Нохчийн кешнаш (хьост "Потто В. А. История 44-го Драгунского Нижегородского полка. - СПб. 1892-1908.")
Чарташ Бостонехь
Хьаькна геннаш долу дитт кепара чурт
**Чурт** — веллачун билгалонна йа иэсанна хӀоттийна бетонах боьттина тӀулг, жӀар, тӀулг, скульптура йа архитектурин хӀоллам.

Чарташ (йа хӀолламаш) дукха хьолехь до ондачу тайпана Ӏаламан тӀулгах (мармарах, кир-маьӀданах, гранитах, габброх, лабрадоритах, гӀайракхах и т. д.) йа бетонах кепа дутту. Дукхаха нисло мармаран (гранитан) цуьргех. Наггахь мекха ца дулу болатах иэс хӀоттайо, цкъацца дечигах до.

Чурт тӀаьхь дукха хьолехь йазйо веллачун цӀе, вина а, велла а терахьаш, керстачара эпитафи йазйо, бусалбачара къуръанан айаташ а, делан цӀераш а йазйо, суьлханаш, Ӏаса, гӀаблин бустамаш дохку. Цхаболчара хӀиттадо суьрташ (йа зорба тоьхна, йа тӀулг аьгна). ХӀинца леладо суьртийн компьютеран агар. Чуртан кеп йозу дуккха а факторех: веллачун весетах, динан а, йукъараллин ламастех, доьзалан таронех, иштта кхин а.

Веллачун чурт хӀотторан хан иштта йозу дукха факторех: динан ламастех, гергарчеран таронех.

Чартийн тайпанаш
----------------

*Дитт кепара чурт*
Уггаре даьржина чуртийн тайпанаш — бетонах доьттина чурт, экъа, жӀар. Амма, цхьацца факторашка хьаьжина, масала таро, чурт хила тарло хӀоллам (керстачеран — бюст), йа зугӀар.

**ЖӀар** хӀоттайо керстачеран кешнашкахь. ЖӀаран тайпа доьзна веллачо лелийна керсталлех. Йаьржина Малхбален Европехь (малхбузен мехкашкахь дакъа дӀадуллу чурт (стела) буха), ткъа кхин а — йукъара а, цӀеххьана а дӀабохкар нисделча; тӀаьхьарчу заманахь, дукха хьолехь хӀоттадо цхьаьна ханна чурт. Иза до, коьртаниг, дечигах (хӀетте нисло тӀулгийн жӀараш кепара а).

**Чурт** — дуьненахь уггаре даьржина тайпа ду. ХӀиттадо белларш лаьттах бухку массо а динийн кешнаш тӀехь. Чарташ муьлхха барамехь а, беса а, дизайнехь а хуьлу — чӀапа экъанан тӀера къубан цоколь тӀекхаччалц а, деакӀуон тӀера гоьргачун тӀекхаччалц а. Кхин а даьржина "чкъуьйриг" кепара чарташ, хьалха агӀора шардина, кхечу агӀора аьгна. Вукха агӀора тӀехула а, "чкъуьйриган" агӀонаш тӀехь а хила тарло киртигаш, шурфийн ларраш, бурун ларраш, кхин дӀа а. "Чкъуьйриган" барамаш тайп-тайпана хуьлу. Католикин мехкашкахь а, Исраилехь а чарташ кӀайн до, ткъа православин а, протестантийн а — Ӏаьржа. Бусалбачарна гӀоле хета кӀайн йа гӀамаран басахь чарташ.

**ХӀоллам** — лакхахь ирло лекха чурт — хӀоттадо алсама нах боьхкинчу кешнашна тӀехь. ХӀолламаш даьржина а, дукха а ду. ХӀиттадо, коьртаниг, советийн тӀемлойн монументашна тӀехь.

**Экъа** — иштта даьржина чуртан тайпа ду. Чуртах къаьста каш тӀейиллина хиларца. Экъанаш лелайо дукхах дерг католикин а, протестантийн а мехкашкахь.

Нисло чарташ-саркофагаш а, айина меттигца билгалдаьхна кешнаш а.

**Статуя** хӀоттайо гӀарабевллачу нехан, тӀемлойн, хьалдолчу нехан кешнаш тӀехь. Уггаре йаьржина статуян кеп — бюст (доьхка я накха ма-барра дина адаман коьртан сурт). Статуя йо борзанах, базальтах йа мармарах.

Суьрташ
-------

* Чурт КостромехьЧурт Костромехь
* Килкеннера шира чарташ (Ирланди)Килкеннера шира чарташ (Ирланди)
* Кельтийн жӀар кепара чарташ (Шотланди)Кельтийн жӀар кепара чарташ (Шотланди)
* Эрмалойн чурт (хачкар), Ламанан Карабах, XII бӀешеран чаккхеЭрмалойн чурт (хачкар), Ламанан Карабах, XII бӀешеран чаккхе
* Жуьгтийн чурт Тюменехь (велларг хилла коэн)Жуьгтийн чурт Тюменехь (велларг хилла коэн)

Хьажа кхин а
------------

* Медиафайлаш Викилармехь

Викидошаман логотипВикидошаман логотип Викидошам чохь бу йаззам **«Чурт»**
* Шираоьрсийн чарташ
* Жуьгтийн кешнаш тӀера чарташ
* Акрополь
* Кремлан пенан йистера Некрополь
* Кешнаш
* Катакомбаш
* Колумбареш
* Зийараташ
* Кенотафаш

Билгалдахарш
------------

1. ↑  Группа антропоморфных надгробий из некрополя Мирмекия — тема научной статьи по истории и историческим наукам, читайте бесплатно текст научно-исследовательской работы в электро…
2. ↑
3. ↑  *Гизиева Ксения Юрьевна.* Принципы типологии намогильных сооружений на городских кладбищах // Вестн. Том. гос. ун-та. История. : статья. — 2013. — № №4 (24).
4. ↑
5. ↑  *Колосова И.И. Медведева А.Б.* ИСТОРИЯ ФОРМИРОВАНИЯ КУЛЬТУРЫ ЗАХОРОНЕНИЙ РУССКОГО ГОСУДАРСТВА В X - НАЧАЛЕ XX В (русский) // ВЕСТНИК ТОМСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО АРХИТЕКТУРНО-СТРОИТЕЛЬНОГО УНИВЕРСИТЕТА : статья. — 2014. — № 3(44).

Хьажоргаш
---------

* *Чурт* — хӏара Советан йоккхачу энциклопеди чуьра йаззам бу.
* Сообщество, посвящённое надгробиям
* Надгробие как исторический документ: региональный аспект Архивйина 2016-03-22 — Wayback Machine
* Процесс изготовления надгробия