Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r *Tricholomataceae* yw'r **Ffwng melog** (Lladin: ***Armillaria mellea***; Saesneg: *Honey Fungus*). 'Y Ffyngau Melog' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Tebyg i fêl, llawn mêl, neu felys yw 'melog'. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef **Careiau'r coed**. Mae'r teulu *Tricholomataceae* yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Mae bywoleuni (neu 'bioymoleuedd') yn cael ei gynhyrchu a'i allyrru gan y rhywogaeth hon, a cheir grwp o ffyngau tebyg. Ceir hefyd rhai bacteria, a llawer o organebau eraill sy'n cynhyrchu bywoleuni.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop, Asia, Affrica a Gogledd America.

Ffyngau
-------

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion. Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (*mykes*) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd. Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Arwyddocád i goedwigwyr a garddwyr
----------------------------------

Gall *Armillaria* fod yn bathogen coedwig ddinistriol. Mae'n achosi clefyd gwreiddiau "pydredd gwyn" (gweler yr adran patholeg planhigion) mewn coedwigoedd, sy'n ei wahaniaethu oddi wrth *Tricholoma*, genws mycorhisol (nad yw'n barasitig). Gan fod *Armillaria*yn saproffyt cyfadranol, mae hefyd yn bwydo ar ddeunydd planhigion marw, gan ganiatáu iddo ladd ei letywr, yn wahanol i barasitiaid y mae'n rhaid iddynt gymedroli eu twf er mwyn osgoi marwolaeth y gwesteiwr.

Aelodau eraill o deulu'r Tricholomataceae
-----------------------------------------

Mae gan **Ffwng melog** ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| *Omphalia gilva* | Omphalia gilva |  |
|
| *Omphalia giovanellae* | Omphalia giovanellae |  |
|
| *Omphalia glaucophylla* | Omphalia glaucophylla |  |
|
| *Omphalia goossensiae* | Omphalia goossensiae |  |
|
| *Omphalia gracilipes* | Omphalia gracilipes |  |
|
| *Omphalia graveolens* | Omphalia graveolens |  |
|
| *Omphalia grisea* | Omphalia grisea |  |
|
| *Omphalia griseolilacina* | Omphalia griseolilacina |  |
|
| *Omphalia griseolutescens* | Omphalia griseolutescens |  |
|
| *Omphalia griseopallida* | Omphalia griseopallida |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN
* Llên Natur

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan *y Bywiadur*; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
2. ↑  Erthygl *Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species* gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr *Microbiology Spectrum*, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
3. ↑  Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.

 *Safonwyd yr enw* **Ffwng melog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*