recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Клаўкала** (фінск.: Klaukkala, шведск.: Klövskog) — вёска ў паўднёвай частцы муніцыпалітэта Нурміярві, Усіма, Фінляндыя, недалёка ад возера Валькярві. Гэта самая вялікая з вёсак Нурміярві і часта памылкова лічыцца асобным горадам. Адлегласць ад Клаўкала да мяжы Эспа, а таксама да мяжы Ванта складае каля 5 км, а да Хельсінкі — менш за 30 км.

Насельніцтва Клаўкалы складае амаль 18 000 чалавек і гэта найбольш хуткарослы рэгіён Нурміярві; у Клаўкале жыве амаль палова ўсяго насельніцтва муніцыпалітэта. Адбываецца значная міграцыя ў асноўным з Хельсінкскай канурбацыі; з’яўляючыся вёскай у паўгадзіне язды ад цэнтра Хельсінкі, яна асабліва прыцягвае сем’і з дзецьмі. З-за велізарнага прыросту насельніцтва, Клаўкала таксама славіцца сваім узрастаючым трафікам, які выклікае мясцовыя праблемы раніцай і пасля абеду.

Магчымая турыстычная славутасць — гэта сучасная, пакрытая меддзю царква, распрацаваная архітэктарам Ансі Ласілам у старым цэнтры Клаўкалы. Міко Хейка, біскуп лютэранскай царквы Евангелля, асвяціў яе 28 лістапада 2004 года. У вёсцы таксама ёсць драўляная царква, пабудаваная ў 1995 годзе.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑  Nurmijärvi kiinnosti uusia muuttajia — eniten vetää Klaukkala  (фін.)
3. ↑  Klaukkalan aamuruuhkassa surffailu vie aikaa.  (фін.)
4. ↑  Klaukkalan kirkko — Kirkko kuin suojaansa ottava kämmen(недаступная спасылка)  (фін.)
5. ↑  Klaukkalan kirkko — Pyhän Nektarios Eginalaisen kirkko  (фін.)
6. ↑  Ortodoksinen kirkko  (фін.)
**Уладзімір Сямёнавіч Дактуро́ўскі** (18 лістапада 1884 — 20 сакавіка 1935) — вучоны ў галіне балотазнаўства і палеабатанік.

Біяграфія
---------

У. С. Дактуроўскі нарадзіўся ў горадзе Мікалаеў. У 1907 годзе скончыў Маскоўскі ўніверсітэт. Займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў горадзе Адэса. З 1908 года батанік у Перасяленчым упраўленні і Санкт-Пецярбургскім батанічным садзе. З 1912 года на службе ў Дэпартаменце земляробства і на Мінскай балотнай доследнай станцыі. З 1918 года ў Маскве — супрацоўнік навуковых устаноў, у Навукова-эксперыментальным тарфяным інстытуце. Таксама займаўся выкладчыцкай дзейнасцю. З 1934 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце.

Навуковая дзейнасць
-------------------

У. С. Дактуроўскі займаўся вывучэннем балот. Здзейсніў шэраг экспедыцый (у 1908 годзе — ў басейны рэк Нора и Мамын, у 1909 — па рацэ Тырма). Распрацаваў метад вывучэння сувязі паміж раслінным покрывам, водным рэжымам, геалагічнай будовай балот і хімічным складам торфу. Склаў характарыстыку балотных масіваў Еўрапейскай часткі Расіі, Закаўказзя, Заходняй Сібіры, Далёкага Усходу, Беларусі. З’яўляецца аўтарам каля 140 навуковых прац.

У. С. Дактуроўскі удзельнічаў у Міжнародных батаніка-геаграфічных экскурсіях па Швецыі, Харватыі, Польшчы, Чэхаславакіі. Быў старшынёй камісіі пра вывучэнню балот пры Міжнароднай асацыяцыі глебазнаўцаў.

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6). — С. 13.

Спасылкі
--------

* Доктуровский Владимир Семёнович // Ботанический институт им. В. Л. Комарова РАН (руск.)
На фатаграфіі, зробленай з успышкай
**Кубак Лікурга** — адзіная захаваная з часоў антычнасці дыятрэта з фігурным узорам. Уяўляе сабой шкляную пасудзіну 165 мм у вышыню і 132 мм у дыяметры, меркавана александрыйскай працы IV стагоддзя н.э. Экспануецца ў Брытанскім музеі. 

Унікальнасць кубка складаецца ў здольнасці змяняць колер з зялёнага на чырвоны ў залежнасці ад асвятлення. Гэты эфект тлумачыцца наяўнасцю ў шкле найдрабнейшых часціц калоіднага золата і срэбра (прыблізна 70 нанаметраў) у суадносінах трох да сямі. Вобад з пазалочанай бронзы і ножка пасудзіны ўяўляюць сабой пазнейшыя прыўнясенні эпохі ранняга ампіру. 

Кубак пры звычайным асвятленні
На сценках кубка адлюстравана гібель фракійскага цара Лікурга, якога за абразу бога віна Дыяніса аблыталі і задушылі вінаградныя лозы. Існуе гіпотэза, што кубак быў створаны ў гонар перамогі Канстанціна над Ліцыніем і перадаваўся з рук у рукі вакхантамі пры дыянісійскіх узліваннях. Ва ўсякім разе, яго незвычайная расфарбоўка магла сімвалізаваць паспяванне вінаграда.

Лёс пасудзіны прасочваецца з 1845 года, калі яго набылі банкіры Ротшыльды. Шырокая публіка ўпершыню пабачыла кубак на выстаўцы ў музеі Вікторыі і Альберта у 1862 годзе. У 1958 годзе барон Ротшыльд прадаў кубак за 20 тысяч фунтаў Брытанскаму музею.

Гл. таксама
-----------

* Портлендская ваза

Літаратура
----------

* Harden D.B. and Toynbee J.M.C. *The Rothschild Lycurgus Cup*, 1959, Archaeologia, Vol. 97,
* Scott, G. *A Study of the Lycurgus Cup*, 1995, Journal of Glass Studies (Corning), 37
* Tait, Hugh (editor), *Five Thousand Years of Glass*, 1991, British Museum Press
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Каліноўскі.
**Уладзімір Сямёнавіч Каліноўскі** (18 чэрвеня 1889, Ваўкавыск — 1940[*удакладніць*], Старабельск[*удакладніць*], Варашылаўградская вобласць (цяпер Луганская вобласць, Украіна)) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, гісторык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 18 чэрвеня 1889 года ў Ваўкавыску. Скончыў у 1910 годзе Гродзенскую гімназію, у 1914 годзе — юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. Праслухаў поўны курс Археалагічнага інстытута і Усходняй акадэміі ў Петраградзе. Працаваў у Пецярбургскім судовым ведамстве. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Народным камісарыяце харчавання. У ліпені 1921 года як рэпатрыянт выехаў у Заходнюю Беларусь.

У лістападзе 1922 абраны ў польскі сейм, уваходзіў у Беларускі пасольскі клуб. У чэрвені 1923 года польскім судом пазбаўлены дэпутацкага мандата і польскага грамадзянства. Арыштаваны ў ліпені 1923, высланы з Польшчы.

Са снежня 1923 года ў Мінску. У лютым 1924 — ліпені 1925 кіраўнік справамі і юрысконсульт Беларускага сельскагаспадарчага інстытута. У 1925—1927 на розных пасадах у ЦВК БССР. З 1 кастрычніка 1927 года па 1 верасня 1929 года — дацэнт кафедры гісторыі польскай культуры педагагічнага факультэта БДУ. Супрацоўнічаў з часопісамі «Полымя», «Савецкае будаўніцтва», газетамі «Савецкая Беларусь», «Звязда». Далейшы лёс невядомы.

Творы
-----

* Зямельная палітыка ў Польшчы // Полымя. 1925, № 5;
* Палітычныя партыі і аб’яднанні ў сучаснай Польшчы // Тамсама. 1926, № 2, 4—5;
* Краткий обзор экономического и финансового положения Польши // Савецкае будаўніцтва. 1926, № 1;
* Торговые договоры Польши // Тамсама. 1926, № 4.

Літаратура
----------

* ЭГБ, т. 4
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
**Кубак Мальты** (англ.: Malta Cup) — былы прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры. Ён праходзіў з 1989 па 1998 гады як адкрыты чэмпіянат Еўропы (у 1998 годзе турнір меў назву адкрыты чэмпіянат Ірландыі), пасля чаго быў адноўлены ў 2001 годзе. З 2005 года турнір стаў называцца «кубак Мальты», а апошні розыгрыш у 2008 годзе праходзіў як нярэйтынгавы запрашальны турнір.

Пераможцамі семнаццаці розыгрышаў кубку Мальты станавіліся 11 розных снукерыстаў. Рэкардсменам па колькасці тытулаў стаў Стывен Хендры, які выйграваў турнір чатыры разы (1993 (1993/1994), 1994, 2001 і 2005) і яшчэ тры разы саступаў у фінальных матчах (1990, 1993 (1992/1993) і 2003). Джон Пэрат тры разы быў чэмпіянам спаборніцтва (1989, 1990 і 1996) і два разы саступаў у фінальных паядынках (1994 і 1997). Пераможцам двух апошніх розыгрышаў кубку Мальты стаў Шон Мёрфі (2007 і 2008).

| ⛭European Masters |
| --- |
| Адкрыты чэмпіянат Еўропы | 
* 1989
* 1990
* 1991
* 1992
* люты 1993
* снежань 1993
* 1994
* 1996
* 1997
* 2001
* 2003
* 2004

 |
| Адкрыты чэмпіянат Ірландыі | 
* 1998

 |
| Кубак Мальты | 
* 2005
* 2006
* 2007
* 2008

 |
| European Masters | 
* 2016
* 2017
* 2018
* студзень 2020
* верасень 2020

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Уладзімір Паўловіч.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўловіч.
**Уладзімір Свірыдавіч Паўловіч** (25 жніўня 1946; в. Бабы, Пухавіцкі раён) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (2000). Прафесар (2016).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў 8 класаў у Блужскай сярэдняй школе, а ў 1964 годзе 11 класаў у СШ №62 г. Мінска са срэбным медалём.

У 1969 г. скончыў БДУ. З 1969 г. у Інстытуце фізікі, з 1992 г. у Інстытуце малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі.

Аўтар навуковых прац па спектраскапіі і фатоніцы раствораў. Распрацаваў люмінесцэнтныя метады даследавання дыпольнай сальватацыі палярных шмататамных малекул, прапанаваў квазічасціцы хістоны для апісання арыентацыйнай калектыўнай вагальнай дынамікі малекул.

Даследаваў таксама мастацкую спадчыну і сімволіку Ф. Скарыны.

Зноскі
------

1. ↑   Архівавана 29 ліпеня 2018.

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748, [1] с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | GND: 1156676983 · LCCN: n2018069072 · NKC: js20191025373 · VIAF: 3152501060910681732 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Футуна.

**Футу́на** (бісл.: Futuna) — самы ўсходні востраў Вануату. Плошча — 13 км². Населены палінезійцамі-футуна. Насельніцтва (2009) — 535 чал.

Востраў яўляе сабою паверхню старажытнага падводнага вулкана, які вывяргаўся каля 11 тысяч гадоў таму. Гара Татафу ўзвышаецца на 666 м над узроўнем акіяну. Берагі абрывістыя.

Палінезійцы з’явіліся на Футуна не раней за сярэднявечча і часткова змяшаліся з меланезійскім насельніцтвам суседніх астравоў. У XIX стагоддзі яны прынялі пратэстантызм. Востравам кіруюць правадыры, улада якіх пераходзіць па спадчыне. Для захавання мясцовай арыгінальнай культуры яны абмяжоўваюць турызм.

Жыхары Футуна займаюцца пераважна земляробствам і рыбалоўствам, але больш важнае значэнне для эканомікі мае вытворчасць сувеніраў, якія потым прадаюць на востраве Тана.

Спасылкі
--------

* Futuna

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | VIAF: 1017148574339424430002 |
Старэйшы футарк
Малодшы футарк двух тыпаў: уверсе — дацкі, уніце — шведска-нарвежскі
**Фу́тарк** (*Fuþark*) — агульная назва германскіх і скандынаўскіх рунічных алфавітаў. Слова паходзіць ад «скразнога» чытання першых шасці літар старэйшага рунічнага алфавіта: f, u, þ, a, r, k. Звычайна гэтым словам пазначаюцца любыя рунічныя алфавіты ў незалежнасці ад народа, які выкарыстоўваў тую ці іншую мадыфікацыю. Аднак у сілу некаторых прычын старажытнагерманскі рунічны алфавіт называецца «старэйшым футаркам», а астатнія — малодшымі алфавітамі. Больш таго, малодшыя алфавіты могуць таксама называцца больш канкрэтна, прымаючы да ўвагі вымаўленне першых шасці літар у адпаведным раду. Так, напрыклад, англійскі рунічны алфавіт можа называцца «*Fuþork*».

Варта адзначыць, што тэрмін «алфавіт» не карэктны ў дачыненні да футарка, таму што ў ім першыя сімвалы не адпавядаюць гэтаму тэрміну.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ✯ Руны |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  — Феху |  — Уруз |  — Турысаз |  — Ансуз |  — Райда |  — Кеназ |  — Геба |  — Вунья |
|  — Хагалаз |  — Наўтыз |  — Іса |  — Ера |  — Эйваз |  — Перт |  — Альгіз |  — Совіла |
|  — Тэйваз |  — Беркана |  — Эваз |  — Маназ |  — Лагуз |  — Інгуз |  — Дагаз |  — Одал |

 |
**Сцяг Цюрынгіі** — афіцыйны сімвал зямлі Цюрынгія. Уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос: белай і чырвонай. Прапорцыі сцяга могуць быць як 1:2, так і 3:5.

Варыянты сцяга
--------------

Сцяг існуе ў двух варыянтах: грамадзянскім і дзяржаўным. Грамадзянскі ўяўляе сабой стандартнае бела-чырвонае палотнішча, якое знешне не адрозніваецца ад сцяга Польшчы. На дзяржаўным сцягу намаляваны герб Цюрынгіі, і такі сцяг вывешваецца на ўсіх дзяржаўных установах.

Гісторыя сцяга
--------------

Гісторыя Цюрынгіі адлічваецца з 1920 года пасля аб'яднання сямі княстваў: Саксен-Веймар-Эйзенах, Саксен-Гота (без уліку Кобурга, які ўвайшоў у Баварыю), Саксен-Альтэнбург, Саксен-Мейнінген, Народная Рэспубліка Рэйс, Шварцбург-Рудальштат і Шварцбург-Зондэрсгаўзен. У тым жа годзе быў прыняты і сцяг зямлі: бела-чырвоны сцяг з гербам Цюрынгіі ў цэнтры: сем шасціканцовых зорак у барвовым поле, якія ўяўлялі сем аб'яднаных княстваў.

У 1945 годзе падчас перабудовы паваеннай Германіі прускія землі ўвайшлі ў склад Цюрынгіі, і яе герб на сцягу змяніўся: залаты леў сярод васьмі шасціканцовых зорак (Прусію сімвалізавала восьмая зорка). У 1952 годзе ўрад ГДР скасаваў сцяг Цюрынгіі, ён быў адноўлены толькі ў 1990 годзе. На бела-чырвоным палотнішчы з'явіўся новы герб: паласаты леў (чырвоныя і белыя палосы) у блакітным полі сярод васьмі белых шасціканцовых зорак.

Гл. таксама
-----------

* Герб Цюрынгіі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Thüringer Landesflagge auf Flaggenlexikon.de (ням.)

| Сцягі Германіі |
| --- |
| Сцягі зямель Германіі | 
* Баварыя
* Бадэн-Вюртэмберг
* Берлін
* Брандэнбург
* Брэмен
* Гамбург
* Гесэн
* Мекленбург-Пярэдняя Памеранія
* Ніжняя Саксонія
* Рэйнланд-Пфальц
* Саар
* Саксонія
* Саксонія-Ангальт
* Паўночны Рэйн-Вестфалія
* Цюрынгія
* Шлезвіг-Гольштэйн

 | Сцяг Германіі |
| Гістарычныя сцягі | 
* Германская імперыя
* Веймарская рэспубліка
* Трэці рэйх
* Германская Дэмакратычная Рэспубліка

 |
**Сілы Ван-дэр-Ваальса** — сілы ўзаемадзеяння паміж электрычна нейтральнымі малекуламі ці атамамі.

Маюць электрычную прыроду. Складаюцца з сіл адштурхоўвання і прыцяжэння: на вельмі малых адлегласцях паміж малекуламі дзейнічаюць сілы адштурхоўвання, якія з павелічэннем адлегласці змяняюцца сіламі прыцяжэння.

Ван-дэр-ваальсавы сілы вызначаюць існаванне вадкасцей і малекулярных крышталёў, адрозненне рэальных газаў ад ідэальных; праяўляюцца ў розных фізічных з'явах.

Гл. таксама
-----------

* Міжмалекулярнае ўзаемадзеянне

Літаратура
----------

* Ван-дэр-Ваальса сілы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 502. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4187406-7 · LCCN: sh85141973 · Microsoft: 126061179 |
Футболка зборнай Шатландыі
Аргенцінская каманда ў форме. 1960 год.
У футбольных правілах *Правіла 4: Экіпіроўка гульцоў* вызначае вопратку і абутак, у якіх гульцы могуць выходзіць на поле.

Абавязковыя элементы
--------------------

* Кашуля або футболка, абавязкова з рукавамі. Для палявых гульцоў адзінага каляровага рашэння.
* Шорты. Калі выкарыстоўваюцца падтруснікі, яны павінны быць таго жа колеру, што і шорты.
* Гетры.
* Шчыткі.
* Буцы.

Шчыткі павінны быць цалкам закрытыя гетрамі. Яны павінны быць зробленыя з падыходнага матэрыялу (пластмаса, гума) і павінны забяспечваць дастатковую ступень абароны.

Экіпіроўка варатара
-------------------

Форма варатара павінна адрознівацца ад формы палявых гульцоў і суддзяў.

Дадатковая экіпіроўка
---------------------

Дазваляецца дадатковая экіпіроўка пры ўмове, што яна бяспечная для самога гульца і для астатніх: павязкі, налакотнікі, накаленнікі. Варатары заўсёды носяць пальчаткі (хоць няма правіл, якія забараняюць рабіць гэта палявым гульцам). Дазволенае насіць ачкі для карыгавання зроку і абароны ад сонца або пражэктараў (пры ўмове, што яны не зваляцца і нікога не параняць).

Забароненая экіпіроўка
----------------------

Гульцы не могуць мець ніякай экіпіроўкі, якая можа быць небяспечнай для іх самых або для іншых гульцоў (уключаючы ювелірныя вырабы).

Ювелірныя вырабы і гадзіннікі безумоўна забароненыя. Заклейванне ювелірных вырабаў ліпкай стужкай лічыцца недастатковай мерай бяспекі. Таксама забароненыя скураныя і гумовыя рамяні і стужкі.

Забаронена паказваць схаваныя пад футболкай лозунгі або рэкламу. За гэта гулец штрафуецца арганізатарам спаборніцтва.

Пакаранні за парушэнні
----------------------

Гульню спыняць не абавязкова. Як толькі мяч апынаецца па-за гульнёй, гулец выходзіць з поля і выпраўляе экіпіроўку. Як толькі мяч ізноў апынаецца па-за гульнёй, суддзя правярае экіпіроўку і дазваляе (або не дазваляе) увайсці на поле. Калі гулец заходзіць на поле без дазволу суддзі, яму паказваецца жоўтая картка.

Пасля вынясення папярэджання гульня ўзнаўляецца вольным ударам у карысць процілеглай каманды.

Запасныя гульцы
---------------

Праверка правільнасці экіпіроўкі гульцоў, якія выходзяць на замену, уваходзіць у абавязкі запаснога арбітра.
Запасныя гульцы, якія не ўдзельнічаюць у матчы, павінны знаходзіцца ў трэніравальнай форме, адрознай ад футбалістаў на поле.

Судзейскі склад
---------------

Галоўны суддзя, яго памочнікі і запасны суддзя апранаюць экіпіроўку, якая адрознівае іх па колеры ад гульцоў абедзвюх каманд. Звычайна выкарыстоўваюцца чорны або жоўты колеры. Футболка галоўнага суддзі мае кішэнь, для нататніка і картак.

| ⛭Правілы гульні ў футбол |
| --- |
| Поле · Мяч · Каманда · Форма · Суддзя · Асістэнты суддзі · Час матча · Пачатак і аднаўленне гульні · Мяч у гульні і не ў гульні · Гол · Па-за гульнёй · Парушэнні · Штрафныя · Пенальці · Укіданне · Удар ад варот · Вуглавы |
**Футбольныя шчыткі** з'яўляюцца неад'емным атрыбутам футбольнай формы. Яны прызначаны, перш за ўсё, для абароны ног ад фізічных пашкоджванняў.

Гісторыя футбольнага шчытка
---------------------------

Мяркуюць, што першым футбалістам, які пачаў выкарыстоўваць шчыткі, з'яўляецца гулец англійскага футбольнага клуба Нотынгем Форэст Сэм Уэлер Уідоусан. У 1874 годзе ён прымацаваў паверх шарсцяных гетраў укарочаную пару шчыткоў для крыкета. Спачатку гульцы не ўспрынялі такое новаўвядзенне, але пазней яго пачалі выкарыстоўваць іншыя футбалісты..

Першыя шчыткі для футбола ўскладнялі свабоду перамяшчэння футбалістаў на полі і былі несумяшчальныя з узрастаючым тэмпам гульні. Таму неўзабаве, футбольныя шчыткі сталі насіць карацейшымі, а абарона зводзілася да найбольш схільнай да траўм пярэдняй частцы нагі.

Прызначэнне
-----------

Футбольныя шчыткі прызначаны, у першую чаргу, для размеркавання нагрузкі па ўсёй паверхні, што дазваляе мінімізаваць сілу удараў. Шчыткі не здольныя паглынуць значную колькасць энергіі і прадухіліць пералом косці, калі наносяцца ўдары вялікай сілы.

Матэрыялы
---------

Матэрыялы, з якіх вырабляюца сучасныя футбольныя шчыткі валодаюць энергапаглынаючай здольнасцю і засцерагаюць нагу футбаліста ад траўмаў. Шчыткі вырабляюцца з наступных сінтэтычных матэрыялаў:

Шкловалакно -цверды, трывалы і лёгкі матэрыял

Мікрапорыстая гума - лёгкі, але не настолькі трывалы матэрыял, як шкловалакно.

Поліўрэтан - цяжкі і трывалы матэрыял, які забяспечвае найлепшую абарону ад магчымых траўмаў.

Пластык - лёгкі матэрыял з невялікай ступенню абароны .

З якой мэтай выкарыстоўваюць футбольныя шчыткі
----------------------------------------------

Вялікагаленачная косць ў значнай ступені з'яўляецца неабароненай уздоўж пярэдняй медыяльнай паверхні, паколькі яна размяшчаецца непасрэдна пад скурай, і ёй не хапае амартызацыі, у параўнанні з іншымі касцямі , якіх акружаюць мышцы. Таму вялікагаленачная косць больш схільна да траўмаў у выніку нанесеных па ёй удараў, аж да пераломаў. Такія траўмы вельмі балючыя , таму што надкосніца мае шмат балевых рэцэптараў.

Віды футбольных шчыткоў
-----------------------

Зыходзячы са ступені абароны, футбольныя шчыткі дзеляцца на два віды: з абаронай шчыкалаткі і ахілавага сухажылля і без яе. Першы тып шчытка забяспечвае больш надзейную ступень абароны шчыкалаткі. Другі выгляд лягчэйшы, зручнейшы, таннейшы, але ён у меншай ступені засцерагае гульца ад магчымых калецтваў. Спартсмены часта аддаюць перавагу шчыткам другога тыпу. Аднак спартыўныя ўрачы раяць ўсё ж такі максімальна абараняць нагу, таму што нават у сяброўскай гульні можна атрымаць вельмі сур'ёзную траўму. Таксама шчыткі падзяляюцца на суцэльныя і са ўстаўкамі (палегчаныя). Палегчаныя шчыткі ў асноўным выкарыстоўваюць маладыя спартсмены.
Футбольныя шчыткі абараняюць ад цэлага шэрагу сур'ёзных траўмаў ног. У сучасным прафесіянальным футболе іх выкарыстанне з'яўляецца абавязковым.

Зноскі
------

1. ↑  Hucknall Cricketers Архівавана 7 сакавіка 2008.  (англ.)
2. ↑  Shin guard  (англ.)
3. ↑  Футбольныя шчыткі: гісторыя, парады  (руск.)
4. ↑  Футбол. Правіла 4. Экіпіроўка гульцоў.  (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Футуна.

**Футу́на** (фр.: Futuna) — найбуйнейшы востраў у групе астравоў Хорн. Плошча - 62,3 км². Насельніцтва - 4237 чал. (2008 г.).

Геаграфія і прырода
-------------------

Востраў Футуна размешчаны ўсяго ў 1,6 км ад суседняга вострава Алофі, у 240 км ад Мата-Уту, галоўнага адміністрацыйнага цэнтра Уоліс і Футуна, у 3201 км ад бліжэйшага мацерыка Аўстралія, у 16182 км ад Парыжа, у 15088 км ад Мінска. Даўжыня - 15,3 км. Найбольшая шырыня - 5,4 км.

Футуна мае вулканічнае паходжанне. На падводных схілах назіраюцца нязначныя магнітныя анамаліі, што сведчыць пра наяўнасць у пародзе жалеза. Найвышэйшы пункт - гара Пуке (524 м). З гор сцякаюць 50 кароткіх рэк. Клімат трапічны пасатны. Лета вільготнае, часам суправаджаецца цыклонамі.

Каля 30% вострава пакрыты лясамі, вышэй за 450 м знаходзяцца горныя лугі. На Футуне сустракаюцца 3 віды эндэмічных раслін і 3 віды эндэмічных птушак.

Гісторыя
--------

Востраў Футуна быў населены ў канцы 1 тысячагоддзя да н. э. палінезійцамі меркавана з Фіджы. Нашчадкамі старажытных перасяленцаў з'яўляецца народ футуна, які і ў нашы дні складае абсалютную большасць насельнікаў. Да XVII ст. футуна склалі 2 дзяржаўных аб'яднання Сігове і Ала на чале вярхоўных правадыроў *ту'і*. Большасць жыхароў складалі простыя абшчыннікі *сека*. 

У 1616 г. востраў быў адкрыты галандцамі. У 1837 г. на ім высадзіліся французскія каталіцкія місіянеры, якія паспяхова распаўсюдзілі хрысціянства. Адным з найбольш выбітных місіянераў быў П'ер Шанэль, абвешчаны пазней святым. У 1887 г. *ту'і* Сігове і Ала падпісалі з Францыяй дагавор аб пратэктараце. У 1917 г. іх валоданні былі абвешчаны часткай французскай калоніі Уоліс і Футуна. Пры гэтым *ту'і* захавалі значную ўладу. 

Пасля II Сусветнай вайны назіраецца сталая эміграцыя, пераважна ў Новую Каледонію і востраў Увеа.

Інфраструктура
--------------

Востраў падзелены на дзве адміністрацыйныя адзінкі — Сігове з цэнтрам у вёсцы Леава і Ала з цэнтрам у вёсцы Малае. Абедзве акругі маюць статус каралеўств, хаця ўлада традыцыйных манархаў-*ту'і* значна саслаблена выбарнымі адміністрацыйнымі органамі ўлады. 

На паўднёвым усходзе каля вёскі Веле працуе аэрапорт. Недалёка ад яго знаходзіцца галоўная славутая мясціна вострава — касцёл Святога П'ера Шанэля.

78% жыхароў займаецца сельскай гаспадаркай і рыбалоўствам, якія забяспечваюць іх унутраныя патрэбы. Важнае значэнне для эканомікі маюць фінансавая дапамога з боку Францыі і грашовыя адлічэнні з боку сваякоў, што працуюць у Новай Каледоніі.

Спасылкі
--------

* Islands of Wallis and Futuna (France) Архівавана 1 мая 2013.
* Pierre Chanel Church

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4408796-2 · VIAF: 1017148574339424430002 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шаўчэнка.
**Уладзімір Самуілавіч Шаўчэнка** (нар. 30 студзеня 1951, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1974 годзе БПІ. З 1974 года працуе ў інстытуце «Белпрампраект»: архітэктар (1974—1978), старэйшы архітэктар (1978—1985), вядучы архітэктар (1985—1992), галоўны архітэктар праектаў (1992).

Член Саюза архітэктараў СССР з 1986 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы ў аўтарскім калектыве: Мінскі аўтамабільны завод (з 1974); Мінскі завод халадзільнікаў «Атлант» (з 1974); завод цяжкіх кавальскіх штамповак у г. Жодзіна (1986) і шматлікіх іншых прамысловых прадпрыемстваў у Беларусі; рэканструкцыя будынка па вул. Савецкай у г. Мінск (2004); студыйна-офісны будынак тэлеканала АНТ па вул. Камуністычнай у г. Мінск (2007). Аўтар: Лядовы палац у г. Брэсце (2000), завод халадзільнікаў у г. Смаленску, Расія (2003), будынак «Беларусбанка» па пр. Незалежнасці ў г. Мінск (2007); вытворчы будынак Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм» у г. Мінску (2008), Лядовы палац у г. Лідзе (2010) і інш.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломамі Беларускага саюза архітэктараў за праект «Лядовы палац у г. Брэсце» (2002) і за ўдзел у распрацоўцы праекта «Мытны тэрмінал Казловічы» (2007); граматай БСА «За шматгадовую творчую дзейнасць і актыўны ўдзел у грамадскім жыцці Беларускага Саюза архітэктараў» (2011).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Шевченко Владимир Самуилович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**«Empire»** — штомесячны часопіс прысвечаны тэме папулярнага кінематографа, які выдаецца ў Вялікабрытаніі з 1989 года. З моманту свайго стварэння ён лідзіруе на брытанскім рынку кіначасопісаў, паступова выцясняючы з рынку свайго бліжэйшага канкурэнта «Total Film[en]». Належыць нямецкай медыягрупе «Bauer[en]». Таксама выходзіць у Аўстраліі, Турцыі.

У Вялікабрытаніі «*Empire*» кожны год уручае кінапрэмію «Імперыя[en]», якая прысуджаецца чытачамі часопіса. Спонсарам прэміі па 2009 год выступала кампанія «Sony Ericsson», а ў далейшым — кампанія «Jameson[en]».

Зноскі
------

1. 1 2 3  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 0957-4948<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Rotten Tomatoes |
**Футшто́к** — рэйка з нанесенымі на яе дзяленнямі, прызначаная для вымярэння ўзроўню вады.

Усталёўваецца на вадамерных пастах. Асноўныя марскія футштокі прызначаны таксама для вызначэння сярэдняга ўзроўню мора і ўстанаўлення пачатковага ўзроўню адліку абсалютных вышынь і глыбінь.

У Расіі, Беларусі і большасці іншых краін былога СССР абсалютныя вышыні пунктаў зямной паверхні адлічваюць ад сярэднешматгадовага ўзроўню Балтыйскага мора, вызначанага ад нуля Кранштацкага футштока.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 16. — С. 509. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0263-6 (Т. 16).

Спасылкі
--------

* Кронштадтский футштокАрхівавана 18 чэрвеня 2013.  (руск.)
* *Футшток (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
**Фуцзянь** (кіт. 福建) — правінцыя ва Усходнім Кітаі, на ўзбярэжжы Усходне-Кітайскага мора і Тайваньскага праліва.

Плошча 120 тыс. км². Насельніцтва 35 млн чал. (2004). Адміністрацыйны цэнтр Фучжоў (адзін з буйнейшых рыбалоўных портаў).

Рэльеф гарысты (выш. да 2158 м, Уішань). Невялікія раўніны каля марскіх беагоў і ўздоўж рэк. Клімат трапічны, мусонны. Ападкаў да 3000 мм. Рэкі парожыстыя, мнагаводныя; галоўная — р. Міньцзян. Вечназялёныя лясы, высакатраўныя лугі.

Аснова эканомікі — сельская гаспадарка, пераважна земляробства на арашальных землях. Галоўныя сельгаскультуры — рыс, батат, цукровы трыснёг, тытунь, алейная камелія, арахіс. Трапічнае садоўніцтва і чаяводства. Жывёлагадоўля, у т.л. шаўкаводства. Нарыхтоўка драўніны, кары камфоравага дрэва і пладоў лакавага дрэва. Здабыча жалезнай і марганцавай руды, каменнага вугалю, алюмініевай сыравіны, солі (з марской вады). Асноўныя галіны прамысловасці: харчовая, дрэваапрацоўчая і папяровая, тэкстыльная, у т.л. шаўковая, металургія, машынабудаванне. Рамёствы (фарфоравыя, лакавыя, бамбукавыя вырабы). Транспарт чыгуначны, аўтамабільны, марскі.

Вядомыя асобы
-------------

* Лінь Юйтан

Зноскі
------

1. ↑  archINFORM — 1994. Праверана 6 жніўня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>

| Адміністрацыйны падзел Кітайскай Народнай Рэспублікі |
| --- |
| Правінцыі | 
* Аньхой
* Ганьсу
* Гірын
* Гуандун
* Гуйчжоу
* Ляанін
* Сычуань
* Тайвань1
* Фуцзянь
* Хайнань
* Хубэй
* Хунань
* Хэбэй
* Хэйлунцзян
* Хэнань
* Цзянсі
* Цзянсу
* Цынхай
* Чжэцзян
* Шаньдун
* Шаньсі
* Шэньсі
* Юньнань

 |
| Аўтаномныя раёны | 
* Гуансі
* Нінся
* Сіньцзян
* Тыбет
* Унутраная Манголія

 |
| Гарады цэнтральнага падпарадкаванні | 
* Пекін
* Цяньцзінь
* Чунцын
* Шанхай

 |
| Спецыяльныя адміністрацыйныя раёны | 
* Ганконг
* Макаа

 |
| 1 — кантралюецца Рэспублікай Кітай |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12139611q · GND: 4220847-6 · NDL: 00645948 · VIAF: 147747721 |
**Дзяржаўны сцяг Французскай Палінезіі** — прыняты ў 1984 годзе.

Апісанне і сімволіка
--------------------

Сцяг Французскай Палінезіі ўяўляе сабой прамавугольнае палатно з трыма гарызантальнымі палосамі чырвонага, белага і чырвонага колераў. Шырыня цэнтральнай белай паласы ў два разы большая за шырыню чырвоных палос. У цэнтры белай паласы размешчана выява сімвала Французскай Палінезіі: палінезійскае каноэ з чырвонымі ветразямі на фоне 10 сонечных прамянёў і 5 шэрагаў марскіх хваль сіняга і белага колераў.

На каноэ знаходзяцца стылізаваныя выявы пяці чалавечкаў карычневага колеру, якія сімвалізуюць пяць архіпелагаў Французскай Палінезіі. Сонечныя прамяні сімвалізуюць жыццё. Акіян сімвалізуе багацце.

Сучасны сцяг быў прыняты 20 лістапада 1984 года на аснове сцяга Таіці, які адрозніваецца адсутнасцю ў цэнтральнай частцы сцяга эмблемы.

Па сваім статусе Французская Палінезія з'яўляецца заморскай супольнасцю Францыі, таму нароўні са сцягам Французскай Палінезіі на ўрадавых установах і падчас правядзення афіцыйных мерапрыемствах вывешваецца таксама сцяг Францыі.

Іншыя сцягі
-----------

* Сцяг астравоў Гамб'еСцяг астравоў Гамб'е
* Сцяг Маркізскіх астравоўСцяг Маркізскіх астравоў
* Сцяг ТуамотуСцяг Туамоту
* Сцяг ТубуаіСцяг Тубуаі

Зноскі
------

1. 1 2  French Polynesia (англ.)(недаступная спасылка).  FOTW Flags Of The World website. Архівавана з першакрыніцы 10 мая 2013. Праверана 13 студзеня 2009.
2. ↑  Territorial Flag (англ.)(недаступная спасылка).  Tahiti.com. Архівавана з першакрыніцы 16 ліпеня 2013. Праверана 13 студзеня 2009.

Спасылкі
--------

* FOTW Flags Of The World website. French Polynesia

| Краіны Акіяніі: Сцягі |
| --- |
| Незалежныя дзяржавы | 
Аўстралія · Вануату · Кірыбаці · Маршалавы Астравы · Мікранезія · Науру · Новая Зеландыя · Палау · Папуа — Новая Гвінея · Самоа · Саламонавы Астравы · Тонга · Тувалу · Фіджы
 |
| Залежныя тэрыторыі | 
Амерыканскае Самоа · Гаваі · Гуам · Астравы Кука · Какосавыя астравы · Новая Каледонія · Востраў Ражства · Востраў Норфалк · Ніуэ · Востраў Пасхі · Піткэрн · Паўночныя Марыянскія астравы · Такелау · Уоліс і Футуна · Французская Палінезія
 |
**Гом** (Гама, Гомі) — легендарны заснавальнік Гомеля, вядомы з разрозненых фрагментарных звестак тапанімічных паданняў канца ХІХ — першай трэці ХХ ст.

Змест паданняў
--------------

Краязнавец Л. Вінаградаў (1900 г.) меркаваў, што гістарычная назва Гомеля — «Гомій» — магла быць «пазычана ад нейкага Гома». Этнограф І. Пульнер згадваў легенду, паводле якой «на месцы заснавання Гомеля жыў рыбак Гама», ад чыйго імя выводзілася назва горада. Аўтары кнігі пра будаўніцтва рачнога порта ў Гомелі Д. Алан, М. Пірожнікаў і В. Розкін (1933 г.) паведамілі пра бытаванне на гомельскім Каўказе легенды «аб разбойніку Гомі» і «яго вялікіх подзвігах». На незразумелых падставах яны адносілі постаць Гомі да ХІІ ст. і звязвалі са шведскім паходжаннем.

Праблема пашыранасці
--------------------

Варыятыўнасць формы імені, як і прыпісванне персанажу ў асобных крыніцах адрозных функцый, указваюць на верагоднасць колішняга існавання некалькіх версій адпаведнага падання ці легенды. Ніводная з іх, аднак, не стала ў далейшым класічнай, як у сэнсе пашыранасці і вядомасці сярод гамяльчан (у адрозненне ад падання пра плытагонаў), так і з пункту погляду цікавасці фалькларыстаў — у акадэмічным выданні беларускіх легенд і паданняў (1983 г.) паданні пра Гома адсутнічаюць. У наш час філолаг і краязнавец А. Рогалеў у сваіх працах спрабуе папулярызаваць паданне з гомельскага Каўказа, праводзячы паралелі між постаццю разбойніка Гомі і легендарнымі заснавальнікамі іншых гарадоў Беларусі і ўкраінскага Кіева. Пры гэтым насуперак першапублікацыі 1933 г. аўтар паслядоўна называе разбойніка іменем «Гом» (а не «Гомі») і замоўчвае прыпісванне яму шведскага паходжання.

Гл. таксама
-----------

* Паданне аб паходжанні Гомеля
* Менеск
* Машэка

Зноскі
------

1. ↑  Виноградов, Л. Гомель. Его прошлое и настоящее. 1142—1900 гг. / Л. Виноградов [Репринт. изд.]. — Гомель: КИПУП «Сож», 2005. — С. 6.
2. ↑  Пульнер, И. Из жизни города Гомеля / И. Пульнер // Еврейское местечко в революции : Очерки / Под ред. проф. В. Г. Тана-Богораза. — Москва ; Ленинград : Гос. изд-во, 1926. — С. 156.
3. ↑  Аллан, Д. «Кавказ» в плену : (История строительства Гомельского порта) / Д. Аллан, Мих. Пирожников, В. Розкин. — Гомель : Белорус. форватер, 1933. — С. 4—6.
4. ↑  Легенды і паданні / Акадэмія навук Беларускай ССР, Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск: Навука і тэхніка, 1983. — 542, [2] с.
5. ↑  Рогалев, А. Ф. Гомель. Страницы истории, формирование улиц, местные тайны и загадки / А. Ф. Рогалев. — Гомель : Барк, 2014. — С. 46—50.
**Бунакен** (індан.: Bunaken) — востраў у моры Сулавесі. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Паўночны Сулавесі. Плошча - 8 км². Насельніцтва ў 2010 г. - каля 900 чал.

Геаграфія
---------

Востраў Бунакен месціцца ў моры Сулавесі ў 3,5 км на паўночны захад ад паўночна-усходняга берага вострава Сулавесі, у 13 км на поўнач ад горада Манада, адміністрацыйнага цэнтра Паўночнага Сулавесі. Мае статус аднаго з муніцыпальных раёнаў Манада. Абрысы вострава нагадваюць бумеранг. Даўжыня берагавой лініі - каля 17 км.

Востраў Бунакен мае вулканічнае паходжанне, сфарміраваўся ў выніку зрухаў зямной кары і далейшай вулканічнай актыўнасці прыкладна 5 - 1,5 млн гадоў таму. У непасрэднай блізкасці ад Бунакена марское дно апускаецца да 200 - 1840 м. Рэльеф вострава пагорысты, найвышэйшы пункт вострава перавышае 600 м. Узбярэжжа атачаюць каралавыя рыфы.

Клімат марскі субэкватарыяльны. Сярэдняя гадавая тэмпература трымаецца каля +26,55°C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў - 2680 мм.

Прырода
-------

Бунакен цікавы тым, што знаходзіцца ў непасрэднай блізкасці ад густа населеных раёнаў Паўночнага Сулавесі, аднак тут захавалася амаль не кранутая чалавекам прырода. Флора сушы тыповая для Сулавесі, пераважаюць густыя трапічныя лясы і хмызнякі. Бераг часткова пакрыты манграмі. Фаўна сушы прадстаўлена птушкамі, яшчаркамі, казуркамі, амфібіямі і крабамі. Значна большую цікавасць уяўляюць навакольныя воды, населеныя 70 відамі каралаў і 2500 відамі рыб. Тут таксама сустракаюцца марскія чарапахі, дзюгоні, кіты.

Нацыянальны парк
----------------

Для аховы прыроды ў 1991 г. на тэрыторыі Бунакена, суседніх астравоў і навакольнай марской прасторы быў заснаваны марскі нацыянальны парк. Ён ахоплівае тэрыторыю 890,65 км². У 2005 г. нацыянальны парк Бунакен быў ўнесены ў папярэдні спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. 

Бунакен з'яўляецца адным з галоўных турыстычных цэнтраў Паўночнага Сулавесі. Парк наведваюць аматары каралавых пляжаў і нырання з аквалангам.

Спасылкі
--------

* BUNAKEN
* Bunaken National Park Архівавана 11 красавіка 2011.
* UNESCO tentative list: Bunaken National Park
* Bunaken National Park
* Fishermen’s Household Characteristics in Bunaken National Park Area, North Sulawesi Province
**Іван Рыгоравіч Рабкавец** (нар. 6 ліпеня 1975, Лунінец Брэсцкай вобласці) — беларускі палітык.

Біяграфія
---------

Скончыў Палескі дзяржаўны ўніверсітэт (эканаміст-менеджар), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання).

Працаваў майстрам, старшынёй прафсаюзнага камітэта, начальнікам аўтарамонтных майстэрняў, галоўным інжынерам, дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Пінскі аўтобусны парк».

З’яўляўся дэпутатам Пінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць шостага і дваццаць сёмага скліканняў. Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

У жніўні 2018 года быў прызначаны намеснікам міністра транспарту і камунікацый Беларусі, а ў лістападзе таго жа года стаў старшынёй Пінскага гарвыканкама. Пры гэтым захоўваў паўнамоцтвы дэпутата Палаты прадстаўнікоў да заканчэння тэрміну (лістапад 2019 года).

Узнагароды
----------

* Ордэн свяціцеля Кірыла Тураўскага II ступені (31 кастрычніка 2020).

Зноскі
------

1. ↑  Рэбкавец Іван Рыгоравіч
2. ↑  Свидетельство № 5-02/092 от 31 октября 2020 года **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 мая 2022. Праверана 9 лютага 2021.
Бляшанка
**Бляша́нка** — герметычны кантэйнер для доўгатэрміновага захоўвання харчовых прадуктаў у герметычным асяроддзі, выкананы з бляхі (тонкай кансервавай сталі). У бляшанках можа захоўвацца абсалютна рознае змесціва, але часцей за ўсё гэта кансерваваныя прадукты. Часам сустракаюцца бляшанкі, зробленыя з алюмінію і іншых металаў. Доўгатэрміновае захоўванне прадуктаў у бляшанках забяспечваецца пры захаванні належных умоў захоўвання.

Гл. таксама
-----------

* Піўная бляшанка

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бляшанка
**Гур'евы** — буйны рускі купецкі род, які ідзе ад пасадскіх людзей Яраслаўля.

Родапачынальнік сям'і Гур'евых — Гурый Назар'еў. Яго брат Дружына актыўна садзейнічаў разгрому польскіх інтэрвентаў. Пасля ўзыходжання Міхаіла Фёдаравіча (1613) браты атрымалі званне госцяў і хутка занялі бачнае месца сярод маскоўскага купецтва. Багацце Гур'евых вырасла на гандлі з гарадамі Сібіры, Казанню, Астраханню, з замежжам. У 1640 г. Гур'евы завялі каля вусця р. Яік (цяпер р. Урал) буйныя рыбныя промыслы, на якіх эксплуатавалі працу сотняў работных людзей. Для іх аховы ад «калмыцкіх і казацкіх пагромаў» у 1640 г. госць Міхаіл Гур'евіч Гур'еў з братамі пабудаваў умацаваны драўляны астрог (пасля — горад Гур'еў, цяпер — Атыраў). Зацвярджэнне Гур'евых на Яіку парушала інтарэсы вольных  казакоў, якія спрабавалі разбурыць гарадок і забіць Гур'евых. У 1645 г. урад, зацікаўлены ў асадніцтвы Прыкаспійскага раёна, выдаў Гур'евым указ, якім дазволіў пабудову каменнага горада і вызваліў на 7 гадоў ад падаткаў іх промыслы (18 тыс. руб). Пабудова горада пачалася ў 1647 г. і каштавала каля 290 тыс. руб. На пабудове каменнага горада Гур'евы збяднелі.

Літаратура
----------

* Святая Русь: Энциклопедический словарь русской цивилизации / сост. О.А. Платонов. — М, 2000. — 1040 с. ISBN 5-901364-01-5
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Махота.
**Іван Рыгоравіч Махота** (1918—1943) — старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Іван Махота нарадзіўся 9 ліпеня 1918 года ў вёсцы Папаснае (цяпер — Навамаскоўскі раён Днепрапятроўскай вобласці Украіны). Скончыў рабфак. У 1939 годзе Махота быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1941 годзе ён скончыў Саратаўскае танкавае вучылішча. З сакавіка 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да кастрычніка 1943 года старшы лейтэнант Іван Махота камандаваў танкавай ротай 257-га танкавага батальёна 108-й танкавай брыгады 9-га танкавага корпуса 65-й арміі Беларускага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Гомельскай вобласці Беларускай ССР. 20-21 кастрычніка 1943 года экіпаж Махоты, ведучы баі за пашырэнне плацдарма на заходнім беразе Дняпра, знішчыў 3 артылерыйскіх батарэі, 8 кулямётаў, 10 павозак, каля 200 салдат і афіцэраў праціўніка, прыняў актыўны ўдзел у вызваленні шэрагу вёсак Лоеўскага раёна. 21 кастрычніка 1943 года ў баі танк Махоты быў падбіты. На падпаленай машыне экіпаж паспеў знішчыць яшчэ адну артылерыйскую батарэю, жыўцом сгарэўшы ў танку. Першапачаткова быў пахаваны ў вёсцы Страдубка Лоеўскага раёна, пазней перапахаваны ў вёсцы Чаплін таго ж раёна.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «мужнасць, адвагу і гераізм, праяўленыя ў барацьбе з нямецкімі захопнікамі», старшы лейтэнант Іван Махота пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Леніна, Айчыннай вайны 2-й ступені і Чырвонай Зоркі.

У гонар Махоты названая вуліца ў яго роднай вёсцы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Іван Рыгоравіч Махота на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 15 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 23 января (№ 4 (264)). — С. 1.

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* И генерал, и рядовой. Днепропетровск: Промiнь, 1983.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Цыбульны пірог на алюмініевай блясе
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Бляха.
**Бля́ха** — пасудзіна, якая мае дно з тонкага металічнага, шклянога або керамічнага ліста з загнутымі краямі і невысокім борцікам, для смажання і выпякання ежы; форма для выпякання.

Пекар прыбірае бляху з булачкамі ў стойку для ахаладжэння
Па форме бляха звычайна прамавугольная або круглая. Дно ў асноўным гладкае, хоць бываюць таксама жароўні з перфараваным дном. Пасудзіна часцей за ўсё суцэльная, бываюць таксама лісты выпякальныя з раздымным борцікам. Ставіцца на накіравальныя ў духоўку ці печ.

Традыцыйна бляху вырабляюць з металу: сталі, алюмінію, чыгуну; часта іх пакрываюць антыпрыгарным пакрыццём. Таксама вырабляюць бляху са шкла і керамікі.

Гл. таксама
-----------

* Форма для выпякання

Літаратура
----------

* Противень // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства / под ред. А. И. Ревина. — М.: Советская энциклопедия, 1960. — Т. 2. — С. 504. — 770 с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бляха (посуд)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Драздоў.
**Мікалай Васілевіч Драздоў** (18 лістапада 1913, Кастрама — 14 сакавіка 2006, Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1939 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 па 1973 г. працаваў архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года. Пражываў у Мінску.

Творчасць
---------

Дом па праспекце Незалежнасці, 89[d]
Дом палітасветы па вул. Я. Купалы 
Асноўныя працы: кінатэатр «Радзіма», клуб УПК «Спартак», жылыя дамы ў пасёлку аўтазавода (1948—1950), па вул. Леніна (1952), Ленінскім праспекце (1960), Дом палітасветы па вул. Я. Купалы (1956), праект панарамнага кінатэатра на 2420 месцаў на рагу вуліц Я. Купалы і Куйбышава у Мінску, зала-манеж у спартлагеры «Стайкі» пад Мінскам (1968), жылы дом на Прывакзальнай плошчы ў Гродне (1967), пансіянат «Атоліна» ў Мінскай (1968), дом адпачынку «Хваёвы бор» у Брэсцкай (1970) абласцях, будынак сельскагаспадарчай акадэміі ў г. Горкі Магілёўскай вобласці.

Дакументы творчай дзейнасці (фотаздымкі будынкаў, праекты), малюнкі і фотаздымкі сяброў захоўваюцца ў БДАНТД, куды перададзены асабіста.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалямі.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Дроздов Николай Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
2. 1 2 3  Дроздов Николай Васильевич, архитектор. Информация о фонде
3. ↑  Когда-то в столице было более двадцати кинотеатров Архівавана 5 чэрвеня 2020.
4. ↑  Вольга Іванова. Асaбістыя архівы Беларусі канца XVIII-пач. XXІ ст. Мінск, 2014. 404 с.

Літаратура
----------

* Дроздов Николай Васильевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Блізніца.

**Блізніца** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ушача, за 21 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, каля паўднёвай ускраіны аграгарадка Блізніца.

Плошча паверхні возера 0,25 (0,23) км². Даўжыня 1 (1,12) км, найбольшая шырыня 0,3 (0,34) км. Даўжыня берагавой лініі 2,4 км. Найбольшая глыбіня 17 м. Аб'ём вады 1,48 млн м³. Плошча вадазбору 4,5 км².  

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Берагі пясчаныя, месцамі забалочаныя. Мелкаводдзе вузкае і пясчанае. Астатняя частка дна возера высланая ілам і сапрапелем. На паўднёвым захадзе выцякае ручай у невялікае возера без назвы і далей у возера Астроўна.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Т. 1. (руск.)

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — С. 312. — 575 с. — 10 000 экз.
* Республика Беларусь. Витебская область. Полоцкий район: карта / Ред. В. А. Змачинская. — Мн.: Белкартография, 2012. — 5 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Т. 1. (руск.)
* Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. Архівавана 1 мая 2013.
«**Маладзе́чна-93**» — першы фестываль беларускай песні і паэзіі, які адбыўся ў горадзе Маладзечна ў 1993 годзе. Гэта першы з часу аб’яўлення незалежнасці фестываль, на якім усе песні выконваліся на беларускай мове. На фестывальных канцэртах прагучалі творы Яўгена Глебава, Юрыя Семянякі, Ігара Лучанка, Эдуарда Ханка, Васіля Раінчыка, Уладзіміра Мулавіна, Уладзіміра Будніка, Валерыя Іванова, Эдуарда Зарыцкага, Леаніда Захлеўнага, Змітра Яўтуховіча, Алега Елісеенкава, Ігара Палібоды і іншых.

Арганізацыя
-----------

Ідэю арганізацыі фестывалю выказалі тагачасны мэр Маладзечна, народны дэпутат Рэспублікі Беларусь Генадзь Карпенка і мастацкі кіраўнік Дзяржаўнага канцэртнага аркестра Рэспублікі Беларусь Міхаіл Фінберг.

Генадзь Карпенка так выказаўся пра фестываль: *«Мы імкнемся паказаць, што не ўсё ў нашым жыцці дрэнна. І нельга губляць веру ў лепшае: нацыянальную ідэю трэба даводзіць да людзей праз мастацтва. Не — нашаму бяспамяцтву, нашай непавазе да нацыянальнай годнасці»*.

Конкурс маладых выканаўцаў
--------------------------

У рамках фестывалю адбыўся конкурс маладых выканаўцаў. Узнагародай для ўладальніцы гран-пры быў аўтамабіль ВАЗ дзявятай мадэлі.

Гран-пры прысудзілі салістцы Дзяржаўнага канцэртнага аркестра Алене Саўленайтэ. Яе імя было выгравіявана на пялёстках Папараць-кветкі, эмблемы і пераходнага прыза фестывалю.

I прэмію атрымала Анжаліка Ют, II прэмія была прысуджана Марыі Зімінай і Юліі Урманавай, III прэмію атрымалі Алена Дзіва, Андрэй Дэбыш і Алена Ларушына, дыпламантамі сталі Іна Галімава, Аляксандра Пятрова і Ягор Чуб.

Зноскі
------

1. ↑  Брашура «Маладзечна-94». Маладзечна, друкарня «Перамога», рэдакцыя «Маладзечанскай газеты»