Dyma eirfa o derminoleg banereg sef, yr astudiaeth o faneri a'i hanes, a sut y dylunwyr hwy.


|  |
| --- |
| A B C Ch D Dd E F Ff G Ng H I J L Ll M N O P Ph R Rh S T Th U W Y |

Diagram o'r termau Saesneg
--------------------------

Rhanna'r faner
Diagram yn dangos prif nodweddion ac enwau rhannau o'r faner yn y Saesneg.

C
-

### Canton

 **canton** (lluosog: cantonau)

Baner Abchasia gyda'r llaw a'r sêr yn y canton
Un o chwarteri'r faner, gan amlaf y chwarter uchaf ar ochr y polyn.

Gweler enghreifftiau o hyn ym maneri'r UDA, Llydaw, Wrwgwái, Taiwan, Liberia, ac Abchasia ymysg llawer. Gwelir hefyd ym maneri trefeigaethol Prydain lle lleolir Baner y Deyrnas Unedig yn y canton, megis Awstralia a Seland Newydd yn fwyaf adanbyddus.

  

  

  

### Cloren

 **cloren** (e.b. lluosog: clorennau, cloreniaid)

Baner Sambia gyda motiff yn y gloren
Cynffon y faner, y pen pellach o'r hos, y rhan sydd ar waelod baner wrth ei hongian yn llorweddol o adeilad. Yn Saesneg 'fly'.
Daw o'r gair am gynffon pioden, gwaywffon neu "rhywbeth tebyg i gynffon". Bydd y cloren yn aml yn llipa wrth cyhwfan yn naturiol, mae'n gamgymeriad felly lleoli motiff yno gan y bydd hwnnw'n anweladwy am gyfnodau mawr o'r amser pan fydd baner yn hedfan wrth bolyn yn yr awyr agored di-wynt. Serch hynny, mae wedi bod yn ffasiynol ers yr 1960au i faneri gynnwys motiff yn y gloren, efallai gan bod y baneri hynny wedi eu dylunio gan ddylunwyr wrth ddesg ac nid gan chwyldoradwyr neu filwyr oedd am gyfleu neges glir. Ymysg y camgymeriadau dylunio banereg yma mae Sambia, Nunavut a baner newydd Rwanda.

H
-

### Hòs

 **hòs** neu **hosiad**

Y rhan o'r faner sydd agosaf i'r polyn; y rhan a ddefnyddir i godi'r faner. Mae'r term hwn weithiau hefyd yn cyfeirio at ddimensiwn fertigol baner.

Ff
--

### Ffirbriliad

  **ffibriliad** neu **rhimyn**

Baner Ynysoedd Ffaroe
Ymyl neu rhimyn cul, yn aml mewn gwyn neu aur, ar faner i wahanu dau liw arall, yn enwedig os yw'r ddau liw arall yn debygol o dorri Rheol Tintur. Er enghraifft llinellau gwyn ac aur Baner De Affrica neu Ynysoedd y Ffaroe lle ceir ffibrilad las o gylch croes Sgandinafaidd goch. Ceir enghreifftiau eraill ar faner talaith hunanlywodraethol Swedeg ei hiaith ond sy'n rhan o'r Ffindir, sef, Ynysoedd Aland (ar ymyl y groes Lychlynaidd).

M
-

### Maes

 **maes** (lluosog: meysydd)

Baner Libia (1977–2011)
Lliw cefndir y faner.
Mae Baner Libia a elwyd yn faner Libia Arabaidd Jamahiriya yn enwog am fod yn faner ag iddi ddim ond maes werdd heb ddim lliw na motiff arall arni. Mabwysiadwyd y faner ar 19 Tachwedd 1977 ac roedd yn cynnwys maes gwyrdd. Hon oedd yr unig faner genedlaethol yn y byd gydag un lliw yn unig yn ystod y cyfnod hwnnw. Fe'i dewiswyd gan arweinydd Libya Muammar Gaddafi i symboleiddio ei athroniaeth wleidyddol (ar ôl ei Lyfr Gwyrdd).ref>"Staff of Libyan consulate in Egypt lower flag". Reuters. 22 February 2011.</ref> Mae'r lliw gwyrdd yn draddodiadol yn symbol o Islam, gan adlewyrchu baneri gwyrdd hanesyddol y Califfad Fatimid. Yn Libia, roedd gwyrdd hefyd yn lliw a ddefnyddiwyd yn draddodiadol i gynrychioli rhanbarth Tripolitania.

P
-

### Polyn

 **polyn** (lluosog: polion) neu **ffon** (lluosog: ffyn)

Y polyn a ddefnyddir i chwifio'r faner.
### Palo

 **palo**

Baner Canada, gyda'r palo Canadaidd, y llain wen yn y canol
Mae Palo yn derm a ddefnyddir mewn herodraeth i nodi darn anrhydeddus sy'n cynnwys stribed fertigol traean o led y darian mewn herodraeth Eidalaidd [1] a 2 fodiwl (2/7 o'r lled) yn Ffrangeg, a gelwir palo sydd yr un lled â'r ddau stiped naill ochr, cmuseredd 1:2, y Palo Canadaidd wedi'r dylyniad ar faner Canada lle saif y ddeilled masarnen ar y llain wen.
Mae'r palo (Saesneg: *Pale*; benthycwyd y term Eidaleg i'r Gymraeg rhag drysu â geiriau Cymraeg arall fel pâl, pêl, neu ffâl) yn ddarn anrhydeddus (o'r drefn gyntaf) sy'n meddiannu rhan ganolog y darian yn fertigol ac wedi'i ffinio gan ddwy linell fertigol gyfochrog.

Rh
--

### Rhidens

Baner Arlywydd Jimmy Carter gyda'r rhidens arian ar hyd ymyl y faner
  **rhidens** enw g/b 

Er nad yn rhan o wead mewnol baner, mae'r rhidens yn atodiad boblogaidd, fel arfer mewn defnydd lliw aur, ar hyd ymyl ehedog y faner (hynny yw, bob ochr heblaw'r hós). Atodir i'r faner am i godi statws ac ar gyfer arfer seremonïol yn hytrach na hedfan yn gyffredin. Gelwir yn 'fringe' fel rheol yn y Saesneg.

Gweler hefyd
------------

* Geirfa herodraeth

Dolenni allannol
----------------

* Gwefan swyddogol Fédération internationale des associations vexillologiques

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2 3  Ryan, *Complete Flags of the World* (2002), t. 9.
2. ↑  "Cloren". Geiriadur Prifysgol Cymru. Cyrchwyd 23 Gorffennaf 2023.
3. ↑  Griffiths a Jones [field].
4. ↑  "Libya Flag". Cyrchwyd 12 December 2009.
5. ↑  "rhidens". Geiriadur Prifysgol Cymru. Cyrchwyd 26 Gorffennaf 2023.
6. ↑  "What is the significance of the gold fringe which we see on some United States flags?". American Legion. Cyrchwyd 26 Gorffennaf 2023.

Ffynonellau
-----------

* Griffiths, Bruce a Jones, Dafydd Glyn. *Geiriadur yr Academi* (Caerdydd, Gwasg Prifysgol Cymru, 1995 [argraffiad 2006]).
* Ryan, Siobhán (gol.) *Complete Flags of the World* (Llundain, Dorling Kindersley, 2002).

|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn cynnwys term neu dermau sydd efallai wedi eu bathu'n newydd sbon: **hòs, hosiad** o'r Saesneg "*hoist*". Gallwch helpu trwy safoni'r termau. |


|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn cynnwys term neu dermau sydd efallai wedi eu bathu'n newydd sbon: **palo** o'r Eidaleg "*palo*". Gallwch helpu trwy safoni'r termau. |


|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn cynnwys term neu dermau sydd efallai wedi eu bathu'n newydd sbon: **cloren** o'r Saesneg "*fly*". Gallwch helpu trwy safoni'r termau. |


|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn cynnwys term neu dermau sydd efallai wedi eu bathu'n newydd sbon: **ffibriliad, rhimyn** o'r Saesneg "*Fimbriation*". Gallwch helpu trwy safoni'r termau. |


|  |
| --- |
| Mae'r erthygl hon yn cynnwys term neu dermau sydd efallai wedi eu bathu'n newydd sbon: **rhidens** o'r Saesneg "*tassles*". Gallwch helpu trwy safoni'r termau. |