recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Кухонны камбайн
**Кухонны камбайн** — універсальная кухонная машына, якая складаецца з электрапрывода і насадак для атрымання фруктовых, ягадных і агароднінных сокаў, прыгатавання розных фаршаў, паштэтаў, пюрэ, размолу кавы і вострых прыпраў, узбівання крэмаў, смятанкі, мусаў, малочных і фруктовых кактэйляў, вымешвання цеста, праціркі сухароў, арэхаў, сыру, наразання гародніны, абірання бульбы. Выкарыстанне кухоннага камбайна значна аблягчае і паскарае працаёмкую кулінарную апрацоўку прадуктаў.

Электрапрывод складаецца з пластмасавага корпуса з электрарухавіком, які мае некалькі скорасцей. Спажываная магутнасць 100—700 Вт у залежнасці ад ступені ўніверсальнасці машыны. Колькасць насадак у машын розных марак розная. Да іх належаць: сокавыціскалка, мясарубка, агароднінарэзка, кавамолка. Кухонны камбайн можа быць дапоўнены зменнымі мяшалкамі, фільтрамі для фармавання цеста і крэму, таўкачыкамі для перацірання варанай агародніны і інш. Кухонныя камбайны выпускаюцца звычайна ў настольным выкананні, існуе кухонны камбайн у падлогавым выкананні, памерам стандартнай кухоннай мэблі.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.

| ⛭Кухонная тэхніка |
| --- |
| Цеплавая апрацоўка ежы | 

|  |  |
| --- | --- |
| Пліты і печы | Газавая пліта · Індукцыйная пліта · Мікрахвалевая печ · Хлебапечка · Электрычная пліта |
| Аэрагрыль · Барбекю · Вафельніца · Грыль · Кававарка · Рысаварка · Мультыварка · Параварка · Тостар · Фрыцюрніца |

 |
| Механічная апрацоўка ежы | Блэндар · Кавамолка · Кухонны камбайн · Міксер · Мясарубка · Сокавыціскалка |
| Нагрэў і астуджэнне вады | Кіпяцільнік · Кулер · Тэрмапот · Чайнік · Электрычны чайнік |
| Халадзільнае абсталяванне | Інтэрнэт-халадзільнік · Маразільнік · Сумка-халадзільнік · Халадзільнік |
| Дадатковае абсталяванне | Посудамыйная машына |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4341663-9 · NKC: ph942204 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Жыро.

**Анры Анарэ Жыро** (фр.: Henri Honoré Giraud; 18 студзеня 1879, Парыж — 13 сакавіка 1949, Дыжон) — французскі военачальнік, генерал, удзельнік двух сусветных войнаў.

Служба
------

У 1900 годзе скончыў Сен-Сірскае ваеннае вучылішча. Служыў у 4-м палку зуаваў у Паўночнай Афрыцы.

Удзельнік Першай сусветнай вайны, ваяваў на Поўначы Францыі, у жніўні 1914 узяты ў палон немцамі, але праз два месяцы змог збегчы; капітан зуаваў.

У 1918 годзе прызначаны ў штаб генерала Франшэ д’Эспере ў Канстанцінопалі.

У 1922—1926 служыў у Паўночнай Афрыцы, удзельнічаў у падаўленні паўстання ў Марока; камандзір 17-га Алжырскага палка. У 1927—1930 інструктар Вышэйшай ваеннай школы. З 16 сакавіка 1932 года Вялікі афіцэр Ганаровага легіёна. З 18 красавіка 1934 г камандзір раёна «Аран» у Паўночнай Афрыцы. З 11 красавіка 1936 года камандуючы войскамі 6-га ваеннай акругі і ваенны губернатар Страсбурга. Валодаў агрэсіўным і амбіцыйным характарам і не карыстаўся любоўю ў войску. З 3 чэрвеня 1939 года член Вышэйшага ваеннага савета. З 1939 камандуючы арміяй рэзерву. Пасля пачатку 2-й сусветнай вайны 2 верасня 1939 г. прызначаны камандуючым 7-й арміяй, у задачу якой уваходзіла аказанне дапамогі Нідэрландам. 10 мая 1940 пачаў імклівы наступ, захапіўшы некалькі астравоў, якія кантралявалі вусце Шэльды, аднак прарыў немцамі французскай абароны вымусіў яго пачаць адступленне (здолеў захаваць кіраўніцтва войскамі і адвёў войска ў поўным парадку). Пасля гэтага Жыро ўзначаліў групоўку, куды ўвайшлі ацалелыя часткі 9-й і 6-й армій. Адмовіўся эвакуіравацца з Францыі і аказваў супраціўленне суперніку да апошняй магчымасці. 19 мая 1940 капітуляваў у Васіньі.

Будучы адным з бачных ваенных дзеячаў рэжыму Вішы, вёў таемныя перамовы з саюзнікамі, быў сустаршынёй Французскага камітэта нацыянальнага вызвалення (разам з дэ Голем). Быў заключаны ў саксонскую Бастылію, адкуль бег 17 красавіка 1942 г. Пасля ўцёкаў з палону далучыўся да Змагарнай Францыі.

Зноскі
------

1. 1 2  Henri Giraud // Sycomore / Assemblée nationale Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193582'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15271528'></a>
2. ↑  Henri Honoré Giraud // Léonore database — ministère de la Culture. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1560642 · BNF: 341954368, 11989183g · GND: 118855441 · ISNI: 0000 0001 0856 364X · LCCN: n84094504 · NKC: xx0228941 · NLA: 35155223 · NLP: A28008856 · NTA: 067461417 · NUKAT: n2006110300 · SUDOC: 027961435 · VIAF: 32005488 |

 |
**Шыкахогскі запаведнік** (арм.: Շիկահողի արգելոց) — запаведнік у вобласці Сюнік на поўдні Арменіі ў басейнах рэк Цаў і Шыкахог на паўночных схілах Мегрынскага хрыбта на вышынях 700—2 400 м. Быў створаны ў 1958 годзе, займае плошчу 10 000 га.

Галоўным аб'ектам аховы з'яўляюцца раслінныя і жывёльныя супольнасці некранутых дубова-грабавых лясоў, што растуць на вышынях 1 000—2 200 м. Ёсць цісавы гай, гаёк бука ўсходняга.

На вышынях 2 200—2 400 м — разрэджаныя дубовыя лясы.

На вялікіх вышынях (2 400—2 600 м) растуць змяшаныя супольнасці ляшчынніка, бярозы, рабіны і ядлоўца, а яшчэ вышэй — субальпійскія лугі.

Усяго ў Чырвоную кнігу былога СССР улучана 18 відаў раслін, якія растуць тут, у Чырвоную кнігу Арменіі — каля 80.

Гл. таксама
-----------

* Прыродаахоўныя зоны Арменіі

Спасылкі
--------

* Сайт государственного заповедника «Шикахох» **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 11 кастрычніка 2013. Праверана 7 кастрычніка 2013.
* *Габриэлян Э. Ц. Файвуш Г. М.* Шикахохский заповедник // Заповедники Кавказа / Под общей редакцией В. Е. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1990. — С. 351—357. — (Заповедники СССР). — 100 000 экз. — ISBN 5-244-00432-8.
* *Ханджян Н.* Shikahogh Reserve // Specially Protected Nature Areas of Armenia. — Ереван: Tigran Mets, 2004. — С. 22—25. — ISBN 99941-0-096-3.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Шылавічы.
**Шы́лавічы** (трансліт.: *Šylavičy*, руск.: Шиловичи) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Шылавіцкага сельсавета. Насельніцтва 764 чал. (2012).

Гісторыя
--------

Стары касцёл
Упершыню Шылавічы згадваюцца ў XVI стагоддзі. У розныя часы мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Крупскіх, Вольскіх, Весялоўскіх. У 1600 Крыштаф Вольскі фундаваў тут касцёл. У 1642 Крыштаф і Аляксандра Весялоўскія перадалі мястэчка Гродзенскаму кляштару брыгітак.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Шылавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні. Станам на 1836 у духоўным мястэчку было 13 двароў, дзейнічаў касцёл. На 1914 паселішча мела статус сяла і лічыла 36 двароў.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Шылавічы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводства.

У 1939 Шылавічы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета. Станам на 1 студзеня 2004 тут было 240 двароў.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1836 — 92 чал.
* **XX стагоддзе**: 1914 — 201 чал.
* **XXI стагоддзе**: 1 студзеня 2004 — 746 чал.; 2012 — 764 чал.

Інфраструктура
--------------

У Шылавічах працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Эканоміка
---------

Цэнтр прыватнага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Шылавічы-Агра».

Славутасці
----------

Новы касцёл
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1907—1914)

Страчаная спадчына
------------------

Святая Сям'я. Першая палова XVII ст. З в. Шылавічы. Музей старажытнабеларускай культуры IМЭФ НАН Беларусі
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1600)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).
2. ↑  Szydłowicze (3) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XII: Szlurpkiszki — Warłynka (польск.). — Warszawa, 1892. S. 100.

Літаратура
----------

* Szydłowicze (3) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XII: Szlurpkiszki — Warłynka (польск.). — Warszawa, 1892. S. 100.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Шылавічы (Ваўкавыскі раён)

| ⛭**Шылавіцкі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Шылавічы |
| Вёскі | Бабылі ·  Бердзікі ·  Бягені ·  Зіняўцы ·  Мелаўцы ·  Пятчыцы ·  Снапкі ·  Сямёнава ·  Янавічы |
**Екацерынгофскі мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз Екацерынгофку ў Адміралцейскім / Кіраўскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны і Гутуеўскі востраў. Да рамонту 1987—1989 гадоў быў самым кароткім і адзіным аднапралётным разводным мостам у горадзе. Размешчаны ў створы Рыжскага праспекта, злучаючы яго з Гапсальскай вуліцай. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Гутуеўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Нарвская».

Літаратура
----------

* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н. Булдаков Г. Н. Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
**Раджа-ёга** (вядома таксама як ёга-даршана або класічная ёга) — сістэма ёгі, апісаная ў сутрах Патанджалі. Асноўная мэта раджа-ёгі - кантроль розуму пасродкам медытацыі (дх'яна), усведамленне розніцы паміж рэальнасцю і ілюзіяй і дасягненне вызвалення. З прычыны, што практыка раджа-ёгі дзеліцца на восем этапаў, яе таксама называюць аштанга-ёгай «васьміступеньчатай ёгай».

Гісторыя ёгі на Захадзе
-----------------------

У Еўропе ўпершыню філасофію ёгі пачаў вывучаць Шапенгаўэр, адным з асноўных крыніц філасофскіх поглядаў якога былі Упанішады. Пасля выступлення Свамі Вівекананда на Чыкагскім кангрэсе рэлігій у Нью-Ёрку і чытання цыкла лекцый па ёзе ў канцы XIX стагоддзя, цікавасць да яе на Захадзе не слабела. Наступны ўсплёск цікавасці прыйшоўся на другую палову XX стагоддзя.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кустоў.
**Юрый Канстанцінавіч Кустоў** (7 верасня 1948, пас. Уручча, Мінскі раён) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. З 1971 г. — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Школа па вул. Захарава
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): добраўпарадкаванне вадаёма па вул. Харкаўскай (1976), бюро ЗАГС Фрунзенскага райвыканкама[d] па праспекце Пушкіна, школа па вул. Захарава (1977), школа пажарнай аховы ў раёне НДІТаўтапрама (1980), Дом палітасветы (1986) у Мінску.

Сям'я
-----

У шлюбе з архітэктарам Ларысай Кустовай.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кустов Юрий Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Ліры́чны геро́й** — умоўны тэрмін, якім абазначаюць вобраз, што ўзнікае ў свядомасці чытача ў выніку знаёмства з лірычнай творчасцю таго ці іншага паэта. Лірык выяўляе ў вершах свае думкі і пачуцці, настрой і перажыванні, свае адносіны да з'яў і падзей навакольнай рэчаіснасці. Але формы гэтага выяўлення могуць быць розныя, падчас нечаканыя. Таму вобраз лірычнага героя нельга просталінейна атаясамліваць з асобай паэта, перажыванні лірычнага героя — з пачуццямі і думкамі аўтара. Разам з тым нельга лічыць, што паміж асобай паэта і яго лірычным героем значная розніца. Суадносіны паміж імі — гэта, кажучы некалькі спрошчана, суадносіны прататыпа і мастацкага вобраза-персанажа, які ствараецца, як і вобраз лірычнага героя, з дапамогай адбору жыццёвага матэрыялу, мастацкага вымыслу, тыпізацыі. Лірычны герой раскрывае тыповыя перажыванні ў тыповых абставінах. Менавіта таму ў лірычнай творчасці асабліва вялікае значэнне набываюць грамадзянская пазіцыя, палітычны кругагляд, адукацыйны і культурны ўзровень, маральны воблік пісьменніка.

Літаратура
----------

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд. дапрац. і дапоўн.. — Мінск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 985-08-0598-6.
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1 000 экз. — ISBN 985-11-0197-4.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кандрацюк.
**Юрый Кандрацюк** (укр.: Юрій Кондратюк, сапр. імя **Аляксандр Шаргей** (укр.: Олександр Шаргей); 21 чэрвеня 1897 — люты 1942) — украінскі інжынер і матэматык. Піянер у галіне касманаўтыкі і касмічных палётаў, тэарэтык, які ў пачатку XX стагоддзя распрацаваў «Трасу Кандрацюка», ключавую канцэпцыю для пасадкі і вяртання касмічных палётаў ад Зямлі да Месяца. Траса Кандрацюка пазней выкарыстоўвалася для чарчэння першага фактычнага палёту чалавека на Месяц. Раскрыў многія іншыя аспекты касмічных палётаў у сваіх працах.

Зрабіў свае навуковыя адкрыцці ва ўмовах вайны, ганенняў з боку ўлады і сур’ёзных захворванняў. Пад псеўданімам «Юрый Кандрацюк» ён хаваўся пасля Расійскай рэвалюцыі і стаў вядомым навуковай супольнасці.

Зноскі
------

1. ↑  Енциклопедія історії України — Київ: Наукова думка, 2003. — ISBN 966-00-0632-2<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1032143'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1899'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6981212'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
| Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
| Нарматыўны кантроль | GND: 119212439 · ISNI: 0000 0000 2056 7523 · LCCN: no91021458 · VIAF: 18026686 |
Ліс-ПМ
**Ліс-ПМ** *(МЗКЦ-233136)* — беларускі лёгкабраніраваны аўтамабіль з баявым кулямётна-гранатамётным модулем.

Упершыню быў прадэманстраваны 9 мая 2015 года на ваенным парадзе ў гонар Дня Перамогі ў Мінску.

Выраблены Мінскім заводам колавых цягачоў у кааперацыі з расійскімі прадпрыемствамі абароннай прамысловасці. Зборка ажыццяўлялася ў цэхах 124-га АРЗ (Мінск).

Аснашчаны айчыннымі сродкамі разведкі, сувязі, назірання і радыёэлектроннай барацьбы і прызначаны для вырашэння шырокага спектра тактычных задач. На іх узбраенні — 12,7-мм кулямёт НСВ і 30-мм гранатамёт АГ-17.

Зноскі
------

1. ↑  На западных рубежах // gruzovikpress.ru  (руск.)
2. ↑  Военные парады в Минске. Современная армейская техника. Антология 2010-2016 // mpark.pro  (руск.)

Спасылкі
--------

* Найноўшыя беларускія сістэмы залпавага агню «Паланэз» упершыню былі паказаны на парадзе ў Мінску(недаступная спасылка)
**Андрэа Андрэані** (іт. Andrea Andreani; 1540—1623) — мантуанскі гравёр на медзі і на дрэве ў тэхніцы к’яраскура.

Андрэа Андрэані нарадзіўся ў 1540 годзе ў Мантуанскім герцагстве. Па ўсёй верагоднасці, ён атрымаў адукацыю ў сталіцы Італіі горадзе Рыме.

З 1584 па 1586 год пражываў у Фларэнцыі, а затым у Сіене, адкуль вярнуўся ў Мантую. У адносінах да святлаценю быў у сваіх работах паслядоўнікам новага напрамку, які даў мастацтву Уга да Карпі. За вытанчанасць разьбы на дрэве ён атрымаў мянушку «маленькі Альбрэхт Дзюрэр».

Зноскі
------

1. 1 2  Andrea Andreani // RKDartists Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Andrea Andreani // KulturNav — 2015. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323063'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Антсан.

**Александэр Антсан** (эст.: Aleksander Antson; 31 жніўня 1899, в. Ворсна на в. Саарэмаа, цяпер воласць Вальяла Эстоніі — 21 верасня 1945, Хаапсалу) — эстонскі драматург, пісьменнік, журналіст, спартсмен, член алімпійскай зборнай Эстоніі па лёгкай атлетыцы (1924).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З 1916 года працаваў школьным настаўнікам эстонскай мовы і фізкультуры на востраве Саарэмаа і ў Выру, затым — журналістам у Ракверэ і Таліне.

У 1925—1926 гадах рэдагаваў газету «Virulane». З 1927 па 1930 гады — рэдактар газеты Эстонскай сацыял-дэмакратычнай партыі «Rahva Sõna» і з 1931 па 1933 гады — «Vaba Maa». Пасля ўстанаўлення савецкай улады ў Эстоніі ў 1940—1941 гадах працаваў у камуністычнай газеце «Rahva Hääl».

Быў актыўным арганізатарам рабочага спартыўнага руху. У складзе зборнай Эстоніі ўдзельнічаў у забегу на 1500 метраў на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года ў Парыжы. Падчас Другой сусветнай вайны нямецкімі акупантамі быў арыштаваны і з 1941 па 1944 гады знаходзіўся ў турме. У 1945 годзе загінуў у дарожна-транспартным здарэнні.

Зноскі
------

1. 1 2  Aleksander Antson // Eesti Spordi Biograafiline Leksikon Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12361673'></a>
2. 1 2  Aleksander Antson // Eesti biograafiline andmebaas ISIK Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q25504413'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ESBL · Olympedia |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1055155457 · VIAF: 5298004 |
**Алексантэрынкату** (фінск.: Aleksanterinkatu, шведск.: Alexandersgatan — Аляксандраўская вуліца) — гістарычная цэнтральная вуліца Хельсінкі. Назва вуліцы — адна з нешматлікіх захаваных з часу знаходжання Фінляндыі ў складзе Расіі. Большая частка такіх вуліц была пераназвана.

Гісторыя
--------

Паводле плана забудовы фінскай сталіцы, распрацаванага архітэктарам Карлам Людвігам Энгелем, гэта вуліца павінна была стаць галоўнай шыротнай вуліцай горада, памеры якога былі значна меншыя сучасных. Вуліца пачынаецца непадалёк ад Прэзідэнцкага палаца (былой рэзідэнцыі рускіх генерал-губернатараў Фінляндыі), праходзіць праз Сенацкую плошчу і цягнецца да сучаснага праспекта Манергейма (фінск.: Mannerheimintie. шведск.: Mannerheimsgatan) — сучаснай галоўнай і самай доўгай вуліцы фінскай сталіцы.

Першапачатковая назва вуліцы — Суўрыкату (фінск.: Suurikatu, шведск.: Storgatan), што азначае «Вялікая вуліца». Сучасную назву атрымала ў 1833 годзе. Шырока распаўсюджана і гутарковая назва вуліцы — Alexi (Алексі).

Сучаснае значэнне
-----------------

Алексантэрынкату ў Ражство
На працягу ўсёй сваёй гісторыі вуліца была і застаецца адной з галоўных гандлёвых вуліц Хельсінкі. Тут размешчана мноства крам розных гандлёвых сетак, у тым ліку адна з першых буйных крам Фінляндыі «Алексі, 13», першая па часе адкрыцця ў Фінляндыі фірменная крама фірмы «Nokia», банкі, рэстараны, кафэ. У той жа час вуліца ўяўляе сабой адзін з галоўных турысцкіх аб'ектаў сталіцы Фінляндыі. З 1948 года ў перыяд Калядных свят яна заўсёды ўпрыгожваецца.

Транспарт
---------

Трамвай на Алексантэрынкату
Адзіны від грамадскага транспарту, маршруты якога праходзяць праз Алексантэрынкату — трамвай, маршруты 3В і 3Т (турысцкі), 4 і 4А, 7А і 7В. 3В і 3Т, як і 7А і 7В, ходзяць па адным і тым жа кальцавым маршруце, але ў розныя бакі, 4 і 4А ходзяць на паўвостраў Катаянака, 4А — да тэрмінала Viking Line у адпаведнасці з раскладам прыбыцця і адпраўлення паромаў.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Калядныя агні запаліліся ў Хельсінкі // Сайт тэлерадыёкампаніі *Yleisradio Oy*. *Novosti po-russki*. — 24 лістапада 2013.(Праверана 27 ліпеня 2023)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Алексантэрынкату**
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Александрыя (значэнні).
**«Александрыя»** — помнік сусветнай літаратуры, прысвечаны апісанню жыцця і подзвігаў Аляксандра Македонскага.

Арыгінал твора з'явіўся ў 2—3 ст. на грэчаскай мове ў Егіпце і атрымаў шырокае распаўсюджанне ў сярэднявеччы на Захадзе і на Усходзе. У цэнтры твора ідэальны вобраз Аляксандра, які паказаны выдатным палкаводцам, чалавекам высокіх фізічных сіл і духоўных якасцей, мудрым і знаходлівым, мужным і высакародным. Сюжэт твора займальны, драматычна напружаны, багаты прыгодніцкімі і казачна-фантастычнымі элементамі.

Мініяцюра з рамана «Александрыя». XV ст. НГМ РБ
Усходнім славянам «Александрыя» стала вядома ў 11—12 ст. У ВКЛ бытавала ў дзвюх рэдакцыях — сербскай і лацінскай. Першыя пераклады на старабеларускую мову былі зроблены ў 15 ст. Як сведчаць розныя крыніцы, гэты твор карыстаўся вялікай папулярнасцю ў чытачоў 16—18 ст. Раман пра Аляксандра Македонскага добра ведаў Ф. Скарына, сведчаннем чаго служыць згадка яго ў «Прадмове… ва ўсю Біблію».

Зноскі
------

1. 1 2  Скарына Ф. Творы:… С. 157.

Літаратура
----------

* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 157. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 70148207829700341718 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Александрыя (значэнні).

**Александрыя** (рум.: Alexandria) — горад у Мунтэніі (Паўднёвая Румынія), адміністрацыйны цэнтр жудзеца Тэлеарман. Транспартны вузел. Заснаваны на правым беразе ракі Ведзя ў 1834 годзе па просьбе жыхароў Маўродзіна як чыгуначная станцыя, якая злучыла б іх з дунайскім портам Зімніча. У 1900 годзе колькасць насельніцтва складала 13 675 чалавек, у гэты час горад быў вядомы як цэнтр гандлю збожжам.

У канцы 1960-х гадоў аснову эканомікі горада складалі мукамольная прамысловасць, металаапрацоўка, дрэваапрацоўка, а таксама першасная апрацоўка лёну і канапель. У 1986 годзе колькасць насельніцтва складала 53 тыс. чалавек, асновай эканомікі з’яўляліся машынабудаўнічая, металаапрацоўчая, тэкстыльная і харчовая прамысловасць.

Зноскі
------

1. ↑  Rezultatele alegerilor locale din 2012 — Central Electoral Bureau.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837'></a>
2. ↑  Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837'></a>
3. ↑
4. ↑  2021 Romanian census — National Institute of Statistics.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106566382'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6973708'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7683097-4 · VIAF: 151333368 |
**Правіла Хунда** — правіла квантавай хіміі, якое вызначае парадак запаўнення арбіталей пэўнага падслоя і фармулюецца наступным чынам: сумарнае значэнне спінавага квантавага ліку электронаў дадзенага падслоя павінна быць максімальным. Сфармулявана Фрыдрыхам Хундам ў 1925 годзе.

Гэта азначае, што ў кожная з арбіталей падслоя запаўняецца спачатку адным электронам, а толькі пасля расходавання незапоўненых арбіталей на гэтую арбіталь дадаецца другі электрон. Пры гэтым на адной арбіталі знаходзяцца два электрона з паўцэлымі спінамі процілеглага знака, якія спарваюцца (утвараюць двухэлектроннае воблака) і, у выніку, сумарны спін арбіталі становіцца роўным нулю.

**Іншая фармулёўка**: Ніжэй па энергіі ляжыць той атамны тэрм, для якога выконваюцца дзве ўмовы.

1. Мультыплетнасць максімальная;
2. Пры супадзенні мульціплетнасцей сумарны арбітальны момант L максімальны.

Разбярэм гэта правіла на прыкладзе запаўнення арбіталей p-падузроўняў «p»-элементаў другога перыяду (гэта значыць ад бора да неона (у прыведзенай ніжэй схеме гарызантальнымі рысачкамі пазначаны арбіталі, вертыкальнымі стрэлкамі — электроны, прычым кірунак стрэлкі пазначае арыентацыю спіна).

Як бачна, спачатку з’яўляецца адзін электрон на 2px-арбіталі, затым адзін электрон на 2py-арбіталі, пасля гэтага адзін электрон на 2pz-арбіталі, затым з’яўляюцца парныя электроны на 2px-, 2py- і 2pz-арбіталях.

Літаратура
----------

* G. Herzberg, Atomic Spectra and Atomic Structure (Dover Publications, 1944)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2779642493 |
**Фасген** (COCl2) — дыхлорангідрыд вугвльнай кіслаты. Бясколерны газ з пахам гнілога сена.

Тэмпература плаўлення −118 °C, тэмпература кіпення 8,2 °C, шчыльнасць (пры 0 °C) 1420 кг/м².

Атрымліваюць пры ўзаемадзеянні вокісу вугляроду з хлорам. Выкарыстоўваюць у арганічным сінтэзе.

Фасген з’яўляецца баявым атрутным рэчывам удушлівага дзеяння, упершыню выкарыстаны ў 1-ую сусветную вайну. Вельмі небяспечны з-за таго, што сімптомы атручвання з’яўляюцца пасля латэнтнага перыяду, які складае ад 30 мінут да 72 гадзін.

Назва
-----

Некаторыя гандлёвыя маркі і сінонімы назвы:

* Зялёны крыж
* CG
* D-Stoff
* Phosgene
* Phosgen
* Fosgeen
* Fosgen
* Fosgene
* Diphosgene
* Carbonic dichloride
* Carbon dichloride oxide
* Carbon oxychloride
* Oxychlorure de carbone
* Carbonic acid dichloride
* Carbonic chloride
* Ossicloruro di carbonio
* Carbonyl dichloride
* Carbonylchlorid
* Koolstofoxychloride

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Гранат |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12546210f · GND: 4174339-8 · LCCN: sh96001291 · Microsoft: 2778704027 · NKC: ph120295 |
Герб «Радван»
**Радван** (польск.: Radwan) — прыватны шляхецкі герб, якім карысталася больш за 150 родаў Беларусі, Літвы, Польшчы і Украіны.

Апісанне
--------

У чырвоным полі залатая царкоўная харугва з трыма канцамі, з махрамі, звісаючымі унізе, зверху размешчаны залаты кавалерскі крыж. Клейнод: над прылбіцай з каронай тры або пяць страусавых пёраў.

Гісторыя
--------

Вядомы з пачатку XV стагоддзя.

Літаратура
----------

* Радван // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 485—486. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Гелавані.

**Міхаіл Георгіевіч Гелавані** (1892/1893 — 1956) — савецкі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр тэатра, кінарэжысёр. Народны артыст СССР (1950). Лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій (1941, 1942, 1947, 1950).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 6 студзеня 1893 (25 снежня 1892) у вёсцы Ласурыя (па іншых крыніцах — у паселішчы Спатагоры) Кутаіскай губерні (цяпер — Цагерскі муніцыпалітэт, Грузія). Бацькі яго, якія паходзілі з лечхумскіх князёў Гелавані, займаліся сельскай гаспадаркай.

У юнацкім узросце валодаў выдатным барытонам і спяваў у царкоўным хоры. Сцэнічную дзейнасць пачаў у грузінскім тэатры Баку ў 1912 годзе. Затым граў у тэатрах Батумі (1913—1914 і з 1916), Кутаісі (1914—1915). У 1919—1920 гадах вучыўся ў драматычнай студыі пад кіраўніцтвам Г. Джабадары ў Тыфлісе (цяпер Тбілісі). У 1921—1922 і ў 1936—1939 гадах — акцёр Тбіліскага тэатра імя Шата Руставелі. У тэатры займаўся рэжысурай, ставіў спектаклі. Упершыню сыграў ролю І. В. Сталіна ў тэатры ў 1937 г. («З іскры …» Ш. Дадыяні).

З 1924 года — акцёр, з другой палове 1920-х гадоў — таксама і рэжысёр трэста АТ «Дзяржкінпрам Грузіі» (цяпер «Грузія-фільм»), у 1927 годзе — рэжысёр-пастаноўшчык кінастудыі «Арменкино» (цяпер «Арменфільм»).

У 1942—1948 гадах — акцёр МХАТа, у 1954—1956 — Тэатра-студыі кінаакцёра (абодва ў Маскве).

Рэжысёр Георгій Данелія сцвярджаў, што Міхаіл Георгіевіч граў Сталіна шмат разоў, але ні разу асабіста яго не бачыў. Ведаючы, што Міхаіл Чыяўрэлі часта сустракаецца са Сталіным, ён прасіў яго аб сустрэчы з генералісімусам. Але, у выніку розыгрышу Чыяўрэлі, Гелавані трапіў у далікатную сітуацыю і пасля гэтага яму не давяралі ролі Сталіна.

Зноскі
------

1. ↑  Геловани Михаил Георгиевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 27 верасня 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 166633851 · GND: 1145809561 · ISNI: 0000 0000 1970 9280 · LCCN: n00048561 · NKC: xx0170114 · VIAF: 62777994 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Данілевіч.
**Міхаіл Георгіевіч Данілевіч** (нар. 8 лістапада 1882, хутар каля в. Ула, Віцебская губерня — 5 верасня 1956, Ленінград) — вучоны, медык-інфекцыяніст, прафесар. Быў членам праўлення Ленінградскага таварыства дзіцячых урачоў і таварыства мікрабіёлагаў, эпідэміёлагаў і інфекцыяністаў, арганізатарам Камітэта па дзіцячых кропельных інфекцыях у Ленінградзе. Рашэннем Вучонага савета Санкт-Пецярбургскай педыятрычнай медыцынскай акадэміі кафедры інфекцыйных захворванняў прысвоена імя прафесара Міхаіла Георгіевіча Данілевіча.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 8 лістапада 1882 года на хутары каля в. Ула Віцебскай губерні.

У 1910 годзе скончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію ў Пецярбургу, у 1912 годзе — інтэрнатуру ў Выбаргскай дзіцячай бальніцы. Працаваў у Мікалаеўскай дзіцячай бальніцы, старшым урачом інфекцыйных аддзяленняў бальніцы імя Н. Ф. Філатава. Адначасова быў асістэнтам на кафедрах дзіцячых і інфекцыйных хвароб у Петраградскім медыцынскім інстытуце. З 1925 года загадваў Васілевостраўскай дзіцячай бальніцай і з’яўляўся старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута аховы мацярынства і дзяцінства. Працаваў у 1934—1956 гадах загадчыкам кафедры дзіцячых інфекцый у Ленінградскім педыятрычным медыцынскім інстытуце, у НДІ дзіцячых інфекцый. Удзельнічаў у стварэнні савецкай сістэмы аховы здароўя, будаўніцтве дзіцячых бальніц, амбулаторый. Намаганнямі М. Г. Данілевіча ў Ленінградзе была створана сетка дзіцячых інфекцыйных стацыянараў, якая ўключала ў сябе акрамя клінікі кафедры НДІ дзіцячых інфекцый, шпіталь імя Н. Ф. Філатава, дзіцячую інфекцыйную бальніцу № 3, дзіцячую інфекцыйную бальніцу ім К. Лібкнехта, дзіцячую інфекцыйную бальніцу № 13, дзіцячую бальніцу Л. Пастера.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Прафесар Данілевіч апублікаваў каля 150 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій, прысвечаных пераважна такім хваробам, як шкарлятына, дыфтэрыя, дызентэрыя. Першы ў расійскай навуцы сфармуляваў паняцце «перакрыжаваныя інфекцыі». Вывучыўшы іх ролю ў дзіцячай смяротнасці, ён прапанаваў сістэму прафілактыкі ўнутрыбальнічных заражэнняў.

Літаратура
----------

* Данілевіч Міхаіл Георгіевіч // Імёны, асобы, лёсы: ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Мінск : Літаратура і мастацтва, 2012. — С. 101—102.
* Данілевіч Міхаіл Георгіевіч // Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск : Витебская областная типография, 2007. — С. 60-61.
* Данілевіч Міхаіл Георгіевіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1991. — С. 410—411.
* Мацкевіч, В. Данілевіч Міхаіл Георгіевіч / В. Мацкевіч // Сузор’е беларускага памежжа: беларусы і народжаныя ў Беларусі ў суседніх краінах : энцыклапедычны даведнік / рэдкал.: А. Адамковіч [і інш.]. — Мінск : Энцыклапедыкс, 2014. — С. 154.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n2012182964 · VIAF: 233121018 |
**Залі́ў Ван-Ды́мен** (англ.: Van Diemen Gulf) — заліў у паўночнай частцы Аўстраліі, размешчаны паміж паўвостравамі Арнем-Ленд, Коберг і востравам Мелвіл. У заходняй частцы злучаны пралівам Кларэнс з залівам Бігл, які з'яўляецца часткай Тыморскага мора. У паўночнай частцы (паміж паўвостравам Коберг і востравам Мелвіл) злучаны пралівам Дандас з Арафурскім морам. Агульная плошча заліва складае каля 14 тысяч км2. У заліў упадаюць рэкі Мэры, Адэлейд, Саўт-Алігейтар, Іст-Алігейтар.

Заліў быў адкрыты ў 1644 годзе галандскім падарожнікам Абелем Тасманам, які назваў яго ў гонар Антоні ван Дымена, генерал-губернатара галандскіх калоній у Ост-Індыі. У 1802 годзе быў даследаваны брытанскім мараплаўцам Мэцью Фліндэрсам.

Зноскі
------

1. ↑  Van Diemen Gulf (англ.).  Encyclopædia Britannica Online. Праверана 29 студзеня 2009.

Спасылкі
--------

* Anthony Roelofs, Rob Coles and Neil Smit. A survey of intertidal seagrass from Van Diemen Gulf to Castlereagh Bay, Northern Territory, and from Gove to Horn Island, Queensland

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4062331-2 · VIAF: 247178793 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Казлоў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юрый Казлоў.
**Юрый Канстанцінавіч Казлоў** (нар. 7 студзеня 1928, Масква — 12 жніўня 2016) — беларускі эканаміст. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1974), доктар эканамічных навук (1968), прафесар (1971).

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (1951). Да 1953 года працаваў майстрам, начальнікам цэха на заводзе. З 1954 года у Савеце па вывучэнні вытворчых сіл АН СССР.З 1958 года у Цэнтральным эканамічным НДІ Дзяржплана РСФСР.

З 1960 года у Інстытуце эканомікі АН СССР. З 1963 года загадчык лабараторыі Цэнтральнага НДІ цяжкага машынабудавання. З 1964 года загадчык сектарам Савета па вывучэнню прадукцыйных сіл пры Дзяржплане СССР. З 1971 года дырэктар Галоўнага навукова-даследчага вылічальнага цэнтра выканкама Массавета.

У 1973—1979 гадах дырэктар НДІ эканомікі і эканоміка-матэматычных метадаў планавання пры Дзяржплане БССР. З 1982 года загадчык кафедры Маскоўскага інстытута кіравання, прафесар кафедры Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта дызайну і тэхналогіі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы ў галіне аптымальнага планавання, развіцця і размяшчэння прадукцыйных сіл краіны, стварэння аўтаматызаваных сістэм кіравання народнай гаспадаркай. Унёс уклад у распрацоўку пытанняў размяшчэння асобных галін машынабудавання і іх комплексаў.

Аўтар больш за 50 навуковых прац, у т.л. 8 манаграфій.

Асноўныя працы
--------------

* Развитие и размещение машиностроения и методика его планирования. М.: Экономика, 1964.
* Организационные проблемы научно-технического прогресса. М.: Мысль, 1972.
* Развитие и размещение машиностроения СССР. М.: Машиностроение, 1974.

Зноскі
------

1. ↑  КОЗЛОВ ЮРИЙ КОНСТАНТИНОВИЧ
2. ↑  КАЗЛОЎ Юрый Канстанцінавіч

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 431. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

Спасылкі
--------

* Юрый Канстанцінавіч Казлоў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)(Праверана 6 чэрвеня 2023)
* Памяці вучонага. Казлоў Юрый Канстанцінавіч(Праверана 6 чэрвеня 2023) // НАН Беларусі

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 131990 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вінберг.

**Перніла Вінберг** (шведск.: Pernilla Winberg; поўнае імя — Перніла Маргарэт Стэфані Вінберг (шведск.: Pernilla Margareta Stephanie Winberg); 24 лютага 1989 г. Мальмё, Швецыя) — шведская хакеістка і спартыўны каментатар.

Біяграфія
---------

Гуляла на пазіцыі нападаючага ў клубах: «Лімхамн», «АІК», «Сегельторп», «Муксунд-Скутамн» і «Лінчэпінг». Выступала за студэнцкую каманду «Мінесота-Дулут Бульдогз». Гулец нацыянальнай зборнай Швецыі, згуляла больш за 300 міжнародных матчаў. Выступала на чатырох Алімпіядах, стаўшы сярэбраны прызёрам 2006 года. Двухразовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету (2005 і 2007). Трохкратная чэмпіёнка Швецыі.

У перыяд з 2004 па 2008 год чатыры разы выйгравала Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў у складзе АІКа. Прызнана лепшай хакеісткай Швецыі 2010 года. Была ўдзельнікам забастоўкі шведскіх хакеістак пасля чэмпіяната свету 2019 года. Прыпыніла гульнявую кар’еру пасля заканчэння сезона 2019/20 з-за страсення мозгу. Рэкардсменка зборнай Швецыі па колькасці згуляных матчаў на чэмпіянатах свету і Алімпійскіх гульнях.

У цяперашні час працуе каментатарам на сэрвісе C More Entertainment.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Перніла Вінберг

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Elite Prospects (ігрок) · Eurohockey.com · Olympedia · Olympic Channel · МАК · Алімпійскі камітэт Швецыі |
**Вялікая Радужная вуліца** (трансліт.: *Vialikaja Radužnaja vulica*, руск.: Большая Радужная улица) — вуліца ў Наваполацку.

Апісанне
--------

Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада ў раёне катэджнай забудовы. Цягнецца паўколам з поўначы на поўдзень паміж вуліцай Маладзёжнай і берагам Заходняй Дзвіны, перасякаючы вуліцу Сонечную. Працягласць вуліцы складае каля 1 км. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. На процілеглым беразе Заходняй Дзвіны знаходзіцца вёска Чарнешчына.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнне Наваполацкага гарадскога Савета дэпутатаў ад 22 верасня 2015 г. № 81 «О нормализации наименований элементов улично-дорожной сети города Новополоцка» на Нацыянальным прававым Інтэрнэт-партале Рэспублікі Беларусь (руск.)

Гл. таксама
-----------

* Спіс вуліц Наваполацка

Зноскі
------
**Арташа́т** — былы старажытны горад у Арменіі, у 2 ст. да н.э. — сярэдзіне 5 ст. н.э. сталіца старажытнай Вялікай Арменіі.

Гісторыя
--------

Горад заснаваны каля 176 да н.э. Арташэсам I, які сталіцу дзяржавы з Армавіра перанёс у пабудаваны ім Арташат.

У 58 і 163 н.э. горад быў разбураны рымлянамі, у 364—368 гг. — іранцамі.

Прыйшоў у заняпад у сувязі з пераносам сталіцы Арменіі ў Двін.

Старажытны горад знаходзіўся паблізу сучаснага армянскага горада Арташат.

Гл. таксама
-----------

* Горад Арташат

Літаратура
----------

* Арташат // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. С. 506.
* Arakelyan, Babken N. «Основные результаты раскопок древнего Арташата в 1970-73 гг.» *Patma-Banasirakan Handes* 4 (1974).  (руск.)

Спасылкі
--------

* Encyclopædia Iranica, Artaxata

| Гістарычныя сталіцы Арменіі |
| --- |
| 
* Ван
* Армавір
* Ервандашат
* Арташат
* Тыгранакерт
* Вагаршапат
* Аршакаван (Баязет)
* Двін
* Багаран
* Шыракаван
* Карс
* Ані
* Ерэван

 |
**Альвы** — у скандынаўскай міфалогіі самыя дробныя прыродныя духі. Першапачаткова альвы ўвасаблялі сабой душы памерлых, але паступова іх роля ў іерархіі чароўных істот зведала змены.

У ранняй скандынаўскай міфалогіі альвы — нестарэючая, якая валодае магіяй, выдатная раса, што жыве як і людзі, альбо на Зямлі, альбо ў свеце альваў, які таксама апісваўся існым цалкам рэальна. Такое паданне аб альвах, часткова захаваўшыся, дайшло да часоў Сярэднявечча, застаўшыся назаўжды ў мовах, імёнах, культуры і генеалогіі еўрапейскіх краін.

У пазнейшых мітах альвы прадстаўленыя ў якасці парфумы зямлі і ўрадлівасці. Існаваў адмысловы рытуаль шанавання гэтай парфумы. Слова «альв» (эльф) у гэты перыяд стала абагульняць па ісце зусім розных істот — уласна, альваў і дварфаў.

Альвы сталі мець некаторыя падобныя рысы як з карлікамі-цвергамі, так і з ванамі. У «Старэйшай Эдзе» ёсць згадванні пра цудоўнага каваля Вёлунда, якога звалі князём альваў. У «Малодшай Эдзе» згадваецца дзяленне на цёмных (якія жывуць пад зямлёй) і светлых альваў (што жывуць у нябесным палацы). У позніх скандынаўскіх сагах аб стварэнні міру гаворыцца, што альвы былі створаны першымі асамі (Одзінам, Вілі і Ве) з чарвякоў, якія з’явіліся ў мясе Іміра.

Светлым альвам (эльфам) было аддадзена царства Альвхейм, цёмным альвам (гномам) — царства Свартальфахейм, а карлікам-цвергам зямля Нідавелір.

Спіс альваў у «Малодшай Эдзе»
-----------------------------

**Светлыя альвы** (*эльфы*) — майстэрскія кавалі, чараўнікі і музыкі.

* Вёлунд — уладар альваў, выдатны каваль.
* Бейла, Бігвір, Дэкалфар, Сварталфар

**Цёмныя альвы** (*дварфы*) — таксама майстэрскія кавалі і ведзьмакі.

* Хрэйдмар — вядзьмак, якому ў якасці выкупу за забойства сына багі-асы перадалі скарбы Нібелунгаў, праклятыя цвергам Андвары.
* Сыны Хрэйдмара — Отр, Рэгін, Фафнір.
* Гэндалф — чараўнік і вядзмак.
* Відфін — гном, адправіўшы сваіх сыноў здабыць мёд з мядовай крыніцы мудрасці Міміра.
* Сыны Відфіна — Біл, Х’юкі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Альвы
**Касцёл Святых Пятра і Паўла** — мураваны каталіцкі храм у гарадскім пасёлку Бешанковічы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Энгельса, 11.

Гісторыя
--------

Касцёл Святых Казіміра і Рафаіла (1913)
У 1650-м годзе Казімір Леў Сапега пабудаваў у паселішчы першы вядомы каталіцкі касцёл. У 1876 годзе на месцы старога драўлянага касцёла, пабудаванага ксяндзом Ляскоўскім на сродкі ксяндза Кярсноўскага, быў пабудаваны драўляны двухвежавы касцёл пад тытулам Святога Казіміра Каралевіча і Святога Арханёла Рафала. Храм меў чатыры алтары з абразамі Езуса Укрыжаванага, Найсвяцейшай панны Марыі і Святога Антонія. Драўляны касцёл быў разбураны камуністычнымі ўладамі.

Сучасная парафія ў Бешанковічах была зарэгістравана 10 жніўня 2000 года. 1 ліпеня 2011 года быў зацверджаны праект і распачата будаўніцтва.

2 кастрычніка 2011 года быў урачыста асвечаны і ўмараваны краевугольны камень. Урачыстасць узначаліў віцебскі біскуп Уладзіслаў Блін у саслужэнні пробашча кс. Славаміра Самковіча, канцлера віцебскай курыі кс. Аляксандра Дулінца, кс. Алега Буткевіча з Віцебска, кс. Андрэя Бульчака з Чашнікаў, дыякана Данілы Сваяка. Падчас набажэнства таксама быў умураваны, разам з каменем, эрэкцыйны акт.

29 чэрвеня 2019 года касцёл быў асвячоны біскупам віцебскім Алегам Буткевічам.

Пробашчы парафіі
----------------

* Казімір Гваздовіч
* Павел Самсонаў
* Славамір Самковіч
* Алег Буткевіч
* Аляксандр Півавар

Зноскі
------

1. ↑  Бешанковічы — Парафія Святых Апосталаў Пятра і Паўла
2. ↑  Новы касцёл асвечаны ў Бешанковічах
3. ↑  Рымска-каталіцкая парафія сьв. Пётры ды Паўла ў Бешанковічах
4. ↑  В Бешенковичах после восьми лет строительства открылся костёл

Спасылкі
--------

* Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы) на сайце Catholic.by (бел.)
* Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Бешанковічы — касцёл і каталіцкая парафія Святых Казіміра і Рафала Арханёла radzima.net

| ⛭Лепельскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Святых Пятра і Паўла (Бешанковічы) ·  Касцёл Божай Волі (Блізніца) ·  Касцёл Святога Антонія (Весялова) ·  Касцёл Святога Казіміра (Лепель) ·  Касцёл Святога Духа (Мікалаева)  ·  Касцёл Святой Марыі Магдалены (Новалукомль)  ·  Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Ула) ·  Касцёл Святога Лаўрэна (Ушачы) ·  Касцёл Перамянення Пана (Чашнікі) |
**Елка чырвоная** (*Picea rubens*) — адзін з відаў елкі, класіфікаваны Ч. Сарджэнтам  (руск.) (бел..

Арэал
-----

Арэал віду — раён ад ракі Святога Лаўрэнція да Атлантычнага ўзбярэжжа Новай Шатландыі і Новай Англіі. На поўдні елка чырвоная можа сустракацца на вышынях больш за 1000 м ад Адзірондака  (руск.) (бел. да Алеганскіх гор  (руск.) (бел. у Апалачах, ізаляваныя арэалы да Паўночнай Караліны. Найбольш распаўсюджаны від у Новай Англіі і атлантычным узбярэжжы Канады. Елка чырвоная — адзін з сімвалаў Новай Шатландыі.

Елка чырвоная вырошчваецца і як дэкаратыўная расліна (формы «*Virgata*» і «*Nana*»).

Батанічнае апісанне
-------------------

Елка чырвоная прадстаўляе сабой вечназяленае хвойнае дрэва. У залежнасці ад умоў вышыня дрэва дасягае 20-40 м, але ў складаных умовах вышыня можа складаць 4-5 м. Дыяметр ствала ў сярэднім 60 см, але можа дасягаць 1,5 м. Ігліца каля 10-15 мм даўжынёй і каля міліметра шырынёй. Насенне 2-3 мм даўжынёй, з вялікім крылом. Шышкі яйкападобныя, 3-5 см даўжынёй і 1,5—3,5 см шырынёй, у спелым выглядзе — чырванавата-карычневыя. Жыве елка чырвоная 250—400 гадоў.

Найбольш блізкі від — *Picea mariana*, у агульным арэале ў натуральных умовах могуць утварацца гібрыды.

Галерэя
-------

* 
* 
*

Зноскі
------

1. ↑  *Киселевский А. И.* Латино-русско-белорусский ботанический словарь. — Мн.: «Наука и техника», 1967. — С. 97. — 160 с. — 2 350 экз.
2. ↑  Picea rubens in Flora of North America
3. ↑  Ель — GreenInfo.ru
4. ↑  Ель. Picea rubens
5. ↑  Farjon, A. (1990). Pinaceae. Drawings and Descriptions of the Genera. Koeltz Scientific Books ISBN 3-87429-298-3.

Літаратура
----------

* Ель // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907. (Праверана 19 верасня 2011)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85112096 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Перс.
**Перс** (стар.-грэч.: Πέρσης) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Геліяса і Персеіды. Пазбавіў улады свайго брата Ээта. Але дачка Ээта Медэя, якая вярнулася і забіла Перса, вярнула ўладу бацьку. Або Перс быў забіты Медам (сынам Медэі), які вярнуў уладу Ээту, або Медам па загадзе Медэі.

Паводле іншых апавяданняў, быў царом Таўрыды, адрозніваўся лютым норавам і быў атручаны сваёй дачкой Гекатай шмат раней за паход арганаўтаў.

Або ваяваў са сваім братам па маці Ээтам, калі прыбылі арганаўты, вайна апісана ў VI кнізе паэмы Валерыя Флака.

Зноскі
------

1. ↑   Гігін. Міфы. Уводзіны 36
2. ↑   Псеўда-Апаладор. Міфалагічная бібліятэка I 9, 28
3. ↑   Дыядор Сіцылійскі. Гістарычная бібліятэка IV 56, 1
4. ↑   Гігін. Міфы 27
5. ↑   Дыядор Сіцылійскі. Гістарычная бібліятэка IV 45, 2
6. ↑  Валерый Флак. Арганаўтыка V 259—277
**Касцёл Спаслання Святога Духа** — рымска-каталіцкі храм у г. Бярозаўка Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.

Гісторыя
--------

Каталіцкая капліца была пабудавана тут яшчэ ў 1924 годзе. Асобная ж парафія была заснавана ў Бярозаўцы ў 1928 годзе дэкрэтам ад 29 лютага за подпісам віленскага архібіскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага.

Стары касцёл Спаслання Святога Духа (1935)
Касцёл, які змяніў капліцу, пачаў узводзіцца з дрэва ў стылі польскага міжваеннага неабарока на сродкі рабочых шклозавода і яго ўладальніка Юліуса Столе ў 1931 годзе ва ўсходняй частцы паселішча. Кансэкравалі святыню ў 1932 годзе пад тытулам Спаслання Святога Духа. Гэта быў аднавежавы храм, накрыты высокім двухсхільным гонтавым дахам з вальмамі над алтаром. Галоўны ўваход пазначала магутная чацверыковая трох’ярусная вежа-званіца пад высокім гонтавым шатром. Парафія на той час уваходзіла ў склад Лідскага дэканата Віленскай архідыяцэзіі і налічвала больш за 1200 вернікаў. У пасляваенны час касцёл быў зачынены, а ў 1954 годзе, згодна з рашэннем савецкіх улад, — знішчаны: храм разабралі «на хаты».

У 1991 годзе вернікі актыўна пачалі змагацца за права мець святыню. На старым месцы (сёння вул. Школьная) распачалося будаўніцтва новага касцёла. 7 чэрвеня 1992 года гродзенскі біскуп Аляксандр Кашкевіч асвяціў вуглавы камень (з 13 мая ў яшчэ недабудаваным касцёле пачаліся штодзённыя набажэнствы). Нарэшце, 18 жніўня 2001 года дапаможны біскуп Гродзенскай дыяцэзіі Антоній Дзям’янка кансэкраваў новазбудаваны касцёл пад гістарычным тытулам Спаслання Святога Духа.

Сёння сама Бярозаўка з’яўляецца рэзідэнцыяй навагрудскага дзекана.

Архітэктура
-----------

Касцёл пабудаваны з чырвонай вонкавай цэглы, трохнававы з трансептам і прамавугольным прэзбітэрыем. Да касцёла далучаны двухпавярховы парафіяльны цэнтр. Галоўны ўваход у святыню пазначаны высокай стромкай чацверыковай вежай пад медным купалам складанай гранёнай формы, вежа надбудавана над крухтай з нахіленымі сценамі. Аднак функцыю званіцы выконвае не вежа, а асобная каркасная драўляная канструкцыя злева ад кацёла. Накрыты касцёл керамічнай чарапіцай, дахі асобныя — двухсхільныя з вальмамі над тарцамі аб’ёмаў.

У інтэр’еры пад плоскімі бетоннымі перакрыццямі толькі адзін, галоўны і тытульны алтар — Спаслання Святога Духа. Капліцы ў крылах трансепта пакуль не маюць алтароў. Над уваходам змешчаны хоры. Касцёльны ўчастак абнесены карункавай металічнай агароджай на невысокіх цагляных слупках.

Спасылкі
--------

slowo.grodnensis.by

| ⛭Навагрудскі дэканат |
| --- |
| Касцёл Спаслання Святога Духа (Бярозаўка) ·  Касцёл Святой Ганны (Варонча) ·  Касцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (Карэлічы) · 
Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Езуса і святой Марыі ад Езуса Укрыжаванага (Любча) ·  Касцёл Святога Мікалая (Мір) ·  Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Навагрудак) ·  Касцёл Праабражэння Гасподняга (Навагрудак) ·  Касцёл Святога Казіміра (Уселюб) |