Mae **cyfuno data** neu **integreiddio data** yn golygu cyfuno data a leolir mewn gwahanol lefydd, ac yn rhoi trosolwg 'unedig' i'r defnyddiwr. Mae'r broses o integreiddio (neu 'gyfuno') data'n ddefnyddiol mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd, gan gynnwys y defnydd masnachol (megis pan fydd angen i ddau gwmni tebyg uno eu cronfeydd data) a gwyddonol - gan gyfuno canlyniadau ymchwil o wahanol labordai, er enghraifft. Cynyddodd y defnydd o gyfuno data yn ystod y 2000au a'r 2010au oherwydd anferthedd y data (hynny yw, 'data mawr') a'r angen i rannu data sy'n bodoli'n barod. Daeth yn ganolbwynt gwaith damcaniaethol helaeth mewn prifysgolion a chyrff eraill, ac yn 2019 roedd llawer o broblemau heb eu datrys. Mae cyfuno data yn annog cydweithio rhwng defnyddwyr mewnol y cwmnioedd a'r sefydliadau, yn ogystal â defnyddwyr allanol.

Hanes cynnar
------------

Mae cyfrifiadurwyr yn wynebu llawer o sialensau pan gyfunir ffynonellau-data amrywiol oyn yr hyn a elwir yn "seilos gwybodaeth", yn enwedig pan ddefnyddir y dull a elwir yn "rhyngwyneb ymholiad sengl" (*single query interface*), sydd wedi bodoli ers cryn amser. Yn y 1980au cynnar, dechreuodd cyfrifiadurwyr gynllunio systemau er mwyn cyfuno gwahanol fathau o gronfeydd data. Credir i'r system gyfuno data cyntaf gael ei gynllunio ym Mhrifysgol Minnesota yn 1991 ar gyfer yr *Integrated Public Use Microdata Series* (IPUMS). Fe wnaethon nhw ddefnyddio archifdai data (neu'r 'warws ddata') yn eu cynlluniau, dull a oedd yn cynnwys ETL, sef **E**chdynnu, **T**rawsnewid a **L**lwytho data o'r ffynonellau amrywiol i mewn i un sgema, er mwyn iddynt fod yn gydnaws â'i gilydd. Gan gymhathu cannoedd o gronfeydd data, fel hyn, dangosodd IPUMS ddichonoldeb integreiddio data mawr. Oherwydd fod yr holl ddata o dan yr un to, roedd archwilio a'i ymholi yn syml a chyflym.

Man gwan y dull hwn yw fod diweddaru'r data'n gymhleth.

Yn araf, trodd cyfrifiadurwyr at ddull gwahanol, a oedd yn ffafrio llacio'r cysylltiadau rhwng y data a darparu 'rhyngwyneb ymholiad sengl' i gael mynediad byw i'r data dros sgemâu cyfryngol (*mediated schema*). roedd hyn yn caniatáu i bob ymholiad archwilio'r gronfa ddata berthnasol yn uniongyrchol. Roedd hyn hefyd yn gyson à'r dull SOA (*Service-oriented architecture*) a oedd hefyd mewn bri yr adeg honno, a olygai mapio rhwng y sgemâu cyfryngol a'r sgema gwreiddiol. Fel hyn, trawsnewidiwyd yr ymholiad i sawl ymholiad a oedd wedi'u haddasu i'r sgema gwreiddiol, unigol. Dull a elwid yn *"Global As View"* (GAV).

Diffiniad
---------

Mae systemau integreiddio data yn cael eu diffinio'n ffurfiol fel y triawd {\displaystyle \left\langle G,S,M\right\rangle } lle mae {\displaystyle G} yn sgema global (neu gyfryngol), {\displaystyle S} yw'r set hetrogenaidd o sgemâu ffynonellol (tarddiad y sgema) ac {\displaystyle M} yw mapio'r ymholiadau rhwng y ffynonellau a'r sgemâ global. Mae {\displaystyle G} ac {\displaystyle S}, ill dau, yn cael eu mynegi, mewn iaith, dros llythrennau'r Wyddor, wedi'u ffurfio o symbolau. Mae'r mapio {\displaystyle M} yn cynnwys gosodiadau (*assertions*) rhwng yr ymholiadau dros {\displaystyle G}, ac ymholiadau dros {\displaystyle S}. pan y gwneir ymholiad o fewn systemau integreiddio data, mae'r ymchwilydd yn gosod yr ymholiad dros {\displaystyle G} ac mae'r mapio'n gosod y cysylltiadau rhwng yr elfennau yn y sgema global a'r sgema tardd (y ffynhonnell).

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Maurizio Lenzerini (2002). "Data Integration: A Theoretical Perspective" (PDF). *PODS 2002*. tt. 233–246.
2. ↑  Frederick Lane (2006). "IDC: World Created 161 Billion Gigs of Data in 2006".
3. ↑  John Miles Smith; et al. (1982). "Multibase: integrating heterogeneous distributed database systems". *AFIPS '81 Proceedings of the Mai 4–7, 1981, national computer conference*. tt. 487–499.
4. ↑  Steven Ruggles, J. David Hacker, and Matthew Sobek (1995). "Order out of Chaos: The Integrated Public Use Microdata Series". *Historical Methods*. **28**. tt. 33–39.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
5. ↑  Jennifer Widom (1995). "Research problems in data warehousing". *CIKM '95 Proceedings of the fourth international conference on information and knowledge management*. tt. 25–30.