recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/{{taxonomy/Nodyn:Taxonomy/Fraxinus|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} 
***Fraxinus ornus***, **onnen Manna** neu **onnen flodeuol De Ewrop**, rhywogaeth o *Fraxinus* cynhenid i dde Ewrop a de-orllewin Asia, o Spaen a'r Eidal i Awstria a'r Weriniaeth Tsiec i'r gogledd, ac i'r dwyrain trwy'r Balcanau, Twrci, a gorllewin Syria i Libanus ac Armenia.

Cynaeafu a defnydd
------------------

Mae onnen Manna *Fraxinus ornus* yn cael ei dyfu'n aml fel coeden addurniadol yn Ewrop i'r gogledd o'i chynefin brodorol oherwydd ei blodau addurniadol. Weithiau gelwir y rhywogaeth yn "onnen flodeuol". Mae rhai sbesimenau wedi cael eu himpio ar wreiddgyffion *Fraxinus excelsior*, gyda newid amlwg iawn yn aml yn y rhisgl ar linell yr impiad i risgl holltog rhywogaeth y gwreiddgyff.

Gellir ennill hylif llawn siwgr o'r sudd trwy dorri'r rhisgl. Cymharwyd hyn ar ddiwedd y canol oesoedd (a ardystiwyd gan tua 1400 OC) â'r manna beiblaidd, a roddodd fod i enw Saesneg y goeden *Manna ash*, a rhai o'r enwau brodorol o'i hardal gynhenid (*fresno del maná* yn Sbaeneg , *frassino da manna* yn Eidaleg). Mewn gwirionedd, mae'r siwgr mannose a'r alcohol manitol ill dau yn tynnu eu henwau o'r trwyth hwn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Nodyn:BSBI 2007
2. ↑  K. Rushforth (1999). *Trees of Britain and Europe* (yn Saesneg). Collins. ISBN 0-00-220013-9.
3. ↑  Flora Europaea: *Fraxinus ornus*
4. ↑  Med-Checklist: *Fraxinus ornus*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Arnaud Desplechin yw ***Trois Souvenirs De Ma Jeunesse*** a gyhoeddwyd yn 2015. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Nos Arcadies*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Arnaud Desplechin. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Quentin Dolmaire. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2015. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Black Mass* sef ffilm fywgraffyddol gan Scott Cooper. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Arnaud Desplechin ar 31 Hydref 1960 yn Roubaix. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1984 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Institut des hautes études cinématographiques.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Officier des Arts et des Lettres‎
 * Gwobr César y Cyfarwyddwr Gorau
 * Gwobr Louis Delluc
 * Chevalier de la Légion d'Honneur

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 90% (Rotten Tomatoes)
* 7.5/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Arnaud Desplechin nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Mai 2016.
3. ↑  .
4. 1 2   (yn en) *Internet Movie Database*, Wikidata Q37312, adalwyd 4 Tachwedd 2022
5. 1 2  "My Golden Days". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwyr Jack Buchanan a Charles Saunders yw ***One Wild Oat*** a gyhoeddwyd yn 1951. Fe'i cynhyrchwyd yn y Deyrnas Gyfunol. Lleolwyd y stori yn Llundain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Vernon Sylvaine a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stanley Black. Dosbarthwyd y ffilm gan Coronet Films a hynny drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Audrey Hepburn, Ingeborg von Kusserow, James Fox, Joan Rice, Andrew Crawford, Stanley Holloway, Charles Groves, Robertson Hare a Sam Costa. Mae'r ffilm *One Wild Oat* yn 77 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1951. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *A Streetcar Named Desire* sy’n ffilm am berthynas pobl a’i gilydd ac, yn serennu Marlon Brando, gan y cyfarwyddwr ffilm Elia Kazan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Robert Navarro oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Marjorie Saunders sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Jack Buchanan ar 2 Ebrill 1891 yn Helensburgh a bu farw yn Llundain ar 11 Chwefror 1968.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Jack Buchanan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| One Wild Oat |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1951-01-01 |
| That's a Good Girl |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1933-01-01 |
| The Sky's The Limit |  | y Deyrnas Gyfunol | Saesneg | 1938-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Gerhard Lamprecht yw ***Einmal Eine Große Dame Sein*** a gyhoeddwyd yn 1934. Fe'i cynhyrchwyd gan Bruno Duday yn yr Almaen; y cwmni cynhyrchu oedd Universum Film AG. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Franz Doelle. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Wolf Albach-Retty, Grethe Weiser, Carola Höhn, Hans Junkermann, Werner Finck, Werner Fuetterer, Ida Wüst, Arthur Schröder, Fritz Odemar, Gretl Theimer, Käthe von Nagy, Hadrian Maria Netto, Gustav Waldau, Werner Scharf a Hans von Zedlitz. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1934. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Thin Man* ffilm Americanaidd gan W.S. Van Dyke. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Werner Brandes oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Milo Harbich sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gerhard Lamprecht ar 6 Hydref 1897 yn Berlin a bu farw yn yr un ardal ar 7 Mawrth 1982. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1918 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Croes Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gerhard Lamprecht nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 18 Mai 2016.
Mwsogl sy'n endemig i'r Alban yw ***Bryum dixonii***, a adnabyddir yn gyffredin yn y Saesneg fel **Dixon's threadmoss**,. Mae'r rhywogaeth yn meddiannu cynefinoedd mynyddig, ac er ei fod yn brin mae ganddo ddosbarthiad eang gan gynnwys canolbarth a gogledd-orllewin yr Ucheldir, ac ynysoedd Skye, Rùm a St Kilda. Wedi'i ddarganfod yn wreiddiol ar Ben Narnain, Argyll, ym 1898 gan Hugh N. Dixon, ni chafodd ei weld eto tan 1964 pan ddaethpwyd o hyd iddo gan Ursula Duncan yn Juanjorge yn Glen Clova yn Angus. O 2000 ymlaen nid oedd unrhyw gynllun gweithredu rhywogaethau ar gyfer ei warchod.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Edwards, Sean R. (2012). *English Names for British Bryophytes*. British Bryological Society Special Volume. **5** (arg. 4). Wootton, Northampton: British Bryological Society. ISBN 978-0-9561310-2-7. ISSN 0268-8034.
2. ↑  "Meetings of the BBS - 1996" Archifwyd 2011-07-04 yn y Peiriant Wayback. British Bryological Society. Retrieved 17 May 2008.

Dolenni allanol
---------------

* Map rhyngweithiol o ddosbarthiad Mwsogl Thread Dixon
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Richard Flanagan yw ***The Sound of One Hand Clapping*** a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd gan Rolf de Heer yn Awstralia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Richard Flanagan a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Cezary Skubiszewski. 

Y prif actor yn y ffilm hon yw Kerry Fox. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Scream* sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Richard Flanagan ar 1 Ionawr 1961 yn Longford. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1985 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yng Ngholeg Worcester, Rhydychen.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Ysgrifennwr y Gymanwlad
 * Gwobr Booker
 * Ysgoloriaethau Rhodes

Derbyniad
---------


Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: AACTA Award for Best Costume Design.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Richard Flanagan nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| The Sound of One Hand Clapping |  | Awstralia | Saesneg | 1996-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
2. ↑  .
3. ↑ . dyddiad cyrchiad: 2 Tachwedd 2022.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Chwarddwr sbectolog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: chwarddwyr sbectolog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Garrulax perspicillatus***; yr enw Saesneg arno yw *Spectacled laughing thrush*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *G. perspicillatus*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r chwarddwr sbectolog yn perthyn i'r genws *Garrulax* yn nheulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Chwarddwr cribwyn | Garrulax leucolophus |  |
|
| Chwarddwr talcengoch | Garrulax rufifrons |  |
|
| Chwarddwr torchog bach | Garrulax monileger |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Chwarddwr sbectolog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Florestano Vancini yw ***Il Delitto Matteotti*** a gyhoeddwyd yn 1973. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Rhufain. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Florestano Vancini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Egisto Macchi. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vittorio De Sica, Damiano Damiani, Mario Adorf, Renzo Montagnani, Franco Nero, Maurizio Arena, Riccardo Cucciolla, Andrea Aureli, Pietro Tordi, Gastone Moschin, Umberto Orsini, Cesare Barbetti, Ezio Marano, José Quaglio, Renato Montalbano, Aristide Caporale, Francesco D'Adda, Franco Silva, Gianni Solaro, Gino Santercole, Giorgio Favretto, Michele Malaspina, Piero Gerlini, Pietro Biondi a Stefano Oppedisano. Mae'r ffilm *Il Delitto Matteotti* yn 120 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1973. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Exorcist* sef ffilm arswyd Americanaidd gan William Friedkin. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Dario Di Palma oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Nino Baragli sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Florestano Vancini ar 24 Awst 1926 yn Ferrara a bu farw yn Rhufain ar 13 Ebrill 2011.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Florestano Vancini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 21 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 21 Mai 2016.
Digrifwr yw **Calum Stewart** (ganwyd 1998). Magwyd ef ym Maglan ger Mhort Talbot ac mae'n perfformio yn y Gymraeg a'r Saesneg. 

Noder y sillefir ei enw, Calum, gydag un 'l' ac nid dwy.

Bywgraffiad
-----------

Magwyd Calum yn ardal Port Talbot a mynychodd ysgolion Cymraeg yn yr ardal. Mae ganddo Syndrom Asperger ac mae'n trafod hyn yn ei gomedi. Mae'n disgrifio ei hun ar ei broffil Twitter fel "An autistic Welsh speaking goth because everyone loves a niche".

Gyrfa
-----

Dechreuodd berfformio yn Hydref 2015. 

Mae wedi perfformio mewn amryw o wyliau comedi gan gynnwys Gŵyl Gomedi Machynlleth a Gŵyl Caeredin lle perfformiodd yn y Bourborn Bar yn 2017.

Cyrhaeddodd rownd gyn-derfynol cystadleuaeth 'Welsh Unsigned Stand Up Award' yn 2016.

Mae wedi cefnogi amryw o gomedïwyr amlwg megis Joe Lycett, Scott Capurro, John Gordillo, Ellie Taylor a Stuart Goldsmith.

Ar 1 Ebrill 2017 cymerodd ran yn noson gomedi Gala Wythnos Awtistiaeth y Byd i godi ymwybyddiaeth o'r cyflwr. Trefnwyd y noson gan yr Orbis Group sy'n cynnig gwasanaeth arbennig i blant, pobl ifanc ac oedolion sydd ag anghenion oherwydd awtistiaeth.

### Gwobr

Enillodd wobr *Welsh Unsigned Stand-up Award 2018* ym mis Tachwedd, a gynhaliwyd yng nghlwb Glee, Caerdydd. Gyda hynny, enillodd 'fez' borffor a £1,000.

Dolenni
-------

* Calum ar Hot Water Comedy, Lerpwl
* Tudalen Facebook Calum Stewart
* Twitter @calumofstewart

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-11-25. Cyrchwyd 2018-11-22.
7. ↑
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Franz Josef Gottlieb yw ***Der Geheimnisträger*** a gyhoeddwyd yn 1975. Fe'i cynhyrchwyd gan Hans Pflüger yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Heinz G. Konsalik a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mikis Theodorakis. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Hans Kraus, Theo Lingen, Brigitte Mira, Eddi Arent, Heinz Reincke, Gunther Philipp, Sybil Danning, Jutta Speidel, Willy Millowitsch, Gernot Duda, Jürgen Scheller, Peter Millowitsch ac Alexander Allerson. Mae'r ffilm *Der Geheimnisträger* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1975. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *One Flew Over the Cuckoo's Nest* sef ffilm gan Milos Forman am ysbyty meddwl. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Klaus König oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Franz Josef Gottlieb ar 1 Tachwedd 1930 yn Semmering Pass a bu farw yn Verden (Aller) ar 30 Medi 1950. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1959 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Gerdd a Chelf Mynegiannol Fiena.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Franz Josef Gottlieb nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Betragen ungenügend!* |  | yr Almaen | Almaeneg | 1972-01-01 |
| Crazy – Total Verrückt |  | yr Almaen | Almaeneg | 1973-05-30 |
| Das Geheimnis Der Schwarzen Witwe |  | yr AlmaenSbaen | Almaeneg | 1963-01-01 |
| Das Haut Den Stärksten Zwilling Um |  | yr Almaen | Almaeneg | 1971-01-01 |
| Das Phantom Von Soho |  | yr Almaen | Almaeneg | 1964-01-01 |
| Das Siebente Opfer |  | yr Almaen | Almaeneg | 1964-01-01 |
| Der Fluch Der Gelben Schlange |  | yr Almaen | Almaeneg | 1962-01-01 |
| Der Geheimnisträger |  | yr Almaen | Almaeneg | 1975-12-18 |
| *The Black Abbot* |  | Ffraincyr Almaen | Almaeneg | 1963-01-01 |
| Zärtliche Chaoten |  | yr Almaen | Almaeneg | 1987-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 6 Gorffennaf 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Karine Silla yw ***Un Baiser Papillon*** a gyhoeddwyd yn 2011. Fe'i cynhyrchwyd gan Christine Gozlan yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Angelo Badalamenti. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Valeria Golino, Cécile de France, Édith Scob, Nicolas Le Riche, Joséphine Berry, Firmine Richard, Elsa Zylberstein, Jalil Lespert, Jimmy Jean-Louis, Catherine Hiegel, Serge Hazanavicius, Anton Yakovlev, Bakary Sangaré, Benjamin Bellecour, Camille Thomas, Isabelle Sadoyan, Jean-Paul Bonnaire, Laure Duthilleul, Nicolas Giraud, Gérard Depardieu a Vincent Perez. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2011. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The King's Speech* sef ffilm ddrama gan Tom Hooper. 
Thomas Hardmeier oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Karine Silla ar 6 Gorffenaf 1965 yn Dakar.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Karine Silla nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ffilm arswyd sy'n clorianu ymelwad y dyn gwyn ar bobl croenddu gan y cyfarwyddwr William Girdler yw ***Abby*** a gyhoeddwyd yn 1974. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Abby*** ac fe’i cynhyrchwyd yn Unol Daleithiau America. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Robert O. Ragland. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Juanita Moore, Terry Carter ac Austin Stoker. Mae'r ffilm *Abby (ffilm o 1974)* yn 89 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 2.35:1. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1974. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Godfather Part II* sef rhan dau y gyfres Americanaidd boblogaidd gan Francis Ford Coppola. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Golygwyd y ffilm gan Bub Asman sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm William Girdler ar 22 Hydref 1947 yn Louisville a bu farw ym Manila ar 21 Chwefror 1956.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd William Girdler nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Abby |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1974-01-01 |
| Day of The Animals |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1977-05-13 |
| Grizzly |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1976-05-12 |
| *Project: Kill* |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1976-01-01 |
| Sheba, Baby |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1975-01-01 |
| The Manitou |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1978-04-15 |
| Three On a Meathook |  | Unol Daleithiau America | Saesneg | 1972-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 19 Ebrill 2016.
Dramodydd a nofelydd Swisaidd oedd **Max Rudolf Frisch** (15 Mai 1911 – 4 Ebrill 1991) sydd yn nodedig am ei bortreadau o gyfyng-gynghorau moesol ym mywyd yr 20g. Dylanwadwyd arno yn gryf gan Bertolt Brecht a Thornton Wilder, ac mae nifer o'i ddramâu—yn eu plith *Andorra* (1961)—yn ymwneud â ffawd dyn a'r trafferthion o'i sylweddoli yn y gymdeithas gyfoes.

Ganed ef yn Zürich, y Swistir. Astudiodd lenyddiaeth Almaeneg ym Mhrifysgol Zürich, ond ym 1933 gadawodd y brifysgol heb ennill ei radd er mwyn cychwyn ar yrfa fel newyddiadurwr. Teithiodd ar draws de a dwyrain Ewrop o 1934 i 1936, cyn ddychwelyd i Zürich i astudio pensaernïaeth. Gwasanaethodd ym myddin y Swistir yn yr Ail Ryfel Byd. Wedi'r rhyfel, gweithiodd yn bensaer tra'n ysgrifennu yn ei amser rhydd.

Drama foes yw ei waith cyntaf a berfformiwyd ar y llwyfan, *Nun singen sie wieder* (1945), sydd yn defnyddio tablos swrealaidd i ddadlennu safbwyntiau rhyfelwyr a dioddefwyr yn ystod y rhyfel. Mae ei ddramâu eraill yn cyfnod cychwynnol ei yrfa yn cynnwys y ddwy felodrama hanesyddol *Die chinesische Mauer* (1947) ac *Als der Krieg zu Ende war* (1949), yr esiampl dreisgar o feirniadaeth gymdeithasol *Graf Öderland* (1951), a'r addasiad o chwedl Don Juan, *Don Juan oder die Liebe zur Geometrie* (1953). Rhodd Frisch y gorau i bensaernïaeth ym 1955 i lenora llawn-amser.

Mae dramâu eraill Frisch yn cynnwys y ddrama ddamhegol *Biedermann und die Brandstifter* (1958), *Andorra* (1961), a *Biografie* (1967). Mae ei nofelau cynnar yn cynnwys *Stiller* (1954), *Homo Faber* (1957), a *Mein Name sei Gantenbein* (1964), sydd yn portreadu agweddau ar fywyd deallusol modern ac yn archwilio thema hunaniaeth. Mae ei nofelau diweddar yn cynnwys *Montauk: Eine Erzählung* (1975), *Der Mensch erscheint im Holozän* (1979), a *Blaubart* (1982). Cyhoeddodd hefyd sawl gwaith hunangofiannol, gan gynnwys day ddyddiadur, *Tagebuch 1946–1949* (1950) a *Tagebuch 1966–1971* (1972).

Bu farw Max Frisch yn Zürich o ganser yn 79 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Max Frisch. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 22 Hydref 2022.
2. ↑  (Saesneg) "Noted Swiss Author Max Frisch Dead at 79", Associated Press (4 Ebrill 1991). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 22 Hydref 2022.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Tinamŵ addurnol** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tinamŵaid addurnol) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nothoprocta ornata***; yr enw Saesneg arno yw *Ornate tinamou*. Mae'n perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*) sydd yn urdd y *Tinamiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. ornata*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Caiff ei fagu er mwyn ei hela.

Teulu
-----

Mae'r tinamŵ addurnol yn perthyn i deulu'r Tinamŵaid (Lladin: *Tinamidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Tinamŵ adeingoch | Rhynchotus rufescens |  |
|
| Tinamŵ bron llwydfelen | Nothocercus julius |  |
|
| Tinamŵ bychan | Taoniscus nanus |  |
|
| Tinamŵ cycyllog | Nothocercus nigrocapillus |  |
|
| Tinamŵ'r ucheldir | Nothocercus bonapartei |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Tinamŵ addurnol** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Giorgio Diritti yw ***Il Vento Fa Il Suo Giro*** a gyhoeddwyd yn 2005. Fe'i cynhyrchwyd gan Giorgio Diritti yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Piemonte. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Fredo Valla. 

 Mae'r ffilm *Il Vento Fa Il Suo Giro* yn 110 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2005. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *V for Vendetta* sef ffilm wyddonias, ddystopaidd llawn cyffro gan James McTeigue. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Roberto Cimatti oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Giorgio Diritti ar 21 Rhagfyr 1959 yn Bologna.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Giorgio Diritti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Daw Dydd |  | yr Eidal | 2013-01-21 |
| Der Mann, Der Kommen Wird |  | yr Eidal | 2009-01-01 |
| *Hidden Away* |  | yr Eidal | 2020-01-01 |
| Il Vento Fa Il Suo Giro |  | yr Eidal | 2005-01-01 |
| *Lubo* |  | yr EidalY Swistir | 2023-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 17 Tachwedd 2017.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Gorffennaf 2016.
Afon yn Sir Gaerfyrddin yw **Afon Sawdde** (a nodir, yn anghywir, fel *Sawddle* ar y map OS). Mae'n un o lednentydd Afon Tywi. Ei hyd yw 11 milltir (18 km).

Cwrs
----

Tardda prif gainc yr afon yn Llyn y Fan Fach yn uchel ym Mynydd Du Sir Gâr, sy'n rhan o geoparc y Fforest Fawr ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Llifa ar gwrs i gyfeiriad y gogledd, y gorllewin ac wedyn y gogledd-orllewin i gyrraedd ei chymer ar Afon Tywi wrth Garreg Sawddai ger Llangadog.

Mae'r ffrydiau sy'n llifo iddi yn cynnwys Nant Crynfe ac Afon Llechach ar ei glan dde ac Afon Meilwch, Afon Clydach a Sawdde Fechan ar ei glan chwith.

Geirdarddiad
------------

Tarddiad yr enw yw'r gair *sawdd* (cf. 'soddi'; 'suddiad', 'suddo'), yn ôl pob tebyg, ond mae Sawdde yn enw personol hefyd. Cyfeiria'r bardd Lewys Glyn Cothi (bl. tua 1425 - tua 1490) ati fel "*Sawddai*". Cofnodir *Llwch Sawddai* fel hen enw ar Lyn y Fan Fach, tarddle'r afon hon. Cymharer hefyd Carreg Sawddai (uchod). Yn rhan isaf ei chwrs mae'r afon yn llifo dros Hen Dywodfaen Coch a cheir amryw byllau dwfn yn ei gwely: mae R. J. Thomas yn cynnig hyn fel esboniad posibl am yr enw.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hywel Wyn Owen a Richard Morgan, *Dictionary of the Place-Names of Wales* (Gwasg Gomer, 2007)
2. ↑  R. J. Thomas, *Enwau Afonydd a Nentydd Cymru* (Gwasg Prifysgol Cymru, 1938), tt. 32-33.
Llyn bychan yn ne Gwynedd yw **Llyn Gelli Gain**. Fe'i lleolir tua 3 milltir i'r de-ddwyrain o Drawsfynydd yn ardal Meirionnydd. Saif 1,100 troedfedd i fyny.

Saif y llyn ger copa Moel Ddu i'r de o Gwm Prysor; llifa ffrwd o'r llyn i gyfeiriad y de i lifo i Afon Gain, un o lednentydd Afon Mawddach, yn is i lawr.

Llyn Gelli Gain yn yr haf
Llyn Gelli Gain yn y gaeaf
Dyma hen gronfa dŵr Trawsfynydd ar un adeg.

Cyfeiria'r hynafiaethydd a naturiaethwr Edward Lhuyd at y llyn yn 1698, gan ei alw'n "*Lhyn Celligen*". Mae'n dweud bod y llyn "yn llawn o benhwyaid a llyswennod o faint eithriadol o fawr"; ceir penhwyaid a llyswennod yno o hyd.

Hanes llafar
------------

Mae Llyn Gelli Gain (*Llugan* ar lafar) ym mhlwy Trawsfynydd yn 1,300' o uchder uwchben y môr; felly syndod oedd o i mi ddarllen mewn llyfr teithiau cerdded fod y lle'n enwog am lyswennod ers talwm (glywis i erioed mo hynny o'r blaen - penhwyad yn bendant, fel Llyn Peic oeddan i'n nabod y lle fel plant). Un nant fach sydd yn rhedeg ohoni i'r Afon Gain tua 450' yn îs i lawr yng Nghwm Dolgain - felly oes 'na bosibilrwydd fod llyswennod wedi bod yno rhyw dro.

*...At one time large eels were to be found in the lake for which it was famous. However today, it contains pike which weigh up to 8 pounds.*
Stori arall cofiaf pan oedd y llyn wedi rhewi yw un am hela llwynog a'r cŵn hela wedi dal i fyny efo'r hen lwynog wrth lan y llyn. Mentrodd y blewyn coch dros y rhew ar cŵn yn ei ddilyn, ond roeddent yn rhy drwm i'r rhew a drwodd a nhw i'r dŵr gan adael i'r hen lwynog ddianc!

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Map OS 1:50,000 Landranger 124 Dolgellau.
2. 1 2  Frank Ward, *The Lakes of Wales* (Herbert Jenkins, Llundain, 1931), tud. 131.
3. ↑  Des Marshall (2010) *Walking to the Lakes of Mid & North Wales*tud15 (cyh. Kittiwake)
4. ↑  Keith O'Brien: Grwp Facebook Cymuned Llên Natur
Llenor Tsiecaidd a ymsefydlodd yn Ffrainc oedd **Milan Kundera** (1 Ebrill 1929 – 11 Gorffennaf 2023) sydd yn nodedig am ei nofelau athronyddol a mewnsyllol, yn yr ieithoedd Tsieceg a Ffrangeg. Mae ei waith yn archwilio themâu megis hunaniaeth, cof, cariad, a'r cyflwr dynol, ac yn cyfuno elfennau o ffuglen, athroniaeth, a sylwebaeth wleidyddol.

Ganed ef yn Brno, Tsiecoslofacia, yn ystod y cyfnod rhwng y rhyfeloedd, yn fab i'r pianydd a cherddolegydd Ludvik Kundera. Astudiodd gerddoriaeth a llenyddiaeth ym Mhrifysgol Karlova, Prag, cyn ennill ei damaid fel cerddor jazz,a barddoni. Dechreuodd ysgrifennu dramâu yn y 1950au, ac yn y diwedd trodd at y nofel. Derbyniodd glod beirniadol yn Tsiecoslofacia am ei nofelau cynnar megis *Žert* (1967) a *Život je jinde* (1973).

Fodd bynnag, mynegodd Kundera wrthwynebiad i'r llywodraeth gomiwnyddol, ac o'r herwydd fe wynebai her i'w yrfa lenyddol yn ei famwlad. Yn sgil goresgyniad Tsiecoslofacia gan luoedd Cytundeb Warsaw ym 1968, cafodd ei siomi gan y gormes gwleidyddol a'r cyfyngiadau ar ryddiad mynegiant yn y bloc dwyreiniol. Cafodd ei wthio i'r cyrion gan yr awdurdodau a'i ynysu gan sefydliadau diwylliannol y wlad, ac o'r diwedd penderfynodd mynd yn alltud.

Ymfudodd Kundera i Ffrainc ym 1975, a derbyniodd ddinasyddiaeth Ffrengig ym 1981. Dechreuodd ysgrifennu trwy gyfrwng y Ffrangeg, a daeth yn un o brif ffigurau byd llenyddol Ffrainc. Daeth i sylw yn ei wlad fabwysiedig gyda'i nofel *Kniha smíchu a zapomnění* (1979), sy'n ymwneud â themâu cof, gwleidyddiaeth, a rhyddid personol. Daeth i sylw rhyngwladol gyda'i gampwaith *Nesnesitelná lehkost bytí* (1984), nofel a osodir yng nghyfnod Gwanwyn Prag a'r adladd, ac sy'n ymwneud â pherthnasau dynol, y pwysau a deimlir wrth wneud dewisiadau, a'r chwilfa am ystyr bywyd.

Mae ei weithiau eraill yn cynnwys *Nesmrtelnost* (1988), *La Lenteur* (1995), *L'Identité* (1998), a *L'Ignorance* (2000). Rhoddwyd i Kundera nifer o wobrau ac anrhydeddau, gan gynnwys Gwobr Jeriwsalem am Ryddid yr Unigolyn mewn Cymdeithas, a Gwobr Wladwriaethol Awstria am Lenyddiaeth Ewropeaidd. Bu farw Milan Kundera ym Mharis yn 94 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Kate Webb, "Milan Kundera obituary", *The Guardian* (12 Gorffennaf 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 14 Gorffennaf 2023.
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Chris Marker yw ***Le Joli Mai*** a gyhoeddwyd yn 1963. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Michel Legrand a Boris Mokrousov. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1963. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *From Russia with Love* sef yr ail ffilm yn y gyfres James Bond..... Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Pierre Lhomme oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Chris Marker ar 29 Gorffenaf 1921 yn Neuilly-sur-Seine a bu farw ym Mharis ar 30 Gorffennaf 2012. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1952 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Lycée Pasteur.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr Louis Delluc
 * Gwobr Sutherland

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Chris Marker nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A.K. |  | FfraincJapan | Ffrangeg | 1985-01-01 |
| Casque Bleu |  | Ffrainc |  | 1995-01-01 |
| *Embassy* |  | Ffrainc |  | 1973-01-01 |
| *La Jetée* |  | Ffrainc | FfrangegAlmaeneg | 1962-02-16 |
| La Sixième Face Du Pentagone |  | Ffrainc |  | 1968-01-01 |
| La Solitude Du Chanteur De Fond |  | Ffrainc |  | 1974-01-01 |
| Le Joli Mai |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1963-01-01 |
| Sans Soleil |  | Ffrainc | Ffrangeg | 1983-01-01 |
| *The Case of the Grinning Cat* |  |  | *Sacsoneg Isel Ffriseg y Dwyrain*Ffrangeg | 2004-12-05 |
| ¡Cuba Sí! |  | Ffrainc |  | 1961-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Ar 15 Tachwedd 2022 achoswyd ffrwydrad gan daflegryn a darodd fferm ger pentref Przewodów, Gwlad Pwyl, yn agos i'r ffin ag Wcráin. Bu farw dau weithiwr fferm o ganlyniad i'r ffrwydrad. Digwyddodd yn ystod cyfres newydd o gyrchoedd awyr a orchmynnwyd gan Vladimir Putin, Arlywydd Ffederasiwn Rwsia, yn erbyn safleoedd ar draws Wcráin. Dyma'r achos cyntaf o daflegryn yn disgyn a ffrwydro ar diriogaeth un o aelod-wladwriaethau NATO yn ystod goresgyniad Wcráin gan Rwsia yn 2022.

Ar y cychwyn, ansicr ydoedd tarddiad y taflegryn a achosodd y ffrwydrad. Codwyd ofn y byddai cyrch gan luoedd Rwsia ar un o aelod-wladwriaethau NATO yn tanio rhyfel rhwng y cynghrair milwrol hwnnw a Rwsia, ac ill dau yn meddu ar arfau niwclear. Y diwrnod wedi'r ffrwydrad, daeth i'r amlwg, mae'n debyg, taw taflegryn Wcreinaidd—hen roced S-300 o'r oes Sofietaidd—ydoedd, a lansiwyd gan luoedd amddiffyn awyr er mwyn gwrthsefyll cyrchoedd Rwsia, ac a laniodd dros y ffin yn nhiriogaeth Gwlad Pwyl ar ddamwain. Er i Rwsia hefyd feddu ar rocedi S-300, dim ond pellter o ryw 95 milltir y gellir ei saethu, ac felly'n mae'n rhaid i daflegryn o'r fath gael ei lansio o Orllewin Wcráin. Ar 16 Tachwedd, datganodd Andrzej Duda, Arlywydd Gwlad Pwyl, a Jens Stoltenberg, Ysgrifennydd Cyffredinol NATO, nad oedd tystiolaeth i ddangos bod y ffrwydrad o ganlyniad i ymosodiad uniongyrchol ar diriogaeth Gwlad Pwyl. Tybiodd Duda, "yr oedd lluoedd amddiffyn Wcráin yn lansio'u taflegrau i wahanol gyfeiriadau, ac mae'n debygol iawn i un o'r taflegrau hyn, yn anffodus, ddisgyn i diriogaeth Bwylaidd". Ar 17 Tachwedd, datganodd Jakub Kumoch, cynghorydd polis tramor i'r Arlywydd Duda, yr awgrym swyddogol fod y taflegryn wedi camweithio trwy beidio ag hunanddinistro wedi iddo fethu â tharo'i darged, ac yna disgyn i'r ddaear a ffrwydro. Fodd bynnag, gwadodd Volodymyr Zelenskyy, Arlywydd Wcráin, taw lluoedd arfog ei wlad oedd ar fai.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  (Saesneg) Andrew Desiderio ac Alexander Ward, "Western leaders on high alert after explosion in Poland kills 2", Politico (15 Tachwedd 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Tachwedd 2022.
2. 1 2  (Saesneg) Joe Barnes, "The hunt for who struck Poland and the clues they left behind", *The Daily Telegraph* (16 Tachwedd 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 16 Tachwedd 2022.
3. 1 2  (Saesneg) Patrick Jackson ac Oliver Slow, "Ukraine war: Kyiv not to blame for Poland missile - Zelensky", BBC (17 Tachwedd 2022).
4. ↑  Vasilisa Stepanenko, "Poland, NATO say missile strike wasn’t a Russian attack", AP News (16 Tachwedd 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Tachwedd 2022.
5. ↑  (Saesneg) Matthew Day a Nick Squires, "'Ukrainian missile malfunctioned' before killing two in Poland", *The Daily Telegraph* (17 Tachwedd 2022). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 17 Tachwedd 2022.
Ffilm arswyd gan y cyfarwyddwr Bhushan Patel yw ***1920: Drwg yn Dychwelyd*** a gyhoeddwyd yn 2013. Fe'i cynhyrchwyd gan Vikram Bhatt yn India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi a hynny gan Rensil D'Silva. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan ASA Productions and Enterprises.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Vidya Malvade, Aftab Shivdasani, Sharad Kelkar a Tia Bajpai. Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2012. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *12 Years a Slave* sef ffilm fywgraffyddol *gan y cyfarwyddwr ffilm Steve McQueen. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.*

```
Mae'n un o'r cyfarwyddwyr ffilm mwyaf cynhyrchiol a welodd y byd erioed, ac mae ganddo 14 ffilm a ystyrir yn nodedig yn fydeang.
```

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Bhushan Patel nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1920: Evil Returns |  | India | Hindi | 2012-01-01 |
| Aadat |  | India | Hindi | 2019-01-01 |
| *Alone* |  | India | Hindi | 2015-01-01 |
| Amavas |  | India | Hindi | 2019-01-01 |
| *Dangerous* |  | India | HindiSaesneg | 2020-08-14 |
| Ragini Mms 2 |  | India | Hindi | 2014-03-21 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Ebrill 2016.
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Marcel Barrena yw ***100 Metros*** a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd yn Sbaen a Portiwgal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a hynny gan Marcel Barrena. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Maria de Medeiros, Karra Elejalde, Andrés Velencoso, Marcel Barrena, Alexandra Jiménez, Ricardo Pereira, Alba Ribas Benaiges, Clara Segura, Dani Rovira a Marc Balaguer i Roca. Mae'r ffilm *100 Metros* yn 108 munud o hyd. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Fantastic Beasts and Where to Find Them* sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd. 
Xavi Giménez oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Marcel Barrena ar 15 Hydref 1981 yn Barcelona.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Marcel Barrena nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 100 metros |  | SbaenPortiwgal | Sbaeneg | 2016-11-04 |
| *El 47* |  | Catalwnia | Catalaneg |  |
| Little World |  | Sbaen | SaesnegCatalaneg | 2012-01-01 |
| *Mediterraneo: The Law of the Sea* |  | SbaenGwlad Groeg | SbaenegGroegSaesnegCatalanegArabeg | 2021-10-01 |
| Quatre Estacions |  | Sbaen | Catalaneg | 2009-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. .. . .
2. ↑  Dyddiad cyhoeddi: .
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Chwarddwr rhibiniog y Dwyrain** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: chwarddwyr rhibiniog y Dwyrain) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Garrulax striatus***; yr enw Saesneg arno yw *Striated laughing thrush*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *G. striatus*, sef enw'r rhywogaeth.

Genws
-----

Mae'r chwarddwr rhibiniog y Dwyrain yn perthyn i'r genws *Garrulax* yn nheulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma aelodau eraill y genws:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Chwarddwr cribwyn | Garrulax leucolophus |  |
|
| Chwarddwr talcengoch | Garrulax rufifrons |  |
|
| Chwarddwr torchog bach | Garrulax monileger |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Chwarddwr rhibiniog y Dwyrain** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Alberto "Chino" Rodríguez yw ***La Leyenda Del Chupacabras*** a gyhoeddwyd yn 2016. Fe'i cynhyrchwyd ym Mecsico. Lleolwyd y stori yn Mecsico. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Sbaeneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Leoncio Lara. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alwad.

 Cafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2016. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Fantastic Beasts and Where to Find Them* sef ffilm ffantasi gan J. K. Rowling. Hyd at 2022 roedd o leiaf 11,800 o ffilmiau Sbaeneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alberto "Chino" Rodríguez ar 13 Rhagfyr 1969 yn Ninas Mecsico.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 25% (Rotten Tomatoes)
* 4.9/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alberto "Chino" Rodríguez nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aaa Sin Límite En El Tiempo |  | Mecsico | Sbaeneg | 2010-01-01 |
| La Leyenda De La Llorona |  | Mecsico | Sbaeneg | 2011-01-01 |
| La Leyenda De Las Momias De Guanajuato |  | Mecsico | Sbaeneg | 2014-01-01 |
| La Leyenda Del Charro Negro |  | Mecsico | Sbaeneg | 2018-01-19 |
| La Leyenda Del Chupacabras |  | Mecsico | Sbaeneg | 2016-10-14 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "The Legend of the Chupacabras". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Gwrthdrawiad rhwng tair trên ar gyrion dinas Balasore yn nhalaith Odisha, India, ar 2 Mehefin 2023 oedd **damwain drên Odisha**. Bu farw o leiaf 288 o bobl, ac anafwyd dros 900. Hon ydy'r ddamwain gyda'r nifer fwyaf o farwolaethau ar y rheilffyrdd yn India ers i ddwy drên wrthdaro yn Firozabad ym 1995.

Tua 18:55 (Amser Safonol India) ar Ddydd Gwener, 2 Mehefin 2023, yng ngorsaf reilffordd Bahanaga Bazar, tarodd dwy drên o deithwyr—y Coromandel Express, ar daith o orsaf Shalimar yng Ngorllewin Bengal i Chennai, a'r Howrah Superfast Express, ar daith o orsaf Yesvantpur yn Bengaluru i Howrah—â'i gilydd ac yn erbyn trên nwyddau lonydd yn yr orsaf.

Mae'r union fanylion am achos y gwrthdrawiad yn ansicr. Wrth ddynesu at orsaf Bahanaga Bazar, mae'n bosib i'r Coromandel Express newid ei llwybr ar gam i'r llinell ddolennog, neu fel arall gael ei direilio yn y fan honno, gan felly taro â'r drên nwyddau a oedd yn sefyll yn y llinell osgoi. Wrth i gerbydau'r Coromandel Express gael eu bwrw oddi ar y cledrau, mae'n debyg iddynt wrthdaro â'r Howrah Superfast Express a oedd yn teithio i'r cyfeiriad arall ar y rheilffordd baralel, gan daflu'r drên honno oddi ar ei thrac hefyd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) "India's 10 worst rail disasters before the latest tragedy", *The Guardian* (3 Mehefin 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 3 Mehefin 2023.
2. ↑  (Saesneg) Geeta Pandey, "Odisha train accident: How did three trains collide in Odisha?", BBC (3 Mehefin 2023). Archifwyd o'r dudalen we wreiddiol drwy gyfrwng archive.today ar 3 Mehefin 2023.
Ffilm ddrama heb sain (na llais) gan y cyfarwyddwr Luise Fleck yw ***Der Meineidbauer*** a gyhoeddwyd yn 1915. Fe'i cynhyrchwyd gan Anton Kolm yn Awstria ac Awstria-Hwngari. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg. 

 Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn, gyda gwedd gymharol (*aspect ratio*) o 4:3. Gan fod y ffilm wedi ei chyhoeddi dros 95 mlynedd yn ôl, mae yn y parth cyhoeddus.

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1915. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Birth of a Nation* addasiad o ddrama o Unol Daleithiau America gan y cyfarwyddwr o dras Gymreig, D. W. Griffith. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *The Perjured Farmer*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Ludwig Anzengruber a gyhoeddwyd yn 1871.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Luise Fleck ar 1 Awst 1873 yn Fienna a bu farw yn yr un ardal ar 8 Mawrth 1999.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Luise Fleck nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Crucified Girl |  | yr Almaen | No/unknown value | 1929-08-26 |
| Der Doppelselbstmord |  | Awstria-HwngariAwstria | AlmaenegNo/unknown value | 1917-01-01 |
| Der Pfarrer Von Kirchfeld |  | Awstria | Almaeneg | 1937-11-18 |
| Die Glückspuppe |  | Awstria | No/unknown value | 1911-01-01 |
| His Majesty's Lieutenant |  | yr Almaen | No/unknown value | 1929-04-12 |
| *Rigoletto* |  | Awstria-HwngariAwstria | AlmaenegNo/unknown value | 1917-01-01 |
| Svengali |  | Awstria-Hwngari | AlmaenegNo/unknown value | 1914-01-01 |
| *The Beggar Student* |  | yr Almaen | No/unknown valueAlmaeneg | 1927-01-01 |
| *The Orlov* |  | yr Almaen | No/unknown valueAlmaeneg | 1927-01-01 |
| The Right to Love |  | yr Almaen | No/unknown value | 1930-01-17 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------



|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* GND: 1211834166

 |
Ffilm drama-gomedi gan y cyfarwyddwr Claude Autant-Lara yw ***Lettres D'amour*** a gyhoeddwyd yn 1942. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript wreiddiol gan Jean Aurenche. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Simone Renant, Odette Joyeux, François Périer, Julien Carette, André Alerme, Georges Pally, Gilles Quéant, Henri Delivry, Jean-Pierre Kérien, Jean Debucourt, Jean René Célestin Parédès, Louis Salou, Martial Rèbe, Robert Arnoux, Robert Vattier ac Yves Deniaud. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1942. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Casablanca* sy’n glasur o ffilm Americanaidd am ramant a rhyfel, gan y cyfarwyddwr ffilm Michael Curtiz.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Claude Autant-Lara ar 5 Awst 1901 yn Luzarches a bu farw yn Antibes ar 10 Medi 1923. Derbyniodd ei addysg yn École nationale supérieure des arts décoratifs.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Claude Autant-Lara nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------