**«Ӏаламан йисттехь»** (инг. *Farscape*) — австралин-америкин фантастикин телевизионан сериал. Телесериал йаьккхина Австралехь The Jim Henson Company а, Hallmark Entertainment а телекомпанеш дакъа лоцуш, Sci Fi Channel телеканалан заказца. Зиеран сери экранашна тӀейаьлла 1999 шеран 19 мартехь.

Пхеа шарахь йаккха лерина сериал, деа шарахь бен ца йаьккхира. ТӀаьхьо сопродюсерна Хенсон Брайанна бакъо йелира *Farscape* кхин дӀа кхаа сахьтан мини-сериал кепара «Ӏаламан йисттехь: Дуьне къуьйсу тӀом» йаккха.

1999 шеран 30 октябрехь телесериал гайта йолийра Россехь ТНТ телеканал тӀехь. Эфире делира телесериалан кхо шо. 2005 шарахь Российн Hallmark цӀе йолу кабелан телеканало, иштта гайтира «Ӏаламан йисттехь: Дуьне къовсаран тӀом» фильм.

2007 шарахь кхайкхийра сериал онлайн-формате йухайарах. 2019 шарахь Amazon Prime Video арахийцира карлайаьккхина *Farscape*, цуьнца цхьаьна *«*Ӏаламан йисттехь: Дуьне къовсаран тӀом*»*.

Йаккхаран истори
----------------

1990-гӀа шераш чекхдовлуш маппеташ-тайнагаш йеш йолу, «The Jim Henson Company» компанис, хазчу басаршца шайн «The Jim Henson Company», «Jim Henson’s Creature Shop» хьуьнар гайтархьама шоу кхолла гӀорта сацам бира. Ткъа цул тӀаьхьа, кхоьллина материал лелош, телесериал лело, иза хила йезара цхьа башха хӀума. Проектехь «Космосехь тӀехьахехкар» цӀе йолчу сериалах жоп луш бара О'Бэннон Рокни а, Хенсон Брайан а. 

ЖамӀехь цара цхьаьнатуьйхира «ТӀедеина къам» а, «Хин бухалара Одиссея» а йаьккхина О’Бэннон Рокнин ницкъаш. Царна хӀоттийна Ӏалашо йара Ӏилманан-фантастикин сериалашкахь хьовсархошна оьшу а хазахетарг а схьаэцар, масала, «Седарчийн некъана» а, «Вавилон-5-на а», тӀаккха иза схьа а эцна, ма-дарра долу харш чуьра сюжет хьовзийна, хьовсархошна хьалха гиначух дуьззина къаьсташ керлачу агӀор хьажо. Билгалчу барамера «Ӏилманан-фантастикаллех», йаьлла дан дагӀертиг хилира, тӀаккха дуьненна «Ӏаламан йисттехь» сериал гира».

Сериалан хӀора дакъа ду тоам боллуш хиламца, йерриг сериалан шуьйра сюжетан аса меттигаш йолуш. Берриг аьлча санна актерийн хӀоттам — Австралера а, Керла Зеландера бу, америкахо Браудер Бен дӀаваьккхичахьа. Сериалан персонажаша дукха хьолехь сих-сиха леладо ингалсийн довдаран сленгаш меттана, масала, «frell», «dren», «hezmana».

Сюжет
-----

Астронавт а, Ӏилманча а Джон Крайтон зуьйш вара башха космосан аппарат, гӀертара дуьненан орбитехь Ӏилманан теори тӀечӀагӀйан. Иза лело гӀертара Дуьненан гравитацин ницкъ сихдийриг меттана лело гӀертара. Аьтто балахь экспериментах хьалхара гӀулч хуьлура седарчашна йукъахь леларан.

Амма эксперимент йеш гӀуллакх нийса ца дахара — цӀеххьана гучуйелира гравитацин тулгӀе, цунах хиллачу нӀаьна летта меттиго дӀакхаьллира модуль. Цунна чуйоьжна, иза дӀахьаьдира шортенехула а, заманехула а, кхечира Паналлин дехьа йуьххьехь, уггаре чӀогӀачу седарчашна йукъара тӀаме нисвелира, тӀом беш бара кхечу планетийн расашна йукъара бевдда тутмакхаш а, хин тӀадам санна адамех тера болу дера себацианашна а йукъахь, цара шайха «машарбийриш» олура».

Оцу хене валлалц Крайтонна хӀумма а ца хаара дийна набахтех лаьцна, цӀеххьана царех, тутмакхашца йедда, цхьанна чохь нисвелира иза. Дийна космосан кема Мойя борт тӀаьхь тайп-тайпана халкъаца дедда лела. Ткъа цӀоганна тӀехь къиза космосан тӀемлой бу, шайх шалхо лелош машарбийриш а олуш.

Крайтона тайп-тайпанийна космосан расанийн барт бан беза, уьш делан кхелаца нисбелла «цхьаьна кеманна чу», оцу гӀеранах дика команда йан йеза, кеманан экипаж — левиафана Мойя йан йеза.

Мойян йу шортта хикеманан тӀера майданаш а, бӀенаш залаш а. Цуьнан цхьаъ бен йоцу дуьхьало — иза сихдийриг ду, болх бо серлонан сихаллел чехка. Цуо Мойян тӀехьарчайо седарчийн чан, иза бӀаьрга негӀар тохале кхоченан йукъахула дӀасалела, Паналлин вукха агӀор декъе кхочуш. Цунах олу «седарчий кхоссадарар».

Иштта Крайтонна, оцу тамашена кхолламех бакъ йолу бертахь йолу команда хуьлу, цуьнан дукха хиламаш хуьлу шен новкъахь.

Крайтона сихха шен мостагӀий гулбо, доттагӀий карабо, уьш хуьлу и бевдда лела тутмакхаш. Дерриг хьалхарчу шарахь Крайтона дӀа ца доккху астронавтан духар, ша воьллачу шен дуьне некъ лоьху.

Мойин тӀехь вовшахкхетта: лаксианан тӀемло Ka ДӀарго, дельвийн цӀу-аьзни ПаӀу Зото Заан, вожийна Хайниран Империн Доминар Райджел XVI-гӀа, ткъа кхин а машарбечарех цхьаъ — Айрин Сун, тӀаьхьуо царех кхета кхин а ладаме ши турпал — Чиана а, Старк а.

Кхин дӀа йаккхар
----------------

2014 шеран февралехь хаамаш гучабийла бевлира *Farscape* сериал кхин дӀа йаккха йолайаларх. 2014 шеран апрелехь WonderCon конвенцехь О'Бэннон Рокнис Nerdacy тӀечагӀдира Farscape тӀехь болх беш бу аьлла, амма цкъачунна, чӀогӀа хьалхара тӀегӀанашкахь. 2017 шо чекхдолуш The Paley Center for Media интервью луш О'Бэннона йуха а чӀагӀдира фильм тӀехь болх беш бу аьлла.

2018 шеран августехь *Den of Geek* интервьюхь Хенсон Брайанан дийцира хӀун чулацам бу *Farscape* йухайерзаран. «Со чӀогӀа гӀерта, кхин дӀа гӀертар а ву. Амма цкъачунна иза оьшург йац». Цуо тӀетуьйхира: «Иза оха кино йаккхаран, цунна тӀаьхь болх беш максимум ницкъ тӀебахийта беза, меттигех цхьаъ йу. Хаало хьалха цхьа хӀама ца тоар, кхета хӀинца дерриг тӀе ца тоьий. Ткъа иза бакъдолуш тхоьх дозу».

2018 шарахь *Jim Henson's Creature Shop Challenge Live!* Брайан Хенсона кхайкхийра:

> Фанатийн хазахетар доккха ду, амма иза йохка хала ду. Амма — со дукха хан йу фильм йаккха гӀерта, берриш гӀелбелла — дикка, со а гӀелвелла — *Farscape* лаьцна исбаьхьаллин филь йаккха баьхна хаза. Со хӀинца йаьккхина ваьлла хӀара фильм [*Баккхийчеран тайнагаш*], цуо боккъала а тӀебахийтинера 16 беттана сан тидам. Со йухахьоьжуш ву *Farscape* фильме, фильман йохалла дикка кӀезиг хила тарло, и истори йийца. Иштта, аса цхьаъ дан ойла йийр йу телевизионехь оцу фильман меттана. Лондонехь оха хӀинца «Ӏаьржа кристаллах» дийриг [ *Ӏаьржа кристалл: Дуьхьалонан мур*]. Ишттачу кепара, потенциал йу *Farscape* иштта цхьаъ дан. Бакъдерг дийцичий? Со хӀинца а йоккхачу энтузиазмаца хьоьжу *Farscape*, со гӀийтира иза фильманна адаптаци йан, амма тешна вац иза сайн нислур ду аьлла. 
> 
> 

### Комиксаш

*Farscape* йухайирзина комиксашка 2008 шарахь The Jim Henson Company а, Boom! Studios йукъара накъосталла бахьнехь. 4 арахецарх лаьтта кхо мини-сериал («*The Beginning of the End of the Beginning», «Strange Detractors»,* «Gone and Back*») арахийцира 2008 шеран декабрера 2009 шеран июнь кхаччалц, хӀора беттан* Farscape *сереш йолайаллалц. Иза лаьттира йеа сюжетан бух тӀера нартолах:* «Тилделла орамаш» *(4 арахецар),* «Ӏуьйренан цӀен стигал» *(4 арахеца),* «Компульсеш*» (4 арахецар),* «Талланза мехкаш къуьйсу тӀом» *(12 арахецар).*

BOOM! цӀейолу коьрта сери йоцуш, кхин а арахийцира йеа арахецарх лаьтта кхоъ мини-сериал 2009 шеран апрелера 2010 шеран март кхаччалц цӀе *Farscape: Uncharted Tales* йолуш. *«Плача ДӀаргон»* сурт хӀоттадо телесериалан кхоалгӀачу шарахь, оцу хенахь *«ДӀарго зиер»* а, *«ДӀаргон квест»* а хилира кхоалгӀа а, доьалгӀа а шерашна йукъахь.

### Ловзарш

Видеоловзар «Farscape: The Game», телесериалан бух тӀехь дина, Red Lemon Studios, арахецна 2002 шеран йуккъехь Microsoft Windows программина. Ловзаран гӀуллакх хуьлу хьалхарчу шеран дохаллехь, цунна йукъахь телесериалан актерийн хӀоттаман оригиналан аз ду. Ловзарех олуш дерг гӀуо дара, дукхаха болу рецензихой реза бацара гӀийла ловзаран механикина.

Текхан ролан ловзар *Farscape* арахийцира Alderac Entertainment Group олучу тобано 2002 шарахь. Цуьнан бух бу d20 системин тӀехь, шена чохь йу телевизионан кхоченехь ца хуьлу хӀуманаш а. Ловзарехь ду Р. А. ДеКандидон Китан оригиналан дийцар а, сериалан хьалхарчу шарахь йукъайолу «Жима итт хьаша» цӀарца. 2003 шарахь ловзарна номинаци йира ENnie совгӀатца *уггаре дика графикин дизайн а, макет а*, *d20 уггаре дика ловзар*.

Билгалдахарш
------------

1. ↑   (нем.)
2. ↑  Farscape: Sci Fi Series to Return in Web Episodes (en-US) (2007, 2 август).
3. ↑  *Darren* Farscape Comes To Amazon Prime, With Mini-Series Remastered In HD » GateWorld (en-US) (2019, 18 март).
4. ↑  *Garcia, Frank; Phillips, Mark.* Science Fiction Television Series, 1990-2004: Histories, Casts and Credits for 58 Shows. — McFarlan, 2008. — С. 96. — ISBN ISBN 978-0786491834.
5. ↑  *Prucher, Jeff.* Brave New Words: The Oxford Dictionary of Science Fiction. — Oxford University Press. 2007. — С. 72. — ISBN ISBN 978-0195305678.
6. ↑  Monjo pens HBO pilot, Farscape movie.
7. ↑  Farscape movie "not out of the question" (en-GB) (2013, 4 апрель).
8. ↑  "EXCLUSIVE: 'Farscape' Movie Confirmed, But is in Very Early Stages".
9. ↑  *Sofia Arnold* Somewhere Over the Wormhole: "Farscape" 15 Years Later (ингалс.) (2018, 4 май).
10. ↑  *jbindeck2015* Brian Henson interview: The Happytime Murders, puppets, Muppets and Farscape (en-US) (2018, 24 август).
11. ↑  *Mary Anne Butler* Brian Henson Offers Updates on His 'Farscape' Movie (ингалс.) (2018, 4 сентябрь).
12. ↑  CCI: Rockne O'Bannon on BOOM!'s "Farscape" Comics - Comic Book Resources (2014, 29 ноябрь).
13. ↑  Farscape Ends Again - Ongoing Comic Series Reaches Its Finale | Front Towards Gamer (2014, 29 ноябрь).
14. ↑  Preview: Farscape: D'Argo's Lament #1 - Comic Book Resources (2014, 29 ноябрь).
15. ↑  Farscape: The Game (pc: 2002): Reviews (2009, 21 июнь).
16. ↑  "The ENnie Awards- 2003 ENnies Archive".

Хьажоргаш
---------

* Медиафайлаш Викилармехь

* Официальный сайт телесериала от Брайана Хенсона

| ⛭Syfy телеканалан передачаш |
| --- |
| Хьалхарлера | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1990-гӀа | 
* Ӏаламан йисттехь
* Хьалхара тулгӀе
* *FTL Newsfeed*
* Дикалла зуламан дуьхьала
* Бух боцу Ӏаьржалла
* 3000 шеран къайлаха театр
* Паранормалан хиламаш
* Текхарш
* Седарчийн кевнаш: SG-1
* Парадокс

 |
| 2000-гӀа | 
* Андромеда
* Седарчийн крейсер «Галактика»
* Ӏаьржа сту лоцург
* ТӀаьхьахехкар
* Хроника
* Воьду меттиг — бакъдерг
* Доктор Мила
* Дрезденан файлаш
* *WWE ECW*
* Ца духуш!
* Эврика
* Марсадалар
* Флэш Гордон
* ГӀаларташна тӀехьа таллархой
* ГӀаларташна тӀехьа таллархой академи
* ГӀалартийн ларрашца
* Ца го адам
* Тилла Тилла цӀа
* Дан лучул дехьара
* Онда бӀар Джейн
* *Proof Positive*
* КӀелхьардолийла
* Къиза ловзарш
* Верн Жюлан къайлаха хиламаш
* Седарчийн кевнаш: Атлантида
* Седарчийн кевнаш: Ӏалам
* Дегор
* Ваьдйина космос
* ДӀадохкийла 13
* *WCG Ultimate Gamer*
* Хьанна лаьа супертурпал хила?

 |
| 2010-гӀа | 
* ТӀаьхье
* Альфа адамаш
* Доллучунна ницкъ кхочу ДжонсонгӀар
* *Bazillion Dollar Club*
* ЦӀарматах лаьцна легендаш
* Адам хилар
* Катоьхнарг
* ЦӀийн тӀехьахахкар
* Каприка
* Континуум
* Бодане матери
* *Deep South Paranormal*
* Кхайкхар
* Доминион
* *Dream Machines*
* Арадовлийна
* Факт йа кхоьллинарг: Паранормалан хиламаш
* *Fangasm*
* *Ghost Mine*
* ГӀалартан тӀемаш
* *Haunted Collector*
* ГӀалартийн некъ
* *Haunting: Australia*
* Хейвен
* Спираль
* Косплейн турпалхой
* Голливудан хазна
* *Hot Set*
* Корпораци
* *Jim Henson's Creature Shop Challenge*
* Роган Джо: Дерриг хӀуманех хеттарш
* *Killer Contact*
* Легендаш лоьхуш
* ЦӀийн кхайкхам
* *Marcel's Quantum Kitchen*
* ТӀеман хроника
* Некъан цӀармат
* Берзина Вегас
* *Opposite Worlds*
* Юран муьрера ков: Керла дуьне
* *School Spirits*
* Синдбад
* Космосан йийсарехь
* Бода боссар
* И тамашена ду!
* *The Wil Wheaton Project*
* *WWE NXT*
* *WWE SmackDown*
* Таллархой
* Олимп
* Интермашано сан дахар талхийна
* Жинашца тайначеран тӀемаш
* Трой: Урамера бозбуунчалла
* КӀорга сийна хӀорд 2
* 12 маймал (2015—2018)
* Вайнона Эрп (2016—2021)
* Нулан канал (2016—2018)
* Хэппи (2017—2019)
* Киллджойс (2015—2019)
* Криптон (2018—2019)
* ДоьгӀначух тешар (2017)
* Z къам (2014—2018)
* Ирча класс (2019)
* Буьйсанан йуккъехула тӀема леларш (2018)
* Бозбуунча (2015—2020)
* Ван Хельсинг (2016—2021)

 |
| Мини-сериалаш | 
* Пхи де дисна буьйса йуккъе йаха
* Алиса Ӏаламатийн махкахь
* Хьалавигар
* Седарчийн крейсер «Галактика»
* Бераллин чаккхе
* Нибелунгийн чӀуг
* ХӀордал дехьара бозбуунча
* Ӏаламан йисттехь: Дуьне къовсу тӀом
* БӀаьргашца цӀейуьллург 2: Дерриг йуха дар
* ГӀамаран барз
* ГӀамаран баьрзан бераш
* Неверленд
* Эркан дуьненан деланаш
* Лачкъийнарш
* Бермудийн кхосаберг
* Йайна чоь
* Бозбуунчалла лелийна паччахьалла
* Супертурпалхо
* ХӀазнийн гӀайре

 |

 |
| Карара | 
* Космосера хьажийнарг (2021 ш. дуьйна)
* Конмэн (2017 ш. дуьйна)
* *Cosplay Melee* (2017 ш. дуьйна)
* Йуьхь йоцуш (2011 ш. дуьйна)
* Йуьхь йоцуш: Игра (2017 ш. дуьйна)
* Паранормалан теш (2011 ш. дуьйна)

 |
| Хинйерш | 
* *Camera Ready* (TBA)

 |

| ⛭Уггаре дика кинохӀотторна «Сатурнан» совгӀат |
| --- |
| 
* ТӀедеина къам: ТаьӀна анасиз (1995)
* ТӀедеина къам: Миллениум (1996)
* Доктор Мила (1997)
* Къегар (1998)
* БӀешеран мох (2000)
* Эккхар (2001)
* Джек а, Кхоьшан дитт а: Бакъ долу дийцар (2002)
* Лечкъийнарш (2003)
* Седарчий «Галактика» кема (2004)
* Ӏаламан йисттехь: Дуьне къуьйсу тӀом (2005)
* Ӏадоран говзанчаш / Бермудийн кхосаберг (2006)
* Библиотекахо 2: Сулейман Паччахьан Копешка йухадар (2007)
* ГриффингӀар: «Айсина йалта» (2008)
* Библиотекахо 3: Иудин кедан наьӀалт (2009)
* Торчвуд: Дуьненан бераш (2010)
* Лела белларш (2011)
* Лела белларш (2012)
* Дерриг доккха зуламе (2013)
* Дерриг доккха зуламе (2014)
* Ӏаршийн ловзар (2015)
* Доктор Мила: «Ривер Сонган майранаш» (2016)
* 11.22.63 (2017)
* Твин Пикс: Йухавар (2018)
* Мандалорхо (2021)
* Оби-Ван Кеноби (2022)

 |
| «Сатурн» СовгӀат |