Pentref a chymuned ym mwrdeisdref sirol Rhondda Cynon Taf, de Cymru, yw **Llanilltud Faerdref** (Saesneg: *Llantwit Fardre*). Saif ychydig i'r de o dref Pontypridd. Heblaw pentref Llanilltud Faerdref ei hun, mae'r gymuned yn cynnwys pentrefi Pentre'r Eglwys (Gartholwg), Efail Isaf a Thonteg. Roedd poblogaeth y gymuned yn 13,993 yn 2001.

Cynrychiolir yr ardal hon yn Senedd Cymru gan Mick Antoniw (Llafur) a'r Aelod Seneddol yw Alex Davies-Jones (Llafur).

Ceir gweddillion castell mwnt a beili o'r 12g, Tomen y Clawdd, yn y gymuned, gerllaw Tonteg. Dechreuodd diwydiant ddatblygu yma tua diwedd y 17g, ond erbyn hyn mae cyfran helaeth o'r boblogaeth yn teithio i Gaerdydd. Mae'n cynnwys rhan o Stad Ddiwydiannol Trefforest.

Sant o'r 6g oedd Illtud ac mae nifer o eglwysi yn ne Cymru wedi eu henwi ar ei ôl. Roedd ffynnon yma yn y 12ed ganrif, wedi ei enwi ar ei ôl (y *fonte Sancti Ylthuti*) yn Nihewyd tua milltir i'r de o'r eglwys.

Cyfrifiad 2011
--------------

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:



| Cyfrifiad 2011 |
| --- |
|  |  |  |
| **Poblogaeth cymuned Llanilltud Faerdref (pob oed) (15,168)** |    | 100% |
| **Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Llanilltud Faerdref) (2,501)** |    | 17.1% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 19% |
| **Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Llanilltud Faerdref) (13023)** |    | 85.9% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 73% |
| **Y nifer mewn gwaith rhwng 16 a 74 oed(Llanilltud Faerdref) (1,882)** |    | 30.6% |
| :*Y ganran drwy Gymru* |    | 67.1% |

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan y Cynulliad;[*dolen marw*] adalwyd 24 Chwefror 2014
2. ↑  Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014
3. ↑  "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
4. ↑  Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
5. ↑  Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
6. ↑  Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; *Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.*; adalwyd 31 Mai 2013[*dolen marw*]

 gw • sg • go**Trefi a phentrefi Rhondda Cynon Taf**

**Trefi**  

Aberdâr  **·** Aberpennar  **·** Glynrhedynog  **·** Llantrisant  **·** Pontypridd  **·** Y Porth  **·** Tonypandy  **·** Treorci
  
**Pentrefi**  

Aberaman  **·** Abercwmboi  **·** Abercynon  **·** Abernant  **·** Y Beddau  **·** Blaenclydach  **·** Blaencwm  **·** Blaenllechau  **·** Blaenrhondda  **·** Brynna  **·** Brynsadler  **·** Cefn Rhigos  **·** Cefnpennar  **·** Cilfynydd  **·** Coed-elái  **·** Coed-y-cwm  **·** Cwmaman  **·** Cwm-bach  **·** Cwm Clydach  **·** Cwmdâr  **·** Cwm-parc  **·** Cwmpennar  **·** Y Cymer  **·** Dinas Rhondda  **·** Y Ddraenen Wen  **·** Efail Isaf  **·** Fernhill  **·** Ffynnon Taf  **·** Y Gelli  **·** Gilfach Goch  **·** Glan-bad  **·** Glyn-coch  **·** Glyn-taf  **·** Y Groes-faen  **·** Hirwaun  **·** Llanharan  **·** Llanhari  **·** Llanilltud Faerdref  **·** Llanwynno  **·** Llwydcoed  **·** Llwynypïa  **·** Y Maerdy  **·** Meisgyn  **·** Nantgarw  **·** Penderyn  **·** Pendyrus  **·** Penrhiw-ceibr  **·** Penrhiw-fer  **·** Penrhys  **·** Pentre  **·** Pentre'r Eglwys  **·** Pen-yr-englyn  **·** Pen-y-graig  **·** Pen-y-waun  **·** Pont-y-clun  **·** Pont-y-gwaith  **·** Y Rhigos  **·** Rhydyfelin  **·** Ton Pentre  **·** Ton-teg  **·** Tonyrefail  **·** Tonysguboriau  **·** Trealaw  **·** Trebanog  **·** Trecynon  **·** Trefforest  **·** Trehafod  **·** Treherbert  **·** Trehopcyn  **·** Trewiliam  **·** Tynewydd  **·** Wattstown  **·** Ynys-hir  **·** Ynysmaerdy  **·** Ynysybŵl  **·** Ystrad Rhondda