Un o lwythi frodorol Gogledd America yw'r **Llwyth Bannock**, disgynyddion Paiute y Gogledd, yn wreiddiol, sydd a chysylltiadau diwylliannol â phobl Shoshone y Gogledd. Maent yn nosbarthiad y Basn Mawr o Frodorion Cynhenid. Ymhlith eu tiroedd traddodiadol mae gogledd Nevada, de-ddwyrain Oregon, de Idaho, a gorllewin Wyoming. Heddiw maent wedi'u cofrestru fel "Shoshone-Bannock" sy'n byw yn Neilldir Indiaidd Fort Hall, Idaho. Yng Nghyfrifiad 2010, nododd 89 o bobl eu bod yn tarddu o linach "Bannock", 38 "gwaed-llawn". 

Y Pennaeth Tendoi (Tendoy), Shoshone gyda chyfieithydd tua 1923

Hanes
-----

Darlun gan Frederic Remington o barti hela Bannock yn croesi rhyd ar Afon Snake yn ystod Rhyfel Bannock 1895
Mae gan lwyth Paiute y Gogledd hanes hir o fasnachu gyda llwythau cyfagos. Yn y 1700au, roedd y grwpiau yn nwyrain Oregon yn masnachu gyda'r llwythau brodorol i'r gogledd, a oedd erbyn 1730 wedi meistroli ac yn berchen ceffylau. Yng nghanol y 18g, datblygodd rhai grwpiau ddiwylliant y ceffyl a gwahanu oddi wrth y gweddill, gan ddod yn 'llwyth Bannock'. Rhoddodd y ceffyl y gallu iddynt deithio ymhellach ac yn gynt, o Oregon i ogledd Nevada, de Idaho, a gorllewin Wyoming. Fe wnaethant deithio oddi yno ar Lwybr Bannock i Montana a Chanada i hela bual a byfflo.

Yn draddodiadol mae'r Bannock wedi gwneud crochenwaith, offer o gyrn defaid mynydd, ac yn cario bagiau o groen eog. Mae eu petroglyffau'n dyddio'n ôl cyn i'r Ewropeiaid orchfygu eu gwlad, ac fe wnaethant drosglwyddo eu dyluniad geometrig i waith gleiniau gwydr. Ar gyfer cludiant dros ddŵr, gwnaethent rafftiau TULE allan o frwyn. Cyn diwedd y 19g, roedd pobl Bannock yn pysgota am eog ar Afon Snake yn Idaho ac yn yr hydref, roeddent yn hela'r byfflo. Roedd crwyn y byfflo'n cael eu defnyddio ganddyn nhw i greu tipis.

Mae'r Bannock yn amlwg yn hanes America oherwydd Rhyfel Bannock 1878. Ar ôl y rhyfel, symudodd y Bannockiaid i Neilldir Indiaidd Fort Hall, Idaho gyda llwyth y Northern Shoshone ac yn raddol unodd y ddau lwyth. Heddiw fe'u gelwir yn Shoshone-Bannock.

Yng Nghyfrifiad 2010, nododd 89 o bobl eu bod yn tarddu o linach "Bannock", 38 "gwaed-llawn". Mae 5,315 o bobl wedi'u cofrestru yn Llwythau Shoshone-Bannock yng Ngwarchodfa Fort Hall, ac mae eu dinasyddion i gyd wedi'u dynodi'n "Shoshone-Bannock".

* Mary Jo Estep, athrawes gerddoriaeth elfennol a goroeswr Brwydr Kelley Creek
* Sally Young Kanosh, merch fabwysiedig Brigham Young, gwraig Kanosh
* Mark Trahant, newyddiadurwr
* Randy'L He-dow Teton, model
* LaNada War Jack, arweinydd Streiciau'r Trydydd Byd a Galwedigaeth Alcatraz, actifydd, gwleidydd llwythol, ac academydd

Dolenni allanol
---------------

* Llwythau Shoshone-Bannock, Gwefan Swyddogol
* Rhestr o bobloedd Brodorol America yn yr Unol Daleithiau

1. ↑  Pritzker 2000, t. 226.
2. ↑  Haines
3. 1 2  Pritzker 2000, t. 224.
4. ↑  Kuiper, Kathleen, gol. (2011). *American Indians of California, the Great Basin, and the Southwest*. Britannica Educational Publications. t. 46. ISBN 9781615307128.
5. ↑  Chisholm 1911.
6. ↑  "History of the Shoshone-Bannock Tribes". www.shoshonebannocktribes.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-05-11. Cyrchwyd 8 Gorffennaf 2015.
7. ↑  Pritzker 2000, t. 238.
8. ↑  Pritzker 2000, t. 225.
9. ↑  "2010 Census CPH-T-6. American Indian and Alaska Native Tribes in the United States and Puerto Rico: 2010" (PDF). *www.census.gov*. Archived from the original (PDF) on 9 December 2014. Retrieved 1 January 2015.
10. ↑  Johnson, Troy R. (2009). "Boyer, LaNada (Means)". In Finkelman, Paul; Garrison, Tim Alan (gol.). *Encyclopedia of United States Indian Policy and Law*. Washington, D.C.: CQ Press. doi:10.4135/9781604265767.n77. ISBN 978-1-933116-98-3.