recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lars Kraume yw ***Die Kommenden Tage*** a gyhoeddwyd yn 2010. Fe'i cynhyrchwyd gan Henning Ferber yn yr Almaen. Lleolwyd y stori yn Berlin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Lars Kraume a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Christoph Kaiser. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Daniel Brühl, Johanna Wokalek, Jürgen Vogel, August Diehl, Susanne Lothar, Tina Engel, Bernadette Heerwagen, Vincent Redetzki, Peaches, Mehdi Nebbou, Numan Acar, Irina Potapenko, Ernst Stötzner, Götz Schubert, Johann von Bülow, Teresa Harder, Sebastian Blomberg, Aljoscha Stadelmann, Wolfram Koch, Christian Harting a Michael Abendroth. Mae'r ffilm *Die Kommenden Tage* yn 130 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2010. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inception* sef ffilm wyddonias
llawn cyffro ac antur gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Sonja Rom oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Barbara Gies sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lars Kraume ar 24 Chwefror 1973 yn Chieti. Derbyniodd ei addysg yn Academi Ffilm a Theledu Almaeneg Berlin.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Deutscher Filmpreis
 * Grimme-Preis
 * Deutscher Fernsehpreis
 * Gwobr Romy

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Lars Kraume nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Die Kommenden Tage |  | yr Almaen | Almaeneg | 2010-11-04 |
| *Good Morning, Mr. Grothe* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2007-01-01 |
| Keine Lieder Über Liebe |  | yr Almaen | Almaeneg | 2005-01-01 |
| *Tatort: Borowski und der brennende Mann* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2013-05-12 |
| *Tatort: Der Tote im Nachtzug* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2011-11-20 |
| *Tatort: Der frühe Abschied* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2008-05-12 |
| *Tatort: Eine bessere Welt* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2011-05-08 |
| *Tatort: Im Namen des Vaters* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2012-12-26 |
| *Tatort: Sag nichts* |  | yr Almaen | Almaeneg | 2003-12-14 |
| Viktor Vogel – Kaufmann |  | yr Almaen | Almaeneg | 2001-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 20 Awst 2016. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 16 Ebrill 2016.
3. 1 2 3 4   (yn en) *Internet Movie Database*, Wikidata Q37312,
Mae **Pumlumon Cwmbiga** yn gopa mynydd a geir ym Mhumlumon rhwng Aberystwyth a'r Trallwng; cyfeiriad grid SN830899. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 607.8metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; nid yw'r copa hwn wedi'i gofrestru bellach. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 620 metr (2034 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 8 Mehefin 2009.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-07 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Ffilm llawn cyffro yw ***The Veteran*** a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mark Delany. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Brian Cox, Tony Curran, Toby Kebbell ac Adi Bielski. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The King's Speech* sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 60% (Rotten Tomatoes)
* 5.2/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 13 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr: *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 6 Tachwedd 2022.
3. 1 2  "The Veteran". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 2 Tachwedd 2021.
Priordy Awstinaidd ger pentref Llanddewi Nant Hodni yng nghymuned Crucornau, Sir Fynwy, Cymru, yw **Priordy Llanddewi Nant Hodni**. Saif yng ngogledd-orllewin Sir Fynwy, 10 milltir i'r gogledd o'r Fenni ar ffordd fynydd sy'n arwain i Gapel-y-ffin a'r Gelli Gandryll, yn Nyffryn Ewias.

Cyn sefydlu'r priordy roedd y safle eisoes yn adnabyddus fel clas Cymreig Llanddewi Nant Hodni, yn ardal Ewias. Ymwelodd Gerallt Gymro â'r priordy newydd yn 1188 ac mae'n dweud mai dau feudwy Cymreig a sefydlodd yr hen glas. Roedd y feudwyfa yn eiddo i'r arglwydd Normanaidd William de Lacy, o deulu Lacy, arglwyddi Ewias Lacy. Yn 1118 sefydlodd ganondy i'r Canoniaid Awstinaidd yma, y cyntaf yng Nghymru.

Ad-feddiannwyd yr ardal gan y Cymry yn 1135, ac aeth rhai o'r canoniaid nad oeddynt yn Gymry i sefydlu canondy newydd, Llanthony Secunda, ger Caerloyw. Parhaodd teulu de Lacy i ariannu'r sefydliad gwreiddiol, ac adeiladwyd eglwys fawr i'r priordy yn 1217. Pan ddiddymwyd y mynachlogydd daeth clafdy'r priordy yn eglwys y plwyf; mae eglwys y priordy ei hun yn adfail.

Priordy Llanddewi Nant Hodni

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Jan Bosdriesz yw ***Y Dalaith*** a gyhoeddwyd yn 1991. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***De provincie*** ac fe'i cynhyrchwyd yn yr Iseldiroedd. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Iseldireg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Thom Hoffman, Rudolf Lucieer, Gerard Thoolen, Pierre Bokma, Rifka Lodeizen, Peter Oosthoek, Gijs Scholten van Aschat, Els Ingeborg Smits, Joss Flühr a Tamar van den Dop. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1991. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Silence of the Lambs* sef Jonathan Demme ffilm Americanaidd gan a oedd yn serennu’r Cymro Anthony Hopkins a’r actores Jodie Foster. Hyd at 2022 roedd o leiaf 1,500 o ffilmiau Iseldireg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jan Bosdriesz ar 1 Ionawr 1941. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jan Bosdriesz nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Y Dalaith |  | Yr Iseldiroedd | Iseldireg | 1991-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
*Gweler hefyd Penrhyn (gwahaniaethu)*.
Mae **Porth Penrhyn** yn borthladd bychan fymryn i'r dwyrain o ddinas Bangor yng Ngwynedd. Mae Afon Cegin yn llifo i Afon Menai yma, a gelwir yr ardal yn Abercegin.

Yn y 19g roedd Porth Penrhyn yn borthladd pwysig. Oddi yma yr allforid llechi o Chwarel y Penrhyn, y chwarel lechi fwyaf yn y byd bryd hynny. Cofnodir allforio o Borth Penrhyn o 1713 pan yrrwyd 14 llwyth llong, cyfanswm o 415,000 o lechi, i ddinas Dulyn. Yn 1720 gyrrwyd 8 llwyth i Ddulyn, dau i Drogheda (20,000 o lechi) ac un i Belfast (35,000 o lechi), ac yn 1722 80,000 o lechi i Dunkirk. Tyfodd y porthladd wedi i Richard Pennant ddod yn berchennog stad y Penrhyn a phenodi Benjamin Wyatt yn asiant yn 1786. Adeiladwyd cei o gerrig yn 1790 a lein tram i'r chwarel yn 1798. Yn 1801 gosodwyd lein i drên bach, ac yn ddiweddarach adeiladwyd Rheilffordd Chwarel y Penrhyn yn dilyn trac gwahanol. Cafodd y porthladd ei ymestyn yn 1829-30 ac eto yn 1855.

Defnyddir y porthladd yn awr gan gychod pleser, cychod pysgota a llongau nwyddau bychain hyd at tua 3,000 o dunelli. Mae cynlluniau ar y gweill i'w ymestyn ar gyfer llongau mwy.

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Gwefan Porth Penrhyn Archifwyd 2007-03-12 yn y Peiriant Wayback.
Mae **Pumlumon Fach** yn gopa mynydd a geir ym Mhumlumon rhwng Aberystwyth a'r Trallwng; cyfeiriad grid SN787874. Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 644 metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 664 metr (2178 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Mawrth 2010.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Herbert B. Fredersdorf yw ***Der Schandfleck*** a gyhoeddwyd yn 1956. Fe'i cynhyrchwyd yn Awstria a'r Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Theodor Ottawa. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Rudolf Carl, Gerlinde Locker, Dagny Servaes, Lotte Ledl, Hans von Borsody, Gustl Gstettenbaur, Heinrich Gretler, Armin Dahlen a Harry Fuss. Mae'r ffilm *Der Schandfleck* yn 99 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1956. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Searchers* sy’n ffilm bropoganda gwrth-frodorion America gan y cowbois gwyn, gan y cyfarwyddwr ffilm John Ford. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Sepp Riff oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Horst Rossberger sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Der Schandfleck*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Ludwig Anzengruber a gyhoeddwyd yn 1877.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Herbert B Fredersdorf ar 2 Hydref 1899 ym Magdeburg a bu farw yn Alacante ar 7 Awst 1992.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Herbert B. Fredersdorf nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Der Gestiefelte Kater |  | yr Almaen | Almaeneg | 1955-01-01 |
| Der Sündenbock Von Spatzenhausen |  | yr Almaen | Almaeneg | 1958-01-01 |
| Die Prinzessin Und Der Schweinehirt |  | yr Almaen | Almaeneg | 1953-01-01 |
| Die Sennerin Von St. Kathrein |  | Awstria | Almaeneg | 1955-01-01 |
| Heimatlos |  | yr Almaen | Almaeneg | 1958-01-01 |
| Kleine Leute Mal Ganz Groß |  | yr Almaen | Almaeneg | 1958-01-01 |
| König Drosselbart |  | yr Almaen | Almaeneg | 1954-01-01 |
| Lang Ist Der Weg |  | yr Almaen | Almaeneg | 1948-01-01 |
| Liebeslied |  | yr Almaen |  | 1935-01-01 |
| Rumpelstilzchen |  | yr Almaen | Almaeneg | 1955-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Ebrill 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* GND: 1211863565

 |
Priordy yng Nghaerfyrddin a sefydlwyd yn Oes y Seintiau ac a ddaeth yn ddiweddarach i berthyn i Urdd yr Awstiniaid. Nid yw'n sefyll heddiw. Yno yn y 13g yr ysgrifennwyd Llyfr Du Caerfyrddin, un o'r llawysgrifau Cymraeg hynaf.

Hanes
-----

Eglwys Caerfyrddin, ar safle'r priordy efallai.
Credir bod gwreiddiau'r sefydliad i'w olrhain i oes y saint Celtaidd cynnar pan sefydlwyd 'clas' (cell neu fynachlog feudwyol) gan Teulyddog Sant, efallai yn y 6g. Os gwir hynny mae'n debyg mai i'r dwyrain o'r hen dref Rufeinig Maridunum ar lan ddwyreiniol afon Tywy y codwyd yr eglwys gynharaf. Erbyn 1100 roedd eglwys yn bodoli ar y safle, gysegredig i Ieuan Efengylwr; eglwys plwyf Caerfyrddin yn ddiweddarach. Cyflwynwyd yr eglwys honno ynghyd ag eglwys y fynachlog i abaty *Abaty Battle* gan y brenin Harri I o Loegr a daeth yn eiddo i Urdd Sant Bened am rai blynyddoedd. Ond fe'i rhoddwyd i'r Awstiniaid gan yr Esgob Bernard o Dyddewi yn 1125 a chysegrwyd yr eglwys i Ioan Efengylwr a Theulyddog. Roedd Cymry'n amlwg yn y priordy (nid oedd hynny'n wir am bob priordy Normanaidd yn y wlad), ffaith sy'n gyfrifol am lwyddiant cynnar y sefydliad, efallai. Yn ystod y cyfnod hwnnw, cyn i'r priordy ddechrau ymnormaneiddio, yr ysgrifennwyd y llawysgrif sy'n adnabyddus heddiw fel Llyfr Du Caerfyrddin gan ysgrifennwr anhysbys a oedd yn perthyn i'r priordy. Roedd hefyd yn mwynhau incwm o'i feddiannau yn yr hen dref.

Yn 1291 roedd incwm y sefydliad yn £30 ond mae'n debyg nad oedd hynny'n cynnwys yr incwm o'r tua 1500 erw o dir ag oedd yn ei feddiant yn yr ardal. Erbyn 1336 roedd gan y priordy incwm o £66 ac roedd chwech canon yn byw yno yn 1379. Erbyn diwedd y 14g roedd 22 eglwys yn ei feddiant a mwynheai incwm o tua £200. Mae'n debygol fod y bardd Lewys Glyn Cothi wedi gwasanaethu yn y priordy a derbyn addysg yno. Yn ystod Rhyfel Annibyniaeth Owain Glyndŵr dioddefodd ddifrod sylweddol. Parhaodd fel sefydliad Awstinaidd tan 1536; pan gafodd ei ddiddymu roedd prior ac wyth canon yn byw yno gydag oddeutu 80 o bobl yn gweithio iddo ac elusen yn cael ei rhoi i tua 80 o dlodion; gwerth y priordy oedd £164.

Yr Adeiladau
------------

Diflanodd bron y cyfan o'r adeiladau olaf oedd yn dal i sefyll pan gododd Arglwydd Cawdor waith plwm ar y safle yn y 18g. Cloddiwyd y safle yn 1979 gan Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed a darganuwyd safle rhai o'r adeiladau, gan gynnwys hwnnw'r eglwys, a oedd â hyd o 55m, o leiaf. Roedd yr adeiladau i gyd yn gorwedd y tu mewn i lan sylweddol gyda phorth yn y gogledd-orllewin; mae'r porth yn dal i sefyll heddiw ar Ffordd Y Priordy. Yn anffodus nid yw'n bosibl lleoli'r *scriptorium* lle, mae'n debyg, yr ysgrifennwyd Llyfr Du Caerfyrddin.

Llyfryddiaeth
-------------

* Rod Cooper, *Abbeys and Priories of Wales* (Abertawe, 1992). ISBN 0715407120
* Alwyn C. Evans, "St John's Priory, Carmarthen" (*Archaeolegia Cambriensis*, 1876).
* Terence James, "Excavations at the Augustinian Priory of St John and St Teulyddog, Carmarthen, 1979 (*Archaeolegia Cambriensis*, 1985).
Gwladweinydd, gwleidydd a milwr Americanaidd o'r 19g oedd **Samuel Houston** (2 Mawrth 1793 – 22 Gorffennaf 1863). Arweiniodd Texas i annibyniaeth ym mrwydr San Jacinto a daeth yn arlywydd cyntaf Gweriniaeth Texas.

Fe'i ganwyd yn Timber Ridge yng Nghwm Shenandoah, Virginia, yn bumed mab i Major Samuel Houston, linach Sgotig Ulster, a'i wraig Elizabeth Paxton. Ar ôl marwolaeth ei dad ym 1807, symudodd y teulu i Tennessee ddwyreiniol. Ymladdodd Sam Houston yn y Rhyfel 1812 ble cyfarfu'r mentor Andrew Jackson. Astudiodd yn swyddfa yn Nashville a daeth yn gyfreithiwr yn Lebanon, Tennessee. Ym 1827, cafodd Houston ei ethol yn Llywodraethwr Tennessee. Fe briododd Eliza Allen, 19 oed, o Gallatin, Tennessee ar 22 Ionawr 1829, ond daeth y briodas i ben yn fuan wedyn. Aeth Houston i'r gorllewin i fyw gyda'r Cherokee yn Nhiriogaeth Arkansas gan briodi un ohonynt, Tiana Rogers.

Aeth Houston i Texas Mecsicanaidd yn Rhagfyr 1832. Derbyniodd Texas annibyniaeth o Mecsico ar 2 Mawrth 1836. Arweiniodd fyddin Texian i fuddugoliaeth yn erbyn Byddin Mecsico dan Antonio López de Santa Anna ym mrwydr San Jacinto ar 21 Ebrill 1836. Daeth Houston yn arlywydd cyntaf Gweriniaeth Texas ar 22 Hydref 1836.

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Sam Houston***

* (Saesneg) *Bywyd General Houston, 1793-1863* gyhoeddi 1891, cynhaliodd gan y Porth i Hanes Texas.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 30337897
* LCCN: n82151189
* ISNI: 0000 0000 8110 1081
* GND: 119022044
* SUDOC: 07616568X
* BIBSYS: 90873486
* US Congress: H000827
* BNE: XX973266
* CiNii: DA0414521X

 |
Ensemble cerddorol sy'n cynnwys pum chwaraewr o offerynnau gwynt – sef ffliwt, obo, clarinét, basŵn a chorn Ffrengig – yw **pumawd chwyth**. Defnyddir yr enw hefyd i gyfeirio at gyfansoddiad a ysgrifennwyd i'w berfformio gan grŵp o'r fath.

Yn wahanol i'r pedwarawd llinynnol, lle mae offerynnau o'r un teulu'n ymdoddi gyda'i gilydd, mae'r offerynnau mewn pumawd gwynt yn wahanol iawn i'w gilydd yn sylweddol yn y tonau cerddorol a'u dull o gynhyrchu sain. Mae'r amrywiaeth hon wedi cynnig cyfleoedd a heriau i gyfansoddwyr cerddoriaeth siambr, ac mae llawer o gyfansoddwyr pwysig – yn enwedig yn yr 20g – wedi rhoi cynnig ar gyfansoddi ar gyfer yr ensemble.

Gan ddechrau ym 1811, ysgrifennodd Anton Reicha 24 pumawd gwynt, y rhain, ynghyd â'r naw pumawd gan Franz Danzi, a sefydlodd y genre. Roedd yr ffurf yn llai poblogaidd gyda chyfansoddwyr rhamantaidd yn ddiweddarach yn y 19g, ond cael ei dyledus barch yn yr 20g.

Pumawd Chwyth Prag ym 1931, gyda'u hofferynnau (*o'r chwith i'r dde:* obo, clarinét, ffliwt, corn a basŵn)
Ffilm ddrama llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Troy Duffy yw ***The Boondock Saints Ii: All Saints Day*** a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Ninas Efrog Newydd a chafodd ei ffilmio yn Toronto. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Troy Duffy a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Jeff Danna. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Willem Dafoe, Peter Fonda, Julie Benz, Billy Connolly, Paul Johansson, Judd Nelson, Sean Patrick Flanery, Norman Reedus, Clifton Collins, Zachary Bennett, Daniel DeSanto, Joris Jarsky, Robb Wells, David Della Rocco, Bob Marley a Gerard Parkes. Mae'r ffilm *The Boondock Saints Ii: All Saints Day* yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inglourious Basterds* sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Mirosław Baszak oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Troy Duffy ar 8 Mehefin 1971 yn Hartford, Connecticut.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 23% (Rotten Tomatoes)
* 4.2/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Troy Duffy nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| *The Boondock Saints* |  | CanadaUnol Daleithiau America | 1999-01-01 |
| The Boondock Saints Ii: All Saints Day |  | Unol Daleithiau America | 2009-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "The Boondock Saints II: All Saints Day". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 6 Hydref 2021.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lee Doo-yong yw ***49 Dydd yn Uffern*** a gyhoeddwyd yn 1979. Fe'i cynhyrchwyd yn Ne Corea. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Coreeg. 

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1979. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Apocalypse Now* sy'n seiliedig ar y nofel fer *Heart of Darkness gan Joseph Conrad.*

Hyd at 2022 roedd o leiaf 7,100 o ffilmiau Coreeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lee Doo-yong ar 24 Rhagfyr 1942 yn Seoul. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Dongguk.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Lee Doo-yong nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bruce Lee yn Ymladd yn Ôl O'r Bedd |  | De Corea | Corëeg | 1976-01-01 |
| *Dolai* |  | De Corea | Corëeg | 1985-08-03 |
| Eunuch |  | De Corea | Corëeg | 1986-01-01 |
| Mulleya Mulleya |  | De Corea | Corëeg | 1984-01-01 |
| Mwyar Mair |  | De Corea | Corëeg | 1986-02-08 |
| *Police Story* |  | De Corea | Corëeg | 1979-01-01 |
| *The General in Red Robes* |  | De Corea | Corëeg | 1973-01-01 |
| *The Last Witness* |  | De Corea | Corëeg | 1980-01-01 |
| Y Brocer Sy'n Datrys Trafferth |  | De Corea |  | 1982-01-01 |
| *청송으로 가는 길* |  | De Corea | Corëeg | 1990-05-05 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mae adfeilion **Priordy Ewenni** yn gorwedd ger pentref Ewenni, Bro Morgannwg, Cymru.

Hanes
-----

Mae tystiolaeth a geir o'r meini cofeb cyn-Normanaidd sydd i'w gweld yno heddiw yn awgrymu'n gryf fod sefydliad eglwysig Cymreig yn bodoli ar y safle cyn i'r Normaniaid gyrraedd Cymru. Un o'r Normaniaid hynny oedd William de Londres, arglwydd Castell Ogwr. Rhoddodd eglwys Sant Fihangel, a oedd yn sefyll ar y safle, i Abaty Caerloyw.

Yn 1141 codwyd priordy Benedictaidd yno gyda phrior a deuddeg mynach. Graddol fu ei dyfiant. Mae Gerallt Gymro yn cyfeirio ato fel "cell fechan" ar ei daith yn 1188, ar ei ffordd o Landaf i Abaty Margam. Yn 1291 ei werth oedd £56 yn unig. Pan farwodd allan teulu de Londres, unig noddwyr y priordy, yn y 14g suddodd y priordy mewn tlodi.

Erbyn iddo gael ei diddymu yn 1535 dim ond £59 oedd ei werth. Daeth yn eiddo i Edward Carne, uchelwr lleol a arosodd yn dryw i'r Eglwys Gatholig ac a fyddai yn ddiweddarach yn mynd i Rufain ar ran Mari Tudur i gyflwyno i'r Pab ymostyngiad ei theyrnas.

*Croesfa Priordy Ewenni*, dyfrlliw (tua 1797) gan J.M.W. Turner

Yr adeilad
----------

Ychwanegwyd adeiladau'r priordy i'r eglwys a fodolai eisoes. Codwyd mur amddiffynnol o gwmpas y safle, a oedd braidd yn bell o gysgod amddiffynnol Castell Ogwr.

Tua'r flwyddyn 1800 datgymalwyd rhannau sylweddol o'r adeiladau preswyliol a dim ond y rhannau cysylltiedig â'r eglwys ei hun sydd ar y safle heddiw.

Cadwraeth
---------

Mae'r hen eglwys a gweddillion y priordy gerllaw bellach yng ngofal Cadw ac ar agor i'r cyhoedd.

Llyfryddiaeth
-------------

* Rod Cooper, *Abbeys and Priories of Wales* (Caerdydd, 1995)
Porth Normanaidd Priordy Cas-gwent
Eglwys y Santes Fair; safle'r priordy
Mynachlog yn perthyn i'r Benedictiaid oedd **Priordy Cas-gwent**, a'r fynachlog gyntaf yn perthyn i un o'r urddau mynachaidd Ewropeaidd i'w sefydlu yng Nghymru.

Sefydlwyd y priordy, oedd wedi ei gysegru i'r Santes Fair, yng Nghas-gwent tua 1072 gan William fitzOsbern a'i fab Roger de Breteuil, 2il Iarll Henffordd. Safai gerllaw y castell yr oedd William fitzOsbern wedi ei adeiladu yng Nghas-gwent ar ôl meddiannu'r ardal.

Priordy bychan oedd erioed, heb fwy na phedwar mynach yn cael eu cofnodi yno. Yn 1291, amcangyfrifwyd fod ei gwerth o dan £35. Yn 1534 dim ond un mynach a'r prior oedd yno, ac roedd yr incwm blynyddol yn £32. Diddymwyd y priordy yn 1536.

Trowyd eglwys y priordy yn eglwys y plwyf, Eglwys y Santes Fair, ac er bod cryn dipyn o ail-adeiladu wedi bod, gellir gweld rhannau o'r adeilad Normanaidd. Ychydig a wyddwn am adeiladau eraill y priordy.

Llyfryddiaeth
-------------

* Rod Cooper, *Abbeys and Priories of Wales* (Christopher Davies, 1992)
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Raymond Bernard yw ***Un Ami Viendra Ce Soir*** a gyhoeddwyd yn 1946. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Jacques Companéez a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Arthur Honegger. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Howard Vernon, Michel Simon, Madeleine Sologne, Daniel Gélin, Gregori Chmara, Claude Vernier, Darling Légitimus, Louis Salou, Marcel André, Maria Mauban, Maurice Schutz, Odette Barencey, Palmyre Levasseur, Paul Bernard, Pierre Sergeol, Saturnin Fabre ac Yvette Andréyor. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1946. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Yearling* ffilm am fachgen yn ei lasoed yn mabwysiadu ewig, gan Clarence Brown. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Raymond Bernard ar 10 Hydref 1891 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 12 Rhagfyr 1977. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Lleng Anrhydedd

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Raymond Bernard nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Adieu Chérie |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1946-01-01 |
| Amants Et Voleurs |  | Ffrainc |  | 1935-01-01 |
| Anne-Marie |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1936-01-01 |
| Cavalcade D'amour |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1940-01-01 |
| *Faubourg Montmartre* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1931-01-01 |
| J'étais Une Aventurière |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1938-01-01 |
| Le Cap De L'espérance |  | Ffraincyr Eidal | Ffrangeg | 1951-01-01 |
| Le Joueur D'échecs |  | Ffrainc | No/unknown value | 1927-01-01 |
| *Les Misérables* |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1933-01-01 |
| *The Lady of the Camellias* |  | Ffrainc |  | 1953-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwyr Anastasia Lapsui a Markku Lehmuskallio yw ***Priodferch O'r Seithfed Nef*** a gyhoeddwyd yn 2003. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Jumalan morsian*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Kristiina Pervilä yn y Ffindir; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Yle, Yle TV1, Millennium Film Oy. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Nenets a hynny gan Anastasia Lapsui. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Ljuba Filipova, Angelina Saraleta, Jevgeni Hudi a Viktoria Hudi. Mae'r ffilm *Priodferch O'r Seithfed Nef* yn 85 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2003. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl* sef ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr ffilm Gore Verbinski. Hyd at 2022 roedd o leiaf dwy ffilm Nenets wedi gweld golau dydd. 
Johannes Lehmuskallio oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Juho Gartz sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Anastasia Lapsui ar 1 Ionawr 1944 yn Ocrwg Ymreolaethol Yamalo-Nenets.   
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Anastasia Lapsui nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Elämän Äidit |  | y Ffindir | Ffinneg | 2002-01-01 |
| Maan Muisti |  | y Ffindir | Ffinneg | 2009-01-01 |
| Paimen |  | y Ffindir | Ffinneg | 2001-01-01 |
| Priodferch O'r Seithfed Nef |  | y Ffindir | *Nenets* | 2003-01-01 |
| Pudana Last of The Line |  | y Ffindir |  | 2010-01-01 |
| Pyhä |  | y Ffindir |  | 2017-01-01 |
| *Seven Songs from the Tundra* |  | y Ffindir | *Nenets* | 1999-01-01 |
| Tsamo |  | y Ffindir | FfinnegSwedegRwseg | 2015-04-17 |
| Yksitoista Ihmisen Kuvaa |  | y Ffindir | Ffinneg | 2012-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 23 Gorffennaf 2021.
2. ↑  Gwlad lle'i gwnaed:. dyddiad cyrchiad: 21 Mawrth 2020.
3. ↑  Iaith wreiddiol: *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 23 Gorffennaf 2021.
Ffilm hanesyddol gan y cyfarwyddwr Antonello Belluco yw ***Il Segreto D'italia*** a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Paolo Agostino. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Romina Power a Giovanni Capalbo. Mae'r ffilm *Il Segreto D'italia* yn 98 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Antonello Belluco sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Antonello Belluco nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 14 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Martin Bell yw ***American Heart*** a gyhoeddwyd yn 1992. Fe'i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Lleolwyd y stori yn Seattle. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Mary Ellen Mark a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan James Newton Howard. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jeff Bridges, Lucinda Jenney, Edward Furlong a Donald Patrick Harvey. Mae'r ffilm *American Heart* yn 113 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1992. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Reservoir Dogs* sef ffilm noir am ladrad gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Martin Bell ar 16 Ionawr 1943 yn Unol Daleithiau America.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 80% (Rotten Tomatoes)
* 6.1/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Martin Bell nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| American Heart |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1992-01-01 |
| Brotherhood of Murder |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1999-01-01 |
| *Hidden in America* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1996-01-01 |
| Streetwise |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1984-01-01 |
| Tiny: The Life of Erin Blackwell |  | Unol Daleithiau America |  | 2016-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "American Heart". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 5 Hydref 2021.
Roedd **Benjamin Mervyn "Sandy" Griffiths** (17 Ionawr 1909 - 21 Ionawr 1974) yn ddyfarnwr pêl-droed Cymreig o Abertyleri. Yn ei fywyd pob dydd roedd yn athro.

Gyrfa
-----

Cafodd ei swydd gyntaf fel athro yn Nyfnaint cyn dychwelyd i Gymru i ddysgu yng Nghasnewydd. Dechreuodd ei yrfa fel dyfarnwr ym 1934. O fewn pum tymor fe'i penodwyd yn llumanwr yng Nghynghrair Pêl-droed Lloegr. Wedi'r Ail Ryfel Byd dyfarnodd ei gêm ryngwladol gyntaf rhwng Lloegr a'r Alban ym 1949. Ym 1953 dyfarnodd gêm derfynol Cwpan yr FA (a adnabuwyd fel y *Mathews Final* ar y pryd). Dyfarnodd rownd derfynol Cwpan Cymdeithas Pêl Droed Cymru ar chwe achlysur.

Cynrychiolodd Griffiths Gymru yng nghystadlaethau Cwpan y Byd fel dyfarnwr ym 1950, 1954 a 1958. Ym 1950 dyfarnodd y gêm agoriadol, ym 1954 bu'n dyfarnu yn y gêm gynderfynol rhwng Hwngari ac Wrwgwái bu hefyd yn ddyfarnwr cynorthwyol yn gêm derfynol rhwng Hwngari a Gorllewin yr Almaen. Ym munudau olaf y gêm gyda Gorllewin yr Almaen yn ennill 3-2, cododd ei luman i ddyfarnu bod Ferenc Puskás yn camsefyll wrth iddo ddanfon y bêl i'r rhwyd.

Ef oedd y Cymro cyntaf i ddyfarnu gêm ryngwladol yn Wembley, a'r Cymro cyntaf i ddyfarnu rownd derfynol Cwpan yr FA a thrwy ei rôl fel dyfarnwr cynorthwyol yn gêm derfynol 1954 ef yw'r unig Gymro i ymddangos mewn ffeinal Cwpan y Byd (hyd yn hyn).

Ym 1958 cyhoeddodd hunangofiant *The man in the Middle* .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  World Referee - referee - Mervyn Griffiths – bio[*dolen marw*] adalwyd 24 Hydref 2018
2. 1 2  Refereeing Books: The Man in the Middle – Mervyn Griffiths adalwyd 24 Hydref 2018
3. ↑  *Mervyn Griffiths The Welsh World Cup Ref Who Flagged Up A European Uprising* adalwyd 24 Hydref 2018
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Luis Bayón Herrera yw ***La Suerte Llama Tres Veces*** a gyhoeddwyd yn 1943. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Ariannin. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Alberto Soifer. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Alberto Terrones, Ana María Lynch, Eduardo Sandrini, Fanny Navarro, Francisco Pablo Donadío, Jorge Luz, Mario Faig, María Esther Buschiazzo, Warly Ceriani, Luis Sandrini, Carlos Campagnale a Nelly Hering. Mae'r ffilm *La Suerte Llama Tres Veces* yn 80 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1943. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Life and Death of Colonel Blimp* sef bywgraffiad o ffilm am y milwr ffuglenol General Clive Wynne-Candy, gan y cyfarwyddwyr ffilm Michael Powell ac Emeric Pressburger. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Roque Funes oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luis Bayón Herrera ar 23 Medi 1889 yn Bilbo a bu farw yn Buenos Aires ar 26 Chwefror 2020. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1938 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Luis Bayón Herrera nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A La Habana Me Voy |  | Ciwba | Sbaeneg | 1951-01-01 |
| *Amor* |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1940-01-01 |
| Buenos Aires a La Vista |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1950-01-01 |
| Con La Música En El Alma |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1951-01-01 |
| Cuidado Con Las Imitaciones |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1948-01-01 |
| Cándida |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1939-01-01 |
| Cándida Millonaria |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1941-01-01 |
| Fúlmine |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1949-01-01 |
| Los Dos Rivales |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1944-01-01 |
| Oro Entre Barro |  | yr Ariannin | Sbaeneg | 1939-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
Arlunydd Eidalaidd oedd **Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi**, sy'n fwy adnabyddus fel **Sandro Botticelli** (1 Mawrth 1445 – 17 Mai 1510).

Yn enedigol o Fflorens, nid oes llawer o wybodaeth ar gael am fywyd Botticelli. Dywed Giorgio Vasari iddo hyfforddi fel gôf aur yn wreiddiol. Erbyn 1462 mae'n debyg ei fod yn brentis i Fra Filippo Lippi. Yn 1470 roedd ganddo ei weithdy ei hun. Dyddia ei *Addoliad y Doethion* cyntaf o tua 1475–1476. Tua 1478, cynhyrchodd ddau o'i gampweithiau, *La Primavera* neu *Alegori'r Gwanwyn* (tua 1478) a *Genedigaeth Gwener* (tua 1485). Erbyn 1499, roedd y ddau yn fila Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici yn Castello.

Yn 1481, galwodd Pab Sixtus IV Botticelli ac arlunwyr eraill o Fflorens ac Umbria i arlunio ffresco ar furiau y Cappella Sistina yn y Fatican. Wedi dychwelyd i Fflorens, ysgrifennodd draethawd ar ran o waith Dante gyda darluniau ganddo ef ei hun, a'i argraffu.

Yn nes ymlaen yn ei fywyd, roedd Botticelli yn un o ddilynwyr Savonarola. Dywed Vasari iddo roi'r gorau i arlunio am gyfnod dan ddylanwad Savonarola, a mynd i drafferthion ariannol.

 *Genedigaeth Gwener* , 1486. Uffizi, Fflorens.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Alfred Friedrich Gottfried Albert Woltmann; Karl Woermann (1885). *History of Painting: The painting of the renascence*. Dodd, Mead, & Company. t. 294.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 179145970098632250973
* LCCN: n79022942
* ISNI: 0000 0001 2099 4768
* GND: 118514008
* SELIBR: 178807
* SUDOC: 031637531
* BNF: cb119585037 (data)
* BIBSYS: 90331541
* ULAN: 500015254
* NLA: 35020599
* NDL: 00433953
* NKC: jn20000700212
* The SBN id CFIV034976 is not valid.
* BNE: XX1036706
* CiNii: DA01673120
* KulturNav: id

 |
Glöyn byw sy'n perthyn i deulu'r Nymphalidae yn urdd y Lepidoptera yw **mantell borffor**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **mentyll porffor**; yr enw Saesneg yw *Purple Emperor*, a'r enw gwyddonol yw *Apatura iris*. Mae i'w ganfod yng nghanol Ewrop, Asia, Tsieina a Japan; mae hefyd yn ymweld â de-ddwyrain Lloegr a Threfynwy ar adegau prin.

Dail coed y dderen ydy cynefin y fenyw fel arfer, gan ddod i lawr at lwyni a pherthi isel yn unig i ddodwy. Mae'r gwryw yn eitha tebyg - mae'n treulio'r rhan fwyaf o'i amser yn uchel yn y dail, ond daw i lawr at byllau dŵr i gael diod. Ei waith penna ydy amddiffyn ei diriogaeth. Yn annarferol, nid yw'r glöyn byw hwn yn yfed neithdar blodau; mae'n gloddesta oddi ar chwys pryfaid glas (*aphids*) neu'n sugno sudd neu *sap* y dderwen.

Bwyd
----

Prif fwy y siani flewog ydy coed derw, helyg a phoplys.

Isrywogaeth
-----------

* *Apatura iris iris*
* *Apatura iris bieti* Oberthür, 1885 (Tibet, gorllewin a chanol Tsieina)
* *Apatura iris xanthina* Oberthür, 1909
* *Apatura iris kansuensis* O. Bang-Haas, 1933
* *Apatura iris amurensis* Stichel, [1909] (Amur, Ussuri)

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r mantell borffor yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Apatura at funet
2. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
3. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Glöyn byw sy'n perthyn i deulu'r Nymphalidae yn urdd y Lepidoptera yw **mantell fapadeiniog**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **mentyll mapadeiniog**; yr enw Saesneg yw *European Map*, a'r enw gwyddonol yw *Araschnia levana*. Ei diriogaeth yw dwyrain a chanol Ewrop, ac mae'n ymgartrefu yng ngorllewin Ewrop yn llwyddiannus iawn ac yn cynyddu o ran niferoedd.

Ail genhedlaeth yn yr haf
Siani flewog
Ymwelydd prin iawn â gwledydd Prydain ydy'r fantell fapadeiniog. Dros y 100 mlynedd diwethaf cafwyd sawl cynnig aflwyddiannus i geisio'i gyflwyno i'r ynysoedd hyn. Ceisiwyd gwneud hynny yn Nyffryn Gŵy yn 1912, ac yn Swydd Gaerwrangon yn y 1920au, De Ddyfnaint yn y 1942, Sir Gaer yn y 1970au a Chanolbarth Lloegr yn y 1990au. Mae'r arferiad yma, bellach, yn anghyfreithlon.

Un o nodweddion hynota'r fantell yw fod pryd a gwedd y ddwy genhedlaeth o oedolion yn edrych yn bur wahanol. Du ydy lliw' genhedlaeth gyntaf - gyda marciau gwyn.

* *Araschnia levana f. prorsa*
* *Araschnia levana f. prorsa* △
* *Araschnia levana f. levana*
* *Araschnia levana f. levana*  △

Bwyd
----

Mae'r wyau'n cael eu dodwy mewn un llinell hir, un ar ben y llall, a hynny o dan ddeilen danadl poethion, sef y planhigyn y bydd y lindys, yn ei dro, yn ei fwyta. Mae'r rhes gwyn o wyau'n edrych yn debyg i flodau'r danadl.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r mantell fapadeiniog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Penddelw Pyrrhus, Amgueddfa Archaeolegol Genedlaethol Napoli
Brenin Epiros, ac am gyfnod brenin Macedonia, oedd **Pyrrhus**, Groeg: **Πύρρος** (318 CC-272 CC).

Roedd yn fab i Aeacides, brenin Epirus, o lwyth Groegaidd y Molossiaid. Diorseddwyd ei dad pan oedd Pyrrhus yn ddwy oed. Priododd Pyrrhus ag Antigone, llysferch Ptolemi I Soter, brenin yr Aifft, a chafodd gymorth Ptolemi i adennill gorsedd Epiros.

Yn 281 CC, roedd dinas Roegaidd Tarentum yn ne yr Eidal yn wynebu ymosodiad gan fyddin Gweriniaeth Rhufain, ac apeliasant ar Pyrrhus am gymorth. Cytunodd Pyrrhus, a daeth a byddin i'r Eidal. Gorchfygodd y Rhufeiniaid ym Mrwydr Heraclea yn 280 CC, ac eto ym Mrwydr Asculum yn 279 CC, ond er iddo fod yn fuddugol, dioddefodd ei fyddin golledion difrifol.

Yn 278 CC, aeth a'i fyddin i ynys Sicilia, lle bu'n ymladd yn erbyn y Carthaginiaid. Cipiodd gaer Eryx oddi wrthynt yn 277 CC. Erbyn iddo ddychwelyd o Sicilia i'r Eidal, roedd y Rhufeiniad wedi codi byddin fawr, a phenderfynodd Pyrrhus ddychwelyd i Epiros.

Yn 272 CC, ymosododd ar Sparta i geisio rhoi Cleonymus ar yr orsedd. Wrth ymosod ar Argos, lladdwyd ef pan daflodd hen wraig deilsen ato, gan ei daro'n anymwybodol a rhoi cyfle i un o filwyr Argos ei ladd. Dilynwyd ef ar orsedd Epiros gan ei fab, Alexander II.

Rhoddodd ei enw i'r ymadrodd "buddugoliaeth Byrrhig"; buddugoliaeth lle mae'r colledion mor uchel nes ei gwneud yn ddiwerth. Pan longyfarchwyd ef ar ei fuddugoliaeth ym Mrwydr Asculum, dywedir iddo ateb "Byddai un fuddugoliaeth arall debyg yn fy nifetha" (Groeg: Ἂν ἔτι μίαν μάχην νικήσωμεν, ἀπολώλαμεν.)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 53033223
* LCCN: n82074292
* ISNI: 0000 0003 7385 2266
* GND: 118743058
* SELIBR: 357139
* SUDOC: 034244379
* BNF: cb125019690 (data)
* ULAN: 500354262
* NKC: jn20000701458
* BNE: XX1281191

 |
Ffilm drosedd am LGBT gan y cyfarwyddwr Chito S. Roño yw ***The Trial*** a gyhoeddwyd yn 2014. Fe'i cynhyrchwyd yn y Philipinau. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actor yn y ffilm hon yw John Lloyd Cruz. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Chito S Roño ar 26 Ebrill 1954 yn y Philipinau. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1986 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Chito S. Roño nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Bulong |  | y Philipinau | 2011-01-01 |
| *Caregiver* |  | y Philipinau | 2008-01-01 |
| Dekada '70 |  | y Philipinau | 2002-01-01 |
| *Emir* |  | y Philipinau | 2010-06-09 |
| *Feng Shui* |  | y Philipinau | 2004-01-01 |
| *Imortal* |  | y Philipinau |  |
| *Magkano Ang Iyong Dangal?* |  | y Philipinau |  |
| *Narito ang Puso Ko* |  | y Philipinau | 1992-01-01 |
| Patayin yn Sindak a Barbara |  | y Philipinau | 1995-01-01 |
| Shake, Rattle & Roll 14 |  | y Philipinau | 2012-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 12 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 12 Ebrill 2016.
Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **mantell dramor America**, sy'n enw benywaidd; yr enw lluosog ydy **mentyll tramor America**; yr enw Saesneg yw *American Painted Lady*, a'r enw gwyddonol yw *Vanessa virginiensis*. Mae'r glöyn byw hwn i'w ganfod yn America, ac ar adegau prin - yn ne-orllewin Ewrop.

Prif fwyd y siani flewog ydy teulu'r *Asteraceae*, yn enwedig *Gnaphalium*.

Yr oriel luniau
---------------

* Oedolyn yn sugn neithdar o feillion coch.
* Oedolyn heb y smotyn gwyn ar y flaenasgell.
* O'r ochr.
* Seibiant, cyn gwledda!

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae mantell dramor America yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
****Vanessa virginensis****

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Athronydd Groegaidd hynafol oedd **Pyrrho** (tua 360 CC – tua 270 CC) a ystyrir yn dad ar ysgol sgeptigiaeth neu amheuaeth.

Brodor o Elis, yng ngorllewin y Peloponnesos, yn ne Gwlad Groeg ydoedd, yn fab i Pleistarchus. Blodeuodd yn amser Philip II, brenin Macedon, ac Alecsander Fawr, ac nid oedd yn ei ddechreuad ond paentiwr tlawd. Ar ôl dysgu elfennau gwyddoniaeth gyda Bryson o Achaea, aeth Pyrrho gydag Alecsander ar ei ryfelgyrch i'r dwyrain, a daeth fel hyn yn gydnabyddus â daliadau'r Gymnosoffistiaid a'r magiaid Persiaidd. Roedd hefyd yn edmygwyr mawr o Democritus. Bu fyw mewn neilltuaeth a thawelwch am y rhan fwyaf o'i oes, gan ymatal rhag traethu ei olygiadau yn benderfynol ar ddim, a chadw y distawrwydd a'r arafwch mwyaf ym mhob amgylchiadau, fel na byddai i boen na phleser effeithio arno. er ei fod wedi mabwysiadu y dull llonydd hwn o fyw, anrhydeddid ef yn fawr gan ei gydwladwyr, y rhai nid yn unig a'i gwnaethant eu harchoffeiriaid; ond, er ei fwyn ef, gwnaed cyfraith i ryddhau pob athronydd rhag talu trethi. Anrhydeddodd yr Atheniaid ef drwy roddi iddo ddinasfraint y dref. Bu farw wedi cyrraedd 90 oed.

Tawelu'r meddwl yn wyneb pob amgylchiadau, yng ngolwg Pyrrho, oedd diben uchaf athroniaeth. Gan yr ystyriai fod y tawelwch meddwl hwn yn cael ei gyffroi gan ddadleuon y gwahanol ysgolion o athroniaeth, arweiniwyd ef i dir amheuaeth, ac aeth mor bell i'r tir yma fel yr ystyriai nad oedd o un pwys i feddu gwybodaeth gywir am bethau, ac mai yr unig beth gwerth ymdrechu amdano oedd rhinwedd. Nid oedd yn cadarnhau dim, nac yn gwadu dim. Atebai ei wrthwynebwyr, gan hynny, bob amser trwy ddweud, "Dichon fod yr hyn a ddywedwch yn wir, ond nis gallaf fi ei benderfynu." Tynnodd dywediad fel hwn, ac eraill cyffelyb, lawer o wawd ei wrthwynebwyr arno. Fodd bynnag, yr oedd ganddo lawer o ddilynwyr a disgyblion yn ddynion o enwogrwydd, y rhai a elwid naill ai yn Byrrhoniaid neu Amheuwyr. Gellir gweld syniadau y blaid hon, a'u dull o ymresymu, yng ngweithiau Sextus Empiricus. Ymddengys mai eu hamcan oedd dymchwelyd pob cyfundrefn arall o athroniaeth yn hytrach na sylfaenu un o'r eiddynt en hunain.

Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun sydd wedi ei addasu o *Y Gwyddoniadur Cymreig*, cyhoeddiad sydd yn y parth cyhoeddus.