recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mae **Rheilffordd dreftadaeth Steamranger** yn mynd o Mount Barker i Strathalbyn, Goolwa, Port Elliot a Victor Harbor yn Ne Awstralia. Lled y traciau yw 5 troedfedd 3 modfedd.

Hanes
-----

Ffurfiwyd Cymdeithas Hanesyddol Rheilffyrdd Awstralia (Adran De Awstralia) ym Mehefin 1952, ac erbyn y 60au, trefnwyd hyd at 20 o drenau'n flynyddol. Daeth defnydd locomotifau stêm gan Rheilffyrdd De Awstralia i ben yn Ebrill 1966, a chymerodd y gymdeithas gyfrifoldeb am gynhaliaeth locomotifau, ac ym 1975, sefydlwyd Amgueddfa Reilffordd Genedlaethol yn Port Adelaide.

Trefnwyd trenau stêm achlysurol gan y gymdeithas o Adelaide i Bridgewater, gyda'r enw 'Steamranger' o 1978 ymlaen.
Dechreuodd gwasanaethau stêm y Rheilffordd Dwrist Steamranger rhwng Adelaide a Victor Harbor yn Hydref 1986. Roedd yn wasanaeth ychwanegol, Y Trên Cocos, rhwng Goolwa a Victor Harbor. Adeiladwyd depo ym Mount Barker. Newidodd lled y traciau o Adelaide i led safonol, felly doedd 'na ddim cysylltiad lled eang i'r lein i Victor Harbor, ac o 1995 ymlaen, aeth trenau o Mount Barker i Victor Harbor.

Locomotifau stêm
----------------

| Rhif | Enw | Delwedd | Trefn yr Olwynion | Nodiadau |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 520 | Sir Malcolm Barclay-Harvey |  | 4-8-4 | Yn storfa, Mount Barker. Angen gwaith boeler. |
| F251 |  |  | 4-6-2T | Yn storfa, Mount Barker. Angen gwaith boeler. |
| Rx207 |  |  | 4-6-0 | Atgyweirir ym Mount Barker |
| Rx224 |  |  | 4-6-0 | Atgyweirir ym Mount Barker |
| 621 | Duke of Edinburgh |  | 4-6-2 | Gweithredol |
|  |  |  |  |  |
|

Locomotifau diesel-trydanol
---------------------------

| Rhif | Gwneuthurwr | Delwedd | Trefn yr Olwynion | Nodiadau |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 958 | Alco |  | Co-Co | Gweithredol |
| 963 | Alco |  | Co-Co | Ym Mount Barker, disgwyl am atgyweirio |
| 507 | English Electric |  | Bo-Bo | Gweithredol, yn Goolwa. |
| 350 | English Electric |  | Bo-Bo | Gweithredol, ym Mount Barker |
|

Cerbydau 'Red Hen'
------------------

### Cerbydau Pŵer

| Rhif | Delwedd | Nodiadau |
| --- | --- | --- |
| 412 |  | Gweithredol |
| 428 |  | Gweithredol |
| 424 |  | Ym Mount Barker; angen atgyweirio |
| 405 |  | Ym Mount Barker; angen atgyweirio |
| 334 |  | Gweithredol |
| 364 |  | Ym Mount Barker; angen atgyweirio |
|

### Ôl-gerbydau

| Rhif | Delwedd | Nodiadau |
| --- | --- | --- |
| 824 |  | Gweithredol |
| 830 |  | Ym Mount Barker; angen atgyweirio |
|

Cerbydau Brill
--------------

| Rhif | Math | Delwedd | Nodiadau |
| --- | --- | --- | --- |
| 60 | erbyd pŵer |  | Gweithredol |
| 43 |  |  | Atgyweirir yng Ngoolwa |
| 211 | ôl-cerbyd |  | Atgyweirir yng Ngoolwa |
| 303 | ôl-cerbyd |  | Atgyweirir yng Ngoolwa |
|

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Blog interestingtrains
2. ↑  Tudalen hanes ar wefan y rheilffordd
3. ↑  Gwefan Railmaps
4. ↑  Tudalen locomotifau ar wefan y rheilffordd

Dolen allanol
-------------

* Gwefan y rheilffordd Archifwyd 2015-07-07 yn y Peiriant Wayback.
Ffilm ddrama sy'n ymwneud a bywyd teuluol gan y cyfarwyddwr Jovan Rančić yw ***Dečak i Violina*** a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd yn Iwgoslafia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Serbo-Croateg a hynny gan Alenka Rančić. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Janez Vrhovec, Dragomir Felba, Dušan Janićijević, Minja Vojvodić, Nebojša Bakočević, Alenka Rančić, Svetislav Goncić a Vladan Živković. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *One Flew Over the Cuckoo's Nest* sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 890 o ffilmiau Serbo-Croateg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jovan Rančić ar 23 Rhagfyr 1928.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jovan Rančić nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dečak i Violina |  | Iwgoslafia | Serbo-Croateg | 1975-01-24 |
| Mahovina Na Asfaltu |  | Iwgoslafia | Serbo-Croateg | 1983-01-01 |
| *Poslednja trka* |  | *Gweriniaeth Ffederal Sosialaidd Iwgoslafia* | Serbeg | 1979-01-01 |
| Suncokreti |  | Iwgoslafia | Serbo-Croateg | 1988-01-01 |
| *Пух* |  |  |  | 1993-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Enw ar Hindwstaneg clapiog neu sylfaenol, gan amlaf wedi ei chymysgu â Saesneg, yw **Hindwstaneg y gegin** (Saesneg: *kitchen Hindustani*). Roedd y fath bratiaith yn gyffredin ymhlith yr Eingl-Indiaid, yn bennaf y Prydeinwyr a ymsefydlasant yn India yng nghyfnod Raj yr Ymerodraeth Brydeinig. Daw'r enw o'r ffaith roedd nifer o Brydeinwyr ond yn dysgu digon o'r iaith frodorol i allu gweiddi gorchmynion ar weision a morynion y gegin yn eu cartrefi. Defnyddiai'r amser gorchmynnol yn unig.[1] Mae'r geiriadur enwog *Hobson-Jobson*, a gyhoeddwyd gyntaf yn 1886, yn gasgliad o'r fath geiriau cyffredin a oedd yn gyfarwydd i'r gymuned Eingl-Indiaidd.

Dysgodd Rudyard Kipling Hindwstaneg sylfaenol oddi ar weision ei deulu yn ystod ei fagwraeth yn Bombay. Gellir dweud felly taw Hindwstaneg y gegin oedd ei iaith gyntaf.[2]

Enghreifftiau
-------------

* *Aste* - arafwch
* [*Bahut*] *achcha* - diolch yn fawr
* *Ek dum* - ar unwaith
* *Kao hai?* - oes unrhywun yna?
* *Lao* - dewch

Gweler hefyd
------------

* Isikula (iaith cwli)
* *Kombuistaaltje* ("iaith y gegin", enw difrïol ar Afrikaans)
* *Lingua franca*
* Saesneg Indiaidd

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Tony Orchard, *Here's to our Far-Flung Empire: An Account of a Colonial Upbringing* (Cirencester: Memoirs, 2012), t. 75.
2. ↑  Andrew Lycett, *Rudyard Kipling* (Llundain: Weidenfeld & Nicolson, 1999), t. 31.
Mae **Rheilffordd danddaearol Glasgow** (Gaeleg: *Fo-thalamh Ghlaschu;* Sgoteg: *Glesga Subway;* Saesneg: *Glasgow Subway*) yn rheilffordd yn Glasgow, Yr Alban. Agorwyd y rheilffordd ar 14 Rhagfyr 1896, un o reilffyrdd tanddaearol hynal y byd. Mae'r rheilffordd yn ffurfio cylch ynghanol y ddinas, ac mae ei drenau'n mynd yn y 2 gyfeiriad. Mae 15 o orsafoedd, ac mae’r cylch yn cymryd 24 munud. Lled y traciau yw 1219 mm (4 troedfedd) ac mae hyd y cylch 15.2 cilometr (9.5 milltir).

Hanes
-----

Adeiladwyd y rheilffordd dros gyfnod o pum mlynedd, yn costio £1.5 miliwn. Roedd gan ddim ond Llundain a Budapest reilffyrdd tanddaearol cyn 1896. Caewyd y rheilffordd ar y diwrnod cyntaf oherwydd damwain; ail-agorwyd y rheilffordd ym mis Ionawr 1897. Defnyddiwyd y rheilffordd gan dros 9 miliwn o deithwyr yn ystod ei blwyddyn gyntaf.

Tynnwyd ei cherbydau gan gablen hyd at 1935 pan ddaeth y rheilffordd yn un drydanol.

Dyma fap y rheilffordd yn 1965. Erbyn hyn, Mae 'Merkland Street' wedi dod yn 'Kelvinhall', a 'Copland Road' yn 'Ibrox':

Map y rheilffordd yn 1965. Erbyn hyn, Mae 'Merkland Street' wedi dod yn 'Kelvinhall', a 'Copland Road' yn 'Ibrox'Map y rheilffordd yn 1965. Erbyn hyn, Mae 'Merkland Street' wedi dod yn 'Kelvinhall', a 'Copland Road' yn 'Ibrox'

Gorsafoedd
----------

### Heol y Bont

Agos at Academi 02, Citizen’s Theatre

Gorsaf reilffordd Heol y Bont
### Heol Buchanan

Agos at orsaf reilffordd Heol y Frenhines, Gorsaf bws Buchanan, Galeriau Buchanan.

### Cessnock

Agos at Ganolfan Gwyddoniaeth Glasgow, IMAX Glasgow, Canolfan SEC.

Gorsaf danddaearol Cessnock
### Cowcaddens

Agos at Ysgol y Celfydyddau Glasgow,, Theatr Ffilm Glasgow, Plas Tenement.

Gorsaf danddaearol Cowcaddens
### Govan

Agos at Ysbytai Prifysgol Brenhines Elizabeth, Hen Eglwys Plwyf Govan.

### Hillhead

Agos at erddi Botaneg Glasgow, Prifysgol Glasgow.

### Ibrox

Agos at Stadiwm Ibrox, Canolfan Dringo Glasgow, Parc Bellahouston.

### Kelvinbridge

Agos at Parc Kelvingrove, Clwb Comedi The Stand.

### Kelvinhall

Agos at Arena Rhwngwladol Kelvinhall, Amgueddfa Kelvingrove.

### Parc Kinning

### Partick

Agos at orsaf reilffordd Partick, Gorsaf Bws Partick, Amgueddfa Riverside.

Partick
### Heol Shields

Agos at Amgueddfa Ysgol Heol Scotland.

### St. Enoch

Agos at orsaf reilffordd Canolog , Canolfan Sant Enoch.

Gorsaf danddaearol St Enoch
### St. George’s Cross

Agos at Lyfrgell Mitchell.

### Heol West

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Gwefan 'The Scotsman'". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-07-03. Cyrchwyd 2019-07-03.
2. ↑  Gwefan SPT
3. ↑  Gwefan SPT

Dolen allanol
-------------

* Gwefan SPT (Strathclyde Partnership for Transport)
| Rheilffordd Midland (Butterley) |
| --- |
|  Legend

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unused continuation backward |  |

 |  | *Lein Ambergate i Pye Bridge* |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "exSKRZ-Mu" |  |

 |  | *Ffordd A38* |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "KBHFxa" |  |

 |  | Gorsaf reilffordd Hammersmith |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "hKRZWae" |  |

 |  | Cronfa ddŵr Butterley Reservoir |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Station on track | Unknown BSicon "PARKING" |

 |  | Gorsaf reilffordd Butterley |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "STR+XPLTq" |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "DSTR" |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Station on track |  |

 |  | Gorsaf reilffordd Cyffwrdd Swanwick |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "eABZgl" | Unknown BSicon "exKDSTeq" |

 |  | Glofa Swanwick |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "STRo" |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Underbridge |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "eBHF" |  |

 |  | Gorsaf reilffordd Riddings |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "STRo" |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "STRo" |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "eBHF" |  |

 |  | Gorsaf reilffordd Ironville |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Unknown BSicon "eABZgl" | Unknown BSicon "exKBHFeq" |

 |  | *Gorsaf reilffordd Pye Bridge* |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Unknown BSicon "STR+l" | Unknown BSicon "ABZqr" | Transverse track | Unknown BSicon "STR+r" |

 |  |  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Continuation forward |  |  | Continuation forward |

 |  | *Prif lein y Midland*  |

 |

Mae **Rheilffordd Midland – Butterley** yn rheilffordd dreftadaeth yn Swydd Derby. Mae'r lein yn 3.5 milltir o hyd ac o led safonol rhwng Butterley a Chyffordd Swanwick, lle maeAmgueddfa Matthew Kirtley. Mae hefyd rheilffordd led 2 droedfedd ar yr un safle.

Crëwyd y Rheilffordd Midland ym 1844 gan uno Rheilffordd Siroedd y Canolbarth, Rheilffordd Gogledd Midland a Rheilffordd Birmingham a Chyffordd Derby.

Dechreuwyd prosiect i ddathlu'r rheilffordd ym 1969, a dewiswyd lein rhwng Ambergate a Pye Bridge a chauwyd ar 23 Rhagfyr 1968. Roedd y cledrau i gyd wedi mynd. Symudwyd ac ailadeiladwyd adeilad o Whitwell a dechreuodd gwasaneth ar filltir o drac ar 22 Awst 1981. Estynnwyd y lein yn raddol i Ironville, Hammersmith a Riddings. Adeiladwyd gorsafoedd newydd yn Swanwick a Hammersmith.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gwefan y Derby Telegraph". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-12-14. Cyrchwyd 2016-03-27.
2. ↑  Gwefan steamheritage[*dolen marw*]
3. ↑  "Gwefan steamrailwaylines". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-05-06. Cyrchwyd 2016-05-05.

Dolen allanol
-------------

* Gwefan y rheilffordd
Glöyn byw sy'n perthyn i deulu'r Pieridae yn urdd y Lepidoptera yw **llwydfelyn y rhos**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **llwydfelynion y rhos**; yr enw Saesneg yw *Moorland Clouded Yellow*, a'r enw gwyddonol yw *Colias palaeno*.

* Colias palaeno ♂ *Colias palaeno* ♂
* Colias palaeno ♂   △ *Colias palaeno* ♂ △

Mae'r siani flewog yn hoff o fwyta *Vaccinium uliginosum*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae llwydfelyn y rhos yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Colias palaeno***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Pont Kinzua
Y locomotif Tsieiniaidd
Aeth **Rheilffordd Knox a Kane** (K&K) o Knox, Pennsylvania i Kane, Pennsylvania ac wedyn i Mount Jewett, yn Swydd McKean, Pennsylvania.

Hanes
-----

Prynwyd y lein o Rheilffordd Baltimore ac Ohio ym 1982. Yn wreiddiol oedd y lein yn gledrau cul (3 troedfedd o hyd), ac yn eiddo'r Rheilffordd Pittsburgh a'r Gorllewin. Defnyddiwyd y lein ar gyfer nwyddau, yn benodol poteli o Knox a glo o Lucinda, Pennsylvania ond erbyn hyn mae'r cwmnïau gwydr a glo wedi cau.

Trenau twristiaid
-----------------

Aeth trenau'r Knox a Kane rhwng Kane a Marienville, a phrynwyd rhan o Reilffordd Erie, yn cynnwys Pont Kinzua. Prynwyd locomotif 2-8-2 newydd o Waith Tangshan, Tsieina ym 1989 ar gyfer y trenau i deithwyr.Roedd ganddynt locomotif 2-8-0 Baldwin hefyd, ond doedd o ddim wedi gweithio ers y 1980au. Defnyddiwyd hen gerbydau'r Rheilffordd Long Island.

Niweidiwyd Pont Kinzua gan gorwynt yn 2003 a phenderfynwyd Talaith Pennsylvania peidio ei thrwsio, oherwydd problemau ariannol.Caewyd y rheilffordd yn 2006 a gwerthwyd ei cherbydau yn 2008.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Gwefan tourstrailways.com". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-04-09. Cyrchwyd 2015-04-22.
2. ↑  Pittsburgh Press, 2 Awst 1987
3. ↑  "Gwefan Rheilffordd Everett". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-04-19. Cyrchwyd 2015-04-22.
4. ↑  Gwefan abandoned rails
Etholaeth seneddol yn ne Swydd Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, ydy **Llwydlo** (Saesneg: *Ludlow*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Llwydlo yn Swydd AmwythigEtholaeth Llwydlo yn Swydd Amwythig
* Swydd Amwythig yn LloegrSwydd Amwythig yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1885. Mae'n cynnwys ardal fawr, wledig gyda llond llaw o drefi marchnad, a'r mwyaf ohonynt yw Llwydlo a Bridgnorth.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1885–1903: Robert Jasper More (Ryddfrydol; wedyn Unoliaethol Ryddfrydol)
* 1903–1918 Rowland Hunt (Unoliaethol Ryddfrydol; wedyn Plaid Genedlaethol; wedyn Unoliaethol)
* 1918–1922: Syr Beville Stanier (Unoliaethol)
* 1922–1923: Ivor Windsor-Clive (Unoliaethol)
* 1923–1945: George Windsor-Clive (Unoliaethol)
* 1945–1951: Uvedale Corbett (Ceidwadol)
* 1951–1960: Christopher Holland-Martin (Ceidwadol)
* 1960–1979: Jasper More (Ceidwadol)
* 1979–1987: Eric Cockeram (Ceidwadol)
* 1987–2001: Christopher Gill (Ceidwadol)
* 2001–2005: Matthew Green (Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2005–presennol: Philip Dunne (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr**

Aldridge-Brownhills **·** 
Amwythig ac Atcham **·** 
Birmingham Edgbaston **·** 
Birmingham Erdington **·** 
Birmingham Hall Green **·** 
Birmingham Hodge Hill **·** 
Birmingham Ladywood **·** 
Birmingham Northfield **·** 
Birmingham Perry Barr **·** 
Birmingham Selly Oak **·** 
Birmingham Yardley **·** 
Bromsgrove **·** 
Burton **·** 
Caerlwytgoed **·** 
Caerwrangon **·** 
Cannock Chase **·** 
Canol Stoke-on-Trent **·** 
Canol Swydd Gaerwrangon **·** 
De Coventry **·** 
De Dudley **·** 
De Stoke-on-Trent **·** 
De Swydd Stafford **·** 
De Walsall **·** 
De-ddwyrain Wolverhampton **·** 
De-orllewin Wolverhampton **·** 
Dwyrain West Bromwich **·** 
Gogledd Dudley **·** 
Gogledd Stoke-on-Trent **·** 
Gogledd Swydd Amwythig **·** 
Gogledd Swydd Henffordd **·** 
Gogledd Swydd Warwick **·** 
Gogledd Walsall **·** 
Gogledd-ddwyrain Coventry **·** 
Gogledd-ddwyrain Wolverhampton **·** 
Gogledd-orllewin Coventry **·** 
Gorllewin Swydd Gaerwrangon **·** 
Gorllewin West Bromwich **·** 
Halesowen a Rowley Regis **·** 
Henffordd a De Swydd Henffordd **·** 
Kenilworth a Southam **·** 
Llwydlo **·** 
Meriden **·** 
Newcastle-under-Lyme **·** 
Nuneaton **·** 
Redditch **·** 
Rugby **·** 
Solihull **·** 
Stafford **·** 
Stone **·** 
Stourbridge **·** 
Stratford-on-Avon **·** 
Sutton Coldfield **·** 
Swydd Stafford Moorlands **·** 
Tamworth **·** 
Telford **·** 
Warley **·** 
Warwick a Leamington **·** 
The Wrekin **·** 
Wyre Forest
Bardd ac arglwydd o Sais oedd **John Wilmot, 2il Iarll Rochester** (1 Ebrill 1647 – 26 Gorffennaf 1680) sy'n nodedig fel llyswr ffraeth a bardd serch yn ystod Oes yr Adferiad ac un o arloeswyr y ddychangerdd Saesneg.

Bywgraffiad
-----------

Ganwyd ar 1 Ebrill 1647 ym maenor Ditchley ger Charlbury, Swydd Rydychen. Etifeddodd deitl Iarll Rochester o ganlyniad i farwolaeth ei dad, Henry Wilmot, yn 1658. Derbyniodd ei radd meistr o Goleg Wadham, Rhydychen yn 1661.

Yn sgil yr Adferiad, daeth Rochester yn un o'r gwŷr ffraeth blaenaf yn llys y Brenin Siarl II, ac yn enwog am ei fercheta. Ymhlith ei gariadon oedd yr actores Elizabeth Barry a'r etifeddes Elizabeth Malet. Ymunodd Rochester â'r Llynges Frenhinol a gwasanaethodd yn yr ail ryfel ar y môr rhwng Teyrnas Lloegr a Gweriniaeth yr Iseldiroedd (1665–67). Priododd Elizabeth Malet yn 1667 a chafodd ei benodi'n fonheddwr y siambr wely gan y Brenin Siarl.

Bu farw ar 26 Gorffennaf 1680 yn Woodstock, Swydd Rydychen, yn 33 oed, yn debyg o syffilis neu glefyd gwenerol arall.

Barddoniaeth
------------

| Llên Lloegr yn yr 17eg ganrif |
| --- |
| Cymeriadau ffraeth yn theatr yr Adferiad |
| Y ddrama yn Oes Iago
* William Shakespeare
* Ben Jonson
* Thomas Middleton
* Francis Beaumont
* John Fletcher
* John Webster
* George Chapman

 |
| Beirdd Metaffisegol
* John Donne
* Andrew Marvell
* Richard Crashaw
* Thomas Traherne
* Abraham Cowley

 |
| Beirdd Cafaliraidd
* Richard Lovelace
* Thomas Carew
* Syr John Suckling
* Edmund Waller
* Robert Herrick

 |
| Piwritaniaid
* John Milton (*Paradise Lost*)
* John Bunyan (*The Pilgrim's Progress*)

 |
| Llên yr Adferiad
* William Davenant
* Thomas Killigrew
* John Dryden
* Samuel Butler
* Iarll Rochester
* William Wycherley
* Aphra Behn
* George Etherege
* John Vanbrugh
* John Aubrey
* Samuel Pepys

 |
| Athroniaeth a'r gwyddorau
* Francis Bacon
* Robert Fludd
* Thomas Hobbes
* Thomas Browne
* John Locke

 |
| * ← 16g
* Llên Lloegr
* 18g →
 |
| * v
* t
* e
 |

Nodir cerddi Rochester am eu traserch, eu ffraethineb, ac am ddathlu pleserau'r cnawd. Ymhlith ei ddychangerddi mae "History of Insipids" (1676), sy'n lladd ar lywodraeth Siarl II, a "Maim’d Debauchee".

Gweithiau eraill
----------------

Ysgrifennodd Rochester hefyd un ddrama, *Valentinian*, a gyhoeddwyd wedi ei farwolaeth, yn 1685. Dyma ymdrech ganddo i ail-sgwennu un o drasiedïau John Fletcher. Mae ei lythyrau at ei wraig ac at ei gyfail Henry Savile hefyd yn nodedig am eu rhyddiaith.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) John Wilmot, 2nd earl of Rochester. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 9 Awst 2019.
Y dringwr Owen Glynne Jones o'i lyfr *Rock-climbing in the English Lake District*. Keswick, Cumberland County, England: G.P. Abraham & Sons, 1911
Dringo Fitz Roy, Yr Ariannin.
Y grefft neu sbort o esgyn i fyny rhywbeth - fel rheol carreg, craig neu glogwyn - er mwyn difyrrwch neu'r sialens ynddo ei hun yw **dringo**. Mae'n cynnwys y grefft o ddringo mynyddoedd (mynydda), ond nid yw mynydda yn golygu dringo o reidrwydd (gellir cyrraedd copa gan gerdded yn unig) a gellir dringo pethau eraill heblaw mynyddoedd, e.e. clogwynni arfordirol neu garreg fawr. Hyd yn oed pan ddringir clogwyn ar fynydd does dim rhaid i'r dringwr fynd yn ei flaen i'r copa: nid yw pob mynyddwr yn ddringwr ac nid yw pob dringwr yn fynyddwr.

Mae dringo fel sbort yn hytrach na difyrwaith yn ddatblygiad cymharol ddiweddar. Un o'r bobl cyntaf i gymryd y grefft o ddifri oedd y Cymro Syr William Lloyd (29 Rhagfyr 1782 - 16 Mai 1857).

Eryri yw un o'r lleoedd sy'n medru hawlio fod yn fan geni dringo. Bu gan yr ardal ei ran yn natblygiad mynydda hefyd, ond mae'n enwog ymhlith dringwyr yng ngwledydd Prydain fel magwrfa dringwyr fel Joe Brown - a gysylltir â chlogwynni Nant Peris a'r Wyddfa, e.e. Dinas Cromlech a Chlogwyn Du'r Arddu - a'r Cymro Ron James.

Gweler hefyd
------------

* Mynydda
Awdures Americanaidd yw **Jane Espenson** (ganwyd 14 Gorffennaf 1964) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel sgriptiwr ac awdur.

Fe'i ganed yn Ames, Iowa ar 14 Gorffennaf 1964. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Califfornia, Berkeley.

Mae Espenson wedi gweithio ar gomedïau sefyllfa a dramâu cyfresol. Cafodd bum mlynedd fel awdur a chynhyrchydd ar *Buffy the Vampire Slayer* a rhannodd Wobr Hugo am ei hysgrifennu ar y bennod "Conversations with Dead People". O 2006 i 2010, gweithiodd ar *Battlestar Galactica* a llawer o'r gwaith dilynol. Rhwng 2009 a 2010 bu'n gwasanaethu ar *Caprica*, fel cyd-weithredwr a chynhyrchydd gweithredol y gyfres deledu. Yn 2010, ysgrifennodd bennod o *Game of Thrones* (HBO), ac ymunodd â'r staff ysgrifennu ar gyfer pedwerydd tymor rhaglen deledu *Torchwood*, a ddarlledodd BBC One yn y Deyrnas Gyfunol a "Starz" yn yr Unol Daleithiau yn ystod canol 2011.

Bu hefyd yn gweithio ar gyfres ABC, sef *Once Upon a Time*, a bu'n rhan o *Husbands*, Brad Bell.

Magwraeth a choleg
------------------

Fe'i magwyd yn Ames, Iowa lle mynychodd Ames High School. 

Tra'n astudio gwyddoniaeth cyfrifiadurol ac ieithyddiaeth ym Mhrifysgol Califfornia, Berkeley, dechreuod ddanfon sgriptiau ar gyfer Star Trek: The Next Generation, fel rhan o'i chwrs.

Yn ei harddegau, cafodd Espenson wybod bod *M \* A \* S \* H* yn derbyn drafft-sgriptiau heb addewid o daliad neu waith yn y dyfodol. Er nad oedd yn awdur sefydledig ar y pryd, bwriadodd ysgrifennu ei phennod gyntaf: "Roedd yn drychineb. Wnes i erioed ei anfon. Doeddwn i ddim yn gwybod y fformat cywir. Doeddwn i ddim yn gwybod y cyfeiriad ble i anfon, ac wedyn roeddwn i'n meddwl, dydyn nhw ddim wir yn gallu fy llogi tan i mi orffen yn yr ysgol iau, beth bynnag."

Anrhydeddau
-----------

* Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Gwobr Inkpot (2014), Hugo Award for Best Dramatic Presentation, Long Form (2012) .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyffredinol:. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
2. ↑  Rhyw: *Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol*. dyddiad cyrchiad: 4 Tachwedd 2018.. *ffeil awdurdod y BnF*. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
3. ↑  Dyddiad geni: "Jane Espenson". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
4. ↑  Anrhydeddau:. dyddiad cyrchiad: 27 Awst 2021.
5. ↑  Kelly, Suzanne. "Jane Espenson: Writer, sci-fi thriller, one nerdy lady". CNN. Cyrchwyd 28 Ionawr 2011.
6. ↑ . dyddiad cyrchiad: 27 Awst 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 70898385
* LCCN: nb2002064941
* ISNI: 0000 0000 3936 3686
* SUDOC: 181703319
* BNF: cb14096344g (data)
* BIBSYS: 11011292
* BNE: XX4978920

 |
*Gofal! Ceir cromlech arall o'r un enw a elwir hefyd yn Maen y Bardd, yn yr un sir*
Mae **Llety'r Filiast** yn gromlech a elwir yn garnedd gellog, sef gweddillion siambr gladdu o'r cyfnod Neolithig, sydd wedi'i lleoli ar y Gogarth ger Llandudno yn Sir Conwy; cyfeiriad grid SH772829.

Archaeoleg
----------

Gelwir y math hwn o siambr yn 'garnedd gellog hir' ac fe'i cofrestrwyd fel heneb gan Cadw gyda'r rhif SAM: CN005.

Defnyddiwyd yr heneb hon i gladdu'r meirw. Saif tua hanner ffordd i fyny'r Gogarth mewn llecyn o'r enw Maes-y-Fachrell. Ceir olion siambr bumochrog ar y safle. Mae pedwar o'r meini sy'n cynnal maen clo'r siambr yn sefyll o hyd ond mae darn o'r maen clo wedi torri'n rhydd. Dros y blynyddoedd cymerwyd llawer o ddeunydd y siambr a dim ond "sgerbwd" y siambr wreiddiol sy'n weddill erbyn hyn. Ceir mwynglawdd copr neolithig gerllaw a fu'n un o'r rhai mwyaf yn Ewrop.

Llên gwerin
-----------

Mae Llety'r Filiast yn enw amgen am gromlech Maen y Bardd, ger Rowen yn yr un sir. Mae'r enw'n tarddu o lên gwerin, ond does dim chwedl gysylltiedig â'r heneb hon wedi goroesi. Mae enwau cromlechi eraill sy'n cynnwys yr elfennau miliast neu ast yn cynnwys Llech y Filiast (Morgannwg), Carnedd y Filiast (ger Ysbyty Ifan) a Llech yr Ast (Llangoedmor, Ceredigion). Yn chwedl *Culhwch ac Olwen* mae Gast Rhymni, sef merch yn rhith bleiddast, yn cael ei hela gan y Brenin Arthur.
 Mae'r filiast yn un o ymrithiadau Ceridwen yn y chwedl *Hanes Taliesin*.

* 
* 
* 
* 
* 
*

Gweler hefyd
------------

* Carnedd gellog
* *Llety'r Filiast*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Data Cymru Gyfan, CADW
2. ↑  E. D. Rowlands, *Dyffryn Conwy a'r Creuddyn* (Gwasg y Brython, 1947), tud. 7.
3. ↑  Christopher Houlder, *Wales: an archaeological guide* (Faber, 1978), tud. 60.
4. ↑  T. Gwynn Jones, *Welsh Folklore and Folk-Custom* (D. S. Brewer, ail arg. 1979), tud. 93.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Dringedydd aelgoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: dringedyddion aelgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Climacteris erythrops***; yr enw Saesneg arno yw *Red-browed treecreeper*. Mae'n perthyn i deulu'r Dringhedyddion (Lladin: *Climacteridae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. erythrops*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Awstralia.

Teulu
-----

Mae'r dringedydd aelgoch yn perthyn i deulu'r Dringhedyddion (Lladin: *Climacteridae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Climacteris melanurus | Climacteris melanurus |  |
|
| Dringedydd Papwa | Cormobates placens |  |
|
| Dringedydd aelgoch | Climacteris erythrops |  |
|
| Dringedydd aelwyn | Climacteris affinis |  |
|
| Dringedydd gwinau | Climacteris picumnus |  |
|
| Dringedydd melyngoch | Climacteris rufus |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Dringedydd aelgoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffeminist a swffraget o'r Alban oedd **Jane Esdon Brailsford** (3 Ebrill 1874 - 9 Ebrill 1937) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel ymgyrchydd dros bleidlais i ferched a swffragét.

Cafodd ei geni yn Elderslie (Gaeleg yr Alban: *Ach na Feàrna*), Swydd Renfrew ar 3 Ebrill 1874; bu farw yn Chiswick. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Glasgow, Coleg Somerville a Choleg Rhydychen. Bu'n briod i Henry Noel Brailsford.

Ar 24 Medi, sylweddolwyd fod y llywodraeth wedi dechrau gorfodi bwydo'r menywod a oedd ar streic newyn. Ymddiswyddodd gŵr Jane o'r *Daily News* mewn protest ac ar 9 Hydref paratôdd y swffragetiaid i brotestio yn erbyn Lloyd George, ar ei ymweliad â Newcastle. Ar 8 Hydref arestiwyd hi am fod a bwyell yn ei meddiant. Cafodd ei rhyddhau ar ôl tri diwrnod yn unig yn y carchar.

Aelodaeth
---------

Bu'n aelod o Undeb Cymdeithasol a Gwleidyddol y Merched am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau
-----------

*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad geni: Colin Matthew, ed. (2004) (yn en), *Oxford Dictionary of National Biography*, Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, Wikidata Q17565097,
2. ↑  Dyddiad marw: Colin Matthew, ed. (2004) (yn en), *Oxford Dictionary of National Biography*, Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen, Wikidata Q17565097,
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Jasana cribog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: jasanaod cribog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Irediparra gallinacea***; yr enw Saesneg arno yw *Comb-crested jacana*. Mae'n perthyn i deulu'r Jasanaod (Lladin: *Jacanidae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *I. gallinacea*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia ac Awstralia.

Teulu
-----

Mae'r jasana cribog yn perthyn i deulu'r Jasanaod (Lladin: *Jacanidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Jasana Affrica | Actophilornis africanus |  |
|
| Jasana Madagasgar | Actophilornis albinucha |  |
|
| Jasana bach | Microparra capensis |  |
|
| Jasana cribog | Irediparra gallinacea |  |
|
| Jasana cynffonhir | Hydrophasianus chirurgus |  |
|
| Jasana efydd | Metopidius indicus |  |
|
| Jasana tagellog | Jacana jacana |  |
|
| Jasana’r Gogledd | Jacana spinosa |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Jasana cribog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lori ddu** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lorïaid duon) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chalcopsitta atra***; yr enw Saesneg arno yw *Black lory*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. atra*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Genws
-----

Mae'r lori ddu yn perthyn i'r genws *Vini*, yn nheulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Lori Duyvenbode | Chalcopsitta duivenbodei |  |
|
| Lori ddu | Chalcopsitta atra |  |
|
| Lori felynresog | Chalcopsitta scintillata |  |
|
| Lori gardinal | Chalcopsitta cardinalis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lori ddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Jasana bach** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: jasanaod bach) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Microparra capensis***; yr enw Saesneg arno yw *Smaller jacana*. Mae'n perthyn i deulu'r Jasanaod (Lladin: *Jacanidae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. capensis*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r jasana bach yn perthyn i deulu'r Jasanaod (Lladin: *Jacanidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Jasana Affrica | Actophilornis africanus |  |
|
| Jasana Madagasgar | Actophilornis albinucha |  |
|
| Jasana bach | Microparra capensis |  |
|
| Jasana cribog | Irediparra gallinacea |  |
|
| Jasana cynffonhir | Hydrophasianus chirurgus |  |
|
| Jasana efydd | Metopidius indicus |  |
|
| Jasana tagellog | Jacana jacana |  |
|
| Jasana’r Gogledd | Jacana spinosa |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Jasana bach** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lori lasresog** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lorïaid glasresog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Eos reticulata***; yr enw Saesneg arno yw *Blue-streaked lory*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *E. reticulata*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r lori lasresog yn perthyn i'r genws *Eos*, yn nheulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Lori wddf fioled | Eos squamata |  |
|
| Lori goch a glas | Eos histrio |  |
|
| lori glustlas | Eos semilarvata |  |
|
| Lori lasresog | Eos reticulata |  |
|
| Lori goch | Eos bornea |  |
|
| Lori adeinddu | Eos cyanogenia |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lori lasresog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lori benfelen** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lorïaid penfelyn) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pseudeos fuscata***; yr enw Saesneg arno yw *Dusky lory*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. fuscata*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Genws
-----

Mae'r lori benfelen yn perthyn i'r genws *Pseudeos*, yn nheulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Lori benfelen | Pseudeos fuscata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lori benfelen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
*Actophilornis africanus*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Jasana Affrica** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: jasanaod Affrica) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Actophilornis africana***; yr enw Saesneg arno yw *African jacana*. Mae'n perthyn i deulu'r Jasanaod (Lladin: *Jacanidae*) sydd yn urdd y *Charadriiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. africana*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Affrica.

Teulu
-----

Mae'r jasana Affrica yn perthyn i deulu'r Jasanaod (Lladin: *Jacanidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Jasana Affrica | Actophilornis africanus |  |
|
| Jasana Madagasgar | Actophilornis albinucha |  |
|
| Jasana bach | Microparra capensis |  |
|
| Jasana cribog | Irediparra gallinacea |  |
|
| Jasana cynffonhir | Hydrophasianus chirurgus |  |
|
| Jasana efydd | Metopidius indicus |  |
|
| Jasana tagellog | Jacana jacana |  |
|
| Jasana’r Gogledd | Jacana spinosa |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Jasana Affrica** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Etholaeth seneddol yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Dwyrain Bradford** (Saesneg: *Bradford East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dwyrain Bradford yng Ngorllewin Swydd EfrogEtholaeth Dwyrain Bradford yng Ngorllewin Swydd Efrog
* Gorllewin Swydd Efrog yn LloegrGorllewin Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth yn wreiddiol ym 1885. Fe'i diddymwyd ym 1974 ac ailsefydwyd fel bwrdeistref seneddol yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1885–1886: Angus Holden (Rhyddfrydol)
* 1886–1892: Henry Byron Reed (Ceidwadol)
* 1892–1895: William Sproston Caine (Rhyddfrydol)
* 1895–1896: Henry Byron Reed (Ceidwadol)
* 1896–1906: Ronald Greville (Ceidwadol)
* 1906–1918: William Priestley (Rhyddfrydol)
* 1918–1922: Charles Edgar Loseby (Y Blaid Democrataidd Cenedlaethol a Llafur)
* 1922–1924: Fred Jowett (Llafur)
* 1924–1929: Thomas Fenby (Rhyddfrydol)
* 1929–1931: Fred Jowett (Llafur)
* 1931–1945: Joseph Hepworth (Ceidwadol)
* 1945–1966: Frank McLeavy (Llafur)
* 1966–1974: Edward Lyons (Llafur)
* 1974: *diddymwyd yr etholaeth*
* 2010–2015: David Ward (Democratiaid Rhyddfrydol, wedyn Annibynnwr, wedyn Democratiaid Rhyddfrydol)
* 2015–presennol: Imran Hussain (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Lori Stephen** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: lorïaid Stephen) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Vini stepheni***; yr enw Saesneg arno yw *Stephen’s lory*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *V. stepheni*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r lori Stephen yn perthyn i'r genws *Vini*, yn nheulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Lori Kühl | Vini kuhlii |  |
|
| Lori Stephen | Vini stepheni |  |
|
| Lori Tahiti | Vini peruviana |  |
|
| Lori ddulas | Vini ultramarina |  |
|
| Lori gorunglas | Vini australis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Lori Stephen** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Etholaeth seneddol yn sir seremonïol Tyne a Wear, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw **Dwyrain Newcastle upon Tyne** (Saesneg: *Newcastle upon Tyne East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dwyrain Newcastle upon Tyne yn Tyne a WearEtholaeth Dwyrain Newcastle upon Tyne yn Tyne a Wear
* Tyne a Wear yn LloegrTyne a Wear yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–presennol: Nick Brown (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yng Ngogledd-ddwyrain Lloegr**

Berwick-upon-Tweed **·** 
Bishop Auckland  **·** 
Blaydon **·** 
Blyth Valley  **·** 
Canol Newcastle upon Tyne **·** 
Canol Sunderland **·** 
Darlington **·** 
De Middlesbrough a Dwyrain Cleveland **·** 
De Stockton **·** 
Dinas Durham **·** 
Dwyrain Newcastle upon Tyne **·** 
Easington **·** 
Gateshead **·** 
Gogledd Durham **·** 
Gogledd Glannau Tyne **·** 
Gogledd-orllewin Durham **·** 
Gogledd Newcastle upon Tyne **·** 
Gogledd Stockton **·** 
Hartlepool **·** 
Hexham **·** 
Houghton a De Sunderland **·** 
Jarrow **·** 
Middlesbrough **·** 
Redcar **·** 
Sedgefield **·** 
South Shields **·** 
Tynemouth **·** 
Wansbeck **·** 
Washington a Gorllewin Sunderland
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Loricît emrallt** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: loricitiaid emrallt) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Neopsittacus pullicauda***; yr enw Saesneg arno yw *Emerald lorikeet*. Mae'n perthyn i deulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*) sydd yn urdd y *Psittaciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. pullicauda*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r loricît emrallt yn perthyn i'r genws *Neopsittacus*, yn nheulu'r Lorïaid (Lladin: *Loridae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Loricît Musschenbroek | Neopsittacus musschenbroekii |  |
|
| Loricît emrallt | Neopsittacus pullicauda |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Loricît emrallt** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Etholaeth seneddol yng Ngorllewin Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Dwyrain Leeds** (Saesneg: *Leeds East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dwyrain Leeds yng Ngorllewin Swydd EfrogEtholaeth Dwyrain Leeds yng Ngorllewin Swydd Efrog
* Gorllewin Swydd Efrog yn LloegrGorllewin Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth yn wreiddiol ym 1885. Fe'i diddymwyd ym 1918 ac ailsefydwyd fel bwrdeistref seneddol ym 1955.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1885–1886: Richard Dawson (Rhyddfrydol)
* 1886–1895: John Gane (Rhyddfrydol)
* 1895–1900: Thomas Leuty (Rhyddfrydol)
* 1900–1906: Henry Cautley (Ceidwadol)
* 1906–1918: James O'Grady (Llafur)
* 1918: *diddymwyd yr etholaeth*
* 1955–1992: Denis Healey (Llafur)
* 1992–2015: George Mudie (Llafur)
* 2015–presennol: Richard Burgon (Llafur)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne
Etholaeth seneddol yn Ne Swydd Efrog, Swydd Efrog a'r Humber, Lloegr, yw **Dwyrain Barnsley** (Saesneg: *Barnsley East*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth Dwyrain Barnsley yn Ne Swydd EfrogEtholaeth Dwyrain Barnsley yn Ne Swydd Efrog
* De Swydd Efrog yn LloegrDe Swydd Efrog yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010.

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–2017: Michael Dugher (Llafur)
* 2017–presennol: Stephanie Peacock (Llafur)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Swydd Efrog a'r Humber**

Batley a Spen **·** 
Beverley a Holderness **·** 
Brigg a Goole **·** 
Calder Valley **·** 
Canol Barnsley **·** 
Canol Doncaster **·** 
Canol Efrog **·** 
Canol Leeds **·** 
Canol Sheffield **·** 
Cleethorpes **·** 
Colne Valley **·** 
De Bradford **·** 
De-ddwyrain Sheffield **·** 
Dewsbury **·** 
Don Valley **·** 
Dwyrain Barnsley **·** 
Dwyrain Bradford **·** 
Dwyrain Kingston upon Hull **·** 
Dwyrain Leeds **·** 
Dwyrain Swydd Efrog **·** 
Efrog Allanol **·** 
Elmet a Rothwell **·** 
Gogledd Doncaster **·** 
Gogledd Kingston upon Hull **·** 
Gogledd-ddwyrain Leeds **·** 
Gogledd-orllewin Leeds **·** 
Gorllewin Bradford **·** 
Gorllewin Kingston upon Hull a Hessle **·** 
Gorllewin Leeds **·** 
Great Grimsby **·** 
Halifax **·** 
Haltemprice a Howden **·** 
Harrogate a Knaresborough **·** 
Hemsworth **·** 
Huddersfield **·** 
Keighley **·** 
Morley ac Outwood **·** 
Normanton, Pontefract a Castleford **·** 
Penistone a Stocksbridge **·** 
Pudsey **·** 
Richmond (Swydd Efrog) **·** 
Rother Valley **·** 
Rotherham **·** 
Scarborough a Whitby **·** 
Scunthorpe **·** 
Selby ac Ainsty **·** 
Sheffield Brightside a Hillsborough **·** 
Sheffield Hallam **·** 
Sheffield Heeley **·** 
Shipley **·** 
Skipton a Ripon **·** 
Thirsk a Malton **·** 
Wakefield **·** 
Wentworth a Dearne