Pentref a chymuned ym mwrdeisdref sirol Rhondda Cynon Taf yw **Llanharan** (Cyfeirnod OS: ST002831). Saif ar y briffordd A473, rhwng Pencoed a Phontyclun. Daw'r enw o enw personol Haran, neu Aran neu efallai Aaron. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 3,421.

Gwesty'r *High Corner House* yn Llanharan
Yn wreiddiol roedd yn bentref amaethyddol, gyda phoblogaeth o 330 yn 1851. Dechreuodd diwydiant ddatblygu wedi i orsaf Rheilffordd De Cymru agor yno yn 1850. Agorwyd nifer o byllau glo yn y cylch, gyda phyllau Gogledd Llanharan a De Llanharan yn cyflogi 855 a 775 o weithwyr yn 1945.

Cysegrwyd yr eglwys i'r seintiau Julius ac Aaron o'r 3edd a'r 4g ac a ferthyrwyd gan y Rhufeiniaid yng Nghearleon. Adeilad mwyaf nodedig y gymuned yw *Llanharan House*, a adeiladwyd yn niwedd yr 1740au gan Rees Powell, ac a ddatblygwyd ymhellach gan Richard Hoare Jenkins wedi iddo ef ei brynu yn 1795. Enw'r tŷ gwreiddiol ar y safle hon oedd Tŷ Mawr.

Ceir pentref yn Treguier, Llydaw gyda'r un enw.

Cyfrifiad 2011
--------------

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:



| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Llanharan (pob oed) (7,283)** |    | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanharan) (909)** |    | 13% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanharan) (6058)** |    | 83.2% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 73% |
| **Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Llanharan) (858)** |    | 28.8% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 67.1% |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  'Dictionary of the Placenames of Wales' gan Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, Gwasg Gomer
2. ↑  "Gwefan Cyngor Rhondda Cynon Taf". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-08-22. Cyrchwyd 2010-07-14.
3. ↑  "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
4. ↑  Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
5. ↑  Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
6. ↑  Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; *Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.*; adalwyd 31 Mai 2013[*dolen marw*]

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Rhondda Cynon Taf**

**Trefi**  

Aberdâr  **·** Aberpennar  **·** Glynrhedynog  **·** Llantrisant  **·** Pontypridd  **·** Y Porth  **·** Tonypandy  **·** Treorci
  
**Pentrefi**  

Aberaman  **·** Abercwmboi  **·** Abercynon  **·** Abernant  **·** Y Beddau  **·** Blaenclydach  **·** Blaencwm  **·** Blaenllechau  **·** Blaenrhondda  **·** Brynna  **·** Brynsadler  **·** Cefn Rhigos  **·** Cefnpennar  **·** Cilfynydd  **·** Coed-elái  **·** Coed-y-cwm  **·** Cwmaman  **·** Cwm-bach  **·** Cwm Clydach  **·** Cwmdâr  **·** Cwm-parc  **·** Cwmpennar  **·** Y Cymer  **·** Dinas Rhondda  **·** Y Ddraenen Wen  **·** Efail Isaf  **·** Fernhill  **·** Ffynnon Taf  **·** Y Gelli  **·** Gilfach Goch  **·** Glan-bad  **·** Glyn-coch  **·** Glyn-taf  **·** Y Groes-faen  **·** Hirwaun  **·** Llanharan  **·** Llanhari  **·** Llanilltud Faerdref  **·** Llanwynno  **·** Llwydcoed  **·** Llwynypïa  **·** Y Maerdy  **·** Meisgyn  **·** Nantgarw  **·** Penderyn  **·** Pendyrus  **·** Penrhiw-ceibr  **·** Penrhiw-fer  **·** Penrhys  **·** Pentre  **·** Pentre'r Eglwys  **·** Pen-yr-englyn  **·** Pen-y-graig  **·** Pen-y-waun  **·** Pont-y-clun  **·** Pont-y-gwaith  **·** Y Rhigos  **·** Rhydyfelin  **·** Ton Pentre  **·** Ton-teg  **·** Tonyrefail  **·** Tonysguboriau  **·** Trealaw  **·** Trebanog  **·** Trecynon  **·** Trefforest  **·** Trehafod  **·** Treherbert  **·** Trehopcyn  **·** Trewiliam  **·** Tynewydd  **·** Wattstown  **·** Ynys-hir  **·** Ynysmaerdy  **·** Ynysybŵl  **·** Ystrad Rhondda