recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj ibni Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim Shah**, (8 Chwefror 1903 – 6 Rhagfyr 1990) Prif weinidog cyntaf Malaia (1957-63) a Maleisia (1963-70). Roedd yn un o benseiri'r Maleisia cyfoes.

Cafodd Tunku Abdul Rahman ei eni yn Alor Star, yn fab i gyn Swltan o Kedah. Cafodd ei addysg mewn ysgolion yn Malaia a Gwlad Thai cyn mynychu Prifysgol Caergrawnt, lle graddiodd ym 1925. Astudiodd y gyfraith yn y Deml Fewnol yn Llundain ond methodd yr arholiadau bar. Ar ôl dychwelyd i Malaia ym 1931 bu'n gweithio fel swyddog ardal yn y gwasanaeth sifil. Ar ôl yr Ail Ryfel Byd, dychwelodd i Lundain gan gymhwyso fel bargyfreithiwr ym 1949.

Dechreuodd gyrfa wleidyddol Tunku Abdul Rahman ym 1945, pan ddaeth yn un o sylfaenwyr Sefydliad Unedig Cenedlaethol Maleisia (UMNO); ym 1951 etholwyd ef yn llywydd y sefydliad. Yn y rôl hon sefydlodd glymblaid gyda'r Gymdeithas Tsieineaid Malaia (1952) a Chyngres Indiaid Malaia (1955), a ddaeth wedyn yn Blaid y Gynghrair.

Fel arweinydd Blaid y Gynghrair, bu'n rhan o'r trafodaethau ar gyfer annibyniaeth Malaia o'r Deyrnas Unedig ym 1957 a daeth yn brif weinidog cyntaf Malaia. Er mwyn gwrthsefyll hawliadau SU-KARNO o Indonesia, sefydlodd Gymdeithas Dde-ddwyrain Asia ym 1961, a ddaeth yn ddiweddarach yn Gymdeithas Gwledydd De-ddwyrain Asiaidd (ASEAN). Ym 1963 chwaraeodd ran bwysig yn y gwaith o greu ffederasiwn Maleisia (yn cynnwys Malaia, Singapore, Gogledd Borneo a Sarawak), gan ddod yn brif weinidog y wladwriaeth newydd. Er bod Singapore wedi tynnu'n allan o'r ffederasiwn ym 1965 ac er gwaethaf aflonyddwch mewnol parthed ei bolisi ynghylch y lleiafrifoedd Indiaidd a Tsieineaidd, fe barhaodd mewn grym hyd 1970, pan ymddeolodd.

Roedd Tunku Abdul Rahman hefyd yn llenor a chafodd nifer o'i weithiau eu cyhoeddi gan gynnwys y ddrama *Mahsuri* (a chafodd ei droi'n ffilm ym 1948), a *Looking Back* (1977), sydd yn rhannol hunangofiant a rhannol hanes Maleisia.

Gan gael ei adnabod yn gyffredinol ar lawr gwlad fel "Tunku" neu "Y Tunku" (teitl brenhinol Malai), mae Tunku Abdul Rahman yn cael ei ystyried, hyd yn oed gan ei feirniaid, fel "tad y genedl" Malai, pensaer annibyniaeth Mlaeia a chreawdwr Maleisia. O'r herwydd hyn, cyfeirir ato'n aml fel *Bapa Kemerdekaan* (Tad Annibyniaeth) neu *Bapa Malaysia* (Tad Maleisia)

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Tunku Abdul Rahman, 87, Dead; First Prime Minister of Malaysia". *New York Times*. 7 December 1990. Cyrchwyd 25 June 2015.
2. ↑  Stockwell, A. (2004, September 23). Abdul Rahman, Tunku (1902–1990), prime minister of Malaysia. Oxford Dictionary of National Biography. Adalwyd 4 Medi 2018
3. ↑  Cheah, Boon Kheng (2002). "The Tunku as "Founding Father of the Nation"". *Malaysia: The Making of a Nation*. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies. tt. 109–110. ISBN 9812301542.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 20929510
* LCCN: n50034818
* ISNI: 0000 0000 8363 1019
* GND: 118787705
* SELIBR: 31218
* SUDOC: 138970831
* BIBSYS: 1074048
* NLA: 35000257
* CiNii: DA01695870
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Pelydryn tuswog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: pelydrau tuswog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Aglaeactis castelnaudii***; yr enw Saesneg arno yw *White-tufted sunbeam*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. castelnaudii*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r pelydryn tuswog yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Pelydryn tuswog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Iwhina genddu** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: iwhinaod genddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Yuhina nigrimenta***; yr enw Saesneg arno yw *Black-chinned yuhina*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *Y. nigrimenta*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r iwhina genddu yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corbreblyn brown | Macronus striaticeps |  |
|
| Corbreblyn cefndaen | Macronus ptilosus |  |
|
| Corbreblyn wyneblwyd | Mixornis kelleyi |  |
|
| Preblyn torwinau | Dumetia hyperythra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Iwhina genddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm gomedi gan y cyfarwyddwr Alessandro Benvenuti yw ***Ritorno a Casa Gori*** a gyhoeddwyd yn 1996. Fe'i cynhyrchwyd gan Vittorio Cecchi Gori a Rita Rusić yn yr Eidal. Lleolwyd y stori yn Toscana. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alessandro Benvenuti a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Patrizio Fariselli. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sabrina Ferilli, Ilaria Occhini, Athina Cenci, Alessandro Haber, Massimo Ceccherini, Alessandro Benvenuti, Alessandro Paci, Barbara Enrichi, Carlo Monni, Gianna Giachetti, Guerrino Crivello, Natalie Guetta, Novello Novelli, Sandro Ghiani a Stefano Bicocchi. Mae'r ffilm *Ritorno a Casa Gori* yn 82 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1996. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Scream* sef ffilm arswyd gan Wes Craven. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Danilo Desideri oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alessandro Benvenuti ar 31 Ionawr 1950 yn Pelago.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alessandro Benvenuti nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 15 Ebrill 2016.
Uchelwr o Dŷ Glücksburg oedd **Pawl** (Groeg: Παύλος trawslythreniad: Pávlos;14 Rhagfyr 1901 – 6 Mawrth 1964) a fu'n Frenin y Groegiaid o 1 Ebrill 1947 hyd at ei farwolaeth.

Ganed ef yn Athen, yn bedwerydd plentyn i'r Tywysog Coronog Cystennin a'i wraig y Dywysoges Sophie, merch Ffredrig III, cyn-Ymerawdwr yr Almaen. Roedd ganddo ddau frawd hŷn (Siôr ac Alecsander), un chwaer hŷn (Elen), a dwy chwaer iau (Eiríni a Catrin). Yn sgil llofruddiaeth ei dad-cu, y Brenin Siôr I, ym 1913, esgynnodd Cystennin I i'r orsedd. Wedi i Roeg ymuno â'r Rhyfel Byd Cyntaf ym 1917 ar ochr y Cynghreiriaid, dan arweiniad y Prif Weinidog Eleftherios Venizelos, aeth Cystennin yn alltud (gyda Pawl) a choronwyd Alecsander yn Frenin y Groegiaid.  Wedi marwolaeth ei frawd Alecsander yn Hydref 1920, gwrthododd Pawl, yn 18 oed, y goron, ac adferwyd Cystennin yn frenin yn sgil pleidlais. Dychwelodd Pawl i Roeg yn Rhagfyr 1920. Ymddiorseddodd Cystennin am yr eildro ym 1922 ac esgynnodd Siôr II i'r orsedd; yn wyneb gwrthwynebiad iddo, aeth y teulu brenhinol, gan gynnwys Pawl, yn alltud eto yn Rhagfyr 1923.

Adferwyd Siôr yn frenin ym 1935, a dychwelodd Pawl i Roeg unwaith eto. Ar 9 Ionawr 1938, priododd Pawl â Friederike, Tywysoges Hannover, wyres y Caiser Wilhelm II. Cawsant dri phlentyn: Sophia (ganed 1938), a fyddai'n priodi Juan Carlos, Tywysog Astwrias, ym 1962 ac yn Frenhines Gydweddog Sbaen o 1975 i 2014; Cystennin (1940–2023), yr olaf o Frenhinoedd y Groegiaid o 1964 i 1973; ac Irene (g. 1942). Dyrchafwyd y Tywysog Pawl yn swyddog yn y llynges, y fyddin, a'r awyrlu, ac yr oedd yn aelod o staff y fyddin adeg goresgyniad Groeg gan yr Eidal yn Hydref 1940. Ffoes y teulu brenhinol y wlad, a threuliodd Pawl weddill yr Ail Ryfel Byd yn yr Aifft ac yn Ne Affrica.

Esgynnodd Pawl i'r orsedd yn sgil marwolaeth Siôr II ar 1 Ebrill 1947. Yn ystod Rhyfel Cartref Groeg (1946–49), derbyniodd ei wlad gymorth economaidd a milwrol oddi ar Unol Daleithiau America a'r Deyrnas Unedig er mwyn gostegu'r gwrthryfel comiwnyddol. Bu farw'r Brenin Pawl yn Athen yn 62, wedi 17 mlynedd ar yr orsedd, a fe'i olynwyd gan ei fab Cystennin II.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) George II (king of Greece). *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 19 Ionawr 2023.
2. ↑  (Saesneg) Paul (king of Greece). *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 19 Ionawr 2023.
*Erthygl am y llyn ger Ffestiniog yw hon. Am y llyn yn Ardudwy gweler Llyn Morynion.*
Llyn bychan yn y bryniau tua dwy filltir a hanner i'r dwyrain o bentref Ffestiniog, Gwynedd, yw **Llyn y Morynion**. Yn ogystal â bod yn llyn deniadol mewn safle hardd cysylltir Llyn y Morynion â dwy chwedl llên gwerin ddiddorol.

Llyn y Morynion a'r Garnedd o'r de

Disgrifiad
----------

Mae'r llyn yn mesur tua chwarter milltir ar draws ac yn sefyll 400 metr i fyny. Yn edrych i lawr arno mae clogwynnau mawr Y Garnedd ar ben dwyreiniol cadwyn Manod Mawr. I'r gogledd mae Llyn Conwy ac i'r dwyrain mae gwlybdir eang Y Migneint yn ymestyn i gyfeiriaid Llyn Celyn a'r Bala. I'r de mae Afon Cynfal yn rhedeg i Gwm Ffestiniog. Mae'r tir o gwmpas y llyn yn wlyb dan draed gyda llawer o rug a cherrig. Mae'n llyn da i bysgota. O'i ben gorllewinol mae ffrwd fechan yn rhedeg allan ohono i aberu yn Afon Dwyryd.

Chwedlau
--------

### Blodeuwedd

Ym Mhedwaredd Cainc y Mabinogi, Math fab Mathonwy, cysylltir y llyn â Blodeuwedd a'i morwynion. Ar ddiwedd y chwedl adnabyddus honno mae Gwydion a Lleu Llaw Gyffes yn ceisio dial ar Flodeuwedd a Gronw Pebr. Gwydion sy'n mynd ar ôl Blodeuwedd (gwaith ei law ei hun, a greuwyd o flodau). Mae hi'n ffoi i'r bryniau o'i llys ym Mur Castell (Tomen y Mur heddiw, ger Trawsfynydd). Mae hi a'i morwynion yn croesi Afon Cynfal i ffoi i lys arall ar y mynydd. Gan fod arnyn nhw gymaint ofn maen' nhw'n edrych dros ei hysgwyddau ac felly ddim yn gweld y llyn. Mae'r morwynion i gyd yn syrthio i'r llyn ac yn boddi:

*kyrchu llys a oed ar y mynyd. Ac ni wydyn gerdet rac ouyn, namyn ac eu hwyneb tra eu keuyn. Ac yna ni wybuant yny syrthyssant yn y llyn ac y bodyssant oll eithyr hi e hunan.*
### Gwŷr Ardudwy

Yn ôl chwedl arall mae'r llyn yn cael ei enw er cof am ferched a gipiwyd o Ddyffryn Clwyd gan griw o lanciau Ardudwy. Roeddyn nhw bron wedi cyrraedd diogelwch yn Ardudwy pan ddaliodd rhyfelwyr Clwyd i fyny. Lladdwyd rhyfelwyr ifainc Ardudwy i gyd. Erbyn hynny roedd y merched o Glwyd yn eu caru. Yn hytrach na diolch eu hachubwyr torrasant i wylo a neidio yn y llyn lle boddasant. Mae'r enw 'Beddau Gwŷr Ardudwy' ar lecyn ger Llyn y Morynion ond does dim olion beddi yno heddiw.

Mynediad
--------

Mae'r ffordd hawsaf i gyrraedd y llyn o Bont yr Afon Gam, ar lôn y B4391 rhwng Stiniog a'r Bala lle mae lôn arall yn cychwyn dros y Migneint i Ysbyty Ifan.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Ifor Williams (gol.), *Pedeir Keinc y Mabinogi*, t. 91.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Sïedn mynydd bronwyrdd** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: sïednod mynydd bronwyrdd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Lampornis sybillae***; yr enw Saesneg arno yw *Green-breasted mountain gem*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *L. sybillae*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r sïedn mynydd bronwyrdd yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Sïedn mynydd bronwyrdd** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Uchelwr o Dŷ Glücksburg oedd **Siôr II** (Groeg: Γεώργιος Βʹ, Geórgios II; 20 Gorffennaf 1890 – 1 Ebrill 1947) a fu'n Frenin y Groegiaid o Fedi 1922 i Fawrth 1924 ac o Dachwedd 1935 hyd at ei farwolaeth yn Ebrill 1947.

Ganed ym Mhalas Tatoi, ger Athen, Teyrnas Groeg, yn fab hynaf i'r Tywysog Coronog Cystennin a'i wraig y Dywysoges Sophie, merch Ffredrig III, cyn-Ymerawdwr yr Almaen. Yn sgil llofruddiaeth ei dad-cu, y Brenin Siôr I, ym 1913, esgynnodd Cystennin i'r orsedd a dyrchafwyd Siôr yn Dywysog Coronog Groeg. Wedi i Roeg ymuno â'r Rhyfel Byd Cyntaf ym 1917 ar ochr y Cynghreiriaid, dan arweiniad y Prif Weinidog Eleftherios Venizelos, aeth y Brenin Cystennin yn alltud a choronwyd brawd iau Siôr, Alecsander, yn Frenin y Groegiaid. Cafodd Siôr ei hepgor o'r olyniaeth oherwydd yr amheuaeth ei fod yn cydymdeimlo â'r Almaenwyr. Wedi marwolaeth Alecsander ym 1920, dychwelodd Cystennin i'r orsedd. Priododd y Tywysog Siôr ag Elisabeth (1894–1956), merch Ferdinand I, Brenin Rwmania, ym 1921. Ni chawsant blant.

Wedi i'r Brenin Cystennin ymddiorseddu am yr eildro, yn sgil chwyldro'r Cadfridog Nikolaos Plastiras ym Medi 1922, esgynnodd Siôr i'r orsedd am y tro cyntaf. Methodd *coup d'état* gan frenhinwyr yn ei erbyn yn Hydref 1923, ond teimlodd Siôr ei fod yn gorfod gadael y wlad. Ar 19 Rhagfyr 1923 ffoes y Brenin Siôr a'r Frenhines Elisabeth o Wlad Groeg. Ym Mawrth 1925 pleidleisiodd y Cynulliad Cenedlaethol dros ddiddymu'r frenhiniaeth, a datganwyd Gweriniaeth Groeg dan arlywyddiaeth yr Ôl-lyngesydd Pavlos Kountouriotis. Bu Siôr yn alltud am 12 mlynedd bron, yn gyntaf yn Rwmania o 1924 i 1932 ac yna yn Lloegr o 1932 i 1935.

Dychwelodd Siôr i Wlad Groeg wedi i'r Blaid Boblyddol, gyda chefnogaeth y fyddin, ennill grym yn y Cynulliad a datgan adferiad y frenhiniaeth yn Hydref 1935. Cynhaliwyd refferendwm yn Nhachwedd i ennill cefnogaeth y bobl i'r brenin, a phleidleisiodd 98% o'r etholwyr o blaid yr adferiad, ond mae'n debyg i'r canlyniadau cael eu ffugio a phleidleiswyr cael eu bygythio. Wedi marwolaeth y Prif Weinidog Geórgios Kondylis ym 1936, penodwyd Ioannis Metaxas yn brif weinidog gan y brenin gyda grymoedd unben. Lansiodd Metaxas ymgyrch awdurdodaidd yn erbyn y comiwnyddion, gan wahardd pleidiau gwleidyddol, diddymu'r senedd, ac gohirio hawliau cyfansoddiadol.

Gorfodwyd Siôr yn alltud unwaith eto yn sgil goresgyniad Groeg gan yr Almaen Natsïaidd yn Ebrill 1941. Aeth yn gyntaf i ynys Creta, ac yna i Alecsandria, ac o'r diwedd i Lundain fel pennaeth ar lywodraeth alltud Groeg. Wedi diwedd y rhyfel, cytunodd pleidleiswyr Groeg i adfer y frenhiniaeth mewn refferendwm dan oruchwyliaeth y Cynghreiriaid, a dychwelodd Siôr i'r wlad ym Medi 1946. Chwe mis yn ddiweddarach, bu farw o sglerosis y rhydwelïau yn Athen yn 56 oed, a fe'i olynwyd yn frenin gan ei frawd iau Pawl.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) George II (king of Greece). *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 9 Mai 2021.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 26974227
* LCCN: nr98000453
* ISNI: 0000 0000 5276 3756
* GND: 124327214
* SUDOC: 154531197
* BNF: cb16561395p (data)

 |
Ffilm clogyn a dagr a seiliwyd ar nofel gan y cyfarwyddwr Bernard Borderie yw ***Angélique Et Le Roy*** a gyhoeddwyd yn 1965. Fe'i cynhyrchwyd gan Raymond Borderie a Francis Cosne yn yr Eidal, Ffrainc a'r Almaen. Lleolwyd y stori ym Mharis. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Ffrangeg a hynny gan Alain Decaux a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Michel Magne. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Charles Régnier, Ernst Schröder, Robert Hoffmann, Fred Williams, Jean-Louis Trintignant, Jean Rochefort, Michèle Mercier, Michel Galabru, François Maistre, Jacques Hilling, Robert Hossein, Claude Giraud, Lino Banfi, Rosalba Neri, Giuliano Gemma, Pietro Tordi, Ann Smyrner, Serge Marquand, Sami Frey, Jean Lefebvre, Federico Boido, Jacques Toja, Dominique Zardi, Philippe Lemaire, Dany Jacquet, Estella Blain, Jean Degrave, Jean Gold, Jean René Célestin Parédès, Joëlle Bernard, Robert Berri, Michel Thomass, René Lefèvre, Robert Favart, Valérie Boisgel, Alfredo Rizzo, Giorgio Bandiera, Roberto a Pasquale Martino. Mae'r ffilm *Angélique Et Le Roy* yn 100 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1965. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *The Sound of Music* sef ffilm fiwsical rhamantus gan Robert Wise. Hyd at 2022 roedd o leiaf 10,700 o ffilmiau Ffrangeg wedi gweld golau dydd. 
Henri Persin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Christian Gaudin sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Angélique and the King*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Anne Golon a gyhoeddwyd yn 1959.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Bernard Borderie ar 10 Mehefin 1924 ym Mharis a bu farw yn yr un ardal ar 18 Mai 1972.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Bernard Borderie nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 7 Gorffennaf 2016.. dyddiad cyrchiad: 7 Gorffennaf 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* VIAF: 305893522
* BNF: cb16458102m (data)

 |
*Am y bardd Elerydd, gweler William John Gruffydd (Elerydd).*
Ardal o fryniau yng ngorllewin a chanolbarth Cymru yw **Elenydd**. Mae'n ymestyn o fryniau ardal Pumlumon yn y gogledd (i'r de o Fachynlleth ac i'r dwyrain o Aberystwyth) i lawr i fryniau gogledd Sir Gaerfyrddin a de-ddwyrain Ceredigion, gan gynnwys sawl bryn canolig ei uchder yn y ddwy sir honno ac yng ngorllewin Powys. Ni cheir cytundeb unfarn ar derfyn deheuol Elenydd. Tueddir i gyfeirio at yr ardal yn Saesneg fel y "*Cambrian Mountains*", ond enw anaddas a diystyr ydyw (gweler hefyd Cambria a Cambriaidd). Ceir cyfeiriadau at Elenydd (yn y ffurf Cymraeg Canol *Elenid* / *Elenyd*) mewn sawl llawysgrif gan ddechrau ar ddiwedd y 12g, gan gynnwys chwedl Math fab Mathonwy yn y Mabinogion a gwaith Gerallt Gymro.

Disgrifiad
----------

Pumlumon Fawr, copa uchaf Elenydd
Ucheldir o rosdiroedd a bryniau yn hytrach na chadwyn o fynyddoedd fel y cyfryw yw Elenydd. Mae'n ardal anghysbell sy'n gartref i adar prin fel y Barcud coch. Cyfeirir ato weithiau fel "Anialdir Gwyrdd Cymru". Ceir olion sawl gweithfa plwm, neu plwm ac arian, yn yr ardal, yn arbennig yng nghyffiniau Pumlumon, rhai ohonynt yno ers Oes y Rhufeiniaid. Bu'r Rhufeiniaid hefyd yn cloddio am aur ym mwyngloddiau Dolaucothi, ar odre ddeheuol Elenydd.

Ond er bod y bryniau eu hunain yn llwm ac agored, yn y cymoedd sy'n eu brodio ceir nifer o bentrefi bychain a chymunedau clos. Mewn cwm ar odre orllewinol Elenydd ceir adfeilion Abaty Ystrad Fflur.

Rhai o fryniau Elenydd
----------------------

Wedi eu rhestru o'r gogledd i'r de

* Pumlumon (752 m)
* Drygarn Fawr (645 m)
* Mynydd Mallaen (448m)

Llynnoedd
---------

* Llyn Brianne
* Llyn Claerwen

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Iwan Wmffre, *The Place-Names of Cardiganshire'* cyf.3 (2004), t.1314

Dolenni allanol
---------------

* Cymdeithas Mynyddoedd Cambria Archifwyd 2008-03-31 yn y Peiriant Wayback.
* Ymddiriedolaeth Archeolegol Clwyd-Powys - traciau a llwybrau porthmyn ar draws Elenydd

| * v
* t
* e
Cymru Ardaloedd Gwarchod Cymru |
| --- |
| 
* Daearyddiaeth Cymru

 |
| Parciau Cenedlaethol | 
* Bannau Brycheiniog
* Eryri
* Arfordir Penfro

|  |  |
| --- | --- |
| Arfaethedig | 
* Mynyddoedd Cambria
* Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy

 |

 |  |
| Harddwch Naturiol | 
* Ynys Môn
* Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy
* Gŵyr
* Llŷn
* Dyffryn Afon Gwy

|  |  |
| --- | --- |
| Arfaethedig | 
* Mynyddoedd Cambria
* Dyffryn Ceiriog and Y Berwyn
* Ehangu ardal Gŵyr
* Morfa Gwent

 |

 |
| Arfordir Treftadaeth | 
* Morgannwg

 |
| Gwarchodfeydd Natur | 
* Lleol
* Cenedlaethol
* Coedwigoedd Glaw Celtaidd

 |
| Safleoedd gwyddonol | 

|  |  |
| --- | --- |
| Safleoedd gwyddonol | 
* Powys
* Caerfyrddin a Dinefwr
* Ceredigion
* Clwyd
* Dwyrain Gwynedd
* Gwent
* Canol a De Morgannwg
* Trefaldwyn
* Preseli a De Penfro
* Maesyfed
* Gorllewin Morgannwg
* gorllewin Gwynedd

 |

 |
| Llefydd Ewropeaidd (–2020) | 
* Ardaloedd Cadwraeth Arbennig

 |
| Eraill | 
* Cadw
* Ymddiriedolaeth Genedlaethol
* Traethau baner las
* Adeiladau rhestredig
* Cymdeithas Edward Llwyd

 |
| WiciBrosiect Cymru |
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt cynffongoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau cynffongoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chlorostilbon russatus***; yr enw Saesneg arno yw *Coppery emerald*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. russatus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r emrallt cynffongoch yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt cynffongoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **tant y poplys**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **tannau'r poplys**; yr enw Saesneg yw *Poplar Lutestring*, a'r enw gwyddonol yw *Tethea or or*. Mae i'w ganfod yn Ewrop, gogledd a dwyrain Asia a Japan.

38–43 mm ydy lled adenydd agored y gwryw ac mae'n hedfan rhwng Ebrill ac Awst.

* ♂♂
* ♂   △♂ △

Helygen a phoplys ydy prif fwyd y siani flewog yn enwedig mathau o *Populus tremula*.

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r tant y poplys yn lindysyn sy'n bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Offeiriad Catholig a chwyldroadwr a chenedlaetholwr Mecsicanaidd oedd **Miguel Hidalgo y Costilla** (8 Mai 1753 – 30 Gorffennaf 1811) a sbardunodd Rhyfel Annibyniaeth Mecsico (1810–21) yn erbyn Ymerodraeth Sbaen, ac o'r herwydd fe'i gelwir yn "Dad y Genedl".

Ganed ef yn Pénjamo yng Ngalisia Newydd, un o is-deyrnasoedd Sbaen Newydd, a leolir heddiw yn nhalaith Guanajuato yng nghanolbarth Mecsico. Astudiodd yn ysgol yr Iesuwyr ac enillodd radd baglor mewn diwinyddiaeth ac athroniaeth o Goleg San Nicolás yn Valladolid (bellach Morelia) ym 1773. Fe'i ordeiniwyd yn offeiriad yn yr Eglwys Gatholig ym 1778, a threuliodd y chwarter can mlynedd nesaf yn addysgu ac yn gweinyddu yn y coleg, ac yn gwasanaethu mewn ambell plwyf. Wedi marwolaeth ei frawd hŷn ym 1803, aeth i weinidogaethu yn Dolores, hen blwyf ei frawd, ac yno daeth yn wleidyddol weithgar, gan ymgyrchu dros wella amodau byw y werin. Ymddiddorai mewn dulliau amaethyddol newydd, gan annog y bobl i dyfu olewydd a grawnwin, a siaradodd yn gyhoeddus am ryddfreinio'r tlodion, gan ennyn felly drwgdybiaeth yr awdurdodau trefedigaethol.

Yn sgil goresgyniad Sbaen gan luoedd Napoleon ym 1808 ac ymddiorseddu'r Brenin Fernando VII, ffurfiwyd nifer o gymdeithasau cyfrinachol ym Mecsico â oedd yn anfodlon â'r drefn newydd, rhai ohonynt o blaid adfer Fernando i'r orsedd ac eraill yn ffafrio annibyniaeth yn gyfan gwbl oddi ar Sbaen. Ymunodd Hidalgo â chymdeithas gudd yn San Miguel, ger Dolores, a gynllwyniodd dros ddymchwel y llywodraeth drefedigaethol. Wedi i'r cynllun gael ei ddatgelu i'r Sbaenwyr, a nifer o'i gyd-aelodau eu harestio, penderfynodd Hidalgo cychwyn y chwyldro ar liwt ei hun, gan ganu cloch yr eglwys ar 16 Medi 1810 a galw ei blwyfolion i flaen y gad yn y frwydr dros annibyniaeth, cydraddoldeb hil, a chyfiawnder y tir. Gelwir ei anerchiad enwog, a daniodd y rhyfel annibyniaeth, yn *Gri Dolores" (*Grito de Dolores*), a dethlir Diwrnod Annibyniaeth Mecsico ar 16 Medi.*

Ymunodd rhyw 90,000 o frodorion, mestisos, a gwerinwyr tlawd â byddin Hidalgo, a fe orymdeithiodd dan faner Morwyn Guadalupe tuag at Ddinas Mecsico. Cipiodd Guanajuato a sawl dinas arall cyn cyrraedd Dinas Mecsico, ond oedodd Hidalgo, a chollodd ei gyfle i orchfygu'r brifddinas. Dychwelodd nifer o'i ddilynwyr i'w cartrefi, a chwalwyd ei fyddin ym Mrwydr Pont Calderón, ar gyrion Guadalajara, ar 17 Ionawr 1811. Ffoes Hidalgo i'r gogledd, gan obeithio i gael lloches yn yr Unol Daleithiau, ond cafodd ei ddal, ei ysgymuno, a'i ddienyddio gan griw saethu.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  (Saesneg) Miguel Hidalgo y Costilla. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 8 Hydref 2023.
Ffilm ddrama am y cyfnod glasoed gan y cyfarwyddwr Alessandro Angelini yw ***Alza La Testa*** a gyhoeddwyd yn 2009. Fe'i cynhyrchwyd yn yr Eidal. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Eidaleg a hynny gan Alessandro Angelini a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Luca Tozzi. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan 01 Distribution.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Sergio Castellitto, Duccio Camerini, Anita Kravos, Augusto Fornari, Giorgio Colangeli a Gabriel Spahiu. Mae'r ffilm *Alza La Testa* yn 86 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2009. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Inglourious Basterds* sef ffilm gan Quentin Tarantino. Hyd at 2022 roedd o leiaf 8,000 o ffilmiau Eidaleg wedi gweld golau dydd. 
Arnaldo Catinari oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Massimo Fiocchi sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Alessandro Angelini ar 1 Ionawr 1971 yn Rhufain.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Alessandro Angelini nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------
Mae **Aber Afon Dyfrdwy** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 1 Ionawr 1972 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 7408.65 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Llwyd cefngoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: llwydiaid cefngoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Prunella immaculate***; yr enw Saesneg arno yw *Maroon-backed accentor*. Mae'n perthyn i deulu'r Llwydiaid (Lladin: *Prunellidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. immaculate*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r llwyd cefngoch yn perthyn i deulu'r Llwydiaid (Lladin: *Prunellidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Llwyd Arabia | Prunella fagani |  |
|
| Llwyd Gwrych yr Alban | Prunella modularis |  |
|
| Llwyd Himalaia | Prunella himalayana |  |
|
| Llwyd Japan | Prunella rubida |  |
|
| Llwyd Kozlov | Prunella koslowi |  |
|
| Llwyd Radde | Prunella ocularis |  |
|
| Llwyd Siberia | Prunella montanella |  |
|
| Llwyd brongoch | Prunella rubeculoides |  |
|
| Llwyd bronwinau | Prunella strophiata |  |
|
| Llwyd brown | Prunella fulvescens |  |
|
| Llwyd cefngoch | Prunella immaculata |  |
|
| Llwyd gyddfddu | Prunella atrogularis |  |
|
| Llwyd mynydd | Prunella collaris |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Llwyd cefngoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm ddrama gan y cyfarwyddwr Lars-Eric Kjellgren yw ***Medan Staden Sover*** a gyhoeddwyd yn 1950. Fe'i cynhyrchwyd yn Sweden. Lleolwyd y stori yn Sweden. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Swedeg a hynny gan Ingmar Bergman a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Stig Rybrant. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Barbro Hiort af Ornäs, Inga Landgré, Adolf Jahr, Elof Ahrle, Ulf Palme, Arne Ragneborn, Carl Ström, John Elfström, Sven-Eric Gamble a Hilding Gavle. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1950. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *All About Eve* sy’n ffilm gomedi
Americanaidd gan y cyfarwyddwr ffilm Joseph L. Mankiewicz. Hyd at 2022 roedd o leiaf 3,400 o ffilmiau Swedeg wedi gweld golau dydd. 
Martin Bodin oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Oscar Rosander sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Lars-Eric Kjellgren ar 28 Awst 1918 yn Arvika a bu farw yn Stockholm ar 1 Tachwedd 1985. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1942 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Lars-Eric Kjellgren nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 20 Mai 2016.
Ffilm ddrama am y Gorllewin gwyllt gan y cyfarwyddwr Andrew Dominik yw ***The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford*** a gyhoeddwyd yn 2007. Fe'i cynhyrchwyd gan Brad Pitt a Ridley Scott yn Unol Daleithiau America; roedd sawl cwmni cynhyrchu, gan gynnwys: Plan B Entertainment, Virtual Studios. Lleolwyd y stori yn Missouri. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Ron Hansen a gyhoeddwyd yn 1983. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a hynny gan Andrew Dominik a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Nick Cave. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Jeremy Renner, Brad Pitt, Zooey Deschanel, Nick Cave, Mary-Louise Parker, Casey Affleck, Sam Shepard, Sam Rockwell, Ted Levine, Alison Elliott, Michael Parks, Tom Aldredge, Garret Dillahunt, Brooklynn Proulx, James Carville, Paul Schneider, Pat Healy, Ron Hansen a Michael Copeman. Mae'r ffilm yn 160 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Roger Deakins oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Dylan Tichenor sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2007. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *300* sef ffilm ryfel llawn cyffro gan Zack Snyder. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Andrew Dominik ar 7 Hydref 1967 yn Wellington. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 2000 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Swinburne University of Technology.

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 76% (Rotten Tomatoes)
* 7.1/10 (Rotten Tomatoes)
* 68/100

.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Andrew Dominik nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 21 Tachwedd 2017.
2. 1 2  "The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 5 Hydref 2021.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Seren goed torch biws** (sy'n enw benywaidd; enw lluosog: sêr coed torch biws) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Myrtis fanny***; yr enw Saesneg arno yw *Purple-collared woodstar*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. fanny*, sef enw'r rhywogaeth.

Gall fwyta neithdar o fewn blodau, ac wrth ymestyn i'w gyrraedd, mae'n rwbio'n erbyn y paill ac yn ei gario i flodyn arall gan ei ffrwythloni.

Teulu
-----

Mae'r seren goed torch biws yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Seren goed torch biws** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Preblyn mannog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: preblynnod mannog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Pellorneum ruficeps***; yr enw Saesneg arno yw *Spotted babbler*. Mae'n perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *P. ruficeps*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r preblyn mannog yn perthyn i deulu'r Preblynnod (Lladin: *Timaliidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Corbreblyn brown | Macronus striaticeps |  |
|
| Corbreblyn cefndaen | Macronus ptilosus |  |
|
| Corbreblyn wyneblwyd | Mixornis kelleyi |  |
|
| Preblyn torwinau | Dumetia hyperythra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Preblyn mannog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Roedd **Her Mega Dave Lloyd** yn her seiclo-chwaraeon yng Ngogledd Ddwyrain Cymru. Cafodd ei chnynal am y tro cyntaf yn mis Mehefin 2008. Fe wnaeth Cymdeithas Annibynnol y Trefnwyr Seiclo-chwaraeon osod y her. 

Roedd digwyddiad 2008 yn cynnwys dringfeydd fel Bwlch Pen Barras, Y Silff, Bwlch yr Oernant, World's End, Y Ffordd i Uffern Cerrig, Bwlch y Groes, a 'The Stingers'. Roedd yr her yn cynnwys tri llwybr: y Mini-MEGA, Midi-MEGA a MEGA a oedd yn amrywio o ran pellter a goledd y dringo. Yn 2009, roedd y llwybr MEGA yn 145 milltir gyda 5,500 metr o ddringo. Roedd y ddigwyddiad yn y flwyddyn 2009 hefyd yn cynnwys Bwlch y Groes a chafodd ei henwi hefyd yn 'ffordd galed', o Ddinas Mawddwy gan orffen ar ben Bwlch Pen Barras.

Roedd cwymp sylweddol yn nifer y ceisiadau yn 2010.

Cyfeiriadau
-----------

1. 1 2  "Cyclosport.org - News - The Dave Lloyd MEGA Challenge 2009!". cyclosport.org. Cyrchwyd 2017-01-03.[*dolen marw*]
2. ↑  "Dave Lloyd Mega Challenge 2008". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 10 June 2008. Cyrchwyd 3 September 2008.
3. ↑  "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2019-12-11. Cyrchwyd 2024-01-06.

Dolenni allanol
---------------

* Gwefan Swyddogol Her Mega Dave Lloyd
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Emrallt gwyrdd a gwyn** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: emralltau gwyrdd a gwynion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Amazilia viridicauda***; yr enw Saesneg arno yw *Green and white hummingbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*) sydd yn urdd y *Apodiformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *A. viridicauda*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r emrallt gwyrdd a gwyn yn perthyn i deulu'r Sïednod (Lladin: *Trochilidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Q83015764 | Paraclaravis mondetoura |  |
|
| Turtur ddaear adeinresog | Paraclaravis geoffroyi |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Emrallt gwyrdd a gwyn** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Ffilm llawn cyffro gan y cyfarwyddwr Vittorio Rambaldi yw ***Decoy*** a gyhoeddwyd yn 1995. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***Decoy*** ac fe’i cynhyrchwyd yng Nghanada ac Unol Daleithiau America. Cafodd ei ffilmio yn Saskatchewan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Saesneg a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Mark Adler a Mark Adler. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Robert Patrick a Peter Weller. Mae'r ffilm *Decoy (ffilm o 1995)* yn 97 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1995. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Braveheart* sef ffilm gan Mel Gibson am yr Alban a rhyfel annibyniaeth y genedl, dan arweiniad William Wallace, yn erbyn y goresgynwyr Seisnig o Loegr. Hyd at 2022 roedd o leiaf 66,300 o ffilmiau Saesneg wedi gweld golau dydd. 
Jon Kranhouse oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Vittorio Rambaldi ar 1 Ionawr 2000 yn Rhufain.

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Vittorio Rambaldi nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 15 Mehefin 2019.
2. ↑  Genre:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
3. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.. dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2016.
Ffilm ddogfen gan y cyfarwyddwr Joshua Oppenheimer yw ***Golwg Tawelwch*** a gyhoeddwyd yn 2014. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***The Look of Silence*** ac fe'i cynhyrchwyd gan Signe Byrge Sørensen yn Norwy, Unol Daleithiau America, y Ffindir, Denmarc, yr Iseldiroedd, Ffrainc, y Deyrnas Gyfunol, yr Almaen ac Indonesia. Lleolwyd y stori yn Indonesia. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg, Daneg, Indoneseg a Jafaneg. Mae'n ffilm a ddosbarthwyd drwy fideo ar alw.

Y prif actor yn y ffilm hon yw Joshua Oppenheimer. Mae'r ffilm *Golwg Tawelwch* yn 103 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 2014. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Interstellar* sef ffilm wyddonias gan Christopher Nolan. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd. 
Lars Skree oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Niels Pagh Andersen sydd ymhlith y golygyddion mwyaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Joshua Oppenheimer ar 23 Medi 1974 yn Texas. Roedd yn fwyaf cynhyrchiol yn 1995 ond ni ellir dweud fod y gwaith wedi cyrraedd enwogrwydd byd-eang. Derbyniodd ei addysg yn Central Saint Martins.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Ysgoloriaeth Marshall
 * Cymrodoriaeth MacArthur

Derbyniad
---------

Rhoddwyd y marciau canlynol mewn adolygiadau o'r ffilm:

* 96% (Rotten Tomatoes)
* 8.8/10 (Rotten Tomatoes)

.

Ymhlith y gwobrau a enillwyd y mae Q117832731.

Cafodd ei henwebu am y gwobrau canlynol: European Film Award for Best Documentary.

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Joshua Oppenheimer nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Golwg Tawelwch |  | Denmarcy Deyrnas Unedigy FfindirNorwyIndonesiaUnol Daleithiau AmericaFfraincyr AlmaenYr Iseldiroedd | IndonesegDanegJafanegJapaneg | 2014-08-28 |
| Lladd |  | y Deyrnas UnedigNorwyDenmarc | Indoneseg | 2012-08-31 |
| *The End (2024 film)* |  | Denmarcyr Almaenyr EidalGweriniaeth IwerddonSweden | Saesneg |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑ . dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.
2. ↑  Gwlad lle'i gwnaed:. dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.. dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.. dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.. dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.. dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.
3. ↑  Dyddiad cyhoeddi:. dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.. *Internet Movie Database*. dyddiad cyrchiad: 17 Awst 2016. iaith y gwaith neu'r enw: Saesneg.
4. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 9 Chwefror 2016.
5. ↑  *Cymrodoriaeth MacArthur*.
6. 1 2  "The Look of Silence". *Rotten Tomatoes*. Cyrchwyd 10 Hydref 2021.
Math o blanhigyn, di-flodau, ac un o lysiau'r afu yw **Afuad pensgwar** (enw gwyddonol: *Marchantia quadrata*; enw Saesneg: *narrow mushroom-headed liverwort*). O ran tacson, mae'n perthyn i urdd y Marchantiales, o fewn y dosbarth Marchantiopsida.

Mae’r rhywogaeth hon i’w chanfod yng Nghymru.

Llysiau'r afu
-------------

*Prif: Llysiau'r afu*
Planhigion anflodeuol bach o'r rhaniad Marchantiophyta yw llysiau'r afu. Defnyddir y term "lysiau'r afu" am un planhigyn, neu lawer. Erbyn 2019 roedd tua 6,000 o rywogaethau wedi cael eu hadnabod gan naturiaethwyr. Fe'u ceir ledled y byd, mewn lleoedd llaith gan amlaf. Mae gan lawer ohonynt goesyn a dail ac maent yn debyg i fwsoglau o ran golwg.

Mae rhai rhywogaethau i'w cael yng Nghymru; gweler y categori yma.

 *Safonwyd yr enw* **Afuad pensgwar** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Raven, Peter H.; Ray F. Evert & Susan E. Eichhorn (1999) *Biology of Plants*, W. H. Freeman, Efrog Newydd.