recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Cymeriad o'r gyfres deledu animeiddiedig Americanaidd *SpynjBob Pantsgwâr* yw **Sulwyn Surbwch** (Saesneg: *Squidward Q. Tentacles*). Cafodd Sulwyn Surbwch ei ddylunio gan animeiddwr a biolegwr morol Stephen Hillenburg. Ymddangosodd am y tro cyntaf ar y teledu ym mhennod cyntaf y cyfres, o'r enw "*Help Wanted*" yn 1999. Mae Sulwyn yn cael ei leisio gan Robert Bumpass yn y fersiwn Saesneg wreiddol a gan Richard Elfyn yn yr addasiad Cymraeg.

Mae Sulwyn Surbwch yn octopws anthropomorffig sy'n byw mewn cerflun rhwng tai SpynjBob Pantsgwâr a Padrig Wlyb. Yn union fel mae ei gyfenw yn awgrymu, mae Sulwyn yn cael ei bortreadu'n surbwch, drwg ei dymer, diog, sinigaidd a hunanol, gan ei fod yn dirmygu ymddygiad swnllyd gwastadol ei ddau gymydog. Fodd bynnag, nid yw'r pâr yn ymwybodol o elyniaeth Sulwyn tuag atynt ac maent yn ei weld yn gyfaill. Mae Sulwyn yn gweithio fel ariannwr ym mwyty o'r enw "Y Crancdy", swydd nad yw'n ei hoffi.

Mae Sulwyn yn byw mewn cyflwr cyson o hunan-dosturi a diflastod; mae'n anhapus gyda'i ffordd o fyw ailadroddol ac yn dyheu am statws enwog, cyfoeth, gwallt, a gyrfa gyfareddol a nodedig fel cerddor neu beintiwr ag angerdd am gelf a chwarae'r clarinét, er nad oes ganddo ddawn gwirioneddol i'r naill na'r llall. Fodd bynnag, mae'n cael ei adael i ddioddef y statws isel fel ariannwr bwyd cyflym yn y Crancdy. Mae Sulwyn yn digio ei swydd ac yn cael ei gythruddo gan ei gyflogwr barus, Mr Cranci, a gan fod ei gymydog dig ei hun, SpynjBob, fel cydweithiwr.
Video **(cymraeg)** / (english)
Gwleidydd Cymreig yw **Jillian "Jill" Evans** (ganed 8 Mai 1959) sy'n Aelod Senedd Ewrop dros Gymru, ac sy'n aelod blaenllaw o Blaid Cymru. Mae hefyd yn gadeirydd CND Cymru.

Gyrfa
-----

Ganed hi yn Ystrad Rhondda yn y Rhondda a'i haddysgu yn Nhonypandy a Phrifysgol Abertawe. Bu'n gweithio fel cynorthwydd ymchwil ym Mholitecnic Cymru lle enillodd radd M.Phil. Bu'n gweithio dros Sefydliad y Merched yng Nghymru am chwe blynedd cyn dod yn drefnydd gros Gymru i CHILD - Rhwydwaith Cefnogi Anffrwythlondeb Cenedlaethol.

Bu'n gadeirydd Plaid Cymru o 1994 hyd 1996, a daeth yn Aelod Seneddol Ewrop yn etholiad 1999, gan ddod yn ASE cyntaf y Blaid gydag Eurig Wyn. Cafodd ei hethol yn Is-Lywydd Plaid Cymru yn 2004. Ar yr 8fed o Fehefin 2010 cafodd ei hethol yn ddiwrthwynebiad i olynu Dafydd Iwan fel Llywydd y Blaid, cymerodd drosodd fel Llywydd ym Medi 2010.

Yn Ionawr 2011, cyhoeddwyd fod Jill Evans yn un o gant oedd wedi gwrthod talu eu trwydded teledu, fel rhan o brotest Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn erbyn y cynlluniau arfaethedig i dorri cyllideb y sianel deledu Gymraeg S4C, a'r bwriad i drosglwyddo cyfrifoldeb ariannu'r sianel i ddwylo'r BBC.

Yn 2010 fe'i derbyniwyd i'r orsedd fel Urdd Derwydd er Anrhydedd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Jill Evans yn Llywydd newydd Plaid Cymru" Newyddion BBC Cymru, 08.06.2010.
2. ↑  Tudalen Newyddion ar Wefan Golwg360[*dolen marw*]
3. ↑  "Anrhydeddau 2010 – Gorsedd Cymru". 2016-07-21. Cyrchwyd 2023-08-07.

Dolenni allanol
---------------

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Jill Evans***

* Gwefan swyddogol Archifwyd 2011-07-23 yn y Peiriant Wayback.

| Senedd Ewrop |
| --- |
|
| Rhagflaenydd:***etholaeth newydd*** | **Aelod Senedd Ewrop dros Gymru**1999 – presennol *gyda*John Bufton (ers 2009), Jonathan Evans (1999-2009), Glenys Kinnock (1999-2009), Eluned Morgan (1999-2009), Kay Swinburne (ers 2009) a Derek Vaughan (ers 2009) ac Eurig Wyn (1999-2004) | Olynydd:***deiliad*** |
| Swyddi gwleidyddol pleidiol |
|
| Rhagflaenydd:**Dafydd Iwan** | **Llywydd Plaid Cymru**2010 – presennol | Olynydd:***deiliad*** |

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 29232120
* LCCN: no2003117006

 |
Daearyddwr Groegaidd oedd **Strabo** (c. 64 CC - c. 19 OC). Roedd yn enedigol o Amaseia, Pontus, yn Asia Leiaf, a flodeuai yn amser yr ymerawdwyr Cesar Awgwstws a Tiberiws

Ganwyd Strabo yn fab i rieni gweddol dda eu byd yn Amaseia, yn Pontus, hen dalaith Roeg yn Asia Leiaf a oedd erbyn hynny'n rhan o'r Ymerodraeth Rufeinig. Astudiodd yn gyntaf dan diwtoriaeth yr athronydd crwydr (*peripatetig*) Xenarchus (fl. diwedd y 1af ganrif CC). Fel ei athro roedd yn arddel Stoïciaeth, athroniaeth y Stoïciaid. Ar ôl gorffen ei addysg ymroddodd i astudiaethau hanes a daearyddiaeth. Teithiodd yn eang gan ymweld â rhan helaeth o Asia Leiaf, yr Aifft hyd at gyffiniau Ethiopia, sawl ardal yng Ngwlad Groeg, a hefyd yr Eidal, gan gynnwys y brifddinas Rhufain. Gyda'i raglaenydd Ptolemi mae Strabo yn cael ei ystyried yn dad Daearyddiaeth. Ysgrifennodd sawl llyfr, gan gynnwys llyfr hanes pwysig mewn 47 llyfr, a oedd yn parhad o waith Polybius o'r 5fed llyfr ymlaen; darnau a dyfyniadau yn unig sydd wedi goroesi. Dim ond ei *Γεωγραφικά* (*Geographica*, "Daearyddiaeth") sydd wedi goroesi'n destun gweddol gyflawn. Yn ffodus y llyfr hwnnw yw ei gampwaith.

Ffynonellau
-----------

* F.W. Hall, *A Companion to Classical Texts* (Rhydychen, 1913)
* Oskar Seyffert, *A Dictionary of Classical Antiquities*, gyda ychwanegiadau gan H. Nettleship a J.E. Sandys (Llundain, 1902)

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 100219883
* LCCN: n80035710
* ISNI: 0000 0003 5564 6565
* GND: 118618806
* SELIBR: 269797
* SUDOC: 027150062
* BNF: cb11925629v (data)
* BIBSYS: 90412753
* HDS: 010312
* NLA: 36017850
* NDL: 00475701
* NKC: jn19990210586
* The SBN id CFIV081436 is not valid.
* BNE: XX1110117
* CiNii: DA01311957

 |
Ffilm ffantasi gan y cyfarwyddwr Oleg Stepchenko yw ***Viy 3: Taith i India*** a gyhoeddwyd yn 2022. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Viy 3: Travel to India*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Alexey Petrukhin yn Rwsia ac India. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Hindi, Saesneg a Rwseg a hynny gan Alexey Petrukhin. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jason Flemyng ac Anna Churina. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2022. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Bateman* sef ffilm llawn cyffro a throsedd Americanaidd gan Matt Reeves. Hyd at 2022 roedd o leiaf wyth mil o ffilmiau Hindi wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Oleg Stepchenko ar 25 Medi 1964 yn Karaganda. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2003 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn State Academic Institute of Fine Arts Surikov.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Oleg Stepchenko nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Jacked – Pulp Russia* |  | Rwsia |  | 2004-01-01 |
| *Velvet Revolution* |  | Rwsia | Rwseg | 2005-01-01 |
| *Viy* |  | Rwsiayr AlmaenWcráiny Weriniaeth Tsiecy Deyrnas Gyfunol | RwsegSaesneg | 2014-01-30 |
| Viy 2: Journey to China |  | RwsiaGweriniaeth Pobl Tsieina | SaesnegRwsegTsieineeg | 2019-01-01 |
| Viy 3: Taith i India |  | IndiaRwsia | RwsegSaesnegHindi | 2022-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Awyren *Avro Tudor V* - tebyg i'r un a ddaearwyd.
Damwain awyren yn Llandŵ, Bro Morgannwg ym 1950 oedd **Trychineb awyr Llandŵ**. Ar y pryd, dyma'r ddamwain awyren waethaf yn y byd gydag 80 o'r teithwyr yn cael eu lladd. Roedd yr awyren Avro Tudor V wedi ei llogi gan gefnogwyr rygbi i hedfan i Iwerddon ar gyfer gêm Pencampwriaeth y Pum Gwlad rhwng Iwerddon a Chymru yn Belffast, ac achoswyd y ddamwain wrth i'r injan ballu ar y ffordd yn ôl i Gymru.

Cwrs y digwyddiadau
-------------------

Ar 12 Mawrth 1950, dechreuodd yr awyren Avro 689 Tudor V, ***Star Girl***, oedd yn berchen i gwmni Airflight Limited ac yn hedfan o dan yr enw "Fairflight", o Faes Awyr Dulyn ar daith i Faes Awyr yr Yr Awyrlu Brenhinol yn Llandŵ. Roedd 78 o deithwyr a 5 o griw ar yr awyren oedd wedi ei llogi gan gefnogwyr tîm rygbi Cymru ar gyfer gêm ym Mhencampwriaeth y Pum Gwlad yn erbyn Iwerddon yn Belffast.

Dywedodd llygad dyst wrth ohebwyr fod yr awyren yn teithio mor isel fel ei fod yn credu y byddai'n cael ei daro ganddi. Plymiodd yr awyren i'r llawr gyda'r adain dde'n taro'r llawr yn gyntaf cyn i'r trwyn a'r adain chwith daro'r llawr. Llwyddodd tri o'r teithwyr i oroesi'r ddamwain, gan gynnwys Handel Rogers a aeth ymlaen i fod yn llywydd Undeb Rygbi Cymru..

Cofeb
-----

Cofeb yn Sigingstone, ger Llanilltud Fawr.
Ymysg y rhai fu farw oedd tri aelod o Glwb Rygbi Abercarn a chwech aelod o Glwb Rygbi Llanharan. Mae'r ddau glwb yn cofio'r trychineb ar eu bathodynau. Yn 2010, dadorchuddiwyd cofeb ym mhentref Sigginstone i gofio'r rhai fu farw.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales* John Davies, Nigel Jenkins, Menna Baines a Peredur Lynch (2008) tud. 816 ISBN 978-0-7083-1953-6
2. ↑  "*The Llandow accident*" (PDF). *Flight International* **LVII** (2151): 354. 1950-03-16. .
3. 1 2  "Cofio 60 mlynedd ers trychineb awyr ym Mro Morgannwg". BBC Newyddion. 2010-03-12.
4. ↑  "Abercarn RFC: Our History". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
5. ↑  "Llanharan RFC: History". Unknown parameter `|published=` ignored (help)
Newyddiadurwraig, awdur a chyflwynydd materion cyfoes Gwyddelig yw **Olivia O'Leary** (ganwyd 1949).

Addysg
------

Addysgwyd hi yng Ngholeg St Leo, Carlow ac yng Ngholeg Prifysgol Dulyn (UCD), bu'n gweithio gyda'r *Nationalist* a'r *Leinster Times* yn Carlow. Ar ddiwedd y 1970au, dechreuodd weithio i'r *Irish Times* fel ysgrifennwraig brasluniau seneddol.

Ar hyn o bryd mae'n darlledu dyddiadur gwleidyddol wythnosol ar Drivetime, rhaglen radio a ddarlledir gan sianel Raidió Teilifís Éireann RTÉ Radio 1. 

Ym 1972, ymunodd â Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) fel cyflwynydd materion cyfoes  ac yn ddiweddarach bu'n gweithio fel cyflwynydd ar *Today Tonight ,* *Questions and Answers* a *Prime Time*. Hi oedd yr uwch-gyflwynydd benywaidd rheolaidd cyntaf o raglen materion cyfoes y BBC, *Newsnight*, a bu hefyd yn cyflwyno *First Tuesday*, rhaglen ddogfen fisol a gynhyrchir gan Yorkshire Television ar gyfer ITV .

Mae hi wedi cyd-awduro’r llyfr *Mary Robinson : The Authorised Biography*, gyda Dr Helen Burke, ac yn 2004 ysgrifennodd *Politicians and Other Animals*, braslun ar wleidyddiaeth Iwerddon.

Hi oedd Cadeirydd Cynhadledd 20fed Pen-blwydd Swyddfa'r Ombwdsmon. 

Yn 2009, gadawodd yr Eglwys Gatholig Rufeinig dros achosion o guddio sgandalau cam-drin clerigol a gwrthodiad hirsefydlog yr eglwys i ordeinio merched. 

Bu'n briod â Paul Tansey, Golygydd Economeg yr *The Irish Times*. Bu farw'n sydyn ym mis Medi 2008. Mae ganddi un ferch o'r enw Emily Tansey. Ar y 5ed o Ragfyr 2011 bu iddi gael ei hanrydeddu gan ei alma mater yng Ngholeg Prifysgol Dulyn (UCD). Yna 2017, bu i Goleg y Drindod, Dulyn hefyd ei hanrydeddu.

Mae hi'n gefnder i bersonoliaeth teledu ac arbenigwr gwin Oz Clarke.

Gwobrau ac anrhydeddau
----------------------

Enillodd O'Leary dair Gwobr Jacob ystod ei gyrfa ddarlledu gydag RTÉ. Daeth hi gyntaf yn 1973 am ei gwaith fel gohebydd newyddion radio. Ym 1982, enillodd ei hail Wobr Jacob am gynnal *Today Tonight*. Daeth ei thrydedd wobr yn 1986 yn sgil cadeirio *Questions and Answers*. Mae hi hefyd wedi ennill Gwobr Sony am ei rhaglen BBC Radio 4 *Between Ourselves*. Yn 2019 fe'i derbyniwyd yn aelod o'r Academi Wyddelig Frenhinol .

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Drivetime Thursday 14 April 2016 – Drivetime – RTÉ Radio 1". RTÉ.ie. Cyrchwyd 14 April 2016.
2. ↑  "The Afternoon Show: Olivia O'Leary – Party Animals". *The Afternoon Show*. Raidió Teilifís Éireann. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2 March 2007. Cyrchwyd 9 February 2009.
3. ↑  "Irish Times' Paul Tansey dies suddenly". *RTÉ News*. Raidió Teilifís Éireann. 22 September 2008. Cyrchwyd 14 October 2008.
4. ↑  "Registrar : Trinity College Dublin, the University of Dublin, Ireland". *www.tcd.ie*. Cyrchwyd 6 January 2020.
5. ↑  "27 New Members elected to the Academy". *Royal Irish Academy*. Cyrchwyd 27 Nov 2021.

Dolenni allanol
---------------

* Olivia O'Leary yn Sefydliad Ffilm Prydain
* Olivia O'Leary ar yr Internet Movie Database
Ffilm wyddonias gan y cyfarwyddwr Mario Gariazzo yw ***Occhi Dalle Stelle*** a gyhoeddwyd yn 1978. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Mario Gariazzo a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Marcello Giombini. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Hoffmann, Martin Balsam, Nathalie Delon, Clarissa Burt, George Ardisson, Tom Felleghy, Alessandro Partexano, Carlo Hintermann, Eolo Capritti, Franco Garofalo, Fulvio Mingozzi, Mario Novelli, Sergio Rossi, Victor Valente a Bruno Di Luia. Mae'r ffilm *Occhi Dalle Stelle* yn 90 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1978. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Deer Hunter* sef ffilm ryfel sy'n adrodd stori tri chyfaill Americanaidd a'u gwasanaeth milwrol gorfodol yn Rhyfel Fietnam. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Erico Menczer oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Vincenzo Tomassi sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Mario Gariazzo ar 4 Mehefin 1930 yn Biella a bu farw yn Rhufain ar 14 Chwefror 2007.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Mario Gariazzo nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 16 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 16 Ebrill 2016.
Porthladd Skala ar ynys Patmos
**Patmos** (Groeg: *Πάτμος*; Eidaleg: *Patmo*) yw'r fwyaf gogleddol o ynysoedd y Dodecanese, Gwlad Groeg. Mae'n gorwedd ym Môr Aegea oddi ar arfordir de-orllewin Twrci. Ynys fechan ydyw (15 milltir sgwâr) ond mae'r baeau niferus a'i siâp afreolaidd yn ffurfio arfordir hir. Mae'r pridd yn folcanig. Fe'i rhennir yn dair rhan gyda dau isthmws o dir yn eu cysylltu yn y canol. Ar un o'r gyddfau o dir hyn saif y brif ddinas a phorthladd Skala, safle dinas hynafol. I'r de mae tref Patmos a gysylltir â Sant Ioan, awdur traddodiadol *Llyfr y Datguddiad* yn y Beibl.

Cyfeirir at Batmos yng ngwaith Thucydides, Strabo a Pliny. Doriaid oedd y trigolion cynharaf ac yna daeth Ioniaid i ymsefydlu yno. Arferai'r Rhufeiniaid alltudio carcharorion gwleidyddol iddi. Un o'r rhain oedd Sant Ioan, a alltudiwyd i'r ynys yn 95 yn ystod teyrnasiad Domitian. Am ganrifoedd bu'n ganolfan i forladron. Yn 1088 sefydlwyd mynachlog er anrhydedd Sant Ioan yn nhref Patmos; mae'n un o'r prif atyniadau twristaidd heddiw. Yn 1207 cipiwyd yr ynys o ddwylo'r Ymerodraeth Fysantaidd gan Fenis. Daeth yn rhan o Ymerodraeth yr Otomaniaid yn 1537. Fel yn achos gweddill y Dodecanese, ni ddaeth yn rhan o'r Wlad Groeg fodern tan ar ôl yr Ail Ryfel Byd.

Ffynhonnell
-----------

* Stuart A. Rossiter (gol.), *Greece* (Llundain: Blue Guides)
Pentref yn nhref Mount Pleasant, Westchester County, Efrog Newydd yw **Sleepy Hollow**. Lleorir ar lan ddwyreiniol Afon Hudson, tua 30 milltir i'r gogledd o ganol Manhattan yn Ninas Efrog Newydd. I'r de o Sleepy Hollow mae pentref Tarrytown.

Ers diwedd y Chwyldro Americanaidd hyd ei chorffori, enw'r pentref oedd Beekmantown, corfforwyd yn 1874 fel "North Tarrytown", a newidioedd ei enw'n swyddogol i "Sleepy Hollow" ym mis Mawrth 1997. Roedd poblogaeth o 9,212 yn ystod cyfrifiad 2000, ac amcangyfrwyd poblogaeth o 10,124 yn 2006.

Sleepy Hollow yw lleoliad stori ysbryd enwog Washington Irving, *The Legend of Sleepy Hollow*, a lleoliad Sleepy Hollow Cemetery, lle claddwyd Irving ynghyd ag Andrew Carnegie, Walter P. Chrysler, Brooke Astor, Elizabeth Arden, Thomas J. Watson o IBM a nifer o enwogion eraill. Lleolir Philipsburg Manor a Hen Eglwys Iseldiraidd Sleepy Hollow yn y pentref yn ogystal.

Roedd y pentref yn lleoliad ffatri gysodi Chevrolet, General Motors hyd 1996. Fe gafodd cau'r ffatri gryn effaith ar economi'r ardal. Mae'r safle heddiw'n cael ei ail-ddatblygu ar gyfer adeiladu cartrefi a siopau adwerthu, er fod pentref Tarrytown ger llaw wedi elyn dros bryderion ynglŷn â thraffig, parcio ac effaith amgylcheddol y cynllun.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  U.S. Census Bureau, Population Finder: Sleepy Hollow village, New York[*dolen marw*]
2. ↑  Carin Rubinstein, IN BUSINESS: A Hurdle Cleared on Riverfront Site, *New York Times* (6 Hydref 2002)
3. ↑  Mariel Lynn DiSibio, Two Villages, One Project, Another Lawsuit, *New York Times* (28 Hydref 2007)

Dolenni allanol
---------------

* (Saesneg) Gwefan swyddogol Sleepy Hollow Archifwyd 2008-11-19 yn y Peiriant Wayback.
* (Saesneg) Hanes fer Sleepy Hollow
* (Saesneg) Sleepy Hollow Cemetery
* (Saesneg) Old Dutch Burying Ground, Sleepy Hollow Archifwyd 2018-01-28 yn y Peiriant Wayback.
* (Saesneg) The Hudson Independent (Papur Lleol)
Planhigyn blodeuol blynyddol sy'n cael ei gyfrif yn chwynyn gan y garddwr yw **Troed-yr-ŵydd gwyn** sy'n enw gwrywaidd. Mae'n perthyn i'r teulu *Chenopodiaceae*. Yr enw gwyddonol (Lladin) yw *Chenopodium album* a'r enw Saesneg yw *Fat hen*. Ceir enwau Cymraeg eraill ar y planhigyn hwn gan gynnwys Tafod yr Oen, Blodau'r Domen, Gwydd-droed Bwytadwy, Gwydd-droed Gwyn, Gwydd-droed Gwynaidd, Troed yr Wydd, Troed yr Wydd Gwynaidd.

Yn India, caiff ei dyfu er mwyn ei fwyta; yno fe'i gelwir yn ***bathua*** neu ***bathuwa*** (बथुआ) (Marathi: चाकवत).

Ecoleg
------

Mae‘r planhigyn yn cael ei ffafrio i ymledu am gyfnodau ar hyd ochr ffyrdd ar ôl gaeafau celyd megis 2011, yn dilyn gaeaf caled 2010 pan halltwyd y ffyrdd yn helaeth rhag rhew. Pam arall fyddai planhigyn yn ffynnu yn y fath le, lle mae dŵr hallt wedi llifo i lawr camber y ffordd a chrynhoi? Mae’n perthyn i deulu’r *Chenopodiaceae* sydd yn cynnwys rhywogaethau fel yr *Atriplex* sydd wrth eu bodd ar lan y môr ac mewn corsydd heli.

Troed yr ŵydd gwyn yn ymledu ar hyd ffordd yn Waunfawr ar ôl gaeaf caled 2010 yn dilyn halltu’r ffyrdd yn helaeth.

Gweler hefyd
------------

* Y Bywiadur Gwefan Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gerddi Kew; adalwyd 21 Ionawr 2015
2. ↑  [http: //www.flowersofindia.net/catalog/slides/Bathua.html "Chenopodium album - Bathua"] Check `|url=` value (help). Flowersofindia.net. Cyrchwyd 2013-08-15.
3. ↑  Bwletin Llên Natur 41

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Troed-yr-ŵydd gwyn***
Llenor Ffrangeg o Ffrainc oedd **Stendhal**, sef **Henri Beyle** (23 Ionawr 1783 – 23 Mawrth 1842). Fe'i ystyrir yn un o'r ffigyrau mwyaf dylanwadol yn llenyddiaeth Ffrainc fel Rhamantwr ac arloeswr realaeth.

Bywgraffiad
-----------

Ganwyd Stendhal yn Grenoble, Ffrainc. Yn 1799 symudodd o Grenoble er mwyn astudio ym Mharis, ond yn fuan wedyn rhoddodd heibio astudio a dechreuodd ysgrifennu. Ei uchelgais cyntaf oedd ysgrifennu dramâu, ond bu rhaid iddo ildio i bwysau gan ei deulu a chymryd swydd yn y Weinidogaeth Rhyfel. Mewn canlyniad, cafodd ei anfon i Milan ym Mai 1800. Cafodd ei swyno gan y bywyd milwrol (roedd Napoleon ar ei anterth), yr Eidal, byd yr opera, serch a dedwyddwch. Yn wr swil o dueddiad rhamantaidd a oedd yn casáu rhagrith y gymdeithas *fourgeois* Ffrengig, sefydlodd er ei fwyn ei hun yr hyn a alwai yn "ddull ymarferol i gael dedwyddwch" (*le bonheur*), sef "Beylaeth".

Pan gollodd ei fywoliaeth gyda chwymp ymerodraeth Napoleon, ymroddodd yn llwyr i fywyd yr Eidal, cerddoriaeth a chelf. Ysgrifennodd fywgraffiadau Haydn a Mozart ac wedyn hanes paentio yn yr Eidal (*Histoire de la peinture en Italie*), a'r llyfr taith *Rome, Naples et Florence*. Yn 1819, wedi ei siomi mewn carwriaeth gyda Matilde Dembowski, ysgrifennodd yr ysgrif *De l'amour* sy'n ceisio dadansoddi seicoleg cariad. Yn 1827, yn 44 oed, ysgrifennodd ei nofel gyntaf *Armance* a ddilynwyd gan *Le Rouge et le Noir*. Daeth yn gonswl Ffrengig yn Civitavecchia ond parhaodd Stendhal i ysgrifennu: yno y dechreuodd ei ddau hunangofiant (*Souvenir d'égotisme*, *Vie de Henry Brulard*) a dwy nofel anorffenedig (*Lucien Leuwen*, *Lamiel*). Ar ymweliad i Baris ysgrifennodd ei nofel *La Chartreuse de Parme* a enillodd gymeradwyaeth Honoré de Balzac. Bu farw ym Mharis ar ôl cael trawiad calon yn y stryd ar 23 Mawrth 1842.

Llyfrau
-------

### Nofelau

* *Armance* (1827)
* *Le Rouge et le Noir* (1830)
* *Lucien Leuwen* (1835), heb ei orffen, cyhoeddwyd 1894
* *La Chartreuse de Parme* (1839)
* *Lamiel* (1839–1842), heb ei orffen, cyhoeddwyd

### Arall (detholiad)

* *Vies de Haydn, Mozart et Métastase* (1815)
* *Histoire de la Peinture en Italie* (1817)
* *Rome, Naples et Florence* (1817 ac 1827)
* *De l'amour* (1822)
* *Racine et Shakespeare* (1823, 1825)
* *Vie de Rossini* (1823)
* *Promenades dans Rome* (1829)
* *Vie de Henry Brulard* (1890), hunangofiant

Dolenni allanol
---------------

* Gweithiau Stendhal ar Prosiect Gutenberg

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 17823
* LCCN: n78095494
* ISNI: 0000 0001 2098 1326
* GND: 118617648
* SELIBR: 199253
* SUDOC: 027148351
* BNF: cb119255047 (data)
* BIBSYS: 90065449
* ULAN: 500256080
* HDS: 041439
* NLA: 36553879
* NDL: 00457608
* NKC: jn19990008232
* The SBN id CFIV011630 is not valid.
* BNE: XX899941
* CiNii: DA00813188

 |
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **troedwas gweog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **troedweision gweog**; yr enw Saesneg yw *Muslin Footman*, a'r enw gwyddonol yw *Nudaria mundana*. Mae i'w ganfod yn Ewrop ac Anatolia.

19–23 mm ydy maint yr adenydd agored ac mae'n hedfan yn y nos rhwng Mehefin ac Awst.

Prif fwyd y lindys ydy cen carreg a mwsog eraill.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r troedwas gweog yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **troedwas adain gron**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **troedweision adain gron**; yr enw Saesneg yw *Round-winged Muslin*, a'r enw gwyddonol yw *Thumatha senex*. Mae i'w ganfod yn Ewrop, ac Asia Leiaf hyd at y Crimeia a Siberia.

15–20 mm ydy lled ei adenydd agored ac mae'n hedfan mewn un genhedlaeth: o ganol Mehefin i ganol Gorffennaf.

Prif fwyd y siani flewog ydy cen carreg (yn enwedig *Peltigera canina*) a mwsogl.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r troedwas adain gron yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Baner Sardinia
Yr ail fwyaf o'r ynysoedd yn y Môr Canoldir a rhanbarth yr Eidal yw **Sardinia** (Sardeg: *Sardigna* [sarˈdinja], Eidaleg: *Sardegna* [sarˈdeɲɲa]). Mae ganddi statws rhanbarth ymreolaethol o fewn yr Eidal. Cagliari yw'r brifddinas.

Yng Nghyfrifiad 2011 roedd gan y rhanbarth boblogaeth o 1,639,362.

Mae gan yr ynys arwynebedd o 24,090 km²; mewn cymhariaeth mae arwynebedd Ynys Môn yn 714 km². Saif ger arfordir gorllewinol yr Eidal, i'r de o Ynys Cors.

Lleoliad Sardinia yn yr Eidal
Rhennir y rhanbarth yn bum talaith a enwir ar ôl eu canolfannau gweinyddol, sef:

* Cagliari
* De Sardinia (Carbonia yw'r ganolfan weinyddol.)
* Nuoro
* Oristano
* Sassari

Taleithiau Sardinia,  
("Sud Sardegna" = De Sardinia)
Tua 1500 CC, galwyd yr ynys yn *Hyknusa* (Lladin: "Ichnusa") gan y Mycenaeaid, efallai yn golygu ynys (*nusa*) yr Hyksos, oedd newydd gael eu gyrru o'r Aifft. Cafodd ei henw presennol o enw'r Shardana, un arall o'r bobloedd a ymosododd ar yr Aifft, ond a orchfygwyd gan Ramesses III tua 1180 CC).

Yn wleidyddol, mae'n rhan o'r Eidal gyda mesur o hunanlywodraeth. Cydnabyddir pobl Sardinia gan lywodraeth yr Eidal fel "popolo", sef pobl ar wahân. Mae'n un o ddau ranbarth o'r Eidal sydd a'r statws yma; y llall yw Veneto. Roedd y boblogaeth yn 2006 yn 1,655,677. Y brifddinas yw Cagliari. Mae 'Parth Glas' yn ardal ddemograffig a/neu ddaearyddol yn y byd lle mae llawer o bobl yn byw bywydau hir. Cofnodir Sardinia ymhlith yr uchaf (yn enwedig talaith Nuoro ac Ogliastra). Gwelwyd yma ardal o hirhoedledd uchel iawn mewn pentrefi mynyddig lle y mae'r dynion yn cyrraedd eu 100 ar gyfradd uchel iawn.

Mae gan yr ynys draddodiad cerddorol cryf, a cheir yno iaith gynhenid, Sardeg.

Arwydd yn gwahardd ymsmygu, mewn Sardeg ac Eidaleg

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  City Population; adalwyd 23 Rhagfyr 2020
2. ↑  Buettner, Dan (21 Ebrill 2009) [2008]. "Contents". *The Blue Zones: Lessons for Living Longer From the People Who've Lived the Longest* (arg. First Paperback). Washington, D.C.: National Geographic. t. vii. ISBN 978-1-4262-0400-5. OCLC 246886564. Cyrchwyd 15 Medi 2009.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goRhanbarthau'r Eidal |
| --- |
|  |
| 
* Abruzzo
* Basilicata
* Calabria
* Campania
* Emilia-Romagna
* Friuli-Venezia Giulia
* Lazio
* Liguria
* Lombardia
* Marche
* Molise
* Piemonte
* Puglia
* Sardinia
* Sisili
* Toscana
* Trentino-Alto Adige
* Umbria
* Valle d'Aosta
* Veneto

 | Baner yr Eidal |

 |
Mae **Park House, Y Stagbwll** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 11 Chwefror 1998 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 0.01 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Plaid wleidyddol a mudiad chwyldroadol parafilwrol Iranaidd mewn alltudiaeth sy'n credu mewn sosialaeth Islamaidd yw'r **Sāzmān-e mojāhedin-e khalq-e irān** (Perseg **سازمان مجاهدين خلق ايران** "Mujahedin y Bobl Iran"), a adwaenir hefyd fel y PMOI (*People's Mojahedin of Iran*) neu'r MEK neu MKO. Ei nod yw dymchwel llywodraeth bresennol Iran. Ei arweinydd yw Maryam Rajavi, a
Seddigheh Hosseini yw'r Ysgrifennydd Cyffredinol. Lleolir ei phencadlys yn Ashraf, de Irac. Cyfeirir at y mudiad yn aml fel "(Mojahedin-e) Khalq".

Sefydlwyd y PMOI yn 1965 i ymladd yn erbyn llywodraeth y Shah Mohammad Reza Pahlavi, cyfalafiaeth, ac imperialaeth Orllewinol. Rhoddodd y mudiad orau i ymgyrchu arfog yn swyddogol yn 2001 ac erbyn heddiw y PMOI yw'r prif fudiad yng Nghyngor Cenedlaethol Gwrthsafiad Iran (*National Council of Resistance of Iran*: NCRI), mudiad ymbarel neu senedd-mewn-alltudiaeth sy'n honni gweithio am sefydlu llywodraeth ddemocrataidd, seciwlar yn Iran. Mae gan/bu gan y PMOI asgell arfog o'r enw *Byddin Rhyddhau Iran* (*National Liberation Army of Iran* NLA). Cyfeiria llywodraeth Iran at y PMOI a'i cyngreiriaid fel *Monafeqin* (yn llythrennol, "Rhagrithwyr") yn hytrach na "Mojahedin", gan faentumio nad ydynt yn blaid Islamaidd mewn gwirionedd.

Ond yn ôl yr Unol Daleithiau, Canada, Irac, y DU, ac Iran, a'r Undeb Ewropeaidd, mae'r NCRI yn ffrynt yn unig i weithgareddau terfysgol y PMOI ac felly mae'r PMOI yn fudiad terfysgol Rhoddodd y PMOI a'r NCRI wybodaeth am raglen niwclear llywodraeth Iran yn 2002 a 2008 sydd wedi poeni rhai o wledydd y Gorllewin, yn enwedig yr Unol Daleithiau.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Keddie, Nikkie, *Roots of Revolution*, (1981), t.238
2. ↑  BBC News
3. ↑   Archifwyd 2008-02-20 yn y Peiriant Wayback. iranfocus.com
4. ↑  "nci.org". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-01-19. Cyrchwyd 2008-04-17.
5. ↑  "Adran Wladol UDA". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-05-05. Cyrchwyd 2007-05-05.

Dolenni allanol
---------------

* (Perseg) (Saesneg) Gwefan swyddogol y PMOI Archifwyd 2008-04-18 yn y Peiriant Wayback.
Mae **Paul Brand** (ganwyd 1985) yn newyddiadurwr Cymreig ac yn olygydd Newyddion ITV yn y DU. Mae wedi bod yn gyflwynydd rhaglen materion cyfoes *Tonight* ers 2022. Bu gynt yn ohebydd gwleidyddol i ITV News. Mae wedi bod yn ganolog i’r adrodd ar gyfres o gynulliadau yr honnir iddynt ddigwydd ar draws adeiladau’r llywodraeth yn ystod y pandemig COVID-19 2020-21.

Cafodd Brand ei eni yn yr Ysbyty Tywysoges Cymru, Pen-y-bont ar Ogwr. Cafodd ei fagu yn Nhregolwyn Mynychodd ei ysgol gyfun leol, lle daeth yn brif fachgen, a dywed ei fod am fod yn newyddiadurwr o "tua 17 neu 18 oed". Derbyniodd fwrsariaeth gan ITV i astudio newyddiaduraeth yn City, Prifysgol Llundain, ar ôl graddio o Goleg yr Iesu, Rhydychen.

Ers Ebrill 2022 mae Brand yn gyflwynydd y rhaglen newyddion *Tonight*.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Benson, Rhianna (11 Tachwedd 2021). "How Welsh journalist searched thousands of death records to identify 'Patient Zero' - the first UK death from AIDS". *WalesOnline* (yn Saesneg). Cyrchwyd 13 March 2022.
2. ↑  Brand, Paul (7 Mawrth 2016). "Why it's essential we tackle homophobia in schools". *The Telegraph* (yn Saesneg). Cyrchwyd 13 Mawrth 2022.
3. ↑  Hibbs, James (9 Mawrth 2022). "Paul Brand announced as new host of ITV's Tonight". *Radio Times* (yn Saesneg). Cyrchwyd 12 Mawrth 2022.
Anghydffurfiwr cynnar a chyhoeddwr Cymreig oedd **Stephen Hughes** (1622 – 1688).

Bywgraffiad
-----------

Ganed ef yng Nghaerfyrddin, yn fab i sidanydd o'r enw John Hughes. Nid oes llawer o wybodaeth ar gael am ei fywyd cynnar, ond efallai iddo gael ei addysgu yn ysgol ramadeg Caerfyrddin. Daeth yn offeiriad Meidrim yn 1654, a daeth yn bur ddylanwadol pan oedd Oliver Cromwell mewn grym.

Dechreuodd gyhoeddi llyfrau Cymraeg tua 1658. Yn 1659 cyhoeddodd ran gyntaf gwaith barddonol y Ficer Prichard, ac yn fuan wedyn cyhoeddodd yr ail ran. Wedi marwolaeth Cromwell, adferwyd Siarl II i'r orsedd, a bu raid i Hughes adael ei fywoliaeth ym Meidrim. Bu'n pregethu a chadw ysgolion yn Sir Gaerfyrddin, a tua 1670 ail-ddechreuodd gyhoeddi llyfrau Cymraeg, gan ddechrau gyda'r drydedd ran o waith y Ficer Prichard. Yn 1672 cyhoeddodd bedair rhan o waith y Ficer yn un gyfrol, ynghyd â *Llyfr Psalmau* a Thestament Newydd. Yn Llundain, cyfarfu a Thomas Gouge a Charles Edwards, a bu'n cydweithio a hwy. Yn 1677 cyhoeddodd *Tryssor i'r Cymru* a *Cyfarwydd-deb i'r Anghyfarwydd*. Yn 1677-8 cyhoeddodd argraffiad rhad o'r Beibl, ac yn 1681 argraffiad newydd o waith Ficer Prichard, gan roi iddo'r teitl *Canwyll y Cymry*. Yn 1688 cyhoeddodd gyfieithiad o waith John Bunyan, *Taith y Pererin*, wedi'i gyfieithu ganddo ef ei hun a thri arall. Bu farw yn Abertawe yn 1688.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   HUGHES , STEPHEN. *Y Bywgraffiadur Ar-lein*. Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Adalwyd ar 14 Ionawr 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pelican Awstralia** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pelicanod Awstralia) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pelecanus conspillicatus***; yr enw Saesneg arno yw *Australian pelican*. Mae'n perthyn i deulu'r Pelicanod (Lladin: *Pelecanidae*) sydd yn urdd y *Pelecaniformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. conspillicatus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Fe'i ceir yn aml ar lan y môr.

Teulu
-----

Mae'r pelican Awstralia yn perthyn i deulu'r Pelicanod (Lladin: *Pelecanidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Pelican Awstralia | Pelecanus conspicillatus |  |
|
| Pelican Dalmatia | Pelecanus crispus |  |
|
| Pelican Periw | Pelecanus thagus |  |
|
| Pelican brown America | Pelecanus occidentalis |  |
|
| Pelican gwridog | Pelecanus rufescens |  |
|
| Pelican gwyn | Pelecanus onocrotalus |  |
|
| Pelican gwyn America | Pelecanus erythrorhynchos |  |
|
| Pelican llwyd | Pelecanus philippensis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pelican Awstralia** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
*Pelecanus rufescens*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pelican gwridog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pelicanod gwridog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pelecanus rufenscens***; yr enw Saesneg arno yw *Pink-backed pelican*. Mae'n perthyn i deulu'r Pelicanod (Lladin: *Pelecanidae*) sydd yn urdd y *Pelecaniformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. rufenscens*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia ac Affrica.

Teulu
-----

Mae'r pelican gwridog yn perthyn i deulu'r Pelicanod (Lladin: *Pelecanidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Pelican Awstralia | Pelecanus conspicillatus |  |
|
| Pelican Dalmatia | Pelecanus crispus |  |
|
| Pelican Periw | Pelecanus thagus |  |
|
| Pelican brown America | Pelecanus occidentalis |  |
|
| Pelican gwridog | Pelecanus rufescens |  |
|
| Pelican gwyn | Pelecanus onocrotalus |  |
|
| Pelican gwyn America | Pelecanus erythrorhynchos |  |
|
| Pelican llwyd | Pelecanus philippensis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pelican gwridog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Hen synagog Caerdydd
**Synagog Unedig Caerdydd** (Saesneg: *Cardiff United Synagogue*) yw cymuned (synagog) Iddewig Uniongred Caerdydd, prifddinas Cymru.

Hanes
-----

Roedd cymuned Iddewig yn bodoli yng Nghaerdydd yn 1841, pan roddodd Ardalydd Bute dir yn ardal Highfield ar gyfer mynwent Iddewig. Mae'r synagog yn deillio o'r Hen Gymuned Hebreaidd (*Old Hebrew Congregation*), a gododd adeilad synagog yn Stryd y Drindod yn 1853, Synagog Stryd Biwt 1858. Stryd Biwt (Bute Street) oedd canolfan y gymuned Iddewig yn y 19g.

Roedd hen synagogau neu gymunedau eraill yn y brifddinas yn cynnwys.

Hen Gymuned Hebreaidd,
Stryd y Drindod (1853–1858)
East Terrace, Stryd Biwt (1858–1897; ailadeiladu 1888)
Ffordd yr Eglwys Gadeiriol, (1897–1989)
Newydd (Uniongred)
Edwards Place (1889–1900)
Merches Place (1900–?)
Windsor Place (1918–1955)
Tŷ Gwyn Road, Penylan (1955–2003)
Y mwyaf arbennig o'r adeiladau o ran pensaernïaeth oedd synagog arddull clasurol Windsor Place. Prynwyd rhan o'r adeiladwaith yn 1979 a'i droi yn deml Hindŵaidd. Gyda'r lleihad yn y gymuned Iddewig a cholli'r hen ganolfannau, ymsefydlodd y gymuned yng Ngerddi Cyncoed, a gysegrwyd gan y Prif Rabbi Jonathan Sacks yn 2003. Mae côr yr adeilad yn nodweddiadol.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "*Cardiff:The Building of a Capital*". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-09-07. Cyrchwyd 2009-09-16.
2. ↑  Geoffrey Alderman, *Modern British Jewry* (Rhydychen, 1998), t. 26.
3. ↑  *Jewish Communities and Records – United Kingdom*
4. ↑  Raymond Brady Williams, *An Introduction to Swaminarayan Hinduism* (Caergrawnt, 2001), t. 222.
5. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-05-10. Cyrchwyd 2009-09-16.
6. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-04-21. Cyrchwyd 2009-09-16.

Gweler hefyd
------------

* Iddewiaeth yng Nghymru

Dolen allanol
-------------

* Gwefan Synagog Unedig Caerdydd Archifwyd 2009-04-19 yn y Peiriant Wayback. (Saesneg)
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pelican gwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pelicanod gwynion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pelecanus onocrotalus***; yr enw Saesneg arno yw *Eastern white pelican*. Mae'n perthyn i deulu'r Pelicanod (Lladin: *Pelecanidae*) sydd yn urdd y *Pelecaniformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. onocrotalus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r pelican gwyn yn perthyn i deulu'r Pelicanod (Lladin: *Pelecanidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Pelican Awstralia | Pelecanus conspicillatus |  |
|
| Pelican Dalmatia | Pelecanus crispus |  |
|
| Pelican Periw | Pelecanus thagus |  |
|
| Pelican brown America | Pelecanus occidentalis |  |
|
| Pelican gwridog | Pelecanus rufescens |  |
|
| Pelican gwyn | Pelecanus onocrotalus |  |
|
| Pelican gwyn America | Pelecanus erythrorhynchos |  |
|
| Pelican llwyd | Pelecanus philippensis |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
*Pelecanus onocrotalus*

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pelican gwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Vincenzo Gicca Palli yw ***Giorni Di Sangue*** a gyhoeddwyd yn 1968. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Vincenzo Gicca Palli. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Gianni Garko, Pasquale Basile, Giovanna Lenzi, Mara Berni a Fedele Gentile. Mae'r ffilm *Giorni Di Sangue* yn 93 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1968. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *2001: A Space Odyssey* sef ffilm wyddonias gan Stanley Kubrick. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vincenzo Gicca Palli ar 1 Ionawr 1929 yn Rhufain a bu farw yn yr un ardal ar 18 Ionawr 2001.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Vincenzo Gicca Palli nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Stryd y Baddon o Llys y Brenin. Gellir gweld rhan o Amgueddfa Ceredigion ar y dde ac yna arwydd cwmni theatr Arad Goch yn bellach ymlaen
Un o brif strydoedd canol trefn Aberystwyth yw **Stryd y Baddon** (Saesneg: *Bath Street*). Mae'n rhedeg gyfrochrog i'r Promenâd, rhwng y môr a Stryd Portland.

Hanes
-----

Stryd y Baddon, edrych i'r gogledd
Datblygwyd y stryd yn ail hanner 19g wrth i'r dref lwyddo i sychu'r morfa oedd wrth droed yr hen dref ganoloesol. Enw gwreiddiol ar y stryd oedd "Newfoundland Street" (h.y. "New Found Land"). Newidiwyd yr enw i "Bath Street" yn y 1890au cynnar. Arferai sinema'r Conway (a newidiwyd wedyn i'r Celtic) sefyll ar y stryd.

### Llys y Brenin

Yn ffinio ochr ddeheuol Stryd y Baddon a Ffordd y Môr, mae fflatiau a man cyfarfod sgwâr Llys-y-Brenin.

Adeiladwyd yr hen Neuadd y Brenin (*King's Hall*) yn 1933, ar safle'r hen 'Waterloo Temperance Hotel' (a ddifethwyd yn gyfan gwbl gan dân yn 1919) a nifer o dai eraill. Roedd yn adeilad Art Deco trawiadol bu'n cynnal cyngherddau a digwyddiadau o bob math gan gynnwys hefyd, ceir clatcho a hap-chwarae.

Dymchwelwyd yr adeilad yn 1989 ac yn ei le, adeiladu fflatiau Llys-y-Brenin a man agored lle cynhelir digwyddiadau megis Seremoni flynyddol Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth. Ceir yno siopau a lle trin gwallt ar y sgwâr ar y llawr daear a fflatiau uwchben.

Nodweddion
----------

Sinema'r Commodore
Mae'r stryd yn cynnwys tai preifat - sydd yn lletya myfyrwyr a theuluoedd, yn aml mewn fflatiau oddi fewn i'r tai. Mae'r tai yn 3 neu 4 llawr o uchder. Mae'r stryd cynnwys sawl adeilad o bwys i'r dref a'i thrigolion:

* Sinema'r Commodore
* Canolfan Theatr Arad Goch
* Eglwys Saesneg St David's
* Sgwâr Llys-y-Brenin, lle bu Neuadd y Brenin gynt
* Rhan o adeilad Amgueddfa Ceredigion
* Canolfan Fethodistaidd St Paul
* Y Bañera - bar coctêl, ar safle'r hen Ganolfan Groeso
* Golchdy (a llety hunan-ddarpar) Maes-y-Môr

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Archifdy Ceredigion - rhestr o newidiadau i enwau strydoedd Aberystwyth dros amser" (PDF). Cyrchwyd 2018-05-11.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-11-01. Cyrchwyd 2018-05-11.

Dolenni allanol
---------------

* Eglwys Bresbyteraidd (Saesneg) St David's
* Canolfan Fethodistaidd St Paul Archifwyd 2019-11-04 yn y Peiriant Wayback.
* Y Bañera Archifwyd 2018-09-02 yn y Peiriant Wayback.
* Cwmni Theatr Arad Goch
Ffilm ddogfen am bêl-droed cymdeithas gan y cyfarwyddwyr Philippe Parreno a Douglas Gordon yw ***Zidane, Un Portrait Du Xxie Siècle*** a gyhoeddwyd yn 2006. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mogwai. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Zinedine Zidane a David Beckham. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2006. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Departed* sef ffilm ddrama
Americanaidd gan Martin Scorsese. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 65% (Rotten Tomatoes)
* 6.4/10 (Rotten Tomatoes)

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Philippe Parreno nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
2. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.. dyddiad cyrchiad: 11 Ebrill 2016.
3. 1 2  "Zidane: A 21st Century Portrait". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 7 Hydref 2021.
Nwy di-liw yw **sylffwr deuocsid** (SO2) ag iddo arogl treiddgar, taglyd. Prif ffynhonnell sylffwr deuocsid yw llosgi tanwydd ffosil mewn gorsafoedd pwer, purfeydd olew a gweithfeydd diwydiannol mawrion eraill a reolir gan Asiantaeth yr Amgylchedd. Y sector tanwydd ag ynni yw’r ffynhonnell fwyaf o bell ffordd o sylffwr deuocsid o weithgareddau a reolir gan yr Asiantaeth a’r sector hwn hefyd yw’r ffynhonnell genedlaethol fwyaf, gan gyfrannu 73% o’r cyfanswm cenedlaethol. Mae cerbydau modur, bwyleri a thanau mewn cartrefi hefyd yn rhyddhau sylffwr deuocsid.

Gall sylffwr deuocsid arwain at problemau iechyd, ac yn cael effeithiau uniongyrchol ar lystyfiant acy n chyfrannu at law asid. Gellir cludo sylffwr deuocsid dros bellter maith a gall hyd at draean o’r sylffwr a waddodir mewn rhai mannau yn y DU ddeillio o ffynonellau Ewropeaidd.

Effaith ar eich iechyd
----------------------

Gall sylffwr deuocsid lidio’r llygaid a’r pibellau awyr ac yn lidio leinin eich trwyn, gwddf ac ysgyfaint. Gall achosi i chi dagu, i’ch brest dynhau, ac i’ch llwybr anadlu gulhau a fydd yn lleihau llif aer i’ch ysgyfaint. Mae’n llidio y llwybrau anadlu, gan achosi peswch a mwy o fwcws. Mae’n gwaethygu cyflyrau fel asthma a COPD. Mae’n gwneud pobl yn fwy tebygol o gael haint ar y frest. Mae pobl sydd ag asthma yn llawer mwy sensitif i sylffwr deuocsid na phobl heb asthma, felly efallai y bydd hi’n anoddach iddynt anadlu a byddant yn cael pyliau o’r cyflwr pan fydd crynodiad sylffwr deuocsid yn uchel.

Llawer o Garbon Deuocsid a **Sylffwr deuocsid** yn cael ei allyrru allan o gorsaf pwer.
  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol yn unig. Allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi.* 
*Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun o'r **British Lung Foundation**.*
***Am wybodaeth lawn gweler yr [ erthygl wreiddiol] gan y British Lung Foundation neu am driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Caroline Vignal yw ***Antoinette Dans Les Cévennes*** a gyhoeddwyd yn 2020. Fe'i cynhyrchwyd yn Ffrainc; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: France 3 Cinéma, Belga Productions. Lleolwyd y stori yn Cévennes a chafodd ei ffilmio yn Cévennes. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Caroline Vignal. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jean-Pierre Martins, Laure Calamy, Monsieur Fraize, Benjamin Lavernhe ac Olivia Côte. Mae'r ffilm *Antoinette Dans Les Cévennes* yn 95 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2020. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Run*. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Simon Beaufils oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Annette Dutertre sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Caroline Vignal ar 1 Ionawr 1970.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 6.5/10 (Internet Movie Database)
* 100% (Rotten Tomatoes)
* 7.2/10 (Rotten Tomatoes)

.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Gwobr César am yr Actores Orau.

Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: Gwobr César y Ffilm Gorau, César Award for Best Original Screenplay, César Award for Best Editing, César Award for Best Music Written for a Film, César Award for Best Cinematography, César Award for Best Sound.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Caroline Vignal nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- |
| Antoinette Dans Les Cévennes |  | Ffrainc | 2020-09-16 |
| *Les Autres Filles* |  |  | 2000-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  .
2. 1 2  "Antoinette in the Cévennes". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.