**Ӏаишат бинт Абу Бакр ат-Таймийят аль-Къурашийят** (Ӏаьр. عَائِشَةُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ التَّيْمِيَّةُ الْقُرَشِيَّةُ; йина 604, Макка — 678 шеран 13 июлехь, Мадинат, Хьиджаз, Умавийн халифат‎‎) — иза Мухьаммад пайхамаран ﷺ кхоалгӀа зуда а, муъма нехан нанойх цхьаъ а йу, ша йоцург йоӀстаг зуда цо ца йалийна хилла йолу. Иза Мухьаммад пайхамаран ﷺ дуьххьарлерчу халифан Абу Бакр ас-Сиддикъан йоӀ а йу. Мухьаммад пайхамара ﷺ и йалийна Бадрун гӀазот хиллачул тӀаьхьа 623-чу шарахь (хӀижрин 2-чу шарахь). Ухьудан гӀазотехь лазийначарна хи ма ло арабевлла хилла болчу зударшца хилла а йу иза. Иза бехкейина хилла «Ифк» (эладита) олу хилам хиллачу хенахь, цу хьокъехь диссинчу Къуръанан аяташца вахьйуно (Делан хаамо) и бехке цахилар чӀагӀдаллалц, къаьсттина суннатхойн Ӏакъидато (динах тешаро) ма-бохху.

Ӏаишат Мухьаммад пайхамарца ﷺ даим хилар бахьнехь, цуьнан болх хилла ислам динан ахькамаш а, хьадисаш а нахе дӀадийцар, шен хьокъехь Аль-Хьакима «Аль-мустадрак» олучу жайнахь аллалц: *«ШариӀатан доьалгӀа дакъа эла Ӏаишатера дийцина ду»*. Баккхийчу асхьабаша шайна хала хиллачу хӀумангахь, цуьнга хеттарш деш хилла. Абу Муса аль-АшӀарис а аьлла цуьнах лаьцна дешнаш: *«Тхо, Делан элчан ﷺ асхьабаш, ца кхеташ цхьа а хьадис хилла дац, оха Ӏаиташе хаьттича, цунна и хууш хилар тхуна карийний бен»*. Хаза къамел дар (мотт цӀена бийца хаар) делла а хилла цунна.

Дахар дӀайаздар
---------------

### Дуьнен чу йалар

Ӏаишат дуьнен чу йаьлла де билгалдаккхаран гонаха цхьаьнацадар ду (хилпало йу). Амма гӀарадаьлларг, цуьнан 9 шо долчу хенахь и Мухьаммад пайхамаро ﷺ йалийна хилар ду, хӀижрин 2 шеран шаввал баттахь, и деана ду Аль-Бухарин а, Муслиман а шина сахьихь чохь Ӏаишата ша и дуьйцуш. ТӀаккха и дуьнен чу йаьлла шо нисло хӀижрат далале 7 шо хьалха.

### Мухьаммад пайхамаран ﷺ хӀусамехь

#### Захало дийцар а, йалор а

ХӀижрат далале ши шо хьалха, Хадижат дӀакхелхиначул тӀаьхьа, Хавлат бинт Хьаким йеара Мухьаммад ﷺ волчу, цуьнга зудайалор доьхуш. ТӀаккха Мухьаммада ﷺ хаьттира цуьнга: «**Мила (йало йеза)?**». Хавлата элира: «Хьуна лаахь йоӀстаг а, хьуна лаахь жеро а». Мухьаммада ﷺ хаьттира: «**ЙоӀстаг мила йу, ткъа жеро мила йу?**». ТӀаккха цо цуьнга хьахийра йоӀстаг — Ӏаишат йу, ткъа жеро — Савдат бинт ЗамӀат йу аьлла. ТӀаккха цо ﷺ элира: «**Йийцахьа суна и шиъ**». И гӀуллакх хьахо Ӏаишатан нана Умм Руман йолчу йахара Хавлат. Цуьнан нанас элира: «Собарделахь, Абу Бакр схьаваллалц». Схьавеъча Абу Бакра элира цуьнга: «Делан элчане ﷺ схьавола ала». ТӀаккха Мухьаммад пайхамаро ﷺ ван а веана, захало дийцира Ӏаишатца.

Ӏаишта Мадинате хӀижрат дира, Мухьаммад пайхамаро ﷺ хӀижрат диначул тӀаьхьа. Мухьаммада ﷺ и йалийра Бадрун гӀазот хиллачул тӀаьхьа, хӀижрин шолгӀачу шарахь. Мухьаммадна ﷺ гӀенах Джибрил малик гина хилла, дарин кӀадина йукъахь Ӏаишат йохьуш деана, цо элира Мухьаммаде ﷺ: «ХӀара хьан зуда йу». Кхечу хьадисехь деана ду цо иштта элира аьлла: «ХӀара хьан зуда йу дуьненахь а, эхартахь а». Мухьаммада ﷺ цунна жоп делира: «**Нагахь хӀара Делера далахь, цо и кхочушдийр ду**».

Билгалдахарш
------------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Большая российская энциклопедия — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
4. ↑  مسند الإمام أحمد: المجلد السادس: (168 من 182)، نداء الإيمان
5. ↑  الطبقات الكبرى لابن سعد ج8 - (106:118)، ذكر أزواج رسول الله
6. ↑  صحيح البخاري، كتاب الجهاد والسير، باب غزو النساء وقتالهن مع الرجال - إسلام ويب
7. ↑  جامع الترمذي، كِتَاب الدَّعَوَاتِ، أبوابُ الْمَنَاقِبِ، بَاب مِنْ فَضْلِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا - إسلام ويب
8. ↑  طهماز 1994، صفحة 174
9. ↑  المكتبة الإسلامية - فتح الباري شرح صحيح البخاري لابن حجر العسقلاني - كتاب النكاح - باب من بنى بامرأة وهي بنت تسع سنين - حديث رقم 4863
10. ↑  طهماز 1994، صفحة 21
11. ↑  صحيح مسلم (10) باب تزويج الأب البكر الصغيرة 69 - (1422) صحيح مسلم - كتاب النكاح