ХӀара йаззам бу Гватемалин хиллачу коьрта гӀалахлаьцна лаьцна.  Антигуа-Гуатемала лаьцна, хьажа Антигуа а, Барбуда а (маьӀнаш).

**Анти́гуа а, Барбу́да а** (инг. *Antigua and Barbuda* [ænˌtiː.ɡə ænd bɑːˈbjuː.də]) — иштта цӀе йолчу гӀайренаш а, Кегийра Антилийн гӀайренийн тобанера Редонда гӀайрен а тӀиера пачхьалкх (Карибийн хӀорд).

Бахархой — коьртаниг хӀуӀаьржа расан нах бу. Дукхаха берш динаца — протестанташ бу.

ДоттагӀаллин а, Америкин пачхьалкхийн кхолламан а декъашхо.

Пачхьалкхан корта — Йоккха Британин паччахьо, хӀоттийна инарла-губернатор.

Этимологи
---------

ЦӀе схьаяьлла испанийн дешах:*Antigua* — «шира» а, *barbuda* «маж йолу». Юьхьанца аравакаша «Вададли» цӀе тиллина долу Антигуа гӀайре, тахана а меттигерчу бахархоша «Вададлы» олу; карибаш, тера ду, Вайомони олуш хилла хилар. 1493 шарахь гӀайрен тӀехь хилла волу Колумб Христофора, Санта-Мария-ла-Антигуа (испан. *Santa Maria la Antigua*) цӀе тиллина хила тарло, Севильян кафедралан килсерчу иконин сийнна.

Истори
------

Антигуа а, Барбуда а гӀайренаш тӀе дуьххьара нах хевшина вайн эрал 3 эзар шо хьалха. Вайн эра долалуш кхузахь гучудевлира йуьртабахам лелош долу аравакийн тайпанаш. XIII бӀешарахь уьш аратеттира майрачу карибаша.

ГӀайренаш дӀадиллина 1493 шарахь Колумб Христофора шен шолгӀачу экспедицехь. Амма климатан халонаш а, карибийн тайпанаш тӀелетар бахьнехь дуккха лаьттира гӀайренаш тӀехь нах хевшина йарташ йоцуш.

1632 шарахь дуьйна — Йоккха Британи мохк. 1674 шарахь Антигуан тӀехь дӀайийра дуьххьарлера шекаран эрзан аре. Ингалсхоша иштта йийра Антигуан тӀехь кхин а аренаш (бамба, тонка, кокосаш), белхаш бан Африкера хӀуӀаьржа лайш чубалон буьйлабелира. Лолла дӀадаьккхира 1834 шарахь. 1666—1667 шш. Антигуа дӀалецира Францис.

1671 ш. Антигуа а, Барбуда а Сент-Китс, Невис, Ангилья, Монтсеррат гӀайренашца цхьаьна Мехна дуьхьалара гӀайренаш колонин йукъадоьду. 1689 ш. гӀайренаш тӀехь йукъаевлла дуьххьарлера урхаллин меженаш, уьш лаьттара лаьттан дайх а, латта лелорхойх а. 1816 ш. Мехна дуьхьалара гӀайренаш йийкъира шина декъе, амма 1833 ш. колони йуха а меттахӀоттийра, ткъа Антигуа гӀайре цуьнан центр хилира.

1958—1962 шерашкахь Антигуа — Вест-ХӀиндин федерацин йукъахь йу, ткъа Мехна дуьхьалара гӀайренаш колони 1960 ш. официалан дӀайаьккхира.

1967 шеран февралехь Йоккха Британис Антигуан «Йоккха Британица ассоциаци йина пачхьалкх» статус йелира, йуьззина чоьхьара шен урхалла а долуш, Йоккха Британис мохк ларбаран а, арахьара йукъаметтигех жоп луш.

1981 шеран 1 ноябрехь — маьрша пачхьалкх Антигуа а, Барбуда а (гочдичахь испан.  — «шира» а, «маж йолу» а).

Российн Федерацица дипломатин йукъаметтигаш йу (хӀиттийна ССРСца 5.01.1990).

Политикин система
-----------------

Хьажа иштта: Антигуан а, Барбудан а парламент
Сент-Джонсан центр
Антигуан а, Барбудан а политикин система билгалйоккху унитаран парламентан монархи олий. Антигуахь а, Барбудахь а болх беш йу вестминстеран модель, цуьнан амалехь йу башха хьолаца екъар а, Ӏедалийн геннийн йукъаметтигаш лелор а. Пачхьалкхан корта бу Йоккха Британин паччахь, цуо хӀоттаво инарла-губернатор, цуьнгахь йерш вакийлатан функцеш йу. Лейк-Тэк Луиза, 2007 шарахь Антигуан а, Барбудан а исторера инарла-губернатор хӀоьттина дуьххьарлера губернатор-зуда йу.

Министрийн Кабинет кхуллу харжамашкахь тоьллачу партин декъашхойх, премьер-министро (2014 шеран 13 июнехь дуьйна — Браун Гастон) аьлла йолу министрийн кандидатураш формалан къобалйо инарла-губернаторо. Премьер-министр ву правительствон корта, цуьнгахь ду кхочушдаран Ӏедал. Правительствос жоп ло парламентан хьалха, цуо цунна гайта таро йу цатешаран вотум (конституцин 73 яз.). Премьер-министро охьадуьллу шен дарж, нагахь парламент дӀасахецнехь йа кхечу меттигехь, цуьнан депутатийн мандат дайнехь йа цхьаьна хенан ницкъ дӀабаьллехь. Министран пост йов инарла-губернаторан омарца, цуо сацам бо премьер-министран дехарца, ткъа иштта премьер-министр йа парламент дӀасахецча.

Антигуан а, Барбудан а Законашкхолларан Ӏедал правительствехь а, парламентан шинне палатехь а ду. Шина палатан парламент лаьтта Сенаторех (17 сенатор) а, Палатан векалех (17 депутат) а.

Итт сенатор хӀоттаво инарла-губернаторо премьер-министро къобалбийриш, виъ сенатор — оппозицин тхьамдано къобалбийриш. Инарла-губернаторо цхьа сенатор хӀоттаво инарла-губернаторан оьшу аьлла хета социалан йа кхечу тобанийн лаамаш кхочашбаран векал вой. Инарла-губернаторо хӀоттийна сенатан цхьа декъашхо, Барбудан Законашкхолларан кхеташонан лаамийн векал ву, кхин цхьаъ а иштта хӀоттаво Барбудера премьер-министро къобалвийриг. Сенатор хила таро йу муьлхха а мехкан гражданин, 21 шерал къуона воцург, даиман а цуьнан махкахь вехаш волу ша хӀоттавале 12 бутт хьалха дуьйна (ст. 29).

Векалийн Палатан депутат хила таро йу, 21 шерал къуона воцу, харжале 12 бутт хьалха дуьйна гуттаренна а махкахь вехаш волу (ст. 38) муьлхха а мехкан гражданин. Векалийн Палатан депутаташ хоржу дуьххьала дӀа къайлаха дерриг къомо кхаж тасарца цхьаьна мандатан гуонехь (2010 ш. хьолашца — 17) мажоритаран системица (ст. 40). Парламентера цхьа меттиг йитина йу Барбуда гӀайренна. Жигара харжаман бакъо йу Антигуан а, Барбудан а 18 шо кхаьчначу гражданийн, ткъа иштта ДоттагӀаллин гражданийн (18 шерера дуьйна), нагахь пачхьалкхехь бахам белахь.

ТӀаьххьара харжамаш хилла 2009 шеран 12 мартехь. Харжамийн жамӀашца Цхьаьнатоьхна прогрессиван партис 9 депутатийн меттиг баьккхина, Лейбористийн партис — 7 меттиг, Барбудан Халкъан Болам — 1 меттиг.

Суьдан Ӏедал гойту Малхбален-карибан Лакхарчу суьдо (штаб-квартира йу Сент-Люсехь, цхьа суьдхо ву Антигуан а, Барбудан а резидент, Йукъара йурисдикцин суьдехь председатель а ву иза). Малхбален-карибан Лакхарчу суьдан системан хӀора пачхьалкхан-декъашхочун йу шайн Лакхара бакъонан суд, иза канцелярица цхьаьна белхан меттиг йу меттигерчу суьдхочун гуламан меттиг. Антигуа а, Барбуда а иштта йу Карибан нийсонан суьдан декъашхо.

Меттигера шеш шайна урхалла даран меженаш Антигуахь йац гӀайренан барам жима хиларна. Йерриг урхаллин функцеш лелайо къоман правительство. Леррина Барбудан регламент йо меттигера кхеташонан белхо, иза йу коьрта меже меттигерчу шеш шайна урхаллин гӀайренан тӀехь. Лелаш ду Барбудан меттигерчу шеш шайна урхаллин акт тӀеэцна долу 1976 шарахь. Меттигера кхеташо лаьтта 11 декъашхочух.

Административан йекъайалар
--------------------------

Мехкан карта.
Антигуан а, Барбудан а мохк бекъна 6 гуон — Сент-Питер, Сент-Филип, Сент-Джордж, Сент-Джон, Сент-Мэри, Сент-Пол — кхин а 2 бозуш болу мохк — Барбуда а, Редонда а (ма-дарра дийцича дозуш долу мехкаш доцу, хӀунда аьлчи гойту шеш къасто йиш йоцу мехкан дакъош санна).

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Гуо**1. Сент-Джордж (Saint George)
2. Сент-Джон (Saint John)
3. Сент-Мэри (Saint Mary)
4. Сент-Пол (Saint Paul)
5. Сент-Питер (Saint Peter)
6. Сент-Филип (Saint Philip)
 | **Коьрта гӀала**
Пигготс (Piggots)
Сент-Джонс (Saint John’s)
Боланс (Bolans)
Фалмут (Falmouth)
Парем (Parham)
Карлайл (Carlisle) | The Parishes of AntiguaThe Parishes of Antigua |

Географин хьал
--------------

Пачхьалкх лаьтта дикка доккхачу шина гӀайренах а, церан бердашна йисттерачу масех кегийра гӀайренех а. Антигуа — уггаре доккха (280 км²) а, адам охьахиина а ду. Барбуда гӀайре, лаьтта Антигуан 48 км къилбаседехьа, иза шен барамца шолгӀа гӀайре ду (161 км²). Жима тӀехь дехаш адам доцу гӀайре Редонда (1,6 км²), Антигуан 40 км малхбузехьа долу, иштта дакъа ду Антигуа а, Барбуда а пачхьалкхан. Малхбалехь Атлантикан океанан хиш ду, ткъа малхбузехь — Карибан хӀордан.

Ландшафтехь, коьртаниг, аренаш йу. Антигуан уггаре лекха меттиг — Богги гу (402 м) бу, ткъа Барбудан — 32 м.

Пачхьалкхан коьрта шахьар — Сент-Джонс гӀала, Антигуа гӀайрен тӀехь йу. Цхьаъ бен йоцу нах хевшина меттиг Барбуда гӀайрен тӀехь йу Кодрингтон.

ГӀайренаш тӀехь йу йовха тропикан климат, гуттаренна цхьа температура а йолуш. Уггаре дика хенан хӀоттам хуьлу — ноябрь чеккхенгара май болабаллалц.

Фауна
-----

ГӀайренийн дийнаташ гайтина, коьртаниг, луларчу хиш чура — маржанийн рифийн йукъараллин алсама йолчу орнитофауно.

Экономика
---------

Коьрта йаззам: **Антигуан а, Барбудан а экономика**
Хьажа иштта: Антигуан а, Барбудан а валюта
Экономикин бух — туризм (60 % ДЧС).

2012 шеран хьолехь юьртабахамехь лелайо юьртабахаман культураш: бананаш, кхоьш, копаста, кхин копасткепарниш, жӀонк, хорсам, маниока, чили бурч, кхин бурчаш, бамба (бамбан хӀуш а, бамбан даьтта), наьрсаш (царна йукъахь корнишонаш), баклажанаш, хох, гӀабакхаш, кабачокаш, кхин сурсаташ, бадаржаш, хьаьжкӀаш; даьхний кхиадо.

Промышленность — бедарш тегар, вахон маларш дар.

Дуьненайукъара АКТ мехкийн кхоллам йукъайоьду.

2010 шарахь зорбатоьхна Дерригдуьненан банкан хӀора шеран классификацехь, Антигуа а, Барбуда а — «йукъарчул лакхара сан» экономика йолу мохк бу. 1982 ш. кхиа йолаелла офшоран бизнес, 1993 ш. буьйлабелтира кхолла офшоран банкаш, ткъа тӀаьхьарчу шерашкахь кхиа йолаелла офшоран ловзаран бизнес Интермаша лелош. Къоман кхиаран фонде инвестицеш йеш, пачхьалкхан облигацеш я гӀишлош, латта эцча Антигуан а, Барбудан а гражданалла ло.

Бахархой
--------

Коьрта йаззам: **Антигуан а, Барбудан а бахархой**
Бахархой — 86,8 эз. (2010 шеран июлехь маххадийна).

Шарахь тӀекхетта — 1,3 %.

Бераш дуьнен тӀедовлар — 16,4 бер 1000 вахархочун (фертилалла — 2,06 бер цхьаьна зудчунна), баларш — 5,8 стаг 1000 вахархочух, 15 шо кхачанза бахархой дакъа — 28 %, 65 шо а, сов а — 7 %, иммиграци — 2,4 стаг 1000 вахархочух.

Дахаран йуккъера хан — 73 шо божарий, 77 шо зударий.

Этно-расан хӀоттам: хӀуӀаьржаниш — 91 %, мулаташ — 4,4 %, хӀукӀайниш — 1,7 %, кхин — 2,9 % (2001 шарахь бахархой багарбарца).

Грамоталла — 86 %.

ГӀалин бахархой — 30 %, йуьртан — 70 %. 15 шо кхачанза берш 26 % бахархойх, 15 тӀиера 65 шо кхаччалц берш — 67 %, 65 шерал совбевлларш — 7 %.

### Дин

Антигуан а, Барбудин а Конституцис цхьаннен а динан официалан статус ца ло. Динан гӀуллакххойн бакъо йац парламентан декъашхой хила. Ишкол къастийна килсах, динан фактор политикехь ладаме роль ловзош йац.
2001 шеран бахархой багарбаран жамӀашца, уггаре яьржина тоба йу англиканалла (25 % мехкан берриг бахархойх). Антигуан а, Барбудин а динан хӀоттам къаьста керсталлин тайп-тайпана агӀонашца: ворхӀалгӀачу дийнан адвентисташ (12 %), шовзткъеиттаннаш (11 %), Моравин килсе оьхурш (11 %), Делан килсе оьхурш (4,5 %), католикаш (10 %), методисташ (8 %), баптисташ (5 %); кхин керсталлин агӀонаш (0,5 %). Кхин динаш леладо 2 % гергга бахархоша. Атеисташ а, муьлха дин леладо жоп ца делларш а 6 % бу берриг бахархойх.

### Мотт

Коьрта йаззам: **Антигуан а, Барбудин а меттанаш**
Ингалсан мотт официалан бу, амма дукхаха болу меттигера бахархона буьйцу антигуан креолийн мотт. Барбудин акцент кӀеззиг къаьста антигуанчух.

Маршайаллале долчу шерашкахь, стандартан ингалсан мотт шуьйра баьржина бара антигуан матте хьаьжча. ТӀаьхьа антигуан креолийн матте шайн оьздангаллин ладаме аспекте санна хьежа буьйлабелира. Лакхара а, йуккъера а классаш къехка антигуан креолийн маттах. Дешаран системо дӀатоьтту антигуан креолийн маттахь хьехар, лелабо стандартан ингалсан маттахь.

Антигуан креолийн дукхаха долу дешнаш схьаэцна ингалсан а, африкин а меттанашкара. ГӀайренан тӀехь лело кицанаш африкин меттанашкахь ду.

Оьздангалла
-----------

Антигуан а, Барбудин а оьздангаллин ингалсан амал. Къоман спортан тайпа крикет йу. Кхин хазахета спортан тайпанаш футбол, гатанан спорт, серфинг а йу.

Америкин поп-оьздангалло а, модо а иштта боккха Ӏаткъам бо. Дукхаха йолу мехкан массийн хаамийн гӀирсаш йукъабоьду баккхийн америкин машанашна. Антигуахой дика терго йеш бу америкин модин тенденцешна тӀаьхьа. Коьрта дизайнерийн сурсаташ духку Сент-Джонсан а, кхечу гӀаланийн а туьканашкахь, хӀетте а антигуахошна гӀоле хета леррина хӀума эца Сент-Мартене я Сан-Хуане боьлхуш.

Доьзало а, дино а ладаме роль ловзайо Антигуан бахархойн дахарехь. Дукха болу бахархой динан гӀуллакхашка оьху кӀиранан деношкахь.

Британин Вест-ХӀиндера Къоман карнавал дӀахьо хӀора августехь лолла дӀадаккхаран иэсанна лерина, хӀетте а цхьацца гӀайренашна тӀехь карнавал хьажийна хила тарло Сийлахь марха доладаларна лерина. Цуьнан даздаран леларш, къийсамаш, шоуш, кхин мероприятеш йу туристийн коьрта аттракционех цхьаъ.

Музыкин гӀарабаьлла мукъам бу *калипсо* а, *сока* а.

ХьаьжкӀаша а, мерза картолаша а ловзайо ладаме роль антигуан кухнехь. ГӀарадаьлла антигуан даар *дукунаг* Ӏаьнар тӀехь йохийна мерза картолах, дамех, чамбечарех йина курзнаш йу. *Фунджи* цӀе йолу даар ахьарх а, хих а йина паста йу.

Массийн хаамийн гӀирсаш
-----------------------

Антигуахь арахоьцу шиъ хӀора дийнан газет: *Daily Observer* а, *Antigua Sun* а. Дуккха а Америкин телевизионан машанаш боцуш, гойту меттигера *ABS TV 10* канало (йеккъа меттигера программаш гойту, цхьаъ бен доцу канал). Йу кхин а масех меттигера а, регионан а радиостанци. Долара радиостанцеш йу: «Обзервер Радио» (Observer Radio), «Крусэйдер Радио» (Crusader Radio, долахь йу ОПП), «ЗедДиКей Либерти Радио» (ZDK Liberty Radio), «Сан ЭфЭм» (Sun FM), «Карибиан Радио Лайтхаус» (Caribbean Radio Lighthouse).

Спорт
-----

ДоттагӀаллин дуккха а кхин мехкашкахь санна, крикет гӀарадаьлла спортан тайпа ду. 2007 шеран крикетан дуьненан чемпионат дӀайаьхьира Вест-ХӀиндехь. Антигуахь хилира 8 матч, уьш ловзийра сэр Вивиан Ричардсан цӀарах стадион тӀехь, иза йинера 2007 шеран 11 февралехь, чухоара 20 эзар гаргга стаг. 

Футбол иштта чӀогӀа гӀарадаьлла спортан тайпа ду, къоман гулйина командин ладаме зиеделларг дацахь а. Кхоьллина профессионалан *Антигуа Барракуда ФК* команда, иза ловза йолайелла USL (лахара америкин профессионалийн футболан лига) 2011 шарахь.

Антигуахь кечбина масех дикка квалификаци йолу йайнатлетикахой. Уильямс Соняс а, Самуэль Хизара а мохк гайтира Олимпийн ловзаршкахь. Кхечу кхуьучу седарчашна йукъахь Кристиан Брендан а, Бэйли Даниэль а (100 а, 200 а метр бовдар), Грэймэн Джеймс (лакха кхоссавалар).

Антигуа кура хила мегар ду тӀех дика теннисхой, уггаре хьалха Филипп Брайан а, Эспозито Роберто а бахьанехь, дуьххьара гӀайренан рейтингехь 18 шо кхачале, ший а дакъа лоцуш ву ITF шен хенан категорица йогӀу турнирашкахь.

Дешар
-----

### Ишколаш

ПРООН «Адам кхиарх 2009» докладаца, Антигуан а, Барбудан а баккхийра бахархойн (15 шо а, лакхара а) грамоталлин тӀегӀа 2007 шарахь кхечира 99 %. Йуьхьанцара а, йуккъера а, лакхара а дешаран меттигашкара доьшучеран йукъара гайтам 2007 шарахь — 85,6 %, дешаран тӀегӀанан индекс — 0,945. Ишколан дешар тӀедиллина декхар ду 5-16 шо долчу берашна, иза маьхза ло пачхьалкхо. Дешаран законаца пачхьалкхан а, долара а ишколаш йекъало лахара категорешка:

* берийн бошмаш 5 шо кхачанза берашна;
* йуьхьанцара ишколаш 5-12 шо долчу берашна;
* йуккъера ишколаш 12-20 шо долчу берашна;
* башха пхьолин а, техникин а дешар ло техникин ишколаш;
* хьехархойн профессионалийн кечам бо хьехархойн колледжаш;
* заьӀапа берашна лерина ишколаш;
* шайна йукъахь лакхара а, башха а профессионалийн дешар долу кхин ишколаш.

Дешаран министраллин хаамашца махкахь йу 34 пачхьалкхан а, 28 долара йуьхьанцара а, 9 пачхьалкхан а, 6 долара йуккъера ишкол, ткъа кхин а 13 кхин дешаран кхоллам, царна йукъахь институташ а, колледжаш а.

### Лакхара дешар

Антигуахь а, Барбудахь а йу масех лакхара дешаран меттиг, масала, Антигуан пачхьалкхан колледж, Антигуан а, Барбудан а хаамийн технологийн институт, кхин а дуьненайукъара ишколийн филиалаш, царна йукъахь билгалйовлу Вест-ХӀиндин университет а, ГӀайренан академи а.

### Медицинин дешар

1998 шарахь Антигуас а, Барбудас а Карибашкахь медицинин хьашташ кхочушдарехь хьалхарчу меттигашка бовла къоман программа тӀеэцна. Оцу программин дакъа ду Карибашкахь уггаре технологица хьалхара дарбанан цӀа дар — Медицинин йукъ Сент-Джон. ХӀинца Антигуа гӀайренан тӀехь болх беш йу шиъ медицинин ишкол, 2004 шарахь йиллина Антигуан Америкин университета, 1982 шарахь йиллина МогушаллаӀалашйаран университет а.

Дуьненайукъара йукъаметтигаш
----------------------------

Коьрта йаззам: **Антигуан а, Барбудан а арахьара политика**
Антигуас а, Барбудас а дипломатин йукъаметтигаш хӀоттийна 72 мехкаца, царна йукъахь Российн Федерацица (хӀоттийна ССРСца 1990 шеран 5 июнехь). Российн Ямайкера векал Антигуан а, Барбудан а ву цхьаьна хеннахь. Вакийлаташ дӀайиллина АЦШхь а, Йоккха Британехь а, Кубехь а, инарлин консулаллаш йу кхин а Канадехь а, сийлахь консулаш бу 4 махкахь. Ша Антигуахь йу Кубин, Цийчоьнан, Венесуэлин вакийлаташ, ткъа кхин а цхьа могӀа мехкийн сийлахь консулаш а бу. Уггаре дика уьйр йолу дипломатин йукъаметтигаш ничйелла Венесуэлица.

Российн Федерацин гражданийн бакъо йу виза йоцуш 6 баттана махкахь Ӏан.

Антигуа а, Барбуда а Вовшахтоьхна Къаьмнийн Кхолламан, Латинан Америкин а, Карибан майданан а мехкийн альянсан, Къаьмнийн доттагӀаллин, Карибан йукъараллин, Малхбален-Карибан пачхьалкхийн кхолламан, Америкин пачхьалкхийн кхолламан, Дерригдуьненан махлелоран кхолламан, Малхбален-карибан регионан кхерамзаллин декъахо йу. Кхин а Дуьненайукъара зуламан суьдан декъахо йу.

Тайп-тайпана белхаш
-------------------

* Телекоммуникацеш Антигуахь а, Барбудехь а
* Транспорт Антигуахь а, Барбудехь а
* Антигуан а, Барбудин а эскар

Антигуан а, Барбудин а ТӀеман ницкъаш лаьтта (*Royal Antigua and Barbuda Defence Force*) 1 гӀашлойн батальонах (185 салти а, эпсар а).

Хьажа ишта
----------

* Пачхьалкхийн могӀам

Билгалдахарш
------------

1. ↑  Государства и территории мира. Справочные сведения // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 14. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
2. ↑  Атлас мира: Максимально подробная информация / Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов. — Москва: АСТ, 2017. — С. 85. — 96 с. — ISBN 978-5-17-10261-4.
3. ↑  Antigua and Barbuda (бил-боцу.). ТӀекхочу дата: 2017 шеран 27 июнь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2017 шеран 20 сентябрехь  Архивйина 2017-09-20 — Wayback Machine
4. ↑  Human Development Indices and Indicators 2019 (инг.). Программа развития ООН. — Доклад о человеческом развитии на сайте Программы развития ООН. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 29 декабрь. Архивйина 2019 шеран 9 декабрехь
5. ↑
6. ↑  Министерство образования Антигуа (бил-боцу.). Архивйина 2010 шеран 18 майхь
7. ↑  Список школ Антигуа (бил-боцу.). Кху чуьра архивйина оригиналан 2010 шеран 24 майхь
8. ↑  Сайт Американского университета Антигуа (бил-боцу.). ТӀекхочу дата: 2019 шеран 28 ноябрь. Архивйина 2019 шеран 6 декабрехь
9. ↑  Сайт Университета здравоохранения (бил-боцу.). ТӀекхочу дата: 2010 шеран 3 июль. Кху чуьра архивйина оригиналан 2011 шеран 24 февралехь
10. ↑  Сайт Министерства иностранных дел Антигуа и Барбуда (бил-боцу.). Архивйина 2010 шеран 17 майхь

Хьажоргаш
---------

**Антигуа а, Барбуда а:*** Медиафайлаш Викилармехь
* Некъгойтург Викигидехь

* Официальный сайт правительства Антигуа и Барбуда.
* Информация об Антигуа и Барбуде.
* АнтигуаАрхивйина 2009-03-19 — Wayback Machine.
* Королевская полиция Антигуа и Барбуды Архивйина 2021-06-02 — Wayback Machine.
* Конституция Антигуа и Барбуды (1981)(ингалс.).

|  |  |
| --- | --- |
|  ХӀокху кепе хьажар  Викихаамашкара элементе хьажа  Тематикийн сайташ | 
* Открытый каталог

 |
| Дошамаш а, энциклопедеш а | 
* Большая датская
* Большая каталанская
* Большая китайская
* Большая норвежская
* Большая российская
* Кругосвет
* Православная
* Britannica (онлайн)
* De Agostini
* Treccani
* Universalis
* Современной Украины
* Энциклопедия ТАСС

 |
| 

| Библиографин каталогашкахь |
| --- |
| 
* BNF: 14549586h
* GND: 4086593-9
* ISNI: 0000000086801343
* J9U: 987007555094705171
* LCCN: n83129820
* NDL: 00798403
* NKC: ge381340
* SUDOC: 02722774X
* VIAF: 125789813
* WorldCat VIAF: 125789813

 |

 |

| Къилбаседа Америкин пачхьалкхаш |
| --- |
| 
Антигуа а, Барбуда а | Багаман гӀайренаш | Барбадос | Белиз | Гаити | Гватемала | Гондурас | Гренада | Доминика | Доминикин Республика | Канада | Коста-Рика | Куба | Мексика | Никарагуа | Панама | Сальвадор | Сент-Люси | Сент-Винсент а, Гренадинаш а | Сент-Китс а, Невис а | Америкин Цхьаьнатоьхна Штаташ | Тринидад а, Тобаго а | Ямайка

**Бозуш болу мехкаш:** Виргинийн гӀайренаш (АЦШ) | Ангилья | Аруба | Банка Бахо-Нуэво | Банка Серранилья | Бермуда гӀайренаш | Бонайре, Синт-Эстатиус а, Саба а (Карибан Нидерландаш) | Британин Виргинийн гӀайренаш | Гваделупа | Гренланди | Кайманийн гӀайренаш | Клиппертон | Кюрасао | Мартиника | Монтсеррат | Навасса | Пуэрто-Рико | Сан-Андрес-а-Провиденси а | Сен-Бартелеми | Сен-Мартен | Сен-Пьер а, Микелон а | Синт-Мартен | Тёркс а, Кайкос а | Венесуэлан долахь йолу меттигаш
 |

| ⛭Антигуа а, Барбуда а темашкахь |
| --- |
| 
* ХӀост
* Байракх
* Шатлакхан илли
* Ӏедалан хӀоттам
* Конституци
* Парламент
* Административан декъадалар
* Географи
* ГӀаланаш
* Коьрта гӀала
* Бахархой
* Меттанаш
* Истори
* Экономика
* Валюта
* Культура
* Дин
* Кинематограф
* Литература
* Музыка
* Ӏиданаш
* Спорт
* дешар
* Ӏилма
* Транспорт
* Йуьртабахам
* Туризм
* Пошта
	+ истории а, марканаш а
* Телевидени
* Интернет
* ТӀеман ницкъаш
* Арахьара политика

 |


| Карибан майдан мехкаш (Вест-Инди) |
| --- |
| 
Антигуа а, Барбуда а | Багаман ГӀайренаш | Барбадос | Гаити | Гренада | Доминика | Доминикин Республика | Куба | Сент-Винсент а, Гренадинаш а | Сент-Китс а, Невис а | Сент-Люси | Тринидад а, Тобаго а | Ямайка

**Бозуш болу мехкаш**: Ангилья | Аруба | Бонайре, Синт-Эстатиус а, Саба а (Карибийн Нидерландаш) | Виргинийн ГӀайренаш (Йоккха Британи) | Виргинийн гӀайренаш (АЦШ) | Гваделупа | Кайманийн гӀайренаш | Кюрасао | Мартиника | Монтсеррат | Навасса | Пуэрто-Рико | Сен-Бартелеми | Сен-Мартен | Синт-Мартен | Теркс а, Кайкос а
 |

| ⛭Йоккха Британи Йоккха Британин хӀордал дехьара латтанаш |
| --- |
| Билламе къастонаш: ХӀинцалерачу Йоккха Британин бозуш болу мехкаш билгалбаьхна **томмачу** зорбанца, къаьмнийн ДоттагӀаллин декъашхой— *курсивца*, ДоттагӀаллин паччахьаллаш буха сиз хьаькхна.Деколонизацин мур (1947) кхачале байна мехкаш билгалдаьхна таьӀна-баьццара бесца. |
| 

| Европа а, Лаьттайуккъера хIордан йист а |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* 1066 дуьйна **Гернси**¹,²
* 1066 дуьйна **Джерси**¹,²
* 1171—1541 Ирландин лордалла
* 1346 дуьйна **Мэн гӀайре**¹
* 1541—1801 Ирланди униехь
* 1708—1757 Менорка

 | 
* 1713 дуьйна **Гибралтар**
* 1763—1782 Менорка
* 1798—1802 Менорка
* 1800—1813 Малтан протекторат
* 1801—1922 Йоккха Британин а, Ирландин а
* 1813—1964 *Малта*³

 | 
* 1807—1890 Гельголанд
* 1809—1864 Ионийн гӀайренаш
* 1878—1960 *Кипр*
* 1921—1922 Къилба Ирланди
* 1921—1937 Ирландин Маьрша пачхьалкх (хӀинца *Ирланди*)4

 | 
* 1921 дуьйна **Къилбаседа Ирланди**
* 1945—1949 Оккупацин зона Германехь
* 1945—1949 Оккупацин зона Австрехь
* 1960 дуьйна **Акротири а, Декелиа а**

 |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|     | 
¹ Йоккха Британин йукъахь доцу Британин монархин тажанан мехкаш.² 1940—1945 КхоалгӀа Рейхн оккупацехь .
 | 
³ ТӀаьхьуо арайаьлла ДоттагӀаллин паччахьаллин йукъара, оцу йукъахь декъашхалла а дуьтуш.4 1949 араяьлла ДоттагӀаллин йукъара.
 |

 |

 |

 |
| 

| Къилбаседа Америка |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* 1583—1907 Ньюфаундленд
* 1607—1776 Виргини
* 1619 дуьйна **Бермуда гӀайренаш**
* 1620—1691 Плимутан колони
* 1622—1691 Мэн
* 1629—1691 Колони Массачусетс-Бэй
* 1632—1776 Мэриленд
* 1635—1644 Сэйбрук
* 1636—1776 Коннектикут
* 1636—1776 Род-Айленд
* 1638—1665 Нью-Хейвен
* 1663—1712 Каролина

 | 
* 1664—1783 Нью-Йорк
* 1665—1686 Нью-Джерси
* 1670—1870 Рупертан мохк
* 1674—1702 Малхбален Джерси
* 1674—1702 малхбузан Джерси
* 1680—1686 Нью-Гэмпшир
* 1681—1783 Пенсильвани
* 1686—1689 Керла Ингалс
* 1689—1783 Нью-Гэмпшир
* 1691—1780 Массачусетс
* 1701—1776 Делавэр
* 1702—1776 Нью-Джерси

 | 
* 1712—1776 Къилбаседа Каролина
* 1712—1776 Къилба Каролина
* 1713—1867 Керла Шотланди
* 1732—1776 Джорджи
* 1759—1867 Нью-Брансуик
* 1763—1873 Эдуард принцан гӀайре
* 1763—1791 Квебек
* 1763—1783 Малхбален Флорида
* 1763—1783 Малхбуза Флорида
* 1776 Кхойтта колони
* 1791—1841 Лакха Канада
* 1791—1841 Лаха Канада

 | 
* 1815—1858 Керла Каледони гуо
* 1818—1846 Колумби/Орегон¹
* 1841—1867 Канада провинци
* 1849—1866 Ванкувер
* 1853—1863 Шарлотта паччахьан гӀайренаш
* 1858—1866 Британин Колумби
* 1859—1870 Къилбаседа-малхбуза мохк
* 1862—1863 Стикин мохк
* 1866—1871 Ванкувер а, Британин Колумби а
* 1867—1931 *Канадан конфедераци*²
* 1907—1949 Доминион Ньюфаундленд

 |

 |
| ¹ АЦШ-ца цхьаьна лелон мохк.² 1931 тӀаьхьа — доминион Канада. |

 |
| 

| Латинан Америка а, Карибан бассейнан а, Къилба Атлантикин а гӀайренаш а |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* 1605—1979 *Сент-Люси*
* 1623—1883 Сент-Китс
* 1624—1966 *Барбадос*
* 1625—1650 ЖӀаран гӀайренаш
* 1627—1779 Сент-Винсент
* 1627—1816 Мох кӀелара гӀайренаш
* 1628—1883 Невис
* 1632—1782 Монтсеррат
* 1632—1860 Антигуа
* 1643—1860 Бэй гӀайренаш
* 1650 дуьйна **Ангилья**
* 1651—1667 Уиллогбиленд (Суринам)¹

 | 
* 1655—1859 Сагалматийн берд
* 1655—1962 *Ямайка*
* 1658 дуьйна **Аьрдачу Еленин гӀайре**²
* 1666 дуьйна **Британин Виргинийн гӀайренаш**
* 1666—1860 Барбуда
* 1670 дуьйна **Кайманийн гӀайренаш**
* 1650—1973 *Багаман гӀайренаш*
* 1630—1641 Провиденин гӀайре
* 1670—1689 Сент-Эндрю а Провиденси а гӀайренаш
* 1762—1779 Гренада

 | 
* 1763—1778 Доминика
* 1763—1888 Тобаго
* 1775—1908 Къилба Джорджи
* 1783 дуьйна **Монтсеррат**
* 1783—1974 *Гренада*
* 1783—1979 *Сент-Винсент а, Гренадина а*
* 1783—1978 *Доминика*
* 1783 дуьйна **Тёркс а, Кайкос а**
* 1797—1888 Тринидад
* 1815 дуьйна **Стиглание Ваккхарин гӀайре**²
* 1816 дуьйна **Тристан-да-Кунья**²

 | 
* 1814—1966 Брит. Гвиана (*Гайана*)³
* 1833—1958 Мох хьоькху гӀайренаш
* 1833—1958 Мох кӀелара гӀайренаш
* 1833 дуьйна **Фолклендан гӀайренаш**4
* 1860—1981 *Антигуа а, Барбуда а*
* 1862—1981 Британин Гондурас (*Белиз*)
* 1882—1983 *Сент-Китс а, Невис а*
* 1888—1962 *Тринидадан а, Тобаго а*
* 1908 дуьйна **Къилба Джордж а, Къилба Сандвичан гӀайренаш а**4
* 1958—1962 Вест-Индин федераци

 |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|     | 
¹ Цул сов Йоккха Британин оккупацехь хилла 1795—1802 а, 1802—1815.² ЙукъайогӀу бозуш болчу Аьрдачу Еленин а, Стиглание-Ваккхарин а, Тристан-да-Куньян а гӀайренийн мехкана.
 | 
³ 1970 ДоттагӀаллин паччахьаллин йукъарйаьлла, йукъахь декъашалла а дуьтуш.4 1982 Аргентинан оккупацехь лаьттира; да хилар къуьсуш ду 1816.
 |

 |

 |

 |
| 

| Африка |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* 1661—1702 ГӀайре Джеймс
* 1765—1816 Сенегамби
* 1787—1961 *Сьерра-Леоне*¹
* 1794—1976 *Сейшелан гӀайренаш*
* 1795—1803 Капан колони
* 1806—1910 Капан колони
* 1807—1814 Мадейра
* 1810—1968 *Маврики*¹
* 1810—1965 Чагос
* 1816—1965 *Гамби*²
* 1834—1839 Сокотра
* 1843—1910 Наталь
* 1861—1906 Лагос колони

 | 
* 1868—1966 Басутоленд (*Лесото*)
* 1867—1957 Дешийн берд (*Гана*)¹
* 1877—1881 Трансвааль Республика
* 1878—1910 Уолфиш-Бей
* 1881—1900 Ойл-Риверс протекторат
* 1882—1922 Мисар султанат
* 1884—1960 Британин Сомалиленд
* 1885—1895 Бечуаналенд колони
* 1885—1966 Бечуаналенд протекторат (*Ботсвана*)
* 1887—1897 Зулуленд
* 1889—1924 Баротселанд
* 1890—1962 *Уганда*¹

 | 
* 1890—1963 Занзибар
* 1890—1895 Витуленд
* 1891—1907 Брит. Центран Африка
* 1895—1920 Брит. Малхбален Африка
* 1899—1956 Ингалс-Мисран Судан
* 1900—1914 Къилбаседа Нигери
* 1900—1914 Къилба Нигери
* 1900—1910 Оранж хин колони
* 1900—1910 Трансвааль
* 1902—1968 *Свазиленд*
* 1907—1964 Ньясаленд (*Малави*)¹
* 1910—1931 *Къилба-Африкин барт*¹
* 1914—1960 *Нигери*¹

 | 
* 1915—1931 Къилба-Малхбузен Африка³
* 1916—1956 Британин Тоголенд³
* 1922—1961 Британин Камерун³
* 1920—1963 *Кени*¹
* 1922—1961 Танганьика³
* 1923—1965 Къилба Родези
* 1924—1964 Къилбаседа Родези (*Замби*)
* 1953—1963 Родезин а, Ньясалендан а федераци
* 1965 дуьйна **ХӀиндин Ӏапказ чуьра Британин мохк**
* 1979—1980 Къилба Родези (*Зимбабве*)4

 |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|     | 
¹ ТӀаьхьа араяьлла ДоттагӀаллин паччахьаллин йукъара, оцу йукъахь декъалла а долуш.² 1970 ДоттагӀаллин паччахьаллин йукъахь йац, 2013 араяьлла ДоттагӀаллера.
 | 
³ Къаьмнийн Лиган мандатаца.4 2003 араяьлла ДоттагӀаллера.
 |

 |

 |

 |
| 

| Ази |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* 1640—1858 Мадрасан президенталла
* 1685—1824 Бенкулен
* 1687—1858 Бомбейн президенталла
* 1690—1858 Бенгалан президенталла
* 1702—1705 Пуло-Кондор
* 1721—1949 ХӀиндин цигара мехкийн олаллаш
* 1762—1764 Манила а, Кавите а
* 1786—1826 Пенанг
* 1789—1796 Йоккха Андаман
* 1796—1948 Цейлон (*Шри-Ланка*)¹
* 1812—1814 Бангка
* 1812—1824 Белитунг
* 1819—1826 Сингапур
* 1820—1971 Бартбаран Оман (ОАЭ)
* 1820—1971 Бахьрейн

 | 
* 1824—1948 Бирма²
* 1826—1946 Стрейтс Сетлментс²
* 1839—1963 Аденан колони
* 1839—1842 ОвхӀан (оккупаци)
* 1841—1997 Гонконг²
* 1841—1946 Саравак паччахьалла²
* 1848—1890 Лабуан
* 1858—1947 Британин ХӀинди (*ХӀинди*¹, *Пакистан*¹, Мьянма, *Бангладеш*)
* 1858—1872 Андаманан а, Никобаран а гӀайренаш²
* 1861—1947 Сикким
* 1873—1896 Негри-Сембилан
* 1874—1896 Селангор
* 1874—1896 Перак

 | 
* 1879—1919 ОвхӀан (протекторат)
* 1881—1963 Къилбаседа Борнеон протекторат²
* 1887—1896 Паханг
* 1886—1963 Аден протекторат
* 1887—1965 *Мальдивийн гӀайренаш*
* 1888—1984 *Бруней*²
* 1891—1971 Маскат а, Оман а (Оман)
* 1895—1946 Федераци йина малайн пачхьалкхаш²
* 1898—1930 Вэйхай
* 1899—1961 Кувейт
* 1904—1948 Джохор
* 1910—1949 Бутан
* 1909—1946 Федераци янза малайн пачхьалкхаш³

 | 
* 1916—1971 Катар
* 1920—1932 Месопотами4
* 1920—1948 Палестина4
* 1921—1946 Трансурдане4
* 1946—1963 Къилбаседа Борнеон колони
* 1946—1963 Саравак колони
* 1946—1963 *Сингапур*
* 1946—1948 Малайн барт
* 1947—1950 ХӀиндин барт
* 1948—1972 Доминион Цейлон
* 1948—1957 Малайн Федераци (*Малайзи*)
* 1962—1967 Къилба Ӏаьрбийчоьнан Федераци
* 1963—1967 Къилба Ӏаьрбийчоьнан протекторат

 |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|     | 
¹ ТӀаьхьа араяьлла ДоттагӀаллин паччахьаллин йукъара, оцу йукъахь декъалла а долуш.² 1941—1945 Японин империн оккупацехь.
 | 
³ 1942—1945 Таиланд йукъахь.4 Къаьмнийн Лиган мандатаца.
 |

 |

 |

 |
| 

| Австрали а, Океани а, Антарктика а |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* 1788—1901 Керла Къилба Уэльс
* 1788—1901 ГӀайре Норфолк
* 1803—1901 Ван-Дименан мохк / Тасмани
* 1807—1863 Окленд ГӀайре
* 1824—1980 Керла Гебридаш¹ (*Вануату*)
* 1826—1901 Малхбузан Австрали
* 1829—1832 Суон-Ривер колони
* 1836—1901 Къилба Австрали
* 1838 дуьйна **Питкэрн гӀайренаш**
* 1839—1907 Керла Зеланди колони
* 1841—1933 Викторин мохк

 | 
* 1851—1901 Виктори колони
* 1857—1955 Кокосийн гӀайренаш (Килинг)
* 1859—1901 Квинсленд
* 1874—1970 *Фиджи*²
* 1877—1976 Британин Малхбуза-ТийнаӀапказан мехкаш
* 1878—1931 Ашмор гӀайренаш
* 1884—1902 Британин Керла Гвиней³ (*Папуа — Керла Гвиней*)
* 1888—1893 Раротонга
* 1888—1958 Ӏийса пайхамар винчу ден гӀайре²

 | 
* 1889—1926 Юнион гӀайренаш
* 1892—1976 Гилбертан а, Эллисан а гӀайренаш³ (*Кирибати* а, *Тувалу а*)
* 1893—1901 Кукан гӀайренийн федераци
* 1893—1978 Британин Соломонан гӀайренаш³ (*Соломонан гӀайренаш*)
* 1900—1970 *Тонга*
* 1900—1901 Савидж гӀайре
* 1901—1942 *Австралийн барт*
* 1907—1953 *Доминион Керла Зеланди*
* 1908—1962 Къилба Шетландин гӀайренаш5

 | 
* 1908—1962 Къилба Оркнейн гӀайренаш5
* 1908—1962 Грейаман мохк5
* 1909—1931 Картье гӀайренаш
* 1910—1947 Херд гӀайре а, Макдональд гӀайренаш а
* 1923 Россан бозуш болу мохк
* 1923—1968 Науру3,6
* 1930—1933 Эндербин мохк
* 1939—1979 Кантон а, Эндербери а гӀайренаш³
* 1962 дуьйна **Британин антарктикан мохк**5

 |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|     | 
¹ 1906 Францица цхьаьна лелон мохк.² 1987 ДоттагӀаллин паччахьаллех яц, 2006 ДоттагӀаллин йукъара яьхна.³ 1942—1945 Японин империн оккупацехь.
 | 
4 АЦШ-ца цхьаьна лелайо.5 1961 мехкан къийсамаш совцийна Антарктикех болчу бартаца.6 Къаьмнийн Лигийн мандатаца Йоккха Британин, Австралин, Керла Зеландин урхаллехь.
 |

 |

 |

 |
| Испискаш йукъахь бац ШолгӀа дуьненан тӀом боьдучу хенахь Британин империс оккупаци йина мехкаш. |

| ⛭Къаьмнийн ДоттагӀалла |
| --- |
| Декъашхой | 
* Австрали
* Антигуа а, Барбуда а
* Багамаш
* Бангладеш
* Барбадос
* Белиз
* Ботсвана
* Бруней
* Йоккха Британи
* Вануату
* Гайана
* Гамби
* Гана
* Гренада
* Доминика
* Замби
* ХӀинди
* Камерун
* Канада
* Кени
* Кипр
* Кирибати
* Лесото
* Маврики
* Малави
* Малайзи
* Малта
* Мозамбик
* Намиби
* Науру
* Нигери
* Керла Зеланди
* Пакистан
* Папуа — Керла Гвиней
* Руанда
* Самоа
* Эсватини
* Сент-Люси
* Сейшелан гӀайренаш
* Сент-Винсент а, Гренадинаш а
* Сент-Китс а, Невис а
* Сингапур
* Соломонан гӀайренаш
* Сьерра-Леоне
* Танзани
* Тонга
* Тринидад а, Тобаго а
* Тувалу
* Уганда
* Фиджи1
* Шри-Ланка
* КЪАР
* Ямайка

 |
| Хилла декъашхой | 
* Зимбабве
* Ирланди
* Мальдиваш

 |
| 1 Декъахь хилар сацийна |

| Америкин пачхьалкхийн кхоллам |
| --- |
| 
* Антигуа а, Барбуда а
* Аргентина
* Багаман ГӀайренаш
* Барбадос
* Белиз
* Боливи
* Бразили
* Венесуэла
* Гаити
* Гайана
* Гватемала
* Гондурас
* Гренада
* Доминика
* Доминикин Республика
* Канада
* Колумби
* Коста-Рика
* Куба
* Мексика
* Никарагуа
* Панама
* Парагвай
* Перу
* Сальвадор
* Сент-Винсент а, Гренадинаш а
* Сент-Китс а, Невис а
* Сент-Люси
* АЦШ
* Суринам
* Тринидад а, Тобаго а
* Уругвай
* Чили
* Эквадор
* Ямайка

 |

| Карибан юкъараллин мехкаш |
| --- |
| 
* Антигуа а, Барбуда а
* Багамаш
* Барбадос
* Белиз
* Гаити
* Гайана
* Гренада
* Доминика
* Монтсеррат
* Сент-Винсент а, Гренадинаш а
* Сент-Китс а, Невис а
* Сент-Люси
* Суринам
* Тринидад а, Тобаго а
* Ямайка

Ассоци бина декъашхой
Ангилья
Бермудаш
Британин Виргинийн гӀайренаш
Кайманийн гӀайренаш
Теркс а, Кайкос а
Тергам бийриш
Аруба
Венесуэла
Доминикин Республика
Колумби
Кюрасао
Мексика
Пуэрто-Рико
Синт-Мартен
 |

| Малхбален-карибийн пачхьалкхийн кхоллам |
| --- |
| 
* Антигуа а, Барбуда а
* Гренада
* Доминика
* Монтсеррат
* Сент-Винсент а, Гренадинаш а
* Сент-Китс а, Невис а
* Сент-Люси

Ассоцин декъашхой
Ангилья
Британин Виргинийн гӀайренаш
 |