***Cuneus Prophetarum*** (алб.: Çeta e profetëve — «Жыціі святых») — філасофскі, тэалагічны і навуковы трактат, напісаны албанскім філосафам Петэрам Багдані. Апублікаваны ў Падуі ў 1685 годзе на албанскай і лацінскай мовах. Лічыцца найбольш значным помнікам ранняй албанскай літаратуры.

Гісторыя
--------

Петэр Багдані скончыў пісаць *Cuneus Prophetarum* у 1675, але Кангрэгацыя евангелізацыі народаў не дазволіла апублікаваць працу, пакуль не будзе зроблены пераклад на латынь. Праз дзесяць гадоў кніга была выдадзена ў Падуі пры падтрымцы Грэгорыа Барбарыга, кардынала Падуі.

Поўная лацінская назва трактата — «Cuneus prophetarum de Christo salvatore mundi et eius evangelica veritate, italice et epirotice contexta, et in duas partes diuisa a Petro Bogdano Macedone, Sacr. Congr. de Prop. Fide alumno, Philosophiae & Sacrae Theologiae Doctore, olim Episcopo Scodrensi & Administratore Antibarensi, nunc vero Archiepiscopo Scuporum ac totius regni Serviae Administratore».

Трактат быў перавыданы на італьянскай і албанскай мовах у 1691 і 1702 гадах адпаведна пры падтрымцы сям’і Альбіццы. Італьянскі загаловак — «L' infallibile verità della cattolica fede».

Змест
-----

*Cuneus Prophetarum* падзелены на два тамы, у кожным з якіх чатыры главы. Тэкст у главе набраны ў дзве калонкі: адна — на албанскай мове, іншая — на латыні. У перавыданнях месца латыні заняў італьянскі пераклад. Уступная частка першага тома змяшчае прысвячэнні і панегірыкі на албанскай, італьянскай, лацінскай і сербскай мовах. Таксама ў ёй прыведзены два вершы па восем радкоў на албанскай мове. Першы верш, напісаны Лукам Багдані, стрыечным братам Петэра Багдані, прысвечаны аўтару трактата. Другі верш — філасофскі, яго склаў Лука Сума, манах са Шкодэра. Асноўныя тэмы першага тома ўзяты са Старога Запавету. Чатыры главы носяць назвы:

1. Як Бог стварыў чалавека.
2. Прарокі і іх метафары пра прышэсце Месіі.
3. Жыціе прарокаў і іх прароцтвы.
4. Жыціе дзесяці сівіл.

Другі том азагалоўлены «De vita Jesu Christi salvatoris mundi», яго асноўныя багаслоўскія тэмы ўзяты з Новага Запавету. Чатыры главы носяць назвы:

1. Жыціе Ісуса Хрыста.
2. Цуды Ісуса Хрыста.
3. Мукі і смерць Ісуса Хрыста.
4. Уваскрэсенне і другое прышэсце Хрыста.

У чацвёртую главу другога тома ўключаны пераклад з Кнігі Данііла на албанскую, арабскую, армянскую, грэчаскую, іўрыт, італьянскую, лацінскую і сірыйскую мовы. Таксама ў гэтым томе маецца глава, прысвечаная жыцію Антыхрыста, індэкс на албанскай і італьянскай мовах і тры старонкі дадатку пад назвай «Antichita della Casa Bogdana», прысвечанага генеалогіі сям’і Багдані.

Значэнне
--------

*Cuneus Prophetarum* лічыцца найбольш выдатным творам ранняй албанскай літаратуры. У ім разглядаюцца пытанні філасофіі, навукі і тэалогіі, а таксама пытанні астраноміі, фізікі, геаграфіі і гісторыі. Паэтычныя творы і проза закранаюць літаратурную тэорыю. *Cuneus Prophetarum* прылічаецца да гуманістычных прац барочнай літаратуры. Мова, якая выкарыстоўваецца Багдані — архаічная форма албанскай, яна разглядаецца як адна з ранніх літаратурных формаў мовы.

У 1855 годзе Антан Санторы апублікаваў у Неапалі працу *Kryshten i shyityruory*, якая змяшчала выняткі з *Cuneus Prophetarum*. Санторы ўключыў іх у сваё выданне, каб прадэманстраваць пераемнасць албанскі рэлігійнай літаратуры.

Зноскі
------

1. ↑  *Бихику, Кочо.* История албанской литературы. — Тирана: 8 Нентори, 1983.
2. ↑  Elsie 2003, p. 248
3. ↑  Elsie 2005, p. 30
4. 1 2 3 4  Elsie 2005, pp. 54–55

Літаратура
----------

* Elsie, Robert (2003). "Albanian Literature - an overview of its history and development". in Peter Jordan. *Albanien: Geographie - Historische Anthropologie - Geschichte - Kultur - Postkommunistische Transformation*. Vienna: Lang. pp. 243–276.
* Elsie, Robert (2005). *Albanian literature: a short history* (2005 ed.). I.B.Tauris. ISBN 978-1-84511-031-4. .

Спасылкі
--------

* Першы том Cuneus Prophetarum Архівавана 4 сакавіка 2016.
* Другі том Cuneus Prophetarum Архівавана 4 сакавіка 2016.