recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffermdy a'i leolir tua milltir i'r dwyrain o Drawsfynydd, Gwynedd, ydy **Yr Ysgwrn**. Mae'n dyddyn sydd wedi ei gosod ar ddau lawr â tô llechi, arferai eiddew orchuddio'r waliau. Credir ei fod yn dyddio'n ôl i 1519.

Y Gadair Ddu
Dyma hen gartref y bardd enwog Hedd Wyn, a'r teulu yw'r perchnogion hyd heddiw. Mae'r Gadair Ddu (cadair enwog yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mhenbedw, 1917) yn cael ei chadw yn y parlwr. Cyrhaeddodd y Gadair ar dren o Lerpwl, gyda lliain du drosti.

Heddiw
------

Mae'r Ysgwrn bellach yn adeilad rhestredig Nid oes trydan na dŵr nac ystafell ymolchi yn y tŷ. ym meddiant Parc Cenedlaethol Eryri.

Gofalodd Gerald Williams, nai Hedd Wyn ar ôl y ffermdy a'r tir am flynyddoedd cyn iddo gael ei drosglwyddo i'r Parc. Am nifer o flynyddoedd roedd yn tywys ymwelwyr o gwmpas y tŷ lle dangoswyd holl gadeiriau Hedd Wyn, chwech i gyd. Ni dderbyniodd unrhyw dâl am dywys yr ymwelwyr ac nid oedd oriau agor ffurfiol, ond roedd ymwelwyr wastad yn cael eu croesawu. Ganwyd Gerald yn Yr Ysgwrn yn 1929 a bu farw yn 92 mlwydd oed, yn 2021.

Ers Mawrth 2012 y perchnogion newydd yw Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, sy'n gofalu am y cartref a'r ganolfan a chaffi, rhyw gan metr islaw'r ty. Gobeithiant ddatblygu'r ffermdy yn Nhrawsfynydd yn ganolfan i adrodd hanes Hedd Wyn ac erchyllterau’r Rhyfel Byd Cyntaf.

Ffilmio
-------

Ffilmiwyd rhan o'r ffilm Hedd Wyn yn Yr Ysgwrn. Cafodd y ffilm ei henwebu ar gyfer Oscar.

Oriel
-----

* 
* 
* 
* 
* 
*

Llyfryddiaeth
-------------

* *Llyfrau Llafar Gwlad 61: Llyfr Lloffion Yr Ysgwrn*, Mawrth 2005, Gwasg Carreg Gwalch, ISBN 9780863819537, llyfr sy'n adrodd hanes Hedd Wyn a thaith y Gadair Ddu i'r Ysgwrn

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "*Postcard of Hedd Wyn's home, 'Yr Ysgwrn', Trawsfynydd, and bardic chairs, 1918*, Casglu'r Tlysau". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-11. Cyrchwyd 2009-11-24.
2. ↑   Hwb fawr i gynllun Yr Ysgwrn. BBC (16 Tachwedd 2012). Adalwyd ar 19 Tachwedd 2012.
3. ↑  "Nodweddion Tirwedd Hanesyddol: Trawsfynydd". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-12-01. Cyrchwyd 2009-11-24.
4. ↑  *Pryder am gartre bardd*, BBC, 31 Gorffennaf 2009
5. ↑  *Keeper of Eisteddfod Icon Fears for Future*, Daily Post, 30 Gorffennaf 2009
6. ↑  *Gerald Williams, Ceidwad Yr Ysgwrn, wedi marw yn 92*  , Golwg360, 11 Mehefin 2021.
7. ↑
Chwedl Arthuraidd Gymraeg o'r Oesau Canol yw **Geraint ac Enid**, weithiau **Geraint fab Erbin**. Mae'n un o'r tair stori (rhamant) Arthuraidd a adnabyddir wrth y teitl Y Tair Rhamant. Y ddwy chwedl arall yn y Tair Rhamant yw *Iarlles y Ffynnon* a *Peredur fab Efrawg*.

Geraint ac Enid, llun yn argraffiad 1877 o gyfieithiad Charlotte Guest o'r *Mabinogion*
Mae'r chwedl yn cyfateb i'r gerdd Ffrangeg *Erec et Enide* gan Chrétien de Troyes o ail hanner y 12g. Erbyn hyn cred ysgolheigion fod y ddau gylch o chwedlau yn annibynnol ar ei gilydd ond bod elfennau ynddynt yn seiliedig ar waith hŷn. Credir i'r chwedl Gymraeg gael ei llunio yn ail hanner y 12g.

Yn y chwedl mae Geraint yn gefnder i'r brenin Arthur. Clyw Arthur fod carw gwyn yn y goedwig, ac mae'n cychwyn allan i'w hela. Daw Gwenhwyfar, gwraig Arthur, i ddilyn yr helfa yng nghwmi Geraint, a chaiff ei sarhau gan Edern fab Nudd. Ni all Geraint ddial ei sarhad ar y pryd gan nad yw'n arfog. Dilyna ar ôl Edern i chwilio am gyfle i ddial arno. Mae'n aros mewn hen lys adfeiliedig, lle mae'n cyfarfod Enid ferch Ynywl Iarll ac yn dial ar Edern trwy ei orchfygu mewn twrnamaint. Daw ag Enid i lys Arthur, a phriodir hwy.

Yn fuan wedyn, daw negeswyr oddi wrth dad Geraint, Erbin fab Custennin, yng Nghernyw, sydd eisiau i Geraint ddychwelyd i'w helpu i amddiffyn ei deyrnas. Aiff Geraint ac Enid i lys ei dad gyda gosgordd o wŷr Arthur. Gorchfyga Geraint lawer o farchogion, ond ymhen tipyn daw i garu esmythyd ac aros adref gyda'i wraig. Yn y gwely un bore mae Enid, yn siarad a hi ei hun, yn gofidio fod Geraint wedi peidio a bod yn arwr bellach. Deffry Geraint a'i chlywed, ac mae'n mynd ag Enid allan gydag ef i chwilio am anturiaethau a'i thrin yn arw. Gorchfyga nifer o farchogion sy'n ymosod arnynt.

Cyrhaeddant i fan lle mae Arthur a'i wŷr, ac mae Geraint yn gorchfygu Cai pan gais ei orfodi i ddod at Arthur, yna'n ymladd a Gwalchmai. Yn y diwedd, cymodir Geraint ac Enid.

Llyfryddiaeth
-------------

### Testunau

* *Y Tair Rhamant*- y testun wedi'i ddiweddaru gan Bobi Jones. Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, Aberystwyth, 1960.

### Darllen pellach

* Rachel Bromwich, 'Dwy chwedl a thair rhamant', yn *Y Traddodiad Rhyddiaith yn yr Oesau Canol* (Gwasg Gomer, 1976)
* Stephens, Meic (gol.), *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru*, Gwasg Prifysgol Cymru, 1986. ISBN 0-7083-0915-1

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 214238447
* GND: 4156798-5
* BNF: cb12107184f (data)

 |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw '***isadain felen leiaf'*, yr**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **isadenydd melyn lleiaf, yr**; yr enw Saesneg yw *Least Yellow Underwing*, a'r enw gwyddonol yw *Noctua interjecta*. Mae i'w ganfod drwy Ewrop.

Mae lled yr adain yn 31–36 mm a hyd un adain flaen yn 14–17 mm. Ceir un cenhedlaeth ac mae'r oedolyn yn hedfan rhwng Mehefin ac Awst.

Prif fwyd y siani flewog ydy gweiriau gwahanol megis *Malva sylvestris*.

Isrywogaethau
-------------

* *Noctua interjecta interjecta*
* *Noctua interjecta caliginosa* (Schawerda, 1919)

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r isadain felen leiaf, yr yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Clwb Pêl-droed Merched Pwllheli** neu **C.P.D.M. Pwllheli** (Saesneg: *Pwllheli Ladies F.C.*) yn rhan o strwythur C.P.D. Pwllheli. Pwllheli yw prif dref Penrhyn Llŷn. Maent yn chwarae yn ail haen pêl-droed merched Cymru. Ym mis Mehefin cyhoeddoedd cyfrif Twitter @PwllheliLFC bod nhw'n cau'r cyfrif twitter benodol gan bod "Pwllheli fc bellach wedi dod yn un clwb rydyn ni wedi penderfynu cau ein tudalen twitter a instagram i lawr a byddwn ni nawr o dan 
@cpdpwllheli. Hashnod y clwb yw #ClwbNiClwbChi.

Cystadleuaeth
-------------

Yn nhymor 2021-22 roedd y tîm yn chwarae yn Adran y Gogledd ("Adran North"), sef ail haen strwythur pêl-droed merched Cymru, un o dan Adran Premier, sef y brif adran a'r unig adran genedlaethol. Yr adran yma yw'r brif adran i ogledd Cymru, gyda'r tîm buddugol yn gallu estyn i'r Adran Premier.

Cit a Maes
----------

Mae cit y merched yn dilyn dyluniad sylfaenol cit tîm y synion, sef, crysau gwynion, trowsus duon a sannau duon.

Ei maes cartref yw *Y Rec* yng nghanol tref Pwllheli.

Ffilmio
-------

Ar 3 Hydref 2021 ffilmiwyd gêm C.P.D.M. Pwllheli yn erbyn C.P.D.Merched Llandudno yn y cymal cyntaf o Gwpan Pêl-droed Merched Cymru gan raglen Sgorio ar S4C. Pwllheli a enillodd 2-1 gan fynd trwyddo i'r cymal nesa. Dyma'r tro cyntaf i'r clwb gael ei ffilmio a'i darlledu. Sgoriwyd goliau Pwllheli gan Lois Thomas a Katie Bowe.

Dolenni
-------

* Gwefan ganolog CPD Pwllheli
* Twitter CPD ganolog Pwllheli
* Tudalen Facebook ganolog C.P.D. Pwllheli
* Gwefan Swyddogol Adran Leagues

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
Clwb pêl-droed Undeb Athletau Prifysgol Fetropolitan Caerdydd yng Nghaerdydd ydy **C.P.D. Prifysgol Met Caerdydd** (Saesneg: *Cardiff Metropolitan University F.C.*). Mae'r clwb yn chwarae yn Uwch Gynghrair Cymru, y brif adran bêl-droed yng Nghymru.

Ffurfiwyd y clwb yn 2000 wrth i glybiau Yr Athrofa ac Inter Caerdydd uno. Newidiwyd yr enw i Met Caerdydd yn 2012.

Hanes
-----

Mae'r clwb wedi cael sawl enw yn ystod eu hanes gan adlewyrchu'r newidiadau i enw Prifysgol Fetropolitan Caerdydd. Fe'i sefydlwyd fel C.P.D. Coleg Addysg Caerdydd cyn dod yn C.P.D. Athrofa De Morgannwg ym 1979, C.P.D. Athrofa Caerdydd ym 1990 ac Yr Athrofa ym 1996.

Yn 2000 unodd C.P.D. Yr Athrofa gyda C.P.D. Inter Caerdydd er mwyn ffurfio C.P.D. Athrofa Inter Caerdydd gan newid eu henwau i C.P.D. Met Caerdydd yn 2012.

Yn 2014-15, llwyddodd Hwlffordd i rwystro Met rhag sicrhau dyrchafiad i Uwch Gynghrair Cymru ar ddiwrnod olaf y tymor, ond llwyddodd y clwb i sicrhau dyrchafiad wrth ennill Cynghrair Cymru (Y De) yn nhymor 2015-16.

### Arwyddlun

Mae arwyddlun trawiadol y Clwb yn dangos saethydd bwa saeth ar ffurf arwr Greogaidd gyda'r arwyddair,'I lwyddo, rhaid chwarae'.

Record yn Ewrop
---------------

Canlyniadau i gyd (cartref ac oddi cartref) yn nodi goliau Caerdydd yn gyntaf.

*As of 4 July 2019*

| Tymor | Cystadleuaeth | Cymal | Clwb | Cartref | Oddi Cartref | Agg. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1994–95 | Cwpan UEFA | PR | Gwlad Pwyl GKS Katowice | 0–2 | 0–6 | 0–8 |
| 1997–98 | Cwpan UEFA | 1QR | yr Alban Celtic | 0–3 | 0–5 | 0–8 |
| 1999–2000 | Cwpan UEFA | QR | Slofenia Gorica | 1–0 | 0–2 | 1–2 |
| 2019–20 | Cynghrair Europa UEFA | PR | Lwcsembwrg Progrès Niederkorn | 2–1 | 0–1 | 2–2 (a) |

Dolenni
-------

* Gwefan Swyddogol
* Twitter @CardiffMetFC

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "UWIC Inter Cardiff". WelshPremier.co.uk. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-10-20. Cyrchwyd 2016-08-22.
2. ↑  "History: Met Cardiff". Welsh-Premier.com.[*dolen marw*]
3. 1 2  "Cardiff Met FC: Welsh football's academics enjoy success at a price". BBCSport. Unknown parameter `|dyddiad=` ignored (help)

| Uwch Gynghrair Cymru, 2021–2022 |
| --- |
| Aberystwyth |
Caernarfon |
Cei Connah |
Derwyddon Cefn |
Hwlffordd |
Met Caerdydd |
Pen-y-Bont |
Y Bala |
Y Barri |
Y Drenewydd |
Y Fflint |
Y Seintiau Newydd |
Gwleidydd ac undebwr o'r Alban yw **Christopher Stephens** (ganwyd 20 Mawrth 1973) a etholwyd yn Aelod Seneddol yn Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 2015 dros Dde-orllewin Glasgow. Mae Stephens yn cynrychioli Plaid Genedlaethol yr Alban yn Nhŷ'r Cyffredin.

Fe'i ganwyd yn Glasgow a mynychodd ysgol uwchradd yn Renfrew (Gaeleg: Rinn Friù). Ymunodd â'r SNP pan oedd yn 16 oed. Gweithiodd hyd at 2015 i Gyngor Awdurdodol Glasgow, gan gynrychioli aeldau UNISON ac yn ei ymgyrch dros gyflog ac amdoau teg.

Etholiad 2015
-------------

Yn Etholiad Cyffredinol 2015 enillodd Plaid Genedlaethol yr Alban 56 allan o 59 sedd yn yr Alban. Yn yr etholiad hon, derbyniodd Christopher Stephens 23388 o bleidleisiau, sef 57.2% o'r holl bleidleisiau a fwriwyd, sef gogwydd o 40.8 ers etholiad 2015 a mwyafrif o 9950 pleidlais.

Gweler hefyd
------------

* Alex Salmond
* Margo MacDonald
* Margaret Ewing
* Nicola Sturgeon

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan y BBC; adalwyd 03 Gorffennaf 2015
2. ↑  Adroddiad yn y Guardian ar y don o seddi gan yr SNP yn yr Alban
Roedd **Ystrad Tywi** yn diriogaeth yn ne-orllewin Cymru, yn cyfateb yn fras i ran helaeth o Sir Gaerfyrddin heddiw.

Rhannwyd Ystrad Tywi yn dri chantref, gyda'u cymydau eu hunain, sef y Cantref Mawr a'r Cantref Bychan ac Eginog.

Collwyd y cantref olaf i'r Normaniaid yn yr 11g ac am weddill yr Oesoedd Canol Cantref Mawr a Chantref Bychan yn unig a ffurfiai Ystrad Tywi.

Ar ddechrau'r 8g yr oedd Ystrad Tywi yn rhan o Deyrnas Dyfed. Tua'r flwyddyn 730 cipiodd Seisyll ap Clydog, brenin Ceredigion, Ystrad Tywi oddi wrth Rhain ap Cadwgan, brenin Dyfed, a'i ychwanegu at ei deyrnas ei hun. Rhoddwyd yr enw Seisyllwg ar y deyrnas estynedig newydd. Yn 920 unodd Hywel Dda Seisyllwg a Dyfed i greu Teyrnas Deheubarth.

Yn y gainc gyntaf o Bedair Cainc y Mabinogi, chwedl *Pwyll Pendefig Dyfed* dywedir i fab Pwyll, Pryderi, ddilyn ei dad ar orsedd Dyfed ac ychwanegu tri chantref Ystrad Tywi a phedwar cantref Ceredigion at ei deyrnas.

Cantrefi a chymydau
-------------------

Lleoliad Ystrad Tywi yn Neheubarth
* Y Cantref Mawr
	+ Mabelfyw
	+ Mabudryd
	+ Gwidigada (Widigada)
	+ Catheiniog
	+ Maenor Deilo (Maenordeilo)
	+ Mallaen
	+ Caeo
* Y Cantref Bychan
	+ Hirfryn
	+ Cwmwd Perfedd
	+ Is Cennen
* Cantref Eginog
	+ Cydweli
	+ Carnwyllion
	+ Gŵyr

Llyfryddiaeth
-------------

* John Edward Lloyd (1911) *A history of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest* (Longmans, Green & Co)
Cromlech ger Abercastell ar arfordir Sir Benfro, hanner ffordd rhwng Tyddewi ac Abergwaun, yw **Carreg Samson**.

Fe'i lleolir tua hanner milltir i'r de o bentref bach Abercastell, mewn cae sy'n perthyn i fferm Tŷ Hir, nepell o lan y môr. Mae ei sefyllfa'n drawiadol gyda golygfa braf i gyfeiriad Pen Strwmbl.

Siambr gladdu â'r pridd a'i gorchuddiasai wedi'i erydu i ffwrdd dros y canrifoedd ydyw, fel pob cromlech arall. Tybir ei bod yn dyddio o Oes yr Efydd. Mae hyd y garreg glo (*capstone*) anferth yn 15 troedfedd (5.2m) a'i lled yn 9 troedfedd (2.7m). Mae'n gorwedd ar chwech maen cynhaliol (dim ond tri ohonyn' nhw sy'n ei chynnal heddiw) ag un ohonyn nhw yn gorwedd ar ei hyd gerllaw. Roedd y siambr o siâp amlonglog yn wreiddiol.

Yn ôl traddodiad y sant Samson a roddodd y garreg glo yn ei lle gan ddefnyddio ei fys bach yn unig. Dywedir ymhellach fod y bys hwnnw wedi'i gladdu mewn bedd arbennig ar Ynys-y-castell, ynys fechan sy'n gwarchod y fynedfa i harwbr Abercastell.

Oriel luniau
------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ar 25 Tachwedd 1233 ymladdwyd **Brwydr Trefynwy** rhwng milwyr Harri III (brawd Siwan) a Richard Marshal, 3ydd Iarll Penfro a oedd wedi wedi dod i gytundeb gyda Llywelyn Fawr ac Owain ap Gruffudd (ŵyr yr Arglwydd Rhys). Roedd Richard yn fab i'r enwog William Marshal, Iarll 1af Penfro.

Cofeb William Marshal (tad Richard) yn *Temple Church*, Llundain.
Asgwrn y gynnen oedd y ffaith i Marshal wrthod ymweld â'r brenin yn ei Lys yng Nghaerloyw yn Awst 1233 a chyhoeddodd y brenin ef yn fradwr; dychwelodd Marshall i'w gastell yng Nghas-gwent. Ymateb y brenin oedd symud ei filwyr i'r Fenni. Daeth Owain a'i fyddin i ymuno â byddin Marshall ac aethant ar eu hunion i gipio Castell Caerdydd, Castell Casnewydd, y Fenni a Chastell y Grysmwnt, 10 milltir i'r gogledd o Drefynwy, o fewn tafliad carreg â'r ffin rhwng Sir Fynwy a Swydd Henffordd yn Lloegr. Dychwelodd y brenin i Gaerloyw.

Daeth y ddwy fyddin at ei gilydd ychydig i'r gorllewin o Afon Mynwy, ger Trefynwy: ar dir a elwir heddiw yn "Gaeau Vauxhall". Lladdwyd nifer helaeth o filwyr y brenin wrth iddynt geisio dianc; Marshall ac Owain a orfu.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "RCAHMW: Monmouth, Site of battle" Archifwyd 2016-03-03 yn y Peiriant Wayback.. Adalwyd 16 Rhagfyr 2011
Clwb pêl-droed o dref Bwcle, Sir Y Fflint yw **Clwb Pêl-droed Tref Bwcle** (Saesneg: *Buckley Town Football Club*) sy'n chwarae yng Nghynghrair Undebol Huws Gray, sef prif adran gogledd Cymru ac ail reng pyramid pêl-droed cenedlaethol Cymru.

Ffurfwyd y clwb yn 1977  ac maent yn chwarae eu gemau cartref ar faes Globe Way.

Pêl-droed yn Bwcle
------------------

Roedd sawl clwb pêl-droed i'w gael yn Bwcle ar ddiwedd y 19g gyda **Bwcle Victoria**, **Bwcle Engineers** a **Tref Bwcle** i gyd yn chwarae pêl-droed yn y dref. Cafodd clwb o'r enw **C.P.D. Bwcle** eu cynnwys yn yr het ar gyfer Nghwpan Cymru yn 1890-91 ond fe dynodd y clwb yn ôl cyn chwarae eu gêm yn erbyn Northwich Victoria.

Ym 1897-98 collodd **C.P.D. Tref Bwcle** yn erbyn Y Derewyddon yn rownd gyntaf Cwpan Cymru ond erbyn 1900-01 roedd y clwb wedi eu hethol i'r *Combination League*, cynghrair ar gyfer prif dimau Manceinion,Sir Gaerhirfryn,Sir Gaer a gogledd Cymru.

Cafodd Bwcle Engineers cryn lwyddiant yng Nghwpan Amatur Cymru gan godi'r tlws ar dair achlysur ar ddechrau'r 20g yn 1905-06, 1906-07 ac yn 1910-11.

Wedi'r Ail Ryfel Byd roedd clybiau **Bwcle Wanderers** a **Bwcle Rovers** yn chwarae yng Nghynghrair Cymru (Ardal Wrecsam) gyda Wanderers hefyd yn cyrraedd rownd derfynol Cwpan Amatur Cymru ym 1960-61 a 1975-75. Ym 1977 daeth y ddau glwb ynghŷd er mwyn ffurfio **C.P.D. Tref Bwcle**.

Anrhydeddau
-----------

* **Cynghrair Undebol**
	+ Pencampwyr: 2004-05

Chwaraewyr nodedig
------------------

* Danny Collins - 12 cap dros Gymru 2005-2011

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  "History: Buckley Town". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-12-15. Cyrchwyd 2018-11-26. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
2. ↑  "Welsh Cup 1890-91". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
3. ↑  "Welsh Cup 1897-98". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "The Combination League history". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. 1 2  "Wales - List of Welsh Amateur Cup Finals". RSSSF.com.

| Cynghrair Undebol, 2018-19 |
| --- |
| Airbus UK | 
Bangor | 
Bwcle | 
Cegidfa |
Conwy | 
Dinbych | 
Gresffordd | 
Hotspur Caergybi |
Llanrhaeadr | 
Penrhyncoch | 
Porthmadog | 
Prestatyn |
Rhuthun | 
Treffynnon
Y Fflint | 
Y Rhyl |
Seiclwr proffesiynol o Awstralia ydy **Christopher Sutton** (ganwyd 10 Medi 1984, Sydney, De Cymru Newydd, Awstralia). Yn 2005, bu'n cystadlu yn yr UCI ProTour dros dîm Cofidis. Arwyddodd gytundeb i reidio dros dîm Slipstream p/b Chipotle Jonathan Vaughters ar gyfer tymor 2008 ac yn 2010 ymunodd â thim oedd newydd ei ffurfio ar y pryd sef Team Sky.

Mae'n fab i brif hyfforddwr seiclo NSW Institute of Sport, Gary Sutton, a nai i'r hyfforddwr trac British Cycling, Shane Sutton; y ddau yn gyn-seiclwyr proffesiynol eu hunain.

Canlyniadau
-----------

2004
Baner Awstralia Pencampwr Cenedlaethol Ras Bwyntiau
2005
Baner Awstralia Pencampwr Cenedlaethol Ras Ffordd Odan 23
Baner Awstralia Pencampwr Cenedlaethol Madison (gyda Chris Pascoe)
2006
1af Cholet-Pays de Loire
2007
1af Cymal 4, Circuit Cycliste Sarthe
1af Châteauroux Classic de l'Indre Trophée Fenioux
1af Cymal 1, Tour du Poitou Charentes

Cyfeiriadau
-----------

* Palmarés ar trap-friis.dk

1. ↑  *Clarence St Cyclery Cup - NE*, cyclingnews.com[*dolen marw*] 27 Tachwedd 2004
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **carpiog lloerennog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **carpiogion lloerennog**; yr enw Saesneg yw *Lunar Thorn*, a'r enw gwyddonol yw *Selenia lunularia*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r carpiog lloerennog yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **Brwyn Rhoscolyn**, ger Rhoscolyn yn Ynys Môn, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 13 Hydref 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 15.03 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Clwb Pêl-droed Llanelli** (Saesneg: *Llanelli Association Football Club*) yn glwb Pel-droed.

Ewrop
-----

Yn Nhymor 2006/07, ar ôl gorffen yn ail yn y Uwch Gynghrair Cymru y tymor blaenorol, sicrhawyd lle Llanelli yng Nghwpan UEFA. Fe enillodd y clwb yn erbyn Gefle IF o Sweden o ddwy gôl i un i gyrraedd yr ail rownd lle chwaraeo'n nhw yn erbyn Odense BK o Ddenmarc. Oherwydd reolau UEFA ynglŷn â meysydd yn Ewrop, chwaraeodd Llanelli eu gêm gartref rownd gyntaf ar Barc y Strade, sef cartref tim Rygbi Scarlets Llanelli ar y pryd. Ond oherwydd rheolau pellach, rhaid oedd symud pac a chwarae'u gêm yn Stadiwm Liberty Abertawe yn yr ail rownd. Colli 6-1 wnaeth y Cochion, felly daeth eu hymgyrch Ewropeaidd i ben am dymor arall o leiaf.

Record yn Ewrop
---------------

* **Q**= Qualifying

| Tymor | Cystadleuaeth | Rownd | Gwerthwynebwyr | Cymal Cartref | Cymal Oddi Cartref | Agrigad |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006–07 | UEFA Cup | Q1 | Sweden Gefle IF | 0–0 | 2–1 | 2–1 |
| Q2 | Denmarc OB Odense | 1–5 | 0–1 | 1–6 |
| 2007 | UEFA Intertoto Cup | Q1 | Baner Lithwania FK Vetra | 5–3 | 1–3 | 6–6 |
| 2008–09 | UEFA Champions League | Q1 | Baner Latfia FK Ventspils | 1–0 | 0–4 | 1–4 |
| 2009–10 | UEFA Europa League | Q1 | yr Alban Motherwell | 0–3 | 1–0 | 1–3 |
| 2010–11 | UEFA Europa League | Q1 | Baner Lithwania Tauras | 2–2 | 2–3 | 4–5 |
| 2011–12 | UEFA Europa League | Q2 | Georgia Dinamo Tbilisi | 2–1 | 0–5 | 2–6 |
| 2012–13 | UEFA Europa League | Q1 | Y Ffindir KuPS | 1–1 | 1–2 | 2–3 |
|

Dolen allanol
-------------

* (Saesneg) Gwefan swyddogol
Mae **Clwb Pêl-droed Merched Y Seintiau Newydd**, neu **C.P.D.M. Y Seintiau Newydd** (Saesneg: *The New Saints FC Women*) yn dîm pêl-droed sy'n chwarae yn Adran Premier, sef Uwch Gynghrair ddomestig pêl-droed menywod Cymru. Maent yn ran o'r clwb pêl-droed fwy, C.P.D. Y Seintiau Newydd. Mae cartref y clwb yn nhref Croesoswallt sydd dros y ffin yn Lloegr.

Hanes
-----

Ceir hanes dryslyd i dîm pêl-droed merched Y Seintiau Newydd. Yn 2020 ymrannodd y tîm merched oddi ar glwb 'dynion' Y Seintiau Newydd i greu tîm newydd, Wem Ladies FC gan barhau i chwarae yn Division 1 Midlands section National League Cymdeithas Bêl-droed Lloegr yr FA. Daeth hyn yn sgîl anhapurwydd nad oedd arian o dîm dynion y Seintiau Newydd. Roedd tîm merched TNS (Seintiau Newydd) wedi bod yn chwarae yn strwythur Lloegr. Meddai "We have now changed our name to Wem Town LFC after our move from The New Saints. TNS (perchnogion Y Seintiau Newydd) have made it clear that the ladies' section wasn't (and never was) high on their list of priorities. Unfortunately, we have not been allowed to bring across the prize money won by the ladies in the 2019/20 Women's FA Cup as that is now 'club money' at TNS.

Tra bod y tîm dynion yn hynod o lwyddiannus yn Uwch Gynghrair Cymru - y *Cymru Premier* - diweddar iawn yw hanes tîm y merched o fewn chwarae yng Nghymru, o leiaf. Ail-sefydlwyd tîm y merched o fewn strwythur Gymreig mewn pryd yn 2020 a 2021 ar gyfer cyflwyno cais i ymuno gyda'r Uwch Gynghrair Meched Cymru ar ei newydd wedd fel Adran Premier.

Bu gêm gyntaf y Seintiau Newydd yn yr Adran Premier ar 5 Medi 2021 yn erbyn Tref Pontypridd. Collodd y Seintiau 1-2.

### Controfersi

Erbyn tymor 2021-22 penderfynodd Gymdeithas Bêl-droed Cymru ailstrwythuro ac ailfrandio Uwch Gynghrair y merched. Penderfynwyd ar gynnwys dim ond wyth tîm i'r prif gynghrair, y Genero Adran Premier, (a'r unig gynghrair genedlaethol gyda thimau o'r De a'r Gogledd).  Er gwaethaf y ffaith nad oedd tîm merched erioed wedi cystadlu yn strwythur pêl-droed merched Cymru ac nad oedd hyd yn oed tîm merched gan y Seintiau Newydd, fe'i cynhwyswyd yn y gynghrair ar ei newydd wedd, ac hynny er gwaethaf timau eraill sefydliedig oedd wedi cystadlu ar y lefel uchaf, fel Y Fenni. Gwnaeth y penderfyniad yma "gythruddo" Stuart Summers, Ysgrifennydd y Fenni.

Dolenni
-------

* Tudalen Menywod ar wefan Y Seintiau Newydd
* Twitter @tnsfcwomen
* Gwefan Swyddogol Cynghreiriau Adran Genero

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑   Ailstrwythuro sylweddol' i bêl-droed merched yng Nghymru. BBC Cymru (16 Awst 2021).
6. ↑
Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **glesyn ôl-adain werdd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **gleision ôl-adain werdd**; yr enw Saesneg yw *Green-underside Blue*, a'r enw gwyddonol yw *Glaucopsyche alexis*.

Lycaenidae - Glaucopsyche alexis
Mae i'w ganfod yn Ewrop. Mae'n hedfan rhwng Ebrill a Gorffennaf, ac mae hyn yn ddibynol ar ei leoliad. Ei gynefin yw caeau cynnes gyda digon o *vicia* (neu fetch) iddo'u bwyta.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r glesyn ôl-adain werdd yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **carpiog cynnar**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **carpiogion cynnar**; yr enw Saesneg yw *Early Thorn*, a'r enw gwyddonol yw *Selenia dentaria*.

Siani flewog
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r carpiog cynnar yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Llyn bychan yn Sir Conwy yw **Chwythlyn**, a leolir yn y bryniau tua 2.5 milltir i'r gogledd-ddwyrain o dref Llanrwst, Dyffryn Conwy. Mae Chwythlyn a'r tir o'i amgylch wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1963 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 12.7 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle. Yn ôl Cyngor Cefn Gwlad Cymru, "Mae safle Chwythlyn yn frithwaith o ddŵr agored, ffen, cors siglennaidd, tir y mae dŵr yn trylifo drwyddo, glaswelltir corsiog a choetir gwlyb."

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Map OS 1:25,000 Eryri, Ardal Dyffryn Conwy.
2. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013
3. ↑  Cyngor Cefn Gwlad Cymru; adalwyd 30 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Ymddengys **Glewlwyd Gafaelfawr** yn chwedl *Culhwch ac Olwen* fel prif borthor llys Arthur. Dywed ei fod yn gwasanaethu fel porthor i'r llys bob Dydd Calan, ond fod ganddo ddirprwyon ar adegau eraill. Ymddengys fel porthor Arthur hefyd yn chwedl ddiweddarach *Iarlles y Ffynnon*, ond yma dywedir mai ef sy'n derbyn gwesteion i'r llys trwy gydol y flwyddyn.

Yn y gerdd gynnar *Pa Gwr yw y Porthawr* yn Llyfr Du Caerfyrddin, cerdd a ddyddir tua'r 10g, mae Glewlwyd yn borthor caer y mae Arthur a Cei yn ceisio mynediad iddi, yn hytrach na bod yng ngwasanaeth Arthur. Cred rhai fod yma olion fersiwn cynharach o chwedl am Cei yn ceisio mynediad i lys Wrnach Gawr.

Ceir enw Glewlwyd Gafaelfawr yn y rhestr mnemonig o Bedwar Marchog ar Hugain Llys Arthur, sy'n tynnu ar yr un ddysg draddodiadol sy'n sail i'r casgliad Trioedd Ynys Prydain. Roedd yn un o'r 'Tri Gwrthnifiad ["Ystyfnig"] Marchog' yn llys Arthur, gyda Morfran eil Tegid a Sanddef Bryd Angel.

Cyfeiriadau
-----------

* Rachel Bromwich (gol.), *Trioedd Ynys Prydein* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1960; argraffiad newydd 1999).
* Meic Stephens (gol.), *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru* (Gwasg Prifysgol Cymru).
Nofelydd, ysgrifwr, beirniad llenyddol, a golygydd o Wrwgwái yn yr iaith Sbaeneg oedd **Carlos Martínez Moreno** (1 Medi 1917 – 21 Chwefror 1986) a oedd yn aelod o *La Generación del 45*.

Ganwyd yn Colonia del Sacramento, Wrwgwái. Yn y 1960au fe olygydd yr ail gyfres o'r cylchgrawn llenyddol *Número*.

Nodir ei waith gan fydolwg besimistaidd ynghylch perthnasau dynol a chynnydd cymdeithasol. Defnyddiodd gyfeiriadau rhyngdestunol yn ei ffuglen, a chyfeiriadau dychanol at arlunwyr a llenorion eraill. Ysgrifennodd ysgrifau am Montevideo, *La Generación del 900*, yr *avant-garde* yn llên America Ladin, a beirniadaeth theatr.

Bu farw yn Ninas Mecsico yn 68 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Daniel Balderston, "Martínez Moreno, Carlos" yn *Encyclopedia of Latin American and Caribbean Literature 1900–2003*, golygwyd gan Daniel Balderston a Mike Gonzalez (Llundain; Routledge, 2004), t. 342.

Darllen pellach
---------------

* K. V. Stone, *Utopia Undone: The Fall of Uruguay in the Novels of Carlos Martínez Moreno* (Lewisburg, Pennsylvania: Bucknell University Press, 1994).
Clwb pêl-droed o Hwlffordd, Sir Benfro ydy **Clwb Pêl-droed Sir Hwlffordd** (Saesneg: *Haverfordwest County Association Football Club*). Mae'r clwb yn chwarae yng Nghynghrair Cymru (Y De), ail adran pêl-droed yng Nghymru.

Ffurfiwyd y clwb yn 1899 ac maent yn chwarae ar faes Dôl y Bont.

Hanes
-----

Ffurfwyd y Clwb yn 1899 fel **C.P.D. Hwlffordd** ond ar ôl blynyddoedd o chwarae yng Nghynghrairt Sir Benfro, newidiwyd enw'r clwb i **C.P.D. Athletic Hwlffordd** ym 1936 wedi iddynt sicrhau dyrchafiad i Gynghrair Cymru'r De.

Cafwyd newid arall i enw'r clwb ym 1956 wrth iddynt fabwysiadu'r enw **C.P.D. Sir Hwlffordd** ac yn yr un tymor, llwyddodd y clwb i ennill pencampwriaeth Cynghrair Cymru'r De am y tro cyntaf yn eu hanes. Llwyddodd y clwb i ennill y bencampwriaeth ar ddwy achlysur arall, ym 1980-81 a 1989-90 cyn dod yn un o aelodau gwreiddiol Uwch Gynghrair Cymru ym 1992-93.

Byr iawn oedd eu cyfnod cyntaf yn y Gynghrair Genedlaethol gan i'w maes gael ei brynnu gan archfachnad *Safeway*. Methodd y clwb a dod o hyd i faes o safon derbyniol i'r Gynghrair tra bo maes newydd yn cael ei adeiladu a bu rhaid iddynt ddisgyn yn ôl i Gynghrair Cymru'r De ar gyfer tymor 1994-95.

Ym 1997, sicrhawyd dyrchafiad yn ôl i'r Uwch Gynghrair wrth iddynt orffen ar frig Cynghrair Cymru'r De am y pedwerydd tro yn eu hanes.

Bu i chwaraewr Cymru, Simon Davies, gychwyn ei yrfa fel bachgen yn Hwlffordd. Mab o ardal Sir Benfro ydyw.

Record yn Ewrop
---------------

| Tymor | Cystadleuaeth | Rownd | Clwb | Cymal 1af | 2il Gymal | Dros Ddau Gymal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004-05 | Cwpan UEFA | Rd. Rhag | Baner Gwlad yr Iâ FH | 0–1 | 1–3 | **1–4** |
|

| Cynghrair Cymru (Y De), 2018-19 |
| --- |
| Cambrian a Clydach | Celtic Cwmbrân | Cwmaman | Ffynnon Taf | Goytre | Goytre Unedig | Gwndy | Hwlffordd | Lido Afan | Llanilltyd Fawr | Llansawel | Pen-y-bont | Tref Pontypridd | Port Talbot | Rhydaman | Ton Pentre |  |

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Haverfordwest County". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-09-13. Cyrchwyd 2015-05-11. Unknown parameter `|published=` ignored (help)
2. ↑  "Welsh League South 1936-37". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
3. ↑  "Welsh League South 1956-57". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "Welsh League South 1980-81". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. ↑  "Welsh League South 1989-90". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
6. ↑  "Welsh League South 1996-97". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
Mae **Cloddfa Dwrhyd** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 01 Ionawr 1957 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 0.18 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle oherwydd agweddau daearegol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Ffilm ddrama a drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Jean-Claude La Marre yw ***Chocolate City*** a gyhoeddwyd yn 2015. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yng Califfornia ac yno hefyd y cafodd ei ffilmio. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Jean-Claude La Marre. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carmen Electra, Vivica A. Fox, Michael Jai White, Imani Hakim, Tyson Beckford, Ernest Lee Thomas a Jean-Claude La Marre. Mae'r ffilm *Chocolate City* yn 91 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Black Mass* sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jean-Claude La Marre ar 2 Chwefror 1973 yn Brooklyn. Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 29 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 60% (Rotten Tomatoes)
* 4.4/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jean-Claude La Marre nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Brothers in Arms |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2005-01-01 |
| Chocolate City |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2015-01-01 |
| Chocolate City: Vegas Strip |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2017-01-01 |
| Color of The Cross 2: The Resurrection |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2008-01-01 |
| *Color of the Cross* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2006-01-01 |
| Gang of Roses |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2003-01-01 |
| Go For Broke |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2002-01-01 |
| *Kinky* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 2017-11-01 |
| *Trapped: Haitian Nights* |  | Unol Daleithiau America |  | 2011-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Chocolate City". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Mae **Clwb Pêl-droed Merched Tref Y Barri Unedig** (Saesneg: *Barry Town United Ladies F.C.*) yn glwb pêl-droed, yn Uwch Gynghrair Merched Cymru ar ei newydd wedd fel Genero Adran Premier yn 2021-22. Dyma'r tro cyntaf i'r clwb chwarae yn haen uchaf pêl-droed merched Cymru.

Hanes
-----

Mae gwreiddiau'r clwb yn mynd nôl i 2012 gyda sefydlu 'Vale Ladies & Girls FC' gan ymuno gyda C.P.D. Tref Y Barri yn 2015. Wrth ddysgu am gais llwyddiannus y clwb i ennill safle yn y Genero Adran Premier, dywedodd y Cyd-sylfaenydd ac Ysgrifennydd y Merched, Gino Esposito, "Rydyn ni wrth ein bodd gyda’r newyddion bod ein cais wedi bod yn llwyddiannus i gymryd rhan yn Haen 1 o’r tymor nesaf. Mae hwn yn gyflawniad gwych i’r clwb a ffurfiwyd yn 2012." 

Yn 2021 roedd gan y Barri dros 200 o chwaraewyr benywaidd o oedran ifanc i hŷn yn rhan o'r clwb. Dyma'r clwb merched fwyaf o ran nifer gan unrhyw glwb yng Nghymru. Ceir timau cystadleuol i ferched o 6 oed ac hyn a hefyd tîm dan 19 o fewn strwythur y clwb.

Cit
---

Lliwiau'r tîm, fel un y dynion, yw crysau melyn a throwsus glas.

Maes Cartref
------------

Bu C.P.D. Merched Y Barri yn chwarae ar yr un maes â'r tim dynion, sef, Stadiwm Parc Jenner, maes bwrdeistrefol Y Barri.

Dolenni
-------

* Tudalen C.P.D. Merched Tref y Barri Unedig Archifwyd 2021-08-17 yn y Peiriant Wayback.
* Twitter @BTULADIES[*dolen marw*]
* Facebook y Tîm

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-08-17. Cyrchwyd 2021-08-17.
3. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-08-17. Cyrchwyd 2021-08-17.
4. ↑
5. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-08-17. Cyrchwyd 2021-08-17.
Clwb pêl-droed o dref Dinbych, Sir Ddinbych ydy **Clwb Pêl-droed Tref Dinbych** (Saesneg: *Denbigh Town Football Club*) sy'n chwarae yng Nghynghrair Undebol Huws Gray, sef prif adran gogledd Cymru ac ail reng pyramid pêl-droed cenedlaethol Cymru.

Ffurfiwyd y clwb ym 1880 ac maent yn chwarae eu gemau cartref yn Central Park.

Hanes
-----

Chwaraeodd y clwb yng Nghwpan Cymru am y tro cyntaf yn nhymor 1882-83 ond daeth llwyddiant cyntaf y clwb ym 1923-24 yng Nghwpan Amatur Cymru wrth iddynt guro Clwb Athletic Lovell o Gasnewydd yn y rownd derfynol yn Yr Wyddgrug.

Ymunodd y clwb â Chynghrair Cymru (Ardal Wrecsam) ym 1957-58 cyn dod yn un o glybiau gwreiddiol Cynghrair Clwyd ym 1974-75. Cafwyd dyrchafiad i'r Gynghrair Undebol ar gyfer tymor 1997-98.

Llwyddodd y clwb i gyrraedd rownd derfynol un o prif gystadlaethau pêl-droed Cymru am y tro cyntaf yn 2015-16 wrth gyrraedd rownd derfynol Cwpan Cynghrair Cymru cyn colli yn erbyn Y Seintiau Newydd.

Anrhydeddau
-----------

* **Cwpan Amatur Cymru**
	+ Enillwyr: 1923-24
* **Cwpan Cynghrair Cymru**
	+ Cyrraedd Rownd Derfynol: 2015-16

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "History of Denbigh Town FC". Denbigh Town.
2. ↑  "Welsh Amateur Cup Finals". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
3. ↑  "Welsh National League (Wrexham Area) 1957-58". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
4. ↑  "Clwyd League History". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. ↑  "Cymru Alliance 1997-98". Unknown parameter `|published=` ignored (help)

| Cynghrair Undebol, 2018-19 |
| --- |
| Airbus UK | 
Bangor | 
Bwcle | 
Cegidfa |
Conwy | 
Dinbych | 
Gresffordd | 
Hotspur Caergybi |
Llanrhaeadr | 
Penrhyncoch | 
Porthmadog | 
Prestatyn |
Rhuthun | 
Treffynnon
Y Fflint | 
Y Rhyl |
Etholaeth seneddol yn Dorset, De-orllewin Lloegr, yw **Canol Dorset a Gogledd Poole** (Saesneg: *Mid Dorset and North Poole*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Canol Dorset a Gogledd Poole yn DorsetEtholaeth Canol Dorset a Gogledd Poole yn Dorset
* Dorset yn LloegrDorset yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol ym 1997.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1997–2001: Christopher Fraser (Ceidwadol)
* 2001–2015: Annette Brooke (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–presennol: Michael Tomlinson (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Gwyddonydd o Feneswela yw **Carlota Perez** (ganed 20 Medi 1939), a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel economegydd ac academydd. Mae hi'n adnabyddus am ei chysyniad o sifftiau paradigm techno-economaidd a'i theori o "ymlediadau gwych," datblygiad cylchoedd Kondratiev.

Manylion personol
-----------------

Ganed Carlota Perez ar 20 Hydref 1939 yn Caracas.

Gyrfa
-----

Yn 2012, enillodd Fedal gan Sefydliad Rhyngwladol N. D. Kondratieff.

Yn 2018 roedd Perez yn Athro yn Ysgol Economeg Llundain, ac ers 2006 yn Athro Technoleg a Datblygiad Economaidd-Gymdeithasol ym Mhrifysgol Tallinn, Estonia. Yn 2003-2005, roedd hi'n Uwch Gymrawd Ymchwil yn y Ganolfan Dadansoddi Ariannol a Pholisi (CFAP), yn rhan o Ysgol Frenhinol y Barnwr ym Mhrifysgol Caergrawnt, lle mae'n parhau i fod fel Gymrawd Ymchwil.Mae hi hefyd yn Athro Anrhydeddus yn SPRU, Prifysgol Sussex ac yn arbennig o weithgar fel ymgynghorydd rhyngwladol.

### Aelodaeth o sefydliadau addysgol

* Prifysgol Technoleg Tallinn
 * Coleg Prifysgol Llundain
 * Prifysgol Sussex

### Aelodaeth o grwpiau a chymdeithasau

Gweler hefyd
------------

* Bioleg
* Cemeg
* Ffiseg
* Mathemateg bur
* Ystadegaeth
* Geometreg
* Rhestr o wyddonwyr o Gymru

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 32862074
* LCCN: n2002102039
* ISNI: 0000 0003 8514 8778
* GND: 124220576
* SUDOC: 07344071X

 |
Etholaeth seneddol yn Swydd Stafford, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw **Canol Stoke-on-Trent** (Saesneg: *Stoke-on-Trent Central*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Canol Stoke-on-Trent yn Swydd StaffordEtholaeth Canol Stoke-on-Trent yn Swydd Stafford
* Swydd Stafford yn LloegrSwydd Stafford yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth fel bwrdeistref seneddol ym 1950.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1950–1966: Barnett Stross (Llafur)
* 1966–1983: Robert Cant (Llafur)
* 1983–2010: Mark Fisher (Llafur)
* 2010–2017: Tristram Hunt (Llafur)
* 2017–2019: Gareth Snell (Llafur-Cydweithredol)
* 2019–presennol: Jo Gideon (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Etholaeth seneddol yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Canol Leeds** (Saesneg: *Leeds Central*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Canol Leeds yng Ngorllewin Swydd EfrogEtholaeth Canol Leeds yng Ngorllewin Swydd Efrog
* Gorllewin Swydd Efrog yn LloegrGorllewin Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth yn wreiddiol ym 1885. Fe'i diddymwyd ym 1955 ac ailsefydwyd fel bwrdeistref seneddol ym 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1885–1906: Gerald Balfour (Ceidwadol)
* 1906–1922: Robert Armitage (Rhyddfrydol)
* 1922–1923: Arthur Willey (Ceidwadol)
* 1923–1929: Charles Wilson  (Ceidwadol)
* 1929–1945: Richard Denman (Llafur)
* 1945–1955: George Porter (Llafur)
* 1955: *diddymwyd yr etholaeth*
* 1983–1999: Derek Fatchett (Llafur)
* 1999–presennol: Hilary Benn (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne