Golwg chwith a de o Dragon 64
Golwg cefn o Dragon 32
Cyfrifiaduron cartref a grëwyd yn yr 1980au yw'r **Dragon 32** a **Dragon 64**. Roedd y Dragon yn debyg iawn i'r TRS-80 Color Computer a'u cynhyrchwyd i'r farchnad Ewropeaidd gan Dragon Data Ltd, ym Mhort Talbot, Cymru, ac i'r farchnad Americanaidd gan Tano o New Orleans, Louisiana. Mae model rhif yn priodoli'r gwahaniaeth rhwng y ddau beiriant sydd gyda 32 a 64 cilobeit o RAM, yn y drefn honno.

Hanes y Cynhyrchiad
-------------------

Yn y 1980au cynnar, yr oedd marchnad Brydain cyfrifiadur cartref yn llwyddo. Roedd peiriannau newydd ar gael bron bob mis. Ym mis Awst 1982, ymunodd Dragon Data i'r ffrae gyda'r Dragon 32; dilynodd y Dragon 64 un flwyddyn wedyn. Gwerthwyd y cyfrifiaduron yn llwyddiannus braidd i ddechrau a'i denodd diddordeb o rai datblygwyr annibynnol meddalwedd, yn enwedig Microdeal. Cychwynnodd cylchgrawn Dragon User eu cyhoeddi yn fuan wedi lansiad y peiriant.

Ym marchnad cyfrifiadur cartref preifat, lle oedd gemau yn yrrwr o bwys, dioddefodd y Dragon o achos eu galluoedd yn llai i beiriannau cyfoes fel y Sinclair ZX Spectrum a'r BBC Micro.

Nid oedd yn hawdd i'r Dragon dangos llythyrau lower-case.  Byddai rhai o becynnau cymhwyso cymhlethach yn eu synthesu hwy gan ddefnyddio moddau lluniau eglurdeb-uwch (yn yr un modd y delweddid nodau diffiniwyd-gan-ddefnyddiwr i becynnau graffigol fel gemau).  Daeth rhaglenni i'r lan heb lythrennau bychain.  I bob pwrpas, hyn a'i chloi allan o'r farchnad a oedd ffynnu.

Fel canlyniad o'r cyfyngiadau hyn, nid oedd y Dragon yn llwyddiant masnachol, ac aeth Dragon Data i'r wal ym mis Mehefin 1984.

Logo Dragon

Nodau technegol
---------------

### Caledwedd a pherifferolion

Adeiladwyd y Dragon ar sylfaen Motorola MC6809E, prosesydd sy'n gweithredu ar 0.89 MHz. Roedd hyn yn fodel CPU ddatblygedig 8-did, sydd ymysg pethau eraill, galluoedd 16-did cyfyngedig.  Yn nhermau pŵer crai cyfrifiadurol, curodd y Dragon y mwyafrif o'i cystadlaethwyr cyfoes a'u ddefnyddio'r MOS Technology 6502 hŷn ond nid oedd hyn yn wahaniaeth mawr ym marchnad lle oedd galluoedd graffigol a gemau yn bwysicach i ddefnyddwyr.

Roedd yn bosibl codi cyflymdra'r cyfrifiadur gan ddefnyddio POKE 65495,0 sy'n cyflymu'r ROM-resident BASIC interpreter, ond analluogi gweithrediadau cywir o'r cysylltiadau casét ac argraffydd.  Nid oedd pob Dragon yn gallu gweithredu ar y cyflymdra uwch oherwydd amrywiannau cynhyrchu, a gall defnyddio'r POKE hwn achosi rhai o unedau i chwalu neu fynd yn ansefydlog (neu annibynadwy), ond heb ddifrod parhaol.  Mae POKE 65494,0 yn newid y cyflymdra yn rheolaidd.  Mae POKE 65497,0 yn codi cyflymdra yn fwy eto ond collir arddangoswr tan ddewisir cyflymdra is.

Hefyd, defnyddiodd y Dragon y SN74LS783/MC6883 Synchronous Address Multiplexer (SAM) a'r MC6847 Video Display Generator (VDG).  Darparwyd I/O gan ddau MC6821 Peripheral Interface Adapters (PIAs).  Uwchraddiwyd llawer o Dragon 32s gan eu perchenogion hyd at 64 cilobeit o gof hapgyrch.  Ehangwyd rhai pellach hyd at 128 cilobeit, 256 cilobeit neu 512 cilobeit gyda rheolyddion cof / unedau rheolydd cof.

Mae maes eang o berifferolion i'r Dragon 32/64, a hefyd mae ychwanegiadau fel y Dragon's Claw sy'n darparu cyson i'r Dragon â maes eang o ychwanegiadau'r BBC Micro (yn enwedig yn ffactor pwysig yn y farchnad gartref yn y DU). Er nad peiriant wedi adeiledig yn system weithredu disg (tapiau casét bod y diofyn data-storio mecanwaith yn y cyfrifiadur cartref farchnad ar y pryd), DragonDOS a gyflenwir fel rhan o'r disg rheolydd rhyngwyneb rhwng Draig Data Ltd. Y nifer o allanol porthladdoedd (gan y safonau'r pryd), gan gynnwys y safon RS-232 ar y 64, hefyd yn caniatáu i hobbyists i osod ystod eang o gyfarpar.

Roedd cysylltiad monitor ar y Dragon sy'n arwedd anarferol yn yr amser honno a gellid defnyddio hyn yn lle cysylltiad teledu.  Oherwydd pris uchel monitorau un pwrpas ar yr amser honno nid oedd yr allbwn hwn yn cael ei ddefnyddio yn aml.  Mae'r allbwn yn cynhyrchu signal fideo cyfansawdd a ellir ei ddefnyddio i ddangos llun gwell ar setiau teledu.

Mae'r Dragon yn defnyddio joysticks analog sy'n wahanol i'r mwyafrif o gyfrifiaduron cartref yn y cyfnod hwnnw a ddefnyddir systemau digidol sy'n rhatach i gyflawni ond ar yr un amser nid ydynt yn amlbwrpas.  Gellir defnyddio mewnbwn gem i blygio i mewn light pens ymysg pethau eraill.

Cyfansoddwyd manylion y Dragon gan Tony Clarke a Richard Wadman.

Roedd mam-fwrdd gref gyda'r unedau y tu mewn i flwch helaeth yn debyg i'r BBC Micro, a chaniatásant addasu cartref yn well na llawer o'i cyfoedion sydd y tu mewn i flychau braidd yn fach.

### Moddau Fideo

Testun du ar wyrdd yw'r prif fodd gweld (ond mewn gwirionedd, gwyrdd dyfnach a budr oedd).  Blociau seiliedig o chwarter-teilsen yw'r un unig graffeg sy'n bosibl yn y modd fideo hwn.

Mae ganddo ddewis o foddau eglurdeb llun uchel o'r enw PMODES 0-4, sy'n dangos unlliw a phedwar lliw bob yn ail mewn eglurdebau uwch yn olynol, yn cyrraedd yr uchafbwynt du a gwin 256x192 PMODE 4. Mae gan bob modd dau balet lliw posib. Yn anffodus roedd rhain ychydig yn orliwgar gan gymharu'n anffafriol o ran delwedd gyda chyfrifiaduron cartref eraill y cyfnod. Roedd hefyd yn amhosib defnyddio gorchmynion argraffu safonol i argraffu testun ar y moddau graffigol, gan achosi trafferthion datblygu meddalwedd.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Sangani, Kris (2009). "Gadgets That Design Forgot". *Engineering & Technology* (IET) **4** (16): 31. doi:10.1049/et.2009.1604. ISSN 1750-9637.. Adalwyd 2017-04-12.
2. ↑  Worlock, Peter. "Dragon Fire Flickers". *Personal Computer News*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2014-09-15. Cyrchwyd 14 September 2012.
3. ↑  "The Computer that Roared" by Fernleigh Edmonson.
4. ↑  Brooks, Phil. "Dragon User May 1985, 'Write On!'" (PDF). *World of Dragon*. Dragon User. t. 10. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2016-03-11. Cyrchwyd 2017-04-12.