recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Новік.

**Віталь Новік** (нар. 9 лістапада 1994, Калінкавічы) — беларускі футбаліст, абаронца гродзенскага «Нёмана-Белкарда».

Клубная кар’ера
---------------

Пачынаў займацца футболам у родных Калінкавічах, аднак у маладым узросце трапіў у «Гомель», з 2011 года пачаў гуляць за дубль, дзе хутка замацаваўся ў складзе. У 2012 годзе разам з камандай стаў пераможцам турніра дублёраў. 25 лістапада 2012 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матчу супраць бабруйскай «Белшыны» (1:3). У далейшым працягваў трэніравацца з асноўнай камандай, але ў 2013—2014 гадах гуляў толькі за дубль.

У сезоне 2015 года з-за фінансавых праблем «Гомель» пакінулі асноўныя ігракі, і Віталь здолеў замацавацца ў першай камандзе, з лета стаў трывала з’яўляцца ў стартавым складзе. 14 верасня 2015 года ў матчы супраць «Мінска» атрымаў цяжкую траўму, з-за якой выбыў на доўгі тэрмін. У студзені 2016 года на два гады падоўжыў кантракт з «Гомелем». Аднавіўся ад траўмы толькі ўлетку 2016 года, але на поле выхадзіў рэдка, у асноўным застаючыся на лаўцы запасных.

У першай палове сезону 2017 выступаў за дубліруючы склад «Гомеля». У ліпені 2017 года пакінуў каманду і перайшоў у рэчыцкі «Спадарожнік», за які гуляў да 2018 года.

У пачатку 2021 года далучыўся да гомельскага «Паперпрама», а ў 2022 годзе перабраўся ў гродзенскі «Нёман-Белкард».

Дасягненні
----------

* Беларусь Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2016

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Дывізіён | Клуб | Краіна | Матчы | Галы |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011 | дубль | Гомель | Беларусь | 27 | 0 |
| 2012 | Д1 | Гомель | Беларусь | 1 | 0 |
| 2013 | дубль | Гомель | Беларусь | 29 | 1 |
| 2014 | дубль | Гомель | Беларусь | 31 | 0 |
| 2015 | Д1 | Гомель | Беларусь | 11 | 0 |
| 2016 | Д2 | Гомель | Беларусь | 5 | 0 |
| 2017 (1) | дубль | Гомель | Беларусь | 13 | 1 |
| 2017 (2) | Д3 | Спадарожнік | Беларусь | 3 | 0 |
| 2018 | Д3 | Спадарожнік | Беларусь | 5 | 0 |
| 2021 | Д3 | Паперпрам | Беларусь | 15 | 1 |
|

Зноскі
------

1. ↑  Vitali Novik // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑
3. ↑  Виталий Новик на два года продлил контракт с "Гомелем"
4. ↑  Новик перешел из «Гомеля» в речицкий «Спутник»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
**Быдгашцкая ратуша** — гатычна-рэнесансны будынак, пабудаваны для рэзідэнцыі муніцыпальных улад Быдгашчы, які стаяў пасярод плошчы Старога Рынку ў Быдгашчы ў 1515—1834 гадах.

Гісторыя
--------

Ратуша ў Быдгашчы была пабудавана ў цэнтральнай частцы Старой Рынкавай плошчы. Самая ранняя згадка аб будынку датуецца 1446 годам. У 1509—1519 гадах яна была пашыраны. Будынак ратушы дамінаваў у цэнтры плошчы да 1834 года.

Ратуша была разабраны ў XIX стагоддзі. Сёння падмурак схаваны пад рынкавай плошчай, а яго контуры выкладзены гранітнымі плітамі чырванага колера.

* 
* Месца, дзе раней стаяла ратушаМесца, дзе раней стаяла ратуша
* Месца, дзе раней стаяла ратушаМесца, дзе раней стаяла ратуша
* Месца, дзе раней стаяла ратушаМесца, дзе раней стаяла ратуша

Зноскі
------

1. ↑  Jeszcze w tym roku może ruszyć przebudowa płyty bydgoskiego rynku. Wcześniej będziemy tu świadkami wykopalisk
2. ↑  BYDGOSZCZ STAROPOLSKA

Спасылкі
--------

* Ratusz (dawne kolegium jezuickie)
* Zarys ratusza w płycie Starego Rynku
* Tajemnice Starego Rynku. Stał na nim ratusz
**Ку́рын** (трансліт.: *Kuryn*, руск.: Курин) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.

Геаграфія
---------

### Размяшчэнне

У 12 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 194 км ад Гомеля, 7 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія

На рацэ Няслаўка (прыток ракі Пціч).

### Экалогія і прырода

На захадзе мяжуе з лесам.

Транспартная сетка
------------------

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

Інфармацыя
----------

Планіроўка складаецца з трох кароткіх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Ламавічы» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, комплексная брыгада. Клуб, бібліятэка, крама.

Гісторыя
--------

Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як вёска ў казённым маёнтку Граб'ё. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я годы. Па стане на 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

15 лістапада 1920 года вызвалена ад польскіх войскаў. У 1921 годзе адкрыта школа. На 1925 год у Азарыцкім раёне Мазырскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны герой», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у лесе, у 5 км ад вёскі, каля дарогі на Подгаць базіраваўся партызанскі атрад «Чырвоны Кастрычнік», арганізаваны ў чэрвені 1941 года Ц. П. Бумажковым і Ф. І. Паўлоўcкім (у 1948 годзе на гэтым месцы ўстаноўлены абеліск). Нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску, расстралялі і спалілі 506 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму ў 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі; устаноўлена стэла). 51 жыхар загінуў на фронце.

Насельніцтва
------------

### Колькасць

* 2011 год — 48 двароў, 61 жыхар.

### Дынаміка

* 1857 год — 17 двароў, 139 жыхароў.
* 1897 год — 52 двары, 348 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 69 двароў, 487 жыхароў.
* 1917 год — 540 жыхароў.
* 1925 год — 92 двары.
* 1940 год — 138 двароў, 700 жыхароў.
* 1959 год — 307 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 91 двароў, 149 жыхароў.
* 2004 год — 57 двароў, 103 жыхары.

Зноскі
------

1. ↑  Дадзеныя сельсавета на 1 студзеня 2011 года
2. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага р-на. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 478 с. ISBN 985-6302-03-X

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Ламавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Ламавічы |
| Вёскі | Гаць ·  Граб'ё ·  Жукавічы ·  Заазер'е ·  Курын ·  Ніўнае ·  Подгаць |
**«Гомельская мысль»** — грамадска-палітычная і літаратурная газета ліберальна-асветніцкага кірунку. Выдавалася 5(18) лютага 1913 да 17(30) ліпеня 1914 гг. у Гомелі на рускай мове. Выходзіла 3 разы на тыдзень. Рэдактары-выдаўцы Х.Д.Гарфункель, Г.Х.Старобінец. Асноўнае месца адводзіла асвятленню мясцовых праблем. Друкавала інфармацыю пра ўнутрыпалітычныя і міжнародныя праблемы. Выступала супраць курсу на хутарызацыю і шавіністычнай палітыкі рускіх нацыяналістаў, за свабоду друку, усеагульнае і бясплатнае пачатковае навучанне. Значнае месца на яе старонках займалі сацыяльна-эканамічныя і юрыдычныя праблемы яўрэйскага насельніцтва ў Расійскай імперыі. Выступала супрпаць нацыяналізацыі крэдытнай сістэмы, якая падрывала яўрэйскі капітал. У артыкуле «Асіміляцыя народнасцей» ананімны аўтар пераказваў, на яго думку, бліскучую, але спрэчную лекцыю аднаго з заснавальнікаў сіянізму В.Жабацінскага, паводле якога «гета створана не вонкавым прымусам, а гістарычнымі тэндэнцыямі самога яўрэйства, і толькі закансервавана законам» (18 сакавіка 1914 г.). Абараняючы «іншародцаў», газета часам аргументавала сваю пазіцыю цытатамі з бальшавіцкіх газет. Напярэдадні 1-й сусветнай вайны крытыкавала шавінізм Саюза рускага народа, выкрывала ваенныя бюджэты Германіі, Францыі, Аўстрыі. У час вайны заняла пацыфісцкую пазіцыю, заклікала да міру. У нарысе «Беларусы» (3 — 5 чэрвеня 1914 г.), матэрыял якога ўзяты з газеты «Киевская мысль», ананімны аўтар пераказваў памылковую канцэпцыю расійскай і польскай гістарыяграфіі, быццам беларуская «народнасць» ніколі не ведала самастойнай дзяржаўнасці, «заваяваная яшчэ у 13 ст. літоўцамі, яна ўваходзіла ў склад спачатку літоўскай, а пазней польска-літоўскай дзяржавы». Разам з тым у нарысе ў асноўным правільна ацэнены беларускі адраджэнскі рух, сацыяльнай асновай якога было пераважна сялянства. Аўтар нарыса вітаў газету «Наша ніва», новую беларускую літаратуру і беларускую нацыянальную ідэю. Аднак ён перабольшваў «забітасць» беларускага сялянства, яго быццам бы неўспрымальнасць да заклікаў сацыяльнага вызвалення, недакладна ацэньваў беларускую літаратуру як быццам бы «цалкам сялянскую» (5 чэрвеня 1914 г.). У артыкулах «Беларускі тэатр» (7 красавіка 1913 г.), «Пра беларускі тэатр» (29 чэрвеня 1914 г.) газета вітала станаўленне беларускага тэатральнага мастацтва, адзначыла багатую нацыянальную паэзію, створаную Я.Купалам, Я.Коласам, М.Багдановічам (факты і ацэнкі ананімны аўтар браў з газеты «Столичный вестник» і інш. Выданняў). Шмат увагі надавала прапагандзе рускай літаратуры. Звярнула ўвагу на негатыўныя тэндэнцыі «эканамічнага матэрыялізму» ў літаратурна-мастацкай крытыцы.
**Гомельская дырэкторыя** — часовы орган улады ў Гомелі ў снежні 1918 — студзені 1919 гг. Утворана 17 снежня 1918 г. на пасяджэнні гарадской думы на ўзор Дырэкторыі УНР. Падтрымана гарадской рабочай канферэнцыяй і нарадай сацыялістычных партый. Бальшавіцкая арганізацыя адмовілася падтрымаць Гомельскую дырэкторыю і стварыла Ваенна-рэвалюцыйны камітэт. Асноўнай сацыяльна-палітычнай апорай дырэкторыі былі апазіцыйныя бальшавіцкай уладзе сілы рознага кірунку. У склад дырэкторыі ўвайшлі прадстаўнікі меншавікоў, Гомельскага сацыял-дэмакратычнага камітэта Бунда, сацыялістаў-сіяністаў, гарадской думы, Цэнтральнага бюро прафсаюзаў і інш. Гомельскую дырэкторыю падтрымлівалі германскія акупацыйныя ўлады. Дырэкторыя УНР прызначыла цывільным камісарам былога гарадскога галаву І.Бабарыкіна. 18 снежня 1918 г. апублікаваны зварот «Да грамадзян г.Гомеля», у якім абвяшчалася аб пераходзе ўлады да Гомельскай дырэкторыі часова — да стварэння органаў дзяржаўнай улады і гарадскога дэмакарытчнага самакіравання. Гомельская дырэкторыя адмяніла законы ўкраінскага пятлюраўскага ўрада, «украінскую дзяржаўную варту» рэарганізавала ў міліцыю, прызначыла камісараў горада, правяла абкладане наемных класаў для стварэння гарадскога бюджэту і барацьбы супраць спекуляцыі і крыміналу. Пасля перагавораў савецкага боку з германскім камандаваннем і Гомельскай забастоўкі чыгуначнікаў 1918 – 1919 гг. улада ў Гомелі 6 студзеня 1919 г. перададзена ВРК. Гомельская дырэкторыя самаліквідавалася.
**Палітыка аднаго Кітая** заключаецца ў афіцыйным прызнанні толькі адной кітайскай дзяржавы, нягледзячы на ​​існаванне дзвюх краін, якія аб'явілі сябе Кітаем. Гэта азначае, што для ўстанаўлення дыпламатычных адносін з Кітайскай Народнай Рэспублікай (КНР) дзяржава павінна разарваць афіцыйныя адносіны з Кітайскай Рэспублікай (КР), і наадварот.

Палітыка адзінага Кітая адрозніваецца ад «прынцыпу аднаго Кітая», які заключаецца ў тым, што і Тайвань, і мацерыковы Кітай з'яўляюцца нябачнымі часткамі адзінага «Кітая». Прынцып адзінага Кітая ў форме, устаноўленай «кансенсусам 1992 года», у цяперашні час з'яўляецца афіцыйнай пазіцыяй урада Кітайскай Народнай Рэспублікі, але ў розны час прызнаваўся Кітайскай Рэспублікай у залежнасці ад таго, якая палітычная партыя была ў партыяй улады. Паводле гэтага «кансэнсусу», абодва ўрады прызналі існаванне толькі адной суверэннай дзяржавы, якая ўключае ў сябе тэрыторыі мацерыковага Кітая і Тайваня, але не вырашылі, які з двух урадаў з'яўляецца законным урадам гэтай дзяржавы. Аналагічная сітуацыя ў Карэі.

Прынцып адзінага Кітая падвяргаецца крытыцы з боку прыхільнікаў руху за незалежнасць Тайваня, які настойвае на абвяшчэнні «Рэспублікі Тайвань» і развіцці асобнага віду мацерыковай кітайскай ідэнтычнасці праз «тайванізацыю». Уплыў гэтага руху на ўрад Кітайскай Рэспублікі выклікае палітычную нестабільнасць: пасля таго, як Камуністычная партыя Кітая выгнала Гаміньдан з мацерыковага Кітая падчас грамадзянскай вайны ў Кітаі ў 1949 годзе і стварыла Кітайскую Народную Рэспубліку, нацыяналістычны ўрад Кітайскай Рэспублікі, працягваў сцвярджаць, што з'яўляецца адзіным законным урадам Кітая. У перыяд прэзідэнцтва Лі Дэн Хуэя ў канстытуцыю Кітайскай Рэспублікі былі ўключаны дадатковыя артыкулы, паводле якіх дадзеная канстытуцыя можа прымяняцца толькі на тэрыторыі Тайваня да аб'яднання дзяржавы. Аднак 8 кастрычніка 2008 года 6-ы прэзідэнт Кітайская Рэспублікі Іньцзю Ма зноў пацвердзіў свае прэтэнзіі на мацерыковы Кітай.

Зноскі
------

1. ↑  Exploring Chinese History :: Politics :: International Relations :: Nationalist Era Policy **(нявызн.)**. *ibiblio.org*. Архівавана з першакрыніцы 3 сакавіка 2016.
2. ↑  Congressional Research Service: Evolution of the "One China" policy,  Архівавана 2 сакавіка 2012.
3. ↑  Assistant Secretary James Kelly, "The Taiwan Relations Act: The Next Twenty-Five Years," testimony before the Committee on International Relations, U.S. House of Representatives, April 21, 2004, p. 32, at  Архівавана 7 студзеня 2020.
4. ↑  Lee Teng-hui 1999 interview with Deutsche Welle:  Архівавана 9 красавіка 2015.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мюлдэр.

**Роналд Мюлдэр** (нідэрл.: Ronald Mulder, нар. 27 лютага 1986) — канькабежац-спрынтар з Нідэрландаў. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2014 у Сочы на дыстанцыі 500 м.

Спартыўная кар'ера
------------------

На чэмпіянатах Нідэрландаў удзельнічае з 2006 года.

Першы подыум на нацыянальным першынстве заваяваў у сезоне 2009/2010, стаўшы другім на 500 м, праз год стаў чэмпіёнам Нідэрландаў на 500 м. На чэмпіянаце свету ў спрынтарскім мнагабор'і 2010 стаў чацвёртым.

На Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы ўдзельнічаў на дыстанцыі 500 метраў і заняў 11-е месца.

Брат-блізнюк — Міхел Мюлдэр, таксама канькабежац-спрынтар.

Акрамя канькоў, таксама выступаў на ролікабежных спаборніцтвах, летам 2011 года перамог на чэмпіянаце Еўропы.

Зноскі
------

1. ↑  Свингсу на роликовых коньках нет равных(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Статыстыка выступленій
**Гомельскі абласны музей ваеннай славы** — музей у Гомелі, прысвечаны ваеннай гісторыі Гомельшчыны.

Музей адкрыты ў 2004 годзе (першая чарга) напярэдадні 60-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

26 красавіка 2005 года адбылося адкрыццё поўнага музейнага комплексу, ва ўрачыстай цырымоніі якога прыняў удзел Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка.

Экспазіцыя
----------

Ваенная тэхніка на адкрытай пляцоўцы музея
Стацыянарная экспазіцыя музея прысвечана адлюстраванню падзей ваеннай гісторыі Гомельшчыны з самых старажытных часоў да нашых дзён. Экспазіцыя размяшчаецца ў васьмі залах на двух паверхах будынка музея.

На адкрытай пляцоўцы музея працуе выстаўка ваеннай тэхнікі XX ст. у колькасці 35 адзінак, лакальная экспазіцыя «Партызанскі гарадок», лакальная экспазіцыя ў санітарным вагоне, таксама на адкрытай пляцоўцы функцыянуе пнеўматычны цір.

У бліжэйшы час на адкрытай пляцоўцы музея плануецца размяшчэнне дзвюх новых адзінак баявой тэхнікі: зенітная самаходная ўстаноўка ЗСУ-23-4 «Шылка»  (руск.) (бел.. 30 кастрычніка 2012 года ў Гомельскі абласны музей ваеннай славы паступіла новая адзінка ваеннай тэхнікі - баявая машына дэсанта "БМД-1  (руск.) (бел.", якую можна пабачыць на адкрытай пляцоўцы музея.

На базе Гомельскага абласнога музея ваеннай славы па вул. Пушкіна, у 2010 г. створана новая экспазіцыя, прысвечаная гісторыі барацьбы са злачыннасцю на Гомельшчыне ў 1917—2000-я гг. — «Музей крыміналістыкі». Тут можна ўбачыць узоры зброі, міліцэйскую амуніцыю і рыштунак, фрагменты кабінетаў эксперта-крыміналіста і следчага канца XX ст. Матацыкл з каляскай «Урал  (руск.) (бел.», абсталяваны сігнальнымі і гукавымі прыладамі, а таксама падробленыя дакументы і грашовыя знакі, канфіскаваныя ў злачынцаў, набор адмычак для адкрыцця замкоў.

Спасылкі
--------

* Старонка музея на сайце «Музеі Гомельскай вобласці» Архівавана 10 кастрычніка 2019.  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўчэнка.
**Вячаслаў Міхайлавіч Шаўчэнка** (нар. 1 мая 1936, в. Завітая-2, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1954 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1960 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў старшым архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Магілёўграмадзянпраекце, першым намеснікам начальніка Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Мінаблвыканкама, з 1970 года — галоўны архітэктар у Белкааппраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1962 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Дом палітасветы
Магілёўскі аблспажыўсаюз
Бібліятэка і галоўны корпус Гомельскага кааператыўнага інстытута
Камбінат грамадскага харчавання ў Стоўбцах
Асноўныя працы: летні тэатр-кінатэатр, Дом палітасветы і будынак аблспажыўсаюза ў Магілёве, гандлёвыя цэнтры ў г.п. Бараўляны і в. Сеніца Мінскага раёна, гандлёвы комплекс  (ВД) (бел. у пас. Ждановічы (залаты медаль ВДНГ СССР); у аўтарскім калектыве: гандлёвы комплекс у г.п. Івянец, комплекс Гомельскага кааператыўнага інстытута па праспекце Кастрычніка, камбінат грамадскага харчавання (рэстаран «Нёман»)[d] па вул. Ленінскай, 85 у Стоўбцах (у сааўтарстве з Ф. Шукайлам; сярэбраны медаль ВДНГ СССР), помнікі загінулым воінам і партызанам у Любані, Слуцку, Стоўбцах.

Аўтар артыкулаў па пытаннях архітэктурнага праектавання.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шевченко Вячеслав Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Рэакцыя.
**Рэакцыя ў палітыцы** ці **палітычная рэакцыя** — грамадскі рух, які накіраваны рэзка процілегла адносна папярэдняга ці сучаснага грамадскага ладу, калі такі лад лічыцца найбольш прагрэсіўным. Рэакцыяй таксама завецца рух за захаванне і ўмацаванне існых парадкаў і падаўленне любых рэвалюцыйных ці апазіцыйных сіл.

Рэакцыяй звычайна пазначаюцца не ліберальныя ці радыкальныя цячэнні, а толькі цячэнні вельмі кансерватыўныя (часта рэлігійна-фундаменталісцкія, клерыкальныя, феадальныя, манархісцкія і да т.п.), якія імкнуцца аднавіць грамадскія інстытуты, які даўно аджылі сваё (рабства, прыгоннае права, інквізіцыю, панаванне царквы над дзяржавай, сакрэтны суд, суд без удзелу народнага элемента, урадавую апеку над літаратурай, мастацтвам і сродкамі масавай інфармацыі ў форме цэнзуры, засілле спецслужбаў і г.д.). Рэакцыя не абавязкова з'яўляецца рухам у бок, адваротны папярэдняму; яна можа быць проста рухам вельмі кансерватыўным; далейшым развіццём папярэдняга, больш умеранага кансерватыўнага руху.

Рэакцыйная дзейнасць урада часта з'яўляецца адлюстраваннем рэакцыйнага настрою ў грамадстве, у такіх выпадках гэты настрой выражаецца пануючай плыняй у літаратуры (асабліва вядомая рэакцыйная літаратура Францыі — Шатабрыян і інш.). Тыповай рэакцыйнай партыяй з'яўляліся манархісты ў Францыі.

Партыі, якая б сама прыняла назву *рэакцыйнай* як тэхнічную, ніколі не існавала.

Прыклады рэакцыйных эпох:

* кіраванне Карла X ў Францыі — эпоха крайняй рэакцыі
* эпохі, якія рушылі ўслед за рэстаўрацыяй Сцюартаў у Англіі і Бурбонаў у Францыі
* у Германіі дзесяцігоддзе, якое рушыла ўслед за рэвалюцыяй 1848—1849 гг. — эпоха моцнай рэакцыі
* у Расіі — валадаранне Мікалая I, асабліва ў гады Змрочнага сямігоддзя; кіраванне Аляксандра III
* кіраванне султана Абдул-Хаміда II у Асманскай імперыі (усталяванне рэжыму "зулюм", які змяніў перыяд рэформаў "танзімат".

Гл. таксама
-----------

* «Адліга»

Літаратура
----------

* История политических и правовых учений. Учебник. Под ред. О.Э. Лейста Глава 16. Реакционные и консервативные политические и правовые учения в Западной Европе в конце XVIII – начале XIX в.
* Реакция, в политике // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4048653-9 · LCCN: sh85111630 · Microsoft: 2777047313 |
**Papilio chikae** — дзённы від матылькоў з сямейства Паруснікі (*Papilionidae*), эндэмік Філіпінаў. Размах крылаў 11—12 см.

Адкрыты ў 1965 годзе на гары Сэнт-Томас у паўднёвай Кардыльернай цэнтральнай частцы Лусона, на поўначы Філіпінскіх астравоў. З тых часоў ён быў знойдзены ў шэрагу лакацый у гарах каля Багіа і Бантока. Гэта горны від, які сустракаецца на вышынях звыш вышэй 1500 м над узроўнем мора, у заходняй горнай зоне і з’яўляецца рэліктам ледавіковага перыяду кантынентальнага паходжання. Два пакаленні за год. Час лёту доўжыцца з лютага па лістапад, з перапынкам з лістапада па студзень.

Падвіды
-------

* *Papilio chikae hermeli* (Nuyda, 1992)

Заўвагі па ахове
----------------

Унесены ў пералік лускакрылых, экспарт, рээкспарт і імпарт якіх рэгулюецца ў адпаведнасці з Канвенцыяй аб міжнародным гандлі відамі дзікай фауны і флоры, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення (СІТЕС).

Зноскі
------

1. ↑  N. Mark Collins, Michael G. Morris Threatened swallowtail butterflies of the world: the IUCN red data book IUCN, 1985—401 p.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777323747 |
**Мела́мед** (на ідышы; на іўрыце ְלַמֵּד — мелаеэ́д) — настаўнік у хедары і караімскім мідрашы.

У біблейскія часы азначаў рэлігійнага настаўніка ці настаўніка ў цэлым, прымяняўся асабліва да настаўніка дзяцей, і амаль заўседы суправаджаўся словам «tinokot» (дзеці). Згадваецца ў Талмудзе.

Меламед прызначаўся супольнасцю, былі спецыяльныя нарматыўныя дакументы, якія вызначаюць, колькі дзяцей ён навучыў, а таксама правілы, якія рэгулююць выбар прэтэндэнтаў на пасаду і звальненне меламеда. Гэтыя правілы пашыраліся і дапаўняліся.

Меламеды ў Расіі
----------------

У Расійскай імперыі меламед займаўся навучаннем яўрэйскіх дзяцей яўрэйскаму закону і мове.
Расійскі ўрад рабіў неаднаразовыя, але марныя спробы падняць адукацыйны ўзровень меламедаў, распаўсюдзіць сярод іх веданне рускай мовы. У 1855 годзе быў прыняты закон, па якім на працягу 20 гадоў прадпісвалася ажыццявіць пераход да становішча, калі меламедамі могуць быць выключна яўрэі, якія атрымалі спецыяльную адукацыю ў равінскіх вучылішчах або ў агульных вышэйшых або сярэдніх навучальных установах. Аднак нізкія даходы меламедаў рабілі іх працу непрэстыжнай; акрамя гэтага, прадстаўленні яўрэйскага насельніцтва аб становішчы меламеда разыходзіліся з думкай расійскай адміністрацыі. Па законе ад 1 сакавіка 1893 года меламедаў абавязалі штогод атрымліваць ад дырэктара або інспектара народных вучылішчаў спецыяльнае пасведчанне, якое выдаецца без папярэдняга экзамену з выплатай пошліны. Меламеды маглі адкрыць хедар, назіранне за выкладаннем у якім, як і назіранне за выкананнем меламедамі іншых правілаў, ускладалася на грамадскага равіна.

Спасылкі
--------

* Артыкул «*Меламед*» у Электроннай яўрэйскай энцыклапедыі.
* Меламед // Энцыклапедычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона : у 86 г. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона |
Нематода *Meloidogyne incognita* на каранях тамату
**Мелайдагіноз** — захворванне раслін, якое выклікаецца галавымі нематодамі (*Meloidogyne*). Яно адносіцца да групы захворванняў, званых нематоднымі захворваннямі.

Апісанне
--------

Галавыя нематоды пашкоджваюць больш як 2 тысячы відаў раслін.

Меры барацьбы
-------------

Апрацоўка заражаных раслін, глебы нематацыдамі  (руск.) (бел. нематадоіднымі грыбамі, укараненне севазваротаў з культурамі, якія не пашкоджваюцца нематодамі. Дапамагаюць выкарыстанне ўстойлівых сартоў і каранцінныя мерапрыемствы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Нематодныя хваробы раслін // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — 599 с. іл. — 10 000 экз.. — С. 10
Афіна і Артэміда. Выстаўка «Bunte Götter» у мюнхенскай Гліптатэцы, прысвечаная паліхроміі ў антычнай скульптуры
**Паліхро́мія** (гр. πολύς — шматлікі і χρῶμα — колер) — мнагакветная размалёўка ці шматколернасць матэрыялу ў архітэктуры, скульптуры, дэкаратыўным мастацтве.

Паліхромія прысутнічала амаль ва ўсе эпохі і ва ўсіх абласцях культуры — у егіпецкіх пірамідах, мінойскіх палацах, у грэчаскіх і рымскіх храмах, на ісламскіх купалах і ў сярэдневяковым мастацтве. У каменнай скульптуры ў эпоху Рэнесансу была аднаколернасць (манахрамія), якая пераважала таксама ў барока і класіцызме. У другой палове XIX стагоддзя паліхромія ізноў выйшла на сцэну і распаўсюдзілася пасля Другой сусветнай вайны ў рэкламе, поп-культуры і пластыцы.

У апошнія дзесяцігоддзі праводзіліся даследаванні гіпотэзы аб паліхроміі антычных грэчаскіх і рымскіх скульптур, а таксама гатычных скульптур сабораў. Была колеравая рэканструкцыя скульптур храма багіні Афаі на грэчаскім востраве Эгіна і скульптур кафедральнага сабора ў Ам’ене.

Спасылкі
--------

* Паліхромія антычных скульптур
* Verri G. et al. The ‘Treu Head’: a case study in Roman sculptural polychromy // British Museum Technical Research Bulletin. — 2010. — Vol. 4. — P. 39-54.
* Дружинина Е. А. Полихромия или тетрахромия? цвет в греческой живописи V–IV веков до нашей эры Архівавана 9 красавіка 2016. // Актуальные проблемы теории и истории искусства: сб. науч. статей. Вып. 5. / Под ред. С.В. Мальцевой, Е.Ю. Станюкович-Денисовой, А.В. Захаровой. – СПб.: НП-Принт, 2015. С. 62–68. – ISSN 2312-2129

Зноскі
------

1. ↑  Tracking Colour. The polychromy of Greek and Roman sculpture in the Ny Carlsberg Glyptotek. Preliminary Report 1(недаступная спасылка)
2. ↑  Tracking Colour. The polychromy of Greek and Roman sculpture in the Ny Carlsberg Glyptotek. Preliminary Report 2(недаступная спасылка)
**Paper Mario**, у Японіі вядомая як **Mario Story** (яп.: マリオ ストーリー *Марыо суто: ры:*) — відэагульня выпушчаная Nintendo ў 2000 годзе для прыстаўкі Nintendo 64. Гульня з’яўляецца першай у сваёй серыі (*Paper Mario*). У 2004 быў выпушчаны сіквел да гэтай гульні *Paper Mario: The Thousand-Year Door*. У 2007 годзе выйшла яшчэ адна гульня ў серыі *Paper Mario*, *Super Paper Mario* для Nintendo Wii.

Сюжэт
-----

Боузер зноў узяўся за старое. На гэты раз ён выкраў ў зоркі-Хейвен зоркі Род. Ён плануе выкарыстаць іх для дасягнення сваіх мэтаў а пасля іх выкарыстання, знішчыць Марыа. Неўзабаве ён зноў выкрадае Піч (ужо які раз). У гэты раз місія Марыа такая: выратаваць прынцэсу, адабраць зоркі Род і нанесці чарговае паражэнне Боўзеру.

Спасылкі
--------

* Paper Mario ў архіве Nintendo
* Афіцыйны сайт Nintendo з інфармацыяй аб Paper Mario  (яп.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | YouTube |
| Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · MusicBrainz · GameFAQs · Giant Bomb · MobyGames · VGMdb |
**Меладычны дэз-метал** (англ.: Melodic death metal) — паджанр дэз-металу, які адрозніваецца выяўленай меладычнасцю; даволі блізкі да паўэр-металу і спід-металу. Жанр адрозніваецца ад традыцыйнага дэз-металу вялікай разнастайнасцю гітарных рыфаў, блізкіх да трэш-металу і спід-металу, частатой і меладычнасцю сола-партый і ўстаўкамі акустычнай гітары.

Цяпер большасць груп граюць больш змякчэлую па гучанні музыку. Да мелодыцы класічнай школы дададзены чысты вакал, тэксты, прысвечаныя нестандартным для дадзенага стылю тэмам і шырокае выкарыстанне клавішных.

Адгалоскі будучага стылю былі чутныя ў ранніх працах такіх шведскіх дэз-метал-гуртоў, як Dismember, Desultory, Edge of Sanity і Hypocrisy.

Родапачынальнікамі жанру некаторыя лічаць англійскі калектыў з Ліверпуля Carcass з альбомам «Heartwork» (1993), а таксама Eucharist, Ceremonial Oath (альбом «Carpet»), In Flames, Dark Tranquillity, Edge of Sanity, At the Gates.

У канцы 1990-х гадоў многія групы жанру пачалі дадаваць больш меладычных элементаў у сваю музыку, больш грувавых прыпеваў і рыфаў, больш чыстага вакалу і частага выкарыстання электронікі. Некаторыя калектывы пасля дадання ў сваё гучання элементаў альтэрнатыўнага мэталу сталі адносіцца да мадэрн-мела-дэзу (In Flames, Soilwork). Многія сучасныя групы адышлі ад тэкстаў гвалту і смерці, уласцівых іншым групам, гульцам дэз-метал.

Існуюць калектывы, якія камбінуюць мела-дэз з элементамі фолк-металу. Пры гэтым некаторыя спалучаюць шведскі саўнд з грой на традыцыйных народных інструментах (Eluveitie, Suidakra), іншыя ж ўносяць у мелодыку фінскага мела-дэза народныя матывы (Falchion, Ensiferum, Wintersun). Варта адзначыць вядомы калектыў Amon Amarth, які спалучае гучанне класічнага шведскага мелодык-ДЭТА з лірыкай і іміджам ў стылі вікінг-метала.

Пачынальнікі
------------

### Шведская школа

* Eucharist
* Excretion
* Unanimated
* Grotesque
* At The Gates
* In Flames
* Ceremonial Oath
* Dark Tranquillity

### Фінская школа

* Children of Bodom

Прадстаўнікі
------------

### Швецыя

* Amon Amarth
* In Flames
* Hypocrisy

### Беларусь

* Asguard


| ⛭Метал |
| --- |
| 
* Авангардны метал
* Альтэрнатыўны метал
* Блэк-метал
* Вікінг-метал
* Глэм-метал
* Готык-метал
* Груў-метал
* Дарк-метал
* Дроўн-метал
* Дум-метал
* Дэт-метал
* Індастрыял-метал
* Металкор
* Неакласічны метал
* Новая хваля амерыканскага хэві-метала
* Новая хваля брытанскага хэві-метала
* Ню-метал
* Паўэр-метал
* Паган-метал
* Пост-метал
* Прагрэсіўны метал
* Рэп-метал
* Сімфонік-метал
* Сладж-метал
* Спід-метал
* Стоўнер-метал
* Трэш-метал
* Фанк-метал
* Фолк-метал
* Хрысціянскі метал
* Хэві-метал
* Экстрэмальны метал

 |
| Элементы музыкі | 
* Бласт-біт
* Овердрайв
* Дысторшн
* Гроўлінг
* Скрымінг
* Рыф
* Тэпінг

 |
| Субкультура і імідж | 
* Металісты
* Карпспэйнт
* Каза
* Хедбэнгінг
* Слэм
* Скачок у натоўп
* Краўд-серфінг

 |
**Касцёл Божай Міласэрнасці** — каталіцкі храм у Лідзе Гродзенскай вобласці, размешчаны ў раёне «Маладзёжны», па вул. Ангелінай, 5.

Гісторыя
--------

Мясцовая парафія заснавана ў 1994 годзе. У маі гэтага ж года вернікі ўсталявалі на ўездзе ў мікрараён Маладзёжны крыж і хутка збудавалі часовую капліцу, якая была асвечана 4 снежня. У чэрвені 1995 пачалі капаць катлаван пад фундамент будучай святыні ў стылі постмадэрнісцкіх трактовак неабарока. Касцёл пад тытулам Божай Міласэрнасці быў узведзены паводле праекта архітэктара Арманда Скаўроньскага і інжынера Гераніма Паўлоўскага з Зялёнай Гуры (Польшча).

15 красавіка 2007 г. у нядзелю Божай Міласэрнасці, ардынарый Гродзенскай дыяцэзіі біскуп Аляксандр Кашкевіч асвяціў касцёл.

Архітэктура
-----------

Касцёл Божай Міласэрнасці
Касцёл уяўляе сабой асіметрычную трохнефную базіліку з трансептам (утвораны рознымі ў архітэктурным плане капліцамі), прамавугольнай апсідай з сегментарнай алтарнай сцяной, фланкаванай дзвюма сакрыстыямі. Правы вугал галоўнага фасада святыні адзначаны асіметрычнай велічнай трох’яруснай вежай-званіцай.

Інтэр’ер касцёла падзелены трыма парамі калон на тры нефы і завершаны бетоннымі перакрыццямі (плоскімі над цэнтральным нефам і схільнымі над бакавымі) на такіх жа бэльках. Святыню ўпрыгожваюць пяць алтароў. Галоўны алтар — тытульны, Божай Міласэрнасці (двух’ярусная неабарокавая кампазіцыя са штучнага мармуру на аснове спараных калон карынфскага ордэра), левы бакавы — св. Яна Хрысціцеля, правы — Укрыжавання; яшчэ два алтары змешчаны ў капліцах крылаў трансепта: злева — Маці Божай Вострабрамскай, справа — св. Юзафа. Над уваходам знаходзіцца паўкруглы балкон арганных хораў на дзвюх калонах.

Касцёльны ўчастак абнесены металічнай агароджай на цагляных атынкаваных слупках з трохпралётнай неа-барокавай уваходнай брамай. У касцёльны комплекс уваходзіць і дзвюхпавярховая каменная плябанія з каплічкай Маці Божай перад ёй.

Спасылкі
--------

* Касцёл Божай Міласэрнасці — slowo.grodnensis.by

| ⛭Лідскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Белагруда) ·  Касцёл Святога Юрыя (Беліца) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Бердаўка) ·  Касцёл Перамянення Гасподняга (Ваверка) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Крупава) ·  Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Ліда) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Ліда) ·  Касцёл Божай Міласэрнасці (Ліда) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Ліда) ·  Касцёл Святой Сям’і (Ліда) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса i Святога Андрэя Баболі (Мінойты) ·  Касцёл Маці Божай Чанстахоўскай (Моцевічы) ·  Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Няцеч) ·  Касцёл Святога Казіміра (Першамайскі) |
Запыт «Тыргартэн» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.
Тыргартэн у адміністрацыйнай акрузе Мітэ
Краявід паўднёвай часткі раёна Тыргартэн
Жылыя лодкі на Ландвер-канале
**Тыргартэн** (ням.: Tiergarten — «заасад») — раён Берліна ў складзе адміністрацыйнай акругі Мітэ. У сваіх цяперашніх межах раён з'явіўся ў 2001 годзе ў выніку адміністрацыйнай рэформы.

Размяшчэнне
-----------

На поўначы мяжа адміністрацыйнага раёна Тыргартэн праходзіць па рацэ Шпрэе, на паўночным захадзе, поўначы і паўночным усходзе Тыргартэн мяжуе з новым раёнам акругі Мітэ Ганзафіртэль, раёнамі Моабіт і Мітэ, якія як і Тыргартэн уваходзяць у склад акругі Мітэ. На захадзе раён Тыргартэн мяжуе з раёнам Шарлотэнбург адміністрацыйнай акругі Шарлотэнбург-Вільмерсдорф. З поўдня да Тыргартэна прылягае Шонеберг акругі Тэмпельгоф-Шонеберг, з паўднёвага ўсходу — Кройцберг акругі Фрыдрыхсгайн-Кройцберг. Значную частку раёна займае парк Вялікі Тыргартэн, а Малы Тыргартэн, размешчаны паміж вуліцамі *Турмштрасэ* (ням.: Turmstraße) и *Альт-Моабіт* (ням.: Alt-Moabit), знаходзіцца ўжо ў раёне Моабіт.

Славутасці
----------

* парк Вялікі Тыргартэн з плошчай Вялікая Зорка і калоннай Перамогі
* Дом культур свету
* Берлінскі заапарк
* Патсдамская плошча
* Культурфорум
* палац Бельвю
* Пасольства Швейцарыі ў Германіі
* Мемарыял загінулым савецкім воінам у Тыргартэне
* Мемарыял гомасексуалам — ахвярам нацызму
* Мемарыял памяці забітых яўрэяў Еўропы ў Берліне

Гл. таксама
-----------

* Спіс адміністрацыйных акруг і раёнаў Берліна

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Берлін-Тыргартэн**
**Касцёл Божай Міласэрнасці** — мураваны каталіцкі храм у аграгарадоку Пагошч Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Дэкрэт, выдадзены кардынал Казімірам Свёнткам у 1994 г. паклаў пачатак будаўніцтву касцёла. У 2000 г. касцёл быў накрыты бляшаным дахам, атынкаваны ўнутры і зашклёны.

Архітэктура
-----------

Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам, завершаным над двухгранным шчыпцом фасада двухграннай шатровай званічкай, над алтарнай часткай — двумя спічастымі сігнатуркамі. Плоскасныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі. Да алтарнай часткі далучана ніжэйшая сакрысція пад аднасхільным пакрыццём.

Зноскі
------

1. ↑  ПАГОШЧАНСКІ КАСЦЁЛ БОЖАЙ МІЛАСЭРНАСЦІ

Літаратура
----------

* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

Спасылкі
--------

* Пагошча — парафія Божай Міласэрнасці —

| ⛭Відзскі дэканат |
| --- |
| Троіцкі касцёл (Відзы) ·  Касцёл Святога Станіслава (Далёкія) ·  Касцёл Святых Пятра і Паўла (Дрысвяты) ·  Касцёл Маці Божай Анёльскай (Мяжаны) ·  Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Опса)  ·  Касцёл Божай Міласэрнасці (Пагошча)  ·  Касцёл Святога Якуба (Мілюнцы) |
**Лізавета Мікалаеўна Вадавозава** (народжаная Цэўлоўская, па другім мужу Семеўская; (5 (17) жніўня 1844 года, Парэчча, Смаленская губерня — 23 сакавіка 1923, Петраград) — руская дзіцячая пісьменніца, педагог, мемуарыстка; у першым шлюбе жонка педагога В. І. Вадавозава.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў павятовым горадзе Парэчча Смаленскай губерні, у радавітай, але небагатай дваранскай сям’і. У 1848 годзе пандэмія халеры забрала жыцці яе бацькі і семярых братоў і сясцёр; маці, не маючы сродкаў для жыцця ў горадзе, прадала дом і пераехала ў вёску з астатнімі пяццю дзецьмі, дзе ўся пагрузілася ў гаспадарку. Скончыла Смольны інстытут (1862), дзе з 1859 г. займалася ў К. Д. Ушынскага і В. І. Вадавозава. У тым жа 1862 годзе выйшла замуж за Вадавозава. З 1863 года выступала ў друку, удзельнічала ў гуртках дэмакратычнай моладзі — «людзей шасцідзясятых гадоў». У канцы 1860-х вывучала ў Германіі і Швейцарыі дзіцячыя сады, якія працавалі па сістэме Ф. Фробеля. Заўдавеўшы ў 1886 годзе, выйшла замуж за вучня і сябра першага мужа В. І. Семеўскага (памёр ў 1916 годзе). Апошнія гады жыцця правяла ў крайняй патрэбе, адзіноце, хваробах, якія даводзілі да адчаю і думак пра самагубства.

Пахавана на Смаленскіх могілках.

Пляменніца па маці Мікалая Сцяпанавіча і Івана Сцяпанавіча Ганецкіх. У доме дзядзькі Івана Сцяпанавіча жыла першы час пасля заканчэння Смольнага інстытута. Яе сыны Васіль (1864—1933) і Мікалай (1870—1896) былі публіцыстамі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX932720 · BNF: 13547216w, 12567564v · CONOR: 84829027 · GND: 1030060800 · ISNI: 0000 0001 2141 0832 · LCCN: n85087787 · NKC: jx20110707017 · NTA: 071497951 · NUKAT: n2007006866 · SUDOC: 127988661 · VIAF: 79121706 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцёл Маці Божай Балеснай.
**Касцёл Маці Божай Балеснай** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у в. Целе Быдгашчскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства.

Гісторыя
--------

Будаўніцтва пачалося ў 1892 годзе, 20 снежня 1893 года працы был скончаны. Касцёл быў пабудаваны ў гатычным стылі і ўяўляе сабой тыповы ўзор пратэстанцкага храма, які належыць да групы прастакутных кангрэгацый, падкрэсленых з фронту вежай, фланкіраванай прыбудовамі з лесвіцамі. У цокальным паверсе вежы размешчаны прытвор, які папярэднічае прасторнаму галоўнаму нефу, замкнёнаму адкрытай да яго вігвальнай аркадай, неглыбокім прамавугольным у плане рызніцай, перакрытым рыфлёвым скляпеннем, з поўдня прымыкаючай рызніцай. Прэзбітэрый упрыгожваюць тры вітражы, якія захаваліся ад першага інтэр’еру касцёла, выкананыя ў 1893 годзе. У цэнтральным вітражы адлюстравана сцэна Укрыжавання з Маці Божай і евангелістам Іаанам ля падножжа крыжа, у бакавых вітражах — медальёны з бюстамі апосталаў у левай частцы св. Пятра, а справа св. Павел.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Parafia PW. Matki Boskiej Bolesnej
**Тырамісу** (італ.: tiramisù, літаральна — «узнясі мяне») — італьянскі шматслаёвы дэсерт, у склад якога ўваходзяць наступныя інгрэдыенты: сыр маскарпонэ, кава (звычайна эспрэса), курыныя яйкі, цукар і пячэнне саваярдзі. Як правіла, дэсерт прыпудрываюць какава-парашком.

Тырамісу — адзін з найбольш папулярных дэсертаў у свеце. Існуюць адаптацыі рэцэпту, згодна з якім какава-парашок замяняюць цёртым шакаладам, саваярдзі — бісквітам, кававае начынне — садавіной або алкаголем (звычайна марсала або мадэра), а ў некаторых варыяцыях тырамісу можа нагадваць пудынг ці кекс.

Гісторыя
--------

Рэцэпт не прадстаўлены ў кулінарных кнігах, апублікаваных раней першай паловы XX стагоддзя.

Першае пісьмовае згадванне зафіксавана ў артыкуле Джузэпэ ды Клементэ і датавана 1971 годам. У 1981 годзе Джузэпэ Мафіёлі, у штоквартальным часопісе «Vin Veneto» пісаў, што тырамісу быў створаны кандытарам Раберта Лінгуанота ў канцы 60-х гадоў у рэстаране «Alle Beccherie» (горад Трэвіза). Джузэпэ Мафіёлі падкрэсліў, што сваёй назвай тырамісу (іт. tira mi sù — ўзнясі мяне) абавязаны аднаўляльным і пажыўным якасцям інгрэдыентаў, якія ўваходзяць у яго склад.

Рэцэпт таксама сустракаецца ў кнізе «I dolci del Veneto» (1983 год). Далейшыя згадкі можна сустрэць ужо ў пазнейшых тэкстах, такіх як «Cucina e tradizioni del Veneto», дзе пішуць, што тырамісу быў створаны ў пасляваенны час у рэстаране «Alle Beccherie» шэф-кухарам, які меў досвед працы ў Цэнтральнай Еўропе.

Разам з вышэйназванымі пісьмовымі сведчаннямі існуе мноства легенд. Так, адна з іх паведамляе, што папулярны італьянскі дэсерт ўпершыню падрыхтавалі ў Сіене (Таскана) адмыслова для Вялікага герцага Тасканы Казіма III Медычы.

Таксама існуюць версіі, паводле якіх аўтарства прыпісваецца рэстаранам «El Toulà» і «Al Fogher». Акрамя гэтага, 8 кастрычніка 2006 г. газета Baltimore Sun апублікавала артыкул, у якім сцвярджаецца, што пастаўшчыком дэсертаў для рэстарана «Beccherie» быў Кармінантоніа Янаконэ, які жыве ў цяперашні час у Балтыморы, штат Мэрыленд, ЗША, і што тырамісу вынайшаў менавіта ён.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Treccani |
**Лучнянскія манетныя скарбы** — манетны скарб, знойдзены ў 2002 годзе М. В. Клімавам на паселішчы—1 каля в. Лучна Полацкага раёна Віцебскай вобласці.

Скарб—1
-------

6 манет, загорнутых у тканіну. Схаваны каля сярэдзіны XVI ст. змяшчаўся ў частцы кафліны. Манеты чаканкі Аляксандра Ягелончыка, Жыгімонта I Старога і Жыгімонта II Аўгуста.

Скарб—2
-------

222 манеты, загорнутыя ў тканіну. Схаваны не раней 1551 года, змешчаны ў гліняным гаршку. 221 манета з білону чаканкі Вялікага Княства Літоўскага, Польшчы і Герцагства Прусія; адзіная сярэбраная манета — паўгрош Уладзіслава II Ягайлы (канец XIV ст.). 8 паўгрошаў Яна Ольбрахта; 54 — Аляксандра Ягелончыка; 99 — Жыгімонта I Старога. 39 манет Жыгімонта II Аўгуста прадстаўлены 2 грошамі і 37 паўгрошамі 1545—1551 гадоў. Грошы Герцагства Прусія Альбрэхта Гогенцолерна (самы позні — 1550 год).

Скарб—3
-------

Выпадкова выяўлены насельніцтвам вёскі Лучна і амаль цалкам разрабаваны. Захаваліся 12 манет: паўгрош Жыгімонта I Старога (Польшча, 1512 год); 2 паўгрошы Аляксандра Ягелончыка (Вялікае Княства Літоўскае); 7 паўгрошаў Жыгімонта II Аўгуста (Вялікае Княства Літоўскае, 1 экз. — 1547 года; 4 — 1561 года; 2 — 1562 года).

Літаратура
----------

* Клімаў, М. В. Лучнянскія манетныя скарбы / М. В. Клімаў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: У 2 т. / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2011. — 464 с.: іл. — С. 30. — ISBN 978-985-11-0549-2.
* Клімаў, М. В. Манетныя скарбы XVI ст. з мікрарэгіёна Лучна // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. — 2006. — № 11. — С.
* Клімаў, М. В. Манетныя скарбы XVI ст. з мікрарэгіёна Лучна: (Полацкі раён) / М.В. Клімаў // Древности Беларуси в системе межкультурных связей / науч. ред. вып. А. М. Медведев. — Минск: Институт истории НАН Беларуси, 2006. — 210 с.: ил. табл. — С. 157—160. — (Материалы по археологии Беларуси / Национальная академия наук Беларуси, Институт истории / редкол.: П. Ф. Лысенко (гл. ред.) [и др.]; Вып. 11). — ISBN 985-6769-18-3.
**Касцёл Божай Міласэрнасці** — каталіцкі храм у горадзе Гродна.

Гісторыя
--------

Парафія Божай Міласэрнасці ў гарадскім мікрараёне Вішнявец пачала сваё існаванне 5 снежня 1995 года. Спачатку вернікі арэндавалі пад правядзенне набажэнстваў розныя памяшканні. 12 ліпеня 1999 года арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч і гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч асвяцілі крыж і месца пабудовы касцёла на вул. Кабяка, 14.

21 чэрвеня 2003 года быў рукапакладзены ў сан святара першы сэрцанін на Беларусі кс. Віктар Сівіцкі.

25 траўня 2005 года гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч і кардынал Станіслаў Нагі пасвяцілі вуглавы камень новага касцёла. Праект святыні ў 1998 годзе распрацаваў праектны інстытут «Гроднагражданпраект» (ГАП Штэн А. А. ГІП Казакевіч З. В.), там жа была выканана ў 2004 годзе і карэктура праекта плябаніі (ГАП Баяк О. В. ГІП Мороз С. С.).

Галоўны алтар касцёла, прысвечаны Божай Міласэрнасці (абраз гродзенскага мастака Валерыя Этоля) 23 красавіка 2006 года асвяціў гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч.

Архітэктура
-----------

Комплекс касцёла, збудаваны ў стылі неа-канструктывізму з вонкавай чырвонай цэглы, мае складаны план. Дамінантай архітэктурнага ансамбля з’яўляюцца сам касцёл, малітоўная зала якога мае рамбавідны план, і высокая чацверыковая вежа-званіца. Да алтарнай частцы касцёла дабудаваны 2-павярховы аб’ём плябаніі і парафіяльнага цэнтра. Тэрыторыя касцёла ўвосень 2006 г. абнесена металічнай агароджай на каменных слупах.

Залавы інтэр’ер касцёла перакрыты сістэмай маналітных бетонных плоскіх і рабрыстых скляпенняў. Справа ад сходаў прэзбітэрыя стаіць фігура св. а. Піо. Пакуль у малітоўнай зале яшчэ ідзе будаўніцтва, святая Імша служыцца ў капліцы, якая прыбудавана злева пад хорамі. На алтарнай сцяне над табернакулем змешчана разьбяное Укрыжаванне на фоне стукавых промняў, у нішах бочных сценаў усталяваныя фігуры Маці Божай і св. Юзафа.

Пробашчы
--------

* Станіслаў Росек,
* Эрнэст Будын.

Зноскі
------

1. 1 2  Касцёл Божай Міласэрнасці ў Гродне (м-н Вішнявец)
2. ↑  Адышоў у вечнасць ксёндз Станіслаў Росек, былы пробашч парафій у Гродне і Астрыне

Спасылкі
--------

* Гродна — парафія Божай Міласэрнасці (Вішнявец) —

| ⛭Дэканат Гродна-Захад |
| --- |
| Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Адэльск) ·  Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Гожа) ·  Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Вастрабрамскай Маці Міласэрнасці (Гродна) ·  Касцёл Адшукання Святога Крыжа (Гродна) ·  Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гродна) ·  Божай Міласэрнасці (Гродна) ·  Касцёл Маці Божай Анёльскай (Гродна) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гродна) · Касцёл Святога Духа (Гродна) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Індура) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Капцёўка) ·  Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Квасоўка), да парафіі прыпісан Касцёл Божай Міласэрнасці (Свіслач) |
**Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Петрыкаве Гомельскай вобласці. Размяшчаецца на вуліцы Карла Маркса.

Гісторыя
--------

Стары драўляны касцёл у 1893 годзе
У 1638 годзе віленскі кашталян Крыштаф Хадкевіч фундаваў у Петрыкаве драўляны каталіцкі касцёл.

Каталіцкая парафія ў Петрыкаве існавала да Першай сусветнай вайны. Драўляны касцёл быў закрыты царскімі ўладамі ў другой палове XIX стагоддзя. Святыня не дзейнічала да 1902 года, вернікі маліліся ў капліцы на могілках. Драўляныя касцёл і капліца былі знішчаны падчас Першай сусветнай вайны.

Мураваны храм узведзены ў 1999—2001 гадах з цэглы.

Архітэктура
-----------

У архітэктуры храма адчуваюцца гатычныя рэмінісцэнцыі. Лапідарную аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю фарміруюць прамавугольная ў плане малітоўная зала пад двухсхільным дахам і далучаная да яе з франтальнага боку трох’ярусная чатырохгранная шатровая званіца. Плоскасныя бакавыя фасады рытмічна расчлянёны стральчатымі аконнымі праёмамі. На белакаменным фоне сцен вылучана чырвона-цагляная арнаментыка фрызаў, ліштвы вокнаў і прамавугольнага ўваходнага праёма, між'ярусныя паясы.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  ПЕТРЫКАЎСКІ КАСЦЁЛ ЗВЕСТАВАННЯ НАЙСВЯЦЕЙШАЙ МАРЫІ

Літаратура
----------

* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

Спасылкі
--------

* Петрыкаў — парафія Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі —
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Петрыкаў) на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭Мазырскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святой Сям’і (Брынёў) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (Грушаўка) ·  Касцёл Святога Юзафа (Жыткавічы) ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Калінкавічы) ·  Касцёл Святога Аўгусціна (Капаткевічы) ·  Касцёл Святых Бенедыкта і Бернарда (Капцэвічы) ·  Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Дзевы Марыі Фацімскай (Лельчыцы) ·  Касцёл Святога Міхаіла (Мазыр) · Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Мазыр) ·  Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Нароўля) ·  Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Петрыкаў) ·  Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Хойнікі) |