Newyddiadurwr a chyflwynydd teledu Seisnig oedd **Richard Douglas James Baker** OBE RD (15 Mehefin 1925 – 17 Tachwedd 2018).

Bywyd ac addysg gynnar
----------------------

Fe'i ganwyd yn Willesden, yn fab i Albert Baker a'i wraig Jane Isobel (ganed Baxter). Yn fab hynaf i blastrwr, fe'i haddysgwyd yn Ysgol Ramadeg Kilburn ac yn Peterhouse, Caergrawnt. Wedi graddio, aeth yn actor yn y *Birmingham Repertory Theatre* ac yn athro yn Ysgol Wilson's yn Camberwell, Llundain.

Gwasanaeth milwrol
------------------

Roedd Baker yn gwasanaethu gyda Gwirfoddolwyr Wrth Gefn y Llyngesol Brenhinol yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Roedd ar long glirio ffrwydrynnau a oedd yn gwarchod confoiau cyflenwi'r Arctig y Cynghreiriaid i'r Undeb Sofietaidd. Enillodd addurniad Cronfa Wrth Gefn y Llynges Frenhinol. Ym mis Mai 2015, dyfarnwyd Medal Ushakov iddo am ei wasanaeth yn y confoiau Arctig yn yr Ail Ryfel Byd.

Gyrfa ddarlledu
---------------

Dechreuodd gweithio i'r BBC fel cyhoeddwr, gan gyflwyno newyddion teledu cyntaf y BBC a ddarlledwyd ar 5 Gorffennaf 1954, er mae John Snagge bu'n darllen y bwletin wedi cyflwyniad Barker. Roedd ganddo gysylltiad agos â darlledu cerddoriaeth glasurol, a chyflwynodd lawer o raglenni cerddoriaeth ar y teledu a'r radio, gan gynnwys, am flynyddoedd lawer, y darllediad byw blynyddol o Noson Olaf y Proms. Roedd yn banelwr rheolaidd ar y sioe cwis cerddoriaeth glasurol *Face the Music*.

Gwnaeth Baker ymddangosiadau cameo mewn tair pennod (30, 33 a 39) o *Monty Python's Flying Circus* *ac ar Sioe Nadolig Morecambe a Wise ym 1977. Roedd hefyd yn lleisio* Mary, Mungo a Midge *(1969), cartŵn i blant a gynhyrchwyd ar gyfer y BBC, a* Teddy Edward *(1973), cyfres arall i blant eraill, yn ogystal â chyfansoddiad Prokofiev i blant Pedr a'r Blaidd. Ar y radio, cyflwynodd* Baker's Dozen *a* Start the Week *ar Radio 4 o Ebrill 1970 hyd 1987,* Mozart, These You Have Loved *(1972-77), a* Melodies for You *ar gyfer BBC Radio 2 (1986-1995, 1999-2003). Hefyd, cyflwynodd* Your Hundred Best Tunes *ar Radio 2 y BBC ar nosweithiau Sul, wedi cymryd drosodd gan Alan Keith a fu farw yn 2003. Wedi i Baker ymddeol ym mis Ionawr 2007 gollyngwyd* Your Hundred Best Tunes *gan y BBC.*

Bywyd personol
--------------

Priododd Margaret Celia Martin ar 2 Mehefin 1961.. Bu iddynt dau fab Andrew, colofnydd chwaraeon i The Daily Telegraph a James, swyddog gweithredol yng nghwmni teledu *Red Arrow Studios*.

Bu farw yn Rhydychen.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Thumim, Janet (2004). *Inventing television culture*. Rhydychen: OUP. ISBN 9780198742234.
2. ↑  *Who's Who. An annual biographical dictionary*. Llundain: A & C Black. 2001. tt. 92. ISBN 0 7136 5432 5.
3. ↑  French, Katie (17 November 2018). "Newsreader Richard Baker who introduced first BBC news bulletin dies aged 93". Cyrchwyd 17 Tachwedd 2018 – drwy www.telegraph.co.uk.
4. ↑  "Richard Baker: The birth of TV news". BBC. 2 July 2004. Cyrchwyd 2 Tachwedd 2014.
5. 1 2  "BBC newsreader Richard Baker dies aged 93". Guardian. Cyrchwyd 17 Tachwedd 2018.
6. ↑  "The Morecambe and Wise Show, Christmas Show 1977". Cyrchwyd 17 Tachwedd 2018.
7. ↑  Plunkett, John (10 January 2007), "Titchmarsh replaces Radio 2's Your Hundred Best Tunes", *The Guardian*,
8. ↑  "Richard Baker Wedding". *BBC newscaster Richard Baker getting married to Margaret Celia Martin at St Mary's Church, as BBC cameraman Gerald Rowley films the occasion, London, June 2nd 1961. (Photo by Fox Photos/Hulton Archive/Getty Images)*. Cyrchwyd 17 Tachwedd 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 38159725
* LCCN: n50020896
* ISNI: 0000 0001 0779 8850
* GND: 1265023131
* NKC: pna2007397333
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |