**Меда́ль «Партыза́ну Айчы́ннай вайны́»** заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 2 лютага 1943 года. Аўтар малюнка медаля — мастак М. І. Маскалёў, малюнак узяты з неажыццяўленнага праекту медаля «25 гадоў Савецкай Арміі».

Медалём «Партызану Айчыннай вайны» ўзнагароджваліся партызаны, начальніцкі састаў партызанскіх атрадаў i арганізатары партызанскага руху за «асаблівыя заслугі ў справе арганізацыі партызанскага руху, за адвагу, геройства і выдатныя поспехі ў партызанскай барацьбе за Савецкую Радзіму ў тыле нямецка-фашысцкіх захопнікаў».

Статут медаля
-------------

1. Медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1-й і 2-й ступені ўзнагароджваюцца партызаны Айчыннай вайны, начальніцкі састаў партызанскіх атрадаў i арганізатары партызанскага руху, якія праявілі адвагу, стойкасць, мужнасць у партызанскай барацьбе за нашу савецкую Радзіму ў тыле супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

2. Узнагароджанне медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1-й і 2-й ступені ажыццяўляецца ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР.

3. Медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1-й ступені ўзнагароджваюцца партызаны, начальніцкі састаў партызанскіх атрадаў i арганізатары партызанскага руху за адвагу, геройства і выдатныя поспехі ў партызанскай барацьбе за нашу савецкую Радзіму ў тыле нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

4. Медалём «Партызану Айчыннай вайны» 2-й ступені ўзнагароджваюцца партызаны, кіраўнікі партызанскіх атрадаў i арганізатары партызанскага руху за асабістае баявое адрозненне ў выкананні загадаў і заданняў камандавання, за актыўнае садзейнічанне ў партызанскай барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Вышэйшай ступенню медаля з'яўляецца 1-я ступень.

Медаль «Партызану Айчыннай вайны» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў СССР размяшчаецца пасля медаля «За доблесную працу (За воінскую доблесць). У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» ў парадку старшынства ступеняў.

Апісанне медаля
---------------

Медаль «Партызану Айчыннай вайны» круглы, дыяметрам 32 мм. Медаль 1 ступені срэбны, медаль 2 ступені — з латуні.

На адным боку медаля змешчана пагрудная профільная выява У. І. Леніна і І. В. Сталіна. Па краю медаля адчаканеная стужка, на складках якой у ніжняй частцы — літары «СССР», а пасярэдзіне іх — пяціканцовая зорка з сярпом і молатам. На гэтай жа стужцы ў верхняй частцы медаля надпіс «Партизану Отечественной войны»; перад надпісам і пасля яго — маленькія пяціканцовыя зоркі.

На адваротным боку медаля адчаканены надпіс «За нашу Советскую Родину».

Выявы і надпісы на медалі выпуклыя. У верхняй частцы медаля маецца вушка, якім медаль пры дапамозе кольца злучаны з металічнай пяцікутнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай светла-зялёнага колеру. Пасярэдзіне стужкі праходзіць падоўжная паласа шириной 2 мм. Да медалі 1-й ступені — чырвоная; да медаля 2-й ступені — сіняя. Шырыня стужкі 24 мм.

На адваротным боку калодкі ёсць прыстасаванне для мацавання медаля да адзежы.

Ілюстрацыі
----------

* Рэверс медаляРэверс медаля
* Паштовая марка СССР, 1945 годПаштовая марка СССР, 1945 год

Узнагароджанні
--------------

Медалём № 000001 у чэрвені 1943 года быў узнагароджаны савецкі партызан Яфім Ільіч Асіпенка, мінёр, камандзір групы падрыўнікоў, які восенню 1941 года стаў камандзірам мабільнай групы партызанскага атрада «Перадавы», які дзейнічаў у раёне горада Сухінічы Калужскай вобласці. У раёне станцыі Мышбор пасля адмовы выбухоўніка самаробнай міны ён падарваў зарад, ударыўшы па дэтанатару шостам ад чыгуначнага знака. У выніку, быў пушчаны пад адхон ішоўшы да фронту эшалон (паравоз і тры платформы з танкамі), партызан быў цяжка паранены і страціў зрок.

Да пачатку 1968 года медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1-й і 2-й ступені былі ўзнагароджаны звыш 127 тыс. чалавек — мужчын і жанчын (арганізатары і кіраўнікі партызанскага руху, камандзіры партызанскіх атрадаў і асабліва праславіўшыяся партызаны).

Па стану на 1 студзеня 1995 медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1-й ступені ўзнагароджана **56 883** чалавек, 2-й ступені — **70 992** чалавек.

Сярод узнагароджаных не толькі грамадзяне СССР, але і замежныя грамадзяне: антыфашысты, якія ўдзельнічалі ў партызанскім руху на акупаванай тэрыторыі СССР (камандзір чэхаславацкага партызанскага атрада капітан Ян Налепка, балгарская партызанка Вера Паўлава, перайшэдшыя на бок партызан і якія ваявалі ў савецкіх партызанскіх атрадах румынскія ваеннаслужачыя Апостал Тома, Міхаіл Міхайлеску, Лазар Георгі, Марынеску Георгі, Камбары Нікола і інш.).

Зноскі
------

1. ↑  Осипенко Ефим Ильич Архівавана 10 жніўня 2016.
2. ↑  Великая Отечественная в письмах. / сост. В. Г. Гришин. М. Политиздат, 1980. стр.133-134
3. ↑  С. М. Штеменко. Генеральный штаб в годы войны. М. Воениздат, 1968. стр.127
4. ↑  Е. Леонова. Ян Налепка (1912—1943) // Герои-интернационалисты / сост. В. В. Тян. М. «Просвещение», 1991. стр. 130—138
5. ↑  Удостоверение о награждении Давыдовой Веры Фёдоровны (Веры Павловой) медалью «Партизану Отечественной войны» I степени (фото) // Плечом к плечу, сердцем к сердцу. Воспоминания болгар — бойцов и командиров Красной Армии / сб. сост. М. Костадинова, И. Лалов. пер. с болг. М. Воениздат, 1984 (вклейка)
6. ↑  Ф. П. Шевченко (Киев). Участие венгров и румын в партизанском движении на Украине в годы Великой Отечественной войны Советского Союза // журнал «Новая и новейшая история», № 5, 1961. стр.91-103

Літаратура
----------

* Ордена и медали СССР / сост. Г. И. Гребенникова, Р. С. Каткова. — М.: «Планета», 1982. — С. 136—137.
* *Володин А. Н. Мерлай Н. М.* Медали СССР. — СПб.: Печатный двор, 1997. — С. 70—71. — ISBN 5-7062-0111-0.
* *Колесников Г. А. Рожков А. М.* Ордена и медали СССР. — Мн.: Народная асвета, 1986. — С. 61—62.

Спасылкі
--------

* Ордэны і медалі СССР
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» Архівавана 27 верасня 2007.
* 60 гадоў Перамогі Архівавана 29 верасня 2007.
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны»

| ⛭Медалі СССР |
| --- |
| за адменнае адрозненне | 
* «Залатая Зорка»
* «Серп і Молат»

 |
| за ваенныя заслугі | 
* «За адвагу»
* «За баявыя заслугі»
* «Партызану Айчыннай вайны»
* Ушакова
* Нахімава
* «За адзнаку ў вайсковай службе»
* «За бездакорную службу»
* «Ветэран Узброеных Сіл СССР»
* «За ўмацаванне баявой садружнасці»
* «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай мяжы СССР»

 |
| за абарону | 
* Каўказа
* Кіева
* Ленінграда
* Масквы
* Адэсы
* Севастопаля
* Савецкага Запаляр'я
* Сталінграда

 |
| за вызваленне | 
* Бялграда
* Варшавы
* Прагі

 |
| за ўзяцце | 
* Берліна
* Будапешта
* Вены
* Кёнігсберга

 |
| за перамогу над | 
* Германіяй
* Японіяй

 |
| за працу | 
* «За працоўную доблесць»
* «За працоўную адзнаку»
* «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* «Ветэран працы»
* «За аднаўленне прадпрыемстваў чорнай металургіі поўдня»
* «За аднаўленне вугальных шахт Данбаса»
* «За асваенне цалінных зямель»
* «За будаўніцтва Байкала-Амурскай магістралі»
* «За пераўтварэнне Нечарназем'я РСФСР»
* «За асваенне нетраў і развіццё нафтагазавага комплексу Заходняй Сібіры»

 |
| «грамадзянскія» | 
* «Медаль Мацярынства»
* «У памяць 800-годдзя Масквы»
* «У памяць 250-годдзя Ленінграда»
* «У памяць 1500-годдзя Кіева»
* «За выдатную службу па ахове грамадскага парадку»
* «За выратаванне тапельцаў»
* «За адвагу на пажары»

 |
| юбілейныя — УС СССР | 
* 20 гадоў
* 30 гадоў
* 40 гадоў
* 50 гадоў
* 60 гадоў
* 70 гадоў

 |
| юбілейныя —Перамога ў Вялікай Айчыннай вайне | 
* 20 гадоў
* 30 гадоў
* 40 гадоў

 |
| юбілейныя — іншыя | 
* «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
* «50 гадоў савецкай міліцыі»

 |