**Міхаіл I А́сень** (балг.: Михаил II Асен; каля 1238—1256) — балгарскі цар у 1246—1256. Сын Івана Асеня II ад яго трэцяга шлюбу. Часта называецца як *Міхаіл Асень* (без указання нумара). У балгарскай гістарыяграфіі называецца як *Міхаіл II Асень*.

Біяграфія
---------

Узыходжанне Міхаіла Асеня на прастол падрыхтавала яго маці Ірына Камніна, якая прыняла ўдзел у змове супраць малалетняга цара Каламана I Асеня. З-за маленства Міхаіла краінай кіраваў рэгенцкі савет на чале з Ірынай Камнінай і царскім шваграм севастакратарам Пятром.

У 1246 годзе Іаан III Дука Ватац, нікейскі імператар, вырашыў скарыстацца маленствам Міхаіла Асеня і напаў на балгарскія землі. Яму ўдалося захапіць буйныя гарады Вельбажд, Мелнік, Скоп’е, Сяр, Бат і шэраг іншых. Паводле палажэнняў заключанага ў Тырнаве ў 1247 годзе міру Балгарыя страціла каля траціны сваёй тэрыторыі. Адначасова венгры захапілі балгарскія землі каля Бялграда і Бранічава, пасля чаго венгерскі кіраўнік дадаў да свайго тытула фармулёўку «кароль Балгарыі».

У чэрвені 1253 года Міхаіл Асень II заключыў саюз з Рэспублікай Дуброўнік, накіраваны супраць сербскага караля Стэфана Ураша I. У адпаведнасці з умовамі пагаднення, у выпадку паражэння Сербіі ў вайне з саюзнікамі, яе тэрыторыі трэба было падзяліць паміж пераможцамі. У 1253 годзе балгарскія войскі ўварваліся ў Сербію, але неўзабаве былі вымушаны адступіць. Няўдача ў вайне была шмат у чым абумоўлена смерцю ў 1254 годзе каралевы-маці Ірыны Камнін, што саслабіла пазіцыі Міхаіла ва ўладзе.

У 1254 годзе Міхаіл Асень перайшоў у контрнаступленне супраць знешніх ворагаў. 3 лістапада памёр Іаан III Дука Ватац, і балгарскія войскі падчас уварвання змаглі захапіць Крычым, Цэпіну і Пярперык. Новы нікейскі імператар Феадор II Ласкарыс перакінуў войскі з Малой Азіі на Балканы і вярнуў сабе захопленыя балгарамі гарады.

У канцы 1255 года Міхаіл Асень заключыў мірны дагавор з венграмі, падмацаваўшы яго дынастычным шлюбам з унучкай караля Белы IV і дачкой Расціслава Міхайлавіча, бана Мачвы. Пасля чаго Расціслаў Міхайлавіч набыў вялікі ўплыў пры двары. У тым жа годзе балгарская армія ўвайшла ў Фракію і разбіла нікейцаў каля Дымотыкі. Расціслаў Міхайлавіч узначаліў дэлегацыю паслоў, якія адправіліся ў Рэгіну ў 1254 годзе, аднак без узгаднення з царом заключыў з нікейцамі дагавор, паводле якога балгары вярталі ім усе захопленыя землі без кампенсацыі. Цар адмовіўся прызнаць гэта пагадненне, што прывяло да яго канфрантацыі са знаццю і змовы. У 1256 годзе толькі 17-18-гадовы Міхаіл Асень быў смяротна паранены падчас палявання сваім стрыечным братам Каламанам. Гэта забойства выклікала разлад у Балгарыі і барацьбу за прастол паміж трыма асноўнымі прэтэндэнтамі — Расціславам Міхайлавічам, дэспатам Міцам і баярынам са Скоп’я Канстанцінам Ціхам.

Міхаіл Асень застаўся ў цені магутных гістарычных персанажаў свайго часу. Большую частку свайго кіравання ён заставаўся непаўналетнім і не быў здольны праводзіць самастойную палітыку. Падчас яго кіравання Балгарскае царства ўступіла ў працяглы перыяд міжусобных войнаў.

Сям’я
-----

Міхаіл Асень быў жанаты з Ганнай Расціслаўнай, дачкой князя Расціслава Міхайлавіча.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
3. ↑  Васил Н. Златарски, «История на българската държава през средните векове. Том III. Второ българско царство. България при Асеневци (1187—1280)»
4. ↑  Константин Иречек, История на българите, Наука и изкуство, 1978, глава XVII. Последни Асеновци, стр. 308
5. ↑  Павлов, Пл. *Търновските царици* В. Т.: ДАР-РХ, 2006.

| ⛭Кіраўнікі Балгарыі |
| --- |
| Вялікая Балгарыя(632—668) | 
* Кубрат
* Батбаян

 |
| Першае Балгарскаецарства (681—1018) | 
* Аспарух
* Тэрвел
* Кармесій
* Севар
* Кармісош
* Вінех
* Тэлец
* Сабін
* Умор
* Такту
* Паган
* Тэлерыг
* Кардам
* Крум
* Амуртаг
* Маламір
* Прэсіян
* Барыс I
* Уладзімір Расатэ
* Сімяон I
* Пётр I
* Барыс II

 |
| Заходне-Балгарскаецарства (970—1018) | 
* Раман
* Самуіл
* Гаўрыіл Радамір
* Іван Уладзіслаў
* Прэсіян II

 |
| Другое Балгарскаецарства (1186—1396) | 
* Пётр IV
* Іван Асень I
* Іванка1
* Калаян
* Барыл
* Стрэз1
* Алексій Слаў
* Іван Асень II
* Каламан I Асень
* Міхаіл I Асень
* Каламан II Асень
* Міца Асень
* Канстанцін I Ціх
* Івайла
* Іван Асень III
* Георгій I Тэртэр
* Смілец
* Чака
* Феадор Святаслаў Тэртэр
* Георгій II Тэртэр
* Міхаіл III Шышман
* Іван Стэфан
* Іван Аляксандр
* Іван Шышман
* Іван Срацімір
* Канстанцін II Асень

 |
| Трэцяе Балгарскаецарства (1878—1946) | 
* Аляксандр I
* Фердынанд I
* Барыс III
* Сімяон II

 |
| 1 Узурпатары. Не з’яўляліся царамі афіцыйна. |


| ?Міхаіл I Асень — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Іван Асень I |  | NN[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Іван Асень II |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Алена-Яўгенія Балгарская[d] |  | Стэфан Неманя[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Канстанцін Ангел[d] |  |
|  | Міхаіл I Асень |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Іаан Дука |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Феадор Камнін Дука |  |  |  |  | Феадора Камніна[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ірына Камніна Дука[d] |  |  |  |  | Зоя Дукіна[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Марыя Петраліфаіна[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | The Peerage |
| Генеалогія і некрапалістыка | WeRelate · Rodovid · genealogics.org |