Mae **rheilffordd rhwng De a Gogledd Cymru,** a elwir hefyd yn **Traws Link Cymru** yn linell gwasanaeth rheilffordd arfaethedig a fyddai’n cysylltu Gogledd a De Cymru drwy reilffordd orllewinol o Abertawe i Fangor. Mae hyn yn cynnwys ail-agor llinell Bangor-Afon Wen a Caerfyrddin-Aberystwyth.\

Gorsaf trenau Caerfyrddin

Traws Linc Cymru (Abertawe-Bangor)
----------------------------------

Sefydlwyd y grŵp ymgyrchu Traws Link Cymru yn 2013 a’i nod yw ailagor rheilffyrdd o Aberystwyth i Gaerfyrddin ac o Afon Wen i Fangor a gafodd eu cau fel rhan o doriadau Beeching yn y 1960au. Ers y toriadau hynny, mae teithio rhwng Caerfyrddin a Bangor yn cymryd taith chwe awr y mae’n rhaid mynd y tu allan i Gymru a thrwy Henffordd, Amwythig a Crewe.

Ym mis Mawrth 2020, enillodd y grŵp ymgyrchu sylw’r cyfryngau yn dilyn ymgyrchu am nifer o flynyddoedd i ailagor y rheilffordd o Aberystwyth i Gaerfyrddin a chynhaliwyd astudiaeth ddichonoldeb gwerth £300,000. Dywedodd eu llefarydd Elfed Wyn Jones, "Byddai ailagor y rheilffordd o fudd i bentrefi a threfi ar hyd y cledrau a thrwy ailosod y rheilffordd rhwng Afon-wen a Bangor, yn ogystal ag ailagor y rheilffordd rhwng Aberystwyth a Chaerfyrddin, byddai’n creu rhwydwaith rheilffordd o fewn Cymru, rhwng y Gogledd a’r De, yn hytrach na theithio am oriau ychwanegol a phellter drwy Loegr i gwblhau’r daith."

Gwnaed cytundeb rhwng Plaid Cymru a Llywodraeth Lafur Cymru a oedd yn cynnwys trafnidiaeth yng Nghymru, a fyddai’n "gofyn i Drafnidiaeth Cymru a phartneriaid eraill archwilio sut y gellir datblygu cysylltiadau trafnidiaeth rhwng gogledd a de Cymru". Byddai’r cytundeb hefyd yn archwilio "sut i warchod coridorau teithio posib ar hyd arfordir gorllewinol Cymru o Abertawe i Fangor".

### Rheilffordd Caerfyrddin-Aberyswyth

Platfformau gorsaf drenau Aberystwyth
Dechreuodd y trafodaethau swyddogol ynglŷn ag ailagor rheilffordd o Gaerfyrddin i Aberystwyth yn 2014 pan gyhoeddodd y Prif Weinidog Carwyn Jones ei gefnogaeth i’r ailagor. Cafodd y rheilffordd ei fabwysiadu fel un o bolisïau swyddogol Democratiaid Rhyddfrydol Cymru hefyd.Yn y ddwy flynedd nesaf fe wnaeth y canlynol hefyd gefnogi'r rheilffordd; Cyngor Sir Gaerfyrddin Cyngor Sir Ceredigion, y Gweinidog dros Wyddoniaeth, yr Economi a Thrafnidiaeth (Llywodraeth Cymru) a Phlaid Cymru. Roedd sgyrsiau a chyfarfodydd swyddogol yn cynnwys Stephen Crabb AS, Ysgrifennydd Gwladol Cymru a James Price, Cyfarwyddwr Cyffredinol, yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth (Llywodraeth Cymru) yn fuan wedyn adroddiad AECOM.

Ym mis Hydref 2016 cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y byddai’n dyrannu £300,000 tuag at ariannu adroddiad dichonoldeb ar gyfer ailagor y rheilffordd fel rhan o gyllideb ddrafft 2017–18. Mae’r astudiaeth yn cael ei chynnal gan y cwmni ymgynghori peirianneg, Mott MacDonald, a dechreuodd y gwaith ym mis Medi 2017. Yn dilyn hynny, ymgynghorodd Ken Skates, Gweinidog Trafnidiaeth Cymru â’r Ysgrifennydd Gwladol dros Drafnidiaeth, Grant Shapps, gan egluro bod ailagor y rheilffordd yn bwysig i adfywio economi Cymru yn dilyn pandemig COVID-19.

Ym mis Hydref 2018, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru yr astudiaeth ddichonoldeb lawn a ddangosodd nad oedd unrhyw rwystrau mawr i ailagor ac y byddai’r prosiect yn costio hyd at £775m er bod hyn yn amodol ar nifer o gostau pellach anhysbys yn cael eu pennu megis croesi’r safle. Cors Trawscoed. Ym mis Medi 2020 cafodd hwn ei ddiwygio i £620 miliwn gan y grŵp ymgyrchu Traws Link Cymru. Daeth adroddiad y grŵp i'r casgliad bod 97% o'r gwely trac gwreiddiol eisoes yn glir a bod ailagor y llinell yn realistig.

Yn 2022, awgrymodd Cynllun Cyflawni Trafnidiaeth Cenedlaethol Llywodraeth Cymru y gallai’r achos dros gyswllt rheilffordd rhwng de Cymru ac Aberystwyth gael ei wneud erbyn 2025 a llunio’r cynllun a’r dyluniad erbyn 2027. Roedd y ddogfen hefyd yn awgrymu y gallai cynllunio barhau y tu hwnt i'r pwynt hwnnw.

Ym mis Rhagfyr 2022, dywedodd cyn AS Ceredigion ac arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, Mark Williams y gallai cyswllt rheilffordd rhwng Aberystwyth a Chaerfyrddin fod yn ffactor mawr o ran cadw pobl ifanc a gweithwyr medrus ac adeiladu’r economi yn yr ardal.

 Platfformau gorsaf drenau Bangor
### Rheilffordd Bangor-Afon Wen

Ym mis Tachwedd 2020, disgrifiodd yr MS rhanbarthol Llŷr Gruffydd y "bwlch" yn y seilwaith rheilffyrdd ac y byddai ailagor y cyswllt rheilffordd rhwng Bangor ac Afon Wen yn "helpu i integreiddio trafnidiaeth gyhoeddus yng Ngwynedd ac i lawr arfordir gorllewinol Cymru."

Yn 2021, dangosodd adroddiad gan lywodraeth Cymru saeth werdd yn pwyntio i’r de o Fangor i Afon Wen. Dehonglwyd hyn gan y grŵp ymgyrchu "Traws Link Cymru" fod Afon Wen i Fangor neu ran o'r llwybr bellach yn cael ei hystyried fel rhan o "Fetro Gogledd Cymru".

Gweler hefyd
------------

* Llinell Caerfyrddin-Aberystwyth
* Rheilffordd Sir Gaernarfon
* Rhestr o mudiadau yng Nghymru
* Gorllewin Cymru

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Campaign to reopen north-south Carmarthen to Bangor rail link launches fundraising drive". *Nation.Cymru* (yn Saesneg). 2021-04-06. Cyrchwyd 2022-10-31.
2. ↑  Crump, Eryl (2020-03-21). "Campaigners want these two railway lines reopened to link North and South Wales". *North Wales Live* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-10-31.
3. 1 2  "Plan to outline rail link between the south of Wales and Aberystwyth by 2027". *Nation.Cymru* (yn Saesneg). 2022-07-21. Cyrchwyd 2022-10-31.
4. ↑  "First Minister Shows his support". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 18 September 2016. Cyrchwyd 14 Medi 2016.
5. ↑  "Welsh Lib Dems Signal Support for Reopening". *Welsh Liberal Democrats*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2022-10-31. Cyrchwyd 2023-01-09.
6. ↑  "Plaid Cymru Support". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 20 December 2016. – note the 5th paragraph down
7. ↑  "AECOM Report" (PDF). *Traws Link Cymru*. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 8 November 2020.
8. ↑  Higgs, David. "Carmarthen to Aberystwyth rail links a step closer after funding pledge". *South Wales Evening Post*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 19 October 2016. Cyrchwyd 18 October 2016.
9. ↑  Betteley, Chris (28 Awst 2017). "Aberystwyth-Carmarthen railway feasibility study to begin next month". *Cambrian News* (yn Saesneg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-12-28. Cyrchwyd 12 Medi 2017.
10. ↑  "Call for new Carno station and reintroduction of Aberystwyth to Carmarthen line". *Cambrian News*. 4 June 2020. Cyrchwyd 25 Ionawr 2021.[*dolen marw*]
11. ↑  "New hope for reopening Aberystwyth-Carmarthen rail line". *BBC News*. 24 Hydref 2018. Cyrchwyd 19 Rhagfyr 2018.
12. ↑  Davies, Dylan (23 Medi 2020). "Aberystwyth to Carmarthen railway line would cost £620 million". *Cambrian News*. Cyrchwyd 25 Ionawr 2021.[*dolen marw*]
13. ↑  "Re-opening of Aber-Carmarthen rail link 'would keep young people in Ceredigion'". *Tivyside Advertiser* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-12-03.
14. ↑  "Call for Welsh Government to back re-opening a Gwynedd railway line". *North Wales Chronicle* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-10-31.
15. ↑  "New Welsh Government rail map raises campaigners' hope for a north-south railway". *Nation.Cymru* (yn Saesneg). 2021-09-18. Cyrchwyd 2022-10-31.
16. ↑  "Gobaith newydd o gael rheilffordd a threnau o Fangor i Gaernarfon, Afonwen ac Amlwch". *Golwg360*. 2021-09-18. Cyrchwyd 2022-10-31.

| * v
* t
* e
Cymru Trafnidiaeth Cymru |
| --- |
| Sefydliadau | 
* Trafnidiaeth Cymru

 |
| Trên | 
* Rheilffordd Arfordir Gogledd Cymru
* Prif Linell De Cymru
* Masnachfraint Cymru a'r Gororau
* Rheilffordd y Cambrian
* Rheilffordd Dyffryn Conwy
* Rheilffordd Calon Cymru
* Rheilffordd Gorllewin Cymru
* Arfaethedig: Rheilffordd De-Ogledd Cymru

 |
| Bys | 
* TrawsCymru

 |
| Awyr | 
* Maes Awyr Caerdydd

 |
| Ffyrdd | 
* A470

 |
| Porthladdoedd | 
* Porthladdoedd a harbyrau

 |
| WiciBrosiect Cymru |