**Валдэмарпілс** (лат.: Гук Valdemārpils, да 1920 г. — **Сасмакен**, да 1926 г. — **Сасмака**) — горад у паўночна-заходняй частцы Латвіі, у Талсінскім раёне. Адлегласць ад Рыгі складае 130 км, ад Талсі — 15 км. Горад знаходзіцца на заходнім беразе возера Сасмака, каля падножжа Паўночна-курскага ўзвышша.

Гісторыя
--------

Першая згадка пра горад Сасмаген (*Sasmagen*), а дакладней, пра сядзібу, што стаяла на яго месцы, датуецца 1582 г. Хаця шмат стагоддзяў дагэтуль тут знаходзілася паселішча куршаў, пра якіх засталася згадка ў выглядзе кургана *Dupurkalns*. На пачатку 17 ст. на месцы будучага горада ўтварылася цэлае паселішча вольных гандляроў і рамеснікаў (на 1628 г. у ім жыло каля 25-30 сем’яў). А ў сярэдзіне 19 ст. паселішча зрабілі сталіцай яўрэйскай абшчыны (так, у 1863 г. яўрэі скаладалі ажно 83,1 % жыхароў мястэчка). У 1834 г. паселішчу былі нададзены некаторыя гарадскія правы (у прыватнасці, права збіраць падаткі), аднак статус сапраўднага горада Сасмака набыла толькі ў 1917 г. Нарэшце, у 1926 г. горад набыў сваю сучасную назву, назваўшыся Валдэмарпілс у гонар слыннага культурнага і грамадкага дзеяча Крыш’яніса Валдэмарса, які паходзіў з ваколіц горада.

Насельніцтва
------------

На 1 студзеня 2006 г. у горадзе жыў 1391 чалавек (разам з прылеглай сельскай тэрыторыяй — 2663 чалавекі), і ў параўнанні з 1991 г. насельніцтва горада скарацілася прыблізна на 12,5 %. Большасць жыхароў горада — латышы (94,8 % ў 1999 г.).

Культура і адукацыя
-------------------

У Валдэмарпілсе дзейнічае адна сярэдняя школа. Таксама тут знаходзяцца два музеі: дзяржаўны рэгіянальны (так званы *Novada muzejs*, прысвечаны гісторыі і культуры края) і прыватны Музей лесу (разам з невялічкім дэндралагічным паркам).

Гістарычныя помнікі
-------------------

Евангелічна-лютэранская царква
Цэнтр горада прызнаны архітэктурным помнікам 17-19 ст. Самым старым будынкам з’яўляецца лютэранская царква (1646 г.). Праваслаўная царква стаіць з 1889 г. На поўначы горада, у Сасмакскім парку, знаходзіцца прыгожая сядзіба, збудаваная ў 1870-80-х гадах у неагатычным стылі. Недалёк ад яе расце самая тоўстая ліпа ў Балтыйскіх краінах (акружнасць дрэва роўная 8,5 м, узрост — прыкладна 350 год).

Зноскі
------

1. ↑  «Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās pagastu dalījumā» (лат.)
2. ↑  Кніга паштовых індэксаў Латвіі — красавік 2011 (лат.)
3. ↑  Класіфікатар адміністрацыйных тэрыторый і тэрытарыяльных адзінак Латвіі — 16 лютага 2011 (лат.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валдэмарпілс
* Афіцыйны сайт Талсінскага края Архівавана 28 чэрвеня 2011. (лат.)
* Сайт пра Валдэмарпілс (англ.)
* Інфармацыя пра Валдэмарпілс у тапанімічнай базе даных (лат.)

| ⛭Гарады Латвіі Латвія |
| --- |
| 
* Адажы
* Айзкраўклэ
* Айзпутэ
* Айнажы
* Акністэ
* Алая
* Алукснэ
* Апэ
* Аўцэ
* Балві
* Балданэ
* Балажы
* Баўска
* Броцэні
* Валдэмарпілс
* Валка
* Валміера
* Вангажы
* Варакляны
* Вэнтспілс
* Віесітэ
* Віляка
* Віляні
* Гробіня
* Гулбэнэ
* Дагда
* Даўгаўпілс
* Добэлэ
* Дурбэ
* Екабпілс
* Елгава
* Зілупэ
* Іецава
* Ікшкілэ
* Ілукстэ
* Кандава
* Карсава
* Кегумс
* Кекава
* Краслава
* Кулдыга
* Лівані
* Лігатнэ
* Ліелвардэ
* Ліепая
* Лімбажы
* Лубана
* Лудза
* Мадана
* Мазсалаца
* Марупэ
* Огрэ
* Олайнэ
* Павіласта
* Пілтэнэ
* Плявіняс
* Прэйлі
* Прыекулэ
* Рэзэкнэ
* **Рыга**
* Руіена
* Сабілэ
* Саласпілс
* Салацгрыва
* Салдус
* Саўлкрасты
* Седа
* Сігулда
* Скрунда
* Смілтэнэ
* Стайцэлэ
* Стэндэ
* Стрэнчы
* Субатэ
* Талсі
* Тукумс
* Цэсвайнэ
* Цэсіс
* Юрмала
* Яўн’елгава

 | Герб ЛатвііГерб Латвіі |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LNB: 000133738 · VIAF: 810154380985430291110 |