recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **brithwyfyn yr helyg**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **brithwyfynod yr helyg**; yr enw Saesneg yw *Sallow Nycteoline*, a'r enw gwyddonol yw *Nycteola degenerana*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r brithwyfyn yr helyg yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Nofel Saesneg gan Ellis Peters (ffugenw Edith Pargeter) yw ***An Excellent Mystery*** ("Dirgelwch Ardderchog") a gyhoeddwyd gyntaf yn 1985. Dyma'r unfed nofel ar ddeg yn y gyfres am Cadfael, mynach Benedictiad ffuglennol Cymreig a fu’n byw yn ystod y cyfnod o anarchiaeth pan fu brwydro rhwng Stephen a Mathilda am orsedd Lloegr (1138 hyd 1153).

Ym mis Awst 1141, ar ôl i abaty Benedictaidd yng Nghaerwynt gael ei ysbeilio gan dân yn ystod gwarchae yn y ddinas honno mae'r mynachod yn ffoi ar draws Lloegr i geisio lloches. Dau frawd o'r urdd yn cyrraedd Abaty Amwythig, lle mae Cadfael yn fynach. Roedd y Brawd Humilis yn farchog croesgadwr enwog cyn i glwyf bron yn angheuol arwain at ei ymddeoliad o'r byd seciwlar. Mae ei gydymaith, Brawd Fidelis, sy'n gofalu amdano, yn fud, ac yn geidwad llawer o gyfrinachau. Yn y diwedd mae Cadfael yn darganfod y gwir.

Yn wahanol i lyfrau eraill yn y gyfres, ni chafodd y llyfr hwn ei addasu ar gyfer teledu.

Y teitl
-------

Mae'r geiriau "an excellent mystery" yn y teitl yn dod o'r gwasanaeth priodasol yn *Llyfr Gweddi Gyffredin*: "Oh God, who hast consecrated the state of matrimony to such an excellent mystery … Look mercifully on these Thy servants." ("O Dduw, yr hwn a gyssegraist ystâd prïodas i gyfryw ragorol ddirgeledigaethau, … Edrych yn drugarog ar y rhai hyn dy wasanaeth-ddynion.")

Cyfeiriadau
-----------
Mae **British Rail Class 755** yn ddosbarth o drên aml-foddol aml-foddol a adeiladwyd gan Stadler Rail ar gyfer Greater Anglia. Yn rhan o deulu trenau FLIRT, aeth y trenau i wasanaeth gyntaf ar 29 Gorffennaf 2019 ac fe'u defnyddir ar wasanaethau rhanbarthol a lleol ledled Dwyrain Anglia.

Hanes
-----

 755405 yn InnoTrans 2018 yn Berlin, yr Almaen
Ym mis Awst 2016, dyfarnwyd masnachfraint East Anglia i Greater Anglia gydag ymrwymiad i ddisodli pob un o'r fflyd bresennol â threnau modern. Fel rhan o hyn, gosodwyd archeb gyda Stadler Rail ar gyfer 38 o unedau lluosog dwy-fodd. Dosbarthwyd y trenau newydd hyn fel Dosbarth 755s gyda'r gorchymyn yn cynnwys 14 set tri char 755/3 a 24 set 755/4 pedwar car. Disodlodd y setiau hyn yr unedau lluosog disel Dosbarth 153, 156 a 170, ochr yn ochr â'r dosbarth 37 a ddefnyddir ar rai gwasanaethau i Great Yarmouth. Ochr yn ochr â'r unedau lluosog trydan cysylltiedig Dosbarth 745, mae'r unedau wedi'u cartrefu yn Crown Point TMD.

O'u cymharu â'r unedau lluosog disel a ddisodlwyd ganddynt, mae gan y 755s fwy o seddi, prif gyflenwad a socedi USB, Wi-Fi cyflymach, aerdymheru a gwell systemau gwybodaeth i deithwyr. Oherwydd bod gan y trenau becynnau pŵer i gynnwys y generaduron disel, mae'r llawr yn is na'r arfer, gan ddarparu gwell mynediad i ddefnyddwyr cadeiriau olwyn a chadeiriau gwthio.

| Dosbarth | Gweithredwr | Adeiladwyd Rhif | Blwyddyn Adeiladwyd | Ceir Teithwyr fesul Set | Rhifau uned. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **755/3** | Greater Anglia | 14 | 2018-20 | 3 | 755325 – 755338 |
| **755/4** | 24 | 4 | 755401 – 755424 |

 Diagram ar gyfer Dosbarth 755/3 yn seiliedig ar gelf cysyniad
 Diagram ar gyfer Dosbarth 755/4 yn seiliedig ar gelf cysyniad

Gweler hefyd
------------

Dosbarth 745 - Dosbarth tebyg o unedau lluosog trydan hefyd wedi'u hadeiladu gan Stadler Rail ar gyfer Greater Anglia.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Bi Mode Multiple Unit - Greater Anglia" (PDF). *Stadler Datasheet* (yn Saesneg). Stadler Rail. Cyrchwyd 1 Awst 2019.
2. ↑  "First view of Swiss-built bi-mode units for Greater Anglia" (yn Saesneg). The Railway Magazine. 16 Mai 2018.
Mae **An Gearanach** yn gopa mynydd a geir rhwng Fort William a Loch Leven ym mynyddoedd y Grampians, yng ngogledd-orllewin Ucheldir yr Alban; cyfeiriad grid NN187669. Ceir carnedd ar y copa.

Dosberthir copaon yr Alban yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn, Munro a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan "Database of British and Irish hills". Ailfesurwyd uchder y copa hwn ddiwethaf ar 28 Hydref 2001.

Gwneir bob ymdrech i ganfod yr enw yn yr iaith wreiddiol, a gwerthfawrogwn eich cymorth os gwyddoch yr enw Gaeleg.

Gweler hefyd
------------

* Rhestri copaon a sut y cânt eu dosbarthu
* Rhestr copaon yr Alban dros 610 metr
* Rhestr Mynyddoedd yr Alban dros 3,000' (y Munros)

Dolennau allanol
----------------

* Lleoliad ar wefan Streetmap Archifwyd 2016-03-05 yn y Peiriant Wayback.
* Lleoliad ar wefan Get-a-map Archifwyd 2010-11-21 yn y Peiriant Wayback.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "Database of British and Irish hills"
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn dail Palawan** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar dail Palawan) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chloropsis palawanensis***; yr enw Saesneg arno yw *Palawan leafbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Dail (Lladin: *Irenidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. palawanensis*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r aderyn dail Palawan yn perthyn i deulu'r Adar Dail (Lladin: *Irenidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn cefnlas bychan | Irena puella |  |
|
| Aderyn cefnlas mantellddu | Irena cyanogastra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn dail Palawan** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn dail mygydog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar dail mygydog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Chloropsis venusta***; yr enw Saesneg arno yw *Blue-masked leafbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Dail (Lladin: *Irenidae*) sydd yn urdd y *Passeriformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *C. venusta*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Asia.

Teulu
-----

Mae'r aderyn dail mygydog yn perthyn i deulu'r Adar Dail (Lladin: *Irenidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn cefnlas bychan | Irena puella |  |
|
| Aderyn cefnlas mantellddu | Irena cyanogastra |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn dail mygydog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn gwrychog penddu** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwrychog penddu) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Bucco noanamae***; yr enw Saesneg arno yw *Sooty-capped puffbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *B. noanamae*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r aderyn gwrychog penddu yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn gwrychog penddu** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn gwrychog brith** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwrychog brithion) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Notharchus tectus***; yr enw Saesneg arno yw *Pied puffbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. tectus*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r aderyn gwrychog brith yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn gwrychog brith** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn gwrychog torchog y Gorllewin** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwrychog torchog y Gorllewin) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Bucco capensis***; yr enw Saesneg arno yw *Collared puffbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *B. capensis*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r aderyn gwrychog torchog y Gorllewin yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn gwrychog torchog y Gorllewin** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn gwrychog cefnrhesog** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwrychog cefnrhesog) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nystalus radiatus***; yr enw Saesneg arno yw *Barred puffbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. radiatus*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America a Gogledd America.

Teulu
-----

Mae'r aderyn gwrychog cefnrhesog yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn gwrychog cefnrhesog** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Damcaniaeth economaidd sydd yn pwysleisio rôl y llywodraeth i reoli faint o arian sydd mewn cylchrediad yw **arianyddiaeth**. Yn ôl yr arianyddwyr, gormodedd o arian yn yr economi sydd yn peri chwyddiant a chyflogau rhy uchel sydd yn peri diweithdra. Dadleuant taw gwahaniaethau yn y cyflenwad arian sydd yn cael effeithiau sylweddol ar allbwn yr economi genedlaethol dros gyfnod byr ac ar lefelau prisoedd yn y tymor hir. Maent felly'n argymell polisi ariannol ar gred yn y farchnad rydd sy'n ceisio sefydlogi prisoedd drwy reolaeth ariannol yn hytrach na pholisi dewisiol, hynny yw ar sail barnau newidiol y gwleidyddion a'r bancwyr.

Cysylltir arianyddiaeth yn bennaf â gwaith Milton Friedman ac economegwyr neo-glasurol Chicago. Derbynasant ddysgeidiaeth economaidd John Maynard Keynes er iddynt yn ddiweddarach beirniadu damcaniaeth Keynes ar ormodedd a pholisi cyllidol, hynny yw gwariant gan y llywodraeth. Ysgrifennodd Friedman lyfr dylanwadol gydag Anna Schwartz, *A Monetary History of the United States, 1867–1960*, sydd yn honni bod "chwyddiant pob amser ac ymhobman yn ffenomen ariannol". Er iddo wrthwynebu bodolaeth y Gronfa Ffederal, dadleuodd Friedman o blaid polisi gan y banc canolog i gydbwyso cyflenwad a galw yr arian, a hynny trwy ei fesur yn ôl twf cynhyrchiant a galw.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   arianyddiaeth. *Geiriadur Prifysgol Cymru*. Adalwyd ar 19 Mehefin 2017.
2. ↑  Phillip Cagan, 1987. "Monetarism", *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v. 3, Reprinted in John Eatwell et al. (1989), *Money: The New Palgrave*, pp. 195–205, 492–97.
3. ↑  Doherty, Brian (June 1995). "Best of Both Worlds". Reason. Cyrchwyd July 28, 2010.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn gwrychog cefnfrith** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwrychog cefnfrith) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Nystalus maculates***; yr enw Saesneg arno yw *Spot-backed puffbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *N. maculates*, sef enw'r rhywogaeth. Mae'r rhywogaeth hon i'w chanfod yn Ne America.

Teulu
-----

Mae'r aderyn gwrychog cefnfrith yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn gwrychog cefnfrith** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **brithyn gwargwlwm**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **brithion gwargwlwm**; yr enw Saesneg yw *Rustic Shoulder-knot*, a'r enw gwyddonol yw *Apamea sordens*.

*Apamea sordens finitima*
*Apamea sordens finitima*
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r brithyn gwargwlwm yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Aderyn a rhywogaeth o adar yw **Aderyn gwrychog gyddfgoch** (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: adar gwrychog gyddfgoch) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol ***Malacoptila rufa***; yr enw Saesneg arno yw *Rufous-necked puffbird*. Mae'n perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*) sydd yn urdd y *Piciformes*.

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn *M. rufa*, sef enw'r rhywogaeth.

Teulu
-----

Mae'r aderyn gwrychog gyddfgoch yn perthyn i deulu'r Adar Gwrychog (Lladin: *Bucconidae*). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| rhywogaeth | enw tacson | delwedd |
| --- | --- | --- |
| Aderyn gwrychog adeinwennol | Chelidoptera tenebrosa |  |
|
| Aderyn gwrychog llwytgoch | Hypnelus ruficollis |  |
|
| Aderyn gwrychog penddu | Bucco noanamae |  |
|
| Aderyn gwrychog torchog y Dwyrain | Malacoptila striata |  |
|
| Lleian wynebwen | Hapaloptila castanea |  |
|
| Mynach bach | Micromonacha lanceolata |  |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr Goch yr IUCN

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Archifwyd 2004-06-10 yn y Peiriant Wayback. Gwefan Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 30 Medi 2016.
2. ↑  Gwefan Avibase; adalwyd 3 Hydref 2016.

 *Safonwyd yr enw* **Aderyn gwrychog gyddfgoch** *gan un o brosiectau. Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran *Bywiadur*, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.*
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **brithyn golau**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **brithion golau**; yr enw Saesneg yw *Light Arches*, a'r enw gwyddonol yw *Apamea lithoxylaea*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r brithyn golau yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Mae **An tArdriasc** (Saesneg *Ardress*) yn bentrefan a threfgordd yn Swydd Armagh, Gogledd Iwerddon. Saif y pentrefan rhwng Loch gCál (*Loughgall*) ac Eanach Mór (*Annaghmore*). Mae'n gynnwys Dwyrain An tArdriasc a Gorllewin An tArdriasc. Mae o fewn plwyf sifil Loch gCál a barwniaeth Uí Nialláin Thiar (*Oneilland West*). Roedd ganddo boblogaeth o 90 o bobl (39 cartref) yng Nghyfrifiad 2011. 

Mae'r ardal yn fwyaf adnabyddus fel safle Tŷ Ardress. Ffermdy cymedrol oedd hwn yn wreiddiol a drawsnewidiwyd yn blasty ym 1760 gan y Pensaer o Ddulyn George Ensor. Mae'n cael ei redeg gan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac mae'n cynnwys enghreifftiau gwych o ddodrefn o'r 18g ac arddangosfa dda o ddarluniadau. Ymhlith ei nodweddion niferus mae'r gwaith plastr yn y parlwr gan Michael Stapleton, disgybl Robert Adam (g.1728-1792), sy'n dyddio'n ôl i 1780. Mae'r buarth a'r adeiladau allanol yn dangos agweddau ar hanes ffermio gydag arddangosfa o offer fferm. Mae yna ardd ddymunol gydag enghreifftiau o fathau cynnar o rosyn Gwyddelig. Taith gerdded o amgylch yr ystâd yw "Milltir y Boneddigesau.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  "An tArdriasc/Ardress". *Logainm.ie* (yn Gwyddeleg). Cyrchwyd 2021-06-15.
2. ↑  "Uí Nialláin Thiar/Oneilland West". *Logainm.ie* (yn Gwyddeleg). Cyrchwyd 2021-06-15.
3. ↑  "Ardress". *Census 2011 Results*. NI Statistics and Research Agency. Cyrchwyd 15 Mehefin 2021.
4. ↑  National Trust website on Ardress House
Loch na Cairidh
Loch Ainort
Y bont sy'n cysylltu An t-Eilean Sgitheanach a't tir mawr
Un o Ynysoedd Mewnol Heledd yng ngogledd-orllewin yr Alban yw **An t-Eilean Sgitheanach** (Saesneg: *Skye*). Hi yw'r fwyaf o Ynysoedd Mewnol Heledd a'r fwyaf gogleddol. Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 8,748.

Lleoliad An t-Eilean Sgitheanach
Gydag arwynebedd o 1700 km² hi yw'r ail-fwyaf o ynysoedd yr Alban; dim ond ynys *Leòdhas a Na Hearadh* sy'n fwy. Yn ne yr ynys, ceir mynyddoedd y Cuillin. Yn y de-orllewin, ceir sawl penrhyn, megis Sleat, Strathaird, Minginish a Duirinish, tra mae dau benrhyn, Waternish a Trotternish yn y gogledd-ddwyrain. Ymhlith yr ynysoedd llai o'i hamgylch mae Raasay, Scalpay a Rona yn y gogledd-orllewin, a Sòdhaigh, Canna, Rum ac Eigg yn y de.

Mae'r ganran o'r boblogaeth sy'n siarad Gaeleg wedi gostwng yn y degawdau diwethaf, ond mae'n parhau yn sylweddol, 31% yn ôl cyfrifiad 2001. Ceir coleg Sabhal Mòr Ostaig, sy'n dysgu trwy gyfrwng yr Aeleg, ar benrhyn Sleat gerllaw Armadale. Ymhlith adeiladau nodedig yr ynys mae Castell Dunvegan, pencadlys Clan MacLeod.

Yn 1995, agorwyd pont i gysylltu'r ynys a'r tir mawr, o Kyleakin i Kyle of Lochalsh. Bu llawer o brotestio am y tollau ar y bont yma, ac yn 2004, gwnaed i ffwrdd a hwy. Mae gwasanaeth fferi yn cysylltu Uig ag An Tairbeart ar Na Hearadh (*Harris*) a Lochmaddy ar Uibhist a Tuath (*North Uist*), a fferi yn cysylltu Sconser ag ynys fechan Raasay. O Mallaig ar y tir mawr (a gwasanaeth rheiffordd i Glasgow) mae fferi i Armadale. Mae'r briffordd A87 yn cysylltu Portree, Sconser a Broadford yn y gogledd-ddwyrain ag Uig yn y gogledd-orllewin.

Pentrefi
--------

* Armadal / Armadale
* Bernisdale, Borreraig, Broadford
* Carbost
* Duntulm
* Dunvegan
* Edinbane, Elgol
* Fiskavaig, Flodigarry
* Glendale
* Isleornsay
* Kilmaluag, Kilmore, Kilmuir, Kyleakin, Kylerhea
* Milovaig
* Portnalong, Port Rìgh (*Portree*, pentref mwyaf yr ynys)
* Sconser, Skeabost, Staffin, Stein, Struan
* Talisker, Tarsgabhaig, Teangue, Torrin
* Ùige / Uig,
* Uilfhini / Ullinish

Tarsgabhaig

Gweler hefyd
------------

* Ross, Skye a Lochaber (etholaeth seneddol y DU)

Dolennau allanol
----------------

* Sabhal Mor Ostaig (Gaeleg a Saesneg)
Mae **Argloddiau Cronfeyedd Dŵr Llanisien A Llys-faen** wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 26 Medi 2005 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 6.2 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol.

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Mae **BitTorrent** yn brotocol i rannu ffeiliau mewn modd cyfoed-i-gyfoed dros y rhyngrwyd. Mae'n un o'r ffyrdd mwyaf cyffredin i drosglwyddo ffeiliau mawr.

Cafodd BitTorrent ei greu gan Bram Cohen yn 2001 ac erbyn hyn mae yna nifer o gleientiaid BitTorrent ar gael ar gyfer gwahanol blatfformau cyfrifiaduron. Mae dros 100 miliwn o bobl dros y byd yn defnyddio BitTorrent.

Disgrifiad
----------

Defnyddir BitTorrent i leihau'r effeithiau ar weinyddion a rhwydweithiau o ddosbarthu ffeiliau mawr. Yn hytrach na bod pawb yn lawrlwytho ffeil o'r un ffynhonnell, mae'r protocol BitTorrent yn caniatáu defnyddwyr i ymuno â haid o westeiwyr i lawrlwytho ac uwchlwytho gyda'i gilydd ar yr un pryd. Gall y protocol gweithio dros rwydweithiau gyda chyflymderau isel fel bod cyfrifiaduron bychan, fel ffonau symudol, yn medru dosbarthu ffeiliau i lawer o dderbynwyr.

I rannu ffeil, mae defnyddiwr yn creu ffeil torrent bach sy'n cynnwys disgrifiad o'r ffeil ac yn ei ddosbarthu mewn ffyrdd arferol, fel ar wefan neu mewn ebost. Mae yna yn gwneud y ffeil ar gael drwy ei hadu yn ei gleient BitTorrent; hwn yw'r hadwr cyntaf. Mae eraill gyda'r ffeil torrent yn ei agor yn ei gleient BitTorrent nhw, sydd yna yn cysylltu â'r hadwr a/neu gyfoedion eraill ac yn lawrlwytho'r cynnwys ganddynt.

Mae'r protocol yn trin ac yn trosglwyddo ffeiliau fel nifer o ddarnau bychan yn hytrach nac un darn cyflawn. Wedi i gyfoedion derbyn darn o ffeil, maent hefyd yn dod yn ffynhonnell o'r darn hwnnw i gyfoedion eraill ac felly yn lleihau y gofyn amdano ar yr hadwr gwreiddiol. Does dim angen felly i'r ffynhonnell wreiddiol drosglwyddo pob darn i bob lawrlwythwr na chwaith i'w trosglwyddo mewn unrhyw drefn arbennig. Gall lawrlwythwyr stopio ac ail ddechrau lawrlwytho ar unrhyw bryd heb golli'r darnau maent eisoes wedi eu derbyn, ond po fwyaf y nifer o gyfoedion sydd â'r ffeil torrent yn weithredol yn eu cleient BitTorrent ar yr un pryd, cyflymaf yn y byd y mae'r trosglwyddo rhyngddynt.

Pan mae cyfoed wedi lawrlwytho ffeil(iau) yn gyflawn, mae'n dod yn hadwr ei hun.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Carr, Austin (4 Ionawr 2011). "*BitTorrent Has More Users Than Netflix and Hulu Combined--and Doubled*". fastcompany.com. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-01-10. Cyrchwyd 9 Gorffennaf 2012. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
2. ↑  "comScore Releases August 2010 U.S. Online Video Rankings". comscore.com. 30 September 2010. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2011-04-16. Cyrchwyd 9 Gorffennaf 2012. Unknown parameter `|deadurl=` ignored (help)
Mae **Borth - Clarach**, rhwng pentrefi Y Borth a Clarach i'r gogledd o Aberystwyth yng ngogledd Ceredigion, wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu *SSSI*) ers 27 Medi 1988 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 86.17 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Math o safle
------------

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Er enghraifft efallai i’r statws gael ei ddynodi oherwydd fod ynddo strata’n cynnwys ffosiliau hynod o greaduriaid asgwrn cefn neu ffosiliau o bryfaid neu blanhigion yn ogystal â’r stratigraffeg ei hun (h.y. haenau o greigiau o bwys cenedlaethol).

Cyffredinol
-----------

Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Gweler hefyd
------------

* Gwarchodfa Natur Genedlaethol
* Cantre'r Gwaelod
* Cymdeithas Edward Llwyd
* Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); Archifwyd 2014-01-01 yn y Peiriant Wayback. adalwyd 25 Rhagfyr 2013
Ffilm ddrama am arddegwyr gan y cyfarwyddwr Tadashi Imai yw ***Aoi Sanmyaku*** a gyhoeddwyd yn 1949. Teitl gwreiddiol y ffilm oedd ***青い山脈 (映画)*** ac fe'i cynhyrchwyd yn Japan. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Japaneg. 

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Setsuko Hara, Ryō Ikebe a Michiyo Kogure. Cafodd ei ffilmio mewn du a gwyn. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1949. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *White Heat* sy’n ffilm drosedd ac antur gan cyfarwyddwr ffilm oedd yr actores Raoul Walsh. Hyd at 2022 roedd o leiaf 5,600 o ffilmiau Japaneg wedi gweld golau dydd. 
Asakazu Nakai oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon. Mae'r ffilm hon wedi’i seilio ar waith cynharach, *Aoi Sanmyaku*, sef gwaith llenyddol gan yr awdur Yōjirō Ishizaka.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Tadashi Imai ar 8 Ionawr 1912 yn Tokyo a bu farw yn Sōka ar 14 Awst 1972. Derbyniodd ei addysg ym Mhrifysgol Ibaraki.

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Rublan Glas y Cyfarwyddwr Gorau
 * Rublan Glas y Cyfarwyddwr Gorau
 * Rublan Glas y Cyfarwyddwr Gorau
 * Rublan Glas y Cyfarwyddwr Gorau

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Tadashi Imai nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


| Ffilm | Delwedd | Gwlad | Iaith wreiddiol | dyddiad |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aoi Sanmyaku |  | Japan | Japaneg | 1949-01-01 |
| *Brother and Sister* |  | Japan | Japaneg | 1976-01-01 |
| *Bushido, Samurai Saga* |  | Japan | Japaneg | 1963-01-01 |
| Cilfach Mwdlyd |  | Japan | Japaneg | 1953-01-01 |
| *Darkness at Noon* |  | Japan | Japaneg | 1956-01-01 |
| Dwi'n Fyw |  | Japan | Japaneg | 1951-01-01 |
| *Himeyuri no Tô* |  | Japan | Japaneg | 1953-01-01 |
| Jun'ai Monogatari |  | Japan | Japaneg | 1957-01-01 |
| *Kiku to Isamu* |  | Japan | Japaneg | 1959-01-01 |
| Y Bobl Reis |  | Japan | Japaneg | 1957-01-01 |

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 4 Mai 2016.
Roedd **Aoife MacMurrough** (tua 1145 - 1188, Gwyddeleg: *Aoife Ní Diarmait* ), a adnabwyd hefyd gan haneswyr diweddarach fel **Eva o Leinster**, yn uchelwr Gwyddelig, yn dywysoges Leinster ac yn iarlles Penfro. Roedd hi'n ferch i Diarmait Mac Murchada (tua 1110 - 1171), Brenin Leinster a'i ail wraig, Mór Ní Tuathail neu Mor O'Toole (tua 1114 - 1191), a nith Archesgob Dulyn St Lawrence O'Toole .

Bywyd
-----

Yn ferch i frenin Gaeleg, byddai'r Aoife ifanc wedi cael ei magu mewn urddas llawer uwch na'r mwyafrif o ferched eraill yn Iwerddon a oedd o stoc dlotach na hi; sicrhaodd ei statws breintiedig iddi gael ei haddysgu yng nghyfraith y tir a byddai wedi sicrhau ei bod yn llythrennog mewn Eglwys-Lladin. 
[  ]
Ar 25 Awst 1170, yn dilyn goresgyniad y Normaniaid yn Iwerddon y gofynnodd ei thad amdano, roedd hi'n briod â Richard de Clare, 2il Iarll Penfro, sy'n fwy adnabyddus fel Strongbow, arweinydd llu goresgyniad y Normaniaid, yn eglwys gadeiriol Christchurch yn Waterford. Roedd ei thad, Dermot MacMurrough, a oedd yn ceisio cynghrair filwrol gyda Strongbow yn ei ffrae â Brenin Breffni, Tiernan O'Rourke, wedi addo Aoife i Benfro. Fodd bynnag, yn ôl cyfraith Brehon, roedd yn rhaid i'r dyn a'r fenyw gydsynio i'r briodas, felly mae'n deg dod i'r casgliad bod Aoife wedi derbyn trefniadau ei thad.

Marwolaeth
----------

Er nad yw union ddyddiad marwolaeth Aoife o Leinster yn hysbys (un flwyddyn a awgrymir yw 1188), mae un stori am ei thranc yn bodoli. Fel merch ifanc, bu’n byw am llawer o flynyddoedd yn dilyn marwolaeth Strongbow ym 1176, gan ymroi i fagu eu plant ac amddiffyn eu tiriogaeth.   
[  ]

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Hull, Eleanor (1931). *A History of Ireland and Her People*. Cyrchwyd 12 Aug 2016.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **brithyn ariannaidd**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **brithion ariannaidd**; yr enw Saesneg yw *Union Rustic*, a'r enw gwyddonol yw *Eremobina pabulatricula*.

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r brithyn ariannaidd yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin WikimediaComin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Ffilm drosedd gan y cyfarwyddwr Gerd Oswald yw ***Am Tag, Als Der Regen Kam*** a gyhoeddwyd yn 1959. Fe'i cynhyrchwyd gan Artur Brauner yn yr Almaen. Sgwennwyd y sgript yn wreiddiol yn Almaeneg a hynny gan Heinz Oskar Wuttig a chyfansoddwyd y gerddoriaeth gan Martin Böttcher. 
Dosbarthwyd y ffilm hon gan Bavaria Film.

Y prif actorion yn y ffilm hon yw Mario Adorf, Ernst Jacobi, Gert Fröbe, Christian Wolff, Horst Naumann, Claus Wilcke, Corny Collins, Elke Sommer, Gert Günther Hoffmann a Herbert Weißbach. Mae'r ffilm *Am Tag, Als Der Regen Kam* yn 88 munud o hyd a chafodd ei ffilmio mewn lliw. 

Fel y nodwyd, cyhoeddwyd y ffilm yn 1959. Ffilm fwyaf poblogaidd y flwyddyn honno oedd *Ben-Hur* sy’n ffilm epig hanesyddol o’r Unol Daleithiau gan y cyfarwyddwr ffilm William Wyler. Hyd at 2022 roedd o leiaf 12,540 o ffilmiau Almaeneg wedi gweld golau dydd. 
Karl Löb oedd sinematograffydd ('cyfarwyddwr ffotograffi') y ffilm hon a chafodd ei golygu gan Heinz Haber sydd ymhlith y golygyddion lleiaf toreithiog.

Cyfarwyddwr
-----------

Ganwyd y cyfarwyddwr ffilm Gerd Oswald ar 9 Mehefin 1919 yn Berlin a bu farw yn Los Angeles ar 9 Gorffennaf 2019. 

  
Ymhlith y gwobrau mae wedi'u hennill y mae:  
 

* Gwobr y Bwrdd Adolygu Cenedlaethol am y Ffilm Orau

Derbyniad
---------

Gweler hefyd
------------

Cyhoeddodd Gerd Oswald nifer o ffilmiau gan gynnwys y canlynol:

*Rhestr Wicidata:* 

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

  


Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Cyfarwyddwr:. dyddiad cyrchiad: 2 Mai 2016.
Clawr trwydded rasio/cerdyn aelodaeth y BLRC (© T. Haf)
Tu mewn trwydded Rasio 1956 W.L. Rixon   
(© T. Haf)
Cymdeithas a ffurfiwyd i hybu rasio ffordd ym Mhrydain oedd y **British League of Racing Cyclists** (Byrenw: *BLRC*).

Sefydlwyd yn 1942 mewn cystadleuaeth uniongyrchol gyda'r National Cyclists' Union (a oedd wedi gwahardd rasio oddiar ffyrdd cyhoeddus yn 1890).

Daeth yr ysgogiad i sefydlu'r BLRC pan drefnodd y seiclwr o Orllewin y Canolbarth, Percy Stallard, ras 59 milltir yn cychwyn mewn tyrfa o Llangollen i Wolverhampton ar ddydd Sul 2 Mehefin 1942. Cafodd Stallard a phawb a gymerodd ran eu gwahardd o'r NCU; eu hymateb oedd i seflydlu'r BLRC. Ffurfiwyd mewn cyfarfod o 24 o bobl yng Ngwesty Sherebrook Lodge, Buxton, Swydd Derby ar ddydd Sul 14 Tachwedd 1942). Yn 1943, hyrwyddodd y BLRC Bencampwriaeth Cenedlaethol Rasio Ffordd cyntaf Prydain, yn Harrogate ac yn ddiweddarach y ras sawl cam Brighton-Glasgow, rhagflaenydd i'r *Daily Express* Tour of Britain, a redwyd am y tro cyntaf yn 1951.

Trefnodd y BLRC dimau i'w cynrychioli ar y cyfandir; er enghraifft, o 1948 ymlaen anfonasant dîm i'r Peace Race (enillodd aelod o'u tîm, Ian Steel y ras ac enillasant gystadleuaeth y timau yn 1952). Cefnogodd y BLRC y tîm cenedlaethol cyntaf, gan gynnwys Brian Robinson ac fe'u hanfonwyd i gystadlu yn y Tour de France yn 1955; gan nad oedd y BLRC yn cael ei adnabod fel corff llywodraethu cenedlaethol gan yr UCI, nid oedd yr NCU yn dewis aelodau BLRC fel rhan o'r tîm cenedlaethol swyddogol. Dewiswyd aelodau tîm y BLRC gan newyddiadurwyr seiclo o'r papurau Prydeinig.

Mae'r testun a oedd yn nhu mewn trwyddedau rasio'r BLRC yn arwyddocad o'u safbwynt ar y pryd (Saesneg):

**POLICE INTERFERENCE**
1. Make no statement to the Police about anything happening during a Race.
2. If questioned, say 'I do not wish to make a Statement.'
3. Any rider accused of any offence which he does not consider he has committed should add 'I deny that I ......... (whatever he is accused of).'
4. DO NOT SAY ANYTHING ELSE
5. GIve full details to the Organiser.

Ymunodd nifer fawr o seiclwyr gyda'r BLRC. Polareiddwyd rasio Prydeinig; nid oedd clybiau seiclo ymaelodi gyda'r NCU a'r BLRC, gwaharddwyd unrhyw seiclwyr a gystadlodd yn rasys y BLRC rhag gystadlu yn rasus yr NCU ac o rasys treial amser a redwyd gan y Road Time Trials Council. Ni chydnabyddwyd campau'r BLRC gan y rheiny a oedd yn gyfrifol am wobrwyo Gwobr Goffa Bidlake.

Gorffennodd y gystadleuaeth gyda'r NCU yn 1959, pan gyfunwyd y ddau gorff i greu'r British Cycling Federation, a gafodd ei adnabod yn swyddogol gan yr UCI.
Gwyfyn sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **brithyn godreog**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **brithion godreog**; yr enw Saesneg yw *Clouded-bordered Brindle*, a'r enw gwyddonol yw *Apamea crenata*.
Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnyws mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.
Wedi deor o'i ŵy mae'r brithyn godreog yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Category:Lepidoptera***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
*Dyma erthygl am y deyrnas a chantref. Am y dref a elwir Builth yn Saesneg (weithiau Buallt yn Gymraeg), gweler Llanfair-ym-Muallt.*

Buellt, 1797
Roedd **Buellt** (weithiau **Buallt**) yn deyrnas gynnar a chantref yn ne canolbarth Cymru (deheubarth Powys heddiw), i'r gogledd o fryniau Eppynt. Ystyr yr enw *Buellt* yw 'porfa gwartheg'.

Gorweddai Buellt yng ngorllewin y rhanbarth canoloesol a elwir Rhwng Gwy a Hafren. Roedd y rhan fwyaf o'i thiriogaeth yn gorwedd ar lannau deheuol Afon Wysg.

Rhywbryd yn yr Oesoedd Canol rhannwyd cantref Buellt yn bedwar cwmwd, sef :

* Dinan
* Is Irfon
* Penbuellt
* Treflys

Enwir y cymydau hyn ar ôl eu canolfannau lleyg, a safai yn nyffryn Irfon neu'n agos iddo. Yn yr un ardal ceir canolfannau eglwysig y cantref, sef eglwysi Llanafan Fawr a Maesmynis, mam eglwys Buellt.

Hanes
-----

Mae ei hanes cynnar yn dywyll. Ymddengys ei bod yn deyrnas annibynnol yn yr Oesoedd Canol Cynnar. Tua'r flwyddyn 800, cafodd ei chyplysu â Gwerthrynion gan y brenin Ffernfael. Roedd pendefigion Buellt yn credu eu bod yn ddisgynyddion i'r brenin Gwrtheyrn. Ceir cofnod am hyn yn yr *Historia Brittonum* gan Nennius. Dyna'r cwbl a wyddys am hanes Buellt cyn diwedd yr 11g.

Cipiwyd Buellt yn fuan ar ôl i'r Normaniaid gyrraedd Cymru, tua'r flwyddyn 1095, gan Phillip de Breos (neu Briouze/Brewys), arglwydd Maesyfed. Codwyd Castell Llanfair-ym-Muallt gan y teulu de Braose. Ond diolch i bolisi Llywelyn Fawr o ymgynghreirio a rhai o arglwyddi'r Mers er mwyn cael mur cyfeillgar rhwng ei deyrnas a theyrnas Lloegr, dychwelwyd Buellt i feddiant y Cymry yn 1229 trwy briodas y Dafydd ap Llywelyn ifanc ag Isabella de Breos. Cafodd ei chipio eto yn 1241 ac am gyfnod byr bu ym meddiant Coron Lloegr, ond wedyn daeth i feddiant teulu Mortimer, Ieirll y Mers.

Erys Buellt yn adnabyddus am bennod dywyll yn hanes Cymru pan laddwyd Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru, ger Cilmeri (Pont Irfon) ym Muellt ar 11 Rhagfyr 1282. Enillodd y traddodiad am frad a chynllwyn yn erbyn y tywysog yr enw "bradwyr Buellt" ar drigolion yr ardal.

Gweler hefyd
------------

* Cantrefi a chymydau Cymru

Llyfryddiaeth
-------------

* Wendy Davies, *Wales in the Early Middle Ages* (Leicester, 1982)
* J. E. Lloyd, *A history of Wales from the earliest times to the Edwardian conquest* (Longmans, 3ydd arg. 1939)
* J. Beverley Smith, *Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru* (Caerdydd, 1986)
Glöyn byw sy'n perthyn i urdd y Lepidoptera yw **brithribin w-wen**, sy'n enw gwrywaidd; yr enw lluosog ydy **brithribiniau w wen**; yr enw Saesneg yw *White-letter Hairstreak*, a'r enw gwyddonol yw *Satyrium w-album*.

Ochr isaf

Cyffredinol
-----------

Gellir dosbarthu'r pryfaid (neu'r Insecta) sy'n perthyn i'r Urdd a elwir yn Lepidoptera yn ddwy ran: y gloynnod byw a'r gwyfynod. Mae'r dosbarthiad hwn yn cynnwys mwy na 180,000 o rywogaethau mewn tua 128 o deuluoedd.

Wedi deor o'i ŵy mae'r brithribin w wen yn lindysyn sydd yn bwyta llawer o ddail, ac wedyn mae'n troi i fod yn chwiler. Daw allan o'r chwiler ar ôl rhai wythnosau. Mae pedwar cyfnod yng nghylchred bywyd glöynnod byw a gwyfynod: ŵy, lindysyn, chwiler ac oedolyn.

Gweler hefyd
------------

* Rhestr gwyfynod a gloynnod byw
* Cymdeithas Edward Llwyd a Llên Natur

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia  
gyfryngau sy'n berthnasol i:
***Satyrium w-album***

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑   Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Cyngor Cefn Gwlad Cymru. Adalwyd ar 29 Chwefror 2012.
2. ↑  Geiriadur enwau a thermau ar Wefan Llên Natur. Adalwyd 13/12/2012.
Cenedlaetholwr Gwyddelig oedd **Arglwydd Edward FitzGerald** (15 Hydref 1763 - 4 Mehefin 1798).

Roedd FitzGerald yn bumed mab i James FitzGerald, Dug 1af Leinster, a Duges Leinster. Ganed ef gerllaw Dulyn, ac addysgwyd ef yn breifat. Ymunodd a'r Fyddin Brydeinig yn 
1779, ac ymladdodd yn Rhyfel Annibyniaeth America hyd 1782. Dychwelodd i Iwerddon yn 1783, ond ail-ymunodd a'r fyddin yn ddiweddarach a bu'n gwasanaethu yng Nghanada.

Roedd ei frawd, 2il Ddug Leinster, wedi trefnu iddo gael ei ethol yn Aelod Seneddol dros Swydd Kildare. Roedd yn frwd dros y Chwyldro Ffrengig, ac aeth i ddinas Paris yn Hydref 1792, gan aros gyda Thomas Paine. Priododd ferch o'r enw Pamela tra yn Ffrainc. Ymunodd a Cymdeithas y Gwyddelod Unedig yn 1796; cymdeithas a oedd erbyn hynny yn anelu at greu gweriniaeth annibynnol yn Iwerddon.

Daeth yn un o arweinwyr y Gymdeithas erbyn Gwrthryfel Gwyddelig 1798. Roedd dyddiad dechrau'r gwrthryfel wedi ei bennu fel 23 Mai, ond ar 18 Mai rhoddodd gŵr o'r enw Magan wybod i'r awdurdodau ymhle yr oedd FitzGerald, oedd yn ei wely yn diddef gan dwymyn. Clwyfwyd ef wrth geisio dianc, a bu farw o'i glwyfau yng ngharchar Newgate, Dulyn ar 4 Mehefin.

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 72149084
* LCCN: no97036085
* ISNI: 0000 0000 4747 5231
* GND: 11658579X
* SUDOC: 09787924X
* BNF: cb13191610t (data)
* ODNB: Bywgraffiadur Cenedlaethol Geiriadur Rhydychen (Mynediad llyfrgelloedd cyhoeddus)

 |
Biocemegydd meddygol ym Mhrifysgol Caerdydd ydy'r **Athro Anthony Cambell** (g. 1945), o Fangor. Mae'n arbenigwr byd-eang ym maes signalau mewngellog, cemoleuedd a bio-oleuedd. Mae hyn yn deillio o'i gywreinrwydd am slefren fôr a astudiodd flynyddoedd ynghynt a oedd yn taflu golau fflworesant. Defnyddiodd ei ymchwil i olau o'r math hwn i greu meddygaeth newydd.

Wedi peth amser ym Mhrifysgol Caergrawnt fe'i apwyntiwyd yn ddarlithydd yn Ysgol Meddygaeth Cymru ble bu'n gweithio am dros 40 mlynedd; Mae bellach yn Athro yn Ysgol Fferylliaeth Cymru, Prifysgol Caerdydd ac yn awdur ar 8 o lyfrau a thros 200 o bapurau academaidd.

Caiff ei brofion eu gwneud ar dros 100 miliwn o bobl mewn treialau clinigol y flwyddyn.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Gwefan Prifysgol Caerdydd; *Prof Anthony Campbell - MA PhD*; adalwyd 27 Rhagfyr 2012

|  |  |
| --- | --- |
| Awdurdod | 
* WorldCat
* VIAF: 52292760
* LCCN: n80013307
* ISNI: 0000 0001 0971 7831
* ORCID: 0000-0002-2506-5500
* GND: 1063817617
* SUDOC: 083843833
* ResearcherID: N-5855-2014
* BIBSYS: 90319673
* NKC: xx0258982
* CiNii: DA00312036

 |
Papur newydd dyddiol Arabeg a gyhoeddir yn ninas Beirut, Libanus, yw ***As-Safir*** (Arabeg: السفير‎ *as-Safir* "Y Llysgenad"; weithiau *al-Safir* mewn rhai ffynonellau). Fe'i cyhoeddwyd am y tro cyntaf ar y 26ain o Fawrth 1974 fel papur dyddiol gwleidyddol. Mae'n cael ei ystyried yn bapur newydd safonol ac fe'i dyfynnir yn aml gan asiantaethau newyddion a chyfryngau eraill.

Sefydlwyd y papur gan Talal Salman yn 1974 fel llais annibynnol i'r adain chwith pan-Arabaidd a oedd yn gynyddol weithgar ac amlwg ym mywyd gwleidyddol a deallus Libanus. Ei amcan oedd "bod yn bapur newydd y byd Arabaidd yn Libanus, a phapur newydd Libanus yn y byd Arabaidd". Erys hyn fel arwyddair ar flaen y papur.

Yn olygyddol, mae'n gogwyddo tuag at Syria a gwleidyddiaeth seciwlar gyda'r pwyslais ar undod y gwledydd Arabaidd yn wyneb imperialaeth.

Mae'r apapur yn aelod o'r Arab Press Network, rhwydwaith sy'n hyrwyddo gwasg gryf annibynnol yn y byd Arabaidd.

Dolen allanol
-------------

* (Arabeg) Gwefan As-Safir