Maestref o Wrecsam a ward etholiadol yng nghymuned Rhos-ddu, Mwrdeistref Sirol Wrecsam, yw **Garden Village**. Cafodd yr enwau **Pentref Gardd** a **Pentre'r Ardd** eu hawgrymu fel fersiynau Cymraeg o "Garden Village", ond yn ôl Comisiynydd y Gymraeg does dim prawf bod enw Cymraeg yn bodoli ar gyfer y lle. Saif y faestref i'r gogledd o ganol y dref ac i'r gorllewin o Chester Road. Mae'r ward etholiadol yn ffinio â wardiau Stansty, Dwyrain a De Gwersyllt, Little Acton ac Acton, a rhan fechan o Gresffordd.

Poblogaeth y ward yng Nghyfrifiad 2011 oedd 2,035.

Hanes
-----

Enw gwreiddiol y tir lle cafodd Garden Village ei adeiladu oedd "Mass & Pentre". Lleolir y tir i'r de-orllewin o blasty Stansty Hall (dymchwelwyd y plasty er mwyn creu gofod ar gyfer tai newydd).

Ar ddechrau’r ugeinfed ganrif, roedd tai o ansawdd gwael mewn llawer o ardaloedd yn Wrecsam, ac roedd twf mewn diwydiant yn yr ardal leol yn achosi prinder tai.

Dechreuodd datblygiad Garden Village pan brynodd yr Welsh Town Planning and Housing Trust tua 200 acr (81 ha)
 o dir oddi wrth Syr Foster Cunliffe ger ystâd Plas Acton.

Pwrpas y prosiect oedd darparu tai fforddiadwy ar gyfer gweithwyr oedd yn symud i Wrecsam i weithio yn y diwydiannau glo a haearn. Roedd Glofa Gresffordd wedi’i hagor yn ddiweddar ac roedd disgwyl y byddai tua 3,000 o ddynion yn cael eu cyflogi yn y ddwy flynedd nesaf.

Yn 1913, sefydlwyd cymdeithas tai cyd-bartneriaeth o'r enw Wrexham Tenants Limited. Roedd yr Arglwydd Kenyon a David Davies, Barwn 1af Davies ac AS ar gyfer Sir Drefaldwyn, ymysg cyfarwyddwyr y gymdeithas. Ar yr un pryd, roedd David Davies a'i chwiorydd Gwendoline a Margaret Davies wedi sefydlu yr Welsh Town Planning a Housing Trust i hyrwyddo tai gwell yng Nghymru a mannau eraill. Byddai Wrexham Tenants Ltd yn adeiladu'r tai eu hunain, tra byddai'r ymddiriedolaeth yn adeiladu'r ffyrdd ac yn goruchwylio datblygiad y stad.

Lleoliad ward etholiadol Garden Village ym Mwrdeistref Sirol Wrecsam
Y cynllun gwreiddiol, gan y pensaer George Lister Sutcliffe, oedd darparu athrofa, dau addoldy, ysgol a digon o fannau agored a meysydd chwarae. Ysbrydolwyd y dyluniad gan fudiad Garden City ac fe'i cynlluniwyd fel maestref gardd. Yn y flwyddyn gyntaf, cwblhawyd 44 ty: rhifau 63-69 Acton Gate, rhifau 149–167 Chester Road (enw gwreiddiol yr heol: Bryn Acton), a Cunliffe Walk. Cynlluniwyd y tai cyntaf gan Sutcliffe, ac yr weddill (205 ty) gan Thomas Alwyn Lloyd, pensaer yr ymddiriedolaeth.

Un o nodweddion arloesol y datblygiad oedd bod y tenantiaid hefyd yn fuddsoddwyr yn y cwmni.

Gyda dyfodiad y Rhyfel Byd Cyntaf, collodd y datblygiad ysgogiad ac ni wnaed unrhyw ddatblygiad pellach gan Wrexham Tenants Limited. Ni chodwyd y siopau, yr eglwysi, yr athrofa na'r ysgol erioed, ond cafodd Eglwys Santes Farged ei hadeiladu ym 1928, yn dilyn yn rhannol cynllun gwreiddiol Thomas Alwyn Lloyd.

Yn 1955, daeth Wrexham Tenants Limited i ben a gwerthwyd y tai i'r tenantiaid am brisiau llawer is o rhwng £250 a £450.

Cofrestrwyd Garden Village yng Nghofnod Henebion Cenedlaethol Cymru gyda'r rhif NPRN 409889.

Ysgolion
--------

* Wat's Dyke County Primary School

Eglwysi
-------

* Eglwys y Santes Farged
* Capel Bethel

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  British Place Names; adalwyd 4 Mehefin 2022
2. ↑  "Ward population 2011". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-11-19. Cyrchwyd 18 November 2015.
3. ↑  Electronic reproduction of: Wrexham (Hills), Sheet 121
Originally published 1898.
4. ↑  "Wrexham (Hills), Sheet 121". *National Library of Scotland*. Edinburgh : National Library of Scotland. 2005 [1898].
5. 1 2 3 4 5 6  "The History of St Margaret's and Garden Village". Parish of Wrexham. t. 2. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 7 November 2014. Cyrchwyd 7 November 2014.
6. 1 2 3 4 5  The Garden City Movement Up-To-Date by Ewart G. Culpin (Retrieved 2011-01-11)
7. ↑  "Wrexham Garden Village, Acton Park, Wrexham - Coflein". Cyrchwyd 24 May 2022.