ЭнгельмангӀеран баганаш субальпийн асанехь, Йуккъера Колорадо
**Суба́льпийн а́са** — биом: географин а, ломан а аса, лаьтта дечиган ораматийн дозанал лахахь, ломан-хуьнан асанал лакхахь.

Субальпийн асанера температура аьхка, довхачу мелхан дийнахь, хьалайолу максимум +24 °C кхаччалц, ткъа кхечу деношкахь ца кхочу +16 °C а. ГӀоролаш хила тарло шеран муьлххачу заманахь. Ӏаьнан температураш, лахарчу локхаллашкахьчул, шортта лакхара хила тарло, амма лакхара йу —23 °C, оцу хенахь лаьтта стомма лайн чкъор дуьллу, иза лаьтта 6—8 баттахь, ткъа цхьаццанхьа алсама гулделчехь аьхкий бен ца деша. Конвекцин йочанаш, дукха хьолахь лайн чимаш йа къора.

Асан локхалла тайп-тайпана йу шоралле хьаьжжина. Масала, Кавказехь а, Альпашкахь а субальпийн аса ю 1700—2300 м хӀордан тӀегӀанал лакхахь, Гималайшна къилба басешкахь 3200—4000 м лакхахь, ткъа лакхара шораллашкахь цуьнан тӀегӀа цӀеххьана охьайолу (масала, Курилийн гӀайренаш тӀехь иза охьайолу хӀордан тӀегӀане).

Флора а, фауна а
----------------

Субальпийн ораматаш кхуллу йукъараллаш, дуьненан тайп-тайпанчу кӀошташкахь, 4 тобане тоьхна хила тарло:

* лекха бецийн субальпийн байнаш;
* лоха кхуьу коьллийн йукъараллаш, царна йукъахь кӀела яьржа кепаш а;
* лоха кхуьу бецех лаьтта беса байнаш;
* паркан тайпана серлаевлла хьаннаш — субальпийн нилха хьаннаш а, гома хьаннаш а.

### Къилбаседа Америкин лаьмнаш

Тархийн лаьмнашкахь флоран амалехь ю алсама субальпийн пихта (*Abies lasiocarpa*) а, ЭнгельмангӀеран бага (*Picea engelmannii*). Лаха басешкахь кхуьу дитташ дац, масала, можа зез (*Pinus ponderosa*) а, хьарчийна шуьйра баган зез (*Pinus contorta*). Цхьаццанхьа ган тарло кӀан чкъор долу зез (*Pinus albicaulis*) а, остан зез (*Pinus Longaeva*), дугласи (*Pseudotsuga menziesii*), цхьанбесара пихта (*Abies concolor*), тайп-тайпана кепара жӀолам (*Juniperus*).

Ӏа хала хиларна а, дааран хьост цатоарна а меттигера фауна чӀогӀа кӀезиг ду. Наггахь оцу локхаллашка хьалайовлу черчий а, пума а. Кхузах деха декха дийнатех билгалдаккха мегар ду цӀокъ, Америкин кӀайн пхьагал (*Lepus americanus*), америкин са́лор (*Martes americana*), тайп-тайпана тарсалш; олхазарех — ломан гайка (*Poecile gambeli*) а, кӀуж болу айсина сойка (*Cyanocitta stelleri*), ткъа иштта бухӀанаш, поползнеш, вьюрокаш.

Хьажа иштта
-----------

* Альпийн аса
* Ломан-хьаннийн аса

Билгалдахарш
------------

1. ↑  «Субальпийские луга» на сайте ecosystema.ru

Хьажоргаш
---------

* статья «субальпийские луга» на сайте ecosystema.ru

| ⛭Ӏаламан зонаш |
| --- |
| Латта | Арктикан ло-аре | Антарктикан ло-аре | Тундра | Хьунтундра | Баганан хьун — Тайга | Бухара тайга | Иэелла хьун | ГӀенан хьун: шуьйрагӀенан хьун а, жима гӀенан хьун а | Хьун-аре | Аре | АхгӀум-аре | ГӀум-аре | Саванна | Субтропикан хьун | ДогӀан хьун | Тропикан хьун | Хийцало-тӀуьна тропикан хьун | Джунглеш | Екъа тропикан хьаннаш | ТӀуьна тропикан хьаннаш: Манграш, Сельва, | Дохкан хьаннаш | Альпийн | Субальпийн | Нивалан | ДуьненаюккъерахӀордан | Локхаллин асалла | Бердан йисттера а, уьшалаш хилла а: ТогӀи, Уьшалш, КӀайн латташ, Маршаш, Уьшалш чуьра а, уьшалш ден а барамера асан хьаннаш | Адама баьккхина Ӏам | Хьехаш |
| Дуьненан океан | Супралиторалан зона | Литоралан зона: Манграш | Сублиторалан зона | Неритийн зона | Диллина океан зона | Батиалан зона | Псевдобатиалан зона | Псевдоабиссалан зона | Талассобатиалан зона | Абиссалан зона | Ультраабиссалан зона | Маржанийн рифаш | Континенталан шельф | Пелагийн зона | Океанан бух | Аганаш: апари а, рифт а | Юккъера-океаний даккъашкара гидротермалан хьосташ | Пакан ша | Боьра хин бецийн хьун | Хикхоче: дельта а, эстуари а. |
| Биологи — Географи — Экологи |