| Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі |
| --- |
| 
* **Путч**: Мелілья
* Тэтуан
* Севілья
* Барселона (1)
* Мантанья
* Хіхон
* Аўеда (1)
* Гранада
* Казармы Лаёла
* Мяцеж на флоце**1936 год**: Гвадарама
* Алькасар
* Эстрэмадура
* Паветраны мост
* Мерыда
* Сігуэнса
* Бадахос
* Балеарскія астравы
* Кордава
* Гіпускаа
* Сьера-Гуадалупе
* Монтэ-Пелада
* Талавера
* Ірун
* Іспанская Гвінея
* Мыс Спартэль
* Сесенья і Эсківіяс
* Мадрыд
* Вільярэаль
* Асейтуна
* Лапера
* Карунская дарога (1)
* Карунская дарога (2)**1937 год**: Карунская дарога (3)
* Малага
* Харама
* Аўеда (2)
* Гвадалахара
* Пасабланка
* Паўночная Іспанія
* Біская
* Більбаа
* Барселона (2)
* Сеговія
* Уэска
* Альбарасін
* Герніка
* Брунетэ
* Сантандэр
* Сарагоса
* Кінта
* Бельчытэ
* Астурыя
* Сабіньяніга
* Эль-Мазука
* Фуэнтэс-дэ-Эбра
* Мыс Шэршэль
* Тэруэль**1938 год:** Вальядалід
* Альфамбра
* Арагон
* Каспэ
* Барселона (3)
* Лерыда
* Гандэса
* Сегрэ
* Левант
* Балагер
* Лос-Бласкес
* «Мяшок Б’ельсы»
* «Мяшок Мерыда»
* Мыс Палас
* Лінія XYZ
* Эбра**1939 год:** Каталонія
* Вальсекілья
* Менорка
* Картахена
* Пераварот
* Апошняе наступленне

 |

**Бой за Фуэнтэс-дэ-Эбра** — танкавая атака Народнай арміі Іспанскай рэспублікі на г. Фуэнтэс-дэ-Эбра, недалёка ад Сарагосы, 13 кастрычніка 1937 года падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Першы вопыт выкарыстання ў баі масіраванага танкавага дэсанту.

Сітуацыя
--------

У верасні 1937 года нацыяналісты пачалі наступленне на Астурыю, апошні анклаў рэспубліканцаў на Паўначным фронце. У сувязі з гэтым міністр абароны Іспанскай Рэспублікі Індалесіа Прыета загадаў аднавіць наступленне ў Арагоне. Аперацыю ўзначаліў палкоўнік Сехісмунда Касада, прызначаны камандуючым XXI армейскага корпуса. 

Адной з мэтаў новага наступлення быў невялікі гарадок Фуэнтэс-дэ-Эбра, размешчаны ў даліне ракі Эбра на галоўнай дарозе ў Сарагосу, менш чым у 35 км ад гэтага горада. Да 13 кастрычніка Фуэнтэс з’яўляўся самым умацаваным раёнам нацыяналістаў на паўднёвым беразе. Мясцовасць уяўляла сабой раўніну, парэзанай ярамі і ірыгацыйных каналамі, месцамі пакрытую расліннасцю.

Сілы
----

Атака была даручана генералу Вальтэру (Караль Свярчэўскі). У дадатак да сваёй 35-й дывізіі, якая складалася з 11-й і 15-й інтэрбрыгад, ён атрымаў падтрымку танкавага палка з 43 БТ-5, адзінага такога падраздзялення ў рэспубліканскай арміі. Камандзір фарміравання — Антоніа Льянас, ён жа савецкі палкоўнік Сцяпан Кандрацьеў. Услед за танкамі павінна была наступаць 15-я інтэрбрыгада Уладзіміра Чопіча. Яна займала пазіцыі працягласцю каля трох з паловай кіламетраў на адлегласці 400 — 800 метраў перад умацаваннямі праціўніка. План аперацыі распрацоўваўся ў спешцы, не была праведзена разведка. Меркавалася, што танкавы дэсант (яго ролю павінен быў выконваць 24-ы іспанскі батальён), прарваўшыся праз пазіцыі праціўніка, ударыць з тылу.

Рэспубліканцам тут супрацьстаялі сем пяхотных рот падпалкоўніка Паскуаля Рэя. Яго атрады складаліся з легіянераў, мараканцаў-рэгуларэс і фалангістаў.

Бой
---

У 10:00 раніцы 13 кастрычніка некалькімі залпамі двух батарэй была праведзена слабая артпадрыхтоўка. Танкі высоўваліся з глыбіні і спыніліся для дазапраўкі. Каля паўдня 18 лёгкіх бамбардзіроўшчыкаў вырабілі з вышыні недакладную атаку пазіцый нацыяналістаў. Каля 2-х гадзін дня быў аддадзены загад пачаць атаку. Танкі з пасаджанымі на браню іспанскімі салдатамі (па 6 чалавек на машыну) ненадоўга спыніліся, каб даць некалькі стрэлаў па праціўніку, а затым рушылі праз траншэі 15-й брыгады да Фуэнтэсу. Хуткасць танкавага кідка была такой, што некаторыя дэсантнікі апынуліся скінутымі з броні, іншыя змецены агнём праціўніка. Механікі-кіроўцы не былі знаёмы з мясцовасцю, і некалькі машын трапілі ў ірыгацыйныя каналы і яры. Нацыяналісты, у сваю чаргу, адкрылі агонь з палявых гармат і падпалілі некалькі танкаў.

Па меры прасоўвання танкаў інтэрбрыгадцы спрабавалі ісці за імі, але танкі рухаліся так хутка, што пяхотнікі засталіся ззаду і трапілі пад абстрэл праціўніка. Адным удалося прайсці амаль палову адлегласці да варожых акопаў, а потым залегчы і пачаць абкопвацца ў камяністым грунце, іншым — падысці бліжэй да варожых пазіцыях і завязаць бой. Некаторым машынам атрымалася, пераадолеўшы драцяную загароду і акопы праціўніка, увайсці ў горад. Але на вузкіх вулачках не было месца для манеўравання, і некалькі танкаў былі знішчаны гранатамі і бутэлькамі з запальнай сумессю. Астатнім прыйшлося адступіць. Салдаты 24-га батальёна, якія здолелі пераправіцца на танках праз нейтральную паласу, таксама былі акружаны і знішчаны. Рэшту дня 15-я брыгада заставалася «захраслай» паміж пазіцыямі, яе салдаты шукалі хоць нейкую даступную абарону або спрабавалі стварыць стралковыя кропкі ў цвёрдай зямлі. Толькі з надыходам цемры байцы змаглі пакінуць нейтральную паласу і адысці на старыя пазіцыі.

Вынікі
------

15-я інтэрбрыгада страціла 84 чалавек забітымі і каля 200 параненымі. Танкавы полк страціў забітымі 16 экіпажаў і незваротна 16 — 19 танкаў.

Гл. таксама
-----------

* Бой пры Сесеньі і Эсківіясе

Спасылкі
--------

* Fuentes de Ebro, 13 de octubre de 1937