recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Іваноў.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Уладзімір Іваноў.

**Уладзімір Пятровіч Іваноў** (нар. 30 жніўня 1941, Саратаў, РСФСР) — спецыяліст у галіне эксплуатацыі, аднаўлення і рамонту сельскагаспадарчай тэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1997), прафесар (2001).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 30 жніўня 1941 года ў Саратаве.

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Аўтамабільны транспарт», 1970), Маскоўскі аўтамабільна-дарожны інстытут (аспірантура, спецыяльнасць «Аўтамабілі і трактары», 1975).

Працаваў у Полацкім дзяржаўным універсітэце (з 2001, факультэт машынабудавання і аўтамабільнага транспарту, кафедра аўтамабільнага транспарту, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тэхналагічная падрыхтоўка і арганізацыя рамонтнай вытворчасці; сінтэз сродкаў і працэсаў вытворчасці; бяспека дарожнага руху; бяспека працы і ахова навакольнага асяроддзя.

Узнагароды
----------

* 2024 — Медаль «За працоўныя заслугі».

Зноскі
------

1. ↑  Архіўная копія **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 3 лютага 2024. Праверана 5 лютага 2024.

Літаратура
----------

* Іваноў Уладзімір Пятровіч / А. В. Нікіфараў // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 393.
* Иванов Владимир Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 693.
**Іры́на Уладзі́міраўна Цвіла** (укр.: Ірина Володимирівна Цвіла; псеўданім — Лінза; 29 красавіка 1969, Кіеўшчына, Украіна — 25 лютага 2022, баі за Кіеў, Украіна) — украінская настаўніца, фотамастачка, пісменніца, грамадская дзяячка, камбатантка, удзельніца расійска-ўкраінскай вайны. Загінула ў Ірпені пад Кіевам 25 лютага 2022 пры адбыцці танкавай атакі ворага.

Біяграфія
---------

Ірына Цвіла нарадзілася 29 красавіка 1969 году ў Кіеўскай вобласці.

Пасля атрымання педагагічнай адукацыі працавала ў Кіеўскай міжнароднай школе «Мэрыдыян» (да 2006 году). Была дызайнеркай ландшафтаў, у прыватнасці займалася стварэнням розавых садоў ды аранжарэў. Удзельнічала ў Еўрамайдане. У 2014 годзе пайшла добраахвотніцай у батальён «Сеч» дзе ўдзельнічала ў вайне на ўсходзе Украіны.

Загінула 25 лютага 2022 году падчас баёў за Кіеў. Разам з ёй памёр ейны спадарожнік Дзмітры. Пасмяротна атрымала ордеэн «За мужнасць» III ступені (6 кастрыніка 2022)  — *за асабістую мужнасць і самоадданыя дзеі, праяўленыя ў абароне дзяржаўнага суверэнітэту ды тэрытарыальнай цэласнасці Украіны, вернасць ваеннай прысязе*.

Творчасць
---------

Падчас Рэвалюцыі годнасці і вайны займалася фатаграфіяй. У 2017 годзе адбылася персанальная выстаўка ў вёсцы Святапятроўскае, каля Кіева. Пісала тэксты пад сваім імем, а таксама пад псеўданімам і пазыўным Лінза. У 2017 годзе апублікавала свае занатоўкі пра вайну ў кнізе «Голос війни: історії ветеранів» (Голас вайны: гісторыі вэтэранаў) ;.

Ірына Цвіла стала гераіняй кнігі «Дівчата зрізають коси» (Дзяўчаты зразаюць косы), якая атрымала Шаўчэнкаўскую прэмію;.

Творы
-----

• Ірина Цвіла, Вперше. Жінки на війні з Росією // Голос війни: історії ветеранів, [ред. та упоряд. Л. Ганжа]. — Київ: Інтерньюз-Україна, 2017. — 223 с. ISBN 966-432-230-7.

Заўвагі
-------

1. ↑  Уладзіслаў Гарбацкі, Сіла вярбы, Новы час, 2 сакавіка 2022 г.
2. ↑  Ветеранка Ірина Цвіла загинула під час оборони Києва // Gazeta.ua. — 2022. — 25 лютого.
3. ↑  Указ президента України від 6 жовтня 2022 года № 689/2022 «Аб адзначэнні дзяржаўнымі ўзнагародамі Украіны»
4. ↑  У Києві презентували книгу «Голос війни: історії ветеранів», Міжнародний фонд «Відродження», 12 снежня 2017 г.
5. ↑  Тетяна Забожко, У боях за Київ загинула ветеранка батальйону Січ Ірина Цвіла, Факти ICTV, 26 лютага 2022 г.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бандарэнка.

**Зінаі́да Алякса́ндраўна Бандарэ́нка** (нар. 25 красавіка 1939, Мінск) — дыктарка беларускага тэлебачання. Народная артыстка Беларусі (1985).

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Мінску ў сям’і хірурга. Жылі ў інтэрнаце медыцынскага інстытута, што месціўся на вуліцы Ленінградскай. Калі ў Мінск прыйшлі фашысты і пачалі бамбіць горад, бацька Зінаіды быў на дзяжурстве ў вайсковым шпіталі, а маці разам з ёй і старэйшым братам спяшалася схавацца ў бамбасховішчы на вуліцы Карла Маркса. Усё ў цэнтры было разбуранае, галава сям’і вырашыў, што згубіў жонку і дзяцей. Маці з маленькімі сынам і дачкой пайшла пешшу на Гомельшчыну да сваякоў. Большую частку вайны пражылі ў вёсцы Уборак (Лоеўскі раён). Пасля вайны пераехалі ў Гомель. Бацька апынуўся ў Германіі, займеў іншую сям'ю; маці працавала дэзынфектаркай у Гомелі.

У школе Зінаіда Бандарэнка захапілася тэатрам, займалася ў драматычным гуртку, затым у тэатральнай студыі ў Палацы чыгуначнікаў. Пасля 10 класа паступіла ў медвучылішча. На Гомельскай тэлестудыі паспяхова прайшла конкурс на дыктараў.

З 1959 дыктар Гомельскай абласной студыі тэлебачання, з 1962 працуе на Беларускай рэспубліканскай студыі тэлебачання (з 1976 кіраўнік групы дыктараў). Скончыла БДУ (1968).

Яе творчую дзейнасць вызначаюць артыстызм, абаяльнасць, нацыянальны характар. Прадстаўляла Беларусь на фестывалях СССР і за мяжой.

У 1996 годзе рэзка выказалася на адрас Аляксандра Лукашэнкі, які вырашыў сустрэцца з журналістамі, каб аддзячыць ім за падтрымку на рэферэндуме па пашырэнню ягоных паўнамоцтваў. Хутка пасля гэтага была вымушана звольніцца з тэлебачання.

Была вядучай урачыстай часткі «Свята незалежнасці» ў Мінску, якое адбылося 25 сакавіка 2018 года ў гонар 100-годдзя Беларускай Народнай Рэспублікі.

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

Зноскі
------

1. ↑  Жыццё і лёс Зінаіды Бандарэнка // nashaniva.by 26 жніўня 2018
2. ↑  Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100

Спасылкі
--------

* Зінаіда Бандарэнка: Няма ў беларусаў «намагання да змагання», каб пастаяць за сваё // nashaniva.by 29 мая 2020
* Фантастычны лёс Зінаіды Бандарэнка Архівавана 27 красавіка 2009.
**«Амерыка́нскае чытво́»** (англ.: American Fiction) — мастацкі фільм 2023 года рэжысёра Корда Джэферсана паводле рамана Персіваля Эверэта «Сціранне» 2001 года.

Прэм’ера фільма адбылася 8 верасня 2023 года на Міжнародным кінафестывалі ў Таронта, дзе ён атрымаў Прыз глядацкіх сімпатый. Прэм’ера ў абмежаваным кінапракаце адбылася 15 снежня 2023 года, а ў шырокім - 22 снежня.

Фільм атрымаў станоўчыя водгукі і сабраў 20,8 мільёна долараў. Амерыканскі інстытут кінамастацтва прызнаў яго адным з 10 найлепшых фільмаў 2023 года. *«Амерыканскае чытво»* атрымала мноства ўзнагарод, у тым ліку за найлепшы адаптаваны сцэнар на 77-й цырымоніі ўручэння прэміі Брытанскай кінаакадэміі.

Сюжэт
-----

Афраамерыканскі пісьменнік, прафесар і выкладчык літаратуры Тэлоніус Элісан па мянушцы Монк вымушаны ўзяць адпачынак ва ўніверсітэце, бо не ўсе студэнты згодны з яго метадамі выкладання. Ён адпраўляецца наведаць сям’ю, з якой не размаўляў каля 10 гадоў. І абставіны складаюцца так, што мужчыну зараз давядзецца ўтрымліваць пажылую маці. Апошнюю (і не асоба папулярную) кнігу Монк выпусціў ужо даўно, таму, вырашыўшы як мага хутчэй і прасцей зарабіць, а таксама пажартаваць над павесткай, ён пад псеўданімам піша на эбаніксе раман, напоўнены разнастайнымі стэрэатыпамі аб чарнаскурым насельніцтве ЗША. Раптам выдаўцы праяўляюць да твора павышаную цікавасць.

Зноскі
------

1. ↑  American Fiction **(нявызн.)**. *Box Office Mojo*. Праверана 23 лютага 2024.
2. ↑  AFI Awards 2023 **(нявызн.)**. *Амерыканскі інстытут кінамастацтва*. Праверана 18 лютага 2024.
3. ↑  *Tartaglione, Nancy*. BAFTAs: ‘Oppenheimer’ Named Best Film, Leads Night With 7 Wins Including Christopher Nolan Best Director, Cillian Murphy Best Actor; ‘Poor Things’ Emma Stone Takes Best Actress – Complete Winners List **(нявызн.)**. *Deadline Hollywood* (18 лютага 2024). Архівавана з першакрыніцы 20 лютага 2024. Праверана 25 лютага 2024.

Спасылкі
--------

* American Fiction на сайце «Internet Movie Database» (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · FilmAffinity · Internet Movie Database · Metacritic · Rotten Tomatoes |
**Адкрытае акцыянернае таварыства «Брэсцкі электратэхнічны завод»** — прадпрыемства транспартнага комплексу Рэспублікі Беларусь, якое ажыццяўляе вытворчасць апаратуры чыгуначнай аўтаматыкі, тэлемеханікі і сувязі, сістэм аўтакіравання рухомага складу. Знаходзіцца ў горадзе Брэсце.

Гісторыя
--------

Прадпрыемства спраектавана і пабудавана ў 1976 годзе ў рамках комплекснай сістэмы аўтаматызацыі чыгуначнага транспарту СССР і да 1991 года ўваходзіла ў склад навукова-вытворчага аб’яднання «Союзжелдоравтоматизация» МШЗ СССР. У 2000 годзе прадпрыемства было ўключана ў склад Беларускай чыгункі.

29 снежня 2010 года вытворчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Брэсцкі электратэхнічны завод» Беларускай чыгункі пераўтворана ў Адкрытае акцыянернае таварыства «Брэсцкі электратэхнічны завод». Органам дзяржаўнага кіравання, які ажыццяўляе ўладальніцкі нагляд за дзейнасцю Таварыства, з’яўляецца Беларуская чыгунка.

Вытворчасць
-----------

Агульная колькасць працуючых 576 чалавек.

Спецыялізуецца на выпуску вырабаў, прызначаных для забеспячэння работы сродкаў аўтаматыкі, тэлемеханікі і сувязі на чыгуначным транспарце, апаратуры кіравання лакаматывамі і запасных частак. Акрамя таго завод выпускае тавары народнага спажывання з металу і пластмас.

Экспартуе прадукцыю ў Азербайджан, краіны Балтыі, Грузію, Казахстан, Расію, Узбекістан, Украіну, Чэхію.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
пра аднайменны швабскі замак гл. замак Ліхтэнштэйн (Германія).

**Замак Ліхтэнштайн** — замак, размешчаны каля Марыя-Энцэрсдорфа на поўдзень ад Вены. Ён размешчаны на ўскрайку Венскага Лесу. Першапачаткова замак быў пабудаваны ў XII стагоддзі і быў зруйнаваны асманамі ў 1529 і 1683 гадах. Замак быў адноўлены ў 1884 годзе.

Ад назвы замка Ліхтэнштайн (ў перакладзе з ням.: «Светлы камень») узнікла назва княжацкай сям’і Ліхтэнштэйнаў, кіраўнікоў аднайменнай дзяржавы. Ім замак належаў з 1140 года па XIII стагоддзе і з 1807 года.

Сёння замак вядомы дзякуючы тэатральнаму фестывалю Нэстроя, які праводзіцца штогод у летнія месяцы. З чэрвеня 2009 года замак часова закрыты для наведванняў.

Зноскі
------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>
2. 1 2  archINFORM — 1994. Праверана 31 ліпеня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
3. ↑  Burg Liechtenstein Maria Enzersdorf

Спасылкі
--------

* Гісторыя і архітэктура замка Ліхтэнштайн (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 4256485-2 · LCCN: sh86000935 · VIAF: 239995986 |
Калафон першадрукарскай кнігі 1471 года.
**Калафон** (*ад* стар.-грэч.: κολοφών, κολοφῶνος — *«вяршыня, завяршэнне, вянок»*) — тэкст на апошняй старонцы рукапіснай або старадаўняй друкаванай кнігі, у якім паведамляюцца звесткі пра аўтара, час і месца стварэння гэтага твора.

Калафонамі называюць таксама аналагічную інфармацыю на старадаўніх кітайскіх скрутках, персідскіх мініяцюрах і старажытных насценных роспісах. Першыя калафоны ўтрымлівалі шумерскія клінапісныя таблічкі.

У савецкай і сучаснай беларускай кнізе ролю калафона выконвае апошняя старонка з выпускнымі дадзенымі.

Зноскі
------

1. ↑  Колофон // Издательский словарь-справочник : [электрон. изд.] / А. Э. Мильчин. — 3-е изд. испр. и доп. — М.: ОЛМА-Пресс, 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Калафон (частка кнігі) на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119800909 · GND: 4240231-1 · LCCN: sh85028574 · Microsoft: 161118576 · NKC: ph121720 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Богдан.

**Алена Леанідаўна Богдан**, народжаная Чмель, (нар. 2 мая 1973, в. Дзівін, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі урач і дзяржаўны дзеяч, першы намеснік Міністра аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2020—2021), старшыня грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын» (з 2020).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 2 мая 1973 года ў в. Дзівін Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці.

У 1996 годзе скончыла Беларускі медыцынскі інстытут. Прайшла перападрыхтоўку ў Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі па спецыялізацыі «Арганізацыя аховы здароўя».

Пасля вну працавала інтэрнам, затым — урачом прыёмнага аддзялення Мінскай дзіцячай абласной клінічнай бальніцы. Пасля перападрыхтоўкі працягнула працаваць у клініцы урачом-неўролагам кансультатыўнай паліклінікі і неўралагічнага аддзялення № 2, пазней — намеснікам галоўнага ўрача па арганізацыйна-метадычнай рабоце Мінскай дзіцячай абласной клінічнай бальніцы.

У кастрычніку 2009 года прызначана начальнікам аддзела медыцынскай дапамогі мацярам і дзецям Галоўнага ўпраўлення арганізацыі меддапамогі Міністэрства аховы здароўя, са жніўня 2013 года працавала начальнікам аддзела галоўнага ўпраўлення арганізацыі меддапамогі і экспертызы Міністэрства аховы здароўя.

З 21 снежня 2020 года па 29 кастрычніка 2021 года працавала першым намеснікам Міністра аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.

29 кастрычніка 2021 года прызначана старшынёй Камітэта па ахове здароўя Мінгарвыканкама.

Грамадская дзейнасць
--------------------

З 2020 года — старшыня грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын». У 2021 годзе пераабрана на наступны тэрмін па выніках VII Рэспубліканскай справаздачна-выбарчай канферэнцыі гэтага грамадскага аб’яднання.

15 сакавіка 2021 года прызначана ў склад Канстытуцыйнай камісіі, якая паводле рэзалюцыі VI Усебеларускага народнага сходу распрацоўвае прапановы па змяненні Канстытуцыі Беларусі і забяспечвае іх усенароднае абмеркаванне.

Міжнароднае супрацоўніцтва
--------------------------

Супрацоўнічала з рознымі міжнароднымі арганізацыямі ў рамках асноўнай дзейнасці (Дзіцячы Фонд Арганізацыі Аб’яднаных Нацый, Фонд Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у галіне народанасельніцтва, дабрачынныя фонды, грамадскія арганізацыі).

У 2011 годзе была адным з кандыдатаў у склад Камітэта па палітыцы і каардынацыі Спецыяльнай праграмы навуковых даследаванняў, распрацовак і падрыхтоўкі навуковых кадраў у галіне ўзнаўлення насельніцтва Сусветнай арганізацыі аховы здароўя.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Камітэт па ахове здароўя Мінгарвыканкама ўзначаліла Алена Богдан. Што аб ёй вядома
2. ↑  Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 29 кастрычніка 2021 года № 617 «Аб назначэнні і вызваленні некаторых службовых асоб»
3. ↑
4. ↑
5. ↑  Указ Президента Республики Беларусь 15 марта 2021 г. № 105 «О Конституционной комиссии» (руск.) (17 сакавіка 2021). Праверана 20 сакавіка 2021.
6. ↑
7. ↑  Сусветная арганізацыя аховы здароўя

Спасылкі
--------

* 
* 
* Архівавана 9 кастрычніка 2020.
**Жан Луі Эміль Будзье** (фр.: Jean Louis Émile Boudier, 6 студзеня 1828 — 4 лютага 1920) — французскі батанік, міколаг і фармацэўт.

Біяграфія
---------

Жан Луі Эміль Будзье нарадзіўся 6 студзеня 1828 года. У 1897 годзе была апублікавана яго праца «Révision analytique des morilles de France». У 1901 годзе была апублікавана яго праца «Influence de la nature du sol et les vegetaux qui y croissant sur le developpement des champignons». У 1904—1909 гадах была апублікавана яго праца «Icones mycologicae ou iconographie des champignons de France, principalement Discomycètes». У 1907 годзе была апублікавана яго праца «Histoire et classification des Discomycètes d’Europe».

У 1911 годзе была апублікавана яго праца «La fresque de Plaincourault (Indre)».

Жан Луі Эміль Будзье памёр 4 лютага 1920 года.
**Гран-пры́** (фр.: grand prix — галоўны прыз, або вялікі прыз) — найвышэйшая ўзнагарода (вышэй за першае месца), прэмія ў конкурсе або спаборніцтве.

Тэрмін «гран-пры» ўпершыню з’явіўся ў 1721 годзе ў Францыі, дзе Французская акадэмія навук увяла сістэму акадэмічных узнагарод, якія адыгралі значную ролю ў развіцці матэматыкі і іншых навуковых дысцыплін. У спорт гэты выраз перавандраваў ў 1805 годзе конныя скокі[ru] ў Парыжы былі названыя «Grand Prix de Paris».

Тэрмін «гран-пры» стаў больш-менш рэгулярна выкарыстоўвацца з сярэдзіны XIX стагоддзя для абазначэння скачак, асабліва ў горадзе По і ў Парыжы, дзе традыцыя не спыняецца з 1863 года. У адносінах да аўтамабіляў словазлучэнне «Гран-пры» было ўпершыню выкарыстана ў 1901 годзе, калі ў По падчас конных скачак быў праведзены заезд аўтамашын. Затым гэты тэрмін быў ухвалены Аўтамабільным клубам Францыі і быў скарыстаны ў 1906 годзе[ru] для гонкі ў Ле-Мане «Grand Prix race at Le Mans».
Касмічны здымак, 1 верасня 2019
Шлях урагана
Змяненне атмасфернага ціску і хуткасці ветру
**Дорыян** (англ.: Dorian) — магутны трапічны цыклон, які ўтварыўся ў Атлантычным акіяне ў канцы жніўня 2019 года і закрануў Багамскія астравы і паўднёвы ўсход ЗША.

28 жніўня агенцтва EFE паведаміла, што ахвярай стыхіі ў Пуэрта-Рыка стаў мужчына сталага веку.

Да 1 верасня ўраган дасягнуў максімальнай сілы, пяці балаў па пяцібальнай шкале. Хуткасць ветру ў эпіцэнтры цыклону складала 295 км/г, пры парывах яна дасягала 354 км/г.

2 верасня эпіцэнтр урагану знаходзіўся за 170 км на ўсход ад Палм-Біч (штат Фларыда). На Багамах вецер выклікаў уздым узроўню вады на некалькі метраў, у выніку чаго многія будынкі заліло вышэй за дах; загінула сама меней 50 чалавек, былі пашкоджаны або цалкам знішчаны каля 13 тысяч дамоў. Паводле Чырвонага Крыжа, ураган моцна пашкодзіў або знішчыў амаль палову дамоў на астравах Вялікі Багама і Абака. Па дадзеных ААН, каля 70000 чалавек спатрэбілася жыццёва неабходная дапамога: пітная вада, ежа, лекі і прытулак.

У ЗША адмянілі 1034 авіярэйсы з-за пагрозы ўрагану. Рэжым надзвычайнага становішча абвясцілі штаты Фларыда, Джорджыя, Паўднёвая Караліна і Паўночная Караліна. Яшчэ раней Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп адмяніў візіт у Польшчу.

Паводле нацыянальнага цэнтра ЗША па сачэнні за ўраганамі да 3 верасня «Дорыян» аслабеў да трэцяй катэгорыі, максімальная хуткасць ветру складала 195 км/г. Нягледзячы на паслабленне «Дорыяна», у наступныя некалькі дзён ён застаецца магутным ураганам.

Па стане на поўнач 5 верасня ўраган знаходзіўся на адлегласці 168 км ад найбуйнейшага горада Паўднёвай Караліны — Чарльстона. Шторм рухаўся ля берагоў ЗША з хуткасцю 11,2 км/гадз. максімальная хуткасць парываў ветру складала 184 км/гадз. Затым цыклон накіраваўся на паўночны ўсход, у бок Новай Шатландыі, несучы ліўневыя дажджы і паступова слабеючы.

Зноскі
------

1. ↑  nashaniva.by
2. ↑  nashaniva.by
3. ↑  nashaniva.by
4. ↑  euronews.com
5. ↑  polskieradio24.pl
6. 1 2  svaboda.org
7. ↑  nashaniva.by
8. ↑  nashaniva.by
9. ↑  nashaniva.by

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: sh2020008090 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Марцін.

**Стывен Глен «Стыў» Марцін** (англ.: Stephen Glenn «Steve» Martin; Пусты шаблон {{ВД-Прэамбула}} ) — амерыканскі акцёр

, комік, пісьменнік, музыкант, кампазітар і прадзюсар.

Вядомы сваёй працай у камедыйных фільмах і на тэлебачанні і, ён атрымаў мноства ўзнагарод, у тым ліку пяць прэмій Грэмі, прэмію «Эмі» і ганаровую прэмію Амерыканскай кінаакадэміі, а таксама намінацыі на дзве прэміі Тоні. Ён таксама атрымаў прэмію Марка Твэна за амерыканскі гумар у 2005 годзе, узнагароду Цэнтра Кенэдзі ў 2007 годзе і ўзнагароду *AFI Life Achievement Award* ў 2015 годзе. 

У 2004 годзе Comedy Central паставіў Марціна на шостае месца ў спісе 100 найвялікшых стэндап-коміксаў. The Guardian назваў яго адным з найлепшых акцёраў, якія ніколі не атрымлівалі намінацыі на прэмію «Оскар».

Зноскі
------

1. ↑  "Academy Unveils 2013 Governors Awards: Honorees Angelina Jolie, Angela Lansbury, Steve Martin, Piero Tosi". *Deadline Hollywood*. 2013-09-05. Праверана 2013-10-26.
2. ↑  Comedy Central's 100 Greatest Stand-Ups of all Time **(нявызн.)**. *Everything2* (18 красавіка 2014).
3. ↑  *Singer, Leigh*. Oscars: the best actors never to have been nominated **(нявызн.)**. *The Guardian* (19 лютага 2009). Праверана 16 верасня 2022.

Спасылкі
--------

* 
* Стыў Марцін на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
**Веласіпедная даро́жка**, або **роварная дарожка** (*скарочана: веладарожка, або роварка*) — асобная дарожка, ці частка дарогі або тратуара, прызначаная для руху веласіпедаў, вылучаная дарожнай маркіроўкай і абазначаная адпаведнымі дарожнымі знакамі. Веладарожка канструкцыйна афармляецца ў выглядзе адасобленай паласы. Веладарожкамі таксама лічацца палосы для веларуху, якія мяжуюць з пешаходнымі дарожкамі, або знаходзяцца на праезжай частцы дарогі.

Веладарожка ў Мінску
Дзяржстандартам Беларусі веладарожкі аднесеныя да 4-га, узроўню патрабаванняў да эксплуатацыйнага стану вуліц і праездаў, у выніку чаго паводле эксплуатацыйных характарыстык веладарожкі звычайна саступаюць аўтамабільным дарогам.

У Мінску да 2007 года было 2 веладарожкі і 1 веладарожка ў Мінскім раёне (Мінск — Раўбічы).

Асаблівасці руху па веладарожках у Беларусі
-------------------------------------------

У Беларусі ўмовы і характарыстыка арганізацыі веладарожак, руху па іх, іх догляду ўсталёўваюцца Правіламі дарожнага руху і дзяржаўнымі стандартамі, у прыватнасьці СНБ 3.03.02-97 «Вуліцы і дарогі гарадоў, пасёлкаў і сельскіх населеных пунктаў», СТБ 1291—2001 «Дарогі аўтамабільныя і вуліцы. Патрабаванні да эксплуатацыйнага стану, дапушчальнага па ўмовах забеспячэння бяспекі руху», БНіП 3.06.03-85 «Аўтамабільныя дарогі».

У адпаведнасці з беларускімі Правіламі дарожнага руху (ад 28 лістапада 2005 года) па веладарожцы дазваляецца рухацца ня толькі веласіпедыстам, але таксама пешаходам і групам дзяцей. Рух па веладарожцы мапедаў і прыраўняных да іх транспартных сродкаў у Беларусі забаронены. У Беларусі пры адсутнасці веладарожкі рух раварыстам дазваляецца па ўзбочыне, ходніку, пешаходнай дарожцы, і толькі пры немагчымасці руху па іх — па праезжай частцы дарогі. Веласіпедыстам нельга рухацца па веладарожцы ў часе снегападу або галалёду. Па-за скрыжаваннямі на нерэгуляваным скрыжаванні веладарожкі з дарогай веласіпедыст абавязаны даць дарогу транспартным сродкам, якія рухаюцца па гэтай дарозе.

Гл. таксама
-----------

* Веламаршрут EV2

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Веласіпедная дарожка
* БНіП 3.06.03-85 «Аўтамабільныя дарогі»
* Правілы дарожнага руху Архівавана 1 снежня 2007.
* СНБ 3.03.02-97 «Вуліцы і дарогі гарадоў, пасёлкаў і сельскіх населеных пунктаў»
* СТБ 1291—2001 «Дарогі аўтамабільныя і вуліцы. Патрабаваньні да эксплюатацыйнага стану, дапушчальнага па ўмовах забесьпячэньня бясьпекі руху»(недаступная спасылка)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NDL: 00574883 |
**«Элсіб»** (руск.: «Элсиб») — расійскае машынабудаўнічае прадпрыемства, завод размешчаны ў Кіраўскім раёне г. Новасібірска. Заснавана ў 1953 годзе як Новасібірскі турбагенератарны завод. Уваходзіць у Пералік сістэмаўтваральных арганізацый Расіі.

Поўнае найменне — Навукова-вытворчае аб’яднанне «ЭЛСІБ» публічнае акцыянернае таварыства.

«Элсіб» ПАТ, НДА зарэгістраваная па адрасе 630088, г. Новасібірск, вул. Сібіракоў-Гвардзейцаў, д. 56. Генеральны дырэктар арганізацыі — Безмяльніцын Дзмітрый Аркадзевіч. Асноўным відам дзейнасці кампаніі з’яўляецца вытворчасць электрарухавікоў, генератараў і трансфарматараў, таксама рамонт.
| * Г
* Р
* П
*Ленінская лінія* |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Заяльцоўская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Гагарынская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | ЭД-1 «Яльцоўскае»  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 
 | 
 |  |

 |  | Красны праспект  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча Леніна  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Акцябрская  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Рачны вакзал  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | р. Об |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | *Спартыўная* (буд.)  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Студэнцкая  |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

 |  | Плошча Маркса  |

 |

**«Красны праспект»** (руск.: Красный проспект) — станцыя Ленінскай лініі Новасібірскага метрапалітэна. Адкрыта 28 снежня 1985 года (для пасажыраў — 7 студзеня 1986 года) у складзе першага пускавога ўчастка «Красны праспект» — «Студэнцкая».

Архітэктура
-----------

Сцены, падлога і столь абліцаваныя мармурам светлага і цёмна-чырвонага колеру. Пуцявыя сцены аздоблены цёмна-чырвоным мармурам «Бураўшчына» (Іркуцкая вобласць), які выкарыстоўваўся ў аздабленні станцый Маскоўскага і Харкаўскага метрапалітэнаў.

Зноскі
------
**Красны праспект** (руск.: Кра́сный проспект; да 1920 года — Мікалаеўскі праспект) — цэнтральная магістраль Новасібірска. Агульная працягласць — каля 8,5 км. Пачынаецца ад набярэжнай Обі, дзе раку перасякае Транссібірская магістраль, праходзіць па тэрыторыі Цэнтральнага і Заяльцоўскага раёнаў горада з поўдня на поўнач. Пераходзіць у вуліцу Аэрапорт за 800 метраў ад гарадскога аэрапорта «Паўночны». У 2018 годзе новую дарогу ў мікрараёне Раднікі назвалі працягам Краснага праспекта, новым дамам на гэтым участку пачалі прысвойваць нумары 310 і вышэй (на асноўным Красным праспекце нумарацыя заканчваецца дамамі 181 і 232). Новая дарога павінна прайсці па тэрыторыі закрытага аэрапорта «Паўночны». Часткай Краснага праспекта з’яўляецца цэнтральная плошча горада — плошча Леніна, а таксама Паўднёвая плошча (цяпер плошча інжынера Будагова, першапачаткова называлася Базарная плошча), Свярдлова і Калініна. На большай частцы праспекта праезная частка падзелена бульварам ці паркоўкамі.
Даўгахвостая кугакаўка
**Даўгахвостая кугакаўка**, **даўгахвостая няясыць** (*Strix uralensis*) — птушка сямейства савіных (*Strigidae*). Від *Strix uralensis* падзяляецца (залежыць таксама ад існуючых класіфікацый, універсальнай класіфікацыі пакуль не існуе) на 15 падвідаў, два падвіды, *Strix uralensis liturata* і *Strix uralensis macroura* гняздзяцца таксама ў Цэнтральнай Еўропе. Занесеная ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.

Апісанне
--------

Буйная сава (даўжыня цела 50-60 см, маса 680—980 г, размах крылаў 115—140 см) з доўгім (26-30 см) паласатым хвастом. Самкі буйнейшыя за самцоў. Апярэнне спіннога боку вохрыстае з густымі цёмнымі падоўжнымі стракацінамі, брушнога — белае з бурымі падоўжнымі плямамі. Тваравы дыск светла-шэры, з бакоў і знізу аблямаваны вузкай палосай з дробных серабрыста-белых пёрак. Першарадныя махавыя цёмна-бурыя з светлымі папярочнымі палоскамі. Дзюба жоўтая, радужына цёмна-карычневая, кіпцюры чорныя. Апярэнне ног белаватае або вохрыстае, даходзіць да кіпцюроў.

Пашырэнне
---------

Арэал разарваны: паўночны ўсход Еўропы (акрамя крайняй поўначы), iдзе шырокім поясам праз Азію да Сахаліна і Японіі ўключна, а таксама Карпаты і Дынарскія горы, паўднёвы Кітай. На Беларусі рэдкі, распаўсюджаны ў паўночнай палове краіны аселы від.

Насяляе спелыя, старыя хваёвыя або змяшаныя дрэвастоі (рэдка лісцевыя) са слаба развітым падлескам. Звычайна засяляе нізіны, але ў Славакіі даходзіць да 850 м, у Румыніі — да 1600 м над у.м.

Галоўным чынам аселая і качуючая птушкі. Месцы зімовак у межах гнездавога арэала, а таксама на поўдзень ад яго ў Цэнтрадьнай Азіі.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Манагам. Гнездавыя ўчасткі пастаянныя на працягу многіх гадоў. Такаванне пачынаецца ў першыя дні сакавіка, найбольш актыўнае — у канцы сакавіка — першай палове красавіка. Гняздуецца ў дупле, у спарахнелых ствалах, гнездавых скрынках (таксама напалавіну адкрытых), у глыбі лесу, часам займае гнёзды вялікіх птушак, галоўным чынам драпежных або вранавых, можа займаць гнёзды вавёрак). У выключных выпадках селіцца ў будынках, на зямлі або скалах. Гняздо без высцілкі.

Кладка з 2-4 (часам 1-6) яек у красавіку. Яйкі памерамі 50 x 42 мм, з аднолькавымі тупымі канцамі, авальныя, амаль акруглыя, белыя, бліскучыя. Наседжванне 28 сутак, пачынаючы з першага знесенага яйка. Птушаняты пакідаюць гняздо ў канцы траўня. Лётны маладняк ў сярэдзіне ліпеня. Корміць птушанят самец. Дарослыя птушкі кормяцца мышападобнымі грызунамі, землярыйкамі, радзей птушкамі. У паслягнездавы перыяд шырока вандруе.

Зноскі
------

1. ↑  Красная книга Республики Беларусь. Длиннохвостая неясыть Архівавана 4 сакавіка 2016. (руск.)

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі
--------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Brockhaus |
| Таксанамія | Avibase · CMS · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | NDL: 00563631 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бярозка.

**Бярозка** — танец-карагод, характэрны для цэнтральнай Расіі і Беларусі. Музычны памер 3/4, 4/4. Тэмп ад павольнага да ўмерана хуткага.

Харэаграфія
-----------

У некаторых раёнах выконваўся дзяўчынамі падчас вясновых закличек, абавязковы атрыбут — галінкі бярозы, якія выканаўцы трымаюць у руках. Вядомы таксама як парны вясковы танец, не звязаны з абрадавымі дзеяннямі. Характэрныя элементы танца — простыя крокі па крузе і адначасовае прысяданне ўсіх выканаўцаў на пэўны такт музыкі. Танец суправаджаецца шматлікімі і разнастайнымі прыпеўкамі. У Мінскай вобласці танец суправаджаў гульню «Жаніцьба Цярэшкі».

Сцэнічны варыянт
----------------

Па матывах народнага танца створаны сцэнічны варыянт. У гэтым выпадку жанчыны выконваюць яго ў «традыцыйных рускіх» касцюмах стылізаваных пад ніжагародскія дзявочыя (кофта, сарафан, какошнік або хустку), валасы прыбраныя ў касу. Рухі плыўныя па крузе, у карагодзе, ланцужком (адзін за адным), змейкай, у дзве лініі, кручэння адна вакол адной або парамі вакол агульных цэнтраў у групах. Махі нагамі адсутнічаюць. Крокі нешырокія і частыя, якія ствараюць уражанне слізгацення («як лебедзь плыве»). У руках танцоркі трымаюць хустачкі або галінкі бярозы, што можа сімвалізаваць развітанне з вясной. Агульны настрой танца меланхалічны.

Крыніцы
-------

1. ↑  Варламаў 1989, с. 97.

Літаратура
----------

* *Варламаў А. Л.* Берёзка // *Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя* / Редкал. І. П. Шамяк (гл. рэд.) і інш.. — Мн.: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1989. — С. 97. — ISBN 5-85700-014-9.
**Хуан Рэгула Перэс** (ісп.: Juan Régulo Pérez; 30 сакавіка 1914, Гарафія, Канарскія астравы — 27 студзеня 1993, Сан-Крыстабаль-дэ-ла-Лагуна) — іспанскі лінгвіст, адзін з спецыялістаў па літаратуры на эсперанта, прафесар універсітэта Ла-Лагуна.

Біяграфія
---------

Сын бедных сялян, пачаў працаваць у 1934 годзе настаўнікам. Падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі быў арыштаваны за сімпатыю рэспубліканскага руху, і яму забаранілі займацца выкладчыцкай дзейнасцю. У 1945 годзе атрымаў права выкладаць ва ўніверсітэце Лагуна.

У 1993 годзе Рэгула пачаў вывучаць эсперанта і даваў курсы ў пасляваенныя гады. З 1945 года даваў курсы эсперанта ў універсітэце, дзе затым стварыў спецыяльную кафедру — першую ў Іспаніі. У 1952 годзе заснаваў Editorial Stafeto — найбуйнейшую крыніцу па сусветнай літаратуры на эсперанта, вядомую дзякуючы высокай якасці. На працягу наступнай чвэрці стагоддзя ён перакладаў мастацкія творы ўсіх вядомых сусветных аўтараў на эсперанта.

Яго другая праца — «La bapto de caro Vladimir» (эспер.: Хрышчэннее князя Уладзіміра), пераклад верша чэшскага сатыра Карэла Гаўлічака-Бароўскага, стала падставай для скандалу, паколькі старшыня Федэрацыі эсперантыстаў Іспаніі запатрабаваў не публікаваць працу як сатыру на рэжым Франка. Рэгула адмовіўся, нягледзячы на пагрозы, і неўзабаве быў звольнены. Пасля яго звальнення універсітэт Ла Лагуна апублікаваў памятны зборнік «Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo», куды ўвайшлі працы Хуана Регула Перэса на іспанскай, эсперанта і іншых мовах па сусветным пісьменнікам і паэтам, геаграфіі, філалогіі, антрапалогіі і гісторыі.

Хуан Регула Перэс выкладаў лацінскую і раманскую філалогію, даваў урокі вульгарнай латыні, лацінскай мовы і літаратуры. Супрацоўнічаў з дактарамі навук Хуанам Альварэсам Дэльгада, Хакінта Альсола, Мануэлай Марэра з факультэта філасофіі і літаратуры. Аўтар мноства прац па геаграфіі, антрапалогіі і гісторыі Канарскіх астравоў, у тым ліку роднага вострава Пальма.

Зноскі
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 7 сакавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

Спасылкі
--------

* Juan Régulo Pérez — Tips.FM Архівавана 4 верасня 2014.  (ісп.)
* Біяграфія на сайце Іспанскай федэрацыі эсперанта Архівавана 5 ліпеня 2017.  (ісп.)
* Asociación Universitaria para el Desarrollo y Promoción del Esperanto «Dr..D. Juan Régulo Pérez»  (ісп.)
* Biblioteca «Juan Régulo Pérez» Federación de la Española de Esperanto Архівавана 23 кастрычніка 2014.  (ісп.)
* El garafiano Juan Régulo fue el más firme valor del esperantismo en Canarias  (ісп.)
* Спіс работ Хуана Регуло Перэса  (ісп.)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1158398 · BNF: 123451217 · GND: 140011935 · ICCU: BMCV001612 · ISNI: 0000000079787133 · LCCN: no2016124477 · VIAF: 86905932 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Царква ў гонар Раства Хрыстова.
**Царква ў гонар Раства Хрыстова** — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Талмачава Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на вуліцы Садовай, 2а.

Гісторыя
--------

У пачатку 2005 года рэлігійная грамада атрымала дзяржаўную рэгістрацыю. У 2007 годзе быў закладзены падмурак новага храма. Будаванне было завершана ў кастрычніку 2009 года. 26 кастрычніка 2009 года адбылося ўрачыстае асвячэнне храма.

У прыходскім доме знаходзяцца памяшканне для хрышчэння, бібліятэка, а таксама клас для заняткаў нядзельнай школы.

Архітэктура
-----------

Будынак царквы блокава-цагляны. Дах зроблены з цынкаванай дахавай сталі, падлога дашчаная. Аконныя блокі з ПВХ. Дзвярныя блокі драўляныя. У 2010 годзе храм быў абнесены агароджаю.

Зноскі
------

1. ↑  Вёска Талмачава жыве і будзе жыць **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 снежня 2019. Праверана 7 снежня 2019.
2. ↑  36. Приход храма Рождества Христова д. Толмачево Столинского района Архівавана 2 снежня 2019.
**Новасібірскі дзяржаўны акадэмічны тэатр «Чырвоная паходня»** — адзін з вядучых тэатраў горада Новасібірска. Знаходзіцца на вуліцы Леніна, д. 19.

Гісторыя
--------

Тэатр створаны ў 1920 годзе ў Адэсе групай маладых акцёраў на чале з рэжысёрам В. К. Тацішчавым. У 1932 годзе пераехаў у Новасібірск. У час вайны, з 1941 па 1943 год, працаваў у горадзе Сталінск, у будынку тэатра ў гэты час размяшчаўся Ленінградскі акадэмічны тэатр імя А. С. Пушкіна.

Будынак тэатра
--------------

Будынак, які займае тэатр «Чырвоная паходня», з’яўляецца помнікам архітэктуры рэгіянальнага значэння. Спраектаваны вядомым сібірскім архітэктарам Андрэем Крачковым і пабудаваны ў 1914 годзе для размяшчэння ў ім Камерцыйнага клуба. Будынак з залай сходаў і прафесійнай канцэртнай залай, клубным салонам і гасцінымі, «зімовым садам» і ігральнай прызначалася для дзелавых і неафіцыйных сустрэч, банкетаў і святочных мерапрыемстваў. Менавіта тут з’явілася першая ў Новасібірску прафесійная сцэнічная пляцоўка, а значыць, і адбываліся галоўныя культурныя падзеі: гастролі, канцэрты, спектаклі аматарскіх калектываў. 17 сакавіка 1916 года ў клубе выступаў паэт-сімваліст Канстанцін Бальмант.

У гады Першай сусветнай вайны частка памяшканняў Камерцыйнага клуба была аддадзена пад шпіталь і ваенную кухню, а таксама тут праводзіліся дабрачынныя вечарыны.

У эпоху рэвалюцыйных падзей будынак быў захоплены бальшавікамі, якія зрабілі яго цэнтрам сваёй прапагандысцкай дзейнасці, — з пачатку 1918 года тут размясціўся Рэўваенсавет, і Клуб пачаў называцца Домам рэвалюцыі. Аднак ужо ў траўні ён падвергся штурму белачэхаў і быў захоплены. Нейкі час будынак выкарыстоўваўся для пастою частак польскага войска.

Неўзабаве Сібрэўкам прыняў рашэнне аб стварэнні тэатра оперы — адзіным прыдатным для яго будынкам у горадзе быў Камерцыйны клуб. 1 ліпеня 1922 года ў газеце «Савецкая Сібір» было абвешчана, што ў памяшканні былога Камерцыйнага клуба вырашана арганізаваць Рабочы Палац. Ён урачыста адкрыўся 15 лістапада 1922 года — тут была абсталявана сцэна, сфарміравана оперная і балетная трупа, сімфанічны аркестр і хор. Таксама ў будынак была перанесена цэнтральная гарадская бібліятэка. 29 снежня 1929 года Сибгосопера ставіць (услед за Вялікім тэатрам) першы савецкі балет «Чырвоны мак» Рэйнгольда Гліэра — на прэм’еры прысутнічаў наркам асветы Анатоль Луначарскі.

У канцы 1920-х гадоў для ўстаноў культуры было вырашана пабудаваць спецыяльны будынак — Дом культуры і навукі.

А 1 лістапада 1932 гады ў будынку Камерцыйнага клуба быў згуляны першы спектакль «Чырвонай паходні». Ужо з часу засялення «Чырвонай паходні» будынак зведаў 4 рэканструкцыі, падчас якіх узводзіліся прыбудовы, пашыраліся памяшканні, мадэрнізавалася сцэна, але нязменна захоўвалася вонкавае гістарычнае аблічча.
**Віталь Шапятоўскі** (нар. 27 верасня 1983) — былы беларускі футбаліст, паўабаронца.

Клубная кар’ера
---------------

Выхаванец мінскай СДЮШАР-5, пачынаў кар’еру ў «Трактары», пазней выступаў у іншых клубах ніжэйшых ліг. У 2003 годзе далучыўся да мінскага «Тарпеда-СКА», у складзе якога дэбютаваў у Вышэйшай лізе. Пазней выступаў у элітным дывізіёне за «Зорку-БДУ» і «Дарыду», дзе быў ігракоў асновы. У 2008 годзе перайшоў у крыварожскі «Крыўбас», аднак не здолеў замацавацца ва Украіне і на наступны год вярнуўся ў Беларусь, выступаючы за «Нёман» і «Смаргонь». У 2010 годзе дапамог «Гарадзеі» дапамагчы ў Другой лізе, пасля чаго адправіўся ў Польшчу, дзе гуляў за эльблёнгскую «Алімпію». Неўзабаве вярнуўся ў Беларусь, разам з мінскім «Партызанам» выйшаў у Вышэйшую лігу, але клуб быў расфармаваны.

У 2012—2013 гадах гуляў у Першай лізе за СКВІЧ і «Смаргонь». У пачатку 2014 года далучыўся да новастворанага клуба «Крумкачы», дзе стаў адным з лідараў і ўжо ўлетку перайшоў у першалігавую «Іслач». У 2015 годзе разам з «Іслаччу» перамог у Першай лізе, але пасля гэтага пакінуў клуб і сезон 2016 пачынаў у «Тарпеда», аднак пазней перайшоў у «Прамень». У 2017 годзе ў якасці асноўнага іграка прывёў сталічны клуб да перамогі ў Першай лізе.

У сакавіку 2018 года падоўжыў кантракт з «Промнем». Пачынаў сезон 2018 у стартавым складзе, пазней страціў месца ў аснове. З ліпеня 2018 года перастаў з’яўляцца на полі і перакваліфікаваўся ў трэнера, фактычна завяршыўшы кар’еру.

Дасягненні
----------

* Сцяг Беларусі Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2015, 2017
* Сцяг Беларусі Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі (3): 2001, 2002, 2010
* Сцяг Польшчы Пераможца Другой лігі Польшчы: 2010/11 (усходняя група)

Зноскі
------

1. ↑  Vitali Shepetovskiy // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Vital Shapyatowski // FBref.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q56239490'></a>
3. ↑  Три футболиста пополнили ряды «Луча»
4. ↑  Виталий Шепетовский: «Давно готовился стать тренером»

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце *kick-off.by* (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 90minut · by.tribuna.com · FBref.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · УАФ |
**Фу́са** — дзеючы вулкан на востраве Парамушыр Вялікай Курыльскай грады.

Складаны стратавулкан з вяршыневым кратэрам. Вышыня 1772 м. Вулкан ўтварае паўвостраў Фуса ў паўднёва-заходняй частцы Парамушыра. Уяўляе сабой правільны моцна ўсечаны конус з кратарам на вяршыні дыяметрам да 700 м і глыбінёй да 300 м. Складзены андэзітамі. Узрост вулкана — 40—50 тыс. гадоў.

Вядома толькі адно гістарычнае вывяржэнне ў 1854 годзе. У цяперашні час фіксуецца фумаральная актыўнасць.

Названы ад імя матэматыка М. І. Фуса.

Спасылкі
--------

* Вулканы Паўночных Курылькіх астравоў. Вулкан Фуса Архівавана 9 студзеня 2007.
* Актыўныя вулканы Курыльскіх астравоў. Кароткае апісанне Архівавана 4 ліпеня 2009.
* Global Volcanism Program — Fuss  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Карлсбад.

**Карлавы Вары** (чэшск.: Karlovy Vary, ням.: Karlsbad) — горад у Заходняй Чэхіі, сталіца Карлаварскага краю. Размешчаны на месцы зліцця рэк Огржэ і Цеплы.

Найвялікшы курортны горад Чэхіі, дзе месціцца мноства санаторыяў і аздараўленчых цэнтраў.

Паводле дадзеных 2010 года ў горадзе пражывае 53 907 чалавек (18-е месца ў краіне). Плошча горада — 59,10 км².

Гісторыя
--------

Царква Марыі-Магдалены
Ужо ў XIV стагоддзі мясцовыя лячэбныя крыніцы былі шырокавядомы. У 1370 годзе імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Карл IV Люксембургскі надаў багемскаму мястэчку Вары статус каралеўскага горада, які перайменавалі ў гонар імператара. Да 1522 года адносяцца першыя пісьмовыя згадкі пра мясцовыя крыніцы. У 1582 годзе горад перажыў навадненне, у 1604 годзе — згарэў, а потым пацярпеў у гады Трыццацігадовай вайны. У 1707 годзе імператар Іосіф I пацвердзіў прывілеі Вольнага каралеўскага горада. У 1711 годзе Карлавы Вары наведаў расійскі цар Пётр I. У сярэдзіне XIX стагоддзя лячэбныя ўласцівасці карлаварскіх крыніц набываюць сусветную вядомасць, што спрыяла росквіту курорта: калі ў 1756 годзе ў горад прыехалі на лячэнне ўсяго 134 сям’і, то ў канцы XIX стагоддзя гасцей курорта было ўжо каля 26 000 штогод, а ў 1911 годзе — амаль 71 000. З 1989 года, пасля падзення камуністычнага рэжыму, Карлавы Вары зноў сталі папулярным сусветнавядомым курортам.

Цікавыя факты
-------------

У Карлавых Варах робяць знакаміты лікёр «Бехераўка».

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  *Jakl L.* Jak stará jsou česká města? Legendy a fakta. // *iDNES.cz* — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31271037'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12021344'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12032511'></a>
3. ↑  Historický lexikon obcí České republiky 1869–2005: 1. díl / пад рэд. J. Růžková, J. Škrabal — ČSÚ, 2006. — 759 с. — ISBN 978-80-250-1310-6<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22696185'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22696171'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3504917'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22696163'></a>
4. ↑  Register of territorial identification, addresses and real estates Праверана 28 лютага 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12049125'></a>

Спасылкі
--------

* Карлаварская рэгіянальны тэлеканал КТВ
* 

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4029705-6 · LCCN: n78073108 · NKC: ge129535 · VIAF: 126074530, 139536307 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Невада (значэнні).
Вадаспад Невада
**Вадаспад Невада** (англ.: Nevada Fall) — буйны вадаспад у верхнім цячэнні ракі Мерсед, які знаходзіцца на тэрыторыі Іасеміцкага нацыянальнага парка ў Каліфорніі (ЗША).

Вышыня падзення вады — 181 м. Верхні пункт вадаспаду знаходзіцца на вышыні 1801 м над узроўнем мора. Вадаспад Невада знаходзіцца ў заходняй частцы невялікай горнай даліны Little Yosemite Valley. З паўночнага (правай па цячэнні ракі) боку над вадаспадам узвышаецца гранітны купал гары Ліберці-Кэп (англ.: Liberty Cap) вышынёй 2157 м.

Ніжэй па цячэнні ракі Мерсед знаходзіцца вадаспад Вернал.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Воавур** (дацк.: Vágur, Våg у літаральным сэнсе «Заліў» («Бухта»)) — горад на Фарэрскіх астравах, аўтаномным рэгіёне Каралеўства Даніі. Ён размешчаны на ўсходнім узбярэжжы астравоў. Датай заснавання лічыцца XIV стагоддзе. Горад паступова пашыраецца, бо ён з'яўляецца прадмесцем суседняга горада Нёс. У Воавур ёсць спартыўная зала, футбольнае поле, басейн у школе і клініка, якая прапануе паслугі урачоў, медсясцёр а таксама ўрачоў-стаматолагаў. Тут таксама ёсць гасцініца, пошта, банк і мноства магазінаў.

Порт знаходзіцца ў паўночнай частцы фіёрда. Партовыя ўлады могуць прапанаваць паслугі пілатавання, пажаратушэння, а таксама ў сувязі з найблізкай гаванню. Ёсць у горадзе і сучасны рыбозавод.

Першы карабель Фарэрскіх астравоў
---------------------------------

Недалёка ад галоўнай дарогі стаіць помнік паэту і генію дзевятнаццатага стагоддзя Фарэрскіх астравоў Якупу Далю. Ён лічыў, што манаполія гандлю сур'ёзна абмяжоўвае эканамічны патэнцыял Фарэрскіх астравоў і прыступаў да арганізацыі супраціву і процідзеяння ёй. Хоць яму і не ўдалося ліквідаваць манаполію, яго дзеянні пазней прывялі да адмены манаполіі гандлю ў 1856 годзе. Помнік быў пастаўлены ў памяць аб тым, што ў перыяд Сярэднявечча першы карабель Фарэрскіх астравоў быў пабудаваны на гэтым месцы. Тэкст на мемарыяльнай дошцы: «Her á Fløtuni Fríðu bygdu Nólsoyar Páll, Jákup bóndi í Toftum, Per bóndi í Gjørðum og aðrir í 1804 Føroya fyrsta skip Royndina Fríðu.»

Першая ГЭС на Фарэрскіх астравах
--------------------------------

Першая гідраэлектрастанцыя на Фарэрскіх астравах была пабудавана ў 1921 годзе да паўночным захадзе ад Воавур. У цяперашні час ГЭС дапоўнена сучаснай дызельнай электрастанцыяй на паўднёвым беразе фіёрда.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Тайм (значэнні).
**Тайм** (ад англ.: time — час) — перыяд часу, неабходны для гульні ў футбол, хакей, баскетбол і іншыя спартыўныя гульні з мячом.

Камандныя гульні часта складаюцца з некалькіх таймаў, падзеленых невялікімі перапынкамі, падчас якіх гульцы могуць адпачыць і абдумаць тактыку наступнай гульні. У пачатку наступнага тайма каманды мяняюцца паловамі пляцоўкі.

У некаторых відах спорту замест тэрміна час выкарыстоўваецца тэрмін «перыяд».

У асобных выпадках, калі правілы спаборніцтваў патрабуюць вызначэння пераможцы, у выпадку нічыі ў асноўны час гульні прызначаюцца **дадатковыя таймы**.

Працягласць тайма ў відах спорту
--------------------------------

* **Футбольны матч** складаецца з двух таймаў па 45 хвілін.
* **Хакейны матч** з шайбай складаецца з трох перыядаў па 20 хвілін кожны.
* **Баскетбольны матч** складаецца з 4 таймаў па 10 або 12 хвілін.
* **Матч па рэгбі** складаецца з двух таймаў па 40 хвілін кожны.

Гл. таксама
-----------

* Тайм-аўт

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн 2002.

Літаратура
----------

* Тайм // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 388. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Тайм // Тлумачальны слоўнік беларускай мовы: У 5-ці т / АН БССР, Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа. — Мн.: Беларус. Сав. Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1983. — Т. 5 кн. 1: С — Улагодзіць / [рэдактар М. Р. Суднік]. — С. 460. — 663 с.