Roedd **William Squire** (29 Ebrill 1917 – 3 Mai 1989) yn actor llwyfan, ffilm a theledu o Gymru.

Ganwyd Squire yng Nghastell Nedd, Morgannwg, yn fab i William Squire a'i wraig Martha (née Bridgeman).

Gyrfa
-----

Fel actor llwyfan, perfformiodd Squire yn Stratford-upon-Avon ac yn yr Old Vic, gan gymryd lle ei gyd-wladwr Richard Burton fel Brenin Arthur yn Camelot yn y Majestic Theatre ar Broadway. Un o'i ymddangosiadau ffilm gyntaf oedd yn y ffilm Alexander the Great yn 1956, gyda Burton yn serennu yn y brif rôl.

Roedd ei rolau sgrin amrywiol yn cynnwys Thomas More yn fersiwn ffilm 1969 o ddrama Maxwell Anderson, Anne of the Thousand Days, Syr Daniel Brackley yn addasiad teledu 1972 o The Black Arrow gan Robert Louis Stevenson, llais Gandalf yn fersiwn animeiddiedig 1978 o'r The Lord of the Rings a *Shadow* yn y gyfres The Armageddon Factor, *Doctor Who* 1979. Efallai ei fod yn fwy adnabyddus yn ei rol fel Hunter, uwch yr asiant cyfrinachol David Callan, yn y gyfres ysbiwr Callan yn y 1970au cynnar; Cymerodd Squire y rôl drosodd o Derek Bond.

Mewn set o ffilmiau addysgol a gynhyrchwyd gan Encyclopædia Britannica am Macbeth gan  William Shakespeare, chwaraeodd Squire rôl Macbeth. Roedd hyn yn cyd-fynd â'i yrfa hir fel actor Shakespeare, a oedd yn cynnwys rolau yn y gyfres deledu clasurol *Age of Kings* yn 1960.

Ym 1967 cydweithiodd William Squire â George Guest, cyd-Gymro ac organydd a Chyfarwyddwr Cerdd Coleg Sant Ioan, Caergrawnt  ar recordiad LP o ddarlleniadau a charolau,  *A Meditation on Christ's Nativity* (Argo Records [UK] ZRG 550, a ryddhawyd yn 1968). Roedd y darlleniadau yn cynnwys cerddi: *The Annunciation*, John Donne; *Dialogue*, George Herbert; *On the Morning of Christ's Nativity* (detholiad), John Milton; *Chanticleer*, William Austin; *The Burning Babe*, Robert Southwell; *The Guest*, Thomas Ford a *Journey of the Magi*, T.S. Eliot. Darllenwyd hefyd ddarnau o Hamlet I.i Shakespeare: "S*ome say that ever 'gainst that season comes*" a chyfieithiad *New English Bible* o 1 Ioan 1: 1-10. Gellir clywed y recordiad hwn yma.

Bywyd personol
--------------

Roedd ei briodas gyntaf gyda'r actores Betty Dickson. Priododd yr actores Juliet Harmer ym 1967.

Mae yna fainc ar Hampstead Heath sy'n ymroddedig iddo.

Marw
----

Bu farw Squire yn Llundain, Lloegr, o achosion anhysbys ar 3 Mai 1989, bedwar diwrnod ar ôl ei ben-blwydd yn 72 oed.

Ffilmyddiaeth
-------------

* *The Long Dark Hall* (1951) - Sgt. Cochran
* *The Man Who Never Was* (1956) - Lt. Jewell
* *Alexander the Great* (1956) - Aeschenes
* *The Battle of the River Plate* (1956) - Ray Martin
* *Dunkirk* (1958) - Captain (heb gydnabyddiaeth)
* *Innocent Sinners* (1958) - Father Lambert (heb gydnabyddiaeth)
* *A Challenge for Robin Hood* (1967) - Sir John
* *Where Eagles Dare* (1968) - Capt. Lee Thomas
* *Anne of the Thousand Days* (1969) - Thomas More
* *The Lord of the Rings* (1978) - Gandalf (llais)
* *The Thirty Nine Steps* (1978) - Harkness
* *Blake's 7* (1979) - Kommissar
* *Marco Polo* (1982) - Inn-Keeper
* *Testimony* (1988) - Khatchaturyan

Dolenni allanol
---------------

* William Squire ar wefan Internet Movie Database

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Tolkien Gateway. Accessed 19 April 2013
2. ↑  "St. John's College Choir". *Discogs* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2017-09-21.
3. ↑  "WebVoyage Titles". *catalog.princeton.edu*. Cyrchwyd 2017-09-21.