| Diwylliant America Ladin |
| --- |
| Map o wledydd America Ladin |
| Yn ôl gwlad neu *diriogaeth*
* Yr Ariannin
* Bolifia
* Brasil
* Ciwba
* Colombia
* Costa Rica
* Gweriniaeth Dominica
* Ecwador
* El Salfador
* Feneswela
* *Guadeloupe*
* *Guyane*
* Gwatemala
* Haiti
* Hondwras
* *Martinique*
* Mecsico
* Nicaragwa
* Panama
* Paragwâi
* Periw
* *Puerto Rico*
* Tsile
* Wrwgwái

 |
| Diwylliant gwerin
* Crefydd werin
* Llên gwerin

 |
| Llên
* *Boom latinoamericano*
* *Creacionismo*
* *Indianismo*
* *Indigenismo*
* *Modernismo*
* Realaeth hudol

 |
| Cerddoriaeth a dawns
* Bossa nova
* Merengue
* Salsa
* Samba
* Tango

 |
| Celf a phensaernïaeth
* *Avant-garde*
* *Muralismo*

 |
| Ffilm a theledu
* *Telenovela*
* *Tercer Cine*

 |
| * America Ladin
* Diwylliant Sbaeneg
* Diwylliant Portiwgaleg
* Diwylliant Ffrangeg
 |
| * v
* t
* e
 |

Dylanwadwyd ar **ddiwylliant yr Ariannin** gan yr amryw gymunedau Ewropeaidd sydd wedi ymfudo i'r wlad, yn enwedig y Sbaenwyr a'r Eidalwyr. Cafwyd llai o ddylanwad ar ddiwylliant y prif ffrwd gan y bobloedd frodorol ac Affricanwyr nag yng ngwledydd eraill America Ladin, er bod rhywfaint o etifeddiaeth y grwpiau hynny i'w weld ym mydoedd cerdd a chelf.

Enillodd diwylliant Ffrengig le arbennig ym meddylfryd yr Ariannin yn y 19g, wrth i lenorion ac arlunwyr Archentaidd ceisio troi cefn y genedl ar yr etifeddiaeth drefedigaethol ac efelychu gwlad Ewropeaidd arall, Ffrainc, yn hytrach na'r hen ymerodraeth, Sbaen. Erbyn y *belle époque*, cafodd y Ffrangeg ei hystyried yn iaith ddiwylliedig a siaredir gan oreuon cymdeithas a chan nifer o drigolion y brifddinas Buenos Aires, ac roedd arddulliau Ffrengig i'w gweld ym mhob un o'r celfyddydau yn yr Ariannin. Yn niwedd y 19g, roedd siopau llyfrau Buenos Aires yn llawn nofelau, barddoniaeth, ac athroniaeth Ffrangeg, y clasuron a'r cyfoedion fel ei gilydd, roedd papurau newydd a chyfnodolion o Baris ar werth ar draws y ddinas, ac roedd myfyrwyr Archentaidd yn dysgu'r iaith.

Llenyddiaeth
------------

*Prif: Llên yr Ariannin*
José Hernández, awdur y llyfr *Martín Fierro*.
Daeth llenyddiaeth yr Ariannin i sylw rhyngwladol yn rhan olaf y 19g gyda chyhoeddi'r llyfr *Martín Fierro* gan José Hernández. Cyfieithwyd y llyfr yma i dros 70 iaith. Ymhlith prif lenorion yr 20g mae Jorge Luis Borges, Julio Cortázar a Juan Gelman, ill tri ymhlith awduron Sbaeneg pwysicaf yr 20g.

Cyhoeddwyd cryn dipyn o lenyddiaeth Gymraeg gan drigolion y Wladfa hefyd. Yr enwocaf o lenorion y Wladfa yw Eluned Morgan ac R. Bryn Williams.

Cerddoriaeth a dawns
--------------------

Daeth y tango yn enwog fel dull o ddawnsio ac arddull cerddorol, gyda Buenos Aires fel canolbwynt. Ymddangosodd yn ardaloedd dosbarth gweithiol a phuteindai yn niwedd y 19g, dan ddylanwad cerddoriaeth Ffrengig ac Eidalaidd. Gelwir Carlos Gardel yn "Frenin y Tango".

Y Teatro Colón yn Buenos Aires yw un o'r tai opera pwysciaf yn y byd, a hefyd yn cynnal perfformiadau cerddoriaeth glasurol a bale.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Sas, Louis Furman. "The Spirit of France in Argentina", *The French Review,* cyfrol 15, rhif 6, 1942, tt. 468–477.
2. ↑  Daughton, J. P. "When Argentina Was ‘French’: Rethinking Cultural Politics and European Imperialism in Belle‐Époque Buenos Aires", *The Journal of Modern History*, cyfrol 80, rhif 4, 2008, tt. 831–864.

Darllen pellach
---------------

* David William Foster a Melissa Fitch Lockhart, *Culture and Customs of Argentina* (Westport, Connecticut: 1998).
* Gabriela Nouzeilles a Graciela R. Montaldo, *The Argentina Reader: History, Culture, Politics* (Durham, Gogledd Carolina: 2003).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goDiwylliant De America |
| --- |
|  |
| Gwladwriaethau sofranaidd | 

Yr Ariannin **·** 
Bolifia **·** 
Brasil **·** 
Colombia **·** 
Ecwador **·** 
Feneswela **·** 
Gaiana **·** 
Paragwâi **·** 
Periw **·** 
Swrinam **·** 
Trinidad a Thobago1 **·** 
Tsile **·** 
Wrwgwái
 |
|  |
| Tiriogaethau dibynnol,ardaloedd ymreolaethol,a thiriogaethau eraill | 

Arwba1 **·** 
Bonaire1 **·** 
Curaçao1 **·** 
De Georgia ac Ynysoedd Sandwich y De **·** 
Guyane **·** 
Ynysoedd y Falklands
 |
|  |
| 1 Ystyrid weithiau fel rhan o Ogledd America neu Ganolbarth America. |

 |