu hangen mewn system iechyd. Y gost gyfanwerthol yn y byd sy'n datblygu yw tua 7.35 i 70.70 $ UDA fesul ffiol 2 gm. Yn y DU mae'r dogn hwn yn costio'r GIG tua £130.

Defnydd meddygol
----------------

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer amrywiaeth o wahanol fathau o ganser, gan gynnwys:

* Canser y ceilliau
* Canser y fron
* Lymffoma (Hodgkin a di-Hodgkin)
* Sarcoma Meinwe Meddal
* Osteosarcoma (tiwmor esgyrn)
* Canser yr ysgyfaint
* Canser serfigol
* Canser ofarïaidd

Enwau
-----

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Iffosffamid, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

Gweini
------

Mae Ifosfamide yn bowdr gwyn. Wedi ei baratoi i'w ddefnyddio mewn cemotherapi, mae'n cael ei droi yn hylif clir a di-liw. Mae'r cael ei weini yn fewnwythiennol.

Caiff Ifosfamide ei ddefnyddio'n aml ar y cyd â chyffur arall o'r enw mesna i osgoi gwaedu mewnol yn y claf, yn arbennig i rwystro llid gwaedlyd yn y bledren (hemorrhagic cystitis).

Rhoddir Ifosfamide yn gyflym, ac mewn rhai achosion gellir ei roi mor gyflym ag awr.

Sgil effeithiau
---------------

Mae llid gwaedlyd yn y bledren yn anghyffredin pan roddir ifosfamide ar y cyd â mesna. Sgil effaith cyffredin, sydd yn gallu effeithio ar faint o ddos gellir ei roi, yw enseffalopathi (camweithrediad yr ymennydd). Mae enseffalopathi yn digwydd mewn rhyw ffurf mewn hyd at 50% o gleifion. Gall yr adwaith cael ei gyfryngu gan chloroacetaldehyde, un o gynhyrchion ymddatodiad moleciwl ifosfamide, sydd â nodweddion cemegol tebyg i asetaldehyde a cloral hydrad. Gall symptomau enseffalopathi ifosfamide amrywio o ysgafn (anhawster i ganolbwyntio, blinder), i gymedrol (deliriwm, seicosis), i ddifrifol (statws epilepticws neu goma). Mewn plant, gall hyn ymyrryd â datblygiad niwrolegol. Ar wahân i'r ymennydd, gall ifosfamide hefyd effeithio ar nerfau perifferol. Bydd problemau blaenorol efo'r ymennydd a lefelau isel o albwmen yn y gwaed yn cynyddu tebygrwydd enseffalopathi ifosfamide. Yn y rhan fwyaf o achosion, mae problemau yn datrys eu hunain heb ymyrraeth o fewn 72 awr. Y driniaeth fwyaf effeithiol ar gyfer enseffalopathi difrifol (gradd III-IV) yw dos mewnwythiennol o fethylen glas, sy'n ymddangos i leihau pa mor hir bydd cyfnod yr adwaith.. Mewn rhai achosion, gellir defnyddio methylene glas fel proffylacsis cyn gweinyddu dosau pellach o ifosfamide. Mae triniaethau eraill yn cynnwys albwmen a thiamin, a defnyddio dialysis fel dull achub.

Gall Ifosfamide hefyd achosi asidosis bwlch anion, yn benodol asidosis tiwbaidd math 2.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pubchem. "Iffosffamid". *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-02-28.
2. ↑  Gwasanaeth Macmillan Ifosfamide (Mitoxana ®) Archifwyd 2017-10-06 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Ionawr 2018
3. ↑  Cancer Research UK Ifosfamide (Mitoxana) adalwyd 25 Ionawr 2018

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |