**Федералан автомобилан некъ М-3 «Украина»**  (бевза **Киевн шоссе** цӀарца а) — федералан маьӀнийн автомобилан некъ Москох — Калуга — Брянск — Украиница долу пачхьалкхан доза (МАПП «Троебортни»). Европин маршрутан хӀоттаман дакъа E 101. Бохалла — 509 километр. Некъ баран план хӀоттийна 1934 шеран ССРС совхалкоман сацамца Советийн Союзера хьалхара автомагистралех цхьаъ санна. Чаккхенца бина баьлла 1976 шарахь.

Маршрут
-------

Федералан автонекъ М-3 болало Ленинан проспект а, МХӀАН а вовшахкхетачура, кхин дӀабоьду къилба-малхбузен агӀор Москохан Новомосковскан административан гуонан латтан тӀехула, чекхболу Москох гӀалин Солнцево кӀоштан а, Внуково аэропортан а къилбехьахула, кхин дӀа Москохан Троицкан административан гуонан Крёкшинон латтан тӀехула, цул тӀаьхьа Москохан областера Наро-Фоминскан кӀоштахула (Крёкшино — Селятино дакъа), кхин дӀа йуха а Москох гӀалахула (Селятино — Киевн дакъа), йуха а Москохан областан Наро-Фоминскан кӀоштан латта тӀехула, Наро-Фоминск гӀалин къилба йистехула. А107. тӀехваллалц бу хӀокху заманан шеддаш долу шера некъ, некъан тӀехула гӀашлойн дехьадовлийлаш йолуш, некъ боькъу асанаш йолуш, боламан 4-5 аса хӀора агӀор йолуш. 33-гӀа километрал тӀаьхьа некъ гатло кхаа асане кхаччалц хӀора агӀор а. Селятинехь некъ гатло шина асане кхаччалц хӀора агӀор.

Цул тӀаьхьа некъ боьду Калугин областан махкахула, чекхболу Балабановохь А108. автонекъах, Обнинск дӀайолушехь чекхболу А130. Калугин уллехула болу гӀалин малхбузехьахула 16 километр йукъаметтиг йолуш, шорло 2 асане кхаччалц хӀора агӀор масех километр Р93. чекхьбаьллачул тӀаьхьа, кхин дӀабоьду Брянскан областехула къилба агӀор, Брянскан 10 километр малхбалехьахула чекхболу автонекъ Р120. масех километр Курскан областехула боьду, Москох — Орёл — Киев шира некъах кхеташ боьрзу къилба-малхбузехьа, тӀекхочу Украиница долчу пачхьалкхан дозанна.

Кхин дӀа некъ Украинин махкахула бу: автострада М-02 Киевн агӀорхьа.

Некъан башхаллаш
----------------

Некъан маьхаза декъашкахь хӀоттийна магийна 90 км/сахьт сихалла, нах беха меттигаш йоцург а, кхин бехкамаш боцург а, механ декъашкахь магийна сихалла 110 км/сахьт. МХӀАН тӀера араволуш хӀоттийна цӀе йоцу билгало «Нах бехачу меттиган чаккхе», ткъа 2013 шеран январехь Керла Москохара араволучехь, 66-гӀа км. дӀавоьрзийла йу Бекасово-2, билгало «Нах беха меттиган «Москохан» чаккхе» хийцина кӀайниг сийначуьнца. Иштта, тӀетоьхна меттигера сихаллин барам бу 60 км/сахьт, лелаш йац Рассудово а, Киевн поселкехь бен.

* Москохара Обнинске кхачале некъ доьазза йарташкахула чекхболу сихалла 60 км/сахьт охьайолу.
* Калуге дӀавоьрзийлера Брянскан областан Погребаш поселке кхачале хуьлу меттигашкахь 70 км/сахьт сихаллин бехкамаш, кхераме дӀавоьрзийлаш а йолуш.
* Погребаш посёлок йукъахула волуш сихаллин бехкам бу 60 км/сахьт. Кхин дӀа Российн Украиница долчу дозане кхаччалц меттигашкахь хаало 70 км/сахьт бехкамаш кхераме дӀавоьрзийлашна хьалха.

Калугера Российн а, Украинин а дозане кхаччалц новкъаца дуккха а охьенаш а, ирхенаш а йу, цигахь хьалхавала ца мега. Некъа тӀера билгалонаш, некъа йистошкара билгалонашца дубль йина йу.

Таханлера хьал
--------------

2014 – 2017 шерашкахь тобира Калугин областера некъ мах баккхаран бух тӀе а боккхуш. Тобеш бу 51-ра км тӀера 65-гӀа км кхаччалц 6 асане кхаччалц шорбеш, 65-гӀа тӀера 124-гӀа км мехах лелоран бухца богӀу шеддаш беш.

МХӀАН тӀера Внукове (31-гӀа км) кхаччалц некъ 8 асанца бекъна, кхин дӀа А108/А113 (51-ра км) кхаччалц 6 аса йу, кхин дӀа Рассудове (67-гӀа км) кхаччалц 4 аса йу дӀасакъастор а йолуш, цул тӀаьхьа А-108 км кхаччалц 4 аса йу боькъург йоцуш, кхин дӀа 124-гӀа км кхаччалц 4 аса йу йоькъургца а, гӀашлойн дехьаволийлашца а, аьрру агӀор дӀавоьрзийлашца а. 124-га км тӀера 194-гӀа км кхаччалц 4 аса, некъ мехах бу, сихаллин доза тоьхна 110 км/сахьт. 194-гӀа км Украиница дозане кхаччалц 2 аса йу.

Некъ боькъу керт чекхйолу Рассудовехь (58-гӀа км). Некъ буса серлабаьккхина бу МХӀАН тӀера Рассудове кхаччалц, кхин дӀа Киевн поселок тӀера Зосимовн ГӀум-аре экъане дӀавоьрзийле кхаччалц , ткъа кхин а 124-гӀа км 194-гӀа км кхаччалц а. Обнинскера, 124-гӀа км 194-гӀа км кхаччалц, «Бошмаш — Спорни» кхаччалц некъ тобина дика къовламца, некъа йисташкахула керташ хӀиттош, некъ боькъу керташ хӀиттош, серладохуш,светофораш йоцуш, светофор Головтеевехь механ декъехь йу, бина цхьаьнатӀегӀанан шеддаш а, Россера дуьххьарлера экодук а йолуш. Кхин дӀа Брянскан областан дозане кхаччалц некъан цхьацца аса йу шине агӀор, дикачу хьолехь а бу, тобина 2015 ш.. Брянскан областан дозанера Р120. автонекъах валлалц некъ иштта тобина бу. Дика къовлам а бу, дика некъан билгалонаш а йу.

Брянскан дехьа хьалха кхераме дакъош Синезерки посёлке дӀавоьрзийлера Навле кхаччалц, Брянск — Льгов цӀерпоштнекъан тӀай тӀера Локоть поселке дӀавоьрзийле кхаччалц. Цхьаццанхьа лилхина бара 20 см кхаччалц, 15-20 см кӀорга дара дара. Севске дӀавоьрзийлера дуккха агӀора дозанал дехьаволу пункте «Троебортни» кхаччалц некъ дика хьолехь бу.

Билгалдахарш
------------

1. ↑  Трасса М3 «Украина» на карте (оьр.)(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*).  www.rudorogi.ru. Теллина 2017 шеран 20 мартехь.
2. ↑  Скорость на платном участке М-3 «Украина» в Калужской области разрешат до 110 км/час (ru). Архивировано коч дечара 9 ноябрехь 2017. Хьаьжна 8 ноябрехь 2017.
3. ↑
4. ↑
5. ↑

Хьажоргаш
---------

* Трасса М3 «Украина» в «Вольной энциклопедии» Антона Кротова
* М-3: все камеры трассы
* Платный участок 124—173 км М3 «Украина» (Калужская область)

| ⛭Российн йукъара лело Российн Федералан маьӀнин автомобилан некъаш |
| --- |
| **М** | 
* М1 «Беларусь» (₽)
* М2 «ГӀирма»
* М3 «Украина» (₽)
* М4 «Дон» (₽)
* М5 «Урал»
* М7 «Ийдал»
* М8 «Холмогораш»
* М9 «Балти»
* М10 «Росси»
* М11 «Нева» (₽)
* М12 (₽)

 |
| **Р** | 
* Р21 «Кола»
* Р22 «Каспий»
* Р23 «Псков»
* Р56
* Р92
* Р119
* Р120
* Р132 «Дешин хӀоз»
* Р158
* Р176 «Вятка»
* Р177 «Поветлужье»
* Р178
* Р193
* Р207
* Р208
* Р215
* Р216
* Р217 «Кавказ»
* Р228
* Р229
* Р239
* Р240
* Р241
* Р242
* Р243
* Р254 «Иртыш»
* Р255 «Сибрех»
* Р256 «Чуйн некъ»
* Р257 «Енисей»
* Р258 «Байкал»
* Р297 «Амур»
* Р298
* Р351
* Р354
* Р402
* Р404
* Р504 «Колыма»

 |
| **А** | 
* А103 «Щёлковски шоссе»
* А104
* А105
* А106
* А107 «Москохан жима хӀоз»
* А108 «Москохан боккха хӀоз»
* А109
* А110
* А111
* А112
* А113 (ЙХӀАН) (₽)
* А114
* А118
* А119
* А120 «Петарбухан къибехьара аххӀоз»
* А121 «Сортавала»
* А122
* А123
* А130
* А132
* А133
* А134
* А135
* А136
* А137
* А142
* А146
* А147
* А148 «Курортан проспектан дублёр»
* А149
* А151
* А153
* А154
* А155
* А156
* А157
* А158
* А159
* А160
* А161
* А162
* А163
* А164 «Транскам»
* А165
* А167
* А180 «Нарва»
* А181 «Скандинави»
* А212
* А215
* А216
* А217 «ХӀордйистан аххӀоз»
* А229
* А240
* А260
* А270
* А280
* А-289
* А-290
* А291 «Таврида»
* А295
* А298
* А300
* А305
* А310
* А320
* А321
* А322
* А331 «Вилюй»
* А333
* А340
* А350
* А360 «Лена»
* А361
* А370 «Уссури»
* А371
* А375 «Малхбале»
* А376
* А381
* А384
* А391
* А392
* А401

 |
| 
1. 1 2  Дакъошкахь йа буьззина ГӀирмин махкахь, иза Россех схьатохар дуьненайукъарлоно къобал ца дина

(₽) — новкъахь мехах дакъош ду |

| ⛭Москохан шоссе |
| --- |
| 
Алтуфьевон
Аминьевон
Андроновкин
Афанасовон
Белокаменни
Беседин
Богородски
Боровски
Варшавин
Внуковон
Волоколамскан
Воробьёвон
Востряковон
Головинон
Дмитровн
Долгопруднин
Заводан
Загородни
Звенигородан
Иваньковон
Измайловон
Карачаровон
Каширин
Керладачни
Керлакуркинон
Керларязанан
Керласходнин
Керлаухтомски
Керлацарицынон
Коломнин
Коровинон
Косинон
Куркинон
Ленинградан
Машкинон
Медведковон
Международни
Можайскан
Нагорни
Носовихин
Обводан
Открыти
Очаковон
Пакгаузан
Перовон
Подольскан
Путилковон
Пятницин
Рублёвон-Успенскан
Рублёвон
Сколковон
Строгинон
Сусоколовски
Фрезер
Хорошёвон
Челобитьевон
Шелепихин
Шереметьевон
Ширакалугин
Ширакаширин
Ширамарьинон
Шираможайскан
Щёлковн
Энтузиастийн
Ярославлан
 |
| Зеленоград: | 
Кутузовон
Фирсановкин
 |
| Керла Москох: | 
Брестан
Ворсински
Голохвастовски
Гуляевски
Зайцевски
Зинаевски
Ивлевски
Калугин
Керлагромовски
Керламихайловски
Керлатроицкан
Киевн
Коммунарийн
Лопаснян
Остафьевски
Ракитки
Рязанан
Сипягински
Филатовски
Филимонковское
Ширагромовски
Ширасвитински
Щитовски
 |