Roedd **digwyddiad Laschamp** yn wyriad geomagnetig (gwrthdroad byr o faes magnetig y Ddaear). Digwyddodd hyn 41,400  o flynyddoedd yn ôl, yn ystod diwedd y Cyfnod Rhewlifol Olaf. Mae'n hysbys o anghysonderau geomagnetig a ddarganfuwyd yn y 1960au mewn llifoedd lafa Laschamps yn Clermont-Ferrand, Ffrainc .

Digwyddiad Laschamp oedd y gwyriad geomagnetig cyntaf y gwyddys amdani ac mae'n parhau i fod yr un a astudiwyd fwyaf trylwyr ymhlith y gwyriadau geomagnetig hysbys.

Darganfyddiad ac ymchwil bellach
--------------------------------

Digwyddodd **gwyriad** **Laschamp** oddeutu 41,400 (± 2,000) o flynyddoedd yn ôl yn ystod diwedd y Cyfnod Rhewlifol Olaf ; cafodd ei gydnabod gyntaf fel gwyriad geomagnetig yn 1969 yn llifiau lafa Laschamps yn ardal Clermont-Ferrand yn Ffrainc .

Ers hynny mae'r gwyriad magnetig wedi ei ddangos mewn archifau daearegol o sawl rhan o'r byd. Gwrthdrowyd y maes magnetig am oddeutu 440 mlynedd, gyda'r trawsnewidiad o'r maes arferol yn para oddeutu 250 mlynedd. Roedd y maes gwrthdroi yn 75% yn wannach, ond gostyngodd y cryfder i ddim ond 5% o'r cryfder cyfredol yn ystod y cyfnod pontio. Arweiniodd y gostyngiad hwn yng nghryfder maes geomagnetig at fwy o belydrau cosmig yn cyrraedd y Ddaear, gan achosi cynhyrchiad mwy o'r isotopau cosmogenig beryllium 10 a charbon 14 .

Mae Cyngor Ymchwil Awstralia yn ariannu ymchwil i ddadansoddi coeden kauri a ddatgelwyd yn Seland Newydd yn 2019. Yn ôl ei ddyddiad carbon, roedd y goeden yn fyw yn ystod y digwyddiad (41,000–42,500 flynyddoedd yn ôl).

Roedd y maes geomagnetig ar lefelau isel o 42,200-41,500 o flynyddoedd yn ôl. Gelwir y cyfnod hwn o faes magnetig isel yn **Ddigwyddiad Adams**. Yn ystod y cyfnod hwn, gostyngodd maes magnetig y Ddaear i lai na 6% o'r lefel gyfredol, cynyddodd cynhyrchiad carbon 14, gostyngodd lefelau osôn, a newidiodd y cylchrediad atmosfferig. Honnwyd hefyd bod y golled hon o'r darian geomagnetig wedi achosi difodiant megaffawna Awstralia, difodiant y Neanderthaliaid, ac ymddangosiad celf ogof .

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Bonhommet, N.; Zähringer, J. (1969). "Paleomagnetism and potassium argon age determinations of the Laschamp geomagnetic polarity event". *Earth and Planetary Science Letters* **6** (1): 43–46. Bibcode 1969E&PSL...6...43B. doi:10.1016/0012-821x(69)90159-9.
2. 1 2  Laj, C.; Channell, J.E.T. (2007-09-27). "5.10 Geomagnetic Excursions" (PDF). In Schubert, Gerald (gol.). *Treatise on Geophysics*. 5 Geomagnetism (arg. 1st). Elsevier Science. tt. 373–416. ISBN 978-0-444-51928-3. Cyrchwyd 18 Chwefror 2021 – drwy elsevier.com.
3. ↑  Piper, Denise (2019). "Ancient Northland kauri tree reveals secrets of Earth's polar reversal". *i.stuff.co.nz*. Cyrchwyd 29 Medi 2019.
4. ↑  Greenfieldboyce, Nell (2021-02-18). "Ancient trees show when the Earth's magnetic field last flipped out". National Public Radio. Cyrchwyd 2021-02-18.
5. ↑  Cooper, Alan; Turney, Chris (May 2020). "The Adams Event, a geomagnetic-driven environmental crisis 42,000 years ago" (yn en). *EGU General Assembly Conference Abstracts*: 12314. Bibcode 2020EGUGA..2212314C. .
6. ↑  Mitchell, Alanna (18 Chwefror 2021). "A Hitchhiker's Guide to an Ancient Geomagnetic Disruption". *The New York Times*.
7. ↑  "A global environmental crisis 42,000 years ago". *Science* **371** (6531): 811-818. 19 Chwefror 2021.
8. ↑  "NZ's ancient kauri yields major scientific discovery". *NZ Herald* (yn Saesneg). 19 Chwefror 2021.
9. ↑  "End of Neanderthals linked to flip of Earth's magnetic poles, study suggests". *the Guardian* (yn Saesneg). 18 Chwefror 2021. Cyrchwyd 19 Chwefror 2021.