**Ксеригордо́нан гуо ла́цар** — коьртехь Рено де Брей волу Ахархойн жӀарахойн тӀелатарехь ахархоша-жӀарахоша дӀалаьцна Ксеригордон гӀопан, инарла Эльханешан баьччаллица, сельджукаша гуо лацар. ГӀап ларйархой хи доцуш бисина, гуо лацаран бархӀ де даьлча карабахара 1096 шеран 29 сентябрехь. Ткъа цхьаболу жӀарахой реза хилира ислам тӀеэца, ткъа ца эцнарш байира.

Хьалхара истори
---------------

Ахархойн-жӀарахойн эскар охьадоьссира 1096 шеран 6 августехь Жима Азехь, лагерца севцира Никейн къилбаседа-малхбузехьа Циветотехь, оцу хенахь Никей Конин султанатан коьрта шахьар. Къона султан Кылыч-Арслан I оцу хенахь малхбалехьа тӀамтӀехь вара, ДанишмендгӀаьрца.

ЖӀарахойн коьрта эскаре хьожуш низам доьхна ахархой-жӀарахой лулара йарташна тӀелета буьйлабелира. Уьш тобанашка гуллуш, цхьана хенахь тола а туьйлира совцо гӀерта Никейн гарнизонал. Рено де Брей коьрте хӀоьттира 6000 немцочун тобанан (лангобардаш а, алеманнаш а), царна йукъахь 200 гергга къонаха а вара. Рено реза вацара Никей гергара талорийн жамӀашна, иза кхин а гена Ксеригордоне, гӀап малхбалехьа деа дийнан новкъахь, вахара цигахь тӀелатаран бух билла. 1096 шеран 18 сентябрехь Ренос атта иэшийра Ксеригордонан гарнизон.

Кылыч-Арслан I-чо жӀарахой совцор тӀедиллира инарлин Эльханешан 15 эзар эскаран баьччалла, эскар лаьттара коьртаниг дошлойн пхарчхойх.

ТӀом
----

Эльханеш кхечира Ренос Ксеригордон дӀалаьцначул тӀаьхьа кхо де даьлча, 21 сентябрехь, гӀопан гуо лецира. Туркойн дошлой леларан сихалло немцой бохийра, уьш гуо лацаре хьоьжуш бацара, цундела йуъчуьнца а, молчуьнца а кечам ца бинера. Цул сов, гӀопехь тӀаьхьлон дитина хи а дацара:

>  Тхан нах чӀогӀа хьогах болуш шайн говрийн а, ишакийн а цӀий муьйлура, кхечара шайн доьхканаш а, йовлакхаш а чухоьций, уьш Ӏуьйдуш хи мала гӀертара… цхьаболчара хьатӀ канаш чу а тоьлуш, иза муьйлура, ткъа кхечара тӀуьна латта охкий, букъ тӀе буьйшура харш чу, хьогаллин бала байа а, дегӀ шелдан а
> 
> 

ЖӀарахошна гӀо ца кхечира. Цхьаболчу талламхоша гойту, туркоша ши шпион вахийтанера, Ксеригордонехь хьалха санна кхерамаза ду, Никей Рено де Брейс дӀалаьцца аьлла Циветотера жӀарахойн лагерехь эладит хеца. Кхечара билгалдоккху, жӀарахойн тхьамданашна йукъахь барт ца балора, тӀаьххьара, октябрехь Ксеригордоно тӀом сацийна, гӀала дӀайелла аьлла хабар кхаччалц.

БархӀ дийнахь жӀарахоша дуьхьало йира хьогаллина а, туркойн пхерчийн догӀанна а, кӀурин атакашна а. ТӀаьххьара немцойн тхьамдано карадахар кховдийра. ГӀап дӀайелира 1096 шеран 29 сентябрехь а. Цхьаболчу жӀарахоша тӀеийцира ислам дин, иман ца диллинарш леш бира, цхаберш байира. 

Рено де Брейх болу хаамаш чолхе бу. Цхьаболчара гойту, иза вира гуо лацаран йуьххьехь, туркойн хин шаьлгаш схьадаха гӀерташ волуш, кхечара — иза велла гуонехь йа ислам тӀеэцна.

ТӀаьхье
-------

Ксеригордон йоьжначул тӀаьхьа Кылыч-Арслан I-чо шен эскар дахийтира ахархошна-жӀарахошна Циветота гергахь Никейн новкъахь кӀело йан.

Билгалдахарш
------------

1. ↑  August. C. Krey, *The First Crusade: The Accounts of Eyewitnesses and Participants*, (Princeton: 1921), 71-72

Хьажа кхин а
------------

* Ахархойн жӀарахой тӀелатар

| ⛭Гергара Малхбалехь жӀарахойша тӀемаш дар |
| --- |
| Дуьххьарлера жӀарахойн тӀелатар | 
* Ксеригордон
* Циветот
* Никей
* Дорилей(1)
* Антиохи(1)
* Антиохин Ӏоман гергара тӀом
* Антиохи (2)
* Маарра
* Нартол[en]
* Къудс-ГӀала(1)
* Аскалон(1)
* Арсуф(1)[en]

 |
| ТӀелатарашна йукъахь | 
* Мелитенан гергара тӀом
* Мерзифон
* Гераклей(1)
* Гераклей(2)
* Ар-Рамлат(1)
* Ар-Рамлат(2)
* ХӀарран
* Артах
* Ар-Рамлат(3)
* ТӀарабулус(1)
* Сайда
* Шайзар(1)
* Аль-Саннабра
* Сармин
* ЦӀийн аренан тӀера тӀом
* Хаб
* Йафа а, Сур а
* Ибне
* АӀзаз
* Марж аль-Саффар
* Баарин
* Шайзар(2)
* Эдесса
* Босра

 |
| ШолгӀа жӀарахойн тӀелатар | 
* Дорилей(2)
* Эфес
* Меандр
* Кадмус
* Димашкъ

 |
| ТӀелатаршна йукъахь | 
* Инаб
* Айнтаб
* Аскалон(2)
* Хулат
* Аль-Букаййа
* Бильбейс(1)[en]
* Хьарим
* Аль-Бабейн
* Бильбейс(2)[en]
* Дамьетта(1)[en]
* Монжизар
* МарджӀуюн
* Йакъубан гечо
* Бельвуар
* Аль-Фуле
* Эль-Карак
* Крессон
* Хаттин
* Къудс-ГӀала(2)
* Тир

 |
| КхоалгӀа жӀарахойн тӀелатар | 
* Кони
* Ӏакра(1)
* Арсуф(1)
* Йафа

 |
| ДоьлгӀа жӀарахойн тӀелатар | 
* Зара
* Константинополь

 |
| ПхоьалгӀа жӀарахойн тӀелатар | 
* Къудс-ГӀала(3)
* ДамйатӀа(2)

 |
| ЙалхолгӀа жӀарахойн тӀелатар | 
* Къудс-ГӀала(4)
* Форби

 |
| ВорхӀалгӀа жӀарахойн тӀелатар | 
* ДамйатӀа(3)
* Эль-Мансурат
* Фарискур

 |
| Чаккхенца жӀарахой лахкар. | 
* Кайсери[en]
* Хьайфа[en]
* Арсуф(2)[en]
* Антиохи(2)

 |
| Чаккхенца жӀарахой лахкар | 
* КъалӀат Хьусн
* ТӀарабулус(2)

 |
| Чаккхенца жӀарахой лахкар | 
* ТӀарабулус(3)
* Ӏакра(2)
* Арвад

 |