Bardd o Wrwgwái yn yr iaith Sbaeneg oedd **Juana Fernández Morales de Ibarbourou** (8 Mawrth 1892 – 15 Gorffennaf 1979) sy'n nodedig am ei thelynegion rhamantaidd a'i cherddi natur. Adnabuwyd hefyd gan yr enw Juana de América, sy'n dathlu ei henwogrwydd ar draws llên America Ladin.

Bywyd cynnar
------------

Ganwyd Juana Fernández de Morales ym Melo, Wrwgwái, ar 8 Mawrth 1892. Treuliodd ei phlentyndod mewn pentref bach yng nghefn gwlad. Aeth i ysgol gwfaint ac yn ddiweddarach ysgol gyhoeddus. Priododd y Capten Lucas Ibarbourou yn 1914, a chawsant un mab. Symudodd y teulu i Montevideo, prifddinas y wlad, yn 1918.

Barddoniaeth gynnar
-------------------

Cyhoeddodd ei cherddi cynharaf yn adran lenyddol y papur newydd *La Razón*. Denodd sylw yn fuan, a chyhoeddwyd rhifyn o'r cylchgrawn Archentaidd *Caras y Caretas* yn llawn ei cherddi. Gyda chymorth y llenor Archentaidd Manuel Gálvez, cyhoeddwyd ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth, *Las lenguas de diamante*, gan wasg Editorial Buenos Aires yn 1919. Cyfansoddodd Ibarbourou ei barddoniaeth gynnar yn nhermau esthetaidd *modernismo*, ond heb efelychu ieithwedd addurnol y mudiad hwnnw. Mae *Las lenguas de diamante* yn nodi tröedigaeth at oslef felodaidd ac afieithus yn ei gwaith.

Anterth ei gyrfa ac enwogrwydd
------------------------------

Yn y 1920au, mabwysiadodd Ibarbourou lais closach yn ei cherddi, gan fyfyrio ar themâu serch, bywyd, a'r synhwyrau. Gwelir barddoniaeth o'r fath yn ei chasgliadau *Raíz salvaje* (1922) ac *El cántaro fresco* (1920).

Yn 1929, cynhaliwyd seremoni i roddi'r enw Juana de América iddi, dan arweiniad Juan Zorrilla de San Martín, José Santos Chocano, ac Alfonso Reyes ac ym mhresenoldeb dirprwyon o ugain o wledydd Sbaeneg yr Amerig.

Yn 1930 cyhoeddodd *La rosa de los vientos*, arbrawf ar fewnsyllu yn arddull yr *avant-garde*. Ysgrifennodd ddwy gyfrol o ryddiaith delynegol gyda themâu crefyddol, *Loores de Nuestra Señora* (1934) ac *Estampas de la biblia* (1934), yn sgil marwolaeth ei thad.

Ysgrifennodd cofiannau o'i phlentyndod, *Chico Carlo* (1944), a drama i blant, *Los sueños de Natacha* (1945). Ymunodd ag Academia Nacional de Letras yn 1947, ac etholwyd yn llywyd y Sociedad Uruguaya de Escritores yn 1950.

Iselder ysbryd a barddoniaeth alarus
------------------------------------

Bu farw mam Ibarbourou yn 1949, a chafodd ei tharo gan iselder ysbryd am flynyddoedd o ganlyniad, ac adlewyrchai'r digalondid hwn yn ei cherddi. Dychwelodd at farddoni yn ei chyfrol *Perdida* (1950), a ddilynwyd gan *Azor* (1953), *Romances del destino* (1955), *Oro y tormenta* (1956), ac *Elegía* (1967).

Diwedd ei hoes
--------------

Juana yn ei henaint (1974).
Bu farw ym Montevideo ar 15 Gorffennaf 1979 yn 84 oed.

Cyfeiriadau
-----------

1. ↑  Lauren Applegate. "The Rebel and the Icon: Juana de Ibarbourou and the Emblem of Juana de América", *Pacific Coast Philology* cyfrol 49, rhif 1 (2014): tt. 58–77.
2. ↑  (Saesneg) Juana de Ibarbourou. *Encyclopædia Britannica*. Adalwyd ar 3 Mai 2019.

Darllen pellach
---------------

* Jorge Arbeleche, *Juana de Ibarbourou* (1978).
* Ethel Dutra Vieyto, *Aproximación a Juana de Ibarbourou* (1979).
* Esther Feliciano Mendoza, *Juana de Ibarbourou* (1981).
* Jorge Oscar Pickenhayn, *Vida y obra de Juana de Ibarbourou* (1980).
* Sylvia Puentes De Oyenard, *Juana de Ibarbourou: Bibliografía* (1988).
* Isabel Sesto Gilardoni, *Juana de Ibarbourou* (1981).