recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Гістарычная вобласць Грэцыі
**Акарнанія** (грэч. Ακαρνανία) — гістарычная вобласць на заходнім узбярэжжы цэнтральнай часткі Грэцыі, у наш час ном Грэцыі. Абмяжоўвалася з поўначы Амбракійскім залівам, з поўдня — Калідонскім залівам, на ўсходзе, па рацэ Ахелоас межавала з Этоліяй. У моры, каля Акарнаніі размешчаны Ітака, радзіма Адысея, і мноства іншых астравоў. Жыхары Акарнаніі займаліся галоўным чынам земляробствам, вобласць не адыгрывала значнай ролі ў грэчаскай гісторыі. Нягледзячы на прыморскае размяшчэнне жыхары вобласці, у адрозненне ад іншых грэкаў, не захапляліся мараплаўствам. Паводле Апаладора, гарады ў Акарнаніі заснавалі Амфатэр і Акарнан, сыны Алкмеона, навербаваўшы перасяленцаў у Эпіры.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Акарнания // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Сядзібны дом Бабічаў** — сядзіба ў вёсцы Рамшына Сенненскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

У мінулым вёска Рамшына была падзелена на два паселішчы: Вялікае Рамшына і Малое Рамшына. У апошнім знаходзіўся радавы маёнтак Бабічаў — Насекіна.

У 1882 годзе ён перайшоў у спадчыну да Віктара Ігнатавіча Бабіча, які ажаніўся з Марфай Іванаўнай. У сям’і было двое дзяцей — сын Анатоль і дачка Вольга. Анатоль Віктаравіч атрымаў хатнюю адукацыю. У 1913—1916 гадах ён з’яўляўся земскім галосным Сенненскага павятовага сходу. Вольга Віктараўна скончыла медыцынскі інстытут і некаторы час працавала земскім урачом 4-га ўчастка Сенненскага павета. Асноўнай крыніцай даходаў для Бабічаў была карчма, якая прыносіла 150 рублёў у год.

У пачатку ХХ стагоддзя Бабічы ў маёнтку Насекіна пабудавалі сядзібны дом з цэглы ў класічным стылі.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі маёнтак быў нацыяналізаваны. У 1928 годзе Бабічаў раскулачылі і саслалі ў Сібір. Вядома, што ў 1930-х гадах Анатоль Бабіч жыў у сяле Таборы Свярдлоўскай вобласці, працаваў конюхам у мясцовым леспрамгасе. У 1936 годзе рэпрэсаваны.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў сядзібным доме немцы абсталявалі шпіталь для параненых салдат. Пасля вызвалення Сенненшчыны ў будынку знаходзілася школа. Пачатковая школа працавала амаль да канца ХХ стагоддзя. Зараз тут падворак Маркава мужчынскага манастыра ў гонар Святой Троіцы.

Архітэктура
-----------

Дом мае выразныя раздзяленні на чатыры часткі. Фасад упрыгожаны плоскімі калонамі-пілястрамі і дэйтыкуламі (пад дахам). Ганак багата аздоблены калонамі з каменнымі ўпрыгожваннямі і фігурнымі карнізамі, над якімі ўзвышаецца атык у выглядзе мезаніна з шырокім балконам.

У цяперашні час балкон замураваны цэглай. Чатыры часткі фасада праразаюць восем акон прамавугольнага тыпу з фігурнымі карнізамі. Першапачаткова з тыльнага боку будынак меў драўляную галерэю і яшчэ адзін балкон. Недалёка ад будынка знаходзіўся жывапісны пруд, які зараз амаль знішчаны, і меўся сад.

Аб унутраным інтэр’еры дома гаварыць зараз нельга. Вядома толькі, што быў драўляны стол (сталешніца) і крэсла, якія зараз знаходзяцца ў Сенненскім гісторыка-краязнаўчым музеі.

Зноскі
------

1. ↑  Сядзібны дом Бабічаў. — Прыдзвінскі край, 30 верасня 2019.  (бел.)

Літаратура
----------

* Вёска Рамшына. Сядзібны дом Бабічаў / падрыхт. А. Лазюк // Голас Сенненшчыны. — 2018. — 28 крас. — С. 4.
**«Głos znad Niemna»** («Голас з-над Нёмана») — газета, якая выдаецца ў г. Гродна з снежня 1989 на польскай мове Саюзам палякаў на Беларусі. У 1990—1991 гадах выходзіла нерэгулярна, друкавалася ў Польшчы. У 1992 выходзіла два разы на тыдзень, з 1993 — штотыднёва.

Газета асвятляе жыццё палякаў у Беларусі, дзейнасць СПБ, змяшчае матэрыялы па гісторыі, краязнаўстве, літаратурныя творы. З 2005 года, пасля расколу ў СПБ, пачалі выходзіць дзве газеты з такой самай назвай.

Зноскі
------

1. 1 2 3  The ISSN portal — Paris: ISSN International Centre, 2005. — ISSN 1563-3233<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12131129'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q70460099'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мацвееў.

**Дзяніс Уладзіслававіч Мацвееў** (нар. 10 снежня 1977, г. Віцебск, Беларусь) — беларускі валейбаліст і трэнер.

Біяграфія
---------

Выступаў за моладзевую зборную каманды Беларусі, пасля гуляў за «Заходні Буг» (Брэст). У 1998 годзе выступаў за каманду «Орша-БКУУ», потым у 1998 годзе Аляксандр Ягоравіч Пазнякоў запрашае яго ў «Шахтоспецстрой» (цяперашні валейбольны клуб «Шахцёр», г. Салігорск), дзе за сезон каманда выйшла ў найвысокі дывізіён Беларусі.

Скончыў Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава (факультэт фізічнай культуры і спорту). Мінскі інстытут сучасных тэхналогій і маркетынгу (факультэт эканомікі і кіравання прадпрыемствам).

У лістападзе 2019 года ўзначаліў жаночую зборную Беларусі па валейболе.

Палітычныя погляды
------------------

Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Кто с мячом к нам пришел? **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 28 кастрычніка 2021. Праверана 28 кастрычніка 2021.
2. ↑  Денис Матвеев: «Давно понял, что на Урале люди стойкие и волевые» Архівавана 12 кастрычніка 2019.
3. ↑  В Министерстве спорта прошло представление нового главного тренера женской сборной
4. ↑  Стало известно, кто подписал открытое письмо спортсменов, выступающих за власть (руск.)(недаступная спасылка) (24 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 24 лістапада 2020. Праверана 24 лістапада 2020.
5. ↑  Подписи **(нявызн.)**. Праверана 8 снежня 2020.

| ⛭Галоўныя трэнеры  жаночай зборнай Беларусі па валейболе |
| --- |
| 
* Паздняк (1992—2000)
* Казлоў (2000—2007)
* Ганчароў (2007—2009)
* Карполь (2009—2010)
* Ганчароў (2011—2014)
* Хілько (2015—2019)
* Мацвееў (2019—2021)
* Салікаў (2021 — ц.ч.)

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | WorldofVolley |
**Дзяні́савіцкі** — біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння на тэрыторыі Крупскага раёна Мінскай вобласці. Заснаваны ў 1979 годзе з мэтай захавання ў прыродным стане месцаў росту журавін. Плошча заказніка складае 1,3 тыс. га (1997). Уключае 4 кварталы Дзянісавіцкага і 7 кварталаў Сакаловіцкага лясніцтваў Крупскага лясгаса, а таксама частку тарфяных балот Падбалонне і Бабнік, Рожкі, Калінаўка. Растуць хвоя, бяроза, елка, асіна, вольха, трапляюцца дуб і клён, з кусцікавых раслін — багун, верас, журавіны, брусніцы, чарніцы, з травяністых — асака, падвей, хвошч; шмат сфагнавых імхоў.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
**Дзяніс Уладзіміравіч Олін** (нар. 14 кастрычніка 1976, г. Віцебск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1997 годзе Віцебскі індустрыяльна-тэхналагічны тэхнікум, у 2002 годзе БДПА. У 2001 годзе мастак-афарміцель вонкавай рэкламы ў рэкламным агенцтве «ВАЛДЗІ-МАРК» у г. Мінск; у 2002—2003 гадах архітэктар у «Творчай майстэрні архітэктара Школьнікава Б. Э.», у 2003—2010 гадах вядучы архітэктар ТАА «Вітгандальпрам» у Віцебску; з 2010 года дырэктар архітэктурнага бюро ТАА «ЭСТЭТА» у Мінску.

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2010 года.

Творчасць
---------

Член аўтарскіх калектываў, аўтар праектаў новага будаўніцтва, рэканструкцый жылых, грамадскіх будынкаў, аб’ектаў інжынернай інфраструктуры, дызайн-праектаў інтэр’ераў жылых і грамадскіх будынкаў.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны граматай за праект «Інтэр’ер аквацэнтра ў будынку чыгуначнага вакзала ў г. Мінску» ў намінацыі «Інтэр’ер» сумесна з Г. А. Страціенка, П. І. Русалоўскім на конкурсе «Леанарда 2005».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Олин Денис Владимирович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Ака́фіст** (грэч. Ακάθιστος ад *α* — не, *καθιςω* — саджуся) — хрысціянскае хвалебнае царкоўнае песнапенне. Выконваецца абавязкова стоячы. Кожны акафіст складаецца з 25 асобных песнапенняў. Найбольш вядомыя і старажытныя акафісты: Божай Маці (7 ст.) і Ісусу Найсаладзейшаму (9 ст.), свяціцелю Мікалаю Цудатворцу (14 ст.). Створаны таксама акафісты святым, абразам, царкоўным святам. Кніга, дзе сабраны ўсе акафісты, называецца акафіснік. Першы на Беларусі акафіснік выдадзены Францыскам Скарынай у 1525 годзе. Шматтомны акафіснік з 1991 друкуецца ў Маскве (ім карыстаюцца і праваслаўныя на Беларусі).

Літаратура
----------

* Акафіст // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* *Скарына Ф.* Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт. падрыхт. тэкстаў, камент. слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — С. 175. — 207 с.: іл. ISBN 5-343-00151-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Праваслаўная · Britannica (онлайн) · Catholic (1997—…) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12127525f · LNB: 000297357 · NKC: ph1145296 · SUDOC: 029709075 · VIAF: 177383601 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вердзі.

**Віялет Вердзі** (фр.: Violette Verdy), народжаная **Нэлі Гілерм** (фр.: Nelly Guillerm, 1 снежня 1933 — 8 лютага 2016) — балерына, педагог і дзеяч харэаграфіі французскага паходжання. Салістка трупы Нью-Ёрк Сіці балет у 1958—1977 гадах, кіраўнік балета Парыжскай оперы (1977—1980), з 1980 — судырэктар Бостанскага балета.

Біяграфія
---------

Пачала займацца балетам ў раннім дзяцінстве. Вучылася ў Парыжы ў мадам Рузаны і Віктара Гзоўскага. З 1945 года танчыла ў балеце Елісейскіх палёў, у 1950 і 1953—1954 гадах працавала з Раланам Пеці ў яго трупе «Балет Парыжа», затым танчыла ў балетных трупах Лонданскага фестывальнага балета (1954—1955), міланскага тэатра Ла Скала (1955—1956), Амерыканскага балетнага тэатра (1956—1957). Асноўны ўзлёт яе кар’еры прыйшоўся на гады працы ў Нью-Ёркскім гарадскім балеце (1958—1977), дзе яна танчыла ў балетах такіх выбітных балетмайстраў, як Джордж Баланчын і Джэром Робінс. Некаторыя з балетаў, якія ўвайшлі ў рэпертуар класічнай спадчыны, былі пастаўленыя імі спецыяльна для яе.

З 1977 па 1980 год кіравала балетнай трупай Парыжскай оперы. З 1980 года была судырэктар Бостанскага балета. З’яўлялася прафесарам універсітэта Індыяны і артыстычным дарадцам Rock School for Dance Education ў Філадэльфіі.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 14 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. 1 2  Violette Verdy // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑
4. ↑  Fichier des personnes décédées Праверана 10 снежня 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q80900474'></a>
5. ↑   Праверана 10 лютага 2016.
6. ↑
7. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12567326r · GND: 132876108 · ICCU: VEAV480187 · ISNI: 0000 0000 7834 7216 · LCCN: n50014357 · NKC: xx0257712 · SUDOC: 14340718X · VIAF: 49341825 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Быкоўскі.
**Алег Міхайлавіч Быкоўскі** (16 жніўня 1949, Мінск) — беларускі архітэктар. Прафесар Маскоўскага аддзялення Міжнароднай акадэміі архітэктуры.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 г. Працаваў у Белдзіпрагандлі, з 1977 года — старэйшы, вядучы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце. Сем гадоў працаваў у апараце Савета Міністраў. З 1994 года — дырэктар праектнага інстытута «Мінскграмадзянпраект».

Пражывае ў Мінску.

Грамадская дзейнасць
--------------------

Актыўна займаецца грамадскай працай. З’яўляецца членам праўленняў Беларускай асацыяцыі інжынераў-кансультантаў, Беларускага саюза будаўнікоў, Бізнес-саюза прадпрымальнікаў і наймальнікаў імя прафесара М. С. Куняўскага.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. 20 снежня 2019 года на XXII з’ездзе Беларускага саюза архітэктараў абсалютнай большасцю абраны новым старшынёй. Астатнія 13 кандыдатаў узялі самаадвод.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): культцэнтр на Ракаўскай шашы (1975), карпусы лабараторны БНДІЭПІНа (1977), тэрапеўтычны 1-й клінічнай бальніцы (1982) і для тых, хто папраўляецца бальніцы хуткай дапамогі (1983) у Мінску, спартыўная зала ў Раўбічах (1976), клуб-сталовая санаторыя «Беларусь»[ru] у Місхоры (1976), цэнтральная раённая бальніца ў Слуцку (1979).

Зноскі
------

1. 1 2  Председателем Белорусского союза архитекторов избран Олег Быковский
2. ↑  Отчет о ХХII съезде БСА

Літаратура
----------

* Быковский Олег Михайлович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лапіцкі.
**Алег Лапіцкі** (26 снежня 1922 — 5 кастрычніка 1979) — удзельнік антысавецкага супраціву, сябра БНП, кіраўнік СБМ у Лідзе. Дэсантнік «Дальвіца». З роду Лапіцкіх, брат Расціслава і Вольгі Лапіцкіх.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 26 снежня 1922 года у в. Касута Віленскага ваяводства у Польскай Рэспубліцы ў шматдзетнай сям'і праваслаўнага святара Аляксандра Лапіцкага з роду Лапіцкіх. Маці — Настасся з роду Жабінскіх.

Сярэднюю адукацыю атрымліваў у Варшаве ў гімназіі імя Тадэвуша Рэйтана і ў Смаргоні. Падчас нямецкай акупацыі ў Другую сусветную вайну вучыўся ў Пастаўскай настаўніцкай семінарыі, скончыў курсы кіраўнікоў Саюзу беларускай моладзі ў Альбярціне, быў кіраўніком СБМ у Лідзе, сябрам БНП. Прайшоў падрыхтоўку ў дыверсійнай школе ў Дальвіцы.

Улетку 1944 арганізаваў на Вілейшчыне партызанскі аддзел, які дзейнічаў супраць бальшавікоў. У 1944 г. вучыўся ў Віленскай духоўнай семінарыі, дзе далучыўся да падпольнай Віленскай патрыятычнай арганізацыі, якая ўтварылася сярод навучэнцаў Віленскай беларускай гімназіі і Віленскай семінарыі. Пад канец 1944 г. быў арыштаваны. У 1945 г. засуджаны ў Мінску на 10 гадоў канцлагераў за ўдзел у антыкамуністычнай арганізацыі.

Пасля канцлагераў жыў у Казахстане. У чэрвені 1958 г. перавёз да сябе ў Казахстан Софію Лапыцьку, удзельніцу мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля, якім кіраваў брат Расціслаў, з якой пазнаёміўся праз сваю маці. У дзень прыезду Софіі Лапыцькі жаніўся на ёй. У 1960 г. Алег перавёз сваю маці да сябе ў Казахстан. 27 студзеня 1960 г. нарадзілася дачка Вікторыя. 23 красавіка 1963 г. нарадзіўся сын Алег. У 1977 г. маці Алега памерла.

Працаваў настаўнікам музыкі, актыўна ўдзельнічаў у згуртаванні беларусаў — колішніх палітвязняў.

5 красавіка 1979 г. быў забіты пры нявысветленых абставінах. Пасля забойства жонка пераехала да брата Алега — Вадзіма Лапіцкага ў Польшчу.

Зноскі
------

1. ↑  *Сяргей Ёрш*. Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі **(нявызн.)**. Архівавана з першакрыніцы 25 ліпеня 2019.
2. ↑   Біяграфія Алега Лапіцкага
3. ↑   Біяграфія Алега Лапіцкага

Літаратура
----------

* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. — ISBN 985-6374-07-3.
* На баявых становішчах // Бюлетэнь БНП. 1946, № 6
* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў, Мн. 1997. С. 143-145
* Беларуская Незалежніцкая Партыя // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Мн. 1993. Т. 1. С. 394
* Чарняўскі Міхась. Ня бойцеся ахвяраў і пакут. — Вільня, 2006. — ISBN 978-9857-0620-58.
* Чарняўскі М. Расціслаў Лапіцкі — з кагорты невядомых герояў // Беларуская маладзёжная. 1997, № 1
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хазей.
**Алег Мікалаевіч Хазей** (нар. 14 студзеня 1966, п. Ялта, Пэршатраўнэвы раён, Данецкая вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1990 годзе Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва па спецыяльнасці «Архітэктура». У 1990 годзе архітэктар Гродзенскага філіяла інстытута «Белдзіпрабуд», у 1991 годзе архітэктар Гродзенскага філіяла Дзяржаўнага навукова-даследчага і праектнага інстытута азотнай прамысловасці і прадуктаў арганічнага сінтэзу, у 1992—1994 гадах архітэктар у ЗАТ «ВАНТ», у 1994—2001 гадах архітэктар у «Альянс-Арт», у 2001—2002 гадах майстар у ААТ «Гроднапрамбуд», у 2005—2006 гадах ізноў архітэктар у ЗАТ «ВАНТ», з 2006 года вядучы архітэктар інстытута «Гроднаграмадзянпраект», пасля кіраўнік групы (2007), галоўны архітэктар праектаў (2008).

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2009 года.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: жылыя дамы ў г. Навагрудку, г. Ашмяны, пірс лодкавай станцыі пансіяната «Свіцязь»; гасцініца з кафэ ў зоне Аўгустоўскага канала; ФАК, цэнтр абслугоўвання, гандлёва-выставачны цэнтр, маладзёжны цэнтр у мікрараёнах № 1, 2 у г.п. Астравец; мікрараён у г. Масты; мікрараён у г. Шчучын, рэканструкцыя фантана ў скверы паміж вул. Горкага-Міцкевіча ў г. Гродна (не рэалізаваны, стары фантан знесены ў 2016 годзе); гандлёвы цэнтр у мікрараёне «Вішнявец-3»; рэканструкцыя будынка Гродзенскай абласной філармоніі па вул. Гарнавых, 17 (сааўтары М. І. Жучко, А.  Сасім, Л. К. Дулуб, Р. Ю. Касперчык, Т. Корзан; узнагароджаны дыпломам МАСА ў 2019).

Зноскі
------

1. ↑  В Гродно благоустроят сквер между Горького и Виленской
2. ↑  Бездействующий фонтан на улице Лермонтова в Гродно снова заработает
3. ↑  Перечень и фото работ республиканского конкурса на лучший проект и постройку и протокол жюри

Літаратура
----------

* Хозей Олег Николаевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
**Алег Елісеенкаў** (нар. 21 верасня 1958, Спас-Дземенск, РСФСР) — беларускі кампазітар, харавы дырыжор, педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 21 верасня 1958 года ў Спас-Дземенску ў сям’і настаўніцы і музыканта.

Вырас у Маладзечне, куды бацькі пераехалі ў хуткім часе пасля нараджэння сына. Яго бацька быў адным з першых выкладчыкаў Маладзечанскага музычнага вучылішча.

У 1973 годзе скончыў Маладзечанскае музычнае вучылішча па спецыяльнасці «Тэорыя музыкі».

З’яўляўся дацэнтам кафедры мастацтва эстрады Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў, кіраваў студыяй «Гран-пры» Дзяржаўнага канцэртнага аркестра. Адыграў вялікую ролю ў станаўленні маладых выканаўцаў Таццяны Путырскай, Валерыя Дзідзюлі, Дзмітрыя Калдуна, Пятра Ялфімава. Таксама сярод яго выхаванцаў Вера Карэтнікава, Слава Нагорны і група «Ванільнае неба», якая ў 2005 годзе заняла ўсе верхнія радкі хіт-парада Першага нацыянальнага тэлеканала «На скрыжаваннях Еўропы».

Член грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз кампазітараў».

Творчасць
---------

Напісаў музыку да песень Андрэя Хлястова «Спасибо тебе», «Ты такая», «Невеста»; Ірыны Дарафеевай «Ветразь кахання»; Алесі «Не потеряй», «Птицы», «Усмешка»; большасці песень з рэпертуару Аляксандра Саладухі.

Узнагароды
----------

* Медаль Францыска Скарыны (2009);
* спецыяльны дыплом Пастаяннага камітэта Саюзнай дзяржавы за творчае ўвасабленне ідэй дружбы народаў Беларусі і Расіі;
* прэмія Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва за 2015—2016 гады;
* заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Белорусский композитор Олег Елисеенков славу притягивает магнитом
* Беларускі кампазітар і прадзюсар Алег Елісеенкаў адзначае 60-годдзе
* Кампазiтар Алег Елiсеенкаў: У нас з жонкай усё агульнае — i радасцi, i нягоды, i грошы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 6747154260619924480009 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Савіцкі.
**Леанід Альбінавіч Савіцкі** (нар. 20 красавіка 1956, г. Варкута, СССР) — беларускі футбаліст і футбольны трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Выступаў за каманды «Волга» і «Іскра» з Ніжняга Ноўгарада (1977—1979), «Спутнік» (Мінск) (1980—1983). У 1986 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры па спецыяльнасці «Трэнер па футболе». З 1984 па 1989 гады з’яўляўся начальнікам і старэйшым трэнерам ФК «Спутнік» (Мінск), які стаў чэмпіёнам, уладальнікам Кубка і Суперкубка БССР. З 1989 па 1992 год працаваў трэнерам ДЮСШАР-5 г. Мінска.

З 1992 па 1999 гады і з 2001 па 2005 гады працаваў у мінскім «Тарпеда». У 2007 годзе — старшы, а ў 2008—2009 гадах — галоўны трэнер ФК «Лакаматыў» (Мінск). У 2010—2011 гадах — галоўны трэнер ФК «Камунальнік» (Слонім).

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Леонид Савицкий: «В Слониме говорили: проиграете — пойдете на уборку свеклы»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Soccerway · Transfermarkt (трэнер) |
**Леанід Аляксандравіч Стукачоў** (30 кастрычніка 1914, Пецярбург — 4 студзеня 2000, Гомель) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Пецярбургу ў сям’і інжынера. Бацькі паходзілі з сем’яў вядомых маскоўскіх купцоў. Атрымаў добрую адукацыю і выхаванне, выдатна іграў на фартэпіяна, быў заўзятым шахматыстам. Пасля заканчэння школы ён паступіў у Маскоўскі архітэктурны інстытут. Разам са сваімі сябрамі па вечарах арганізоўваў урокі танцаў, хатнія спектаклі. У лютым 1935 года, калі ён вучыўся на 3-м курсе інстытута, у час такога хатняга спектакля па п’есе М. А. Булгакава «Дні Турбіных[ru]» яго з сябрамі па даносе арыштавалі супрацоўнікі НКУС. Па сфабрыкаваных абвінавачваннях рашэннем Спецыяльнай нарады пры НКУС усе яны былі асуджаны па арт. 58 п.п.10 і 11 КК РСФСР да пяці гадоў выпраўленча-працоўных лагераў. Пакаранне адбываў у БАМЛагу[ru] і Амурлагу[ru] у Свабодным.

Скончыў інстытут у 1938 годзе. У 1938—1940 гадах працаваў архітэктарам ва Упраўленні Амурлага, потым быў адкамандзіраваны ва Упраўленне чыгуначнага будаўніцтва СССР і працаваў да 1944 года архітэктарам праектнага аддзела Паўнчыгунлага[ru]. У 1944 годзе накіраваны на будаўніцтва № 108 (Азербайджан), старшым інжынерам тэхнічнага аддзела. У 1946 годзе вызвалены з сістэмы ГУЛАГа і накіроўваецца ў распараджэнне Ленінградскага ўпраўлення па справах архітэктуры, дзе працуе да канца 1950-х гадоў архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў. У канцы 1950-х пераехаў у Казахстан, дзе працаваў некалькі гадоў у горадзе Кустанаі, потым — у Кемераве. У 1966—1983 гадах працаваў галоўным архітэктарам праектаў у Гомельграмадзянпраекце.

Рэабілітаваны ў 1989 годзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года. Жыў у Гомелі.

Памёр у 2000 годзе, пахаваны ў Гомелі.

Творчасць
---------

У час працы ў БАМЛагу былі спраектаваны і пабудаваны некаторыя будынкі і збудаванні горада Свабоднага — помнік чырвоным партызанам, жылыя дамы, сталовая-рэстаран «Амур» і іншыя.

Асноўныя працы — жылыя і грамадзянскія збудаванні на Далёкім Усходзе, Дамы Саветаў у Арле і Керчы, гасцініцы ў Валгаградзе і Севастопалі, праектныя інстытуты ў Кемераве і Ленінградзе (1938—1966), мікрараёны № 6 (1967—1973), Заходні (1971—1973), Цэнтраліт (1969—1973), № 5А (1976—1979), 51, 63а, 64, 70, 71 (1977—1983) у Гомелі, № 3, 4 у Светлагорску (1969—1973, 1980), № 2, 5, 7 у Мазыры (1973), манумент «Дружбы» на мяжы РСФСР, УССР і БССР (1970—1973).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1974).

Сям’я
-----

Жонка — Лідзія Васілеўна Карніец, дачка — Наталля Шылава (Стукачова).

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Свободный в судьбе знаменитого архитектора Леонида Стукачёва
2. 1 2 3 4 5  Стукачёв Леонид Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Стукачёв Леонид Александрович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шофман.

**Леанід Ісакавіч Шофман** (нар. 5 ліпеня 1937, Гарадок) — беларускі вучоны ў галіне аграноміі, доктар сельскагаспадарчых навук (1996).

Біяграфія
---------

Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут (1961). Працаваў у Дубровенскім раёне, пасля заканчэння аспірантуры пры Казанскім ветэрынарным інстытуце старшы навуковы супрацоўнік Татарскай рэспубліканскай сельскагаспадарчай доследнай станцыі. 3 1969 г. на Мінскай абласной сельскагаспадарчай доследнай станцыі, з 1997 г. намеснік дырэктара. Аўтар больш як 150 навуковых публікацый па вытворчасці кармоў з пасеваў розных відаў, распрацоўцы якасных параметраў ацэнкі ўраджаю, стварэнні складаных аграфітацэнозаў адна- і шматгадовых кармавых культур.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — С. 454. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
* Шофман Леанід Ісакавіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн. 2004. — С. 716—717.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 140383 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Эрнандэс.

**Хуан Арланда Эрнандэс** (ісп.: Juan Orlando Hernández; нар. 18 кастрычніка 1968, Грасіяс, Гандурас) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Гандураса, прэзідэнт Нацыянальнага кангрэса Гандураса (з 2010 года), прэзідэнт Гандураса (27 студзеня 2014 — 27 студзеня 2022). Член Нацыянальнай партыі.

Біяграфія
---------

Хуан Арланда Эрнандэс скончыў юрыдычны факультэт Нацыянальнага аўтаномнага ўніверсітэта Гандураса. У 1995 годзе скончыў Дзяржаўны ўніверсітэт Нью-Ёрка.

Хуан Арланда Эрнандэс і Рэўвен Рыўлін.
У 29 гадоў быў упершыню абраны ў Нацыянальны кангрэс. У 2013 годзе абраны прэзідэнтам Гандураса, на прэзідэнцкіх выбарах атрымаў 36 % галасоў. Стаў прэзідэнтам Гандураса 27 студзеня 2014. У сакавіку 2021 года ў ЗША да пажыццёвага зняволення за ўдзел у наркагандлі прысудзілі яго брата Хуана Антоніа Эрнандэса. Знаходзіўся на прэзідэнцкай пасадзе да 27 студзеня 2022. Хуан Арланда Эрнандэс затрыманы 15 лютага 2022 года ў сталіцы краіны Тэгусігальпе па месцы жыхарства, пасля таго як суд Гандураса выдаў ордэр на яго арышт. 17 сакавіка суд ухваліў выдачу экс-презідэнта ў ЗША.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Juan Orlando Hernandez // Munzinger Personen Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
3. ↑  tass.ru

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) · Brockhaus · Treccani · OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1148954325 · ISNI: 0000 0000 7984 5452 · LCCN: no2017004521 · VIAF: 204148570648124312250 |
**Хуан Баўтыста Майна** (ісп.: Juan Bautista Maino; 1581, Пастрана, Гвадалахара — 1 красавіка 1649, Мадрыд) — іспанскі жывапісец эпохі барока.

Біяграфія
---------

Сын міланскага гандляра тканінамі і партугальскай дваранкі, якія знаходзіліся на службе ў знакамітай прынцэсы Эбалі. Прадстаўнік таледскай і мадрыдскай школы, вучань Эль Грэка.

З юнацтва займаўся ўпрыгожаннем Эскарыяла. У 1600—1610 гадах наведваў і жыў у Італіі, дзе пазнаёміўся, у прыватнасці, з творамі Караваджа. Вярнуўшыся ў Іспанію, пасяліўся ў Таледа, дзе ўступіў у дамініканскі ордэн, стаў манахам. Прыкладна з 1620 года жыў у Мадрыдзе, дзе служыў пры дварах каралёў Філіпа III і Філіпа IV, працуючы прыдворным мастаком. Дапамог уладкавацца пры двары свайму вучню і сябру Дыега Веласкесу.

Мастак-натураліст; пісаў, перш за ўсё, рэлігійныя карціны, асабліва добра ў яго атрымоўваліся мініяцюрныя партрэты.

Зноскі
------

1. 1 2  Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7 Праверана 18 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | RKDartists |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Бракгаўза і Эфрона · Іспанскі біяграфічны · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX1517823 · BNF: 162315744 · GND: 124586422 · ISNI: 0000 0001 2247 7641 · LCCN: no2009201964 · SUDOC: 140179488 · VIAF: 57549974 · ULAN: 500010915 |

 |
**Людвіг Рудольф Святаполк-Чацвярцінскі** (12 студзеня 1877, г. Варшава — 3 мая 1941,) — князь з роду Святаполк-Чацвярцінскіх.

Біяграфія
---------

Сын Уладзіміра Святаполк-Чацвярцінскага і яго жонкі Марыі Урускай.

Валодаў землямі па абодвух берагах Нёмана. Усімі гаспадарчымі пытаннямі князь займаўся асабіста. Меў усяго аднаго памочніка і увёў шмат навін у гаспадарчай дзейнасці. Ён быў супраць продажу лесу як сыравіны, а распілоўваў яго на лесапільным заводзе ў Зачэпічах, сартаваў і прадаваў у Германію па больш высокіх коштах.

На Шчучыншчыне ў той час было 4 лекары і 2 фельчары. Аднаго лекара і аднаго фельчара Людвіг утрымліваў у Жалудку на свае сродкі ў пабудаванай ім бальніцы. Медыцынскае абслугоўванне было платным. Асобы, якія працавалі ва ўстановах, павінны былі плаціць унёскі ў «касу хворасцяў». Калі плацельшчык узносаў або члены яго сям’і захворвалі, то лячылі іх бясплатна.

Цікава было вырашана князем пытанне водазабеспячэння Жалудоцкага палаца. Вада да яго паступала з крыніц у вёсцы Кукіна (прыкладна ў 2-х км ад палаца) самацёкам. Вада дадаткова фільтравалася і падавалася ў рэзервуар на 3-м паверсе будынка з дапамогай помпаў, якія працавалі на сціснутым паветры. Паводле аповядаў старажылаў, сістэма падачы вады была настолькі эканамічнай, што для працы помпаў на працягу месяца дастаткова было 2-х балонаў са сціснутым паветрам. Князь ніколі не адмаўляў у дапамозе тым, хто меў якую патрэбу, паважаў людзей працавітых, а буяных і п’яніц высялялі за межы Жалудка на хутары. На адну сялянскую гаспадарку прыходзілася па 1,5 га зямлі.

Загінуў князь Чацвярцінскі ў канцэнтрацыйным лагеры Аўшвіц у Польшчы ў 1941 годзе.

Сям’я
-----

У 1906 годзе ажаніўся ў Рыме з Розай Радзівіл.

Дзеці:

* Ежы (19.2.1907-?)
* Станіслаў (7.3.1910-?)
* Андрэй (16.09.1911-?)
* Роза (1.04.1914-?)
* Марыя Лізавета (21.3.1920-?)

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. 1 2 3 4  Людвиг Четвертинский(недаступная спасылка)  (руск.)
3. 1 2  Lodewijk Rudolf Prins Swiatopolk-Czetwertynski(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Ludwig Rudolf Wladimirowitsch, prince Swiatopolk-Czetwertynski
**Лю́дас Іо́навіч Румбу́ціс** (літ.: Liudas Rumbutis; нар. 24 лістапада 1955, Цяльшэй) — савецкі футбаліст, абаронца і паўабаронца. Майстар спорту СССР (1980).

Скончыў БДУФК у 1983 годзе. Гуляў за вільнюскі «Жальгірыс» і мінскае «Дынама». У вышэйшай лізе правёў 137 гульняў, забіўшы 6 мячоў. Чэмпіён СССР 1982 года. Бронзавы прызёр чэмпіянату СССР 1983 года.

Па заканчэнні кар’еры футбаліста працаваў у беларускіх клубах на розных пасадах.

Кар’ера
-------

Нарадзіўся 24 лістапада 1955 года ў горадзе Цяльшэй. Займацца футболам пачаў у мясцовай ДЮСШ (першы трэнер — Міндаўгас Сабецкас), якую скончыў у 1971 годзе. Першым прафесійным клубам для Румбуціса стаў «Жальгірыс» (1974—1975), затым ён перайшоў у мінскае «Дынама» (1976—1986), у якім і скончыў сваю кар’еру іграка.

У часы СССР дасягнуў звання майстра спорту. Стаў чэмпіёнам СССР у 1982 годзе, атрымаў бронзу ў 1983 годзе. У вышэйшай лізе чэмпіянатаў СССР правёў 137 гульняў, забіў 3 галы.

У 1983 годзе Румбуціс скончыў БДУФК.

З 1999 да ліпеня 2000 года Румбуціс працаваў другім трэнерам нацыянальнай зборнай Літвы. У розныя часы выконваў функцыі спартыўнага дырэктара ў мінскіх клубах «Дынама» і «Партызан».

У лютым 2017 года зацверджаны на пасадзе галоўнага трэнера маладзёжнай зборнай Беларусі. Пад яго кіраўніцтвам зборная 1996 года нараджэння і маладзей не здолела трапіць на чэмпіянат Еўропы 2019, заняўшы чацвёртае месца ў адборачнай групе. У лістападзе 2018 года пакінуў пасаду трэнера зборнай.

Зноскі
------

1. ↑  Lyudas Rumbutis // Transfermarkt — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Людас Румбутис утвержден на должность главного тренера молодежной сборной Беларуси  (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)
* Статыстыка на сайце *footballfacts.ru* (руск.)
* Профіль на сайце *by.tribuna.com* (руск.)
* Профіль на сайце *soccerway.com* (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Soccerway · Sportbox.ru · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · Transfermarkt (трэнер) · worldfootball.net (ігрок) |
Прынцыповая схема
Адбітак індэнтара на эталонным узоры.   
Цвёрдасць 96,5 HB 10/1000/10
**Метад Брыне́ля** — спосаб вызначэння цвёрдасці металаў. Названы ад імя шведскага інжынера Юхана Аўгуста Брынеля. На **прэсах Брынеля** ў адшліфаваную паверхню пробы ўціскаюць сталёвы шарык дыяметрам 10, 5 або 2,5 мм; нагрузка на шарык даецца, адпаведна, 3000, 750 і 187,5 кГ. Згодна з дыяметрам ямкі ад шарыка ў табліцах знаходзіцца значэнне цвёрдасці ў адзінках паводле Брынеля (*HB*, кГ/мм2).

Літаратура
----------

* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т. 2. Афіны — Ведрыч / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1970. — 640 с.: іл. карты. С.413.

Гл. таксама
-----------

* Цвёрдасць
* Тэст цвёрдасці Янка

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85016928 · Microsoft: 28369735 |
**Людас Адамаўскас** (літ.: Liudas Adomauskas. 8 красавіка 1880, Цяльшэйскі павет, Расійская імперыя — 16 жніўня 1941) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, Старшыня Народнага Сойма Літвы ў 1940

Біяграфія
---------

Людас Адамаўскас нарадзіўся 8 красавіка 1880 года, у 1903 скончыў духоўную семінарыю ў Каўнасе і стаў святаром. У перыяд Першай сусветнай вайны быў ваенным капеланам.

У 1921 годзе адышоў ад рэлігійнай дзейнасці, уступіў у Камуністычную партыю Літвы і праз год апублікаваў антырэлігійную кнігу *«Šventraščio paslaptys»*, якую рэзка адмоўна ўспрыняла Каталіцкая Царква. У 1922 быў рэдактарам камуністычных газет *«Žarija» («Жар») і «Naujoji gadynė»* («Новая эра»), у 1923—1926 сядзеў у турме за камуністычную дзейнасць, пасля перавароту 1926 быў прысуджаны да смяротнага пакарання, якое было заменена 15 гадамі пазбаўлення волі, у 1928 амніставаны, а ў 1934 годзе выпушчаны з турмы.

У 1940 годзе стаў дзяржаўны кантралёрам у Народным Урадзе Літвы і быў Старшынёй Народнага Сойма, 21 ліпеня 1940 падпісаў дэкларацыю аб аднаўленні савецкай улады на тэрыторыі Літвы, затым быў членам СНК Літоўскай ССР.

Забіты немцамі 16 жніўня 1941.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| Нарматыўны кантроль | VIAF: 8837154260629024480004 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дыль.

**Людвіг Дыль** (ням.: Ludwig Dill; 2 лютага 1848, Гернсбах — 31 сакавіка 1940, Карлсруэ) — нямецкі мастак.

Жыццё і творчасць
-----------------

Першапачаткова Людвіг Дыль вывучаў архітэктуру ў штутгарцкай Політэхнічнай школе (да 1872 года), затым ён вучыўся ў Акадэміі прыгожых мастацтваў Мюнхена. З 1874 ён — вучань Тэадора фон Пілоці і Ота Зайца. Аднак найбольшы ўплыў на яго творчасць аказаў мюнхенскі пейзажыст Адольф Лір. Пачынаючы з 1874 года мастак адкрывае для сябе Паўночную Італію. Найбольш плённым быў для яго час, праведзены ў Кёджы каля Венецыі. Напісаныя тут у пачатку 1890-х гадоў пейзажы сваёй арнаментальнай стылізацыяй набліжаюць яго ў цэлым рэалістычную творчасць да югендстылю.

Людвіг Дыль, вядомы як пейзажыст і марыніст, быў адным з сузаснавальнікаў руху Мюнхенскі сецэсіён, прэзідэнтам якога ён і з’яўляўся з 1894 па 1899 год. У 1894 годзе Дыль пераязджае ў Дахау пад Мюнхенам і, разам з Адольфам Хёльцэлем і Артурам Лангхамерам утварае мастацкую школу «Новае Дахау» стаўшы, такім чынам, адным з найбуйнейшых прадстаўнікоў калоніі мастакоў Дахау. З 1899 па 1919 год Л.Дыль выкладаў у Акадэміі прыгожых мастацтваў Карлсруэ. У летнія месяцы ён па-ранейшаму жыве і малюе ў Дахау, дзе ў яго была свая хата. У Дахау і ў Карлсруэ ў гонар мастака названы вуліцы.

Зноскі
------

1. 1 2  Ludwig Karl Franz Wilhelm Dill<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Ludwig Dill — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
3. 1 2 3 4 5 6 7  *Thieme U. Becker F. Vollmer H.* Thieme-Becker-Vollmer / Hrsg.: U. Thieme, F. Becker, H. Vollmer et al. — E. A. Seemann.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1273447'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q109174'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19997516'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q102869'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96122'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1361256'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.

**Свята-Троіцкая царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Псуя Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца каля могілак.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў 1995 годзе з цэглы.

Архітэктура
-----------

Вырашана 3 аб’ёмамі кубападобнай малітоўнай залы, квадратных у плане прытвора-званіцы і апсіды. 4-схільны дах цэнтральнага аб’ёму і 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) зрубная званіца завершаны цыбулепадобнымі купаламі на гранёных барабанах. Сцены расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі. Перад храмам асобна пастаўлена 2-ярусная 4-гранная брама-званіца.

Зноскі
------

1. ↑  Глубокское благочиние **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 2 мая 2014. Праверана 9 лістапада 2019.
2. ↑  Свята-Троіцкая царква

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Спасылкі
--------

* Свята-Троіцкая царква (Псуя) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у вёсцы Лявонпаль Даўгінаўскага сельсавета (Мёрскі раён, Віцебская вобласць).

Гісторыя
--------

Касцёл на старым фотаздымку
У заходняй частцы вёскі. Пабудавана ў 1774 годзе з дрэва як касцёл.

Архітэктура
-----------

Бакавы фасад
Твор народнага дойлідства з рысамі барока.

Вырашана працяглым зрубам пад двухсхільным стромкім гонтавым дахам з цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане пасярэдзіне вільчыка. Высокая пяцігранная апсіда, да якой далучаны нізкія бакавыя сакрысціі, накрыта вальмавым дахам. Вертыкальна ашаляваныя фасады расчлянёны высока ўзнятымі рашотчатымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі ў прасенках. Галоўны фасад завершаны трохвугольным франтонам даху і раней меў 2 бакавыя вежы. Перад уваходам ганак-паперць.

Інтэр’ер
--------

Унутры ў габарытах асноўнага зруба вылучаны вузкі прытвор, над якім размешчаны хоры. Драўляная скульптура «Укрыжаванне» 18 ст. абразы 18 — 19 ст. «Святы Пётр», «Святы Павел».

Званіца
-------

На вуглу царкоўнай сядзібы пастаўлена невялікая драўляная званіца — помнік народнага драўлянага дойлідства. Двух’яруснае 4-граннае вежападобнае збудаванне на мураваным цокалі. Другі адкрыты каркасны ярус-звон вылучаны шырокім гонтавым адлівам і накрыты шатровым гонтавым дахам.

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 311.
* Свята-Троіцкая царква // Хрысціянскія храмы Беларусі на фотаздымках Яна Балзункевіча. Пачатак XX стагоддзя : да двухтысячагоддзя Іісуса Хрыста / уклад. А. М. Кулагін, У. А. Герасімовіч. — Мн. 2000. — С. 103.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Свята-Троіцкая царква (Лявонпаль)
* Свята-Троіцкая царква (Лявонпаль) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкая царква (Лявонпаль) на сайце Radzima.org
* Свята-Троіцкая царква (Лявонпаль) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свята-Троіцкая царква** — стараверскі храм у в. Кірыліна Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

Гісторыя
--------

Пабудавана ў пачатку XX стагоддзя на паўднёвай ускраіне вёскі з дрэва як стараабрадніцкая.

Архітэктура
-----------

Помнік народнага дойлідства. Вырашана адзіным прамавугольным зрубам, пастаўленым на бутавы падмурак і накрытым двухсхільным дахам. У цэнтры дах над франтальным фасадам завершаны двух’яруснай (васьмярык на чацверыку) званіцай з цыбулепадобнай галоўкай на гранёным барабане, над алтарнай часткай — макаўка. Неашаляваныя брусчатыя сцены прарэзаны лучковымі аконнымі праёмамі ў фігурных ліштвах, расчлянёны ў прасценках брусамі-сцяжкамі. Уваход аформлены двухсхільным пакрыццём.

У інтэр’еры абраз «Маці Божая Адзігітрыя» (пачатак XIX стагоддзя).

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Віцебская вобласць. — 496 с. іл. — С. 151
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Свята-Троіцкая царква (Кірыліна) на сайце «Архіварта»
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм, на ўзвышшы ў цэнтры в. Манастыр (Талачынскі раён, Віцебская вобласць). На аўтадарозе Сянно-Талачын.

Гісторыя
--------

Пабудавана у 1890 годзе па кананічнай схеме. Пасля рэвалюцыі храм зачынілі. У 2000-я гады адрэстаўравалі.

Архітэктура
-----------

Царква ў 2005 годзе
Мае званіцу, бабінец, асноўны аб’ём і апсіду з прыдзеламі. У агульнай кампазіцыі будынка пануе шатровая двух’ярусная званіца. У першым, квадратным у плане ярусе зроблены галоўны ўваход, другі ярус васьмігранны, прарэзаны скразнымі арачнымі праёмамі-галаснікамі. Асноўны кубападобны аб’ём накрыты пакатым чатырохсхільным бляшаным дахам, на вяршыні якога ўзвышаецца цыбулепадобны купалок на васьмігранным драўляным барабане. Старажытнарускі каларыт архітэктуры надае будынку пластычны дэкор: аркатурныя з гіркамі падкарнізныя паясы па перыметры асноўнага аб’ёму, кілепадобныя броўкі над здвоенымі і адзінарнымі арачнымі вокнамі.

Літаратура
----------

* Кулагін, А. М. З архітэктурнага мінулага / А. М. Кулагін // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн. 1988. — С.43 — 45.
* Храм во имя Святой Троицы // Храмы и приходы Витебской православной Епархии Белорусской Православной Церкви : справочник / сост. А. Матвеев, Н. Дубенецкий. — Витебск, 2002. — С. 153—154.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Свята-Троіцкая царква (Манастыр) на Вікісховішчы |

* Свята-Троіцкая царква (Манастыр) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкая царква (Манастыр) на сайце Radzima.org
*
Iкасаэдрычны капсід адэнавіруса
**Капсід** — знешняя абалонка віруса, якая складаецца з бялкоў. Гэта бялковая структура, у поласці якой знаходзіцца вірусны геном (нуклеоід). 

Утвораны з аднаго, радзей з двух слаёў бялковых субадзінак (капсамераў) па спіральным або кубаідальным тыпе, якія ўтрымліваюцца ў выніку ўздзеяння міжмалекулярных і кавалентных сіл. У полігеномных вірусаў кожны геном (фрагмент) заключаны ў свой капсід.

Капсід выконвае некалькі функцый.

* Абарона генетычнага матэрыялу (ДНК або РНК) віруса ад механічных і хімічных пашкоджанняў.
* Вызначэнне патэнцыялу да заражэння клеткі.
* На пачатковых стадыях заражэння клеткі: прымацаванне да клеткавай мембраны, разрыў мембраны і ўкараненне ў клетцы генетычнага матэрыялу віруса.

Капсід складаных вірусаў выконвае функцыі стабілізацыі генома і яго абароны ад знешніх пашкоджанняў, у простых вірусаў, акрамя таго, рэцэпторную і ферментатыўную функцыі.

У заражанай клетцы вірус рана ці позна пачынае размнажацца, выкарыстоўваючы інфраструктуру клеткі. Бялкі, якія складаюць капсід, сінтэзуюцца на аснове генетычнага матэрыялу віруса. Некаторыя тыпы вірусаў, пакідаючы заражаную клетку, адхопліваюць частку клеткавай мембраны і «захутваюцца» ў ёй, ствараючы тым самым дадатковы ўзровень абароны.

Капсіды большасці вірусаў маюць спіральную або ікасаэдрычную сіметрыю.

Літаратура
----------

* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад.: А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Свята-Троіцкая царква.
**Свята-Троіцкая царква** — мураваны праваслаўны храм у в. Недайка Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці.

Гісторыя
--------

У 1864 годзе была пабудавана драўляная царква, якая праз пэўны час згарэла. У 1894 годзе на яе месцы была пабудавана новая каменная царква.

У гады рэпрэсій 1930—1937 гадоў храм быў закрыты і да вайны выкарыстоўваўся як зернясклад. Падчас вайны ў ім размяшчаўся шпіталь для нямецкіх, а потым і для савецкіх салдат. У паваенны час храм пераабсталяваны пад калгасную кантору. У 1970-я і 1980-я гады будынак царквы выкарыстоўваўся як сельскі дом культуры.

У 2005 годзе будынак царквы быў вернуты прыходу. Пры ўпарадкаванасці тэрыторыі знойдзены рэшткі дваіх пахаваных святароў, яны былі перапахаваны каля храма, паблізу алтара.

Архітэктура
-----------

Уяўляе сабой 1-павярховы будынак пад 2-спадавым дахам. Складаецца з некалькіх прастакутных у плане зрубаў, і вянчаецца макаўкай.

Зноскі
------

1. ↑  Храм Святой Живоначальной Троицы, д. Недойка
2. ↑  Недойка. Церковь Троицы Живоначальной.
3. ↑  Свято-Троицкая церковь

Літаратура
----------

* Віталева, В. В. З матэрыяльнай і духоўнай спадчыны : З гісторыі населеных пунктаў : Недайка / В. В. Віталева // Памяць : Гісторыка-дакументальная хроніка Буда-Кашалёўскага раёна : У 2-х кнігах. — Кн. 2 / уклад.: У. Я. Райскі. — Мінск : БЕЛТА, 2002. — С. 521.
* Недайка // Гарады і вёскі Беларусі : Энцыклапедыя. — Т. 1. — Кн. 1 : Гомельская вобласць / Станіслаў Віктаравіч Марцэлеў; рэдкал. : Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш]. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 168—169.

Спасылкі
--------

* Свята-Троіцкая царква (Недайка) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
*
**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Крупец Добрушскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Гісторыя
--------

Знаходзіцца ў цэнтры аграгарадка. Пабудавана ў другой палавіне XIX стагоддзя з дрэва.

Архітэктура
-----------

Крыжовую ў плане падоўжна-восевую кампазіцыю будынка фарміруюць прытвор, бабінец, кубічны аб'ём малітоўнай залы з бакавымі прыдзеламі, пяцігранная апсіда з бакавымі рызніцаамі. У сілуэце будынка 2 вертыкальныя дамінанты: надбудаваныя над прытворам шатровая званіца (васьмярык на чацвярыку) і васьмігранны шатровы светлавы барабан, завершаныя цыбулепадобнымі галоўкамі. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны аконнымі праёмамі ў ліштвах, 3 уваходы аформлены слупавымі ганкамі. Цокальная частка ашалявана вертыкальна.

Інтэр’ер
--------

У інтэр’еры пануе прастора малітоўнай залы, у якую адкрываецца светлавы барабан, абапёрты праз скляпеністую ветразевую канструкцыю на сцены. У аздабленні інтэр'ера выкарыстана алейная размалёўка на евангельскія сюжэты.

Літаратура
----------

* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Свята-Троіцкая царква (Стары Крупец) на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.)
* [ Свята-Троіцкая царква (Стары Крупец)] на сайце Radzima.org
* [ Свята-Троіцкая царква (Стары Крупец)] на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Свята-Троіцкая царква (Стары Крупец) на сайце «Архіварта»