**Выбаргская губерня** (фінск.: Viipurin lääni, шведск.: Viborgs län) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расійскай імперыі з 1744 па 1917 гады (у 1783—1796 гадах Выбаргскае намесніцтва). У 1719—1744 гадах існавала Выбаргская правінцыя Санкт-Пецярбургскай губерні. У 1802 годзе была перайменаваная ў Фінляндскую губерню. У 1812 годзе губерня ўвайшла ў склад Вялікага княства Фінляндскага, а затым уваходзіла ў склад незалежнай Фінляндыі (1917—1940, 1941—1944).

Геаграфія
---------

У перыяд уваходжання ў склад Фінляндыі, яе крайняя паўднёва-ўсходняя частка распасціралася прыблізна ад 60°7' да 62°42’8" пн. ш. (не лічачы часткі Фінскага заліва з яго астравамі; гэтая частка распасціралася на поўдзень прыблізна да 59°45' і ад 26°26' да 32°47' у. д. (ад Грынвіча).

У склад губерні ўваходзіла большая частка так званай Старой Фінляндыі (Vanha Suomi або Gamla Finland), а менавіта паўднёвая частка Карэліі, самы паўднёвы ўскраек Савалакса і менш значныя часткі Нюланда і Тавастланда.

Рака Кюменэ з’яўлялася большай часткай заходняй мяжы губерні. На поўначы Выбаргская губерня межавала з Санкт-Міхельскай і Куапіаскай губернямі. Усходняя мяжа Выбаргскай губерні з Аланецкай губерняй (а разам з тым і частка ўсходняй мяжы Фінляндыі) праходзіла спачатку ўздоўж хрыбта, які належыць да сістэмы Манселькя, затым па возеры Унус-Ярві (Unusjärvi) і рацэ Ірстаанякі (Irstaanjoki), прытоку ракі Суаякі (Suojoki); далей мяжа ішлп прыблізна на поўдзень, робячы выгібы, да Ладажскага возера.

Паўднёва-ўсходняя мяжа губерні ішла па Ладажскім возеры на паўднёвы захад да заходняга берага возера, далей ідзе на захад, паварочвае на поўдзень і ідзе ўздоўж ракі Сястра (фін. Rajajoki, швед. Systerbäck) да Фінскага заліва, аддзяляючы Выбаргскую губерню ад Пецярбургскай. Паўднёвай мяжой Выбаргскай губерні быў Фінскі заліў.

### Астравы ў Фінскім заліве

Да Выбаргскай губерні адносіліся і астравы, якія знаходзіліся далёка ад паўночнага берага заліва, у асноўным нават бліжэй да паўднёвага берага: Гогланд (фін. Suursaari або швед. Hogland), Вялікі Цютэрс (фін. Tytärsaari або швед. Tyterskär), Малы Цютэрс (Sayvi, або Vähä-Tytärsaari), Лавенсаары (фін. Lavansaari або швед. Lövskär), Пенінсаары і Сешер (фін. Seiskari, Seitskaarto або швед. Seitskär).

Да далучэння гэтых астравоў да СССР у 1940 годзе насельніцтва фінскага паходжання займалася рыбалоўствам, паляваннем на цюленяў і лоцманствам. Апошняе было тут асабліва неабходна, бо згаданыя астравы акружае мноства небяспечных скал, мялізнаў і падводных камянёў.

| ⛭Расійская імперыя |
| --- |
| Губерні | 
* *Азоўская*¹
* Аланецкая
* Арлоўская
* Архангельская
* *Архангелагародская*
* Арэнбургская
* Астраханская
* Бакінская
* *Беларуская*
* *Белгародская*
* Бесарабская
* *Брацлаўская*
* *Вазнясенская*
* Валагодская
* Валынская
* Варонежская
* Віленская
* Віцебская
* Вяцкая
* Гродзенская
* *Грузіна-Імярэцінская*
* *Грузінская*
* *Дэрбенцкая*
* Елізаветпальская
* Енісейская
* *Ізяслаўская*
* *Інгерманландская*
* Іркуцкая
* Казанская
* Калужская
* *Калыванская*
* Кастрамская
* *Каўказская*
* Кацярынаслаўская
* Кіеўская
* Ковенская
* Курляндская
* Курская
* Кутаіская
* *Літоўская*
* Ліфляндская
* Магілёўская
* *Маларасійская*
* Маскоўская
* *Мікалаеўская*
* Мінская
* *Наварасійская*
* Наўгародская
* Ніжагародская
* *Ноўгарад-Северская*
* Падольская
* Палтаўская
* Пензенская
* Пермская
* Петраградская
* *Полацкая*
* Пскоўская
* Разанская
* *Рыжская*
* *Рэвельская*
* Самарская
* *Санкт-Пецярбургская*
* Саратаўская
* *Сібірская*
* Сімбірская
* *Слабодска-Украінская*
* *Слонімская*
* Смаленская
* Стаўрапольская
* Табольская
* Тамбоўская
* Таўрычаская
* Томская
* Тульская
* Тыфліская
* Уладзімірская
* Уфімская
* *Фінляндская*
* Харкаўская
* Херсонская
* Холмская
* Цвярская
* Чарнаморская
* Чарнігаўская
* *Шэмахінская*
* Эрыванская
* Эстляндская
* Яраслаўская

 |  |
| Вобласці | 
* Амурская
* *Армянская*
* Батумская
* *Беластоцкая*
* Войска Данскога
* Дагестанская
* Забайкальская
* Камчацкая
* Карская
* *Квантунская*
* Кубанская
* Прыморская
* Сахалінская
* Тургайская
* Уральская
* Церская
* Якуцкая

 |
| Вобласці Сцяпнога края | 
* Акмолінская
* Сяміпалацінская

 |
| Вобласці Туркестанскага края | 
* Закаспійская
* Самаркандская
* Сырдар’інская
* Сямірэчанская
* Ферганская

 |
| губерніВялікага Княства Фінляндскага | 
* Аба-Б’ёрнеборгская
* Вазаская
* Выбаргская
* Куапіоская
* Нюландская
* Санкт-Міхельская
* Тавастгуская
* Улеаборгская

 |
| губерніЦарства Польскага | 
* *Аўгустоўская*
* Варшаўская
* Калішская
* Келецкая
* *Кракаўская*
* Ломжынская
* Люблінская
* *Мазавецкая*
* *Падляская*
* Петракоўская
* Плоцкая
* Радамская
* *Сандамірская*
* Сувалкаўская
* *Сядлецкая*

 |
| Іншыя | 
* Бухарскі эмірат
* Хівінскае ханства
* *Букееўская арда*
* *Руская Амерыка*

 |
| ¹ — Курсівам пазначаны губерні і вобласці, якія былі перайменаваныя ці скасаваныя станам на 1914 год |