Castell Marienburg
Mae **Castell Marienburg** yn gastell adfywiad Gothig yn Niedersachsen, yr Almaen. Mae wedi'i leoli 15km (9.3mi) i'r gogledd-orllewin o Hildesheim, a thua 30km (19mi) i'r de o Hannover. Roedd yn gartref haf u Dŷ Welf, ac mae ei faner (lliwiau melyn a gwyn) yn hedfan ar y prif dwr.

 Castell Marienburg
Adeiladwyd y castell rhwng 1858 a 1867 fel anrheg pen-blwydd gan y Brenin George V o Hanover (teyrnasodd 1851-1866) i'w wraig, Marie o Saxe-Altenburg. Rhwng 1714 a 1837 nad oedd lys brenhinol yn Hannover gan fod Tŷ Hannover wedi dyfarnu teyrnasoedd Hannover a Phrydain trwy undeb personol. Felly adeiladwyd y castell hefyd fel sedd haf addas ar gyfer Tŷ Hannover yn Yr Almaen, ar wahân i Balas Brenhinol Leine a Phalas Herrenhausen yn Hannover.

Ei bensaer oedd Conrad Wilhelm Hase, un o benseiri mwyaf dylanwadol Hannover. Oherwydd cafodd Hannover ei atodi gan Brwsia ym 1866, roedd y castell yn wag am 80 mlynedd, ar ôl i'r teulu brenhinol cael ei alltudio i Gmunden, Awstria, lle buont yn byw yn *Queen's Villa* ac, yn ddiweddarach, *Castell Cumberland*. Felly mae Marienburg mewn cyflwr da, oherwydd ond ychydig o adnewyddiadau a wnaed, tan 80 mlynedd yn ddiweddarach pan oedd yn ddiogel iddynt ddychwelyd. Symudodd Ernest Augustus, Dug Brunswick a'i wraig y Dywysoges Viktoria Luise o Brwsia i Marienburg ym 1945, pan gawsant eu gorfodi i adael Castell Blankenburg. Ym 1954 agorodd eu mab, y Tywysog Ernest Augustus IV, amgueddfa'r castell ar ôl symud i Calenberg Demesne.

Y castell heddiw
----------------

 Mynydd Marienberg a Chastell Marienburg yn yr hydref
Roedd y castell yn eiddo i'r Tywysog Ernst August o Hannover, ar ôl i'w dad ei rhoi iddo yn 2004, ynghyd â'r holl eiddo brenhinol eraill yn Hannover a Gmunden. Roedd y castell yn gartref i swyddfeydd rheoli eiddo Tŷ Brenhinol Hannover, ac roedd yn gwasanaethu fel ei sedd swyddogol. Roedd rhannau ohono ar agor i'r cyhoedd, megis amgueddfa'r castell, y bwyty, y capel, a gellid eu harchebu fel lleoliad digwyddiadau ar gyfer priodasau, derbyniadau, cyngherddau, ac ati. Yn 2010 ffilmiwyd y gyfres teledu *"In Your Dreams"* yno.

Yn 2014, rhoddodd y tywysog fenthyg nifer o baentiadau a gwrthrychau i'r arddangosfa *When the Royals Came from Hannover - The rulers of Hannover on England's throne*, arddangosfa a gynhaliwyd mewn pum amgueddfa a chestyll, o dan warchodaeth Siarl, Tywysog Cymru. Allan o fwy na 1000 o eitemau, cyfrannodd y Frenhines Elisabeth II 30 ohonynt, gan gynnwys Coron George I. Gwnaeth Ernst August darparu'r orsedd Augsburg, gorsedd arian enwog y brenin, a dodrefn arian eraill o 1720, yn ogystal â thlysau brenhinol Hannover. Cafodd arddangosfa gyfochrog, *The Way to the Crown*, ei gynnal yng Nghastell Marienburg tan ddiwedd 2016, gan ddangos eitemau eraill fel y dodrefn arian, tlysau brenhinol Teyrnas Hannover. Ar 6 Gorffennaf 2017 cynhaliodd y tywysog ei barti briodas yn y castell.

Ym mis Tachwedd 2018, cyhoeddodd y Tywysog Ernst August ei fod yn trosglwyddo perchnogaeth y castell i dalaith Niedersachsen, gan fod ei gostau atgyweirio a chynnal a chadw yn rhy ddrud iddo. Amcangyfrifir bod costau adnewyddu'r castell, sydd llawn phydredd sych ac sydd dan fygythiad broblemau statig, tua 27 miliwn Ewro. Yn wreiddiol roedd yn bwriadu trosglwyddo perchnogaeth y castell i sefydliad a reolir gan y dalaith am bris gwerthu symbolaidd o 1 Ewro, a bydd y sefydliad yn talu am yr adnewyddiadau. Cynlluniwyd i gadw'r casgliad celf yn y castell, gyda rhannau yn cael eu prynu gan y dalaith, rhannau'n cael eu cadw gan y teulu a'u benthyca i'r dalaith, a rhannau'n cael eu trosglwyddo i sefydliad a reolir gan y teulu a'r dalaith. Fodd bynnag, cafodd y cynllun ei stopio yng ngwanwyn 2019 gan gamau cyfreithiol a gymerwyd gan ei dad i adennill perchnogaeth. Mae'r ddadl gyfreithlon dal i barhau.

* Golygfa o'r awyrGolygfa o'r awyr
* Golygfa o'r ochr ogleddolGolygfa o'r ochr ogleddol
* Golygfa o'r de, yn y gaeafGolygfa o'r de, yn y gaeaf
* Manylion y toManylion y to
* Agoriad yr arddangosfa The Way to the Crown yn 2014Agoriad yr arddangosfa *The Way to the Crown* yn 2014

Cyfeiriadau
-----------

 

1. ↑
2. ↑  Maestro, Andrea (24 December 2018). "Impoverished high nobility Expensive gift". *Die Tageszeitung: Taz*.
3. ↑  *Hannoversche Allgemeine Zeitung*, 19 July 2016, p 1
4. ↑  *Marienburg: Ernst August senior legt Einspruch ein.* In: *ndr.de*. 5 February 2019.
5. ↑  "A German prince is suing his 'ungrateful' son for selling ancestral castle for €1". *www.theartnewspaper.com* (yn Saesneg). Cyrchwyd 2021-07-29.