**Ку́нья** (Ӏаьр. کنیة‎‎) — Ӏаьрбийн цӀеран дакъа, долало Абун (божаршна) а, Умман (зударшна) а тӀиера, чекхдолу кӀентан я йоьӀан цӀарца. Цхьацца меттигашкахь куньяно дика амал лелайо (масала, Абуль-Хайр, Абуль-Баракат). ЦӀе а ца йоккхуш, кунья алар, Ӏаьрбийн лерам бар лору.

Ӏаьрбийн цӀе
------------

Дукха хьолахь Ӏаьрбоша кунья ло воккхаха волчу кӀентан цӀарах, амма меттигаш хуьлу кунья кхечу кӀентан я йоьӀан цӀарах туьллуш а. Кунья иштта яла тарло берана а, бер доцу воккхачунна а. Берашна куньяш луш, Ӏаьрбаша дог дохуш санна хета, шен беран доьзалхо хиллалц иза дехар долуш санна.

Ислам
-----

Исламан ламастехь куньян доккха маьӀна ло. Имам аль-ГӀазалис яздо цунах:

> 
> « АллахӀан элчано  шен асхьабийн кунья йоккхуш хилла. Деш хилла цуо иза, церан сий а, лерам а бархьама, цуьнца царна хазахетар дан а. Цкъацца цуо ша хоржура асхьабашна йогӀу кунью, оцу куньяца вист а хуьлура цаьрга. Цунна тӀаьххье кхечу асхьабаша а олура и кунья. Стеган бераш ца хилчи а АллахӀан элчано  кунья хоржура цунна. Цкъацца АллахӀан элчано  куньяца кхойкхура бераш а, цхьаццана ша хоржула иза. Иштта ша дукха воьзуьйтура берашна а, баккхийчарна а».
> 
> — *Мустафа Хусейни Дашти.* Маареф ва маариф. — Т. 8. — С. 595.

Мухаммад пайхамаран  кунья Абуль-Къасим яра. Цуьнан кӀант хилла Къасим цӀе йолуш, жима волуш вела иза. Имам ан-Нававис шен «Азкара» жайнахь куньяш гулйина йоӀрийн цӀарах техкина куньяшца бевза асхьабийн а, табиӀинийн а.

ГӀуо кунья
----------

Наггахь кунья лелайо ца вашар, лерам ца хилар билгалдоккхуш. Исламан исторехь меттигаш хилла, гӀуо куньяш луш, масала, Абу Джахль (Боданаллин да), Абу ЛахӀаб (ЦӀеран да). И нах кхайкхамца дуьхьало еш бара Мухьаммад пайхамарна , хӀумалгаш лелайора бусалбанашна.

Куньях долу жайнаш
------------------

Коьрта йаззам: **Ӏилм ар-риджал**
*Кутуб аль-асмаъ ва-ль-куна ва-ль-алькъаб* (Ӏаьр. كتب الأسماء و الكنى و الألقاب‎‎) — и жайнаш лерина ду хьадисаш схьаделлачеран цыӀерашна, куньяшна, лакъабашна. Иштта жайнаш хӀиттадо гӀалат ца бовлархьама, иэ ца янхьарма хьадисаш схьаделлачеран цӀераш.

Уггаре гӀарадаьлла оцу тайпана жайнаш:

* Ӏали ибн аль-Мадини *Китаб аль-асами ва-ль-куна*.
* Ахьмад бин Хьанбал *аль-Асами ва-ль-куна*.
* Мухьаммад аль-Бухари *аль-Куна*.
* Муслим ибн аль-Хаджжадж *аль-Куна ва-ль-асмаъ*.
* Абу Ӏабдуллах Мухьаммад ибн Ахьмад аль-Мукъаддами (велла 913) *Тарихь асмаъ аль-мухьаддисин ва кунахум*.

Ӏаьрбийн меттадакъошкахь
------------------------

МагӀрибан (малхбузан) Ӏаьрбаша дешан хьалхара элп ца доьшу **أبو** меттана **بو**, аьлчи а *Абу* дешан меттана яздо, деша а доьшу *Бу*. Масала:

* Бу Тефлика **Абу Тафлика** меттана.
* Бу Медьян **Абу Мадьян** меттана.
* Бу РгӀиба **Абу Ракъиба** меттана.

Билгалдахарш
------------

1. ↑  Кунья // Люгатнаме Деххода. — Тегеран: Изд-во тегеранского университета, 1373 г.х.. — Т. 11. — С. 16452.
2. ↑  Кулиев Э..
3. ↑  *ан-Навави.* Аль-Азкар мин калам саййид аль-абрар. — Бейрут: Дар аль-минхадж, 1425/2005. — С. 481-482.
4. ↑  Шиитская энциклопедия.

Хьажоргаш
---------

* Медиафайлаш Викилармехь

* *Хадави Техрани* Кунья(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*).  Шиитская энциклопедия. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 30 майхь. Теллина 2013 шеран 29 майхь.
* *Кулиев Э.* Можно ли давать кунью ребенку или взрослому, у которого нет детей?(ТӀе цакхочу хьажорг — *истори*).  guliyev.org (2013, 22 апрель). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 30 майхь. Теллина 2013 шеран 29 майхь.

| ⛭Iаьрбийн цIе |
| --- |
| Структура | 
* Кунья (абу, умм)
* Исм
* Насаб (ибн, бинт)
* Лакъаб
* Нисба

 |
| хьажа иштта | 
* ЦIерийн исписка
* Бусалбанан цIе
* АллахIан 99 цIе
* Малхбален цIераш

 |