**Парнаграфія** (грэч. πόρνος — распуста і грэч. γράφω — пішу, малюю, апісваю) — непасрэдны, вульгарна-натуралістычны паказ або славеснае апісанне палавых органаў і палавога акту з мэтай выклікання сексуальнага ўзбуджэння. На працягу гісторыі, падвяргалася забаронам з боку дзяржаўных і царкоўных уладаў, падвяргацца заканадаўчым абмежаванням і сёння.

Тэрміналогія
------------

Сваім паходжаннем, паняцце абавязана з’яўленню ў XVIII ст. у Францыі кнігі Рэціў дэ ла Брэтона «Порнаграф, або Разважанне прыстойнага чалавека аб праўдзівай амаральнасці прастытуцыі». У кнізе разглядаліся сферы жыццядзейнасці чалавека, якія традыцыйна лічыліся ў грамадстве непрыстойнымі, з прычыны чаго яе назва стала намінальным паняццем непрыстойнасці, звязанай з сексуальнасцю.

Не кожная выява аголенай натуры класіфікуецца як парнаграфія.

### Адрозненні ад эротыкі

Часта адрозніваюць парнаграфію (гэта значыць вульгарнае адлюстраванне сексуальных тэм) і эротыку (мастацкае адлюстраванне). Аднак, агульнапрынятага размежавання паміж гэтымі паняццямі няма. Такое размежаванне залежыць ад развіцця культуры, мясцовых законаў і традыцый, рэлігіі. Звычайна тлумачаць, што парнаграфія, у адрозненне ад эротыкі, канцэнтруецца на паказе фізіялагічных асаблівасцей палавога акту і фізічных формаў чалавечай сексуальнасці. У якасці адметнай рысы парнаграфіі часта называюць выяву эрэгіраваннага пеніса і адчыненай вагіны.

Эротыка, у сваю чаргу, надае найбольшую ўвагу пачуццёвым аспектам міжчалавечых узаемаадносін, выкарыстоўваючы палавы акт як сродак паказу эстэтыкі чалавечага цела ў спалучэнні з душэўнымі перажываннямі дзейсных асоб.

Існуе і пункт гледжання, паводле якога ніякай істотнай розніцы паміж эротыкай і парнаграфіяй няма, эротыка з’яўляецца толькі адной з разнавіднасцей парнаграфіі.

### Адрозненні ад выяў аголенай натуры ў мастацтве

Аголеная натура ў творах мастацтва звычайна не адносяць ні да парнаграфіі, ні да эротыкі.

### Адрозненні ад нудызму

Нудызм таксама звычайна не адносяць да парнаграфіі.

### Адрозненні ад графічных апісанняў у рэлігійных тэкстах

Хоць рэлігійныя арганізацыі звычайна выступаюць супраць парнаграфіі, графічныя апісанні часта сустракаюцца ў рэлігійных тэкстах.

### Адрозненні ад выяў палавых органаў у навуковым кантэксце

Паказ палавых органаў і палавога акту ў навуковым кантэксце не з’яўляецца парнаграфіяй, бо ў гэтым выпадку мэтай з’яўляецца не сексуальнае ўзбуджэнне аўдыторыі, а праясненне асаблівасцей анатоміі, фізіялогіі і псіхалогіі чалавека.

Гісторыя
--------

Багі Юпітэр і Юнона (1557—1602)
Парнаграфічны паказ палавога акту і палавых органаў не з’яўляецца вынаходніцтвам сучаснасці.

На фрэсках старажытнага Рыму і антычных вазах можна ўбачыць падобныя матывы. Аналагічныя малюнкі знаходзяць на кераміцы ў Перу.

Пачынаючы з эпохі Адраджэння і да XVIII ст. атрымалі распаўсюджванне «парнаграфічныя» гравюры.

Са з’яўленнем фатаграфіі ў XIX ст. і кінематаграфіі ў XX ст. парнаграфічны паказ сексуальнасці атрымаў новы віток развіцця.

Класіфікацыя парнаграфіі
------------------------

У залежнасці ад мэты, прыводзяць розныя класіфікацыі тыпаў парнаграфічных матэрыялаў. У якасці найбольш агульнай і не выклікаючай істотных нараканняў, выкарыстоўваецца ніжэй згаданы падзел парнаграфіі на: лёгкае порна, уласна порна, жорсткае порна.

### Лёгкае порна

Лёгкім (мяккім, софт- ад англ.: soft-) порна называюць такі від парнаграфічнай прадукцыі, дзе няма дэталёвага паказу палавых органаў. У кінафільмах, якія адносяцца да лёгкага порна, як правіла больш-менш асэнсаваны сюжэт, у якім палавы акт займае значнае, але не заўсёды галоўнае месца. Зыходзячы з вышэйказага, цяжка аддзяліць лёгкага порна ад эротыкі.

Як асобны від лёгкага порна вылучаюць г.зв. «секс-фільмы», дзе сексуальным сцэнам аддаецца вялікая частка сюжэту. Тым не менш, палавы акт у такіх фільмах сімулюецца. Паказу эрэгіраваннага пеніса і адчыненай вагіны няма.

### Порна

Уласнае порна — від парнаграфічнай прадукцыі, які ўяўляе сабой палавы акт без якой-небудзь цэнзуры з боку аўтараў. Сюжэт парнафільмаў, як правіла, абмяжоўваецца кароткімі ўступамі перад сексуальнымі сцэнамі або адсутнічае наогул. У якасці аб’ектаў порна выступаюць вагінальны, аральны і анальны секс. Характэрнай асаблівасцю порна з’яўляецца абавязковае ўказанне на рэальнасць палавога акту пасродкам эякуляцыі, якая можа быць накіраваная ў твар, рот, вагіну, анус або проста на цела актрысы. Як варыянт магчымая эякуляцыя непасрэдна ў вагіну або анус з наступным «выдушваннем» спермы. У порна прадстаўлены гетэрасексуальны або гомасексуальны/лесбійскі секс.

### Жорсткае порна

Жорсткім, цвёрдым або хард- (англ.: hard-) порна называюць такі від парнаграфічнай прадукцыі, у якім прадстаўленыя наступныя формы сексуальных адносін:

* секс з імітацыяй згвалтавання
* секс з элементамі садызму
* секс з элементамі мазахізму
* фістынг і іншае.

Некаторыя даследчыкі адносяць да цяжкага порна таксама мужчынскія гомасексуальныя адносіны і анальныя гетэрасексуальныя зносіны, у якіх мужчына знаходзіцца ў пасіўнай ролі.

У супрацьлегласць да звычайнага, у жорсткім порна эякуляцыя можа адбывацца таксама і ў адчыненыя вочы, адтуліны носу і вушныя ракавіны.[*крыніца?*]

### Нелегальнае порна

Нелегальным (англ.: illegal) порна лічыцца прадукцыя парнаграфічнага характару наступных катэгорый:

* секс з жывёламі, заафілія
* секс з асобамі, не дасягнулымі паўналецця, у тым ліку з дзецьмі (CP, child-porn)
* секс з трупамі, некрафілія

Нелегальнае порна заканадаўча забароненае ў абсалютнай большасці краін свету і пераследуецца, у тым ліку Інтэрполам.

Парнаграфія і закон
-------------------

* У большасці заходніх краін лёгкая парнаграфія легалізаваная і дазволеная да прагляду асобамі, якім на момант прагляду споўнілася 16 гадоў. Да ліку краін, дзе парнаграфія афіцыйна забароненая, адносяцца Саудаўская Аравія, Іран, Сірыя, Бахрэйн, Егіпет, Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, Кувейт, Малайзія, Інданезія, Сінгапур, Кенія, Індыя, Куба і Кітай.
* Парнаграфічныя матэрыялы, як правіла, забароненыя да паказу па цэнтральным тэлебачанні. Існуюць, тым не менш, платныя кабельныя каналы з кантэнтам «для дарослых», прагляд якіх дазволены толькі асобам, якім больш за 18 гадоў.
* Жорсткае порна, асабліва з удзелам непаўналетніх або ўжываннем гвалту, забароненае паўсюдна.

### Законы аб парнаграфіі ў розных краінах

* Бразілія: дазволеная, мужчыны-акцёры абавязкова павінны выкарыстоўваць прэзерватывы, забаронены продаж асобам, якім меней 18 гадоў.
* Ізраіль: дазволеная.
* Іран: забароненая.
* Мексіка: дазволеная, забаронены продаж і паказ асобам, якім меней за 18 гадоў.
* Новая Зеландыя: дазволеная, забаронены продаж асобам, якім меней за 18 гадоў.
* Іспанія: дазволеная, забаронены продаж асобам, якім меней за 18 гадоў.
* Шры-Ланка: забароненая.
* Турцыя: дазволеная.

Зноскі
------


| ⛭Секс і сексуальнасць чалавека |
| --- |
| Формы сексуальнайактыўнасці | 
* Пацалунак (французскі)
* Палавы акт (Прэлюдыя, Пазіцыі)
* Вагінальны секс
* Аральны секс (Мінет, Кунілінгус)
* Анальны секс
* Пегінг
* Групавы секс
* Фістынг
* Мастурбацыя
* Ручная стымуляцыя пеніса
* Эякуляцыя на цела (Букакэ)
* Нарвасадата
* Жамчужныя каралі
* Крэмпай
* Ірумацыя
* Петынг
* Секс без пранікнення
* Догінг
* Віртуальны секс
* Секстынг

 |
| Парафіліі і  сексуальныя дэвіяцыі | 
* Спіс сексуальных адхіленняў
* Сексуальны фетышызм (аксілізм, гамесвестызм)
* Эксгібіцыянізм
* Вуаерызм
* Эксаўдырызм
* Нарцысізм
* Садамазахізм
* Педафілія
* Заафілія
* Некрафілія
* Фратэрызм
* Асфіксіяфілія
* Экскрэментафілія
* Герантафілія

 |
| Секс-індустрыя | 
* Эротыка
* Парнаграфія
* Порнаіндустрыя
* Сексуальныя цацкі
* Лубрыкант
* Секс-шоп
* Секс па тэлефоне
* Стрыптыз
* Эратычны відэачат
* Эдалт
* Порнасайт
* Секс-відэа знакамітасцей

 |
| Здароўе і адукацыя | 
* Кантрацэпцыя
* Эрэктыльная дысфункцыя
* Гінекалогія
* Асексуальнасць
* Гіперсексуальнасць
* Захворванні, якія перадаюцца палавым шляхам
* Сексалогія
* Сексомнія

 |
| Ідэнтычнасць | 
* Сексуальная арыентацыя
* Сексуальная самаідэнтыфікацыя

 |
| Закон | 
* Палавыя злачынствы
* Узрост сексуальнай згоды
* Згвалтаванне
* Сексуальнае злоўжыванне

 |
| Фізіялагічныя аспекты | 
* Палавая цяга
* Палавая юрлівасць
* Эрэкцыя
* Эякуляцыя
* Палюцыя
* Аргазм
* Цяжарнасць
* Патэнцыя
* Дэфларацыя

 |
| Адносіны і грамадства | 
* БДСМ
* Секс-турызм
* Інцэст
* Сексуальныя дэвіяцыі
* Прастытуцыя
* Сексуальны комплекс
* Тантрычны секс
* Свінг
* Сексуальная этыка
* Сексуальнае рабства
* Антысексуалізм
* Сусветны аргазм

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая Южакова · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis · Швейцарскі гістарычны · Гранат |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX526455 · BNF: 12647536c · GND: 4046809-4 · LCCN: sh85105008 · Microsoft: 2781301322 · NKC: ph124363 |

 |