**Леди Гага** (ингалсан маттахь *Lady Gaga*; бакъ цӀе — **Сте́фани Джоа́нн Анджели́на Джермано́тта** (инг. *Stefani Joanne Angelina Germanotta*), йина 1986-чу шеран бекарг-беттан (мартан) 28-чохь, Нью-Йоркехь) — америкин эшархо а, эшарийн кхоллархо а, продюсер а, филантроп а, дизайнер а, актриса а йу.

Шен карьера йолалучу муьрехь клубашкахь эшарш локхура цо. 2007-чу шеран чакхенгахь Винсент Херберто иза *Interscope Records-ан* га долу Streamline Records лейблан тӀеязйира иза. Йуьхьанцара Леди Гага Interscope-ан штатан авторан даржехь болх беш йара, амма рэпер волу Эйконо цуьнан эшарш лакха оьшуш дерш тидаме эцначул тӀаьхьа, цуьнца контракт хӀоттийра.

2008-чу шарахь Леди Гагас арахийцира *The Fame цӀе йолу* хьалхара альбом. Альбомо коммерцин толам баьккхира, критикаш лакхара мах хадийра. Альбом йуккъара арахийцира пхи сингл, царех шиъ — «Just Dance» а, «Poker Face» — дуьненайукъара хит йара, ткъа «LoveGame-ан» а, «Paparazzi-н» а гӀехьа кхиам бара.

2009-чу шарахь арахийцира *The Fame Monster* цӀе йолу мини-альбом. Цул хьалха хилла йолу альбом санна йоккхачу тиражца дӀа а ийцира иза. Оцу альбомера «Bad Romance» а, «Telephone» а, «Alejandro» а синглаш дерриг дуьненахь баккхийчу кхиамашца йоьхкира. Альбоман гӀоьнна хӀоттийна «The Monster Ball Tour»  цӀе йолу дуьненайукъара тур исторехь уггаре  са йаьлла чарех цхьаъ йу.

*Born This Way* цӀе йолчу шолгӀачу студин альбомо дерриг дуьненан пачхьалкхийн чарташкахь хьалхара меттиг йаьккхира. 2011-чу шарахь йохкаран дукхаллехь 2-гӀа меттиг йара цуьнан. Цуьнан гӀоьнна арахийцира пхи сингл, царех йиъ дуьненайукъара хит йара *(«Born This Way» а, «Judas» а, «The Edge of Glory» а)*, ткъа *«Yoü and I»* эшарна гӀехьа кхиам бара.

2013-чу шеран лахьанан-беттан (ноябран) 11-чохь арахецна *Artpop* цӀе йолу кхоалгӀа студин альбом.

Боуи Дэвидан а, Джексон Майклан а, Мадоннан а, Queen-ан Ӏаткъамца Леди Гагас шен бӀаьрла хатӀ кхоьллира.

2011-чу шеран эсаран-беттан (октябран) баттахь, дуьненахь Леди Гаган альбомийн ткъе кхо миллион копи а, синглийн кхузткъе диъ миллион экземпляр а йоьхкинера.

Эшархочун дукха а совгӀаташ ду, царна йуккъахь 6 «Грэмми» преми а, 13 MTV Video Music Awards а, 8 MTV Europe Music Awards а. VH1 цӀе йолу музыкин телеканалан версица эшар лакхаран исбаьхьаллин бӀе сийлахь-йоккхачу зударех цхьаъ йу Леди Гага. Тайм журнало иза дуьненахь боккха Ӏаткъам болу адамех цхьаъ хилар кхайкхира.

«Седа дуьненчу а баьлла» филмехь уггар дикаха эшар лакхарна «Оскар» преми йелира цунна. «Уггар дикаха зудчун роль» категорехь номинант йара иза.

Дискографи
----------

* *The Fame* (2008)
* *The Fame Monster* EP (2009)
* *Born This Way* (2011)
* *Artpop* (2013)
* *Cheek to Cheek* (& Тони Беннет) (2014)
* *Joanne* (2016)
* *Chromatica* (2020)

Концертан тураш
---------------

##### Соло

* 2009 — The Fame Ball Tour
* 2009—2011 — The Monster Ball Tour
* 2012—2013 — The Born This Way Ball Tour
* 2014 — ArtRave: The Artpop Ball Tour
* 2017 — Joanne World Tour
* 2021 — Chromatica Ball

##### Кхечу артисташца

* 2014–2015 — Cheek to Cheek Tour

#### Кхайкхина

* 2008 — New Kids on the Block: Live
* 2009 — Doll Domination Tour
* 2009 — Take That Presents: The Circus Live

Фильмаш
-------

* «Lady Gaga Presents the Monster Ball Tour: At Madison Square Garden» (2011)
* «A Very Gaga Thanksgiving (англ.) (2011)
* «Machete Kills» (2013)
* «Sin City: A Dame to Kill For» (2014) — *Берта*
* «American Horror Story: Hotel» (2015) — *Графиня Элизабет*
* «American Horror Story: Roanoke» (2016) — *Ската*
* «*Gaga: Five Foot Two*» (2017)
* «Седа дуьненчу а баьлла» (2018) — *Элли*

Хьостанаш
---------

1. 1 2
2. ↑  Encyclopédie Larousse en ligne (фр.)
3. ↑  Lady Gaga // Encyclopædia Britannica (инг.)
4. ↑  *Spedding E.* It's Lady Gaga's 27th Birthday! We Celebrate With Her 10 Style Highlights Of The Year — 2013.
5. ↑  Lady Gaga. Viewable presentation (ингалс.)(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*).  ???. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 24 мартехь. Теллина 2009 шеран 13 ноябрехь.
6. ↑  Lady GaGa — Biography Архивйина 2015-05-06 — Wayback Machine(ингалс.)
7. ↑  *Caulfield, Keith* Lady Gaga Is Billboard's 2010 Artist of the Year, Ke$ha Takes Top New Act. *Billboard* (2010, 12 сентябрь).
8. ↑  Lady Gaga Profile. *Forbes*(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 20 августехь. Теллина 2010 шеран 8 октябрехь.
9. ↑  OSCAR NOMINATIONS 2019: SEE FULL LIST OF NOMINEES.
10. ↑  *October 9, 2008* //Tours: Lady GaGa Joins New Kids On The Block On Tour// | Neon Limelight - Exclusive Music News, Artist Interviews, Reviews, Photos!(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*).  Neon Limelight (2008, 9 октябрь). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 18 августехь. Теллина 2012 шеран 23 июлехь.
11. ↑  *Posted 12/19/2008 by IGA* Lady Gaga : News : Lady Gaga Doll Domination Tour Details with PCD(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*).  Interscope.com (2008, 19 декабрь). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 18 августехь. Теллина 2012 шеран 23 июлехь.
12. ↑  Lady Gaga back to support Take That(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*).  Telegraph. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 18 августехь. Теллина 2012 шеран 23 июлехь.