Roedd **Winifred Emery** (1 Awst 1861 - 15 Gorffennaf 1924), a anwyd **Maud Isabel Emery**, yn actores ac yn actor reolwr Seisnig ar ddiwedd y 19eg a dechrau'r 20g. Roedd hi'n wraig i'r actor Cyril Maude.

Wedi'i eni i deulu o actorion, dechreuodd Emery actio fel plentyn. Tyfodd ei gyrfa trwy'r 1880au a'r 1890au wrth iddi chwarae rolau blaenllaw yn y *West End* yn Llundain. Ar ôl cyfnod i ffwrdd o'r llwyfan, dychwelodd gyda rolau blaenllaw yng nghwmni Herbert Beerbohm Tree yn Theatr Ei Fawrhydi. Parhaodd i actio'n gyson gyda'i chwmni theatr deithiol ei hun a'i gŵr ac yn theatrau Llundain hyd 1922.

Bywyd a gyrfa gynnar
--------------------

Ganed Emery ym Manceinion, Sir Gaerhirfryn, yn ferch i Samuel Anderson Emery ac yn wyres i John Emery, y ddau yn actorion adnabyddus yn eu dydd. Ymddangosodd ar y llwyfan am y tro cyntaf ym 1870, yn 8 oed, yn *The Green Bushes* gan J B Buckstone yn Theatr Alexandra, Lerpwl. Roedd ei hymddangosiad cyntaf yn Llundain ar 23 Rhagfyr 1874 pan chwaraeodd y cymeriad *Happy New Year* yn y pantomeim *Beauty and the Beast*  yn Theatr y Dywysoges, Llundain. Ym 1879 ymunodd â chwmni Marie Litton cyn ymddangos gyda Wilson Barrett yn Grand Theatre, Leeds. Symudodd gyda Barrett i'r Court Theater yn Llundain ym mis Hydref 1879. Yno, sylwodd y beirniaid arni gyntaf pan ymddangosodd yn y ddrama un act *A Clerical Error* .

Ymddangosodd Emery yn *A Bridal Tour* yn Theatr yr Haymarket ym mis Awst 1880, a pherfformiodd yn Theatr St James gyda Syr John Hare, William Hunter Kendal a Madge Kendal. Ym mis Gorffennaf 1881 ymunodd â chwmni Henry Irving yn Theatr y Lyceum, ac yno ymddangosodd yn *The Bells* a *The Merchant of Venice*. Yn ddiweddarach, chwaraeodd yn Toole's Theatre ac yn y Theatr Vaudeville gyda Thomas Thorne yn *The Rivals*. Ym 1884 daeth yn ddirprwy actores i Ellen Terry yn Theatr y Lyceum a theithiodd ar draws yr Unol Daleithiau gyda Henry Irving, gan chwarae yn *Twelfth Night*, *Much Ado About Nothing* a *The Merchant of Venice*. Hefyd i Irving, ym mis Hydref 1885 chwaraeodd Emery rôl y teitl yn *Olivia* gan WG Wills, a theithiodd yr Unol Daleithiau eto ym 1887-8.

Priododd Emery â'r actor Cyril Maude  ar 28 Ebrill 1888 yn Swyddfa Gofrestru Kensington, a chawsant seremoni briodas arall yng Nghapel y Savoy ar 2 Mehefin 1888. Ymddangosodd nesaf yn Theatr y Vaudeville ac, ar gyfer Augustus Harris, yn y Theatre y Royal, Drury Lane. Gan ddychwelyd i Theatr y Vaudeville ym mis Chwefror 1890, chwaraeodd y rôl deitl yn *Clarissa*, wedi'i haddasu gan Robert Williams Buchanan o'r nofel gan Samuel Richardson. Yn yr un flwyddyn, ac yn yr un theatr, chwaraeodd rolau blaenllaw yn *The School for Scandal* a *She Stoops to Conquer,* ymhlith eraill. Roedd hi'n serennu yn *Judah* gan Henry Arthur Jones yn Theatr Shaftesbury ym mis Medi 1890 cyn ymddangos yn y Theatr Olympaidd gyda Wilson Barrett ym mis Rhagfyr 1890.

Ym mis Mai 1891 gwelwyd Emery yn ôl yn Theatr Shaftesbury, ac ym mis Chwefror 1892 cymerodd y rôl deitl yng nghynhyrchiad gwreiddiol *Lady Windermere's Fan* gan Oscar Wilde yn Theatr St James. Rhwng 1893 a 1895 chwaraeodd Emery y prif rolau benywaidd i J. Comyns Carr yn y Theatr Gomedi, lle ymddangosodd yn *The New Woman* a *Sowing the Wind gan* Grundy a *The Benefit of the Doubt* gan Pinero. Cymaint oedd ei enwogrwydd erbyn hyn fel y tynnwyd ei phortread gan Aubrey Beardsley, gan ymddangos yn rhifyn Ionawr 1895 o *The Yellow Book*. Ym mis Chwefror 1896 ymddangosodd yn Theatr Lyceum dan reolaeth Syr Johnston Forbes-Robertson.

Blynyddoedd diweddarach
-----------------------

Ym 1896 daeth ei gŵr yn actor reolwr Theatr yr Haymarket, ac aeth Emery gydag ef, gan ddod yn brif actores iddo. Fodd bynnag, oherwydd cyfnod o salwch a genedigaeth ei mab, gwnaeth un ymddangosiad yn unig yno rhwng 1898 a 1905, yn *The Second in Command*, gan Robert Marshall, ym mis Gorffennaf 1901. Gwnaeth ei 'dychweliad' theatraidd ym mis Chwefror 1905, pan chwaraeodd Beatrice yn *Much Ado about Nothing* gyferbyn â Herbert Beerbohm Tree yn Theatr Ei Mawrhydi. Ym mis Ionawr 1906 ymddangosodd yn Theatr yr Waldorf fel Mrs Pellender yn *The Superior Miss Pellender*. Ffurfiodd Emery ei chwmni theat ei hun a chyda hi aeth hi a'i gŵr ar daith i theatrau taleithiol, y ddau ohonyn nhw'n serennu yn *Olivia and Her Son* gan Horace Annesley Vachell. Trosglwyddodd y ddrama hon i Theatr y Playhouse, oedd dan reolaeth Cyril Maude, ym mis Mawrth 1907.

Rhwng 1907 a 1922 chwaraeodd Emery rolau blaenllaw mewn nifer o gynyrchiadau yn theatrau'r West End, gan gynnwys Theatr y Playhouse gyda'i gŵr. Chwaraeodd ran yn *The Merry Wives of Windsor* yn Theatr Ei Fawrhydi yn; *The Bunking of Betty* yn Drury Lane; *Caste* gan TW Robertson yn Theatr St James; *Syr Walter Ralegh* yn Theatr y Lyric; *The Schoolmistress* gan Pinero yn y Theatr Vaudeville; *Never Say Die* gan WH Post yn Theatr yr Apollo. Ym mis Mai 1911 gwnaeth Perfformiad Gorchymyn Brenhinol yn Drury Lane o flaen Wilhelm II, ac mewn Perfformiad Gala Coroni i'r brenin newydd Siôr V, a gynhaliwyd yn Theatr Ei Fawrhydi ar 27 Mehefin 1911, chwaraeodd Elisabeth I yn *The Critic* gan Sheridan, a gyfarwyddwyd gan Syr Squire Bancroft. Roedd ei pherfformiad olaf yn Theatr Ei Fawrhydi ar 26 Chwefror 1923 mewn cynhyrchiad elusennol o *The Ballad Monger.*

Marwolaeth
----------

Bu farw Emery o ganser y stumog yn ei chartref yn Bexhill-on-Sea Sussex, yn 62 oed, a chladdwyd hi yn Eglwys Sant Marc yn Bexhill.

Teulu
-----

Ymhlith ei phlant gyda Maude roedd Margery Maude, a ddaeth yn actores; Pamela Cynthia Maude (1893-1975); a John Cyril Maude, a ddaeth yn fargyfreithiwr, barnwr ac Aelod Seneddol.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "APPEARANCEOFAFAVOURITEACTRESS - The Cardiff Times". David Duncan and William Ward. 1905-02-04. Cyrchwyd 2020-07-01.
2. 1 2  The Stage Beauty - Winifred Emery (1862-1924) adalwyd 1 Gorffennaf 2020
3. 1 2 3 4 5 6  Emery, Winifred (1861–1924), actress. Oxford Dictionary of National Biography. Adalwyd 1 Gorffennaf 2020
4. ↑  Cyfweliad yn *The Sketch*, 7 Rhagfyr 1911
5. ↑  Maude, Cyril Francis (1862–1951), actor and theatre manager. Oxford Dictionary of National Biography. Adalwyd 1 Gorffennaf 2020
6. ↑  "ATHEATRICALMARRIAGEII - South Wales Echo". Jones & Son. 1888-06-04. Cyrchwyd 2020-07-01.
7. ↑  *Clarissa*, *The Times*, 7 Chwefror 1890
8. ↑  Maude, His Honour John Cyril, (3 April 1901–16 Aug. 1986), QC 1942. WHO'S WHO & WHO WAS WHO. Adalwyd 1 Gorffennaf 2020

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 17049910
* LCCN: no2008152317
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |