**Баляслаў Ле́сьмян** (польск.: Bolesław Leśmian, сапр. *Lesman*; 22 студзеня 1877, Варшава — 5 лістапада 1937) — польскі паэт; прадстаўнік сімвалізму. Член Польскай акадэміі літаратуры (1933).

Біяграфічныя звесткі
--------------------

Нарадзіўся ў інтэлігентнай яўрэйскай сям’і. Бацька паэта вырас у асяродку гандляроў кнігамі, маці — у сям’і юрыста. Дзяцінства Б. Лесьмяна прайшло на Украіне. Ён скончыў Кіеўскі ўніверсітэт (1903).

У 1901 годзе Баляслаў Лесьмян вярнуўся ў Варшаву. У 1901—07 супрацоўнік польскага і рускага перыядычнага друку. Падарожнічаў — Германія, Францыя, — у Парыжы быў закаханы ў мастачку Сэліну Зундэрланд, пасля ажаніўся з іншай мастачкай — Зоф’яй Чыліньскай. У пазнейшыя гады сябраваў з Дорай Лебенталь, для якой напісаў цыкл «Malinowy chruśniak». Быў знаёмы з колам мадэрністаў, пры спрыянні свайго сябра Зянона Пшэмыцкага пачаў супрацоўнічаць з часопісам «Хімера» («Chimera»). Быў адным са стваральнікаў эксперыментальнага Мастацкага тэатра ў Варшаве (1911). У 1912-14 гадах зноў жыве ў Парыжы.

З 1918 па 1934 Лесьмян працуе натарыюсам у глухіх мястэчках — спачатку Грубешуве, пасля ў Замосці, але кар’ера яго складаецца няўдала: у 1929 годзе кампаньён збягае, скраўшы 20 тысячаў злотых. Гэтую суму мусіў выплаціць Лесьмян, што надоўга загнала паэта ў пазыкі; сям’я жыла амаль у галечы.

Аднак у час бадзяння па польскай правінцыі Баляслаў Лесьмян выдаў адзін з самых знакамітых сваіх зборнікаў — кнігу «Луг» (*Łąka*). У 1935 паэт вяртаецца ў Варшаву, а ў 1936 выдае другі свой значны зборнік — «Цяністы напой» (*Napój cienisty*).

Ва ўмовах нарастання нацызму памёр ад сардэчнага прыступу.

Творчасць
---------

Друкавацца Б. Лесьмян пачаў яшчэ ў 1895 годзе, калі ў часопісе «Вандроўнік» (*Wędrowiec*) выйшла падборка яго вершаў. Аднак доўгі час яго паэзія была малавядомай, нягледзячы на тое, што яе цанілі творцы-сучаснікі, напрыклад, Юліян Тувім. Дзеля таго каб яго яго прозвішча гучала больш па-польску, паэт змяняе ў ім два гукі і з Лесмана ператвараецца ў Лесьмяна. У 1912 годзе выдае кніжку «Сад на раздарожжы» (*Sad rozstajny*), якая праходзіць незаўважнай.

Аўтар паэтычных зборнікаў «Луг» (1920), «Цяністы напой» (1936), «Лясное дзеянне» (выд. 1938), апрацовак народных казак «Казанні пра Сезама», «Прыгоды Сіндбада-Марахода» (абедзве 1913), эсэ, літаратурных артыкулаў, перакладаў.

Паэзіі Б. Лесьмяна ўласцівы шчырасць і палкасць пачуцця, імкненне спазнаць прыроду; стыль адметны ўжываннем архаізмаў, дыялекгызмаў і неалагізмаў, многія з якіх пасля ўвайшлі ў польскую мову. Паэзія Лесьмяна — гэта своеасаблівы фантастычны свет са сваёй уласнай міфалогіяй і філасофіяй; яе крыніцамі былі і ўзгадкі паэта пра ўкраінскую прыроду, і польскі фальклор, і ўласнае бачанне рэчаіснасці.

Яго часта называлі «паэтам мёртвых»: месца дзеяння многіх яго вершаў — тагасветныя прысады ці нябыт. Аднак смерць у яго міфалогіі набывае новае значэнне: нябыт, пустата амаль прысутнічаюць у штодзённым жыцці. Але і наадварот — былое жыццё застаецца з мёртвымі пасля смерці: часам цяжка правесці мяжу, дзе заканчваецца жыццё, а дзе пачынаецца смерць.

На беларускую мову асобныя яго вершы перакладалі Ян Чыквін, Алег Лойка, Інэса Кур’ян, Алег Мінкін, Ганна Янкута, Кацярына Маціеўская, Ігар Жалткоў, Марыя Мартысевіч.

Беларускія пераклады
--------------------

* Пан Блішчынскі. Мн. 1994.
* Выбраныя вершы: пераклад з польскай [К. Маціеўскай, Г. Янкуты]. Мінск : Зміцер Колас, 2017. — 95, [2] с. — (Паэты планеты).

Крыніцы
-------

1. ↑  Bolesław Leśmian (pierwotnie Lesman) // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>
2. 1 2  prajdzisvet.org
3. ↑  Лісце срэбнай таполі: З польскай лірыкі ХХ ст. / Выбраў і пераклаў Чыквін Я.Беласток, 1999
4. ↑  Напярэймы: ад Буга да Варты: Анталогія польскай паэзіі. У 2-х т. Т.1. / Пер. з польскай А.Лойкі. — Мн.: «Энцыклапедыкс», 2003. — 386 с.
5. ↑  Каляровая карова: Анталогія польскай дзіцячай паэзіі / Пер. з польскай і ўклад. І. Кур’ян // Мінск, 2007.
6. ↑  Алег Мінкін: Нашай літаратуры бракуе мэтафізыкі

Літаратура
----------

* Мапюковіч С. Лесьмян // БЭ ў 18 т. Т. 9. Мн. 1999.

Спысылкі
--------

* prajdzisvet.org

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Discogs · MusicBrainz · Project Gutenberg |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Генеалогія і некрапалістыка | WikiTree · IPSB: boleslaw-lesmian-pierwotnie-lesmian · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BIBSYS: 90577005 · BNE: XX1342253 · BNF: 12060439t · CiNii: DA0644950X · CONOR: 18128739 · GND: 118779699 · ICCU: RAVV084817 · ISNI: 0000000121266834 · LCCN: n82084372 · LNB: 000087790 · NKC: jn19981001743 · NLA: 35826592 · NSK: 000048718 · NTA: 069904626 · NUKAT: n94001498 · PTBNP: 191739 · LIBRIS: 284102 · SUDOC: 028855205 · VIAF: 32018240 |

 |