Chwaraer snwcer proffesiynol o Tooting, Llundain  **yw James Warren White**, MBE (ganed 2 Mai 1962). Yn ystod ei yrfa, mae wedi cyrraedd rownd derfynol Pencampwriaeth chwe gwaith. Mae'n cael ei gyfeirio ato'n aml fel "People's Champion",  ac oherwydd ei ddull ymosodol a rhwydd o chwarae, mabwysiadodd y ffugenw "The Whirlwind". 

Ymysg gorchestion White, enillodd Pencampwriaeth Prydain, y Meistri, Cwpan y Gwledydd ac yn ogystal, ef oedd y chwaraewr llaw chwith cyntaf i gyflawni rhediad 147 ym Mhencampwriaeth y Byd.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd White yn Heol Streathbourne, Tooting, Llundain, Lloegr, ac astudiodd yn Ysgol Gyfun Hillcroft (ailenwyd yn hwyrach fel Coleg Ernest Bevin). O'r oed wyth neu naw, trodd ei ganolbwyntio o waith academaidd i dreulio mwy a mwy o amser yn "Zans", neuadd Snwcer Ted Zanoncelli. Yn dilyn marwolaeth Ted yn 1978, trosglwyddwyd y neuadd i'w ferch. O gwmpas yr adeg hynny, cyfarfu â Tony Meo,  ac aeth y ddau ymlaen i gystadlu gyda'i gilydd mewn nifer o leoliadau. Arweiniodd ei dalent snwcer naturiol tuag at yrfa amatur llwyddiannus. Wedi iddo ennill Pencampwriaeth Amatur Lloegr yn 1979, y flwyddyn wedyn, ef oedd y ieuengaf erioed i ennill Pencampwriaeth Amatur y Byd, yn 18,  record sydd erbyn hyn wedi ei drechu gan Ian Preece a Hossein Vafaei.

Gyrfa
-----

Gyda nifer fawr o gyflawniadau a theitlau, gan gynnwys deg twrnamaint graddedig, mae White yn cael ei gyfrif un uchel iawn ar restr y chwaraewyr mwyaf llwyddiannus. Mae'r BBC yn ei ddisgrifio fel "legend". Yn chwaraewr llaw chwith, cyrhaeddodd rownd derfynol Pencampwriaeth y Byd ar chwe achlysur (1984, 1990–1994) ond ofer fu ei ymgais i ennill teitl mwya'r gamp ers pencampwriaeth 1981. Cafodd White drafferth gyda chysondeb safon yn y 2000au ac yn dilyn colli rownd gyntaf Pencampwriaeth y Byd 2006, cwympodd allan o restr 32 uchaf y byd. Parhaodd White i lithro i lawr y rhestr gan gyrraedd rhif 65 ond cododd eto i rif 56 erbyn tymor 2009/10 season. White yw un o chwech chwaraewr yn unig sydd wedi cwblhau rhediad o 147 yn Theatr y Crucible, gan wneud hynny yn ystod Pencampwriaeth y Byd 1992. Mae wedi cyflawni mwy na 300 o redidadau dros gant yn ystod ei yrfa.

Bywyd personol
--------------

Priododd White â Maureen Mockler ac mae ganddyn nhw bump o blant: Lauren (ganed 1981), Ashleigh (ganed 1987), Georgia (ganed 1988), Breeze (ganed 1989), a Tommy (ganed 1998). Ar hyn o bryd mae'n byw yn Epsom, Surrey.

Er ei fod fwyaf adnabyddus am snwcer, mae hefyd yn chwaraewr pŵl a snwcer. Yn ogystal â Steve Davis ac Alex Higgins, roedd yn aelod o dîm pŵl llwyddiannus Ewrop yng Nghwpan Mosconi 1995, gan ennill y gem dyngedfennol yn erbyn Lou Butera. Enillodd ail dwrnamaint y  Poker Million, cynhaliwyd yn 2003, gydaSteve Davis hefyd wrth y bwrdd. Roedd hefyd yn ffrindiau mawr â'r chwaraewr pocer proffesiynol, Dave "The Devilfish" Ulliott.

Yn y 1990au hwyr, cipiwyd ci White,  daeargi o'r enw Splinter, a'i ddal yn wystl. Dyma oedd y ci cyntaf i gael poster lliw ar flaen Splinter papur *The Times*. Talodd White i'w achub, a dychwelwyd y ci. Bu Splinter fyw am dair mlynedd arall.

Yn 1999, derbyniodd MBE.  Trwy gyd-ddigwyddiad, mae'r tri chwaraerwr sydd wedi ei faeddu mewn rowdniau terfynol Pencampwriaeth Byd (Davis, 1984; Hendry, 1990, 1992, 1993, 1994; Parrott, 1991) hefyd wedi derbyn MBE. Yn 2005, fel rhan o gytundeb nawdd gyda saws HP, newidiodd ei enw i Jimmy Brown dros bencampwriaeth y Meistri.

Ym mis Tachwedd 2007, bu farw ei dad, Tommy White, yn 88 oed. Ar y cyd â'i ferch, Lauren Albert, mae White yn gyfarwyddwr o'r cwmni Jimmy White Ltd. gafodd trosiant gwerthu o £180,359 yn 2006. Mae White wedi bod yn gefnogwr o dîm  Harrogate Town ers 1972.

Yn ei hunangofiant, gyhoeddwyd yn Nhachwedd 2014, datgelodd White iddo fod yn gaeth i crac cocên am gyfnod o dri mis yn ystod ei yrfa. Dechreuodd gymryd y cyffur yn dilyn ei golled i Steve Davis yn rownd derfyndol Pendcampwriaeth y Byd 1984.

Ymddangosiadau yn y cyfryngau
-----------------------------

Roedd gan White rôl cameo fel ei hun yn y comedi gan Stephen Chow yn 1990, *Legend of the Dragon*.

Ar raglen boblogaidd y BBC *Big Break*, White oedd y chwaraewr cyntaf i glirio'r bwrdd gyda  3 coch yn weddill yn rhan ola'r her (felly'n ennill y brif wobr i'r cystadleuwr). Cafodd ei gyflwyno i'r gynulleidfa ar bob ymddangosiad i'r gân "Jimmy Jimmy" gan The Undertones. White oedd hefyd yr enillydd cyntaf ar raglen ITV, *Tenball*,  oedd yn cynnwys cymysgedd o pŵl a snwcer.

Yn y ffilm *Jack Said* , chwaraeodd White ran Vic Lee, perchennog clwb snwcer, yn ei rôl ffilm cyntaf  ar gyfer sinema Prydeinig.

Ymddangosodd White yn 9fed gyfres White *I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!* Gorffennodd yn y trydydd safle ar y 4ydd o Ragfyr 2009 gyda Gino D'Acampo yn fuddugol.

Mae White wedi cymeradwyo pedwar gêm cyfrifiadur: *Jimmy White's 'Whirlwind' Snooker*, *Jimmy White's 2: Cueball*, *Jimmy White's Cueball World* a *Pool Paradise*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Whirlwind Q&A". BBC Sport. 20 Ebrill 2007. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2011.
2. ↑  "Jimmy White on Ronnie O'Sullivan, his snooker future and visit to Norwich". Eastern Daily Press. 5 Chwefror 2014. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-05-08. Cyrchwyd 7 Mai 2014.
3. ↑  "Profile: Jimmy White MBE". BBC Sport. 17 Mawrth 2004. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2011.
4. ↑  Nodyn:World Snooker
5. ↑  "Snooker Player Jimmy White Plays Online Pool at Play89". PRLeap.com. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2011.
6. ↑  "History of the Poker Million". Poker Player. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2 Mehefin 2011. Cyrchwyd 4 Mai 2011. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
7. ↑  McRae, Donald (1 Rhagfyr 2003). "The return of a frayed master who still calls himself The Whirlwind". *The Guardian*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 24 Tachwedd 2009. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2011. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
8. ↑  Wainwright, Martin (9 Chwefror 2005). "Brown is the new White in saucy promotion". guardian.co.uk. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2011.
9. ↑  "Sport.co.uk meets...Jimmy White". Sport.co.uk. Cyrchwyd 23 Rhagfyr 2011.
10. ↑  "Jimmy White: Snooker legend reveals drug addiction".
11. ↑  "I'm A Celebrity... Get Me Out of Here: reality show line-up is announced". The Daily Telegraph. 12 Tachwedd 2009. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-11-16. Cyrchwyd 7 Tachwedd 2011.
12. ↑  Simpson, Oli. "Jimmy White finishes third on 'I'm A Celeb'". Digital Spy. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-12-10. Cyrchwyd 7 Tachwedd 2011.
13. ↑  "I'm A Celebrity's D'Acampo and Manning face rat charges". BBC News. 6 Rhagfyr 2009. Cyrchwyd 7 Tachwedd 2011.

Llyfryddiaeth
-------------

* White, Jimmy; Kingsland, Rosemary (1998). *Behind the White Ball: My Autobiography*. London: Hutchinson. ISBN 0-09-180126-5.
* Malone, Aubrey (2009). *Whirlwind: The Incredible Story of Jimmy White*. Know the Score Books. ISBN 1-84818-742-4.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan swyddogol
* Profile at Global Snooker
* Profile at Pro Snooker Blog
* 
* "Higgins and White win the World Doubles Championship 1984". YouTube. 6 Medi 2009. Cyrchwyd 6 Medi 2009.
* "Jimmy White wins 1984 Masters".

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 315533684
* LCCN: nb2011001718

 |