У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Лаздуны.

**Лазду́ны 1** (трансліт.: *Lazduny 1*, руск.: Лаздуны 1) — вёска ў Беларусі, у Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Лаздунскага сельсавета. Насельніцтва 923 чал. (1999). Знаходзяцца за 12 км на поўдзень ад Юрацішак.

Гісторыя
--------

Упершыню Лаздуны згадваюцца ў XVI ст. як валоданне Радзівілаў, якія цягам стагоддзяў перадавалі іх у заклад іншым асобам. Ад свайго заснавання паселішча ўваходзіла ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1591 годзе Лаздуны згадваюцца як маёнтак, што знаходзіўся ў закладзе ў Бруханскіх, пазней у Магільніцкіх, з 1614 г. у віленскага купца Вендана. Цягам 1645—1699 гг. Лаздунамі валодаў стольнік браслаўскі М. Більдзюкевіч. Станам на 1690 год у паселішчы было 15 дымоў.

У пачатку XVIII ст. Лаздуны перайшлі ў валоданне Ромераў, пазней Панорскіх. Станам на 1735 годзе тут было 45 дымоў. У 1744 годзе ў Лаздунах збудавалі касцёл, які належаў да Суботніцкай парафіі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Лаздуны апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Апошні ардынат Дамінік Геранім Радзівіл у 1806 годзе падараваў мястэчка Валадковічам. За Корвін-Мілеўскімі ў 1859 годзе ў Лаздунах нанава адбудавалі касцёл. У 1861 года тут адбыліся сялянскія выступленні. Паводле вынікаў перапісу (1897) у *мястэчку Лаздуны* быў 91 двор, працавалі хлебазапасны магазін, школа граматы; у *маёнтку Лаздуны* з фальваркамі — 8 двароў, дзейнічалі касцёл, вінакурня, карчма. На 1909 год у мястэчку было 122 двары.

У Першую сусветную вайну Лаздуны занялі нямецкія войскі. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Лугамавіцкай гміне Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства. У гэты час у *мястэчку Лаздуны* было 156 двароў, у *фальварку Лаздуны* — 14 двароў. Цягам 1920—1930 гг. тут дзейнічала сельскагаспадарчая школа.

У 1939 годзе Лаздуны ўвайшлі ў БССР. Статус *мястэчка Лаздуны* панізілі да вёскі. У колішнім *маёнтку Лаздуны* дзейнічалі сыраварня, школа, крама. У Другую сусветную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 7 ліпеня 1944 вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. З 16 ліпеня 1954 года цэнтр новаўтворанага Лаздунскага сельсавета. 3 20 студзеня 1960 г. Лаздуны ўваходзяць у склад Іўеўскага раёна.

* Мястэчка на старых фатаздымках
* Агульны выглядАгульны выгляд
* КасцёлКасцёл
* СядзібаСядзіба
* Сядзіба, палацСядзіба, палац

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 456 чал.; 1897 год — 838 чал. у *мястэчку Лаздуны* і 111 чал. у *маёнтку Лаздуны*
* **XX стагоддзе**: 1905 год — 797 чал. у *мястэчку Лаздуны* і 213 чал. у *маёнтку Лаздуны*; 1909 год — 870 чал.; 1921 год — 700 чал. у *мястэчку Лаздуны* і 118 чал. у *фальварку Лаздуны*; 1970 год — 714 чал.; 1999 год — 923 чал.

Інфраструктура
--------------

У Лаздунах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, бібліятэка, дом культуры.

Эканоміка
---------

ПМК-56, асфальтавы завод і іншыя прадпрыемствы.

Славутасці
----------

Брама касцёла
* Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (1904—1910)
* Парк пры колішняй сядзібе (XIX ст.)

Страчаная спадчына
------------------

Падмурак сядзібнага дома
* Сядзіба Корвін-Мілеўскіх (XIX ст.)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).
2. ↑  Łazduny // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. S. 617.

Літаратура
----------

* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Іўеўскага раёна / рэд. Крэнь І.П. — Мн: БЕЛТА, 2002.— 510 с. ISBN 985-6302-45-5.
* Łazduny // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. S. 617—618.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лаздуны 1
* Лаздуны на сайце Глобус Беларусі (руск.)

| ⛭**Лаздунскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Лаздуны 1 |
| Вёскі | Бабінск ·  Бачэшнікі ·  Більмоны ·  Бобравічы ·  Бяжэмцы ·  Вікшняны ·  Доневічы ·  Забялаўцы ·  Куправічы ·  Лаздуны 2 ·  Русачкі |