**Японскі ваенны кантынгент у Іраку** (яп.: 自衛隊イラク派遣) — падраздзяленне Узброеных сіл Японіі, якое знаходзілася ў складзе сіл шматнацыянальнай кааліцыі ў паўднёва-ўсходняй частцы Ірака з лістапада 2003 да снежня 2008 года. У склад кантынгенту ўваходзілі вайскоўцы сухапутных, ваенна-марскіх і ваенна-паветраных часцей. Ён стаў найбуйнейшым ваенным кантынгентам, адпраўленым за межы Японіі ў перыяд пасля заканчэння Другой сусветнай вайны.

Гісторыя
--------

19 лютага 2002 года шэф Упраўлення нацыянальнай абароны Японіі Гэн Накатані выступіў з заявай, што Японія ўстрымаецца ад адкрытай падтрымкі ЗША ў выпадку, калі Вашынгтон нанясе ваенны ўдар па Іраку.

18 сакавіка 2003 года прэм’ер-міністр Японіі выступіў з заявай, што яго ўрад падтрымлівае ўльтыматум ЗША, вылучаны Іраку.

13 чэрвеня 2003 года ўрад Японіі зацвердзіў законапраект аб адпраўцы вайскоўцаў у Ірак, у ліпені 2003 года законапраект зацвердзіў парламент.

11 ліпеня 2003 года два транспартныя самалёты С-130 сіл самаабароны Японіі вылецелі з авіябазы Камакі ў раён Ірака для перавозкі гуманітарных грузаў, што накіроўваліся туды па лініі ААН.

У пачатку кастрычніка 2003 года было абвешчана, што агульная колькасць японскага ваеннага кантынгенту складзе ад 600 да 700 вайскоўцаў, пры гэтым перадавы атрад з 100 вайскоўцаў будзе адпраўлены ў Паўднёвы Ірак у снежні таго ж года, а астатнія сілы будуць перакінуты пазней. Асноўнымі функцыямі кантынгенту павінны былі стаць рамонтна-аднаўленчыя работы, тылавое забеспячэнне і забеспячэнне акупацыйных сіл. Меркавалася, што японскія вайскоўцы будуць знаходзіцца ў Іраку на працягу двух гадоў (хоць не выключалася магчымасць падаўжэння аперацыі).

Першыя японскія вайскоўцы з перадавога атрада былі накіраваны ў Ірак у лістападзе.

19 снежня міністр абароны аддаў загад аб адпраўцы асноўных сіл. Пасля некалькіх дзён акліматызацыі на ваеннай базе ЗША «Кэмп-Вірджынія» ў Кувейце, у студзені 2004 года новыя японскія вайскоўцы прыбылі ў Ірак. У сярэдзіне студзеня японскі кантынгент (600 вайскоўцаў) быў раскватараваны ў горадзе Эс-Самава ў паўднёвай частцы Ірака. Гэта была першая міжнародная аперацыя сіл самаабароны, здзейсненая без санкцыі ААН.

У пачатку 2004 года на ўскраіне горада была пабудавана ўмацаваная база, абнесеная па перыметры ровам, земляны насып і загародамі з калючага дроту. Сістэма аховы базы ўключала ў сябе камеры відэаназірання, цеплавізары, сэнсары ахоўнай сігналізацыі і контрбатарэйны радар.

Падчас знаходжання на тэрыторыі Ірака японскі кантынгент знаходзіўся ў зоне адказнасці аўстралійскіх войскаў і падчас дзейнасці ўзаемадзейнічаў з аўстралійскімі вайскоўцамі і мясцовай паліцыяй.

Вывад
-----

17 красавіка 2008 года Вярхоўны суд горада Нагоя вынес рашэнне, што аперацыя паветраных сіл самаабароны Японіі ў Іраку (падчас якой японскія самалёты C-130 дастаўлялі войскі іншых дзяржаў у зону баявых дзеянняў у раёне Багдаду) з’яўляецца парушэннем артыкула 9 Канстытуцыі Японіі.

У верасні 2008 года ўрад Японіі абвясціў аб намеры спыніць удзел у вайне ў Іраку і да канца 2008 года вярнуць на радзіму падраздзяленне ваенна-транспартнай авіяцыі, якое забяспечвала дастаўку грузаў кааліцыйным войскам.

23 снежня 2008 года апошнія вайскоўцы пакінулі Ірак.

Вынікі
------

У агульнай складанасці ў аперацыі ў Іраку ўдзельнічалі каля 5500 вайскоўцаў сухапутных войскаў і 3500 вайскоўцаў паветраных сіл самаабароны. Выдаткі на забеспячэнне дзейнасці ваеннага кантынгенту ў Іраку склалі 73 млрд ен.

Страт забітымі і параненымі сярод японскіх вайскоўцаў за ўвесь перыяд дзеянняў у Іраку не мелася, але адзін вайсковец быў траўмаваны (афіцэр паветраных сіл самаабароны быў збіты аўтобусам, які перавозіў салдат ЗША, і шпіталізаваны, а пасля завяршэння лячэння — вернуты ў Японію).

Непасрэдна пасля вяртання на радзіму 8 вайскоўцаў (7 ваеннаслужачых сухапутных сіл самаабароны і 1 вайсковец паветраных сіл самаабароны) здзейснілі самагубства. Усяго да мая 2015 года здзейснілі самагубства 29 ўдзельнікаў аперацыі вайскоўцаў (21 вайсковец сухапутных сіл самаабароны і 8 вайскоўцаў паветраных сіл самаабароны).

Грамадскае меркаванне
---------------------

Паводле звестак апытання грамадскай думкі, праведзенага ў пачатку 2004 года найбуйнейшым японскім інфармагенцтвам «Кіёда Цусін», 51,6 % рэспандэнтаў не падтрымлівалі ўдзел краіны ў аперацыі ў Іраку.

4 ліпеня 2004 года ў Токіа прайшла дэманстрацыя праціўнікаў удзелу японскіх вайскоўцаў у аперацыі ў Іраку.

У жніўні 2005 года Дэмакратычная партыя Японіі на пасяджэнні парламента запатрабавала вывесці японскіх вайскоўцаў з Ірака.

20 сакавіка 2007 года ў цэнтры сталіцы прайшла яшчэ адна дэманстрацыя праціўнікаў удзелу Японіі ў вайне ў Іраку.

Зноскі
------

1. ↑  U.S. welcomes Japan troops for Iraq // UPI от 9 декабря 2003
2. ↑  Токио воздержится от поддержки США в случае ударов по Ираку // «Подробности. UA» от 19 февраля 2002
3. ↑  Japan supports U.S. ultimatum to Iraq // UPI от 18 марта 2003
4. ↑  Правительство Японии готово отправиться в Ирак японских солдат // NEWSRU.COM от 13 июня 2003
5. ↑  Страна восходящего милитаризма? Япония отходит от антивоенных положений основного закона // «Красная звезда» от 17 июля 2003
6. 1 2  Япония // «Зарубежное военное обозрение», № 12 (681), 2003. стр.69
7. ↑  «*The mission will last about two years, although the duration will depend on the security situation*»  
Japanese troops to Iraq by December // UPI от 6 октября 2003
8. ↑  Япония отправляет первых солдат в Ирак // «Коммерсантъ» от 19 декабря 2003
9. ↑  Японские войска прибыли в Ирак // NEWSRU.COM от 19 января 2004
10. ↑  Japanese troops to relieve current group // UPI от 8 мая 2004
11. ↑  Японские солдаты останутся в Ираке еще на год // LENTA.RU от 7 декабря 2005
12. ↑  End of an era as Japan enters Iraq // «The Guardian» от 26 июля 2003
13. ↑  GSDF to build high-tech Iraq fort // «The Japan Times» от 4 февраля 2004
14. ↑  Japanese troops leave Iraq // «The Sydney Morning Herald» от 8 июля 2006 года
15. ↑  Aussie troops search for bombs in Iraq // «The Sydney Morning Herald» от 24 июня 2005 года
16. ↑  High court: ASDF mission to Iraq illegal // «The Japan Times» от 17 апреля 2008
17. ↑  Japan may pull air troops out of Iraq // UPI от 11 сентября 2008
18. ↑  Masaya Kato. SDF logs cast doubt over legality of Japan’s Iraq mission // «Asian Review» от 17 апреля 2018
19. ↑  GSDF troops enjoyed Japanese rice, cup noodles sent over to Samawah // «The Japan Times» от 19 июля 2006
20. ↑  Report says SDF mission in Iraq was a ‘purely military operation’ // «The Japan Times» от 20 июля 2015
21. ↑  SDF said to be rife with bullying, mental illness and suicide // «Japan Today» от 22 июня 2015
22. ↑  Japan: Suicide Rate for SDF veterans of Iraq War higher than U.S. troops Архівавана 2 кастрычніка 2018. // «Akahata» от 3 мая 2008
23. ↑  Julian Ryall. The SDF has a problem': 54 members of Japanese military commit suicide despite less stressful deployments // «South China Morning Post» от 28 мая 2015
24. ↑  51.6 % oppose SDF dispatch to Iraq but Cabinet support up // «The Japan Times» от 19 января 2004
25. ↑  В Токио прошла демонстрация противников отправки в Ирак японских войск // «Подробности. UA» от 4 июля 2004
26. ↑  DPJ’s platform vows troop pullout // «The Japan Times» от 17 августа 2005
27. ↑  Japanese rally against Iraq war as U.S. general visits // REUTERS от 21 марта 2007


| ⛭Іракская вайна |
| --- |
| Храналогія | 
* Уварванне
* Акупацыя
* Міжканфесійны канфлікт
* Вывад амерыканскіх войск

 |
| Сілы | 

|  |  |
| --- | --- |
| **Міжнародная кааліцыя** | 
* Узброеныя сілы ЗША
* Узброеныя сілы Вялікабрытаніі
* ПВК «Blackwater»
* Балгарскі кантынгент
* Брыгада Плюс-Ультра
* Венгерскі кантынгент
* Сальвадорскі кантынгент
* Галандскі кантынгент
* Грузінскі кантынгент
* Дацкі кантынгент
* Італьянскі кантынгент
* Польскі кантынгент
* Украінскі кантынгент
* Японскі кантынгент

 |
| **Іракскія паўстанцы** | 
* Аль-Аўда
* Аль-Каіда ў Іраку
* Ансар аль-Іслам
* Армія адзінабожжа і джыхаду
* Армія пераможнай абшчыны
* Армія людзей накшбандзійскага ордэна
* Армія Махдзі
* Асаіб Ахль аль-Хак
* Баас
* Найвышэйшае камандаванне джыхаду і вызвалення
* Ісламская армія ў Іраку
* Ісламская дзяржава Ірак
* Катаіб Хезбала
* Рэвалюцыйная брыгада 1920
* Іракскі ХАМАС
* Джамаат Ансар аль-Суна

 |
| Іншыя | 
* Узброеныя сілы Ірака
* Арганізацыя Бадра
* Сыны Ірака
* Савет выратавання Анбара

 |

 |
| Галоўныя асобы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Кааліцыя | 
* Джордж Буш
* Барак Абама
* Дональд Рамсфелд
* Томі Фрэнкс
* Джон Абізаід
* Рыкарда Санчэс
* Джордж Кейсі
* Дэвід Петрэус
* Рэйманд Адзіерна
* Джэймс Мэціс
* Томас Мец
* Джэймс Конвей
* Тоні Блэр
* Гордан Браўн
* Дэвід Кэмеран
* Андэрс Фог Расмусен
* Крыс Кайл
* Джэсіка Лінч

 |
| Урад Садама | 
* Садам Хусейн
* Удэй Хусейн
* Кусей Хусейн
* Алі Хасан аль-Маджыд
* Ізат ад-Дуры
* Таха Ясін Рамадан
* Барзан Ібрагім ат-Тыкрыці

 |
| Новы ўрад | 
* Масуд Барзані
* Нуры аль-Малікі
* Абдул Сатар Бузай Аль-Рышаві
* Ахмед Абу Рыша
* Хадзі аль-Амеры
* Фазаль Аль-Гаўд

 |
| Паўстанцы | 
* Муктада ас-Садр
* Абу Мусаб аз-Заркаві
* Каіс аль-Хазалі
* Абу Аюб аль-Масры
* Абу Умар аль-Багдадзі
* Абу Сулейман
* Фараж Ахмад Нажмудзін
* Абдула аль-Джанабі
* Абу Дуа
* Махамед Юніс аль-Ахмед
* Снайпер Джуба

 |

 |
| Інцыдэнты | 
* Абстрэл калоны расійскіх дыпламатаў
* Абстрэл журналістаў у Багдадзе
* Забойствы ў Фалуджы
* Катаванні зняволеных у турме Абу-Грэйб
* Засада ў Эль-Фалуджы
* Масавае забойства ў Мукарадзібе
* Масавае забойства ў Хадзіце
* Забойства ў Махмудзіі
* Выкраданне расійскіх дыпламатаў
* Багдадскі авіяўдар
* Інцыдэнт з «Блэкуотэрам» у Багдадзе

 |
| Іншыя аспекты | 
* Антываенныя пратэсты
* Людскія страты
* Тэрарыстычныя акты
* Іракскае дасье
* Даклад Тагубы
* Іракская калода
* Трыбунал над Садамам Хусейнам
* Пакаранне смерцю Садама Хусейна
* Пурпурная рэвалюцыя

 |