Краі і гарады рэспубліканскага падпарадкавання Латвіі з 2021 годаЛатвія ў адміністрацыйных адносінах падзелена на 36 краёў (лат.: novadi) і 2 гарады рэспубліканскага падпарадкавання  .

З 1 ліпеня 2009 па 1 ліпеня 2021 Латвія была падзелена на 110 краёў і 9 гарадоў рэспубліканскага падпарадкавання (лат.: republikas pilsētas).

Да 1 ліпеня 2009 года Латвія была падзелена на 26 раёнаў і 7 гарадоў рэспубліканскага падпарадкавання.

### Адміністрацыйны падзел да 1 ліпеня 2009 года

Пры стварэнні Латвійскай Рэспублікі было захавана дзяленне тэрыторыі на паветы (падпадзяляліся на гарады і воласці); для мэт выбараў у Сойм краіна дзялілася на пяць выбарчых акругаў. У Латвійскай ССР у канцы 1949 г. паветы былі заменены 58 раёнамі  ; існавалі таксама гарады рэспубліканскага падпарадкавання. Кароткачасова ўводзілася абласное дзяленне (1952—1953, гл. Рыжская вобласць, Ліепайская вобласць, Даўгаўпілская вобласць). Да канца 1960-х гг. колькасць раёнаў (дзяліліся на сельсаветы і гарады раённага падпарадкавання) скарацілася да 26 і стабілізавалася.

### Раёны

* Айзкраўкльскі
* Алуксненскі
* Балвскі
* Баўскі
* Валміерскі
* Валкскі
* Вэнтспілскі
* Гулбенскі
* Даўгаўпілскі
* Дабельскі
* Екабпілскі
* Ялгаўскі
* Краслаўскі
* Кулдыгскі
* Ліепайскі
* Лімбажскі
* Лудзенскі
* Мадонскі
* Огрскі
* Прэйльскі
* Рыжскі
* Рэзэкнэнскі
* Салдускі
* Талсінскі
* Тукумскі
* Цэсіскі

### Гарады рэспубліканскага падпарадкавання

* Рыга
* Вэнтспілс
* Даўгаўпілс
* Елгава
* Ліепая
* Рэзэкнэ
* Юрмала

### Адміністрацыйная рэформа ў Латвіі

19 снежня 2008 года ўрад Латвіі пастанавіў: у Латвіі замест ранейшых 553 самакіраванняў (раёнаў, валасцей і г. д.) былі створаны 109 краёў або навадаў (лат.: novads,) і дзевяць рэспубліканскіх гарадоў  .

Новая карта складзена па наступных прынцыпах. Краем (навадом) лічыцца тэрыторыя, на якой пастаянна пражываюць па меншай меры 4 тыс. чалавек, а ў краеўтваральным горадзе або пасёлку — не менш за 2 тысячы. Адлегласць ад адміністрацыі краю да любога населенага пункта ў ім не павінна перавышаць 50 кіламетраў. Праўда, у кожным правіле ёсць свае выключэнні. Так, самымі маленькімі бакамі Латвіі стануць Балтынаўскі (1420 жыхароў) і Алсунгскі (1730). Самымі ж вялікімі — Огрскі (38 тыс. чалавек) і Талсінскі (35 тыс. чалавек).) краю.

Гэтая рэформа, нягледзячы на сваё афіцыйнае завяршэнне да 1 ліпеня 2009 года, крытыкуецца як незавершаная. Лічыцца, што такі нераўнамерны падзел тэрыторый дазваляе забяспечыць выбарнасць патрэбнай колькасці дэпутатаў у Сейм Латвіі ад «стратэгічных» мясцовасцяў, дзе падтрымка кіруючых партый мацней. І наадварот, зменшыць колькасць дэпутатаў з рэгіёнаў, вядомых сваёй апазіцыйнасцю  .

З 1 ліпеня 2009 года да ліку гарадоў рэспубліканскага падпарадкавання дадаліся Екабпілс і Валміера .

У канцы 2010 года дадаўся Мерсрагскі край, які стаў новым, 110 латвійскім краем.

Пасля рэформы 2009 года спіс рэспубліканскіх гарадоў выглядаў наступным чынам:

| № | Беларуская назва горада | Латышская назва горада | Насельніцтва,
 чал. (2011) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Рыга | *Rīga* | 658640 |
| 2 | Даўгаўпілс | *Daugavpils* | 93 312 |
| 3 | Ліепая | *Liepāja* | 76 731 |
| 4 | Елгава | *Jelgava* | 59511 |
| 5 | Юрмала | *Jūrmala* | 50840 |
| 6 | Вэнтспілс | *Ventspils* | 38 750 |
| 7 | Рэзэкнэ | *Rēzekne* | 32 328 |
| 8 | Валміера | *Valmiera* | 25 130 |
| 9 | Екабпілс | *Jēkabpils* | 24 635 |

*Гл.* *таксама: Колькасць і этнасклад насельніцтва краёў і гарадоў рэспубліканскага значэння Латвіі*

### Рэспубліканскія гарады і краі, якія ўключаюць воласці і краёвыя гарады

Краі Латвіі складаюцца з валасцей і краявых гарадоў.

### Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел з 1 ліпеня 2021 года

22 чэрвеня 2020 года прэзідэнт Латвіі Эгілс Левітс падпісаў Закон аб адміністрацыйных тэрыторыях і паселішчах. Пасля некалькіх паправак у рэдакцыі закона з 1 ліпеня 2021 года быў устаноўлены наступны адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Латвіі  :

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * г. Рыга
* г. Юрмала
* Адажскі край
* Айзкраўкльскі край
* Алуксненскі край
* Балвійскі край
* Баўскі край
* Валкаўскі край
* Валміерскі край
* Вараклянскі край
 | * Вэнтспілскі край
* Даўгаўпілскі край
* Дабельскі край
* Гулбенскі край
* Екабпілскі край
* Елгаўскі край
* Кекаўскі край
* Краслаўскі край
* Кулдыгскі край
* Ліванскі край
 | * Ліепайскі край
* Лімбажскі край
* Лудзенскі край
* Маданскі край
* Марупскі край
* Огрскі край
* Олайнскі край
* Прэйльскі край
* Ропажскі край
* Рэзэкнэнскі край
 | * Саласпілскі край
* Салдускі край
* Саўлкрасцкі край
* Сігулдскі край
* Смілтэнскі край
* Талсінскі край
* Тукумскі край
* Цэсіскі край
 |

### Гл. таксама

* Статыстычныя рэгіёны Латвіі
* Гісторыка-культурныя вобласці Латвіі

Зноскі
------

1. ↑  Administratīvo teritoriju un apdzīvoto vietu likums (лат.). *likumi.lv*. Архівавана з першакрыніцы 15 сакавіка 2022. Праверана 15 сакавіка 2022.
2. ↑  Saldus novada vēsturiskā attīstība **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 27 верасня 2011. Праверана 24 лютага 2011.
3. ↑  На сайте министерства регионального развития Латвии даётся иной вариант официального перевода термина novads на русский язык: **«муниципалитет» (недаступная спасылка з 25-05-2013 (3714 дзён))**
4. ↑  Латвия: административный хаос или реформа?
5. ↑  Administratīvo teritoriju un apdzīvoto vietu likums (лат.). *likumi.lv*. Архівавана з першакрыніцы 15 сакавіка 2022. Праверана 15 сакавіка 2022.
6. 1 2 3 4 5  В первоначальной редакции Закона города Вентспилс, Даугавпилс, Елгава, Лиепая и Резекне имели статус отдельной административной территории. Лишены этого статуса поправками от 09.12.2021. Этими же поправками переименованы два края — Аугшдаугавский край в Даугавпилсский край и Южно-Курземский край в Лиепайский край. Grozījumi Administratīvo teritoriju un apdzīvoto vietu likumā (лат.). *likumi.lv*. Архівавана з першакрыніцы 16 сакавіка 2022. Праверана 16 сакавіка 2022.