**Ба́лтикин хӀорд** (пол. *Morze Bałtyckie*, нем. *Ostsee*, л.-нем. Oostsee, швед. *Östersjön*, дат. Østersøen, фин. Itämeri, эстон. Läänemeri, латыш. Baltijas jūra, лит. Baltijos jūra) — Еврази материкан чоьхьара хӀорд, лаьтта Къилбаседа Европехь (кӀеззиг лоцу Малхбуза а, Малхбале а Европин бердаш). Атлантикин океанан бассейн йукъара бу.

Балтика хӀордан къилбаседа йисттера меттиг ю Къилбаседа полюсан гуонан гергахь (65°40' къ.-с. ш.) гергахь, къилба йисттера — Висмар гӀалин гергахь (53°45' къ.-с. ш.).

Малхбузен йист лаьтта Фленсбурган кӀоштахь (9°10' м-бале д.), малхбален йистт — Петарбухан кӀоштахь (30°15' м-бале д.)

ХӀордан майда (гӀайренаш а доцуш) — 415 эз. км². Хин чухоам — 21,5 эз. км³. Чукхета эркаш алсама хиларна хин лахара дуралла ю. Иштта башхалла йолу хӀордех уггаре боккхачех бу.

Геологин истори
---------------

Анцилан Ӏам 8,7 эз. гергга шо хьалха. Скандинавин лаьмнийн баххьаш тӀехь го дисина шаш
Шена тӀехь хӀинцалера Балтийн хӀорд лаьтта континентан чкъоьран дакъа ду, Оьрсийн тектоникан экъан (Фенносармати) хӀоьттина даьлла дакъа. Марталлин массив санна иза кхоллаелла 1,8 миллиард шо хьалха, оцу хенахь дуьйна лаьттина дикка цхьаьнаэшшара. ХӀордан доккхаха долу дакъа, таханлерачу Балтикан бухца догӀуш ду, заманан доккхаха долчу декъехь лаьттира хӀордан тӀегӀанал лакхахь, къилба а, малхбален а дакъош оцу меттиган ехачу заманахь кӀезиг хи долу шельфан хӀордашца къевлина яра, цунна тешалла до оцу областашкара бух тӀе хевшинчу породийн стоммачу чкъоьро. Балтийн кратон кхоллаелла къилба эхиг тӀехь, Къилба полюсан гуон эдиакарин кӀоштара шершина малхбузе, тӀаккха къилбаседехьа, экваторах яьлла 375 млн шо хьалха, 30 миллион шо хьалха кхаьчна хӀинцалерачу хьоле. Тайп-тайпанчу заманахь хилла коьрта дакъа бес-бесарчу материкийн (Нуна, Нена, Родини, Протолаврази, Панноти, Лаврусси, Пангея, Лаврази, Еврази), ткъа цхьаьна хенахь ша лаьтта материк Балтика.

40 миллион гергга шо хьалха, оцу хенахь къилбаседа а, юккъера а, малхбален а Европин контураш кхоллаелла таханлера шуораллашна герга, хин болчу Балтикан хӀордан меттигехь кхоллаелла **шаблон не поддерживает такой синтаксис** эркан атагӀа, иза доьдуш хилла къилба-малхбуза агӀо Скандинавин лаьмнашца нисса — аьлчи а хӀинца долчу Балтикан хӀорд ма-латтара: хьост дара Лапландехь, ткъа чӀогӀа геннаш довлура дельтан кӀоштахь хӀинцалерачу Нидерландийн, кхетара ширачу Къилбаседа хӀордах, хӀинцалерачу Финнийн айман областехь доккха га дара. Антропогенан шен муьрехь, 700 эз. гергга хьалха Эридан сецира, хӀунда аьлча цуьнан атагӀи, ерриг къилбаседа Европа санна, шан кӀела йахара. Эриданан бердашца кхуьура тайга. Ша бинчул тӀаьхьа баганан диттийн силамах янтар хилира.

Билгалдахарш
------------

1. ↑  Альберт К. Дженсен — Живой мир океанов. Санкт-Петербург: Гидрометеоиздат, 1994. - 256 с. ISBN 5-286-00160-2

Хьажоргаш
---------

* Медиафайлаш Викилармехь

* Балтийское море — рельеф дна, климат, гидрология, течения, солёность и другие сведения.
* Балтийское море в книге: *А. Д. Добровольский, Б. С. Залогин.* Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982.
* Балтийское море. *Единая система информации об обстановке в Мировом океане. Динамическое электронное справочное пособие*.  ФГУ «Государственный океанографический институт имени Н. Н. Зубова» (2007, 1 июнь). Теллина 2014 шеран 11 майхь.
* Балтийское море в Большой советской энциклопедии
* Высота волн Балтики онлайн
* Конвенция по защите природной морской среды района Балтийского моря
* Химическое оружие затоплено во впадинах Балтийского моря
* Балтийское море — море смерти Архивйина 2019-11-01 — Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  ХӀокху кепе хьажар  Викихаамашкара элементе хьажа  Дошамаш а, энциклопедеш а | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская
* Большая украинская
* Брокгауза и Ефрона
* Военная Сытина
* Ларусса
* Малый Брокгауза и Ефрона
* Реальный словарь классических древностей
* Энциклопедический лексикон
* Britannica (11-th)
* Britannica (онлайн)
* Treccani
* Universalis

 |
| 

| Библиографин каталогашкахь |
| --- |
| 
* GND: 4044107-6
* J9U: 987007282300805171
* LCCN: sh85011368
* NDL: 00560538
* NKC: ge134046
* LIBRIS: wt798cbf4zqg1qp
* VIAF: 316431537, 5968157416862316710008
* WorldCat VIAF: 316431537, 5968157416862316710008

 |

 |

| ⛭Атлантикин океанан хӀордаш |
| --- |
| Евразин чоьхьара хӀордаш | Азов ·Мармаран ·Ӏаьржа | Атлантикин океан, компьютеран сурт |
| Лаьттайуккъера хӀорд | Адриатикин ·Альборан ·Балеарийн ·Ионийн ·Кипран ·Критан ·Лигурийн ·Тирренийн ·Эгейн |
| Европан къилбаседехьара хӀордаш | Балтикин ·Ваттан ·Гебридан ·Ирландхойн ·Ирмингеран ·Ируазан ·Кельтийн ·Къилбаседа |
| Америкин хӀордаш | Карибийн ·Лабрадор ·Мексикин айма¹ ·Саргассийн ·Скошан |
| ¹хӀорд бу |

| ⛭Шен заманал Балтикин хӀордан тӀаьхьара эволюцин муьраш |
| --- |
| 
Балтикин шен Ӏам • Иольдийн хӀорд • Анцилан Ӏам • Мастоглойн хӀорд • Литоринан хӀорд • хӀинцалера Балтикин хӀорд
 |