Ocwltydd Seisnig ac Archoffeiriad mewn crefydd Neo-baganaidd o'r enw Wica oedd **Alex Sanders** (6 Mehefin 1926 – 30 Ebrill 1988). Ganed Sanders yn **Orrell Alexander Bibby**. Ei enw crefft oedd **Verbius**. Creodd Sanders draddodiad Wicaidd o'r enw Wica Alecsandraidd yn y 60au, a seiliwyd yn fawr ar Wica Gardneraidd. 

O dras dosbarth gweithiol, dechreuodd Sanders, yn ddyn ifanc, weithio fel mediwm mewn Eglwysi Ysbrydol. Ar ôl hynny, astudiodd ac ymarferodd Sanders ddewiniaeth seremonïol. Ym 1963, cafodd ef ei ynydu i mewn i Wica Gardneraidd ac aeth ef ymlaen i sefydlu ei gwfen ei hun. Wrth sefydlu'r cwfen cyntaf hwn, cyflwynodd ef dechnegau dewiniaeth seremonïol. Honnodd ef iddo gael ei ynydu gan ei fam-gu Gymraeg, Mary Bibby (née Roberts), yn blentyn, ond mae ymchwil ddiweddar wedi gwrthbrofi'r honiad hwn, gan y bu farw ei fam-gu ym 1907, rhyw 19 mlynedd cyn i Sanders gael ei eni.

Yn ystod y 1960au, ymddangosodd ef yn y papurau ac ar gyfryngau eraill yn aml, gan gynnwys nifer o raglenni dogfen. Priododd ef â dynes llawer iau nag ef o'r enw Maxine Sanders, a dechreuodd y rhai a ynydwyd ganddo ei alw yn "Frenin y Gwrachod". Nid oedd ambell i Wrach Gardneraidd yn hoff iawn o hyn, gan gynnwys Patricia Crowther ac Eleanor Bone, ac felly gwrthodont ef. Ynghyd â Maxine Sanders ac Archoffeiriadesau eraill, datblygodd Sadners ei draddodiad Wicaidd. Yn y 1970au a'r 1980au hwyr, sefydlodd ef grŵp dewiniaeth seremonïol o'r enw *Ordine Della Luna*, cyn iddo farw ym 1988.

Bywyd cynnar
------------

Ganed yn Orrell Alexander Bibby, ar 6 Mehefin 1926, yn Ysbyty St. Catherine (56 Church Road, Tranmere, Birkenhead), Sanders oedd y plentyn hynaf o blith ei bum sibling arall. Orrell Alexander Carter (hefyd a elwir yn Harold Sanders) oedd enw ei dad, a dywed mai diddanwr oedd ef tra mai gwas domestig oedd ei fam, Hannah Jane Bibby; ni phriodont â'i gilydd. Bu'r teulu yn byw gyda mam-gu tad Alex, Elizabeth Carter (née Gandy), yn 1 Moon Street, Birkenhead, am gyfnod, ond symudont i Cornbrook Street, Old Trafford, Manceinion. Yno, newidiont eu cyfenw yn Sanders yn answyddogol; nid oedd Alex yn ymwybodol o hyn nes iddo ymgeisio am basbort yn hwyrach yn ei fywyd, a newidiodd ef ei enw yn swyddogol yn y1960au.

Ar adeg ei eni, cofrestrodd ef yn Orrell Alexander Bibby, ond cofrestrwyd ei chwaer, Joan (ganed ym 1928), a'i frawd, Thomas (ganed ym 1929), yn Carter yn Birkenhead. Cofrestrwyd gweddill ei siblingiaid, Patricia (1933), John R (1934), a David (1937), yn Sanders yn Barton, Manceinion.

Defod newid byd
---------------

Ceir gwahanol fersiynau ar sut yr ynydwyd Sanders yn Wrach, gan gynnwys nifer ganddo ef ei hunan gydag anghysondebau. Dywed June Johns ym mywgraffiad Sanders, *King of the Witches*, fod Alex yn mynd i ymweld â'i fam-gu heb iddi gael gwybod, a'i fod yn dod ar ei thraws wrth iddi berfformio defod. Yn hapus bod Sanders heb gnocio er mwyn tynnu ei sylw, gofynnodd Bibby i Sanders ddadwisgo, a'i bod yn mynd i "sicrhau na fyddwch yn dweud wrth neb am yr hyn dy fod wedi'i weld yma heddiw," gan ychwanegu "os wyt ... bydda i'n dy ladd di."

Serch hynny, mae'r honiad hwn wedi cael ei wrthbrofi yn fawr. Dywed Wibberley (2018):< name=":0" /> 

These documents, prepared in 2018 and recently made publically available through the Alexandrian Witchcraft Timeline & Archive, show beyond a doubt that the story of Alex’s childhood initiation at the hands of his maternal grandmother Mary Bibby (née Roberts) is not credible as an accurate historical account of events. Records show Mary passing away in 1907, when Alex’s own mother would have been only four years old. The report puts it succinctly: "Mary could have had no direct influence on Alex as she did not live long enough to raise her own children so that [Alex’s claims to have had interaction with her] are demonstrably false"

In the research article by Kotva, S. "Was Alex initiated by his grandmother?
Remarks on the recent ancestry report of Alex Sanders" (Emmanuel College, Cambridge), based on research by Wibberley, C. (2018) "Report on the Ancestry of Alex Sanders 1926-1988." Alexandrian Witchcraft Timeline & Archive. www.alexandrianwitchcraft.org/report-on-the-ancestry-of-alex-sanders-1926-1988/
Dywed Archoffeiriades Gardneriadd Patricia Crowther stori wahanol. Yn ôl llythyron a gafodd hi oddi wrth Alex ym 1961, nid oedd, ar y pryd, yn dweud ei fod wedi'i ynydu, ond yr oedd ganddo, ymhellach, gysylltiad cryf gyda'r ocwlt ac iddo brofi'r ail olwg. Mewn cyfweld ym 1962, honnodd Sanders ei fod wedi'i ynydu ers blwyddyn bellach, a'i fod yn gweithio mewn cwfen dan arweinyddiaeth dynes o Nottingham. Mae Maxine Sanders wedi cadarnhau'r honiad hwn; hi ydy gwraig ac Archoffeiriades dyfodol Sanders.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  Wibberley, C. (2018)
2. 1 2 3  "A Talk by Maxine Sanders" part 1, *Witchcraft and Wicca* Issue 3, p. 4. London: Children of Artemis.
3. ↑  Johns, June (1969). *King of the Witches*. New York: Coward-McCann, Inc.
4. ↑  Johns, J (1969). *King of the Witches: The World of Alex Sanders*. London: Peter Davies. t. 12-13.

Llenyddiaeth
------------

* Crowther, Patricia (1998). *One Witch's World*. London: Robert Hale.
* Farrar, Stewart (1983). *What Witches Do*. Phoenix Publishing. ISBN 0-919345-17-4.
* Wibberley, C. (2018). *Report on the Ancestry of Alex Sanders 1926-1988* [ar-lein]. Ar gael:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| gw • sg • goWica a Dewiniaeth Neo-baganaidd |
| --- |
|  |
| Prif gysyniadau | Barn Wica am ddiwinyddiaeth (Y Dduwies Driphlyg · Y Duw Corniog) · Dewiniaeth  · Hanes Wica · Damcaniaeth y cwlt gwrachod · Moesoldeb Wicaidd (Cyngor Wicaidd · Rheol o Dri) |  |
|  |
| Wiciaid nodedig | Margot Adler · Eleanor Bone · Gavin Bone · Raymond Buckland · Jack L. Bracelin · Dorothy Clutterbuck · Scott Cunningham · Patricia Crowther · Dafo · Janet Farrar · Stewart Farrar · Gerald Gardner · Ipsita Roy Chakraverti · Raven Grimassi · Philip Heselton · Aidan Kelly · Frederic Lamond · Adriana Porter · Alex Sanders · Maxine Sanders · Doreen Valiente |
|  |
| Enwadau | **Wica Traddodiadol Prydeinig:** Wica Alecsandraidd · Wica Algard · Wica'r Seren Las · Wica Dyffryn Canolog · Wica Gardneraidd · **Arall:** Wica Celtaidd · Wica Cristionogol · Wica Dianigaidd · Wica Georgaidd · Wica Seisnig · Wica Odyseaidd · Wica Eclectig Cyffredinol · Wica'r Tylwyth Teg · **Dewiniaeth Draddodiadol â Defodau Newid Byd:** Traddodiad 1734 · Crefft Cochrane · Cylch Atho |
|  |
| Defodau a Seremonïau | Esbat · Y Ddefod Fawr · Tynnu'r Lleuad i Lawr · Cusan pumplyg · Rhod y Flwyddyn · Bedydd Wicaidd |
|  |
| Petheuach | Llyfr y Cysgodion · Allor · Offer hudol yn Wica (Athamé · Pentagl) |
|  |
| Arall | Pentagram · Cylch · Enw crefft · Gwysiwr · Tŵr Gwylio · *Aradia, or the Gospel of the Witches* · *Witchcraft Today* · *The Meaning of Witchcraft* · *What Witches Do* · *Siars y Dduwies* · *Eko Eko Azarak* · Cylch y Fforest Newydd · Cylch y Coed Bricket · Deddfau Wicaidd · Cyfunrywioldeb ac Wica · Amgueddfa Ddewiniaeth · Cymdeithas Ymchwilio Dewiniaeth · Arwisg y Wybren · Dettmer yn erbyn Landon · Cwningen flewog |
|  |
| Deunydd darllen perthnasol | Dewiniaeth gyfoes · Paganiaeth · Neo-baganiaeth · Dyn Hysbys · Stregheria · Thelema · Dewiniaeth y Gwrych · Robert Cochrane · Cecil Williamson · Charles Cardell · Raymond Howard · Sybil Leek · Rosaleen Norton · Aleister Crowley · Margaret Murray · Ronald Hutton · Leo Ruickbie |

 |