Teulu o rocedi gwennol (aml-ddefnydd) yw'r **Falcon** a gynhyrchir gan un o gwmniau Elon Musk: *Space Exploration Technologies Exploration* (neu SpaceX) ac a elwir yn 'rocedi lansio'. Yn 2017 roedd y rocedi a ddefnyddiwyd yn cynnwys y Falcon 1 a'r Falcon 9.

Lansiwyd y Falcon 1 lwyddiannus yn gyntaf ym Medi 2008, wedi sawl methiant blaenorol. Mae'r Falcon 9 (EELV)-class gryn dipyn yn fwy na'r Falcon 1 ac roedd ei thaith lwyddiannus gyntaf i'r gofod ar ei lansiad cyntaf, sef ar 4 Mehefin 2010; defnyddiai gynllun 'gwennol', sef fod rhannau o'r roced yn dychwelyd i'r Ddaear er mwyn eu hailddefnyddio drachefn a thrachefn. Lansiwyd y Falcon Heavy, gyda thair rhan iddi am y tro cyntaf ar 6 Chwefror 2018.

Ymhlith cynlluniau'r cwmni SpaceX mae gwladychu'r blaned Mawrth. Bwriada'r cwmni hefyd barhau i gynllunio, i gynhyrchu ac yna i lansio prosiect BFR, a wnaed yn gyhoeddus am y tro cyntaf ym Medi 2017. Dyma'r teulu o rocedi a fydd, ryw ddydd, yn cymryd drosodd o deulu'r Falcon.

Teulu o rocedi Falcon (Ch. i Dde): Falcon 1, Falcon 9 v1.0, 3 fersiwn o'r Falcon 9 v1.1, 3 fersiwn o'r Falcon 9 v1.2 (*Full Thrust*), 3 fersiwn o'r Falcon 9 Block 5, 2 fersiwn o'r *Falcon Heavy*

Yr enw
------

Nododd Elon Musk, Prif Weithredwr a sefydlydd SpaceX y galwyd y teulu hwn yn "Falcon" ar ôl y *Millennium Falcon* o'r gyfres ffilm *Star Wars*.

Y rocedi cyfredol
-----------------

### Falcon 9 "Full Thrust" v1.2

* Lansiad cyntaf y Falcon 9 "Full Thrust"; Rhagfyr 2015Lansiad cyntaf y Falcon 9 "Full Thrust"; Rhagfyr 2015
* Ebrill 2016, gyda'r cerbyd "CRS-8 Dragon" yn ei grombilEbrill 2016, gyda'r cerbyd "CRS-8 Dragon" yn ei grombil
* Cwch di-berson, sef man glanio "Full Thrust" ar 8 April 2016Cwch di-berson, sef man glanio "Full Thrust" ar 8 April 2016
* GovSat; Ionawr 2018GovSat; Ionawr 2018

Uwchraddiwyd y Falcon 9 v1.2 (llysenw: "Full Thrust") o'r Falcon 9 V1.1 ac fe'i lansiwyd yn llwyddiannus am y tro cyntaf ar 22 Rhagfyr 2015 ar gyfer cludo ORBCOMM-2 o bad lansio SLC-40, Cape Canaveral. Yr uwchraddio oedd newid tanc y tanwydd hylif ocsigen i un llawer mwy: daeth hyn a chynydd o 33% ym mherfformiad "Full Thrust".

### Falcon Heavy

* Torri'r dywarchen (!) gyntaf yn Vandenberg Air Force Base; Musk yw'r dyn ar y dde.Torri'r dywarchen (!) gyntaf yn Vandenberg Air Force Base; Musk yw'r dyn ar y dde.
* Y Falcon Heavy'n cael ei pharatoi ar gyfer lansiadY Falcon Heavy'n cael ei pharatoi ar gyfer lansiad
* Darlun o'r Falcon Heavy ar Pad 39A, Cape CanaveralDarlun o'r Falcon Heavy ar Pad 39A, Cape Canaveral
* Eiliadau wedi'r lansioEiliadau wedi'r lansio

Fel yr awgryma'r enw, mae'r roced yma'n medru cario prif-lwyth (*payload*) trwm. Addasiad ydyw o'r Falcon 9 ac mae'n cynnwys 3 Falcon 9 gyda'r tiwb canol wedi'i atgyfnerthu a dau bwstryr o'i bopty. Mae'r dair rhan wedi'u cynllunio er mwyn iddynt ddychwelyd i'r Ddaear a'u hail ddefnyddio dro ar ôl tro. Lansiwyd y Falcon Heavy am y tro cyntaf ar 6 Chwefror 2018. Fel arfer, mewn arbrofion cychwynnol fel hyn, cludir talp o goncrid fel prif-lwyth, ond y tro hwn, gyda synnwyr digrifwch arferol Elon Musk, cariwyd un o geir ei gwmni Tesla (cwmni ceir), sef y Tesla Roadster, a hynny i gyfeiliant Space Oddity, gan David Bowie.

Rocedi na chaiff eu defnyddio
-----------------------------

### Falcon 1

* Paratoi'r Falcon 1; 2004Paratoi'r Falcon 1; 2004
* Y Falcon 1 yn y Vandenberg AFB Space Launch Complex 3. Fe'i lansiwyd yn llwyddiannus, yn ddiweddarach, o Kwajalein.Y Falcon 1 yn y *Vandenberg AFB Space Launch Complex 3*. Fe'i lansiwyd yn llwyddiannus, yn ddiweddarach, o Kwajalein.
* Lansiad 29 Medi 2008 pan oedd yn cludo RatsatLansiad 29 Medi 2008 pan oedd yn cludo Ratsat
* Profi lansio'r roced ym Maes Awyr Vandenberg UDA; Mehefin 2005.Profi lansio'r roced ym Maes Awyr Vandenberg UDA; Mehefin 2005.

Yn wahanol i'r rocedi a ddaeth ar ei ôl, nid oedd defnydd gwennol, aml-ddefnydd i'r Falcon 1. Fe'u cynhyrchwyd gan SpaceX rhwng 2006–2009. Ar 28 Medi 2008, daeth y Falcon 1 y cerbyd gofod preifat (tanwydd hylif) cyntaf i fynd i orbit o amgylch y Ddaear. Roedd ganddi ddwy ran a defnyddiai hylif ocsigen (LOX/RP-1) fel tanwydd, gydag un injan-roced Merlin ac yna un injan-roced Kestrel.

### Eraill

Falcon 1e
Falcon 9 v1.0
Falcon 9 v1.1
Grasshopper

Gohiriwyd
---------

Gohiriwyd y prosiectau canlynol:

Falcon 5
Falcon 9 Air

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Joseph Gordon-Levitt at SpaceX". Youtube. t. timeindex 2:25.
2. ↑  SpaceX ORBCOMM-2 webcast
3. ↑  "SpaceX Falcon Heavy launch successful". CBS News. 6 Chwefror 2018. Cyrchwyd 6 Chwefror 2018.
4. ↑  Engel, Max (2013-03-01). "Launch Market on Cusp of Change". *Satellite Today*. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-02-18. Cyrchwyd 2013-02-15. *SpaceX is not the first private company to try to break through the commercial space launch market. The company, however, appears to be the real thing. Privately funded, it had a vehicle before it got money from NASA, and while NASA’s space station resupply funds are a tremendous boost, SpaceX would have existed without it.*