ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Университет (маьӀнаш).
**Университе́т** (схьадаьлла нем. *Universität*, иза, шен рогӀехь, схьадаьлла лат. *universitas* — цхьаьна, йукъарло) — фундаментан а, дуккха прикладни Ӏилманан а говзанчаш кечбаран лакхара дешаран меттиг. Цигахь бо Ӏилманан-талламан белхаш а. Дукхаха йолу хӀинцалера университеташ болх бо дешаран-Ӏилманан-практикан комплексаш санна. Университеташ цхьаьнатуху шена чохь масех факультет, царна йукъахь хуьлу цхьаьна тайп-тайпана говзаллаш, цара бух бо Ӏилманан дешаран.

Истори
------

Коьрта йаззам: **Малхбузаевропин университетан истори**
Хьажа иштта: Уггаре шира университетийн исписка
859 шарахь Мароккон Фес гӀалахь, кхоьллира Аль-Карауин университет. Оццу IX бӀешарахь хилира Салернон университет, 1861 шо кхаччалц лаьттина йолу, ткъа иштта литературин ишколаш Велики-Преславехь а, Охридехь а, болгарин паччахьо Борис I-чо кхоьллина йолу (керсталлехь Михаил).

1218 ш. кхоьллина Саламанкера университет
ЮккъерабӀешерашкахь университеташ йукъайовлар доьзна гӀаланаш кхиарца. Уггаре хьалха, XI бӀешарахь, уьш йукъаевлира Италехь. Цигахь дӀайиллира Болоньян университет, юьхьанца руман бакъон тӀехь юрисдикцин нормаш еш йолу ишкол яра иза. Масех килсан ишколийн бух тӀехь XII бӀешо чекхдолуш кхиира Парижан университет.

> 
> XII бӀешарахь Парижехь, «шен дешархойн барам меттигерчу бахархойл алсама болу ирсе гӀалахь», кафедран ишкол, сий. Женевьеван а, сий. Викторан а аббатийн ишколаш, «маьрша говзаллаш» шешша хьохуш болу дуккха а профессораш, цхьаьнакхийтира ассоциаце — «Universitas magistrorum et scolarum Parisensium». Университет йекъало факультеташка: делан дош Ӏаморан, медицинан, юридически, «артистийн», ткъа уггаре дукха адам долу «артистийн факультетан» (цигахь Ӏамайора ВорхӀ «маьрша говзалла»: грамматика, риторика, логика, арифметика, геометри, музыка, астрономи) ректор — хӀоьттира университетан коьрте: цуьнан куьйга кӀела бара йисинчу факультетийн деканаш. Парижан университет хуьлу Европин делан дош Ӏаморан йукъ, дуьненан суьдах маьрша а йолуш, шен бакъонаш папийн Ӏедало чӀагӀйина а йолуш.
> 
> —

Билгалдахарш
------------

1. ↑  *The Guinness Book Of Records*, Published 1998, ISBN 0-553-57895-2, P.242
2. ↑  Е. И. Кобозева, Т. Б. Царева. Энциклопедия «Страны и народы мира». М.2008
3. 1 2 3  The History Of Higher Education  Архивйина 2010-09-22 — Wayback Machine
4. ↑  Early history
5. ↑  Alexander Schenker. The Dawn of Slavic. Yale University, 1995, pp.185-186
6. ↑  Benjamin W. Fortson. *Indo-European Language and Culture: An Introduction*, Blackwell, p. 374
7. ↑  Университеты — Советская историческая энциклопедия — Энциклопедии & Словари
8. ↑  Н. Гизбург, 1970, Лирика вагантов (в пер. Льва Гинзбурга). Москва, 1970, с. 16.

Хьажоргаш
---------

* Из истории университетов. Как появились университеты Архивйина 2018-04-01 — Wayback Machine
* *Камалдинова Э. Ш. Сагитов Р. В.* Учебная тропа в современном вузе // Знание. Понимание. Умение. — 2005. — № 3. — С. 39-50.
* *Луков Вл. А.* Мировая университетская культура // Знание. Понимание. Умение. — 2005. — № 3. — С. 30-38.
* *Тлостанова М. В.* Судьба университета в эпоху глобализации // Знание. Понимание. Умение. — 2005. — № 3. — С. 180-185.
* Хайдуков Д. С. Университетские города — точки роста // Сб.: Материалы Международного молодёжного научного форума «Ломоносов — 2012». — М.: МАКС Пресс, 2012
* Интеллектуальный университет — инкубатор талантов
* У истоков университетской корпорации. Лекция Павла Уварова
* *Липатникова Г. И.* Документы по истории университетов Европы XII—XV вв.