**Пестум** (лац.: Paestum), першапачаткова **Пасейдонія** (стар.-грэч.: Ποσειδωνία, лац.: Poseidonia / Posidonia) — грэчаская (сібарыйская) калонія, заснаваная ў канцы VII стагоддзя да н.э. у заходняй частцы вобласці Луканіі (за 35 км на паўднёвы ўсход ад цяперашняга Салерна).

Гісторыя
--------

Пасейдонія перажыла росквіт у 540-я гады да н.э. і наступныя дзесяцігоддзі. Каля 400 года да н.э. яна была заваявана луканамі, што прывяло да змяшання грэчаскай і мясцовай (протаітальянскай) культурных традыцый. У 274 годзе да н.э. горад быў каланізаваны рымлянамі, якія назвалі яго *Paestum*. У канцы IX стагоддзя Пестум быў спустошаны сарацынамі, у XI стагоддзі — нарманамі. Спусташэнню Пестума спрыяла забалочанасць мясцовасці; жыхары, якія засталіся тут, асцерагаючыся малярыі, сышлі на бліжэйшае ўзвышша, заснаваўшы там новы горад Капача.

Апісанне
--------

### Храмы

Храм Афіны  (англ.) (бел. (кан. VI стагоддзя да н.э.)
Герэён  (грэч.) (бел. (сяр. VI стагоддзя да н.э.)
Герэён-II  (англ.) (бел. (сяр. V стагоддзя да н.э.)
У цяперашнім Пестуме добра захаваліся тры дарычныя храмы VI — V стагоддзяў да н.э. Адзін з іх прысвечаны Афіне. Два іншыя ўзведзены ў гонар Геры і называюцца Герэён-I  (грэч.) (бел. (так званая «базіліка») і Герэён-II  (англ.) (бел. (а не Пасейдона ці Апалона, як лічылася раней). Храм Міру на форуме часткова карынфскі і належыць да II стагоддзя да н.э.

Гарадскія сцены маюць да шасці метраў у шырыню і пяць кіламетраў у перыметры. Ад рымскага амфітэатра засталося няшмат. Усе гэтыя руіны ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

### Фрэскі

Фрэска «нырца» (каля 470 гады да н.э.), якая дала сучасную назву грабніцы. Археалагічны музей Пестума  (італ.) (бел.
«Сцэна сімпосія». Фрагмент фрэскі на саркафагу з «Грабніцы нырца»  (італ.) (бел. каля 475 гады да н.э. Археалагічны музей Пестума  (італ.) (бел.
У 1968 годзе ў Пестуме была выяўлена так званая «Грабніца нырца»  (італ.) (бел. (італ.: Tomba del tuffatore; каля 470 г. да н.э.) з выдатна захаванымі фрэскамі. Гэта адзіны цалкам ансамбль грэчаскага фрэскавага жывапісу класічнага перыяду, які дайшоў да нашых дзён. Фрэска нырца (на якой у рэчаіснасці намаляваны не водныя працэдуры, а сімвалічны «скачок» у замагільны свет) — «адзіны ўзор грэчаскага фігурнага жывапісу, які захаваўся ад архаікі і класікі ў сваёй цэласнасці. Сярод тысяч вядомых грэчаскіх грабніц гэтага часу (груба 700—400 гг. да н.э.) толькі гэта грабніца дэкаравана фрэскамі з выявамі людзей». Гэтыя пяць роспісаў, нароўні з іншымі антычнымі знаходкамі, цяпер знаходзяцца ў Нацыянальным археалагічным музеі Пестума  (італ.) (бел..

Зноскі
------

1. ↑  Найстаражытная грэчаская кераміка, знойдзеная ў Пестуме, датуецца каля 600 года да н.э. Гл.: *Greco E.* Qualche riflessioni ancora sulle origini di Poseidonia(італ.) // *Dialoghi di Archeologia*. — 1979. — № 2. — С. 51—56.
2. ↑  Holloway, 2006, p. 365

Літаратура
----------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Пестум на Вікісховішчы |

* *Розанов, Василий Васильевич* Пестум // *Мир Искусства*. — 1902. — № 2.
* Paestum: scavi, studi, ricerche: bilancio di un decennio (1988—1998) / a cura di E. Greco ; a cura di F. Longo. — Paestum: Pandemos, 2000. — ISBN 9788887744095.
* *Holloway R.* The Tomb of the Diver(англ.) // *American Journal of Archaeology*. — 2006. — Т. 110. — С. 365—388.

| Сусветная спадчына ЮНЕСКА ў Італіі |
| --- |
|  | 
Руіны Агрыджэнта  ·  
Руіны Аквілеі з базілікай  · 
Трулі Альберабела  · 
Амальфітанскае ўзбярэжжа  · 
Базіліка Св. Францыска і францысканская спадчына Асізі  · 
Петрогліфы Валь-Камонікі  · 
Валь д'Орча  · 
Венецыя і лагуна  · 
Віла Адрыяна  · 
Віла д'Эстэ  · 
Верона  · 
Вічэнца і вілы Паладыа  · 
Віа Гарыбальдзі і Палацці-дэі-Ролі ў Генуі  · 
Даламітавыя Альпы  · 
Каралеўскі палац у Казерце, акведук Ванвітэлі і Сан-Леўча  · 
Кастэль-дэль-Монтэ  · 
Крэспі-д`Ада  · 
Мантуя і Саб'янета  · 
Сасі Матэры  · 
Саборны комплекс у Мадэне  · 
Батанічны сад Падуі  · 
Саборны комплекс у Пізе  · 
Пампеі, Геркуланум і Торэ-Анунцыята  · 
П'енца  · 
Раннехрысціянскія помнікі Равены  · 
Рэтыйская чыгунка  ·  
Цэнтр Сан-Джыміньяна  · 
Святыя горы П'емонта і Ламбардыі  · 
Санта-Марыя-дэле-Грацые  ·  
Цэнтр Сіены  ·  
Антычныя Сіракузы і некропаль Панталіка  · 
Валь-дзі-Нота  · 
Віла Дэль-Казале  · 
Су-Нураксі  · 
Рэзідэнцыі Савойскага дому  ·  
Цэнтр Урбіна  ·  
Цэнтр Неапаля  ·  
Цэнтр Рыма з Ватыканам  · 
Ферара і дэльта По  ·  
Цэнтр Фларэнцыі  · 
Чылента і Вала-дзі-Дыяна, Пестум і Велы, Чэртоза-дзі-Падула  · 
Чынквэ-Тэрэ, Портавенерэ, астравы Пальмарыя, Тына і Тынета  · 
Ліпарскія астравы  · 
Этрускія некропалі ў Чэрветэры і Тарквініі
 |  |