У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Нацыянал-ліберальная партыя.

**Нацыянал-ліберальная партыя** (ням.: Nationalliberale Partei) — палітычная сіла ў Германіі ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў.

Нацыянал-ліберальная група з’явілася ў прусскім ландтагу восенню 1866 года. Яе склалі правыя члены Германскай прагрэсісцкай партыі, якія групаваліся вакол Эдуарда Ласкера і Ганса Віктара фон Унру. Нягледзячы на рознагалоссі з урадам з нагоды ўнутранай палітыкі, партыя актыўна падтрымлівала дзейнасць Бісмарка, накіраваную на аб’яднанне Германіі. Старшынёй партыі, якая афіцыйна аформілася да 1867 года стаў Рудольф фон Бенігсен. На першых выбарах у рэйхстаг у 1871 годзе партыя атрымала больш за 30 % галасоў, сфармаваўшы найбуйнейшую дэпутацкую фракцыю.

Перыяд найбольшага ўплыву НЛП прыпадае на 1871—1879 гады, калі партыя з’яўлялася галоўным саюзнікам Бісмарка ў рэйхстагу, падтрымліваючы ўрадавую палітыку культуркампфа. Дзелавым колам, якія падтрымлівалі НЛП, была выгадная палітыка свабоднага гандлю, якая праводзілася ўрадам у 1870-х гадах. Пасля пераходу да пратэкцыянізму ў 1880-я гады з партыі выйшла апазіцыйная фракцыя, сфарміраўшая Германскую партыю вальнадумных. Сама партыя, усё больш выціскаемая з апазіцыйнага поля сацыял-дэмакратамі, паступова збліжалася з кансерватарамі. Падчас Першай сусветнай вайны НЛП на чале з Густавам Штрэземанам падтрымлівала экспансіянісцкія планы ўрада.

Пасля заканчэння вайны і Лістападаўскай рэвалюцыі адбыўся раскол партыі: умеранае крыло сфармавала Нямецкую народную партыю, левае крыло злілося з ПНП, утварыўшы Нямецкую дэмакратычную партыю. Вельмі правая меншасць далучылася да Нямецкай нацыянальнай народнай партыі.

Вынікі на выбарах у рэйхстаг
----------------------------

 Лідары Нацыянал-ліберальнай партыі. Верхні шэраг: Вільгельм Вехрэнфенінг, Эдуард Ласкер, Генрых фон Тройчке, Ёган Мікель. Ніжні шэраг: Франц фон Рогенбах, Карл Браўн, Рудольф фон Гняйст, Людвіг Бамбергер

| Год | Вынік (месца) |
| --- | --- |
| 1871 | 30,1 % (1-е месца) |
| 1874 | 29,7 % (1) |
| 1877 | 27,2 % (1) |
| 1878 | 23,1 % (1) |
| 1881 | 14,6 % (3) |
| 1886 | 17,6 % (3) |
| 1887 | 22,3 % (1) |
| 1890 | 16,3 % (3) |
| 1893 | 13,0 % (4) |
| 1898 | 12,5 % (3) |
| 1903 | 13,9 % (3) |
| 1907 | 14,5 % (3) |
| 1912 | 13,6 % (3) |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Новы · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 39525-0 · LCCN: n97016147 · SUDOC: 139634134 · VIAF: 137375537 |

| ⛭Палітычныя партыі Германскай імперыі |
| --- |
| Сацыялістычныя | Усеагульная нямецкая рабочая асацыяцыя (ADAV) • Незалежная сацыял-дэмакратычная партыя Германіі (USPD) • Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі (SPD) • Сацыял-дэмакратычная рабочая партыя Германіі (SDAP) | Германскай імперыі |
| Каталіцкія | Цэнтра |
| Ліберальныя | 

|  |  |
| --- | --- |
| Сацыял-ліберальныя | Германская прагрэсісцкая партыя (DFP) • Дэмакратычная народная партыя (DVP) • Нямецкая народная партыя (DtVP) • Ліберальны саюз (LV) • Нямецкая вольнадумная партыя (DFsP) • Нямецкая вольнадумная народная партыя (FVP) • Вольнадумны саюз (FV) • Нацыянал-сацыяльная асацыяцыя (NSV) • Дэмакратычны саюз (DV) • Прагрэсіўная народная партыя (FVP) |
| Нацыянал-ліберальныя | Нацыянал-ліберальная партыя (NLP) • Імперская ліберальная партыя (LRP) |

 |
| Кансерватыўныя | Свабодна-кансерватыўная партыя (FKP) • Нямецкая кансерватыўная партыя (DKP) • Хрысціянска-сацыяльная партыя (CSP) • Нямецкая айчынная партыя |
| Антысеміцкія | Нямецкая партыя рэформ (DRP) • Нямецкая сацыяльная партыя (DSP) • Нямецкая сацыяльная партыя рэформ (DSRP) |
| Рэгіянальныя | Саксонская народная партыя • Нямецка-Гановерская партыя (DHP) • Баварскі сялянскі саюз (BB) • Польская партыя • Дацкая партыя • Эльзас-Латарынгская партыя |