Merch Astwriaidd yn ei gwisg draddodiadol.
Grŵp ethnig Romáwns sydd yn frodorol i Asturies yng ngogledd Sbaen yw'r **Astwriaid** (Astwrieg: *asturianos*).

Hanes
-----

Daw enw Asturies o'r Astures, y bobl Sbaen-Geltaidd a drigasant yn yr ardal honno o Hispania adeg y goncwest Rufeinig yn yr 2g CC. Pan oresgynwyd Penrhyn Iberia gan y Mwriaid yn yr 8g, ffoi i fynyddoedd coediog Asturies a wnaeth yr uchelwyr Cristnogol. Sefydlwyd Teyrnas Asturies gan y Fisigoth Pelayu yn 718, ac efe a ddechreuodd y *Reconquista* gyda'i fuddugoliaeth yn erbyn lluoedd yr Umayyad ym Mrwydr Covadonga. Yn yr 8g a'r 9g, blodeuai llys diwylliedig yn Oviedo, prifddinas Asturies, a gwerthfawrogir yr etifeddiaeth gelfyddydol ac ysgolheigaidd hon gan Astwriaid hyd heddiw. Ymhelaethai tiriogaeth y deyrnas y tu hwnt i Fynyddoedd Cantabria yn niwedd y 9g, ac yn ddiweddarach unodd gyda theyrnasoedd León yn y 10g a Chastilia yn y 13g. Teyrnas Asturies felly oedd bôn y frenhiniaeth Sbaenaidd, ac mae nifer o Astwriaid yn ymfalchïo yn y ffaith hon, er iddynt wrthryfela'n erbyn y deyrnas honno sawl gwaith yn ystod eu hanes.

Er gwaethaf undeb Asturies gyda'r teyrnasoedd eraill, gan ffurfio gwladwriaeth fodern Sbaen, cedwid diwylliant nodweddiadol ac annibynnol yn yr ucheldiroedd, ar wahân i gymdeithas Castiliaidd y canolbarth. Yn y 19g tyfodd mudiadau gwrthlywodraethol, undebaeth lafur, a gwrthglerigiaeth yn yr ardal. Amlygwyd pengaledwch yr Astwriaid yn yr 20g gan streic y glowyr yn 1934, yr ymgyrch yn erbyn y ffasgwyr yn Rhyfel Cartref Sbaen, a'r streic gyffredinol yn 1962. Gwleidyddiaeth ranbarthol sydd yn tynnu sylw'r mwyafrif o Astwriaid yn hytrach nag ymwahaniaeth, ac mae'r mwyafrif o bleidiau a mudiadau cenedlaetholgar yn canolbwyntio ar warchod diwylliant Astwriaidd yn hytrach nag ennill annibyniaeth oddi ar Sbaen. Crewyd ardal ymreolaethol Asturies yn 1981 ac ers hynny rhoddir cefnogaeth swyddogol i ddiwylliant traddodiadol yr Astwriaid.

Iaith
-----

Astwrieg, iaith Orllewin Iberaidd yn nheulu'r ieithoedd Romáwns, ydy iaith frodorol yr Astwriaid. Fel nifer o ieithoedd eraill yn Sbaen, gostyngodd niferoedd ei siaradwyr yn swyddogol yn yr 20g o ganlyniad i bolisïau llywodraeth Francisco Franco, ac mae nifer o Astwriaid bellach yn siarad Sbaeneg Castilia fel eu prif iaith. Yng ngorllewin Asturies, siaredir tafodieithoedd *eonaviego* sydd ar gontinwwm ieithyddol rhwng Galisieg ac Astwrieg.

| * v
* t
* e
Cenhedloedd Ewrop |
| --- |
| Y Balcanau | 
* Albaniaid
* Bosniaciaid
* Bwlgariaid
* Cosofiaid
* Croatiaid
* Groegiaid
* Macedoniaid
* Montenegroaid
* Rwmaniaid
* Serbiaid
* Slofeniaid

 |
| Y gwledydd Baltig | 
* Estoniaid
* Latfiaid
* Lithwaniaid

 |
| Canolbarth Ewrop | 
* Almaenwyr
* Awstriaid
* Hwngariaid
* Pwyliaid
* Slofaciaid
* Swisiaid
* Tsieciaid

 |
| Dwyrain Ewrop | 
* Belarwsiaid
* Moldofiaid
* Rwsiaid
* Wcreiniaid

 |
| Yr Eidal a'r Môr Canoldir | 
* Corsiaid
* Eidalwyr
* Maltiaid
* Sardiniaid
* Sisiliaid

 |
| Ffrainc a'r Gwledydd Isel | 
* Belgiaid
* Ffrancod
* Ffleminiaid
* Ffrisiaid
* Iseldirwyr
* Lwcsembwrgiaid
* Llydawyr
* Ocsitaniaid
* Walwniaid

 |
| Penrhyn Iberia | 
* Andoriaid
* Astwriaid
* Basgiaid
* Catalwniaid
* Galisiaid
* Portiwgaliaid
* Sbaenwyr

 |
| Y gwledydd Nordig | 
* Daniaid
* Ffaroaid
* Ffiniaid
* Islandwyr
* Norwyaid
* Swediaid

 |
| Ynysoedd Prydain ac Iwerddon | 
* Albanwyr
* Cernywiaid
* Cymry
* Gwyddelod
* Manawiaid
* Prydeinwyr
* Saeson

 |
| Categorïau
* Cenhedloedd
* Grwpiau ethnig
* Gwledydd
 |

| * v
* t
* e
Grwpiau ethno-ieithyddol Ewrop |
| --- |
| Indo-Ewropeaid | 

|  |  |
| --- | --- |
| Baltwyr | 
* Latfia Latfiaid
* Lithwania Lithwaniaid

 |
| Celtiaid | 

|  |  |
| --- | --- |
| Brythoniaid | 
* Cernyw Cernywiaid
* Cymru Cymry
* Llydaw Llydawyr

 |
|  Gaeliaid | 
* Yr Alban Albanwyr
* Gweriniaeth Iwerddon Gwyddelod
* Ynys Manaw Manawiaid

 |

 |
| Germaniaid | 

|  |  |
| --- | --- |
| Germaniaid Gorllewinol | 
* Yr Almaen Almaenwyr
* Awstria Awstriaid
* Belgiaid Almaeneg
* Ffleminiaid
* Ffrisiaid
* Yr Iseldiroedd Iseldirwyr
* Jenische
* Rwmaniaid Almaeneg
* Lloegr Saeson
* Sgot-Wyddelod
* Swisiaid Almaeneg

 |
| Germaniaid Gogleddol | 
* Denmarc Daniaid
* Ffaroaid
* Gwlad yr Iâ Islandwyr
* Norwy Norwyaid
* Sweden Swediaid

 |

 |
| Pobloedd Romáwns | 

|  |  |
| --- | --- |
| Ibero-Romáwns | 
* Aragoniaid
* Astwriaid
* Galisiaid
* Portiwgal Portiwgaliaid
* Sbaen Sbaenwyr

 |
| Ocsitano-Romáwns | 
* Catalwniaid
* Ocsitaniaid

 |
| Galo-Romáwns | 
* Arpitaniaid
* Ffrainc Ffrancod
* Swisiaid Ffrangeg
* Walwniaid

 |
| Rhaeto-Romáwns | 
* Ffriwliaid
* Ladinwyr
* Románsh

 |
| Galo-Italaidd | 
* Lombardiaid
* Swisiaid Eidaleg

 |
| Italo-Dalmataidd | 
* Corsiaid
* Yr Eidal Eidalwyr
* Sisiliaid

 |
| Romáwns Dwyreiniol | 
* Aromaniaid
* Rwmania Rwmaniaid

 |
| Arall | 
* Sardiniaid

 |

 |
| Slafiaid | 

|  |  |
| --- | --- |
| Slafiaid Gorllewinol | 
* Kaszëbi
* Gwlad Pwyl Pwyliaid
* Slofacia Slofaciaid
* Sorbiaid
* Y Weriniaeth Tsiec Tsieciaid

 |
| Slafiaid Dwyreiniol | 
* Belarws Belarwsiaid
* Rwsia Rwsiaid
* Rwtheniaid
* Wcráin Wcreiniaid

 |
| Slafiaid Deheuol | 
* Bosniaciaid
* Bwlgaria Bwlgariaid
* Croatia Croatiaid
* Macedoniaid
* Montenegro Montenegroaid
* Pomaciaid
* Serbia Serbiaid
* Slofenia Slofeniaid

 |

 |
| Eraill | 
* Albania Albaniaid
* Arberesh
* Gwlad Groeg Groegiaid

 |

 |
| Wraliaid | 

|  |  |
| --- | --- |
| Pobloedd Ffinig | 
* Careliaid
* Cfeniaid
* Estonia Estoniaid
* Fepsiaid
* Y Ffindir Ffiniaid
* Ingriaid
* Lifoniaid

 |
| Wgriaid | 
* Csangoaid
* Hwngari Hwngariaid
* Székely

 |

 |
| Pobloedd Dyrcig | 
* Gagauzlar
* Tatariaid y Crimea

 |
| Unigyn iaith | 
* Basgiaid

 |
| Categorïau
* Grwpiau ethnig
* Ieithoedd
 |