Roedd **George Alfred Walker (*Graveyard Walker*)** (27 Hydref 1807 – 6 Gorffennaf 1884) yn ddiwygiwr glanweithiol Seisnig a fu'n ymgyrchu dros ddiwygio ymarferion claddu er mwyn rhwystro lledaenu haint.

Cefndir
-------

Ganwyd Walker yn Nottingham yn ail fab i William Walker, plymwr, a'i wraig, Elizabeth Williamson, o Barton under Needwood, Swydd Stafford. Derbyniodd ei addysg gynharaf gan Henry Wild, Crynwr o Nottingham. Aeth i Lundain lle fu'n ddisgybl yn Ysgol Aldersgate. Ym 1829 daeth yn drwyddedog yng Nghymdeithas yr Apothecariaid, ac ym 1831, yn aelod o Goleg Brenhinol y Llawfeddygon. Ym 1835 bu'n astudio yn Ysbyty St Bartholomew, a'r flwyddyn ganlynol yn Hôtel Dieu ym Mharis.

Ni fu'n briod.

Gyrfa
-----

Clawr *Gatherings from Graveyards* gan Walker
Ym 1837 dychwelodd Walker i Lundain gan sefydlu practis meddygol yn 101 Drury Lane. O fewn tafliad carreg i'w feddygfa roedd saith o'r mynwentydd mwyaf gorlawn a heintus yn Llundain. Roedd y rhain yn cynnwys Ground Green yn Portugal Street ac Enon Chapel St Clement's Lane, lle claddwyd rhwng 10,000 a 12,000 o bobl o dan y lloriau mewn seler yn mesur dim ond 59 x 29 troedfedd yn unig. Roedd Walker yn argyhoeddedig bod yr arogl a oedd yn deillio o'r mynwentydd gorlawn hyn yn wenwynig ac y gallai gael effaith andwyol ar iechyd y rhai oedd yn byw gerllaw.

Cyhoeddodd nifer o lyfrau a llyfrynnau a oedd yn amlygu cyflwr arswydus mynwentydd trefol ac yn ceisio profi cysylltiad rhwng afiechydon ac ymarferion claddu. Roedd am weld gwaharddiad ar gladdedigaethau rhwng waliau a sefydlu mynwentydd newydd y tu allan i'r trefi.

Ym 1845 sefydlodd y Gymdeithas Diddymu Claddedigaethau mewn Trefi (*the National Society for the Abolition of Burials in Towns*) i hyrwyddo ei achos. Rhoddwyd hwb sylweddol i ymgyrch Walker gan epidemig colera 1848. Wedi'r epidemig argyhoeddwyd y rhan fwyaf o bobl bod cysylltiad rhwng clefyd a chyflwr hylendid a glanweithdra cyhoeddus. Ymgyrchodd y Gymdeithas Diddymu Claddedigaethau mewn Trefi yn egnïol ym 1849.

Arweiniodd ymgyrch Walker at fesurau yn gwahardd unrhyw gladdedigaethau pellach ym mynwentydd canol ddinas Llundain ac i benodi arolygwyr claddu.

Ymddeoliad a marwolaeth
-----------------------

Ymddeolodd Walker i Ynysfaig, Arthog, Dolgellau ym 1855. Treuliodd ei flynyddoedd diwethaf yn ysgrifennu hunangofiant o'r enw *Grave reminiscences: some experiences of a sanitary reformer*, ond ni chafodd y gwaith ei gwblhau. Yn dilyn ymosodiad parlysol sydyn tuag wythnos ynghynt, bu farw, yn ei gartref ar 6 Gorffennaf 1884, a chladdwyd ei weddillion ym Mynwent y Crynwyr, Llwyngwril.

Cyhoeddiadau
------------

* *Gatherings from Graveyards* (1839)
* *The grave yards of London* (1841)
* *Interment and Disinterment (1843)*
* *Burial Ground Incendiarism* (1846)
* *Actual Conditions of Metropolitan Graveyards* , 3 casgliad o ddarlithoedd (1847)
* *The Warm Vapour Cure* (1847)
* *Grave reminiscences: some experiences of a sanitary reformer*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pinfold, J. (2004, September 23). Walker, George Alfred (1807–1884), sanitary reformer. Oxford Dictionary of National Biography. Ed. Retrieved 16 Jan. 2019, from .
2. ↑  THE SCIENCE MUSEUM GROUP - George Alfred Walker 1807 – 1854 adalwyd 17 Ionawr 2019
3. ↑  The London Medical Directory: 1845 golygydd C. Mitchell adalwyd 17 Ionawr 2019
4. ↑  "Y DR WALKER A'I LAFUR YN MHLAID IECHYD Y BRIFDDINAS A'R GENEDL YN GYFEREDINOL - Y Dydd". William Hughes. 1875-05-21. Cyrchwyd 2019-01-17.
5. ↑  "MR GEORGE ALFRED WALKER MRCSL, LAC - Y Dydd". William Hughes. 1875-05-07. Cyrchwyd 2019-01-17.
6. ↑  "DEATH OF A CELEBRATED REFORMER - Weekly Mail". Henry Mackenzie Thomas. 1884-07-12. Cyrchwyd 2019-01-17.
7. ↑  "LLWYNGWRIL - The Cambrian News and Merionethshire Standard". John Askew Roberts, Edward Woodall & Richard Henry Venables. 1888-08-17. Cyrchwyd 2019-01-17.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 58174527
* LCCN: n88175818
* ISNI: 0000 0000 8241 8531
* GND: 1193599172
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |