Mae **Zarautz** (Sbaeneg: *Zarauz*) yn dref arfordirol wedi'i leoli yn Gipuzkoa, Euskadi, Sbaen. Mae'n ffinio ag Aia i'r dwyrain a'r de a Getaria i'r gorllewin. Mae ganddi bedair amgaead sy'n cyfyngu'r bwrdeistrefi uchod: Alkortiaga, Ekano, Sola, ac Arbestain. Mae Zarautz tua 15km i'r gorllewin o Donostia. Yn 2014 roedd gan Zarautz boblogaeth o 22,890, gyda'r boblogaeth yn chwyddo i tua 60,000 yn yr haf diolch i dwristiaid. Mae Zarautz yn dref lle mae 74% o'r boblogaeth yn siarad Basgeg (Euskara) ac mae 11% arall yn ei deall.

Lleolir Palas Narros, ger traeth Zarautz, traeth 2.8km o hyd, lle treuliodd y Frenhines Isabella II a Fabiola o Wlad Belg eu gwyliau haf ar un adeg. Mae'r traeth yn adnabyddus am fod yr hiraf yn Euskadi (Gwlad y Basg) ac yn un o'r hiraf yn y Gordo Cantabriaidd (yn ddaearyddol y Gordo Cantabraidd yw'r ardal eang ogleddol, penrhyn Iberia sy'n ymestyn o Galisia yn ddwyreiniol ar hyd yr arfordir i Euskadi ac ar hyd Mynyddoedd y Pyreneau i Gatalonia ar Fôr y Canoldir.) 

Maer Zarautz ers 2015 yw Xabier Txurruka (Plaid Genedlaetholgar Gwlad y Basg).

Hanes
-----

* 1237: Mae'r safle wedi'i sefydlu fel tref a'i siarteri Navarraidd wedi'u cadarnhau gan y brenin Fernando III o Castile.
* 1857: Dechrau'r Chwyldro Diwydiannol yn Zarautz, diolch i'r fenter "Fabril Linera". Mae oes o dwf a datblygiad economaidd yn cychwyn.
* 1936: Mae'r Rhyfel Cartref yn cychwyn ac mae cefnogaeth ysgubol yn Zarautz tuag at achos y Gweriniaethwyr.
* 1936: Mae'r dalaith yn disgyn i luoedd Falangistaidd yn Rhyfel Cartref Sbaen, sy'n cyflawni dial yn erbyn cenedlaetholwyr Gwlad y Basg.

Ar ddiwedd y 19eg ganrif, a dechrau'r 20fed ganrif, tyfodd poblogrwydd Zarautz fel cyrchfan i dwristiaid moethus, a dechreuodd llawer o bobl adnabyddus ddewis i dreulio'u gwyliau yno. Cododd nifer o dai a phlastai moethus, yn enwedig ar hyd y traeth. Y dyddiau hyn, mae llawer o'r adeiladau hyn wedi dod yn adeiladau cyhoeddus neu wedi cael eu dymchwel a'u disodli gan adeiladau fflatiau *chic*. 

Yn ystod y 1970au a'r 1980au, daeth Zarautz yn gyrchfan fwy fforddiadwy, ac erbyn hyn efallai ei fod yn fwyaf adnabyddus am ei chwaraeon syrffio a dŵr.

Seilwaith a thrafnidiaeth
-------------------------

### Ffordd

Mae Zarautz wedi'i gysylltu â rhwydwaith ffyrdd Ewrop ac â gweddill Sbaen ar draffordd yr A8. 

### Gastronomeg

Gan ei fod yn draddodiad yng Ngwlad y Basg, mae gastronomeg yn rhan bwysig iawn o Zarautz. Gellir dod o hyd i lawer o fwytai yn Zarautz, gan gynnig bwyd cain traddodiadol yn ogystal â modern. Mae Zarautz yn dref enedigol i un o'r cogyddion enwocaf yn Sbaen, Karlos Arguiñano, a gellir dod o hyd i'w fwyty o flaen y traeth. Hefyd creodd ysgol goginio o fri o'r enw Aiala. Fel ym mhob dinas o amgylch Gwlad y Basg mae yna lawer o gymdeithasau gastronomegol yn Zarautz. Maent yn draddodiadol iawn ac yn cael eu galw'n Txoko yn y Fasgeg. 

### Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae gan Zarautz ddwy orsaf reilffordd, ac mae trenau (Euskotren) yn ei gysylltu â San Sebastian a Bilbao. 

Mae gan Zarautz ddwy linell fws yn gweithredu yn y dref. 

### Amgueddfeydd

Mae dwy amgueddfa yn Zarautz, y Photomuseum  ac Amgueddfa Gelf a Hanes Zarautz . Yn "Dorre Luzea" mae yna arddangosfeydd celf yn aml. Mae gan y dref lawer o orielau lluniau eraill hefyd. 

### Eglwysi

Mae tair prif eglwys yn Zarautz a llawer o eglwysi llai eraill. Santa Maria la Real yw'r brif eglwys, gyda darn allor diddorol iawn a strwythur Romanésg. Mae Santa Clara hefyd yn eithaf diddorol, wedi'i hadeiladu mewn arddull baróc. Mae eglwys Franciscanos wedi ei hail adeiladu, a sydd gyda llyfrgell ddiddorol iawn.

Hamdden
-------

Mae gan Zarautz gyfleusterau chwaraeon o'r radd flaenaf, fel Clwb Golff hen a chain. Ond mae Zarautz yn enwog ledled y byd fel cyrchfan syrffio. Dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, mae wedi dod yn hynod boblogaidd ymhlith syrffwyr, ac mae hyd yn oed nifer o ysgolion syrffio wedi'u sefydlu (Zarautz, Pukas).

Chwaraeon
---------

Zarautz yw man geni'r Ffederasiwn Codi Pwysau Basgeg yn ogystal â Ffederasiwn Codi Pwysau Gipuzkoa. Ers 1968 mae codi pwysau (ZKEhalterofilia) wedi bod yn un o'r chwaraeon y gellir eu hymarfer yn y clwb chwaraeon lleol (Zarautz Kirol Elkartea). Ers hynny, bob haf mae digwyddiad codi pwysau rhyngwladol wedi digwydd yn y dref. Ar y dechrau, cymerodd athletwyr enwog iawn ran yn y gystadleuaeth honno fel Serge Reding ac Alain Terme i enwi ond ychydig. Yn ddiweddar, mae'r digwyddiad wedi dod yn gystadleuaeth clwb lle mae'r pencampwr Ffrengig Girondins de Bordeaux wedi ennill y rhan fwyaf o'r prif wobrau. 

Mae'r dref hefyd yn enwog fel un o fannau syrffio mwyaf poblogaidd Sbaen. Mae ei thraeth 2.5km o hyd yn cynnig syrffio cyson iawn gyda llawer o gopaon gwahanol ar gyfer syrffwyr o bob safon. Mae'r dref yn le gwych i ddysgu sut i syrffio ac mae wedi bod yn gartref i lawer o bencampwyr syrffio Sbaen. Mae Zarautz yn un o arosfannau Cyfres Ragbrofol Cynghrair Syrffio'r Byd.

Gefaill-drefi a chwaer-ddinasoedd
---------------------------------

* Yr Eidal Cardano al Campo, yr Eidal
* Ffrainc Pontarlier, Ffrainc

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  [turismo@zarautz.eus "Zarautz"] Check `|url=` value (help). *Llywodraeth Gwlad y Basg*. Cyrchwyd 24 Ebrill 2020.
2. ↑

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol (yn Basgeg a Sbaeneg)
* Twristiaeth yn Zarautz
* Gwefan traethau pentref