Roedd **Syr William Ouseley** HFRSE FSAScot (1767 - Medi, 1842), yn arbenigwr ar ddiwylliant gwledydd y dwyrain.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Ouseley yn Sir Fynwy, yn fab hynaf y Capten Ralph Ouseley a'i wraig Elizabeth (née Holland). Cafodd ei addysgu gartref yng nghwmni ei frawd, Gore a'i gefnder, Gideon Ouseley. Cafodd y tri ohonynt yrfaoedd nodedig.

Gyrfa
-----

Ym 1787 aeth i Baris i ddysgu Ffrangeg, ac yno gosododd sylfaen ei ddiddordeb mewn llenyddiaeth Persia. Yn 1788 daeth yn gorned, (swyddog iau gyda'r marchfilwyr), yn 8fed gatrawd y dragŵn. Ar ddiwedd 1794 gwerthodd ei gomisiwn ac aeth i Leiden i astudio Perseg. Wedi dychwelyd i Ynysoedd Prydain dychwelodd i wasanaeth milwrol fel uwchgapten yng nghatrawd dragŵn Arglwydd Ayr wedi'i leoli yng Nghaerliwelydd.

Ym 1798 roedd yn byw yng Nghrucywel lle byddai, yn y pen draw, yn cyhoeddi ei gyfres o lyfrau *Travels in Various Countries of Middle East* a chafodd eu hargraffu'n lleol hefyd.

Pan anfonwyd ei frawd iau, Syr Gore Ouseley, ym 1810, i wasanaethu fel Llysgennad i'r hyn a elwid ar y pryd yn Persia (Iran bellach), aeth Syr William gydag ef fel ei ysgrifennydd. Arhosodd yno hyd 1812 cyn dychwelyd i Grucywel ym 1813.

Teulu
-----

Priododd Julia Frances Irving ym 1796 bu iddynt tri mab a chwe merch. Yr hynaf oedd Syr William Gore Ouseley a oedd yn ddiplomydd yn Ne America ac yn arlunydd enwog.

Anrhydeddau
-----------

Derbyniodd gradd LL.D. er anrhydedd o Brifysgol Dulyn ym 1797 a PhD o Brifysgol Rostock. Ym 1800 cafodd ei urddo'n farchog gan Charles yr Arglwydd Cornwallis (1738-1805), a oedd rhwng 1786 a 1793 wedi bod yn Llywodraethwr Cyffredinol India. Cafodd ei urddo fel cydnabyddiaeth am ei waith yn hyrwyddo astudiaethau dwyreiniol.

Roedd yn gymrawd anrhydeddus o gymdeithasau brenhinol Caeredin, Göttingen, ac Amsterdam, ac yn aelod o Gymdeithas Asiatig Bengal.

Marwolaeth
----------

Bu farw yn Boulogne-sur-Mer

Gweithiau cyhoeddedig
---------------------

Wynebddalen Travels in Various Countries of the Middle East Cyfrol 3
* *Persian Miscellanies* (1795)
* *Oriental Collections* rhwng 1797 a1799
* Epitome of the Ancient History of Persia (1799); ym 1800,
* *The Oriental Geography of Ebn Haukal* (1800)
* Cyfieithiad o'r *Bakhtiyar Nama* (*Bakhtiyar Nama and Observations on Some Medals and Gems*) (1801).
* *Travels in Various Countries of the Middle East* 3 cyfrol (1810, 1811 a 1823)

Bu hefyd yn gyfrifol am gyhoeddi llyfr John Lewis Burckhardt *Travels in Arabia, Arabian Proverbs and Notes on the Bedouins and Wahbys* 

Cyfrannodd nifer o bapurau pwysig i Drafodion y Gymdeithas Lenyddol Frenhinol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Ouseley, Sir William (1767–1842), orientalist | Oxford Dictionary of National Biography". *www.oxforddnb.com*. doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-20957. Cyrchwyd 2019-11-11.
2. ↑  Radnorshire Society transactions Cyfrol. 54, 1984 Tudalen 46; "The diary of Captain Frederick Jones"
3. ↑  "Ouseley, Sir Gore, first baronet (1770–1844), diplomatist | Oxford Dictionary of National Biography". *www.oxforddnb.com*. doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-20955. Cyrchwyd 2019-11-11.
4. ↑  "Ouseley, Sir William Gore (1797–1866), diplomatist and author | Oxford Dictionary of National Biography". *www.oxforddnb.com*. doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-20958. Cyrchwyd 2019-11-11.
5. ↑  Ouseley, William (1823). *Travels in various countries of the East, more particularly Persia*. Llundain: Rodwell and Martin.
6. ↑  "Ouseley, William, (Sir) (1767-1842) - People and organisations". *Trove*. Cyrchwyd 2019-11-11.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 18419237
* LCCN: n88140888
* ISNI: 0000 0000 8097 8594
* GND: 133646238
* SUDOC: 100933998
* BIBSYS: 2048370
* NLA: 36307368
* BNE: XX5544219
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |