Česká centra yn rhan o Llysgenadaeth y Weriniaeth Tsiec ar Wilhelmstrasse Mitte, Berlin
Mae'r **Česká centra**, talfyrir i **ČC** (**Canolfan Tsiec**) yn sefydliad a grëwyd gan Weinyddiaeth Materion Tramor y Weriniaeth Tsiec i ddatblygu cydweithrediad rhyngwladol ym maes diwylliant, addysg, masnach a thwristiaeth. Mae'r Canolfannau Tsiec yn creu delwedd gadarnhaol o'r Weriniaeth Tsiec dramor yn bennaf trwy ddiplomyddiaeth. Erbyn 2023, ceir 26 o ganolfannau Tsiec mewn dros 21 o wledydd. Defnyddir y brandio dwyiwithog Tsieceg a Saesneg *České centra Czech Centres*. Mae'r ČC yn aelod o'r European Union National Institutes for Culture

Mae rhaglenni'r canolfannau'n cysylltu traddodiadau diwylliannol y Weriniaeth Tsiec â thueddiadau modern mewn cerddoriaeth, pensaernïaeth, dylunio, ffotograffiaeth a meysydd eraill. Mae'r prosiectau a weithredir yn canolbwyntio ar gyflwyniad y Weriniaeth Tsiec fel brand ac yn cynrychioli potensial creadigol y sîn ddiwylliannol Tsiec gyfoes dramor. Mae'r cynnwys hwn wedi'i lunio yn Statud presennol y ČC. Michael Pospeshil yw Cyfarwyddwr Cyffredinol y Canolfannau Tsiec.

Tasgau'r Česká centra
---------------------

Česká centra yn Fienna
Rhennid cyfrofoldebau'r Centra mewn i dri prif gategori:

**Diwylliant**: cynnal cyngherddau, arddangosfeydd, darlleniadau awdur, perfformiadau theatrig a phrosiectau eraill yn cynrychioli celf Tsiec. Mae'r canolfannau'n darparu cysylltiadau gwyliau rhyngwladol, sefydliadau Tsiec a thramor sy'n gweithio ym maes diwylliant.
**Masnach**: darparu gwybodaeth am y Weriniaeth Tsiec ym maes economi a masnach , manylion cyswllt sefydliadau perthnasol yn y Weriniaeth Tsiec. Mae'n bosibl gosod cais am ddosbarthu yn y gronfa ddata o allforwyr Tsiec. Mae'r canolfannau'n darparu cefnogaeth i gwmnïau Tsiec yn ystod cyflwyniadau dramor.
**Addysg**: cymorth gwybodaeth i bobl sydd â diddordeb mewn cael addysg yn y Weriniaeth Tsiec, cynnal cyrsiau iaith Tsiec, pasio arholiadau ardystio yn ôl mesuriadau CEFR mewn cydweithrediad â Sefydliad Iaith a Hyfforddiant Galwedigaethol Prifysgol Charles.
**Gwasanaethau**: cyflwyniad y Weriniaeth Tsiec, cymorth gwybodaeth, gwybodaeth am bosibiliadau hamdden yn y Weriniaeth Tsiec.

Hanes y Canolfannau Tsiec
-------------------------

Y Česká centra ym Mharis
Mae hanes y Česká centra yn dyddio'n ôl i 1949, pan agorwyd yr hyn a elwir yn *kulturně informační střediska* (KIS, Ganolfannau Gwybodaeth Ddiwylliannol) yn Sofia (Bwlgaria) a Warsaw (Gwlad Pwyl) - ill dau yn wledydd Comiwnyddol ac yn aelodau o'r Bloc Comiwnyddol fel ar yr oedd yr hen Tsiecoslofacia - yr oedd y Weriniaeth Tsiec hyd nes cwymp comiwniyddiaeth yn yr 1990au cynnar. KIS oedd rhagflaenydd uniongyrchol y Canolfannau Tsiec a chanolbwyntiodd yn bennaf ar ddigwyddiadau diwylliannol, trefnu nosweithiau ffilm a llenyddol, darlithoedd, cyngherddau a chyrsiau iaith. Roedd y gweithgareddau hyn yn rhan o bropaganda ideolegol ac yn targedu gwladwriaethau sosialaidd cyfeillgar - yr hyn a elwir yn diplomyddiaeth diwylliannol neu grym meddal bellach. Ym 1993, ar ôl datgymalu'r hen Tsiecoslofacia yn yr hyn a elwyd yr Ysgariad Melfed, sefydlwyd y Weriniaeth Tsiec annibynnol, ailenwyd y canolfannau diwylliannol a gwybodaeth yn Ganolfannau Tsiec, ac ehangodd sbectrwm eu gweithgareddau i gynnwys gweithgareddau ym maes hyrwyddo allforio a thwristiaeth. Addaswyd dosbarthiad tiriogaethol canolfannau Tsiec hefyd, crëwyd canolfannau newydd yn enwedig yng ngorllewin Ewrop ac UDA.

Mae dosbarthiad tiriogaethol y Canolfannau Tsiec yn dibynnu ar fwriadau polisi tramor y Weriniaeth Tsiec, gyda phwyslais ar aelod-wledydd yr UE. Yn 2006, daeth y Ganolfan Tsiec yn aelod o'r sefydliad EUNIC, sy'n uno sefydliadau diwylliannol cenedlaethol yr UE. Mae canolfannau Tsiec yn rhan bwysig o'r sefydliad hwn ac, ymhlith pethau eraill, cychwynnodd un o'i brosiectau amlycaf - Noson Lenyddiaeth, y mae mwy a mwy o wledydd Ewropeaidd yn ymuno ag ef.

Yn yr un flwyddyn, agorwyd y ganolfan gyntaf ar gyfandir Asia hefyd yn Tokyo a Chanolfan Tsiec Prâg, sydd, ymhlith pethau eraill, yn cyflwyno prosiectau tramor o ganolfannau Tsiec ar bridd domestig. Hyd yn hyn, agorwyd y ganolfan ddiweddaraf yn 2013 yn Seoul, De Corea.

Yn 2011, ehangwyd pwerau'r Weriniaeth Tsiec yn sylweddol, a gymerodd drosodd agenda ddiwylliannol llysgenadaethau'r Weriniaeth Tsiec yn y tiriogaethau lle mae gan y Weriniaeth Tsiec ei chynrychiolwyr. Ar yr un pryd, ehangodd ei raglen a chynnwys grwpiau eraill o'r cyhoedd ynddi - ers 2012, gall myfyrwyr gwblhau interniaethau yn y pencadlys ac mewn canolfannau Tsiec unigol dramor, ers yr un flwyddyn mae newyddiadurwyr a churaduron tramor hefyd wedi bod yn teithio i y Weriniaeth Tsiec gyda'r nod o helpu artistiaid Tsiec i wneud cais hyd yn oed y tu allan i'r olygfa ddiwylliannol ddomestig.

Lleoliadau
----------

Ceir canolfannau Ċeská centra mewn 23 prif ddinas: 

* Baner Gwlad Belg Gwlad Belg  - Brwsel
* Baner Bwlgaria - Sofia
* Y Weriniaeth Tsiec - Prâg (pencadlys)
* Almaen - Berlin, Düsseldorf, Munich
* Ffrainc - Paris
* Baner Yr Eidal Yr Eidal  - Milan
* Baner Israel - Tel Aviv, Jerwsalem
* Japan - Tokyo
* Baner Yr Iseldiroedd Yr Iseldiroedd  - Yr Hâg
* Hwngari - Budapest
* Gwlad Pwyl - Warsaw
* Awstria - Fienna
* Romania - Bucharest
* Rwsia - Moscfa
* Slofacia - Bratislafa
* De Corea - Seoul
* Sweden - Stockholm
* Sbaen - Madrid
* Wcráin - Kyiv
* Unol Daleithiau - Dinas Efrog Newydd
* Y Deyrnas Unedig - Llundain

Canolfannau Tsiec mewn niferoedd
--------------------------------

* 26 canolfan; gelwir yn aml yn *Český dům* ('tŷ Tsiec') cysyniad a sefydliadau a sefydlwyd yn ystod 19g a dechrau'r 20g yn y tiroedd Tsiec ac yna sawl gwlad Slafeg arall e.e. Slofenia fel canolfannau iaith a chenedlaethol yn ystod Ymerodraeth Awstria-Hwngari.
* 3 cyfandir
* dros 1700 o ddigwyddiadau yn y byd
* 7.4 miliwn o ymwelwyr digwyddiadau ledled y byd
* dros 4000 o adolygiadau cyfryngau yng nghyfryngau'r byd
* 235,000 o gefnogwyr ar gyfryngau cymdeithasol
* dros 1000 o gynrychiolwyr wedi'u cefnogi
* dros 2,000 o fyfyrwyr yr iaith Tsieceg ledled y byd

*(ffigurau ar gyfer 2022)*

Český dům - Tŷ Tsiec -ym Mosgo
------------------------------

Česká národní budova (Adeilad Cenedlaethol Tsiec) - cartref y Českého centra Efrog Newydd
Mae *České centrum-Český dům v Moskvě*, (ČC-ČDM), ('ŷ Tsiec') ym Mosgo yn rhan o rwydwaith o 22 canolfan Tsiec sy'n gweithredu dramor. Fodd bynnag, mae ČC-ČDM yn unigryw o ran cwmpas ei weithgareddau, natur a maint y gwasanaethau a ddarperir, o'i gymharu â chanolfannau Tsiec eraill. Yn ogystal â chynrychiolaeth a phoblogeiddio cyffredinol y Weriniaeth Tsiec mewn cysylltiad â gweithgareddau Llysgenhadaeth y Weriniaeth Tsiec yn Ffederasiwn Rwsia, y mae'n rhan annatod ohoni yn ffurfiol, mae'r ČC-ČDM yn anad dim yn gefndir eithriadol am gyfnod hir - cynrychiolwyr tymor o gwmnïau Tsiec yn Ffederasiwn Rwsia ac ar gyfer teithwyr Tsiec unigol.

ČC-ČDM yw'r campws mwyaf sy'n eiddo i'r Weriniaeth Tsiec dramor, gyda 122 o swyddfeydd, 132 o fflatiau ac 87 o ystafelloedd gwesty. Mae yna hefyd ystafelloedd cynadledda, lolfeydd, canolfan fusnes, cludiant car, bwyty, tafarn, bar, campfa, maes chwarae awyr agored, campfa, sawna a mwy. Ategir y gwasanaethau gan bresenoldeb ambiwlans meddygol, a leolir yn Ysbyty Homolce. Mae České centrum-Český dům Moskva wedi'i leoli reit yng nghanol Moscow, tua 2.5 km o Sgwâr Coch a'r Kremlin. Ar hyn o bryd, mae tua 100 o gynrychiolwyr cwmnïau Tsiec wedi'u hachredu yn yr ČC-ČDM. 

O 1 Mawrth 2022, bydd y Tŷ Tsiec ar gau oherwydd goresgyniad Rwsia ar Rhyfel Rwsia ar Wcráin.

Sefydliadau tebyg
-----------------

Mae Česka centra yn debyg i sawl sefydliad gan genedl wladwriaethau eraill er mwyn hyrwyddo diwylliant, iaith a buddion eu gwledydd. Y Basgwyr (gydag Etxepare Euskal Institutua) a'r Catalaniaid (gyda Institut Ramon Llull) yw'r unig ddau genedl ddi-wladwriaeth sydd â sefydliad mor soffistigedig a strategol. Hyd yma, nid yw Cymru wedi gweld yn dda i sefydlu asiantaeth debyg.

|  |  |
| --- | --- |
| Asiantaethau
* Yr Almaen Goethe-Institut, Yr Almaen
* Awstria Österreich Institut, Awstria
* Baner Brasil Instituto Guimarães Rosa (cynt Centro Cultural Brasileiro), Brasil
* Gweriniaeth Pobl Tsieina Sefydliad Confucius, Gweriniaeth Pobl Tsiena
* Colombia Instituto Caro y Cuervo, Colombia
* Y Weriniaeth Tsiec Česká centra, Gweriniaeth Tsiec
* Denmarc Dansk Kulturinstitut, Denmarc
* Y Deyrnas Unedig British Council, Deyrnas Unedig
* Yr Undeb Ewropeaidd European Union National Institutes for Culture, Undeb Ewropeaidd
* Ffrainc Alliance française, Ffrainc
* Ffrainc Institut français, Ffrainc
* Y Ffindir Suomen kulttuuri- ja tiedeinstituutit, Ffindir
* Gwlad Groeg Canolfan yr iaith Roeg, Gwlad Groeg
* Gwlad Groeg Sefydliad Diwylliant Groeg, Gwlad Groeg
* Hwngari Balassi Intézet, Hwngari (1927– )
* India Indian Council for Cultural Relations, India
* Republic of Ireland Culture Ireland, Iwerddon
* yr Eidal Istituto Italiano di Cultura, Yr Eidal
* yr Eidal Società Dante Alighieri, Yr Eidal
* yr Eidal EMMA for Peace, Yr Eidal
 | * Estonia Eesti Instituut, Estonia
* Israel Jewish Agency for Israel, Israel
* Japan Sefydliad Japan, Japan
* Gogledd Corea Korean Friendship Association, Gogledd Corea
* Lithwania Lietuvos kultūros institutas, Lithwania
* Y Philipinau Sentro Rizal, Y Philipinau
* Gwlad Pwyl Instytut Adama Mickiewicza, Gwlad Pwyl
* Gwlad Pwyl Instytut Polski, Gwlad Pwyl
* Portiwgal Instituto Camões, Portiwgal
* Rwmania Institutul Cultural Român, Rwmania
* Baner Rwsia Sefydliad Russkiy Mir, Rwsia
* Baner De Corea Canolfan Diwylliannol Corea, De Corea
* Baner De Corea Sefydliad Corea, De Corea
* Sbaen Instituto Cervantes, Sbaen
* Sweden Svenska Institutet, Sweden
* Twrci Sefydliad Yunus Emre, Twrci
* Wcrain Sefydliad Wcráin, Wcráin
* Unol Daleithiau America Bureau of Educational and Cultural Affairs, Unol Daleithiau
* Baner Catalwnia Institut Ramon Llull - Tiroedd Catalaneg
* Baner Gwlad y Basg Etxepare Euskal Institutua - Gwlad y Basg
 |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Statut Českých center*, dostupné online Nodyn:Wayback.
2. ↑  *Výroční zpráva 2013*, dostupné online. Nodyn:Wayback
3. ↑  "Kvůli ruské agresi na Ukrajině a zvýšenému nebezpečí pro české občany přerušujeme činnost Českého domu Moskva. – Český dům Moskva" (yn Tsieceg). 2022-05-18. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2022-05-18. Cyrchwyd 2023-03-19. Unknown parameter `|url archive=` ignored (help)

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol y České centrum
* Sianel Youtube y České centrum

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 309661246
* NKC: ko2004247559

 |