Gwneuthurwr ceir o'r Almaen yw **Volkswagen**, (**VW**; ynganiad Almaeneg: [ˈfɔlks.vaːɡən]) sydd a'i bencadlys yn Wolfsburg, Yr Almaen ac a sefydlwyd yn 1937. Volkswagen yw cwmni craidd Grŵp Volkswagen (a sefydlwyd yn 1975) ac a oedd yn Awst 2015 yr ail gwneuthurwr ceir mwyaf yn y byd, ar ôl Toyota. Yn 2012 roedd proffid y cwmni'n €21.7 biliwn. Ymhlith y ceir a werthir gan Grŵp Volkswagen mae: Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, Porsche, SEAT, Škoda yn ogystal â'u brand (VW) eu hunain.

Mae'r enw'n golygu "car y bobl" mewn Almaeneg, hen arwyddair y cwmni oedd "*Aus Liebe zum Automobil*" sef cyfieithiad o: "am gariad tuag at y car", slogan newydd y cwmni ydy "*Volkswagen - Das Auto*" sef "Volkswagen - y Car".

Yn Awst 2015 roedd gan VW dri char yn y rhestr 10-gorau'r byd erioed, yn ôl y wefan 24/7 Wall St. sef: Golf, Volkswagen Beetle, a'r Volkswagen Passat.

Hanes a cheir
-------------

Hyd at 1937 roedd ceir y byd yn eitemau drud iawn a dim ond y cyfoethog oedd yn medru eu fforddio; un Almaenwr o bob 50 oedd yn medru fforddio car. Newidiodd hyn pan awgrymodd Hitler y dylid creu ceir fforddiadwy, a datblywgyd y *Volkswagen Käfer* (neu'r 'chwilen') gan Erwin Komenda, un o weithwyr Porche. Yn 2015 roedd y Chwilen yn dal i gael ei werthu gan y cwmni. Cychwynwyd eu cynhyrchu yn 1938 yn Wolfsburg, ond ataliwyd y gwaith pan ddaeth yr Ail Ryfel Byd. Ar ddiwedd y rhyfel, dan arweiniad un o swyddogion y fyddin Brydeinig, Ivan Hirst, cynhyrchwyd 20,000 Chwilen i bersonel y fyddin. Erbyn 1946, roedd y ffatri'n cynhyrchu 1,000 o geir y mis. Newidiwyd enw'r car i "Volkswagen" ac enw'r dref i "Wolfsburg".

Primerprototeip o'r W30; cynlluniwyd gan Porsche. 1937.Y "Kraft-durch-Freude-Wagen" ("Cryfder Drwy Hapusrwydd"); car teulu. 1938Volkswagen SchwimmwagenVolkswagen Schwimmwagen a gynhyrwchyd yn ystod y Rhyfel. 1942–44.Math 1, diwedd y Rhyfel, dechrau'r "Beetle". 1945.Volkswagen Karmann Ghia. 1955–1974.Rhai o'r ceir cynnar a gynhyrchwyd gan Volkswagen dros y blynyddoedd 1937-1955.
Cynigwyd trosglwyddo'r cwmni am ddim i gynhyrchwyr ceir Americanaidd (Ford) a Phrydeinig (Rootes) ond troi eu trwyn wnaethant gan ddweud fod y Chwilen yn gar hyll. Cymerwyd y ffatri drosodd gan Lywodraeth yr Almaen dan reolaeth Heinrich Nordhoff un o weithwyr Opel. Aethpwyd ati i ddylunio cerbyd mwy a adnabyddwyd yn swyddogol fel y 'Transporter', 'Kombi' neu 'Microbus'; yng ngwledydd Prydain, galwyd ef yn 'Camper' a daeth y cyntaf allan o'r ffatri yn 1950.

Twyll allyriad tocsig ceir diesel
---------------------------------

Ym Medi 2015 ymddiheurodd Martin Winterkor, Cadeirydd Volkswagen am dwyll gan y cwmni a oedd yn effeithio dros 11 miliwn o'u ceir. Daeth y cyhuddiad yn wreiddiol gan Asiantaeth Gwarchod yr Amgylchfyd Unol Daleithiau America ar 18 o Fedi, fod y cwmni wedi gosod meddalwedd o fewn yr Uned Reoli a oedd yn lleihau'r allyriad o NO*x* (mono-nitrogen ocsid NO a NO2) yn ystod profion dan reolaeth. Ar deithiau arferol, roedd y ceir yn allyru hyd at 40 gwaith yn fwy nag a ganiateir gan ddeddfau UDA ac Ewrop. Ar ddiwrnod cynta rhyddhau'r cyhuddiad hwn, dirywiodd bris cyfranddaliadau'r cmwni 20%.

Yn ystod yr wythnosau dilynol profwyd ceir eraill a sylweddolwyd fod ceir sawl cwmni arall yn allyru nwyon tocsig i'r amgylchedd. Yn Leeds profodd Uned Astudiaethau Cludiant y Brifysgol bedwar car a gwelwyd fod allyriant y ceir hyn hefyd llawer uwch na chyfyngiad y Comisiwn Ewropeaidd. Mewn cymhariaeth, roedd car Golf VW sawl gwaith uwch na'r cyfyngiad hwn o 0.08 gram o NO*x* y cilometr (km).

| Cwmni | Logo | NO*x* y cilometr (km) | Sawl gwaith dros y cyfyngiad Ewropeaidd? |
| --- | --- | --- | --- |
| Mercedes-Benz |  | 0.42 | 5.3 gwaith mwy |
| BMW |  | 0.45 | 5.6 gwaith mwy |
| Mazda |  | 0.49 | 6.1 gwaith mwy |
| Ford |  | 0.54 | 6.8 gwaith mwy |

Ceir cyfredol Volkswagen
------------------------

### Ewrop

* Volkswagen Caddy
* Volkswagen Eos
* Volkswagen Fox
* Volkswagen Golf Mk6
* Volkswagen Golf Mk5
* Volkswagen Golf Mk5
* Volkswagen Jetta
* Volkswagen Multivan
* Volkswagen New Beetle
* Volkswagen New Beetle
* Volkswagen Passat]
* Volkswagen Passat CC
* Volkswagen Phaeton
* Volkswagen Polo
* Volkswagen Scirocco
* Volkswagen Sharan
* Volkswagen Touran
* Volkswagen Tiguan
* Volkswagen Touareg
* Volkswagen Routan

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Murphy, Andrea. "2015 Global 2000: The World's Biggest Auto Companies". *Forbes.com*. Cyrchwyd 26 Awst 2015.
2. ↑
3. ↑  "Auto expert: 'A conscious breach of US law'". Deutsche Welle. 21 Medi 2015.
4. ↑  Ewing, Jack (22 Medi 2015). "Volkswagen Says 11 Million Cars Worldwide Are Affected in Diesel Deception". *New York Times*.
5. ↑  Ewing, Jack (21 Medi 2015), "Volkswagen Denied Deception to E.P.A. for Nearly a Year", *New York Times*,