recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Euphorbia rupestris*** - від раслін сямейства {{bt-bellat||малачайныя|Euphorbiaceae}}, эндэмік Алтая.

Батанічнае апісанне
-------------------

Голая шматгадовая трава 10–20 см вышынёй. Сцёблы простыя. Лісце 3–4 × 1–1.5 см, зваротнаяйкападобныя, цэлыя, тупыя. Суквецце парасонападобнае; прыкветкі ў даўжыню 1-2 см, круглява-трохкутныя. Нектарнікі цёмна-пурпурныя. Кветкі жоўтыя. Перыяд цвіцення: лета. Насенне 4–5 × ≈ 2 мм, эліпсоіднае.

Распаўсюджанне
--------------

Эндэмік Алтая. Насяляе скалістыя схілы.

1. 1 2  *Euphorbia rupestris* **(нявызн.)**.  Rock Garden Plants. Архівавана з першакрыніцы 5 вересня 2021. Праверана 05.09.2021.  (англ.)
2. ↑  *Euphorbia rupestris* **(нявызн.)**. *Электронный каталог сосудистых растений Азиатской России*. Архівавана з першакрыніцы 5 вересня 2021. Праверана 05.09.2021.  (руск.)
3. ↑  *Euphorbia rupestris* **(нявызн.)**. *Plants of the World Online*.  Kew Science. Архівавана з першакрыніцы 5 вересня 2021. Праверана 05.09.2021.  (англ.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сянько.
**Веньямін Іванавіч Сянько** (29 верасня 1946, Скідзель, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць — 27 сакавіка 2020) — спецыяліст у галіне рухомага саставу чыгункі, цягі паяздоў і электрыфікацыі. Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1992).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. З 1969 года працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту, у 1988—2001 гадах быў дэканам механічнага факультэта, у 2001—2016 гадах — рэктарам.

Быў дэпутатам Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў (з 2003), народны засядацель Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 1990).

Узнагароды
----------

Узнагарожаны званнем «Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь», ордэнам імя Святых Кірылы і Мяфодзія (зацверджаны Міжнароднай акадэміяй славянскай пісьменнасці імя Святых Кірылы і Мяфодзія), медалем «Почетный транспортник СНГ», знакам «Ганаровы транспартнік», «Выдатнік адукацыі», званне «Ганаровы грамадзянін г. Гомеля» і інш.

Зноскі
------

1. ↑  Ушел из жизни почетный ректор БелГУТа Сенько Вениамин Иванович
2. ↑  Сенько Вениамин Иванович

| ⛭Рэктары Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту‎ |
| --- |
| 
* Аляксей Аляксеевіч Петруковіч (1953—1961)
* Пётр Аляксандравіч Сыцко (1961—1986)
* Пётр Сцяпанавіч Грунтоў (1986—1996)
* Валянцін Пятровіч Ярашэвіч (1997—2000)
* Веньямін Іванавіч Сянько (2001—2016)
* Юрый Іванавіч Кулажанка (з 2016)

 |
**Аляксей Яўгенавіч Юрын** (14 красавіка 1982, Чаркасы) — украінскі паэт, педагог, перакладчык, літаратуразнаўца.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 14 красавіка 1982 года ў горадзе Чаркасы. Вучыўся ў фізіка-матэматычным ліцэі пры чаркаскай школе № 17, потым — у Чаркаскім нацыянальным універсітэце ім. Б. Хмяльніцкага на факультэце рамана-германскай філалогіі. З 2004 — настаўнік замежных моў і літаратуры, з 2005 па 2008 г. — намеснік дырэктара Чаркаскага гуманітарна-прававога ліцэя. У 2008 г. працаваў у Корпусе міра пры пасольстве ЗША ва Украіне.
З лютага 2009 — зноў на педагагічнай працы. Мае статус настаўніка 1 катэгорыі.

Творчасць
---------

Першыя паэтычныя спробы былі зроблены ў 7 гадоў. У школьныя гады на ўроках літаратуры пісаў творы ў вершаванай форме. Пад час навучання ва ўніверсітэце стварыў некалькі п'ес, якія былі пастаўлены на ўніверсітэцкай сцэне. Найвядомейшая — сучасная стылізацыя пушкінскага Яўгенія Анегіна. У п'есах сам граў галоўныя ролі.

На пачатку 2008 г. сур'ёзна захапіўся паэзіяй і ўжо за паўгода стаў сааўтарам зборкі вершаў «На себе». У лістападзе 2008 г. стаў адным з пераможцаў усеўкраінскага конкурсу «Слава Нації». У 2010 — пераможцам чаркаскага абласнога конкурсу паэзіі. Таксама піша на англійскай мове.

На станаўленне паэзіі А. Юрына паўплывала творчасць такіх паэтаў як: В. Стус, У. Маякоўскі, У.-Х. Адэн, І. Бродскі. Паэзія А. Юрына вылучаецца сваёй эмацыянальнасцю, філасофіяй, нестандартнасцю вобразаў і рыфмавання.

Цікавыя факты
-------------

У 2006 г. украінамоўны варынт песні на словы А. Юрына «Човник» у выкананні юнай чаркаскай спявачкі Марыі Ярэменка стаў фіналістам украінскага адбору Дзіцячага Еўрабачання.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Авторський сайт поета Олексія Юріна
* У обласному конкурсі поезії переміг черкаський вчитель
* На Черкащині видадуть збірку творів талановитих дітей, які навчаються у школах-інтернатах
* Встреть День Поэзии с лучшими поэтами! Архівавана 23 жніўня 2011.
**«Бе́жанцы 1915—1922»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Юрыем Калінай на тэлеканале «Белсат» у 2017 годзе.

Сюжэт
-----

Лета 1915 года. Царская армія адступае з заходніх губерняў Расійскай імперыі, пакідаючы немцам спаленую зямлю. Царскія ўлады высяляюць сялянскія сем’і, некаторыя ўцякаюць самі, гараць цэлыя вёскі. Сотні тысяч вазоў цягнуцца на ўсход. Яны запаўняюць дарогі, праціскаючыся паміж ваеннымі калонамі. Пануе пекла: эпідэмія тыфу і халеры, спёка, нястача пітной вады, голад, абстрэлы і бамбаванне з боку немцаў. Агромністая тэрыторыя сучаснага Падляшша, абшары вакол Любліну і Хэлму, іншыя заходнія рэгіёны Расійскай імперыі ды ў меншай ступені цэнтральнай Польшчы пусцеюць. Бежанцы перадусім праваслаўныя беларусы, украінцы і рускія, а таксама палякі, яўрэі, літоўцы, латышы і армяне. Паводле ацэнак гісторыкаў, свае дамы пакінулі каля трох мільёнаў чалавек. Гэта была самая маштабная прымусовая міграцыя ў ХХ стагоддзі ў гэтай частцы Еўропы. Тыя, хто перажыў кашмарнае падарожжа, дайшлі да Дону, Сібіры, Каўказу і Сярэдняй Азіі. Там яны перажылі дзве рэвалюцыі, а таксама крывавую грамадзянскую вайну. Праз 57 гадоў яны вярнуліся ў свае вёскі, ужо ў адроджанай Польшчы. І знайшлі тут спаленыя гаспадаркі, занядбаныя землі, голад і недавер з боку ўладаў. Але ім пашчасціла выжыць, бо каля 30 % бежанцаў не перажылі выгнання. Гэты незвычайны і трагічны досвед трох мільёнаў чалавек не дачакаўся сваіх даследнікаў. Літаратуры на гэтую тэму вельмі мала, захавалася няшмат успамінаў. У Беларусі, як і ў Расіі, пра гэтую зʼяву не ведаюць. У гістарычным наратыве таго перыяду дамінуюць апісанні ваенных дзеянняў. Сяляне не вялі дзённікаў, а вусныя гісторыі збольшага забытыя. Фільм — гэта часткова сямейная гісторыя. Прабабка рэжысёра Зофʼя выехала з малой вёскі Кашэлі Бельскага ўезду Гродзенскай губерні ў казацкую станіцу Сцяпное Мацюніна Саратаўскай губерні. Там яна нарадзіла дачку Надзею. Зофʼя назвала гэтак дзіця, бо спадзявалася, што неўзабаве да іх далучыцца ейны муж Якуб, мабілізаваны ў царскую армію. Яна не ведала, што муж загінуў на фронце. Ён так і не пабачыў дачкі…

Здымачная група
---------------

* сцэнарыст і рэжысёр — Юрый Каліна
* аператар — Кшыштаф Венцкоўскі
* гук — Анджэй Тафілюк, Вячаслаў Крук, Яцэк Дземідовіч

Зноскі
------

1. ↑  "У Беластоку пакажуць фільм Юрыя Каліны «Бежанцы. 1915–1922»". Белсат. 2017.09.25 18:25. Праверана 2020-05-01. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|coauthors=` (даведка)
2. ↑  "Фільм Юрыя Каліны „Бежанцы. 1915-1922" пакажуць у Гародні". Беларускае Радыё Рацыя. Год таму. Праверана 2020-05-01. `{{cite news}}`: Праверце значэнне даты ў: `|date=` (даведка); Шаблон цытавання мае пусты невядомы параметр: `|coauthors=` (даведка)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* «Бежанцы 1915—1922» на YouTube
У гэтага тапоніма ёсць і іншыя значэнні, гл. Каменка.

**Ка́менка** (або *Кішке́льскае*) — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Друйка, за 11 км у напрамку на паўночны захад ад горада Браслаў, рыкладна за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Баруны, за 5 км на паўночны захад ад возера Струста.

Плошча паверхні 0,18 км². Даўжыня возера 0,58 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 1,73 км.  

Катлавіна возера тэрмакарставага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 2—3 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Пойма шырынёй да 250 метраў, забалочаная.

Праз возера працякае рака Акмяніца.

Зноскі
------

1. ↑  ЭПБ 1983.
2. 1 2 3 4  Блакітная 1994.

Літаратура
----------

* Ка́менка // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 2. Гатня — Катынь / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 459. — 522 с. — 10 000 экз.
* Ка́менка // Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.
* Ліст карты N-35-6. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1983 год. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Клейн.
**Леў Самуілавіч Клейн** (1 ліпеня 1927, Віцебск — 7 лістапада 2019, Санкт-Пецярбург) — савецкі і расійскі вучоны, археолаг, культур-антраполаг, філолаг, гісторык навукі. Прафесар, доктар гістарычных навук. Адзін з заснавальнікаў Еўрапейскага універсітэта ў Санкт-Пецярбургу.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і ўрачоў. Родны брат беларускага гісторыка Барыса Клейна.

У студэнцкія гады Леў Клейн выступіў з аспрэчаннем ўсёмагутнага ў той час «новага вучэння аб мове» акадэміка Мара, падчас навучання ў аспірантуры — супраць антынарманізма, якія панавалі ў поглядах савецкіх археолагаў ў пытаннях паходжання Кіеўскай Русі. Два дзесяцігоддзі выкладаў на кафедры археалогіі Ленінградскага ўніверсітэта. У 1981 годзе КДБ распачаў крымінальную справу супраць навукоўца, і ён быў асуджаны.

Пасля вызвалення ў 1982 годзе Клейн быў пазбаўлены навуковай ступені і звання, яго доўга не прымалі на працу і не давалі выкладаць. Толькі ў гады перабудовы ён пачаў выкладаць за мяжой, а пасля распаду Саюза стаў прафесарам СПБГУ і да 1997 года выкладаў у Еўрапейскім універсітэце. Пасля выхаду на пенсію ў 70-гадовым узросце Клейн працягнуў выкладанне ў замежных універсітэтах. У цяперашні час (2011 год) Клейн працягвае актыўную пісьменніцкую працу, публікуючы як навуковыя, так і публіцыстычныя артыкулы.

Зноскі
------

1. ↑  Лев Клейн // РИА Новости — Россия сегодня, 1941. Праверана 8 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15294742'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q821172'></a>
2. 1 2 3 4  Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CONOR: 5919843 · GND: 115440410 · ISNI: 0000000115869954 · LCCN: n85179421 · NKC: js2005312132 · NTA: 07059600X · NUKAT: n02092107 · LIBRIS: 328478 · SUDOC: 10709052X · VIAF: 3200042 |

 |
**Капучынэ** (фр. Capucine, сапраўднае імя Жэрмен Элен Ірэн Лефеўр, фр. Germaine Hélène Irène Lefebvre; 6 студзеня 1928, Сен-Рафаэль, Вар, Францыя — 17 сакавіка 1990, Лазана, Швейцарыя) — французская актрыса і мадэль. Намініравалася на «Залаты Глобус» (1961). Найбольш вядомая дзякуючы ролі Сімон Клузо ў фільме «Ружовая Пантэра» (1963), дзе Капучынэ сыграла ў пары з Пітэрам Селерсам. Шырокаму колу гледачоў знаёмая дзякуючы фільму «Блеф» (1976) з Адрыяна Чэлентана і Энтані Куінам, у якім Капучынэ выканала ролю Бель Дзюк.

Біяграфія
---------

Капучыне дэбютавала ў кіно ў 1948 годзе, сыграўшы ролю пакаёўкі ў фільме «Двухгаловы арол» Жана Както. У фільме Жака Бекера «Спатканне ў ліпені» (1949) яе імя нават не згадвалася ў тытрах, — але на здымках яна пазнаёмілася з акцёрам П’ерам Трабо і праз год яны пажаніліся. Гэты шлюб працягнуўся шэсць месяцаў і быў першым і апошнім у жыцці актрысы.

У 1950-я гады Капучынэ амаль не здымалася ў кіно, зрэдку з’яўлялася на экране ў невялікіх ролях, працягвала працаваць мадэллю.

У 1958 годзе актрыса падпісала кантракт з «Columbia Pictures», а ў 1960 годзе адыграла сваю першую англамоўную ролю ў біяграфічным фільме Чарлза Відара і Джорджа К’юкара пра Ферэнца Ліста «Бяскончная песня», — ёй дасталася роля каханай кампазітара, княгіні Караліны Вітгенштэйн. У 1961 годзе за гэтую працу Капучынэ была намінаваная на «Залаты глобус».

На працягу наступных двух гадоў Капучынэ была занята ў шасці вялікіх галівудскіх пастаноўках, а ў 1962 годзе пераехала ў Швейцарыю. Актрыса працягвала здымацца ў Еўропе да самай смерці. У 1963 годзе Капучынэ знялася ў пары з Пітэрам Селерсам у камедыі Блейка Эдвардса «Ружовая Пантэра», — гэтая яе роля найбольш вядомая сусветнаму гледачу. Пазней Капучынэ з’явілася ў працягах фільма «След Ружовай Пантэры» (1982) і «Праклён Ружовай Пантэры» (1983).

У сярэдзіне 1960-х гадах Капучынэ сустрэла акцёра Уільяма Холдэна. Нягледзячы на тое, што Холдэн быў жанаты з актрысай Брэндэ Маршал, яны сустракаліся на працягу двух гадоў, пасля чаго расталіся сябрамі і падтрымлівалі добрыя адносіны да смерці Холдэна ў 1981 годзе.

У 1960-я-1970-я гады актрыса шмат здымалася. Яе партнёрамі былі Пітэр О’Тул, Рэкс Харысан, Жан-Поль Бельмандо, Марчэла Мастраяні, Вудзі Ален, Арнела Муці, Чарлз Бронсан, Тасіра Міфунэ і іншыя зоркі экрана. У 1969 годзе Капучынэ знялася ў «Сатырыконе» Федэрыка Феліні.

У 1976 годзе ў фільме Серджа Карбучы «Блеф» Капучынэ выканала ролю аферысткі Бель Дзюк, саперніцы і аб’екта рамантычнага захаплення героя Энтані Куіна, старога махляра Філіпа Бэнга.
**Урад Украінская Народная Рэспубліка у выгнанні**, або **Дзяржаўны Цэнтр Украінскай Народнай Рэспублікі (ДК УНР)** — сукупнасць украінскіх органаў заканадаўчай і выканаўчай улады, якая пасля савецка-ўкраінскай вайны і ўтварэння УССР знаходзіліся спачатку часткова (канец 1919 года), а з канца 1920 г. цалкам па-за межамі УНР, на тэрыторыі Польскай Рэспублікі ў Тарнаве (некаторыя ўстановы ў Чэнстахове); пазней дзяржаўныя ўстановы дзейнічалі ў гарадах Варшава, Парыж, Веймар, Бад-Кісінген, Мюнхен, Філадэльфія. 10-я Надзвычайная Сэсія УНР прызнала дзяржаву Украіну правапераемніцай Дзяржаўнай Рады УНР у выгнаньні і прыняла рашэньне аб перадачы паўнамоцтваў і атрыбутаў дзяржаўнай улады новаабранаму прэзідэнту Украіны.

Зноскі
------

1. ↑  Закон України «Про правовий статус та вшанування пам'яті борців за незалежність України у XX столітті» **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 21 вересня 2017. Праверана 25 липня 2016.
2. ↑  *Плав'юк М.* Державний центр УНР на еміграції (ДЦ УНР) Архівавана 17 серпня 2016.
**Ліпнікі** — курганны могільнік перыяду ранняга Сярэднявечча каля вёскі Ліпнікі Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці.

Апісанне
--------

Уяўляе сабой 16 насыпаў дыяметрам 6—12 м, вышынёй 0,8—2 м. Насыпы здзірванелі, каля іх асноў прасочаны раўкі. Могільнік складаецца з дзвюх груп: у першай 14 паўсферычных насыпаў, у другой, якая знаходзіцца за 0,1 км на паўднёвы усход ад першай, 2 насыпы. Курганы часткова пашкоджаны скарбашукальнікамі.

Курганны могільнік каля в. Ліпнікі выявіла і абследавала ў 1981 годзе Н. М. Дубіцкая. Сведкі атрыманы ад мясцовага насельніцтва, сярод якога курганы вядомы як «Шведскія могілкі». Раскопкі не праводзіліся.

Зноскі
------

1. ↑  Курганны могільнік перыяду сярэднявечча, в. Ліпнікі **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 студзеня 2022. Праверана 13 ліпеня 2021.

Спасылкі
--------

* Ліпнікі (курганны могільнік) на сайце «Архіварта»
| Зеленалужская лінія |
| --- |
| умоўныя абазначэнні |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *Зялёны Луг (праект)* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *Кальцова (праект)* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *Івана Мележа (праект)* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *Парк Дружбы Народаў (праект)* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *Камароўская (праект)* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *Пярэспа (праект)* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | *Прафсаюзная (праект)* |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 | Доступ для людзей з абмежаванымі магчымасцямі | Юбілейная плошча |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 | Доступ для людзей з абмежаванымі магчымасцямі | Плошча Францішка Багушэвіча |
|  |  | 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |

 | Доступ для людзей з абмежаванымі магчымасцямі | Вакзальная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 | Доступ для людзей з абмежаванымі магчымасцямі | Кавальская Слабада |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Аэрадромная |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Немаршанскі Сад |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | ЦЧ-3 «Слуцкае» |
|  |  | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |  | Слуцкі Гасцінец |
|  |  |  |  |  |  |  |

 |

**ЦЧ-3 «Слуцкае»** — электрадэпо, якое будуецца для Мінскага метрапалітэна каля жылых раёнаў Курасоўшчына і Сярова, на тэрыторыі былой аўтабазы. Адкрыццё запланавана на 2023 год. Па планах прызначана для абслугоўвання Зеленалужскай лініі. З’езд у дэпо будзе знаходзіцца за станцыяй Немаршанскі Сад.

Праект і будаўніцтва
--------------------

У склад дэпо ўвойдуць дзясяткі аб’ектаў, прызначаных для нармальнага функцыянавання «зялёнай» лініі метрапалітэна. Станам на верасень 2022 года самыя значныя аб’екты ўжо ўзводзяць у маналіце і металаканструкцыях — адстойна-рамонтны корпус з майстэрнямі, пост электрычнай цэнтралізацыі, СТПд з кампрэсарнай, а таксама памяшканні для мыйкі і афарбоўкі цягнікоў. У склад комплексу таксама ўвойдуць складскія памяшканні, ачышчальныя збудаванні, спортпляцоўка і дзве аўтастаянкі на 36 і 24 машына-месцы для персаналу.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2   Архівавана 14 ліпеня 2022.
**Крыстафер Такер** (англ.: Christopher Tucker; нар. 31 жніўня 1971) — амерыканскі камедыйны акцёр, які таксама выступае ў жанры cтэндап. Найбольш вядомы дзякуючы ролі дэтэктыва Джэймса Картэра ў трылогіі «Гадзіна пік», «Гадзіна пік 2» і «Гадзіна пік 3», а таксама фільмам «Пятніца», «Пяты элемент» і «Мой хлопец — псіх».

Першы поспех прыйшоў да Такера пасля таго, як ён сыграў адну з галоўных роляў у камедыі «Пятніца» рэжысёра Ф. Гэры Грэя. Але гледачы ўсяго свету запомнілі Крыса Такера пасля «Пятага элемента» (1997) Люка Бесона.

Калі ў 1998 годзе на экраны выйшаў фільм Брэта Ратнера «Гадзіна пік», зрабілася зразумелым, што поспех Такера ў «Пятым элеменце» не быў выпадковасцю. Пасля гэтага Крыс Такер не з’яўляўся на кінаэкране тры гады, нават у «Наступнай пятніцы» (2000) Стыва Кара — працягу «Пятніцы», якая праславіла акцёра, — ён не здымаўся.

У 2006 годзе Такер заключыў кантракт, па якім за ўдзел у фільме «Гадзіна пік 3» ён атрымліваў беспрэцэдэнтны ганарар — 25 мільёнаў долараў. Такім чынам, Крыс Такер стаў тады самым высокааплатным галівудскім акцёрам.

У 2012 годзе Крыс зняўся ў фільме «Мой хлопец — псіх».

Фільмаграфія
------------

| Год |  | Беларуская назва | Арыгінальная назва | Роля |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | ф | Пяты элемент | *The Fifth Element* | Рубі Род
 |

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (англ.)
* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Крыс Такер

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Twitter |
| Фота, відэа і аўдыё | Last.fm |
| Тэматычныя сайты | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Internet Movie Database · КиноПоиск · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Notable Names Database |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 140212614 · CONOR: 137530723 · GND: 1046973967 · ISNI: 000000007839942X · LCCN: no99025087 · NKC: jx20050513015 · NLP: a0000001916898 · NTA: 310207185 · SUDOC: 203644735 · VIAF: 2669588 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Аўрамаў.

**Аўрамаў** (укр.: Аврамів, руск.: Аврамов) — скасаваны хутар у Любарскай[uk] воласці Наваград-Валынскага[uk] і Палонскага[uk] паветаў Валынскай губерні і Панасаўскім[uk] сельсавеце Любарскага раёна Жытомірскай[uk] і Бэрдычаўскай[uk] акруг.

Насельніцтва
------------

У 1906 годзе было там 8 двароў і 49 жыхароў, у 1923 годзе вылічалася 63 асобы, двароў — 19.

Па выніках перапісу насельніцтва СССР[uk], на 17 снежня 1926 года колькасць жыхароў складала 62 асобы, сярод іх 28 мужчын і 34 жанчыны, за нацыянальнасцю: украінцы — 60, палякі — 2. Колькасць гаспадарак — 15.

Гісторыя
--------

Заснаваны ў 1850 годзе. У 1906 годзе хутар уваходзіў у склад Любарскай воласці Наваград-Валынскага павета Валынскай губерні. Адлегласць да павятовага цэнтра, г. Наваграда-Валынскага, складала 97 вёрст, да валасной управы ў мястэчку Любар — 8 вёрст. Паштовае аддзяленне — Любар.

У сакавіку 1921 года Любарская воласць уключана ў склад новаўтворанага Палонскага павета. У 1923 годзе хутар увайшоў у склад новаўтворанага Панасаўскага сельсавета, які 7 сакавіка 1923 года быў уключаны ў склад новаўтворанага Любарскага раёна Жытомірскай акругі. Размяшчаўся за 8 вёрст ад раённага цэнтра мястэчка Любар і 2 вярсты ад цэнтра сельсавета сяла Панасіўка. У чэрвені 1925 года Любарскі раён пераведзены ў Бярдзічаўскую акругу. Адлегласць да акруговага цэнтра, горада Бярдзічаў, складала 52 вярсты, да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Пэчаніўка[uk] — 18 вёрст.

На 1 кастрычніка 1941 года на ўліку населеных пунктаў не значыўся.

Крыніцы
-------

1. 1 2  Список населенных мест Волынской губернии. **(нявызн.)**. *Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны* c. 133.  Житомир: Волинская губернская типография. 1906. Архівавана з першакрыніцы 14 декабря 2017. Праверана 30 декабря 2020.
2. 1 2  Материалы по административно-территориальному делению Волынской губернии 1923 года (руск.). *Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны* с. 158.  Издание Волынского Губернского Отдела Управления. Житомир. 1923. Архівавана з першакрыніцы 5 октября 2021. Праверана 10 июля 2021.
3. 1 2 3  Список населених пунктів Бердичівської округи (Попередні дані Всесоюзного перепису населення 17-XII 1926 р.) (укр.). *Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны* с. 132-133.  Бярдзічаў. 1927. Архівавана з першакрыніцы 21 ноября 2021. Праверана 29 ноября 2021.
4. 1 2  *Кондратюк Р. Самолюк Д. Табачник Б.*. Адміністративно-територіальний устрій Житомирщини 1795-2006 роки. Довідник: офіційне видання (укр.). *Інстытут гісторыі Украіны НАН Украіны* с. 8, 101, 189, 523.  Житомир: «Волинь», 2007. Архівавана з першакрыніцы 8 октября 2021. Праверана 30 декабря 2020.
**Эфіопская камісія па правах чалавека** або **ЭКПЧ** (амх.: የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን) — установа ўрада Эфіопіі, што займаецца заахвочваннем правоў чалавека і расследаваннеи іх парушэнняў. Была заснавана 4 ліпеня 2000 года ў якасці аўтаномнага органа, падсправаздачнага Палаце народных Прадстаўнікоў, ніжняй палаце федэральнага парламента краіны. У 2004 годзе парламент прызначыў першага галоўнага камісара ЭКПЧ.

Зноскі
------

1. ↑  "Mission and Values". Ethiopian Human Rights Commission. Архівавана з арыгінала 16 чэрвеня 2019. Праверана 3 лютага 2021.
2. ↑  Skirting Human Rights Violations: Recommendations for Reform of the Ethiopian Human Rights Commission **(нявызн.)**. *Amnesty International*. Архівавана з першакрыніцы 3 мая 2020. Праверана 24 November 2020.
3. ↑  Who we are - Ethiopian Human Rights **(нявызн.)**. *web.archive.org* (24 снежня 2018). Архівавана з першакрыніцы 24 снежня 2018. Праверана Dec 24, 2020.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
Акантыт
Прустыт
**Сярэ́браныя ру́ды** — прыродныя мінеральныя ўтварэнні, у якіх утрыманне серабра робіць эканамічна і тэхнічна абгрунтаваным іх прамысловае выкарыстанне.

Вядомы больш за 60 мінералаў серабра. Галоўныя мінералы сярэбраных руд: аргентыт, піраргірыт, полібазіт, прустыт, стэфаніт, электрум, галеніт з дамешкамі серабра. Адрозніваюць два тыпы радовішчаў сярэбраных руд: уласна сярэбраныя і комплексныя сярэбразмяшчальныя (радовішчы каляровых і высакародных металаў, з якіх серабро здабываюць адначасна з імі).

Сярэбраныя руды звязаны з гранітоідамі, вулканічнымі і субвулканічнымі пародамі. Уласна сярэбраныя руды сустракаюцца рэдка і маюць невялікае значэнне ў сусветных запасах і аб’ёмах здабычы. У комплексных сярэбразмяшчальных радовішчах засяроджана 70 % сусветных запасаў. Галоўныя радовішчы прымеркаваны да так званага Вялікага сярэбранага пояса Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.

Сусветныя агульныя запасы сярэбраных руд (у пераліку на метал) па 67 краінам складаюць 1003,9 тыс. т (2006), пацверджаныя — 670,2 тыс. т, з іх у Расіі 70,1 тыс. т, Польшчы 66 тыс. т, ЗША 52,1 тыс. т, Мексіцы 46,5тыс. т, Таджыкістане 44 тыс. т, Балівіі 41,6 тыс. т, Перу 36,2 тыс. т, Казахстане 29 тыс. т, Аўстраліі 26,4 тыс. т, Чылі 21,7 тыс. т, Аргенціне 20,4 тыс. т, Канадзе 20,2 тыс. т, Інданезіі 17,1 тыс. т, Японіі 16 тыс. т, Іспаніі 14 тыс. т, Манголіі 13,5 тыс. т, ПАР 13 тыс. т, Узбекістане 10 тыс. т. Асноўныя аб’ёмы здабычы і вытворчасці серабра належаць ЗША, Канадзе, Перу, Мексіцы і Аўстраліі.

Зноскі
------

1. 1 2 3  БелЭн 2002.
2. 1 2 3 4  Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2004—2017.
3. 1 2 3  ВСЭ 1976.

Літаратура
----------

* Сярэ́браныя ру́ды // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 358. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Сере́бряные ру́ды / Мирлин Г. А. // Т. 23. Сафлор — Соан. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — С. 300. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) |
**Аруку** (стар.-перс.: Harriukqa/Hariuwuka, па-асірыйску: *A-ru-uk-ku*, па-арамейску: *ʾrywk*, грэч. Arioukes; каля 656 да н.э. - ?) - старэйшы сын караля Кураса Парсумаскага. У 639 да н.э. пасля захопу асірыйскім каралём Ашурбаніпалам Сузаў быў накіраваны як закладнік сваім бацькам у знак прызнання вяршынства Асірыі ў Ніневію, дзе, верагодна, і памёр.

Бацька Аруку, Курас з Парсумасу традыцыйна асацыюецца з Курашам з Парсы, больш вядомым як персідскі кароль Кір I. У такім разе нараджэнне Кіра прыпадае на 680—675 да н.э. Тым не менш, сёння дадзеная ідэнтыфікацыя ставіцца пад пытанне, перш за ўсё праз магчымы ўзрост Кіра І. Да таго ж, накіраванне Аруку ў Ніневію звязваецца не з падпарадкаваннем Персіі Асірыяй, а з усталяваннем сяброўскіх адносін між суседнімі краінамі. Апроч таго, ставіцца пад пытанне само прачытанне імя Аруку, асацыяцыя Парсумашу з Парсай (Персіяй), а Кураса з Кірам.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* ARUKKU(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ляховіч.
**Валянціна Антонаўна Ляховіч** (нар. 3 мая 1945, ст. Дзівенская, Гатчынскі раён, Ленінградская вобласць) — беларускі мастак.

Біяграфія
---------

Скончыла мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава (1969). Удзельніца мастацкіх выстаў з 1967 года. Працавала на Віцебскім камбінаце мастацтваў. Выкладала на мастацка-графічным факультэце ВДУ імя П. М. Машэрава. Член Саюза мастакоў СССР (1973), Беларускага саюза мастакоў. Жыве ў Віцебску.

Працуе пераважна ў акварэлі, змяшанай тэхніцы, стварае аб'екты.

Творчасць
---------

Сярод работ: акварэлі «Восень» (1966), «Куток старога Віцебска» (1972), «Свята на Дзвіне» (1982), «Лучоса ўвечар» (1984), трыпціх «Ранняя вясна» (1976); абстрактныя «Калаж» (1989), «Разбураны свет» (1991), «Мастак і час» (1994), «Стварэнне свету» (1997), «Вялікая хваля» (2002), «Малітва» (2008), «Два сусветы ёсць у чалавека…» (2008); серыя «Жанчына і папугай» (1993). Аўтар аб'ектаў «Рыба» (2005), «Чалавек-дрэва» (2006), «Энергія» (прысвячэнне Фернану Лежэ) (2010), «Руды мастак» (2010) і інш.

Творы мастачкі знаходзяцца ў Віцебскім мастацкім музеі, музеі Марка Шагала (Віцебск), Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва (Мінск, Беларусь), Полацкай карціннай галерэі (Беларусь), музеі Verenzhain (Германія), галерэі «Урбан» Сарагоса (Іспанія).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Цыбульскі, М. Л. Ляховіч Валянціна Антонаўна / М. Л. Цыбульскі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн. : БелЭН, 1999. — Т. 9. — С. 437.
* Ляховіч Валянціна Антонаўна // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн. : Беларус. Сав. Энцыкл. 1986. — Т. 3. — С. 332—333.
* Цыбульский, М. Л. Ляхович Валентина Антоновна / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 95.
**Ютаўскі тэхналагічны ўніверсітэт** (англ.: Utah Tech University) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сент-Джордж у штаце Юта, ЗША.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Установа пачалася як Акадэмія Святога Георгія, заснаваная ў 1911 годзе мармонамі. Пазней яна стала дзяржаўнай вучэльняй сістэмы вышэйшай адукацыі штата Юта. Да 2000 года гэта быў двухгадовы малодшы каледж пад назвай Каледж Дзіксі. У 2021 годзе пасля спрэчак з нагоды выкарыстання тэрміна «Дзіксі» ў назве школы заканадаўчы орган штата ўхваліў законапраект, які дазволіў вчэльне стаць тэхналагічным універсітэтам.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж навук пра здароўе
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук
* Каледж прыродазнаўчых навук, інжынерыі і тэхналогій
* Універсітэцкі каледж

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Юта

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
Серэкіяй, царкоўны крыж
Крыж у Швянібрасцісе, Кедайняйскі раён
**Крыждзірбісце** — традыцыйнае літоўскае мастацтва апрацоўкі і ўпрыгажэння крыжоў. Уключана ЮНЕСКА ў Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва.

Выраб крыжоў складае важную частку літоўскай культуры. Хоць у цяперашні час яны звязаны з каталіцкай рэлігіяй — асноўнай рэлігіяй літоўцаў — літоўскія крыжы бяруць пачатак з дахрысціянскіх вераванняў літоўцаў і звязаны з язычніцкімі слупамі, якія сімвалізуюць сусветнае дрэва. На думку безыменнага аўтара з сайта *travel.lt*, пасля ўваходжання Літвы ў склад Расійскай імперыі ў пачатку XIX стагоддзя узвядзенне крыжоў было забаронена, а крыжы сталі таксама адным з сімвалаў літоўскага народа. Узвядзенне крыжоў было таксама забаронена ў савецкі перыяд.

Звычайна крыжы выразаюцца з дуба, часам ўтрымліваюць таксама металічныя элементы. Майстры, якія вырабляюць крыжы, былі вандроўнымі рамеснікамі і перамяшчаліся па ўсёй краіне. Самым знакамітым разьбяром крыжоў быў Вінцас Свірскіс (1835-1916), ад якога захавалася каля 50 крыжоў.

Стылізаваныя крыжы (літ.: Lietuviškasis kryžius) ставілі ля дарог, на могілках, каля дамоў, а таксама каля цэркваў. Крыжы маглі спалучаць элементы архітэктуры, скульптуры, жывапісу і мастацкага кавання, і былі вышынёй ад аднаго да пяці метраў. Часта літоўскія крыжы ўтрымліваюць сімвалы сонца, геаметрычныя сімвалы, выявы раслін, птушак, а таксама дрэва жыцця. Часам каля іх ставяць невялікія статуі. Крыжы сустракаюцца па ўсёй Літве, але іх асабліва шмат у Жамойці, Аўкштайціі і Дзукіі.

Каля Шаўляя размешчана Гара крыжоў — пагорак, на якім устаноўлены каля 50 тысяч крыжоў.

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Літоўскія традыцыйныя крыжы на Вікісховішчы |

Зноскі
------

1. ↑  Cosmology of the Ancient Balts — 3. The concept of the World-Tree Архівавана 28 ліпеня 2013. (from them 'lithuanian.net' website. Accessed 2008-12-26.)
2. 1 2 3  The Official Lithuanian Travel Guide
**Баменда** (таксама вядомы як **Абаква** і **Манкон**; англ.: Bamenda, фр.: Bamenda) — горад у Камеруне, адміністрацыйны цэнтр Паўночна-Заходняга рэгіёна і дэпартамента Мезам. Насельніцтва — 269 тысяч чалавек (2005). Горад размешчаны за 366 км на паўночны захад ад сталіцы Камеруна, горада Яўндэ і вядомы сваім прахалодным кліматам, пагорыстай мясцовасцю і маляўнічым становішчам.

Як і ў любым цэнтры рэгіёна, у Бамендзе размешчана мноства рынкаў, банкаў і офісаў. Асновай прамысловасці з’яўляецца перапрацоўка сельскагаспадарчай прадукцыі, галоўным чынам кавы. У Бамендзе размешчана некалькі культурных аб’ектаў, такіх як палац Манкон, з нядаўна пабудаваным музеем, а таксама палац Балі, на тэрыторыі якога маюцца старажытныя архітэктурныя збудаванні.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12045406n · GND: 4382384-1 · LCCN: n85370215 · VIAF: 147824595 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Рахманаў.
**Аляксандр Аляксандравіч Рахманаў** (нар. 25 ліпеня 1976, Віцебская вобласць) — намеснік дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь (з 2019).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 25 ліпеня 1976 года ў Віцебскай вобласці. У 1998 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства». З 1998 года працаваў у Віцебску ў аддзеле па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю. З 2000 па 2004 гады працаваў у пракуратуры Брэсцкай вобласці, быў пракурорам аддзела, у 2004 годзе заняў пасаду намесніка начальніка ўпраўлення Следчага камітэта МУС па Брэсцкай вобласці.

З 2007 па 2012 гады працаваў у дзяржаўным сакратарыяце Савета бяспекі, дзе займаўся нарматыўна-прававым забеспячэннем і удзелам у распрацоўцы нарматыўна-прававых актаў, якія тычацца пытанняў арганізацыі, забеспячэння расследавання спраў, унясення зменаў у Крымінальны і Крымінальна-працэсуальны кодэксы.

З 28 лістапада 2011 года па 11 чэрвеня 2019 года з’яўляўся начальнікам упраўлення Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Брэсцкай вобласці. 4 сакавіка 2017 года А. А. Рахманаву было прысвоена спецыяльнае званне генерал-маёра юстыцыі.

З 11 чэрвеня 2019 года з’яўляецца намеснікам дзяржаўнага сакратара Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь, курыруе дзейнасць сілавога блока: падраздзяленняў Міністэрства ўнутраных спраў, Следчага камітэта, Генеральнай пракуратуры, Міністэрства па надзвычайных сітуацыях.

18 снежня 2023 года Рахманава дадалі ў санкцыйны спіс Еўрапейскага саюза, накіраваны супраць асоб, якія маюць дачыненне да ўварвання Расіі ва Украіну. Праз некалькі дзён пасля гэтага да еўрапейскага пакета санкцый далучылася Швейцарыя, а ў лютым 2024 года – Албанія, Боснія і Герцагавіна, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Малдова, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя, Украіна.

Заўвагі
-------

1. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 28 ноября 2011 года № 552 «О назначении А. А. Рахманова»
2. ↑  Указ Президента Республики Беларусь от 11 июня 2019 г. № 230 «Об А. А. Рахманове»
3. ↑  Заместителем госсекретаря Совета безопасности назначен Александр Рахманов
4. ↑  ЭЗ прыняў 12-ы пакет санкцыяў адносна Расеі і Беларусі, у сьпісе 12 беларускіх чыноўнікаў і вайскоўцаў **(нявызн.)**. *Беларуская служба Радыё «Свабода»* (18 снежня 2023). Праверана 2 сакавіка 2024.
5. ↑  Швейцарія приєдналася до 12-го пакета санкцій ЄС проти Росії (укр.). *Еўрапейская праўда* (22 снежня 2023). Праверана 2 сакавіка 2024.
6. ↑  Statement by the High Representative on behalf of the EU on the alignment of certain countries concerning restrictive measures in respect of actions undermining or threatening the territorial integrity, sovereignty and independence of Ukraine (англ.). *Савет Еўрапейскага саюза* (8 лютага 2024). Праверана 29 лютага 2024.
**Аршанская газета** — раённая газета Аршанскага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1917 года. Заснавальнікі: Аршанскі раённы выканаўчы камітэт і Аршанскі раённы Савет дэпутатаў.

Гісторыя
--------

Пачынала яна як «Известия рабочих, солдатских и крестьянских депутатов Оршанского района». Першы нумар газеты выйшаў 14 мая 1917 года. У лютым 1918 года ў сувязі з набліжэннем нямецкіх войскаў да Оршы выхад газеты на кароткі час спыніўся. У сакавіку 1918 «Известия» былі адноўлены.

3 кастрычніка 1918 года замест «Известий» пачынае выдавацца новая газета «Набат», якая выходзіла на 4 палосах малога фармату з перыядычнасцю выхаду штодзённа, акрамя нядзелі.

3 1 мая 1921 года ў сувязі з заканчэннем грамадзянскай вайны выданне «Набата» спыняецца і пачынае выходзіць газета «Известия». У сувязі з уваходжаннем Аршанскага павета ў склад Смаленскай губерні[*удакладніць*] РСФСР з 1923 года выданне «Известий» спыняецца.

У 1924 годзе Орша вяртаецца ў склад БССР і 26 верасня 1925 года выйшаў пробны, так званы «нулявы нумар» газеты «Камуністычны шлях». Газета спачатку выдавалася на рускай і беларускай мовах, але паступова перайшла толькі на беларускую. Фармат — 4 паласы на аркушах вялікага памеру, перыядычнасць выхаду — 2 разы на тыдні (у чацвер і нядзелю), наклад 3500 асобнікаў.

У кастрычніку 1930 года па невядомых прычынах выхад «Камуністычнага шляху» спыняецца. 3 другой паловы кастрычніка пачынае выходзіць новая газета «Змычка». Фармат — 4 паласы на вялікіх аркушах, перыядычнасць выхаду — 3 разы ў 10 дзён.

У сакавіку 1931 года газета «Змычка» была перайменавана ў «Ленінскі прызыў», назва якой існавала да 1991 года. У 1991 годзе «Ленінскі прызыў» стаў «Аршанскай газетай».

У «Аршанскай газеты» пачыналі свой жыццёвы і творчы шлях такія вядомыя беларускія пісьменнікі, як У. Корбан, У. Караткевіч, Я. Васілёнак, А. Міронаў, М. Садковіч, А. Стаховіч, Я. Сіпакоў, Л. Калодзежны.

Рэдактары
---------

* Настасся Аляксандраўна Турок.

Гл. таксама
-----------

* Телеком-экспресс
* Трыбуна тэкстыльшчыка

Зноскі
------

1. ↑  О редакции
2. ↑  Аршанская газета, Аршанскі раён. г. Орша

Літаратура
----------

* Аршанская газета // Сродкі масавай інфармацыі Віцебскай вобласці : буклет / тэкст Л. Д. Мышлёнак. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2003. — С. 8.
* Аршанская газета // Сродкі масавай інфармацыі Віцебскай вобласці : буклет / тэкст Л. Д. Мышленак. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2004. — С. 8.
* Аршанскай газеце — 95 // Аршанская газета. — 2012. — 30 чэрв. — С. 6.
* На острие пера // Аршанская газета. — 2012. — 5 студз. — С. 3.
* Наша гісторыя: Аршанскай газеце — 85 // Аршанская газета. — 2001. — 6 снеж. — С. 1-2.
* Николайчук, А. Про себя… любимых / А. Николайчук // Аршанская газета. — 2001. — 5 мая. — С. 1-2.
**«Наша Талачыншчына»** — раённая газета Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1931 года. Заснавальнікі: Талачынскі раённы выканаўчы камітэт і Талачынскі раённы Савет дэпутатаў.

Гісторыя
--------

Першы нумар раённай газеты выйшаў 15 сакавіка 1931 года пад назвай «Калгаснік Талачыншчыны».

З чэрвеня 1938 года па студзень 1960 год газета выходзіла пад назвай «Чырвоны хлебароб», на працягу наступных двух гадоў — «Ленінец», з красавіка 1962 года па люты 2001 год — «Сцяг Ільіча». З сакавіка 2001 года мае сучасную назву — «Наша Талачыншчына».

У гады Вялікай Айчыннай вайны ў 1943—1944 гадах выдавалася падпольна. За два гады выйшла больш за 40 нумароў газеты, было надрукавана 500 экзэмпляраў. 15 сакавіка 1943 года выйшаў першы ваенны нумар «Чырвонага хлебароба». Распаўсюджвалася газета праз падпольную сетку партыйных і камсамольскіх арганізацый, праз патрыятычныя групы, якія дзейнічалі ў населеных пунктах і гарнізонах праціўніка.

У калектыве газеты працавалі вядомыя журналісты: Н. Пашкевіч, А. Пахамовіч, У. Скапа, Г. Каралёў, Э. Дамарацкі і іншыя.

Рэдактары
---------

* А. П. Пахамовіч
* Уладзімір Рыгоравіч Скапа - беларускі журналіст
* Віктар Мікалаевіч Бірукоў

Зноскі
------

1. ↑  Наша Талачыншчына, газета. Талачынскі раён, г. Талачын
2. ↑  Газета

Літаратура
----------

* Бирюков, В. Н. «Наша Талачыншчына» / В. Н. Бирюков // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 179.
* Кузьміч, А. Старонкі гісторыі, старонкі жыцця / А. Кузьміч // Наша Талачыншчына. — 2011. — 12 сак. — С. 6.
* Раёнка клікала ў бой // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі,1988. — С. 178—180.
* Телятко, Е. Районка молодости нашей / Е. Телятко // Наша Талачыншчына. — 2006. — 15 сак. — С. 2.
Фасад будынка цэнтра
**Гарвард-Смітсанаўскі цэнтр астрафізікі** (англ.: Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, *CfA*) — адна з найбуйнейшых у свеце астрафізічных арганізацый. Вучоныя, якія ўваходзяць у яе, працуюць у рамках шырокіх даследчых праграм у вобласці астраноміі, астрафізікі, навук аб зямлі і космасе і выкладання прыродазнаўчых навук. Сваёй галоўнай задачай цэнтр абвяшчае паглыбленне ведаў пра Сусвет і разуменне яго прынцыпаў шляхам навуковых даследаванняў і развіцця астранамічнай і астрафізічнай адукацыі.

Цэнтр быў заснаваны ў 1973 годзе для супрацоўніцтва паміж Смітсанаўскім інстытутам і Гарвардскім універсітэтам. У яго склад уваходзяць Абсерваторыя Гарвардскага каледжа і Смітсанаўская астранамічная абсерваторыя. Асноўны будынак цэнтра размешчаны ў Кембрыджы (штат Масачусетс, ЗША), кіраванне спадарожнікамі ажыццяўляецца з розных пунктаў зямнога шара. Пад кіраўніцтвам Гарвард-Смітсанаўскага цэнтра астрафізікі створаны Цэнтр малых планет.

Кіраўнікі
---------

* Джордж Філд: 1973—1982
* Ірвін Шапіра: 1982—2004
* Чарлз Элкак: 2004—цяперашні час

Факты
-----

Астэроід 10234 Sixtygarden быў названы ў гонар адрасу цэнтра.

Зноскі
------

1. ↑  "Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics Celebrates 25 Years". Harvard University Gazette. 1998-10-15. Архівавана з арыгінала 18 красавіка 2016. Праверана 2007-02-26.
2. ↑  "Alcock to lead the CfA: Astrophysicist noted for 'dark matter' studies to take helm at observatories". Harvard Gazette. 2004-05-20. Праверана 2007-12-25.
3. ↑  (10234) Sixtygarden **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Klet Observatory (23 лістапада 1999). Архівавана з першакрыніцы 23 мая 2012. Праверана 25 снежня 2007.
4. ↑  Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (10001)-(15000) **(нявызн.)**(недаступная спасылка).  Central Bureau for Astronomical Telegrams (CBAT) and Minor Planet Center (MPC). Архівавана з першакрыніцы 20 сакавіка 2012. Праверана 25 снежня 2007.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Трыбуна працы** — бабруйская раённая газета, орган Бабруйскага райвыканкама і Бабруйскага раённага савета дэпутатаў. Выходзіць двойчы на тыдзень, у сераду і суботу. У складзе рэдакцыі знаходзіцца радыёстанцыя «Бярэзінская хваля». З 24 сакавіка 2003 г. пасаду галоўнай рэдактаркі займае Алена Бегуновіч.

Першы нумар выйшаў 1 студзеня 1982. Першы рэдактар — С. Кобля. Сёння раённая газета «Трыбуна працы» асвятляе дзейнасць раённага выканаўчага камітэта і раённага Савета дэпутатаў, рабочых калектываў. Аб гэтым паведамляецца ў матэрыялах пад рубрыкамі: «Вясеннія работы земляробаў», "Гасцёўня «Трыбуны працы», «На палях раёна». Рэгулярна выпускаюцца тэматычныя старонкі «За здаровы лад жыцця», «ЭПОХА (экология, природа, общество, хроника, афоризмы)», «Твоё подворье, сельчанин», праваслаўны дадатак да газеты «БЛАГОВЕСТ» і старонкі правасуддзя «Фемида и авось». Штотыдзень прэс-групай райвыканкама рыхтуецца інфармацыя, якая размяшчаецца пад рубрыкай «Дзень за днём».

Спасылкі
--------

* Электронная версія газеты на сайце Бабруйскага райвыканкама(недаступная спасылка)
* Друк Бабруйскага раёна(недаступная спасылка)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жук (значэнні).
**Мікалай Аляксандравіч Жук** (1 кастрычніка 1900, Мінск — 25 жніўня 1950, Новасібірск) — дырэктар Новасібірскага электравакуумнага завода № 617 (1941—1950), лаўрэат Сталінскай прэміі (1950).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Скончыў у 1914 годзе Мінскае рамеснае вучылішча, працаваў падручным слесара ў майстэрні, слесарам у дэпо станцыі Мінск. З 1919 года служыў у РСЧА.

З 1925 года слесар, старшыня заўкама прафсаюза, сакратар парткама на Ленінградскім заводзе «Рускі дызель». З 1930 — намеснік дырэктара, у 1933—1938 — дырэктар Ленінградскага завода № 211. У 1935—1937 гадах скончыў два курсы Ленінградскага інстытута павышэння кваліфікацыі гаспадарнікаў.

У пачатку 1938 года арыштаваны па абвінавачванні ў шкодніцтве, праз год вызвалены.

У 1939—1941 памочнік дырэктара завода № 191 па капітальным будаўніцтве (горад Фразіна Маскоўскай вобласці), намеснік начальніка Галоўнага ўпраўлення святлотэхнічнай і электравакуумнай прамысловасці Наркамата электрапрамысловасці СССР.

У 1941 годзе прызначаны дырэктарам эвакуіраванага з Ленінграда ў Новасібірск завода № 617 (электравакуумны завод).

Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга — за забеспячэнне фронту сродкамі радыёсувязі.

Пад яго кіраўніцтвам у 1946 годзе створана ВКБ па распрацоўцы новых відаў лямпаў, а ў 1949 годзе — АКБМ (асобае канструктарскае бюро машынабудавання). За распрацоўку і асваенне вытворчасці ўпершыню ў СССР металакерамічных лямпаў у 1950 годзе прысуджана Сталінская прэмія (у складзе аўтарскай групы).

Абіраўся дэпутатам Ленінградскага і Новасібірскага гарсаветаў, членам Новасібірскага абкама і гаркама УКП(б).

Трагічна загінуў на паляванні 25 жніўня 1950 года.

Літаратура
----------

* Важнейший арсенал Сибири: развитие оборонной промышленности Новосибирской области в годы Великой Отечественной войны. Иван Михайлович Савицкий, В. И Шишкин, Институт истории (Российская академия наук. Сибирское отделение). Изд-во СО РАН, 2005 — Всего страниц: 447. Стр. 430
* Энциклопедия: Новосибирск. Владимир Александрович Ламин. Новосибирское книжное изд-во, 2003 — Всего страниц: 1071

Спасылкі
--------

* Фото  Архівавана 9 ліпеня 2019. стр. 393
* Архівавана 10 жніўня 2019.
**Смілавіцкі дзяржаўны аграрны каледж**  — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. п. Смілавічы Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці.

Гісторыя
--------

Адкрыты ў 1931 годзе як сельскагаспадарчы тэхнікум. З 1935 года — Смілавіцкі тэхнікум раслінаводства і паляводства. У 1960 годзе Смілавіцкі агранамічны тэхнікум пераўтвораны ў зоаветэрынарны. З сакавіка 2002 года — Смілавіцкі дзяржаўны сельскагаспадарчы тэхнікум. У ліпені 2002 года ў выніку рэарганізацыі шляхам аб’яднання Смілавіцкага дзяржаўнага сельскагаспадарчага тэхнікума і Беларускага завочнага сельскагаспадарчага тэхнікума створаны Смілавіцкі дзяржаўны аграрны каледж.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Смиловичский зооветеринарный техникум / Подгот. В. И. Суконкин. ― Минск : Ураджай, 1981. (БА176263)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дароўскі.
**Мікалай Сцяпанавіч Дароўскі** (нар. 1 мая 1924, Курская вобласць — 25 чэрвеня 1944, Бешанковіцкі раён) — Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Са жніўня 1943 года ў дзеючай арміі. Змагаўся на Варонежскім, 1-м і 2-м Прыбалтыйскіх франтах у 67-й гвардзейскай стралковай дывізіі 6-й гвардзейскай арміі.

Вызначыўся ў ходзе Віцебска-Аршанскай наступальнай аперацыі на тэрыторыі Беларусі.

24 чэрвеня 1944 года рота пад яго камандаваннем на падручных сродках пад агнём праціўніка фарсіравала Заходнюю Дзвіну каля вёскі Узрэчча, захапіла плацдарм і на працягу ночы з 24 на 25 чэрвеня ўтрымлівала яго. Загінуў 25 чэрвеня 1944 года, адстойваючы плацдарм.

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена пасмяротна 22 ліпеня 1944 года.

Пахаваны ў брацкай магіле вёскі Узрэчча.

Зноскі
------

1. ↑  Доровский, Николай Степанович
2. ↑  ПОМНІКІ ГІСТОРЫІ

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
**Тахунійская культура** — неалітычная культура Палесціны VIII-V тыс. да н.э. якая змяніла Натуфійскую культуру. Змянілася плямёнамі ярмукскай культуры, які прыйшлі з поўначы.

Атрымала назву ў гонар Вадзі-Тахун, размешчанага ў цэнтральнай Палесціне, дзе ўпершыню была знойдзена характэрная для гэтага перыяду вырабы. Артэфакты гэтай культуры знаходзяць на Іўдзейскіх узгорках і ў пустыні Негеў. Абу-Гош — эталонны помнік тахунійскай культуры. Жан Перо выявіў там рэшткі аднапакаёвых чатырохвугольных жытлаў з канічным дахам. У позні час свайго існавання азначыліся ўстойлівыя сувязі з Егіптам (Тасійская культура). Апошнія тахунійскія прылады тасійскай культуры ў Егіпце, мабыць, адносяцца да 5-му тысячагоддзю да н.э. і нават да пачатку 4-га.

Паводле адной з версій, прарадзімай тахунійцаў была паўднёва-ўсходняя Малая Азія і яны мелі роднасныя сувязі з плямёнамі свідэрскай культуры[*крыніца?*]. Цэнтрам культуры быў Іерыхон Б. Свяцілішчы маюць выгляд мегарона. Асноўным заняткам насельніцтва было земляробства, а таксама паляванне з лукам і стрэламі. Ёсць звесткі пра прыручэнне казы.

Спасылкі
--------

* Тахунійская культура
* Культуры эпохі дакерамічнага неаліту