**Маскоўскі метрапалітэн** (Дзяржаўнае ўнітарнае прадпрыемства горада Масквы «Маскоўскі ордэна Леніна і ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга метрапалітэн імя У. І. Леніна») — сістэма ліній метрапалітэна ў Маскве (Расія). Гэта другая паводле інтэнсіўнасці выкарыстання сістэма метро ў свеце, якая толькі нядаўна саступіла лідарства Такійскаму метрапалітэну.

Гісторыя
--------

* 14 кастрычніка 1934 года пушчаны першы пробны цягнік Маскоўскага метро
* 15 мая 1935 года адкрыты Маскоўскі метрапалітэн
* 20 сакавіка 1937 года на Філёўскай лініі адкрыты Смаленскі метрамост
* 11 верасня 1938 года адкрыта Горкаўска-Замаскварэцкая лінія
* 11 верасня 1938 года адкрыта Горкаўска-Замаскварэцкая лінія
* 1 студзеня 1943 года адкрыта станцыя «Завод імя Сталіна» (пазней перайменавана ў «Аўтазаводскую»)
* У 1944 годзе адкрыты чатыры новыя станцыі: «Баўманская», «Сталінская», «Ізмайлаўская» і «Электразаводская»
* 5 красавіка 1953 года адкрыты тры новыя станцыі: «Арбацкая», «Смаленская» і «Кіеўская»
* 14 сакавіка 1954 года скончана будаўніцтва Кольцавай лініі
* 1 мая 1958 года адкрыта Рыжская лінія
* 13 кастрычніка 1962 года адкрыта Калужская лінія

Апісанне
--------

Сістэма ўключае 12 ліній (уключна лінію лёгкага метро) і адгалінаванне, якое раней праектавалася ў якасці лініі міні-метро, агульная працягласць складае 327,5 км, на якіх размешчаны 196 станцый. Таксама ў склад метрапалітэна ўваходзіць Маскоўская манарэйкавая транспартная сістэма. У звычайны працоўны дзень пасажыры здзяйсняюць 9,632 млн паездак (даныя на 2014), у сярэдні каляндарны дзень — 6,92 млн паездак. Усім лініям прысвоеныя назвы і кароткія абазначэнні, якія для ўсіх ліній уяўляюць сабою парадкавы нумар. Кальцавая лінія злучае ўсі астатнія лініі, акрамя Бутаўскай і Кахоўскай.

Бо́льшая частка пуці і станцый знаходзіцца пад зямлёй, аднак ёсць і выключэнні. Так, Філёўская лінія мае доўгі наземны ўчастак ад станцыі «Студэнцкая» да станцыі «Кунцаўская» з 7 наземнымі станцыямі, а таксама адчынены метрамост паміж станцыямі «Смаленская» і «Кіеўская». Бутаўская лінія лёгкага метро на 2/3 праходзіць па паверхні, адзіная падземная станцыя на ёй — «Вуліца Старокачаловская». Наземныя ўчасткі таксама ёсць на Таганска-Краснапрэсненскай (наземная станцыя «Выхіна» і частка перагона «Тэкстыльшчыкі» — «Валгаградскі праспект»), на Арбацка-Пакроўскай (наземныя станцыі «Ізмайлаўская» і «Кунцаўская» (з 1965) і частка ліній, якія прымыкаюць да іх перагонаў. Акрамя згаданага Смаленскага метрамаста Філёўскай лініі, ёсць метрамасты праз Яўзу на Сакольніцкай лініі (паміж «Прэабражэнскай плошчай» і «Сакольніках»), на Замаскварэцкай (паміж «Аўтазавадской» і «Каломенскай»), і самы вядомы — крыты метрамост, на ніжнім ярусе якога размешчаная станцыя «Вараб’ёвы Горы» (пабудаваны ў 1958 г. у 1983—2002 гг. быў на рэканструкцыі).

Гл. зыходныя даныя.

Зноскі
------


| ⛭ Лініі Маскоўскага метрапалітэна |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
01Лінія № 1 Сакольніцкая
02Лінія № 2 Замаскварэцкая
03Лінія № 3 Арбацка-Пакроўская
04Лінія № 4 Філёўская
 | 
05Лінія № 5 Кальцавая
06Лінія  № 6 Калужска-Рыжская
07Лінія № 7 Таганска-Краснапрэсненская
08Лінія № 8 Калінінская
 | 
8АЛінія № 8А Сонцаўская
09Лінія № 9 Серпухаўска-Ціміразеўская
10Лінія № 10 Люблінска-Дзмітраўская
11Лінія № 11 Вялікая кальцавая
 | 
12Лінія № 12 Бутаўская
13Лінія № 13 Манарэйка
14Лінія № 14 Маскоўскае цэнтральнае кальцо
15Лінія № 15 Някрасаўская
 |

 |
| Будучыя лініі | 
* Калінінска-Сонцаўская
* Троіцкая
* Рублёва-Архангельская
* Бірулёўская

 |
| Закрытыя лініі | 
* Кахоўская

 |
| 
* Спіс станцый
* Спіс пускавых участкаў

 |

| ⛭Метрапалітэны Расіі |
| --- |
| Дзеючыя | Масква • Санкт-Пецярбург • Ніжні Ноўгарад • Новасібірск • Самара • Екацярынбург • Казань • Валгаград (метратрам) | Сцяг Расіі |
| Будуемыя | Омск • Чалябінск • Краснаярск |
| Праектуемыя і плануемыя | Растоў-на-Доне • Варонеж (лёгкае метро) • Ульянаўск (лёгкае метро) • Саратаў • Уфа (наземнае метро) |
| Адкладзеныя | Уфа |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · LiveJournal · Facebook · Telegram · X · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Даведка ТАСС |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4196274-6 |