**Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad 1894**  oedd y ddeuddegfed ornest yng nghyfres Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad. Chwaraewyd chwe gêm rhwng 6 Ionawr a 17 Mawrth. Ymladdwyd hi gan Loegr, Iwerddon, Yr Alban, a Chymru. Wrth ennill pob un o'r tair gêm, enillodd Iwerddon y Bencampwriaeth am y tro cyntaf a hefyd cipio'r Goron Driphlyg am y tro cyntaf. Wedi bod ar frig y tabl y flwyddyn gynt daeth Cymru yn olaf gan lwyddo i ennill dim ond un gêm.

System sgorio
-------------

Penderfynwyd ar y gemau ar gyfer y tymor hwn ar bwyntiau a sgoriwyd. Roedd cais werth tri phwynt, tra bod trosi gôl wedi’i chicio o’r cais yn rhoi dau bwynt ychwanegol. Roedd gôl a ollyngwyd o'r marc a gôl adlam ill dau werth pedwar pwynt. Roedd goliau cosb werth tri phwynt.

Tabl
----

| Safle | Gwlad | Gemau | Pwyntiau | Pwyntiautabl |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Chwarae | Ennill | Cyfartal | Colli | Dros | Yn erbyn | Gwahan. |
| 1 |  Iwerddon | 3 | 3 | 0 | 0 | 15 | 5 | +10 | **6** |
| 2 |  Lloegr | 3 | 1 | 0 | 2 | 29 | 16 | +13 | **2** |
| 2 |  yr Alban | 3 | 1 | 0 | 2 | 6 | 12 | −6 | **2** |
| 2 |  Cymru | 3 | 1 | 0 | 2 | 10 | 27 | −17 | **2** |
|

Canlyniadau
-----------


|  |
| --- |
| 6 Ionawr 1894 |

| Lloegr  | 24–3 |  Cymru |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

|  |
| --- |
| Penbedw |



|  |
| --- |
| 3 Chwefror 1894 |

| Lloegr  | 5–7 |  Iwerddon |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

|  |
| --- |
| Llundain |



|  |
| --- |
| 3 Chwefror 1894 |

| Cymru  | 7–0 |  yr Alban |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

|  |
| --- |
| Casnewydd |



|  |
| --- |
| 24 Chwefror 1894 |

| Iwerddon  | 5–0 |  yr Alban |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

|  |
| --- |
| Dulyn |



|  |
| --- |
| 10 Mawrth 1894 |

| Iwerddon  | 3–0 |  Cymru |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

|  |
| --- |
| Belffast |



|  |
| --- |
| 17 Mawrth 1894 |

| yr Alban  | 6–0 |  Lloegr |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

|  |
| --- |
| Caeredin |

Y gemau
-------

### Lloegr v. Cymru

Wedi cael eu curo gan y Cymry'r flwyddyn cynt bu newid mawr yng nghyfansoddiad tîm Lloegr ar gyfer yr ornest hon. Gyda dim ond pedwar o'r chwaraewyr a ymddangosodd yn erbyn Cymry ym 1893 yn cadw eu lle yn y tîm. Arweiniodd y newid at lwyddiant ysgubol i'r Saeson, wrth iddynt roi crasfa i Gymru gyda sgôr o 24 i 3.


|  |
| --- |
| 6 Ionawr 1894 |

|  Lloegr | 24 – 3 |  Cymru |
| --- | --- | --- |
| **Cais:** Bradshaw  Morfitt  Lockwood  Taylor  **Trosiad:** Lockwoood (3) Taylor **GM:** Taylor |  | **Cais:** Parfitt |

|  |
| --- |
| Birkenhead Park, BirkenheadMaint y dorf: 7,000Dyfarnwr: James Aikman Smith (Yr Alban) |

**Lloegr**: JF Byrne (Mosley), F Firth (Halifax), Charles Hooper (Middlesex Wands.), S Morfitt (West Hartlepool), R E Lockwood (Heckmondwike) **capt**. EW Taylor (Rockcliff), Cyril Wells (Harlequins), F Soane (Bath), J Hall (North Durham), John Toothill (Bradford), Harry Bradshaw (Bramley), T Broadley (Bingley), Harry Speed (Castleford), William Eldon Tucker (Prifysgol Caergrawnt), Alfred Allport (Blackheath)

**Cymru:** Billy Bancroft (Abertawe), Norman Biggs (Caerdydd), William McCutcheon (Oldham), Arthur Gould (Casnewydd) **capt.**, Conway Rees (Llanelli), Percy Phillips (Casnewydd), Fred Parfitt (Casnewydd), Frank Mills (Abertawe), Charles Nicholl (Llanelli), David Daniel (Llanelli), Jim Hannan (Casnewydd), Frank Hill (Caerdydd), Arthur Boucher (Casnewydd), Tom Graham (Casnewydd), Wallace Watts (Casnewydd)

---

### Lloegr v. Iwerddon


|  |
| --- |
| 3 Chwefror 1894 |

|  Lloegr | 5 – 7 |  Iwerddon |
| --- | --- | --- |
| **Cais:** Lockwood  **Trosiad:** Taylor |  | **Cais:** John Lytle **DG:** Forrest |

|  |
| --- |
| Rectory Field, BlackheathDyfarnwr: W M Douglas (Cymru) |

**Lloegr:** JF Byrne (Mosley), F Firth (Halifax), Charles Hooper (Middlesex Wands.), S Morfitt (West Hartlepool), R E Lockwood (Heckmondwike) **capt**. EW Taylor (Rockcliff), R Wood (Liversedge RFC), F Soane (Bath), J Hall (North Durham), John Toothill (Bradford ), Harry Bradshaw (Bramley), T Broadley (Bingley), Harry Speed (Castleford), William Eldon Tucker (Prifysgol Caergrawnt), Alfred Allport (Blackheath)

**Iwerddon** W Sparrow (Prifysgol Dulyn), HG Wells (Bective Rangers), S Lee (C R Gogledd yr Iwerddon), W Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon), Lucius Gwynn (Prifysgol Dulyn), WS Brown (Prifysgol Dulyn), Benjamin Tuke (Bective Rangers), JN Lytle (C R Gogledd yr Iwerddon), EG Forrest (Wanderers) **capt**. H Lindsay (Prifysgol Dulyn), Thomas Crean (Wanderers), G Walmsley (Bective Rangers), JH O'Conor (Bective Rangers), CV Rooke (Prifysgol Dulyn), JH Lytle (C R Gogledd yr Iwerddon)

---

### Cymru v. Yr Alban

Cartŵn y Western Mail

|  |
| --- |
| 3 Chwefror 1894 |

|  Cymru | 7 – 0 |  yr Alban |
| --- | --- | --- |
| **Cais:** Fitzgerald  **G. Adlam:** Fitzgerald |  |  |

|  |
| --- |
| Rodney Parade, CasnewyddMaint y dorf: 20,000Dyfarnwr: EB Holmes (Lloegr) |

**Cymru:** Billy Bancroft (Abertawe), William Llewellyn Thomas (Casnewydd), Tom Pearson (Oldham), Arthur Gould (Casnewydd) **capt.**, Dai Fitzgerald (Caerdydd), Percy Phillips (Casnewydd), Fred Parfitt (Casnewydd), Frank Mills (Abertawe), Charles Nicholl (Llanelli), David Daniel (Llanelli), Jim Hannan (Casnewydd), Frank Hill (Caerdydd), Harry Day (Casnewydd), Tom Graham (Casnewydd), Wallace Watts (Casnewydd)

**Yr Alban:** J Rogerson (Kelvinside Acads.), GT Campbell (Albanwyr Llundain), Gregor MacGregor (Albanwyr Llundain) **capt**. James Gowans (Prifysgol Caergrawnt), Henry Gedge (Albanwyr Llundain), JW Simpson (Royal HSFP), William Wotherspoon (West of Scotland), HF Menzies (West of Scotland), JB Wright (Watsonians), WMC McEwan (Edinburgh Academicals), A Dalgleish (Gala), WR Gibson (Royal HSFP), WB Cownie (Watsonians), GT Neilson (West of Scotland), Robert MacMillan (Albanwyr Llundain)

---

### Iwerddon v. Yr Alban


|  |
| --- |
| 24 Chwefror 1894 |

|  Iwerddon | 5 – 0 |  yr Alban |
| --- | --- | --- |
| **Cais:** Wells  **Trosiad:** John Lytle |  |  |

|  |
| --- |
| Lansdowne Road, DulynDyfarnwr: HL Ashmore (Lloegr) |

**Iwerddon:** PJ Grant (Bective Rangers), HG Wells (Bective Rangers), S Lee (C R Gogledd yr Iwerddon), W Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon), Lucius Gwynn (Prifysgol Dulyn), WS Brown (Prifysgol Dulyn), Benjamin Tuke (Bective Rangers), JN Lytle (C R Gogledd yr Iwerddon), EG Forrest (Wanderers) **capt**. H Lindsay (Prifysgol Dulyn), Thomas Crean (Wanderers), ATW Bond (Derry), JH O'Conor (Bective Rangers), CV Rooke (Prifysgol Dulyn), JH Lytle (C R Gogledd yr Iwerddon)

**Yr Alban**: AWC Cameron (Watsonians), GT Campbell (Albanwyr Llundain), Gregor MacGregor (Albanwyr Llundain), William Wotherspoon (West of Scotland), HTS Gedge (Albanwyr Llundain), JW Simpson (Royal HSFP), WP Donaldson (Oxford U.), HTO Leggatt (Watsonians), JD Boswell (West of Scotland) **capt**. AH Anderson (Glasgow Academicals), A Dagleish (Gala), WR Gibson (Royal HSFP), WB Cownie (Watsonians), GT Nielson (West of Scotland), Robert MacMillan (Albanwyr Llundain)

---

### Iwerddon v. Cymru


|  |
| --- |
| 10 Mawrth 1894 |

|  Iwerddon | 3 – 0 |  Cymru |
| --- | --- | --- |
| **Cosb:** John Lytle |  |  |

|  |
| --- |
| Clwb Criced Wlster, BelffastDyfarnwr: Robert Rainie (Yr Alban) |

**Iwerddon:** PJ Grant (Bective Rangers), R Dunlop (C R Gogledd yr Iwerddon), S Lee (C R Gogledd yr Iwerddon), W Gardiner (C R Gogledd yr Iwerddon), Lucius Gwynn (Prifysgol Dulyn), WS Brown (Prifysgol Dulyn), Benjamin Tuke (Bective Rangers), JN Lytle (C R Gogledd yr Iwerddon), JH Lytle (C R Gogledd yr Iwerddon), EG Forrest (Wanderers) capt. H Lindsay (Prifysgol Dulyn), Thomas Crean (Wanderers), ATW Bond (Derry), JH O'Conor (Bective Rangers), CV Rooke (Prifysgol Dulyn)

**Cymru:** Billy Bancroft (Abertawe), Norman Biggs (Caerdydd), Tom Pearson (Oldham), Jack Elliott (Caerdydd), Dai Fitzgerald (Caerdydd), Ralph Sweet-Escott (Caerdydd), Fred Parfitt (Casnewydd), Frank Mills (Abertawe), Fred Hutchinson (Neath), David Daniel (Llanelli), Jim Hannan (Casnewydd), Frank Hill (Caerdydd) **capt.**, Harry Day (Casnewydd), David Nicholl (Llanelli), Wallace Watts (Casnewydd)

---

### Yr Alban v. Lloegr


|  |
| --- |
| 17 Mawrth 1894 |

|  yr Alban | 6 – 0 |  Lloegr |
| --- | --- | --- |
| **Cais:** Boswell (2) |  |  |

|  |
| --- |
| Raeburn Place, CaeredinDyfarnwr: W Wilkins (Cymru) |

**Yr Alban:** Gregor MacGregor (Albanwyr Llundain), James Gowans (Prifysgol Caergrawnt), Willie Neilson (Prifysgol Caergrawnt), GT Campbell (Albanwyr Llundain), HTS Gedge (Albanwyr Llundain), JW Simpson (Royal HSFP), William Wotherspoon (West of Scotland), HTO Leggatt (Watsonians), JD Boswell (West of Scotland) **capt**. WMC McEwan (Edinburgh Academicals), HF Menzies (West of Scotland), WR Gibson (Royal HSFP), WB Cownie (Watsonians), WG Nielson (Merchiston Castle), Robert MacMillan (Albanwyr Llundain)

**Lloegr**: JF Byrne (Mosley), F Firth (Halifax), Charles Hooper (Middlesex Wands.), S Morfitt (West Hartlepool), Walter Jesse Jackson (Halifax), EW Taylor (Rockcliff) **capt.**, Cyril Wells (Harlequins), F Soane (Bath), J Hall (North Durham), William Walton (Castleford), Harry Bradshaw (Bramley), T Broadley (Bingley), Harry Speed (Castleford), Albert Elliott (Ysbyty St. Thomas ), Alfred Allport (Blackheath)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "The English Team - South Wales Echo". Jones & Son. 1894-01-06. Cyrchwyd 2020-08-31.
2. ↑  "ENGLAND V WALES - South Wales Daily News". David Duncan and Sons. 1894-01-08. Cyrchwyd 2020-08-31.
3. ↑  "WALES AND SCOTLAND MEET AT NEWPORT - The Western Mail". Abel Nadin. 1894-02-05. Cyrchwyd 2020-08-31.
4. ↑  "Ireland's Lucky Win - Evening Express". Walter Alfred Pearce. 1894-03-12. Cyrchwyd 2020-08-31.

Dolenni allanol
---------------

* "6 Nations History". rugbyfootballhistory.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 30 Rhagfyr 2007. Cyrchwyd 2008-07-31.

|
|  |
| RhagflaenyddY Pedair Gwlad 1893 | **Pencampwriaeth Rygbi'r Pedair Gwlad****1894** | OlynyddY Pedair Gwlad 1895 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goPencampwriaeth y Chwe Gwlad |
| --- |
|  |
| **Timau** | 
* Yr Alban
* Cymru
* Yr Eidal
* Ffrainc
* Iwerddon
* Lloegr


---

 |  |
|  |
| **Y Pedair Gwlad** | 
* 1883
* 1884
* 1885
* 1886
* 1887
* 1888
* 1889
* 1890
* 1891
* 1892
* 1893
* 1894
* 1895
* 1896
* 1897
* 1898
* 1899
* 1900
* 1901
* 1902
* 1903
* 1904
* 1905
* 1906
* 1907
* 1908
* 1909


---

 |
|  |
| **Y Pum Gwlad** | 
* 1910
* 1911
* 1912
* 1913
* 1914
* 1920
* 1921
* 1922
* 1923
* 1924
* 1925
* 1926
* 1927
* 1928
* 1929
* 1930
* 1931


---

 |
|  |
| **Y Pedair Gwlad** | 
* 1932
* 1933
* 1934
* 1935
* 1936
* 1937
* 1938
* 1939


---

 |
|  |
| **Y Pum Gwlad** | 
* 1947
* 1948
* 1949
* 1950
* 1951
* 1952
* 1953
* 1954
* 1955
* 1956
* 1957
* 1958
* 1959
* 1960
* 1961
* 1962
* 1963
* 1964
* 1965
* 1966
* 1967
* 1968
* 1969
* 1970
* 1971
* 1972
* 1973
* 1974
* 1975
* 1976
* 1977
* 1978
* 1979
* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1988
* 1989
* 1990
* 1991
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1996
* 1997
* 1998
* 1999


---

 |
|  |
| **Y Chwe Gwlad** | 
* 2000
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011
* 2012
* 2013
* 2014
* 2015
* 2016
* 2017
* 2018
* 2019
* 2020
* 2021
* 2022
* *2023*


---

 |
|  |
| **Gwobrau** | 
* Y Gamp Lawn
* Y Goron Driphlyg
* Cwpan Calcutta
* Tlws y Mileniwm
* Quaich y Ganrif
* Tlws Giuseppe Garibaldi
* Tlws yr Auld Alliance
* Cwpan Doddie Weir


---

 |
|  |
| **Stadia presennol** | 
* Baner Yr Alban Murrayfield
* Baner Cymru Stadiwm y Mileniwm
* Baner Yr Eidal Stadio Olimpico
* Baner Ffrainc Stade de France
* Baner Gweriniaeth Iwerddon Stadiwm Aviva
* Baner Lloegr Twickenham

 |

 |