**Стэфан Караль Якабельскі** (польск. *Stefan Karol Jakobielski*, 11 жніўня 1937 года ў Варшаве) — польскі гісторык, археолаг, філолаг, эпіграфіст. Адзін з піянераў нубіялогіі. Удзельнік археалагічных экспедыцый у Фарасе, Тэль-Атрыбе, Пальміры, Дэйр эль-Бахры і Каср Ібрыме, кіраўнік археалагічных работ у Старой Данголе.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 11 жніўня 1937 года ў Варшаве, яго бацькамі былі Караль Якабельскі і Галіна з дому Гжымала (Grzymała). Снончыў ліцэй імя С. Малахоўскага ў Плоцку. У 1954 годзе пачаў навучанне ў Варшаўскім універсітэце.

З пачатку 60-х гадоў XX стагоддзя прымаў удзел у археалагічных раскопках у Фарасе, якія праводзіліся прафесарам Казімежам Міхалоўскім. З 1961 года працаваў у экспедыцыі каптолагам, займаўся дакументацыяй і апрацоўкай надпісаў. Прымаў удзел у ключавых работах у Фарасе — у сезоне 1961/62 выяўленні сабора з фрэскамі. У наступных двух экспедыцыях (1962—1963 і 1963—1964), удзельнічаў ў пераносе фрэсак з сцен сабора і дакументацыі знаходак, выстаўленых у цяперашні час у Галерэі Фарас імя Казімежа Міхалоўскага ў Нацыянальным музеі ў Варшаве. У пачатку 60-х гадоў Якабельскі працаваў пры даследаваннях шматлікіх іншых археалагічных помнікаў. У 1962 годзе ён прымаў удзел у экспедыцыі ў Тэль-Атрыбе як археолаг-эпіграфіст і ў экспедыцыі ў Пальміры. На гэтым жа становішчы працаваў у Дэйр эль-Бахры ў сезоне 1962—1963 падчас археалагічных пошукаў на верхнім двары храма Хатшэпсут, а таксама ў час раскопак на тэрыторыі храма Тутмоса III. У 1968 годзе абараніў доктарскую дысертацыю.

У 1966—2006 гады Стэфан Якабельскі быў кіраўніком раскопак нубійскіх археалагічных помнікаў у Данголе. У рамках гэтых даследаванняў быў, у прыватнасці, знойдзены Манастыр св. Тройцы. Справаздачы з раскопак Якабельскі публікаваў на старонках часопісу «Dongola Studien». У 2006 годзе работы ў Данголе ўвянчаліся выставай у Нацыянальным музеі ў Варшаве *Польскія раскопкі ў Старой Данголе. 45 гадоў археалагічнага супрацоўніцтва з Суданам*, сукуратарам якой быў доктар Якабельскі. На выставе былі паказаны экспанаты з музея ў Хартуме, выяўленыя падчас шматлікіх экспедыцый Якабельскага.

З 1972 па 1974 год па запрашэнні Таварыства даследаванняў Егіпта (Egypt Exploration Society) ён у якасці археолага-эпіграфіста ўдзельнічаў у англа-амерыкана-польскай археалагічнай экспедыцыі ў Каср Ібрыме.

У перыяд 1974—2002 Якабельскі займаў пасаду кіраўніка Лабараторыі нубіялогіі ў Цэнтры міжземнаморскай археалогіі Варшаўскага ўніверсітэта, адначасова узначальваў Майстэрню архітэктурна-археалагічнай дакументацыі. З 1974 па 1989 год выкладаў у Акадэміі каталіцкай тэалогіі ў Варшаве. У 2006—2009 гадах чытаў лекцыі па археалогіі ў Вышэйшай тэалагічнай і гуманітарнай школе ў Падкове-Лесьнай. Якабельскі з'яўляецца супрацоўнікам Інстытута міжземнаморскіх і ўсходніх культур Польскай акадэміі навук, аўтарам шматлікіх публікацый, шматгадовым рэдактарам ​​серыі навучальных дапаможнікаў, у тым ліку *Nubia, Études et Travaux*, *Nubica et Aethiopica* і *Bibliotheca nubica*. З 2005 года ён — сурэдактар ​​часопісу «Gdańsk Archaeological Museum African Reports».

Сяброўства ў навуковых таварыствах
----------------------------------

Якабельскі — адзін з ініцыятараў заснаванага ў 1972 Міжнароднага нубіялагічнага таварыства, у перыяд 1978—1986 займаў пасаду члена праўлення. З 1980 года — член-карэспандэнт Нямецкага археалагічнага інстытута. Належыць да Міжнароднай асацыяцыі егіптолагаў (англ. International Association of Egyptologists).

Ўзнагароды і прэміі
-------------------

У 2002 годзе Якабельскі атрымаў найвышэйшую ўзнагароду Судана, якая прысуджаецца іншаземцам: Ордэн Двух Нілаў з Зоркай. Узнагароджаны Ордэнам Адраджэння Польшчы. Разам з Багданам Жураўскім (польск. Bogdan Żurawski) атрымаў з рук дырэктара суданскай Службы Старажытнасцяў медаль за заслугі ў захаванні культурнай спадчыны. Абодва таксама былі ўзнагароджаны меджлісам правінцыі Дангола (мясцовая ўлада) дыпломамі за заслугі ў даследаванні мясцовай культурнай спадчыны.

Зноскі
------

1. ↑  Czech National Authority Database Праверана 18 ліпеня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2 3  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  Polish Science Праверана 1 жніўня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q97032597'></a>
4. 1 2  M. Górzyński, *Gawędy o Małachowiakach*, с. 195—196.
5. ↑  K. Michałowski, *Od Edfu do Faras*, с. 258—259.
6. ↑  K. Michałowski, *Od Edfu do Faras*, с. 239.
7. ↑  K. Michałowski, *Od Edfu do Faras*, с. 242.
8. ↑  K. Michałowski, *Od Edfu do Faras*, с. 253.
9. ↑  W.A. Daszewski, *50 Years of Polish Excavations in the Eastern Mediterranean — the Polish Centre of Mediterranean Archaeology of Warsaw University*, у: *50 years of Polish excavations in Egypt and the Near East. Acts of the Symposium at the Warsaw University 1986*, рэд. S. Jakobielski, J. Karkowski, с. 42.
10. ↑  *Stara Dongola* Архівавана 17 жніўня 2016. Zakład Archeologii Śródziemnomorskiej Polskiej Akademii Nauk.
11. ↑  S. Jakobielski, M. Martens-Czarnecka, *Polskie wykopaliska w Starej Dongoli. 45 lat współpracy archeologicznej z Sudanem*.
12. ↑  *W pustyni i w słońcu. Polskie wykopaliska w Starej Dongoli*, Culture.pl.
13. 1 2 3  *Stefan Jakobielski Dr* Архівавана 5 сакавіка 2016. Zakład Archeologii Śródziemnomorskiej Polskiej Akademii Nauk.
14. ↑  K. Michałowski, *Od Edfu do Faras*, с. 268.
15. ↑  S. Jakobielski, K. Kobylecka, *Wspomnienia z Faras. Dr Stefan Jakobielski*, Fundacja Wspomagania Wsi.

Літаратура
----------

* *50 years of Polish excavations in Egypt and the Near East. Acts of the Symposium at the Warsaw University 1986*, рэд. S. Jakobielski, J. Karkowski, Varsovie 1992.
* Górzyński M. *Gawędy o Małachowiakach*, Płock-Warszawa 2014. ISBN 978-83-9223-318-3.
* Jakobielski S. Kobylecka K. *Wspomnienia z Faras. Dr Stefan Jakobielski*, Fundacja Wspomagania Wsi.
* Jakobielski S. Martens-Czarnecka M. *Polskie wykopaliska w Starej Dongoli. 45 lat współpracy archeologicznej z Sudanem*, Warszawa 2006.
* Michałowski K. *Od Edfu do Faras*, Warszawa 1974.
* *Stara Dongola* Архівавана 17 жніўня 2016. Zakład Archeologii Śródziemnomorskiej Polskiej Akademii Nauk.
* *W pustyni i w słońcu. Polskie wykopaliska w Starej Dongoli*, Culture.pl  (польск.)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV12362699 · BIBSYS: 90329831 · BNF: 12892990f · CiNii: DA0965897X · GND: 1047678195 · ISNI: 0000 0001 0914 8659 · LCCN: n81080852 · NKC: mub20221156157 · NTA: 079163998 · NUKAT: n96610993 · SUDOC: 120571439 · VIAF: 72507870 |

 |