Mae'r **National Football League** (a elwir hefyd yn **NFL**) yn gynghrair pêl-droed Americanaidd. Mae yna 32 o dimau yn y gynghrair. Mae'r gynghrair yn un o brif gynghreiriau chwaraeon proffesiynol yr Unol Daleithiau a Chanada.

Hwn yw'r gynghrair broffesiynol fwyaf poblogaidd yn ôl gwylwyr teledu yn yr Unol Daleithiau erbyn hyn. Yr NFL hefyd yw'r gynghrair sydd â'r presenoldeb uchaf ym mhob gêm ledled y byd; yn y tymor yn 2014, roedd y dorf gyfartalog mewn gêm NFL yn fwy na 67,000. Mae ei gêm rownd derfynol, y Super Bowl, yn ŵyl genedlaethol answyddogol yn yr U.D.A. ac mae'n cael ei wylio gan fwy o bobl nag unrhyw raglen deledu Americanaidd arall.

O ran y nifer o chwaraewyr a phobl sy'n gweithio iddi, yr NFL yw'r gynghrair chwaraeon broffesiynol fwyaf yn y byd. Fe'i hystyrir fel y lefel gystadleuol uchaf yn y byd ar gyfer pêl-droed Americanaidd.

Hanes yr NFL
------------

Gêm NFL rhwng y Tennessee Titans (glas) a'r Houston Texans (gwyn)
Ym 1920, fe ffurfiwyd cynghrair bêl-droed Americanaidd ac fe'i helwir yr American Professional Football Association. Ym 1921 newidiwyd ei henw i'r **National Football League**. Ym 1960 fe ffurfiwyd cynghrair arall, o'r enw'r **American Football League** ac yna ym 1970, ymunwyd y National Football League a'r American Football League â'i gilydd er mwyn i dimau o'r ddwy gynghrair allu chwarae yn erbyn ei gilydd. Newidiwyd enw'r gynghrair National Football League i'r **National Football Conference** (a elwir fel arfer yn **NFC**), a newidiwyd enw'r American Football League i'r **American Football Conference** (a elwir fel arfer yn **AFC**). Y ddwy adran hyn gyda'i gilydd yw'r National Football League heddiw (a elwir fel arfer yn NFL).

Timau
-----

Oherwydd maint y wlad, mae'r timau yn cael eu gwahanu a'u rhoi mewn isadranau rhanbarthol llai. Rhennir y tîmau fel a ganlyn:

| **Timau'r AFC**
Timau'r Dwyrain
* Buffalo Bills (Orchard Park, Efrog Newydd, ger Buffalo)
* Miami Dolphins (Miami Gardens, Fflorida, ger Miami)
* New England Patriots (Foxborough, Massachusetts, tua hanner ffordd rhwng Boston a Providence)
* New York Jets (East Rutherford, New Jersey, ger Dinas Efrog Newydd)

Timau'r Gogledd
* Baltimore Ravens (Baltimore, Maryland)
* Cincinnati Bengals (Cincinnati, Ohio)
* Cleveland Browns (Cleveland, Ohio)
* Pittsburgh Steelers (Pittsburgh, Pennsylvania)

Timau'r De
* Houston Texans (Houston, Tecsas)
* Indianapolis Colts (Indianapolis, Indiana)
* Jacksonville Jaguars (Jacksonville, Fflorida)
* Tennessee Titans (Nashville, Tennessee)

Timau'r Gorllewin
* Denver Broncos (Denver, Colorado)
* Kansas City Chiefs (Kansas City, Missouri)
* Los Angeles Chargers (Carson, California, ger Los Angeles ar hyn o bryd; byddant yn symud i faestref arall yn Los Angeles, Inglewood, yn 2020 ac yn chwarae mewn stadiwm newydd a fydd yn perthyn i'r Los Angeles Rams)
* Oakland Raiders (Oakland, California; byddant yn symud i Las Vegas, Nevada yn 2019 neu 2020)

 | **Timau'r NFC**
Timau'r Dwyrain* Dallas Cowboys (Arlington, Texas, ger Dallas a Fort Worth)
* New York Giants (East Rutherford, New Jersey hefyd; yn chwarae yn yr un stadiwm â'r Jets)
* Philadelphia Eagles (Philadelphia, Pennsylvania)
* Washington Redskins (Landover, Maryland, ger Washington, D.C.)

Timau'r Gogledd* Chicago Bears (Chicago, Illinois)
* Detroit Lions (Detroit, Michigan)
* Green Bay Packers (Green Bay, Wisconsin)
* Minnesota Vikings (Minneapolis, Minnesota)

Timau'r De* Atlanta Falcons (Atlanta, Georgia)
* Carolina Panthers (Charlotte, North Carolina)
* New Orleans Saints (New Orleans, Louisiana)
* Tampa Bay Buccaneers (Tampa, Fflorida)

Timau'r Gorllewin* Arizona Cardinals (Glendale, Arizona, ger Phoenix)
* Los Angeles Rams (Los Angeles, California; byddant yn symud i Inglewood yn 2020)
* San Francisco 49ers (Santa Clara, California, ger San Francisco)
* Seattle Seahawks (Seattle, Washington)
 |
| --- | --- |

Amserlen
--------

Mae'r timau yn chwarae gemau yn erbyn ei gilydd o fis Medi tan fis Ionawr. Hwn yw'r Tymor Arferol (*Regular Season*). Mae pob tîm yn chwarae 16 gêm.

"Playoffs"
----------

Ar ddiwedd pob tymor NFL, mae'r wyth tîm sy'n gorffen ar frig eu hisadrannau, a'r ddau dîm orau o'r ddwy adran na lwyddon nhw i ennill eu hisadrannau (gelwir y pedwar tîm hyn yn *Wild Cards*) yn mynd i mewn i gystadleuaeth i benderfynu pencampwr y gynghrair gyfan. Gelwir y gystadleuaeth hon y *Playoffs*. Mae yna gyfanswm o 12 tîm yn y *Playoffs:* 6 o'r NFC a 6 o'r AFC. Rhestrir y 6 tîm o bob adran yn ôl faint o gemau y ennillant yn y Tymor Arferol. Mae'r timau na lwyddant ennill eu hisadrannau (y *Wild Cards*) yn wastad yn cael eu dosbarthu'n bumed ac yn chweched ar y rhestr, hyd yn oed os oeddent yn well na thîm a enillodd isadran arall.

### Y gemau "Wild Card"

Yn rownd gyntaf y *Playoffs* (a elwir yn Benwythnos *Wild Card*, neu **Wild Card Weekend**) mae pedwar gêm. Mae'r ddau tîm gorau o'r AFC ac o'r NFC yn cael bei (*bye*) ac yn hepgor y rownd yma ac yn mynd yn syth i'r rownd nesaf.

* mae tîm chweched-orau'r AFC yn chwarae tîm trydydd-orau'r AFC
* mae tîm pumed-orau'r AFC yn chwarae tîm pedwerydd-orau'r AFC
* mae tîm chweched-orau'r NFC yn chwarae tîm trydydd-orau'r NFC
* mae tîm pumed-orau'r NFC yn chwarae tîm pedwerydd-orau'r NFC

Mae'r 4 enillydd yn ymuno â'r timau a gafodd bei ac yn symud i rownd nesaf y *Playoffs*, tra bod y 4 tîm a gollodd yn cael eu helimineiddio.

### "Playoffs" Isadrannol

Mae 4 gêm yn ail ran y *Playoffs*, a elwir y *Playoffs* Isadrannol (neu'r **Divisional Playoffs**). 

* mae'r tîm y'i dosbarthir isaf o'r timau AFC a enillodd yn y rownd ddiwethaf yn chwarae tîm gorau'r AFC
* mae'r tîm arall o'r AFC a enillodd yn y rownd ddiwethaf yn chwarae tîm ail-orau'r AFC
* mae'r tîm y'i dosbarthir isaf o'r timau NFC a enillodd yn y rownd ddiwethaf yn chwarae tîm gorau'r NFC
* mae'r tîm arall o'r NFC a enillodd yn y rownd ddiwethaf yn chwarae tîm ail-orau'r NFC

Mae enillwyr y gemau hyn yn symund ymlaen i rownd nesaf y *Playoffs*.

### Pencampwriaethau Adrannol

Mae 2 gêm yn drydydd ran y *Playoffs*, a elwir y Pencampwriaethau Adrannol (neu'r **Conference Championships**)

* mae'r 2 tîm o'r AFC a enillodd yn y rownd ddiwethaf yn chwarae yn erbyn ei gilydd. Yr enillydd yw **Pencampwr yr AFC**.
* mae'r 2 tîm o'r NFC a enillodd yn y rownd ddiwethaf yn chwarae yn erbyn ei gilydd. Yr enillydd yw **Pencampwr yr NFC**.

### Super Bowl

Rhan olaf y *Playoffs* yw'r Super Bowl. Mae Pencampwr yr AFC yn chwarae yn erbyn Pencampwr yr NFC i benderfynu pwy fydd yn enillydd y Super Bowl ac felly yn bencampwr yr NFL am y tymor hwnnw.

Cyfeiriadau
-----------

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol yr NFL