recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tafodieithoedd Arfanitiaid mewn coch o fewn Gwlad Groeg
**Arfanitiaid** (Saesneg: Arvanites, Groegeg: Αρβανίτες, Arvanítes; Arvanitika: Arbëreshë / Αρbε̰ρεσ̈ε̰ or Arbërorë) cymuned ieithyddol Albaneg yng Gwlad Groeg.

Maent bellach, bron yn ddieithriad yn ddwyieithog ac yn siarad y dafodiaith Arfaniteg (Arvanitika) ynghyd â Groeg. Mae ei tafodiaieth yn rhan o dafodiaith Tosc yr iaith Albaneg.

Hanes
-----

Symudodd yr Arfanitiaid i wlad Groeg yn yr Oesoedd Canol hwyr. Nhw oedd poblogaeth ddominyddol ardaloedd o'r Peloponnese ac Attica hyd nes 19g. Bellach, o ganlyniad i all-fudo a phwysau trwm gan y wladwriaeth Groegaidd i gydymffurfio a dim statws ieithyddol, mae'r gymuned yn ystyried ei hunain fel Groegiaid.

Symudodd y gymuned o ardal Arvanon (Άρβανον) neu Arvana (Άρβανα), sydd yn Albania gyfoes bellach, rhwng 13g a 16g. Does dim consensws dros pam i'r boblogaeth symud. Awgrymir eu bod yn ffoi pwysau i droi i ffydd Islam, newin yn eu tiroedd brodorol neu iddynt gael ei croesawu yno i boblogeiddio tiroedd oedd wedi di-boblogi.

Bu hefyd mudo gan Albaniaid eraill i'r Eidal yn ystod yr Oesoedd Canol. Sefydlwyd oddeutu 50 pentref Albanaidd gan y bobl a adnabwyd fel Albanese gan yr Eidalwyr ond a adnebir heddiw yn amlach gan yr enw Arberesh.

Demograffeg
-----------

Nid oes ffigurau dibynadwy ar nifer siaradwyr Albaneg na chwaith y rheini sy'n ystyried ei hunain yn Arfanitiaid gan nad yw Groeg gyfoes yn gofyn (na chydnabod) cwestiynau ethnigrwydd nac iaith frodorol yn ei cyfrifiad.

Daw'r ffigurau ddiweddaraf o gyfrifiad 1951. Ers hynny amcangyfrifir fod niferoedd yr Arfanitiaid yn gorwedd rhwng 25,000 a 200,000. Gellir tybio mai isel iawn yw'r niferoedd sy'n dal i siarad yr iaith.

* Map ethnig o ranbarth Epirus (1878).
* Map ethnograffig Almaeneg o'r Peloponnese, 1890. Ardaloedd Albaneg eu hiaith mewn coch.
* Map ethnograffig Ffrangeg o'r Balcan, 1898. Ardaloedd Albaneg eu hiaith mewn glas golau.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **crynwr dau smotyn**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **crynwyr dau smotyn**; yr enw Saesneg yw *Twin-spotted Quaker*, a'r enw gwyddonol yw *Orthosia munda*.

Larva
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r crynwr dau smotyn yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Un o Deulu Salbriaid (neu 'Salusbury') oedd **Siôn Salsbri** neu'n swyddogol: **John Salusbury** (m. 1566), a gŵr cyntaf Catrin o Ferain.

Bu'n Aelod Seneddol tros Sir Ddinbych yn 1545-7 a thros Dinbych yn 1554.

Ei rieni
--------

Ei dad oedd Syr John y Bodiau fel y'i gelwid weithiau oherwydd ei allu corfforol a'i fam oedd Jane, merch David Myddelton, Caer, ac o linach Gwaenynog. Bu John y Bodiau'n Siryf Sir Ddinbych yn 1541, 1542, ac yn 1575. Bu'n gwnstabl Castell Dinbych yn 1530, yn siambrlen Gwynedd ac yn Aelod Seneddol dros ei sir yn 1542-4, 1547-52, 1553, 1554 ac yn 1554-5. Bu fyw John y Bodiau am 12 mlynedd wedi iddo gladdu ei fab John yn 1566.

Merch Tudur ap Robert o Ferain, Sir Ddinbych oedd Catrin, ei fam, a elwir hefyd yn "Fam Cymru"; roedd yn ferch ddeallus a phwerus iawn. Bu farw yn 56 mlwydd oed.

Ei blant
--------

Gadawodd John a Catrin ddau fab:

* Thomas Salisbury (ganed 1564) a ddienyddiwyd yn 1586
* John Salusbury (ganed 1567), a etifeddodd y stad ar ei ôl ac a fu farw yn 1612.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Y Bywgraffiadur Arlein ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Adalwyd 19 Medi 2017.
2. ↑  *Gwyddoniadur Cymru*; Gwasg Prifysgol Cymru; gol: John Davies; 2008.
Mae **Delor y Cnau** (***Sitta europaea***) yn aelod o deulu'r Sittidae, y deloriaid. Mae'n aderyn cyffredin trwy'r rhan fwyaf o Ewrop a gogledd Asia, er nad yw'n cyrraedd Iwerddon.

Nid yw Delor y Cnau yn aderyn mudol. Mae'n aderyn cyffredin mewn coedwigoedd neu gymysgedd o goed a thir agored. Ei brif fwyd yw pryfed, hadau a chnau. Gall osod cneuen mewn twll mewn coeden i'w dal yn llonydd tra mae'n ei hagor a'i big.

Yn wahanol i'r rhan fwyaf o adar, mae'n medru dringo i lawr bonyn coeden - dim ond i fyny'r bonyn y gall y cnocellod, er enghraifft, ddringo. Mae'n aderyn canolig o ran maint, 14 cm o hyd, gyda pig hir a chryf, pen mawr a cynffon fer. Mae'r cefn yn llwydlas gyda llinell ddu ar draws y llygad. Mae'r lliw ar y bol yn amrywio yn ôl yr is-rywogaeth; mae gan y ffurf *S. e. caesia* yng ngorllewin Ewrop fol cochaidd, tra mae gan *S. e. asiatica* yn Asia a *S. e. europaea* yng ngogledd Ewrop fwy o wyn ar y bol.

Mae'n nythu mewn twll mewn coeden fel rheol, er ei fod yn barod iawn i ddefnyddio blychau nythu hefyd. Os yw'r twll yn rhy fawr i fod yn ddiogel, mae'n rhoi mwd o'i amgylch i'w wneud yn llai. Dodwyir 5 - 8 wy.

Mae'n aderyn cyffredin yng Nghymru, ac mae'n ymddangos fod ei niferoedd wedi cynyddu'n sylweddol yn ystod y ganrif ddiwethaf.

### Delor y Cnau - Hwyr Ddyfodiad?

Delor y Cnau yn mwynhau pryd o gnau mwnci
Ar y chwith dyma lun o Delor y cnau (nut hatch), yn busnesu tra’n mwynhau pryd o’i hoff fwyd—cnau mwnci a anfonwyd at Llen Natur.
Daeth ymateb oddi wrth Duncan Brown, y naturiaethwr.
"Tybed faint o bobl sydd yn sylweddoli bod delor y cnau yn aderyn prin ar un adeg nad oedd yn bresennol o gwbl yng Ngwynedd yn nechrau’r ganrif ddiwethaf."
Bu Duncan yn pori yng Nghofnodion Bywyd Adar yn y Creuddyn 1908 gan R W Jones, un a fu hefyd yn cyfrannu’n rheolaidd i’r ‘Deyrnas’, cylchgrawn misol y Bedyddwyr yn Llandudno a olygwyd gan y Parchedig Lewis Valentine.
Dyma gyfieithiad o gofnod 12fed o Ebrill, 1907 -Gloddaeth, Llandudno: "Ceiliog ac iar delor y cnau yn casglu deunydd ar gyfer codi nyth. Dim ond unwaith o’r blaen y cofnodwyd gweld delor y cnau yn Sir Gaernarfon ac yn unman yn nes na Dinbych yn Sir Ddinbych."
Ychwanegodd Duncan: "Roedd ei ymlediad i'r gorllewin yng Nghymru yn cydfynd ag ymlediad tebyg i'r gogledd ym Mhrydain. 
Mae'r rhesymau am hyn yn ddirgelwch o hyd."

*Sitta europaea*
Plasdy Cymreig hynafol sy'n gorwedd yn rhan isaf Dyffryn Ogwen, Gwynedd, yw **Cochwillan** (amrywiad: **Cwchwillan**). Fe'i lleolir i'r de o bentref Talybont ym mhlwyf Llanllechid, rhwng Bethesda a Llandygái.

Enw
---

Diweddar yw'r ffurf arferol ar yr enw, 'Cochwillan'. 'Cwchwillan' yw'r ffurf hynafol, gyda *cwch* yn golygu cwch gwenyn, yn ôl pob tebyg. Mae ystyr yr ail elfen, *[g]willan*, yn ansicr.

Hen blasdy canoloesol Cochwillan
Melin Cochwillan

Hanes
-----

Bu plasdy ar y safle, ar lan ddwyreiniol Afon Ogwen, ers y 15g o leiaf. Credir i'r plasdy cyntaf gael ei adeiladu gan uchelwr lleol a gymerodd ran yn ymgyrch Harri Tudur ac a ymladdodd ar Faes Bosworth (Awst, 1485).

Daeth y plasdy yn gyrchfan i rai o feirdd amlycaf y cyfnod, yn cynnwys Lewys Môn sy'n rhyfeddu ar ei ffenestri gwydr hardd (peth prin iawn yr adeg yna), "A'i godre mewn gwydr a mêl." Ond y bardd mwyaf adnabyddus a gai groeso gan y teulu ar yr aelwyd oedd Guto'r Glyn, yn ei henaint. Un o'r pethau sy'n tynnu ei sylw oedd y ffaith fod glo yn cael ei losgi yno (peth anghyffredin am y cyfnod ac arwydd o foethuswrydd):

Gwely Aras, goleurym,
A siambr deg sy'n barod ym.
Mae yno i ddyn mwyn a ddêl
Fwrdd a chwpwrdd a chapel,
A gwych allor Gwchwillan,
Ac aelwyd teg i gael tân.
Y mae deuwres i'm diro,
Ei goed o'r glyn gyda'r glo.
Bu Cochwillan ym meddiant John Williams, Archesgob Efrog, yn nheyrnasiad Siarl I o Loegr.

Ceir Melin Cochwillan ar lan Afon Ogwen gerllaw. Fe'i hadeiladwyd tua 200 mlynedd yn ôl. Pandy oedd hi ar y cychwyn. Yn nes ymlaen cafodd ei haddasu i felino grawn megis ceirch a haidd.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Alun Llywelyn-Williams, *Crwydro Arfon* (Llandybie, 1959), tud. 29.
2. ↑  Dyfynnir gan Enid Roberts, *Tai Uchelwyr y Beirdd 1350-1650* (Cyhoeddiadau Barddas, 1986), tud. 47.
3. ↑  *Tai Uchelwyr y Beirdd 1350-1650*, tud. 48.
4. ↑  *Crwydro Arfon*, tud. 29.
Mae **Arenig Fawr** yn gopa mynydd rhwng y Bermo a Betws-y-Coed a'r Bala yn ne-ddwyrain Parc Cenedlaethol Eryri.

Lleoliad a llwybrau
-------------------

Saif i'r de-orllewin o Lyn Celyn ac i'r de o'r briffordd A4212 rhwng Trawsfynydd a'r Bala, gyda chopa is Moel Llyfnant i'r de-orllewin ohono. Mae Arenig Fach i'r gogledd, yr ochr arall i'r A4212. Gellir ei ddringo o'r ffordd gefn rhwng Trawsfynydd a Llanuwchllyn, neu o'r ffordd i'r de o Lyn Celyn.

Uchder
------

Uchder cymharol, neu "amlygrwydd" y copa, ydy 375metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghyd ar wefan "Database of British and Irish hills". Uchder y copa o lefel y môr ydy 854m (2802tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Awyren
------

Ar ei lethrau mae Llyn Arenig Fawr, ac ar y copa ceir cofeb i griw awyren Flying Fortress o Lu Awyr yr Unol Daleithiau a laddwyd pan darawodd y mynydd yn 1943.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr mynyddoedd Cymru
* Rhestr o Gopaon Cymru
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 2,000'
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)
* Rhestr mynyddoedd uchaf y byd

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"

Dolennau allanol
----------------

* Clwb Mynydda Cymru
* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map Archifwyd 2011-05-23 yn y Peiriant Wayback.
Jynx
Un o rywogaethau ffuglennol y fasnachfraint Pokémon a grewyd gan Satoshi Tajiri yw **Jynx** (Japaneg: ルージュラ - *Rūjura*). Mae Jynx yn un o'r cymeriadau mwyaf adnabyddadwy o fewn y gyfres, o ganlyniad i'w rôl bwysig yn yr anime, y manga, y gemau fideo, a ddiolch i ei ymddangosiad anarferol.

Cymeriad
--------

Daw'r enw *Jynx* o'r gair Saesneg *jinx* (melltith o lwc gwael). Daw'r enw Japaneg o'r gair *rouge* (sef fath o golur, yn gyfeirio at ei siâp fenywol). Cafodd Jynx ei ddylunio gan Ken Sugimori (ffrind agos i Satoshi Tajiri, crëwr Pokémon) a mae'n cael ei leisio yn yr anime gan Mayumi Tanaka.

Ffisioleg
---------

Mae Jynx (fel pob Pokémon mae'r enw yn lluosog ac unigol) yn Pokémon iâ/seicig sydd yn edrych fel ddynes swmpus. Mae gan Jynx gyrff coch sydd yn debyg i ynau, breichiau gwyn a dwylo porffor. Mae gan Jynx wynebau porffor, gwefysau coch, llygaid llygadrwth a gwallt hir, blonden. Yn wreiddiol roedd gan Jynx wynebau duon ond profwyd hyn yn ddadleuol iawn.

Ymddygiad
---------

Bydd Jynx yn defnyddio telepathi wrth hela neu ymladd a mae hefyd ganddyn nhw bŵer dros iâ ac eira. Gall Jynx wneud i eu hysglyfaeth syrthio i gysgu gan ddefnyddio eu pwerau seicig.

Cynefin
-------

Mae gwell gan Jynx hinsoddau rhewllyd ac oer, megis dwfn yn ogofâu neu ar gopaon mynyddoedd.

Diet
----

Mae Jynx yn bwyta pysgod, ffrwythau, aeron a llysiau.

Effaith ddiwyllianol
--------------------

Portread gwreiddiol Jynx, caiff ei weld fel ystrydeb hiliol negyddol o bobl groenddu
Yn wreiddiol roedd gan Jynx debygolrwydd cryf iawn i berfformiadwyr 'black-face'. Cafodd dadl cryf ei rhoi i ddweud bod parodi o'r rhediadau ffasiwn Japaneg *Ganguro* ac *Yamanba* (a oedd yn boblogaidd iawn yn Japan wrth i Pokémon ddechrau) oedd Jynx. Wrth i Pokémon dod yn fwy poblogaidd yn yr Unol Daleithiau, cafodd llawer o bobl eu digio gan ymddangosiad Jynx. Yn enwedig, gwnaeth awdur Americanaidd **Carole Boston Weatherford** gyhuddiad bod y cymeriad yn ystrydeb hiliol o bobl groenddu mewn erthygl o'r enw "Politically Incorrect Pokémon" a brintwyd yn y cylchgrawn *Black World Today* ar ôl i'r episod *Holiday Hi-Jynx* (ルージュラのクリスマス Rūjera no Kurisumasu) gael ei ddarlledu yn Ne America ar yr unfed ar ddeg o Ragfyr 1999. Fel ymateb i hyn, newidodd Nintendo lliw gwynebau Jynx o ddu i borffor yn y cyfres gemau a'r anime.

Ieithoedd gwahanol
------------------

* Almaeneg: *Rossana* - o *Rosa* (pinc)
* Ffrangeg: *Lippoutou* - o'r geiriau Saesneg *lip* (gwefus) a *pout* (monniad)
* Coreeg: 루주라 *Rujura*
*Am leoedd eraill o'r un enw gweler Avon.*
Sir yn rhanbarth De-orllewin Lloegr oedd **Avon**. Fe'i crëwyd fel sir an-fetropolitan dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, ar 1 Ebrill 1974 o fwrdeistrefi sirol Bryste a Chaerfaddon gyda rhannau o Swydd Gaerloyw a Gwlad yr Haf, ac fe'i diddymwyd ar 31 Mawrth 1996. Fe'i henwyd ar ôl Afon Avon sy'n llifo trwyddi.

Lleoliad Avon yn Lloegr
Roedd gan y sir arwynebedd o 1,346 km² gyda poblogaeth o 900,416 yng nghyfrifiad 1981. Roedd yn ffinio ar Swydd Gaerloyw i'r gogledd, Wiltshire i'r dwyrain, Gwlad yr Haf i'r de, a Môr Hafren i'r gorllewin.

Rhennid y sir yn chwech ardal an-fetropolitan:

1. Northavon
2. Bryste
3. Kingswood
4. Woodspring
5. Wansdyke
6. Caerfaddon

Diddymwyd y sir ym 1996. Fe'i disodlwyd gan bedwar awdurdod unedol:

* Dinas Bryste, a ddaeth yn swydd seremonïal hefyd
* De Swydd Gaerloyw, a ddaeth yn rhan o swydd seremonïal Swydd Gaerloyw
* Gogledd Gwlad yr Haf, a ddaeth yn rhan o swydd seremonïal Gwlad yr Haf
* Caerfaddon a Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf, a ddaeth yn rhan o swydd seremonïal Gwlad yr Haf hefyd

Etifeddiaeth
------------

Er i Avon beidio i fodoli fel endid gweinyddol yn 1996, mae'r ardal yn parhau i gael ei defnyddio mewn ffordd swyddogol a lled-swyddogol at nifer o ddibenion. Er enghraifft:

* Avon Coroner (Swyddfa Crwner Avon)
* Avon Fire and Rescue Service (Gwasanaeth Tân ac Achub Avon)
* Avon and Wiltshire Mental Health Partnership NHS Trust
* Avon and Somerset Police (Heddlu Avon a Gwlad yr Haf)

Mae Avon hefyd yn parhau i gael ei ddefnyddio mewn adolygiadau ffiniau ar gyfer etholaethau seneddol y DU, ac mae'r senedd yn parhau i restru etholaethau fel rhai sy'n perthyn i'r hen sir. Dyma'r deg etholaeth sydd wedi'u rhestru:

* De Bryste
* Dwyrain Bryste
* Filton a Bradley Stoke
* Gogledd Gwlad yr Haf
* Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf
* Gogledd-orllewin Bryste
* Gorllewin Bryste
* Kingswood
* Thornbury a Yate
* Weston-super-Mare

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "MPs and Lords: Avon"; adalwyd 13 Mehefin 2021

 gw • sg • go**Siroedd Lloegr 1974–1996**

Avon **·** 
Berkshire **·** 
Caint **·** 
Cernyw **·** 
Cleveland **·** 
Cumbria **·** 
De Swydd Efrog **·** 
Dinas Llundain **·** 
Dorset **·** 
Dwyrain Sussex **·** 
Dyfnaint **·** 
Essex **·** 
Glannau Merswy **·** 
Gogledd Swydd Efrog **·** 
Gorllewin Canolbarth Lloegr **·** 
Gorllewin Sussex **·** 
Gorllewin Swydd Efrog **·** 
Gwlad yr Haf **·** 
Hampshire **·** 
Henffordd a Chaerwrangon **·** 
Humberside **·** 
Llundain Fwyaf **·** 
Manceinion Fwyaf **·** 
Norfolk **·** 
Northumberland **·** 
Suffolk **·** 
Surrey **·** 
Swydd Amwythig **·** 
Swydd Bedford **·** 
Swydd Buckingham **·** 
Swydd Derby **·** 
Swydd Durham **·** 
Swydd Gaer **·** 
Swydd Gaergrawnt **·** 
Swydd Gaerhirfryn **·** 
Swydd Gaerloyw **·** 
Swydd Gaerlŷr **·** 
Swydd Hertford **·** 
Swydd Lincoln **·** 
Swydd Northampton **·** 
Swydd Nottingham **·** 
Swydd Rydychen **·** 
Swydd Stafford **·** 
Swydd Warwick **·** 
Tyne a Wear **·** 
Wiltshire **·** 
Ynys Wyth
Etholaeth seneddol yn Swydd Bedford, Dwyrain Lloegr, yw **De-orllewin Swydd Bedford** (Saesneg: *South West Bedfordshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth De-orllewin Swydd Bedford yn Swydd BedfordEtholaeth De-orllewin Swydd Bedford yn Swydd Bedford
* Swydd Bedford yn LloegrSwydd Bedford yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

Aelodau Senedol
---------------

* 1983–2001: David Madel (Ceidwadol)
* 2001–presennol: Andrew Selous (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Nwyrain Lloegr**

Basildon a Billericay **·** 
Bedford **·** 
Braintree **·** 
Brentwood ac Ongar **·** 
Broadland **·** 
Broxbourne **·** 
Bury St Edmunds **·** 
Caergrawnt **·** 
Canol Norfolk **·** 
Canol Suffolk a Gogledd Ipswich **·** 
Canol Swydd Bedford **·** 
Castle Point **·** 
Clacton **·** 
Colchester **·** 
Chelmsford **·** 
De Basildon a Dwyrain Thurrock **·** 
De Luton **·** 
De Norfolk **·** 
De Norwich **·** 
De Suffolk **·** 
De Swydd Gaergrawnt **·** 
De-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
De-orllewin Norfolk **·** 
De-orllewin Swydd Bedford **·** 
De-orllewin Swydd Hertford **·** 
Fforest Epping **·** 
Gogledd Luton **·** 
Gogledd Norfolk **·** 
Gogledd Norwich **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Bedford **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Gaergrawnt **·** 
Gogledd-ddwyrain Swydd Hertford **·** 
Gogledd-orllewin Norfolk **·** 
Gogledd-orllewin Swydd Gaergrawnt **·** 
Gorllewin Southend **·** 
Gorllewin Suffolk **·** 
Great Yarmouth **·** 
Harlow **·** 
Harwich a Gogledd Essex **·** 
Hemel Hempstead **·** 
Hertford a Stortford **·** 
Herstmere **·** 
Hitchin a Harpenden **·** 
Huntingdon **·** 
Ipswich **·** 
Maldon **·** 
Peterborough **·** 
Rayleigh a Wickford **·** 
Rochford a Dwyrain Southend **·** 
Saffron Walden **·** 
St Albans **·** 
Stevenage **·** 
Suffolk Arfordirol **·** 
Waveney **·** 
Thurrock **·** 
Watford **·** 
Welwyn Hatfield **·** 
Witham
Mae **Creagan Ruadh (Meall Glas-Uaine Mor) (Beinn na Lap)** yn gopa mynydd a geir rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN403717.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-06 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Mae **Creagan a'Chaise** (neu **Creagan a' Chaise**) yn gopa mynydd a geir rhwng Fort William a Loch Leven ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN310708.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Munro. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 20 Tachwedd 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Epigramydd o Gymro (1564?-1628?), yn enedigol o Lanarmon, Sir Gaernarfon oedd **John Owen**, a adnabyddid fel "***The British Martial***".

Bywgraffiad
-----------

Plas Du, Llanarmon (tua 1885)
Ganwyd John Owen ym Mhlas-du, Llanarmon, yn drydydd fab i Thomas Owen, ysgwier y plas. Roedd yn nai i'r cynllwynwr Catholig Hugh Owen. Cafodd ei addysg yn Ysgol Caer-wynt. Yn 1584 cafodd ei wneud yn gymrawd am oes yn y Coleg Newydd, Rhydychen. Enillodd radd fel Baglor Cyfraith Sifil yn 1590 a'r flwyddyn ar ôl hynny gadawodd Rydychen i gymryd swydd fel ysgolfeistr yn Nhre-lech, Sir Fynwy. Oddi yno aeth yn ei flaen i fod yn brifathro yn Ysgol Rad Warwick yn 1594 neu 1595.

Yn Warwick gwnaeth enw iddo'i hun fel meistr ar yr iaith Ladin a'r clasuron a dechreuodd gyhoeddi epigramau Lladin dan yr enwau *Audoenus* ac *Ovenus*. Roedd ei lyfrau'n boblogaidd iawn am gyfnod ac enillodd iddo'i hun y llysenw "*The British Martial*" (sylwer bod *British* yn gyfeiriad at y ffaith ei fod yn Gymro yn hytrach na Phrydeiniwr). Cofier fod Lladin yn iaith ysgolheictod o hyd ac felly roedd cynulleidfa John Owen yn ehangach o lawer nac y buasai heddiw.

Ond er gwaethaf ei lwyddiant llenyddol roedd yn byw bywyd digon tlawd a dibynnai ar gymorth perthnasau i glymu dau linyn ynghyd. Trodd pethau'n waeth pan gyhoeddodd gyfres o epigramau yn ymosod ar Eglwys Rufain. Collodd nifer o'i noddwyr a chafodd ei waith ei roi ar yr *Index Expurgatorius* (llyfrau a waharddwyd gan y Chwilys) gan y chwilyswyr yn Rhufain. Bu farw yn 1628, yn ôl pob tebyg.

Dylanwad
--------

Cyhoeddwyd sawl argraffiad o'i waith o 1606 ymlaen. Cyfieithwyd detholiadau o'i waith i'r Saesneg ac i'r Sbaeneg, yr Almaeneg a'r Ffrangeg yn ystod yr 17g. Ond ni chafwyd argraffiad Cymraeg o'i waith hyd y dwthwn hwn.

Roedd y llenor adnabyddus Victor Hugo yn edmygu gwaith John Owen; cyhoeddoedd aralleiriad o un o'i gerddi yn 1820.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Meic Stephens (gol.), *Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru* (Caerdydd, 1986).
2. 1 2 3  Robert Williams, *Eminent Welshmen* (Llanymddyfri, 1852).

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* YBC: Y Bywgraffiadur Cymreig
* VIAF: 281237201
* LCCN: n84233917
* ISNI: 0000 0001 1568 0000
* GND: 118787446
* SELIBR: 196475
* SUDOC: 030096936
* BNF: cb12158142s (data)
* NKC: mzk2008486476
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Mae **Coedydd Dyffryn Alwen**, ar lan Afon Alwen yn Sir Conwy, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 05 Chwefror 2003 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 42.82 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Etholaeth seneddol yn Surrey, De-ddwyrain Lloegr, yw **De-orllewin Surrey** (Saesneg: *South West Surrey*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth De-orllewin Surrey yn SurreyEtholaeth De-orllewin Surrey yn Surrey
* Surrey yn LloegrSurrey yn Lloegr

Sefydlwyd yr etholaeth yn 1983.

Aelodau Seneddol
----------------

* 1983–1984: Maurice Macmillan (Ceidwadol)
* 1984–2005: Virginia Bottomley (Ceidwadol)
* 2010–presennol: Jeremy Hunt (Ceidwadol)

  

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn Ne-ddwyrain Lloegr**

Aldershot **·** 
Arundel a Thwyni Deheuol **·** 
Ashford **·** 
Aylesbury **·** 
Banbury **·** 
Basingstoke **·** 
Beaconsfield **·** 
Bexhill a Battle **·** 
Bognor Regis a Littlehampton **·** 
Bracknell **·** 
Brighton Kemptown **·** 
Brighton Pavilion **·** 
Buckingham **·** 
Caergaint **·** 
Caerwynt **·** 
Canol Sussex **·** 
Crawley **·** 
Chatham ac Aylesford **·** 
Chesham ac Amersham **·** 
Chichester **·** 
Dartford **·** 
De Milton Keynes **·** 
De Portsmouth **·** 
De Thanet **·** 
De-orllewin Surrey **·** 
Dover **·** 
Dwyrain Fforest Newydd **·** 
Dwyrain Hampshire **·** 
Dwyrain Reading **·** 
Dwyrain Rhydychen **·** 
Dwyrain Surrey **·** 
Dwyrain Worthing a Shoreham **·** 
Eastbourne **·** 
Eastleigh **·** 
Epsom ac Ewell **·** 
Esher a Walton **·** 
Fareham **·** 
Faversham a Chanol Caint **·** 
Folkestone a Hythe **·** 
Gillingham a Rainham **·** 
Gogledd Milton Keynes **·** 
Gogledd Portsmouth **·** 
Gogledd Thanet **·** 
Gogledd-ddwyrain Hampshire **·** 
Gogledd-orllewin Hampshire **·** 
Gorllewin Fforest Newydd **·** 
Gorllewin Reading **·** 
Gorllewin Rhydychen ac Abingdon **·** 
Gorllewin Worthing **·** 
Gosport **·** 
Gravesham **·** 
Guildford **·** 
Hastings a Rye **·** 
Havant **·** 
Henley **·** 
Horsham **·** 
Hove **·** 
Lewes **·** 
Maidenhead **·** 
Meon Valley **·** 
Maidstone a'r Weald **·** 
Mole Valley **·** 
Newbury **·** 
Reigate **·** 
Rochester a Strood **·** 
Romsey a Gogledd Southampton **·** 
Runnymede a Weybridge **·** 
Sevenoaks **·** 
Sittingbourne a Sheppey **·** 
Slough **·** 
Southampton Itchen **·** 
Southampton Test **·** 
Spelthorne **·** 
Surrey Heath **·** 
Tonbridge a Malling **·** 
Tunbridge Wells **·** 
Wantage **·** 
Wealden **·** 
Windsor **·** 
Witney **·** 
Woking **·** 
Wokingham **·** 
Wycombe **·** 
Ynys Wyth
Mae **Creag nan Adhaircean** yn gopa mynydd a geir rhwng Loch Treig a Loch Ericht ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN590862.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Graham Top of Corbett. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 8 Mehefin 2009.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map[*dolen marw*]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Un o actorion mwyaf blaenllaw Cymru yw **John Ogwen** (ganwyd 25 Ebrill 1944). Ganed yn Sling, ger Tregarth yn Nyffryn Ogwen, Gwynedd. Mynychodd Ysgol Dyffryn Ogwen lle bu'n aelod brwd o'r cwmni drama. Astudiodd Saesneg a Chymraeg ym Mhrifysgol Bangor. Mae wedi ysgrifennu dramâu, cyflwyno cyfres o raglenni dogfen a chreu recordiadau llafar o weithiau Cymreig.

Yn 2004, derbyniodd wobr arbennig BAFTA Cymru am ei gyfraniad.

Ymunodd â chast Pobol y Cwm yn Ebrill 2017 yn chwarae'r cymeriad Josh. Dyma'r tro cynta iddo ymddangos yn y gyfres ond ysgrifennodd nifer o benodau o'r opera sebon yn y blynyddoedd cynnar.

Bywyd personol
--------------

Mae'n briod â Maureen Rhys, un arall o actorion mwyaf adnabyddus Cymru, ac mae'r ddau wedi cydweithio'n aml. Mae ganddynt dri o blant ac maent yn byw ym Mangor.

Gwaith
------

### Ffilmiau

* *Blood Circle* (1994)
* *Oed yr Addewid* (2002)
* *Eldra* (2002)

### Teledu

* *Hawkmoor* (1978)
* *The District Nurse* (1984)
* *Doctor Who* (1985)
* *Tomos a'i Ffrindiau* (1986) - adroddwr
* *Tylluan Wen* (1997)
* *Belonging* (2005)
* *Pobol y Cwm*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Proffil John Ogwen. BBC Cymru.
2. ↑   Gwobrau 2004. BAFTA Cymru.
3. ↑   John Ogwen yn ymuno efo Pobol y Cwm. Y Cymro (22 Mawrth 2017).
4. ↑   Maureen O’Cwm?!. Caernarfon Online (19 Rhagfyr 2006). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 25 Gorffennaf 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 53480980
* LCCN: n99035578
* ISNI: 0000 0000 3378 5028
* NKC: xx0176205

 |
Etholaeth seneddol yn Wiltshire, De-orllewin Lloegr, yw **De-orllewin Wiltshire** (Saesneg: *South West Wiltshire*). Dychwela un AS i Dŷ'r Cyffredin yn San Steffan, sef yr ymgeisydd gyda'r nifer fwyaf o bleidleisiau.

* Etholaeth De-orllewin Wiltshire yn WiltshireEtholaeth De-orllewin Wiltshire yn Wiltshire
* Wiltshire yn LloegrWiltshire yn Lloegr

Crëwyd yr etholaeth fel etholaeth sirol yn 2010

Aelodau Seneddol
----------------

* 2010–presennol: Andrew Murrison (Ceidwadol)

 gw • sg • go**Etholaethau seneddol yn  Ne-orllewin Lloegr**

Bridgwater a Gorllewin Gwlad yr Haf **·** 
Caerfaddon **·** 
Caerloyw **·** 
Caersallog **·** 
Caerwysg **·** 
Camborne a Redruth **·** 
Canol Dorset a Gogledd Poole **·** 
Canol Dyfnaint **·** 
Cotswolds **·** 
Cheltenham **·** 
Chippenham **·** 
Christchurch **·** 
De Bryste **·** 
De Dorset **·** 
De Swindon **·** 
De-ddwyrain Cernyw **·** 
De-orllewin Dyfnaint **·** 
De-orllewin Wiltshire **·** 
Devizes **·** 
Dwyrain Bournemouth **·** 
Dwyrain Dyfnaint **·** 
Dwyrain Bryste **·** 
Filton a Bradley Stoke **·** 
Fforest y Ddena **·** 
Gogledd Cernyw **·** 
Gogledd Dorset **·** 
Gogledd Dyfnaint **·** 
Gogledd Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd Swindon **·** 
Gogledd Wiltshire **·** 
Gogledd-ddwyrain Gwlad yr Haf **·** 
Gogledd-orllewin Bryste **·** 
Gorllewin Bournemouth **·** 
Gorllewin Bryste **·** 
Gorllewin Dorset **·** 
Kingswood **·** 
Newton Abbot **·** 
Plymouth Moor View **·** 
Plymouth Sutton a Devonport **·** 
Poole **·** 
St Austell a Newquay **·** 
St Ives **·** 
Somerton a Frome **·** 
Stroud **·** 
Taunton Deane **·** 
Tewkesbury **·** 
Tiverton a Honiton **·** 
Torbay **·** 
Torridge a Gorllewin Dyfnaint **·** 
Totnes **·** 
Truro ac Aberfal **·** 
Thornbury a Yate **·** 
Wells **·** 
Weston-super-Mare **·** 
Yeovil
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Coegdresglen Ajax** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: coegdresglod Ajax) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Cinclosoma ajax***; yr enw Saesneg arno yw *Ajax quail thrush*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Dreingwt (Lladin: *Orthonychidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. ajax*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r coegdresglen Ajax yn perthyn i deulu'r Adar Dreingwt (Lladin: *Orthonychidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn dreingwt Spalding | Orthonyx spaldingii |  |
|
| Aderyn dreingwt Temminck | Orthonyx temminckii |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Coegdresglen Ajax** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Mae **Coedydd Nant Gwynant** - a leolir yn Nant Gwynant wrth droed Yr Wyddfa yn Eryri, ger Beddgelert, Gwynedd - wedi'u dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 09 Hydref 2003 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 141.39 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Ddol Uchaf** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 17 Tachwedd 1989 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 3.9 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle oherwydd agweddau daearegol arbennig o bwysigrwydd cenedlaethol. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion. Ceir dau fath o safle ddaearegol: rhai a ddaeth i’r wyneb drwy gloddio dyn a safleoedd naturiol bregus yn cynnwys ffurfiau tirweddol, haen bach o waddod neu ogof arbennig.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **Coedydd y Beili, Malgwyn a Cribin** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 26 Ebrill 1985 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 25.27 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Pentref yng nghymuned Llandysul, Ceredigion yw **Coedyfoel**. Saif 62.8 milltir o Gaerdydd a 182.3 milltir o Lundain. Gan fod y pentref yn rhan of Geredigion, Elin Jones (Plaid Cymru) sy'n ei gynrhychioli yn Senedd Cymru, a Ben Lake (Plaid Cymru) yn Senedd y Deyrnas Unedig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Elin Jones AS". *senedd.cymru*. Cyrchwyd 2022-01-12.
2. ↑  "Ben Lake MP, Ceredigion". *TheyWorkForYou* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-01-12.

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Ceredigion**

**Trefi**  

Aberaeron  **·** Aberteifi  **·** Aberystwyth  **·** Ceinewydd  **·** Llanbedr Pont Steffan  **·** Llandysul  **·** Tregaron
  
**Pentrefi**  

Aberarth  **·** Aber-banc  **·** Aber-ffrwd  **·** Abermagwr  **·** Abermeurig  **·** Aber-porth  **·** Adpar **·** Alltyblaca  **·** Betws Bledrws  **·** Betws Ifan  **·** Betws Leucu  **·** Bethania  **·** Beulah  **·** Blaenannerch  **·** Blaenpennal  **·** Blaenplwyf  **·** Blaen-porth  **·** Y Borth **·** Bow Street  **·** Bronant  **·** Bwlch-llan  **·** Capel Bangor  **·** Capel Cynon  **·** Capel Dewi  **·** Capel Seion  **·** Caerwedros  **·** Castellhywel  **·** Cellan  **·** Cilcennin  **·** Ciliau Aeron  **·** Clarach  **·** Cnwch Coch  **·** Comins Coch  **·** Cribyn  **·** Cross Inn (1)  **·** Cross Inn (2)  **·** Cwm-cou  **·** Cwmystwyth  **·** Cwrtnewydd  **·** Dihewyd  **·** Dôl-y-bont  **·** Eglwys Fach  **·** Felinfach  **·** Y Ferwig  **·** Ffair-rhos  **·** Ffostrasol  **·** Ffos-y-ffin  **·** Ffwrnais  **·** Gartheli  **·** Goginan  **·** Y Gors  **·** Gwbert  **·** Henfynyw  **·** Henllan  **·** Horeb  **·** Llanafan  **·** Llanarth  **·** Llanbadarn Fawr  **·** Llandre  **·** Llandyfrïog  **·** Llanddeiniol  **·** Llanddewi Brefi  **·** Llanfair Clydogau  **·** Llanfarian  **·** Llanfihangel y Creuddyn  **·** Llangeitho  **·** Llangoedmor  **·** Llangrannog  **·** Llangwyryfon  **·** Llangybi  **·** Llangynfelyn  **·** Llangynllo  **·** Llanilar  **·** Llanio  **·** Llan-non  **·** Llanrhystud  **·** Llansantffraid  **·** Llanwenog  **·** Llanwnnen  **·** Llechryd  **·** Lledrod  **·** Llundain-fach  **·** Llwyncelyn  **·** Llwyndafydd  **·** Llwyn-y-groes  **·** Morfa  **·** Mwnt  **·** Nanternis  **·** Penbryn  **·** Penparc  **·** Penrhiw-llan  **·** Penrhyn-coch  **·** Penuwch  **·** Pen-y-garn  **·** Plwmp  **·** Pontarfynach  **·** Ponterwyd  **·** Pontgarreg  **·** Pontrhydfendigaid  **·** Pontrhydygroes  **·** Pontsiân  **·** Rhydlewis  **·** Rhydowen, Ceredigion  **·** Rhydyfelin  **·** Rhydypennau  **·** Salem  **·** Sarnau  **·** Southgate  **·** Swyddffynnon  **·** Synod Inn  **·** Talgarreg  **·** Tal-y-bont **·** Temple Bar **·** Trefenter  **·** Trefilan  **·** Tremain  **·** Tre-saith  **·** Tre Taliesin  **·** Troedyraur  **·** Ysbyty Ystwyth  **·** Ystrad Aeron  **·** Ystrad Meurig  **·** Ystumtuen
Biosphêr Montréal, yn gynharach, Pafiliwn yr Unol Daleithiau ym ystod Expo 67 gan R. Buckminster Fuller, ar Ynys Sainte-Hélène, Montreal, Quebec
Mae **cromen geodesig** yn strwythur hemisfferig sy'n seiliedig ar bolyhedronau geodesig. Maent yn dosbarthu pwysau'r gromen dros y strwythur i gyd a gall wrthsefyll pwysau mawr.

Tŷ geodesig yn Idaho
Ychydig wedi'r Rhyfel Mawr y cynlluniwyd y gromen geodesig cyntaf a hynny gan Walther Bauersfeld,, prif beiriannydd Cwmni Carl Zeiss. Derbyniodd freinlen ('patent') ar gromen cymharol fach ac fe'i codwyd gan yr adeiladwyr Dykerhoff and Wydmann ar un o adeiladau Zeiss yn Jena, yr Almaen. Yna codwyd cromen tipyn mwy yng Ngorffennaf 1926. 20 mlynedd yn ddiweddarach mabwysiadwyd y syniad yn ddiweddarach gan R. Buckminster Fuller yn yr Unol Daleithiau a fathodd y term "geodesig". Er nad ef oedd dyfeisydd y gromen geodesig, ef sy'n cael y clod am hynny yn yr UDA.

Yn ychwanegol at y ffaith fod y gromen yn hynod o gryf, o'i gymharu a'i bwysau, gyda wynebau'r 'waliau' yn denau ac yn ysgafn, mae cromen fel hyn yn hynod o gadarn, a'i gyfaint yn fawr o'i gymharu ac arwynebedd y waliau trionglog (neu siap hecsagon).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cromen Geodesig cyntaf: Planetariwm yn Jena 1922 gan gynnwys gwybodaeth batent Archifwyd 19 March 2013[Date mismatch] yn y Peiriant Wayback.
2. ↑  "Zeiss-Planetarium Jena: Geschichte". Planetarium-jena.de. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-08-31. Cyrchwyd 2015-08-30.
3. ↑  For a more detailed historical account, see the chapter "Geodesics, Domes, and Spacetime" in Tony Rothman's book *Science à la Mode*, Princeton University Press, 1989.
**Kanak Sprak** amrywiaeth ar yr iaith Almaeneg a ddatblygodd ymysg Twrciaid ifainc yn yr Almaen yn yr 1980au.

Ceir geiriau eraill am y dafodiaeth yma; "Ghettosprache" (Ghetto iaith), "Türkenslang", "Kiez-Deutsch", "Kiezdeutsch", "Türkendeutsch" and "Kanakisch". [1][2][3][4]

Mae'r dafodiaeth gymdeithasol yn dwyn ei henw o deitl llyfr, 'Kanak Sprak – 24 Mißtöne vom Rande der Gesellschaft' [24 Cenhadaeth o Ymylon Cymdeithas] (1995) gan yr awdur Almaenig-Twrcaidd, Feridun Zaimoğlu. Ystyr y gair, yn fras yw 'Siarad Kanake' mae'r gair Kanake yn wreiddiol yn derm Almaeneg lled-hiliol a ddefnyddid tuag at dramorwyr. Mae'r llyfr yn delio gyda'r cysyniad o ail-afael ac ail-ddiffinio'r term Kanak fel un bositif.

Yn ôl Werner Kallmeyr, cyn siaradwr ar ran y grŵp ymchwil, Instituts für Deutsche Sprache [Sefydliad yr Iaith Almaeneg] mae Kanak-Sprak yn defnyddio "elfennau o Almaeneg wedi symleiddio ac elfennau eraill o gymysgu ieithyddol Almaenig-Twrceg". Mae ymwahanu oddi ar Almaeneg safonnol yn ogystal â cymysgu iaith yn "creu symbol hunaniaeth sy'n mynegu hunaniaeth cymdiethasol rhyng-ddiwylliannol."

Disgrifia eraill y dafodiaeth fel 'ethno-wleidyddol ac eraill fel "multiethnolektale Jugendsprache" [Iaith yr ifanc amlethnig].

Mae'n well gan yr ieithydd Heike Weise y term "Kiezdeutsch" sydd yn osgoi'r awgrym nagatif a geir gyda'r term Kanak Sprak. Ystyr 'Kiez' yw 'ardal' mewn dinas neu faestref. Cysyllti y gair â maestrefi canol Berlin megis Kreuzberg. Mae Kreuzberg yn ardal aml-ethnig gyda chanran uchel o Dwrciaid.

Mae thesis Wieses mai "tafodiaith newydd" yw Kiezdeutsch yn cael ei gwrthddweud gan Helmut Glück, gan fod 'tafodiaith wastad yn ffurf ar fynegiant o ardal arbennig ac sy'n meddu ar ddyfnder hanesyddol". Dadleua Glück fod "yr dylanwad Twrceg ac Arabeg yn dangos" nodweddion "iaith pobl ifanc" yn ogystal â'r drysu gramadegol megis rhwng cenedl enwau ac arddodiaid sy'n wahanol i'r Twrceg. Fel cymhariaeth hanesyddol at yr hyn a alwodd yn "turbodialkt" enwodd y Ruhrdeutsch a ddaeth dan ddylanwad mewnfudo trwm o Wlad Pŵyl yn y degawdau naill ochr i 1900 ac a oedd hefyd yn sociolect.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Seyda Ozil, Michael Hofmann, Yasemin Dayioglu-Yücel: *50 Jahre türkische Arbeitsmigration in Deutschland (Türkisch-Deutsche Studien).* V&R unipress 2011, S. 209 (Google books).
2. ↑  Jannis Androutsopoulos: *Ultra korregd Alder! Zur medialen Stilisierung und Popularisierung von "Türkendeutsch"*. Linguistik-Server Essen (LINSE), 2001. (PDF Archifwyd 2014-12-09 yn y Peiriant Wayback.)
3. ↑  *Vom Türkendeutsch zu Kanakisch*
4. ↑  "*"Is voll krass eh" - Neue Trends in der Jugendsprache\*\*\*\**". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2012-05-12. Cyrchwyd 2017-02-07.
Ffilm ddrama a ffilm ramantus gan y cyfarwyddwr Gilles Carle yw ***L'ange Et La Femme*** a gyhoeddwyd yn 1977. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghanada. Lleolwyd y stori yn Québec. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Lewis Furey. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Carole Laure, Lewis Furey a Stephen Lack. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1977. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Star Wars Episode IV: A New Hope* sef ffilm wyddonias a sgriptiwyd gan y cyfarwyddwr ffilm George Lucas. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gilles Carle ar 31 Gorffenaf 1928 ym Maniwaki a bu farw yn Granby ar 21 Medi 2009. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1965 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Swyddog Urdd Canada
 * Uwch Swyddog Urddd Cenedlaethol Cwebéc

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gilles Carle nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  .
Mae **Coedydd Dyffryn Ffestiniog** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Ionawr 1959 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 345.12 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **corrach tywyll**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **corachod tywyll**; yr enw Saesneg yw *Tawny Marbled Minor*, a'r enw gwyddonol yw *Oligia latruncula*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r corrach tywyll yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **deuffenhydramin** yn wrth-histamin a ddefnyddir yn bennaf i drin alergeddau. Y fformiwla cemegol ar gyfer y cyffur hwn yw C₁₇H₂₁NO.

Defnydd meddygol
----------------

Fe'i rhoddir fel triniaeth ar gyfer gwahanol gyflyrau meddygol, gan gynnwys:

- y ddanadfrech
 - Salwch symud
 - anhwylder gorbryder
 - anhunedd

Enwau
-----

Caiff cyffuriau eu hadnabod gan amryw o enwau gwahanol yn aml. Enw cemegol y cyffur hen yw Deuffenhydramin, ond rhoddir enwau masnachol a brand iddo hefyd, gan gynnwys;

- O-benzhydryldimethylaminoethanol
 - N-(2-(diphenylmethoxy)ethyl)-N
 - N-dimethylamine
 - Dobacen
 - Diphantine
 - Diphamine
 - Dimethylamine benzhydryl ester
 - dimehydrinate
 - Dimedrolum
 - Dimedrol
 - Difenhydramine
 - beta-dimethylaminoethyl benzhydryl ether
 - beta-dimethylaminoethanol diphenylmethyl ether
 - benzhydramine
 - Benzantin
 - Bendylate
 - Benadryl®
 - Benadryl
 - alpha-(2-dimethylaminoethoxy)diphenylmethane
 - Allergina
 - Allergan
 - Alledryl
 - 2-diphenylmethoxy-N
 - N-demthylethanamine
 - 2-(benzhydryloxy)-N
 - N-dimethylethylamine
 - [2-(diphenylmethoxy)ethyl]dimethylamine
 - N-(2-(diphenylmethoxy)ethyl)-N,N-dimethylamine

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Pubchem. "Deuffenhydramin". *pubchem.ncbi.nlm.nih.gov* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-02-28.

  


|  |
| --- |
| **Cyngor meddygol** |
| *Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc **iechyd** er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.*
***Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!*** |