Pwdin o'r Dwyrain Caol yw **Kanafeh**. Fe'i gwneir gyda thoes ffilo, neu semolina, wedi'i socian mewn sirup melys ac fel arfer wedi'i haenu â chaws, neu gyda chynhwysion eraill fel hufen neu gnau. Mae'n boblogaidd yn y byd Arabaidd, yn enwedig y Lefant a'r Aifft, ac ymhlith Palesteiniaid. Yn ogystal, ceir amrywiolion yn Nhwrci, Gwlad Groeg, a'r Balcanau.

Yn Arabeg, mae'r gair *kunāfa* yn gyfeirio at y toes-llinyn (*string pastry*) ei hun, neu at y ddysgl gyfan. Yn Nhyrceg, gelwir y toes-llinyn yn *tel kadayıf*, a'r pwdin ei hun yn *künefe*. Yn y Balcanau, gelwir y toes (neu'r crwst) wedi'i falu yn *kadaif*, ac yng Ngwlad Groeg fel *kataifi*, ac mae'n sail i wahanol brydau wedi'u rholio neu ar ffurf haenu, gan gynnwys teisennau pwdin gyda chnau a surop melys.

Un o'r paratoadau mwyaf adnabyddus o *kanafeh* yw *knafeh nabulsiyeh*, a darddodd yn ninas Nablus, Palesteina, a dyma'r pwdin Palesteinaidd mwyaf cynrychioliadol ac eiconig. Ceir hefyd *Knafeh nabilsiyeh* sy'n defnyddio caws gwyn o'r enw Nabulsi. Mae'n cael ei baratoi mewn dysgl fas fawr gron, ac mae'r crwst wedi'i liwio â lliw bwyd oren, ac weithiau gyda chnau pistachio wedi'i falu.

Tarddiad y gair
---------------

Mae'r Gymraeg yn benthyg y gair o'r Lefant ac Arabeg yr Aifft, ac yn ei drawslythrennu'n eang fel *kanafeh, kenafeh, knafeh, kunafah, kunafeh, konafa* neu *kunafa*, ac amrywiadau tebyg. Ei ffurf mewn Arabeg yw كنافة , neu *kunāfa* o'i drawslythrennu.

Mae rhai ffynonellau'n nodi ei fod yn dod o'r gair Coptig Aifft kenephiten, sy'n golygu bara neu gacen. Fe'i ceir yn straeon yr Aifft yn *Alf laylaẗ wa-laylaẗ*. Barn arall yw ei fod yn dod o wreiddyn Semitaidd gydag ystyr "ochr" neu "adain", o'r kanafa Arabeg, "i ystlys neu amgáu".

Hanes
-----

 Gwneuthurwr kunafa traddodiadol yn Cairo
Stori gyffredin yw bod y ddysgl wedi'i chreu, a'i rhagnodi gan feddygon, i fodloni newyn y caliphs yn ystod Ramadan. Dywedir bod y stori wedi digwydd yn Fatimid yr Aifft, neu yn yr Umayyad Caliphate yn Syria. Adroddir hefyd iddo gael ei grybwyll yn ysgrifenedig mor gynnar â'r 10g, a'i fod o darddiad Fatimid. Fodd bynnag, nid yw'r seigiau a grybwyllir mewn testunau hanesyddol o reidrwydd yr un fath â'r fersiynau modern o *kanafeh*.

Nid yw *Kitab al-Tabikh* (*Llyfr y Prydau*) o'r 10g gan Ibn Sayyar al-Warraq, yn crybwyll y gair *kunāfa*, na disgrifiad o'r ddysgl fel y'i gelwir heddiw. Fodd bynnag, mae'n cynnwys pennod ar bwdinau a wnaed gyda'r *qatāyif* cysylltiedig, sy'n golygu crêpes, y mae'r gair Twrceg kadayıf a'r gair Groeg kataïfi deillio ohonynt. Mewn un rysáit, mae qatāyif wedi'u stwffio â chnau, wedi'u ffrio'n ddwfn, a'u gorchuddio â surop siwgr mêl, sydd yn ei hanfod yn ddigyfnewid yr un a fersiwn heddiw o'r pwdin. Disgrifir hefyd crêpes tenau mawr sy'n debyg i ffabrig, o'r enw *ruqāq*, wedi'i goginio ar ddalen gron o fetel o'r enw tābaq, wedi'i haenu â ffrwythau, a gwlyb siwgr.

Mae *Kitab al tabikh fi-l-Maghrib wa-l-Andalus* (*Llyfr Prydau o Mahgreb ac Al-Andalus*) anhysbys o'r 13g yn defnyddio'r gair *'kunāfa'* i ddisgrifio crêpe wedi'i wneud â batter tenau ar badell Indiaidd neu "ddrych" (sef y tābaq), ac yn dweud ei fod yn cyfateb i ruqāq. Mae hefyd yn rhoi rysáit ar gyfer Abbasid Qatāyif (a'r crêpes yn cael eu galw'n *musahhada* yn Al-Andalus), sy'n defnyddio'r un *kunāfa*, ond mae'n deneuach, "fel meinwe mân, mân". Mae'n rhoi nifer o ryseitiau pwdin ar gyfer *kunāfa*, lle mae'r crêpes yn cael eu gweini wedi'u haenu â chaws ffres, wedi'u pobi, a'u gorchuddio â mêl a surop rhosyn; neu eu torri'n greision fel dail rhosyn a'u coginio gyda mêl, cnau, siwgr a dŵr rhosod.

Mae Ibn al-Jazari yn rhoi cyfrif am arolygydd marchnad o'r 13g a farchogodd trwy Damascus gyda'r nos, gan sicrhau ansawdd *kunāfa, qatā'if*, a bwydydd eraill sy'n gysylltiedig â Ramadan, yn ystod y cyfnod Mamluk.

 mbrwma *(main)* kanafeh

Amrywiadau
----------

### Kanafeh Nabulsieh

 *Siniyyeh* ( hambwrdd ) o Kanafeh
Tarddodd *Kanafeh Nabulsieh* yn ninas Nablus, Palesteina, dyna'r enw *Nabulsieh*. Mae Nablus yn dal i fod yn enwog am ei *kanafeh*, sy'n cynnwys caws gwyn ysgafn ac arwyneb gwenith wedi'i falu, sydd wedi'i orchuddio â surop siwgr. Yn y Lefant a'r Aifft, yr amrywiad hwn o *kanafeh* yw'r mwyaf cyffredin.

### Kadayıf a künefe

 Künefe a the Twrcaidd
Yn rhanbarth Hatay yn Nhwrci, a arferai fod yn rhan o Syria ac sydd â phoblogaeth Arabaidd fawr, gelwir y crwst yn *künefe* a gelwir y stribedi yn *tel kadayıf*. Defnyddir caws lled-feddal fel *Urfa peyniri* (caws Urfa) neu *Hatay peyniri* (caws Hatay), wedi'i wneud o laeth amrwd, yn y llenwad. Wrth wneud y *künefe,* nid yw'r *kadayıf* yn cael ei rolio o amgylch y caws; yn lle hynny, rhoddir caws rhwng dwy haen o'r stribedi *kadayıf*. Mae wedi'i goginio mewn platiau copr bach, ac yna'n cael ei weini'n boeth iawn mewn surop gyda hufen tolch (*caiac*) a'i orchuddio â phistachios neu gnau Ffrengig. Yn y bwyd Twrcaidd, mae yna hefyd *yassı kadayıf* ac *ekmek kadayıfı*, nad ydynt wedi eu gwneud o'r stribedi.

### Kadaif

*Kataifi* Groegaidd
Yn yr amrywiad hwn, a elwir hefyd yn καταΐφι (*kataïfi*) neu κανταΐφι (*kadaïfi*) mewn Groeg, defnyddir yr edafedd i wneud gwahanol fathau o grwst, fel tiwbiau neu nythod adar, yn aml gyda llenwad o gnau wedi'u torri fel mewn baklava.

Gweler hefyd
------------

* Ekmek kadayıfı, cwstard bara Twrcaidd
* Rhestr o grwst
* Coginio Palestina
* Phyllo
* Qatayef, melysion tebyg i dwmplen sy'n cynnwys rhai o'r un cynhwysion

Oriel
-----

* Kanafeh yn JerwsalemKanafeh yn Jerwsalem
* Dirwy Kanafeh (na'ama)Dirwy Kanafeh (na'ama)
* Kanafeh NabulsiehKanafeh Nabulsieh
* Siop Kanafeh, Hen Ddinas JerwsalemSiop Kanafeh, Hen Ddinas Jerwsalem

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *The World Religions Cookbook*. t. 158.
2. ↑  *Encyclopedia of food and culture*. Scribner. 2003. tt. 159. OCLC 50590735.
3. ↑  Edelstein, Sari (2010). *Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals* (yn Saesneg). Jones & Bartlett Publishers. ISBN 9781449618117.
4. ↑  Nasser, Christiane Dabdoub (2013). *Classic Palestinian Cuisine* (yn Saesneg). Saqi. ISBN 9780863568794.
5. ↑  "Is Knafeh Israeli or Palestinian?". *Haaretz* (yn Saesneg). 4 June 2014.
6. ↑  Tamime, editors, R.K. Robinson, A.Y. (1996). *Feta and related cheeses*. Cambridge, England: Woodhead Pub. ISBN 1855732785.CS1 maint: extra text: authors list (link)
7. ↑  Magazine, Culture; Miller, Laurel; Skinner, Thalassa (2012). *Cheese For Dummies* (yn Saesneg). John Wiley & Sons. ISBN 9781118145524.
8. ↑  "Etymological Dictionary of Arabic". *Bibliotheca Polyglotta*. University of Oslo. Cyrchwyd 11 October 2020.
9. ↑  Marks, Gil (17 November 2010). "Kanafeh/Kadayif". *Encyclopedia of Jewish Food*. Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 9780544186316.
10. ↑  Youssef, Aḥmad Abdel-Hamid (2003). *From Pharaoh's Lips : Ancient Egyptian Language in the Arabic of Today*. Cairo: American University in Cairo Press. tt. 46–47. ISBN 9781617974762. OCLC 897473661.
11. 1 2  "Etymological Dictionary of Arabic". *Bibliotheca Polyglotta*. University of Oslo. Cyrchwyd 11 October 2020."Etymological Dictionary of Arabic".
12. ↑  Goldstein, Darra, gol. (2015). *The Oxford Companion to Sugar and Sweets*. Oxford University Press. t. 447. ISBN 9780199313396.
13. ↑  The Editors of the American Heritage Dictionaries. "Appendix II - Semitic Roots". *American Heritage Dictionary*. Houghton Mifflin Harcourt. Cyrchwyd July 12, 2018.
14. ↑  Team, Almaany. "Definition and meaning of Kanafeh in Arabic in the dictionary of the meanings of the whole, the lexicon of the mediator, the contemporary Arabic language - Arabic Arabic dictionary - Page 1". *www.almaany.com* (yn Saesneg).
15. ↑  "Kunafa, Qatayef: Ramadan's most favorite desserts". *Cairo Post*. 6 July 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2018-07-12. Cyrchwyd 2018-07-12.
16. ↑  Roufs, Timothy G.; Roufs, Kathleen Smyth (2014). *Sweet Treats around the World: An Encyclopedia of Food and Culture*. ABC-CLIO. t. 464. ISBN 9781610692212.
17. ↑  Wright, Clifford A. (1999). *A Mediterranean Feast: The Story of the Birth of the Celebrated Cuisines of the Mediterranean from the Merchants of Venice to the Barbary Corsairs, with More than 500 Recipes*. William Morrow Cookbooks. ISBN 978-0-688-15305-2.
18. ↑  Al-awsat, Asharq (4 October 2007). "The Ramadan Experience in Egypt - ASHARQ AL-AWSAT English Archive". *ASHARQ AL-AWSAT English Archive*. Cyrchwyd 2018-06-18.
19. ↑  Nasrallah, Nawal (2007). *Annals of the caliphs' kitchens : Ibn Sayyār al-Warrāq's tenth-century Baghdadi cookbook*. Brill. tt. 39, 43, 420. ISBN 9789047423058.
20. ↑  "An Anonymous Andalusian Cookbook of the 13th Century". *www.daviddfriedman.com*. Cyrchwyd 2018-07-12.
21. ↑  Sato, Tsugitaka (31 October 2014). *Sugar in the Social Life of Medieval Islam*. BRILL. ISBN 9789004281561.
22. ↑  Edelstein, Sari (2010). *Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals* (yn Saesneg). Jones & Bartlett Publishers. ISBN 9781449618117.Edelstein, Sari (2010).
23. ↑  Abu Shihab, Sana Nimer (2012). *Mediterranean Cuisine*. AuthorHouse. t. 74. ISBN 9781477283097.
24. ↑  "Künefe – ein außergewöhnliches Dessert". nobelio.de. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-25. Cyrchwyd 2014-12-02.