Daeth **Dennis Howard Marks**, neu **Mr. Nice** (13 Awst 1945 – 10 Ebrill 2016) yn ddrwg-enwog fel smyglwr hashish rhyngwladol trwy nifer o achosion llys â phroffil uchel, cysylltiadau tybiedig gyda grŵpiau megis MI6, yr IRA, a'r Mafia, a'i euogfarniad yn y pen draw gan Weinyddiaeth Gorfodaeth Cyffuriau Americanaidd.

Bywyd cynnar ac addysg
----------------------

Ganwyd Marks ym Mynydd Cynffig, ger Pen-y-bont ar Ogwr Mynychodd Ysgol Ramadeg y Garw a Coleg Balliol, Rhydychen rhwng 1964 a 1967 i astudio Gradd (B.A. Oxon) Gwyddoniaeth Naturiol, *Ffiseg* cyn astudio ym Mhrifysgol Llundain rhwng 1967 ac 1968 (graddiodd o'r Athrofa Ffiseg). Dychwelodd i Balliol, Rhydychen i astudio Hanes ac Athroniaeth (Dip. H.Ph. Sc.) rhwng 1968 a 1969, ac yna i Brifysgol Sussex i astudio Athroniaeth Gwyddoniaeth rhwng 1969 a 1970 (M.A. Oxon).

Cymraeg yw mamiaith Howard Marks ond nid yw'n ystyried ei Gymraeg ysgrifenedig yn gwbl rhugl.

Gyrfa smyglo cyffuriau
----------------------

Fe dreuliodd saith mlynedd mewn carchar ym Mhenydfa'r Unol Daleithiau, Terre Haute. Yn ystod ei yrfa smyglo, honnir iddo wrthod defnyddio trais a gwrthododd ddelio mewn cyffuriau caled.

Bywyd ar ôl y carchar
---------------------

Ers ei ryddhau o'r carchar, mae Marks wedi cyhoeddi hunangofiant, *Mr Nice* (Secker and Warburg, 1996), a ddaeth yn werthwr-gorau, ac sydd wedi cae ei gyfieithu i nifer o ieithoedd. Ynghyd â *Mr Nice*, mae hefyd wedi casglu antholeg *The Howard Marks Book of Dope Stories* (Vintage, 2001) ac yn fwy diweddar, dilyniant i'w hunangofiant; *Señor Nice: Straight Life From Wales to South America*. Yn 2003, cyhoeddodd un o bartneriaid Howard yn y 'movement of beneficial herbs industry', Phil Sparrowhawk hunangofiant ei hun, a ysgrifennwyd gyda Martin Knight, *Grass,* (Mainstream 2003). Mae Marks yn ymgyrchydd dros gyfreithloni cannabis ac mae'n teithio'r byd fel sioe un dyn. Ymddangosodd hefyd yn y rhaglen ddogfen *Stoned in Suburbia* a ddarlledwyd ar Sky One yng ngwledydd Prydain.

Sefodd Howard Marks fel ymgeisydd ar gyfer Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig yn 1997, dros fater sengl yr ymgyrch i gyfreithloni cannabis. Ymgeisiodd am bedair sedd ar unwaith: De Norwich (yn erbyn yr ysgrifennydd cartref i ddod Charles Clarke), Gogledd Norwich, Castell-nedd a Southampton Test. Enillodd bleidlais ar gyfartaledd o 1%.

Arweiniodd hyn at ffurfiad y Legalise Cannabis Alliance (LCA) gan Alun Buffry yn 1999.

Bywyd personol
--------------

Erbyn hyn mae'n byw yn Palma de Mallorca. Estraddodwyd ef a'i gyn-wraig erbyn hyn, Judy Marks, o Mallorca, Sbaen i Florida. Mae ganddynt dri o blant; Amber, Francesca a Patrick. Mae ganddo hefyd ferch hŷn, Myfanwy, o berthynas pum mlynedd gyda Rosie Lewis. Mae Judy Marks hefyd wedi ysgrifennu hunangofiant o'u bywyd gyda'i gilydd, *Mr Nice and Mrs Marks*, a gyhoeddwyd gan Ebury Press yn 2006.

Yn 2015 canfuwyd fod ganddo ganser anwelladwy o'r coluddyn a bu farw yn Ebrill 2016.

Cyfeirnodau yn niwylliant poblogaidd
------------------------------------

* Gwnaeth Howard Marks ymddangosiad cameo yn y ffilm Human Traffic, yn disgrifio 'gwleidyddiaeth sbliff'.
* Gwmaeth ymddangosiad cameo arall yn y gomedi sefyllfa *Germination* ar MTV UK, sydd yn dilyn dau *flatmate* sy'n delio cyffuriau,.
* Ef yw'r Diafol yn Dirty Sanchez: The Movie
* Mae'n destun i'r gân *Hangin' with Howard Marks* gan y Super Furry Animals, a ryddhawyd ar eu halbwm Fuzzy Logic. Ymddangosa Marks ar y clawr mewn amryw o guddwisgoedd - lluniau pasbost honedig o'i oes fel trafnidiwr cyffuriau. Daethant yn ffrindiau yn ddiweddarach, gan haeddu sôn yn ei hunangofiant.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Kevin Rawlinson (10 Ebrill 2016). 'Mr Nice' Howard Marks dies aged 70. *The Guardian*. theguardian.co.uk.
2. ↑  Marks, Howard. *Mr Nice* (Vintage, 2010), t. 26. ("*For the first five years of my life, I spoke only Welsh.*")
3. ↑   Gareth Miles (25 Chwefror 2010). Howard Marks a Fi. BBC Cymru. "ymddiheurai Howard nad oedd ei Gymraeg ysgrifenedig yn ddigon rhywiog iddo allu dweud dim o bwys"
4. ↑  Top Buzzer

Dolenni allanol
---------------

* howardmarks.co.uk Archifwyd 2014-06-29 yn y Peiriant Wayback.
* Adolygiad o *Mr. Nice*

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 84510010
* LCCN: nb2007021592
* ISNI: 0000 0000 8275 3321
* GND: 132774240
* SUDOC: 052625044
* BNF: cb135697521 (data)
* NKC: kv2008437680
* BNE: XX1488200
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |