**Гомельская забастоўка чыгуначнікаў 1918—1919**. Адбылася 28 снежня 1918 — 6 студзеня 1919 гг. Восенню 1918 г. паводле савецка-германскага дадатковага дагавору (27 жніўня 1918 г.) Германія эвакуіравала свае войскі з занятых ёю тэрыторый Беларусі і іх займала Чырвоная Армія. Складаная сітуацыя ўзнікла вакол Гомеля, які з'яўляўся стрэтэгічным пунктам эвакуацыі германскіх войск з паўднёва-ўсходняй Беларусі і паўночнай Украіны, а таксама для пранікнення Чырвонай Арміі ў глыб тэрыторыі Украіны. Што непакоіла кіраўніцтва Украінскай Народнай Рэспублікі. У горадзе шла барацьба за ўладу паміж Гомельскай дырэкторыяй, якую падтрымліваў савет салдацкіх дэпутатаў 41-га германскага корпуса, і бальшавіцкім Ваенна-рэвалюцыйным камітэтам (ВРК), які рабіў стаўку на падыходзячую Чырвоную Армію. У ноч на 17 снежня 1918 г. на перагаворах паміж дывізійным і карпусным нямецкімі салдацкімі саветамі з савецкай дэлегацыяй (Дз. З. Манульскі, В. Р. Мянжынскі і інш.) тэрмін уводу часцей Чырвонай Арміі ў Гомель быў прызначаны на 20 снежня, пасля чаго ўлада тут перадавалася ВРК. Да гэтага часу кантроль за парадкам у горадзе і за чыгуначным вузлом для забеспячэння эвакуацыі германскіх войск пакідаўся за нямецкім карпусным саветам. Адчуўшы моцную падтрымку прадстаўнікоў савецкага ўрада, Гомельскі ВРК пачаў устанаўліваць сваю ўладу ў горадзе. 18 снежня ён прызначыў новага каменданта станцыі, правёў арышты «контррэвалюцыйных элементаў», у т.л. загадчыка службы руху Палескіх чыгунак. Работа чыгуначнага вузла і эвакуацыя нямецкіх войск былі дэзарганізаваны. Дзеянні ВРК нямецкі савет ацаніў як парушэнне дамоўленасці. 19 снежня яго прадстаўнікі па мітынгу ў прысутнасці савецкай дэлегацыі абвясцілі, што нямецкі савет здымае з сябе абавязкі па дамоўленасці і бярэ сітуацыю ў горадзе пад свій кантроль. Цывільная ўлада была перададзена дырэкторыі, уведзена нямецкае патруляванне, камітэт чыгуначнікаў арыштаваны, а савецкая дэлегацыя пакінула горад. Хоць праз некалькі дзён аршытаваныя былі вызвалены, у Гомель была ўведзена 47-я нямецкая дывізія, Дырэкторыя УНР накіравала бронецягнік для блакіравання чыгуначнага вузла і пранікнення Чырвонай Арміі на тэрыторыю Украіны. Нарком замежных спраў РСФСР Г. В. Чычэрын накіраваў у Берлін спецыяльную «Ноту савецкага ўрада аб Гомелі». Сітуацыя для Гомельскага ВРК ускладнілася. 26 снежня на скліканым ім мітынгу чыгуначнікаў было прынята рашэнне аб правядзенні забастоўкі і ўтвораны забастовачны камітэт бальшавікоў І.Вайцаховіча, А.Валадзько, Н.Лашкевіча, І.Хімакова. 28 снежня спынілі работу чыгуначныя майстэрні і ўпраўленне станцыі. Паравозы затрымліваліся ў дэпо, дэманціраваліся, частка машыністаў была перапраўлена за дэмаркацыйную лінію. 30 снежня гарадская рабочая канферэнцыя пад націскам ВРК прыняла рашэнне аб пашырэнні забастоўкі, нягледзячы на довады нямецкага савета і дырэкторыі аб тым, што яна перашкаджае нямецкай эвакуацыі. У пачатку студзеня 1919 г. да забастоўкі далучыліся прадпрыемствы Гомеля і Беліцы, служачыя пошты, тэлеграфа, фінансавых устаноў. У адказ на гэта нямецкі савет узяў чыгуначны вузел пад ваенную ахову. 5 студзеня 1919 г. у выніку перагавораў паміж ВРК і нямецкім саветам было дасягнута пагадненне, паводле якога адразу пасля спынення забастоўкі ўлада ў горадзе перадавалася ВРК, але яго ўзбраенне і яго прыхільнікаў і ўвод савецкіх войск забараняліся да поўнай эвакуацыі германскіх фарміраванняў, ахова парадку ажыцяўлялася нямецкімі ўладамі. Нямецкі савет абавязваўся як мага хзутчэй правесці эвакуацыю. 6 студзеня 1919 г. забастоўка спынена. ВРК узяў у свае рукі кантроль над горадам, дырэкторыя спыніла паўнамоцтвы. 14 студзеня 1919 г. германскія войскі пакінулі Гомель, у яго ўвайшлі часці Чырвонай Арміі.


| ⛭Паўстанні, бунты і мірныя пратэсты ў Беларусі |
| --- |
| XVI ст. | 
* Мяцеж Глінскіх (1508)
* Паўстанне Налівайкі (1594—1596)

 |
| XVII ст. | 
* Магілёўскія паўстанні (1606—1610)
* Магілёўскае паўстанне (1618)
* Віцебскае паўстанне (1623)
* Давыд-Гарадоцкае паўстанне (1648—1650)
* Магілёўскае паўстанне (1661)

 |
| XVIII ст. | 
* Крычаўскае паўстанне 1743—1744 гадоў
* Паўстанне на Каменшчыне (1754—1756)
* Паўстанне 1794 года

 |
| XIX ст. | 
* Барцянскае выступленне сялянаў (1802—1804)
* Брэсцка-Кобрынска-Пружанскія выступленні сялянаў (1818—1823)
* Бешанковіцкае выступленне рамеснікаў і сялянаў (1821—1822)
* Паўстанне 1830—1831 гадоў
* Трыпуцінскія выступленні сялянаў (1834—1836)
* Паўстанне 1863—1864 гадоў
* Лагішынскі зямельны бунт (1874)
* Аленскае выступленне сялянаў (1880—1882)

 |
| XX ст. | 
* Хваляванні ў Гомелі (1903)
* Бярэзінскія выступленні працоўных (1905)
* Баранавіцкае выступленне рабочых і салдатаў (1905)
* Ваўкавыскія хваляванні навабранцаў і салдатаў (1905)
* Паўстанне гомельскага перасыльнага пункта (1916)
* Аршанскае паўстанне (1918)
* Веліжскае паўстанне (1918)
* Гомельская забастоўка чыгуначнікаў (1918—1919)
* Палескае паўстанне (1918—1919)
* Нясвіжскае паўстанне (1919)
* Койданаўскае змаганне (1920)
* Слуцкае паўстанне (1920)
* Брэсцкія выступленні беспрацоўных (1931—1932)
* Асташынскае паўстанне (1932)
* Першы барысаўскі галодны бунт (1932)
* Другі барысаўскі галодны бунт (1933)
* Забастоўка ў Белавежскай пушчы (1932—1933)
* Нарачанскае выступленне рыбакоў (1935—1939)
* Забастоўкі на Лідчыне (1935—1936)
* Скідзельскае паўстанне (1939)
* Масавыя хваляванні ў Слуцку (1967)
* Хваляванні ў Мінску (1970)
* Дэманстрацыя хіпі ў Гродне (1971)
* Мітынг-рэквіем «Дзяды» (1988)
* Антыкамуністычны мітынг БНФ (1990)
* Красавіцкія забастоўкі (1991)
* Галадоўка дэпутатаў (1995)
* Забастоўка працаўнікоў мінскага метрапалітэна (1995)
* Мінская вясна (1996—1997)
* Марш свабоды (1999)

 |
| XXI ст. | 
* Марш свабоды (2000)
* Джынсавая рэвалюцыя (2006)
* Плошча 2010
* Маўклівыя пратэсты (2011)
* Плюшавы дэсант (2012)
* Маршы недармаедаў (2017)
* Пратэсты супраць будаўніцтва акумулятарнага завода пад Брэстам (2018—2021)
* Пратэсты супраць інтэграцыі з Расіяй (2019)
* Страйк (2020)
* Пратэсты супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў (2020—2021)

 |
| Штогадовыя | 
* Дзень Волі (25 сакавіка)
* Чарнобыльскі шлях (26 красавіка)
* Акцыя Любові (14 лютага)

 |