recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзьячэнка.
**Вячаслаў Іванавіч Дзьячэнка** (нар. 16 снежня 1971, г. Есіль, Казахская ССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Гомельскі політэхнічны інстытут, інжынер-механік; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, эканаміст-менеджар.

Працоўны шлях пачаў падручным сталявара на Беларускім металургічным заводзе, працаваў майстрам на дугавой сталеплавільнай печы, намеснікам начальніка, начальнікам коправага цэха, начальнікам аддзела тэхнічнага кантролю, начальнікам электрасталеплавільнага цэха № 1, галоўным спецыялістам па металургічнай вытворчасці адкрытага акцыянернага таварыства «Беларускі металургічны завод – кіруючая кампанія холдынга «БМК».

З'яўляўся дэпутатам Жлобінскага раённага Савета дэпутатаў дваццаць сёмага склікання.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае двух сыноў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дашкевіч.
**Вячаслаў Іосіфавіч Дашкевіч** (15 красавіка 1941, вёска Дзякшняны, Маладзечанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі паэт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння сярэдняй школы (1958) і Ашмянскага вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі (1959) два гады працаваў трактарыстам у саўгасе імя Янкі Купалы Маладзечанскага раёна. У 1959 г. паступіў на завочнае аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, на другім курсе перавёўся на стацыянар (скончыў у 1965). Працаваў карэспандэнтам Беларускага радыё (1964—1967), газеты «Физкультурник Белоруссии» (1967—1971), загадчыкам аддзела часопіса «Родная прырода» (1971—1976), старшым рэдактарам Саюза журналістаў БССР (1977—1980), старшым рэдактарам і загадчыкам аддзела на Беларускім тэлебачанні (1980—1986). З 1989 г. — навуковы супрацоўнік аддзела міжнацыянальных і міжнародных зносін Інстытута філасофіі і права АН Беларусі.

У друку выступае з 1963 г. з вершамі — з 1974 г. Першая кніга вершаў «Хвіліна чакання» ўвайшла ў калектыўны зборнік «Нашчадкі» (1979). У 1983 г. выйшаў зборнік паэзіі «Загадка Атлантыды».

Пераклаў з эстонскай мовы «Няўлоўны цуд» Э.Вільдэ (тэлеп'еса, 1985) і асобныя вершы эстонскіх паэтаў.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вяча.

**Вяча** — вадасховішча ў Мінскім раёне. Знаходзіцца на рацэ Вяча (басейн Свіслачы), за 19 км ад г. Мінска. На берагах іглічныя лясы і хмызнякі. Ёсць заліў даўжынёй 300 м. Ваганні ўзроўню невялікія (да 0,2 м). Тэрыторыя вакол возера лічыцца зонай адпачынку, забудова забароненая.

Плошча люстэрка 1,7 м², шырыня: максімальная — 0,5 км, сярэдняя — 0,32 км, даўжыня — 5,2 км, сярэдняя глыбіня — 3 м, найбольшая глыбіня — 8 м. Аб’ём вады 5 100 000 м³. Створанае ў 1970 г. у рэкрэацыйных мэтах. Даўжыня берагавой лініі 15,2 км. Плошча вадазбору ў створ гідравузлоў 108 км².

Сярэдні гадавы сцёк за шматгадовую перыяд у створ гідравузлоў — 23 800 000 м³, за паводка — 10,0 млн м³. Разводдзе прыпадае на сакавік-май месяцы. Харчаванне ракі змяшанае, з перавагай снегавога.

Літаратура
----------

* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Минская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2009. — С. 43. — 60 с. — 20 000 экз. — ISBN 978-985-508-174-7. (руск.)
Фотаэлемент на аснове полікрышталічнага крэмнію
**Фотаэлектрычныя прыёмнікі**, **фотаэлементы** — прыборы для рэгістрацыя аптычнага выпраменьвання, дзеянне якіх заснавана на непасрэдным уздзеянні аптычнага выпраменьвання на адчувальны элемент, яго паглынанні, электрычнай рэгістрацыі і ператварэнні ў электрычны сігнал.

Знешні фотаэфект
----------------

Знешні фотаэфект заснаваны на выпусканні электронаў пры трапленні выпраменьвання на адчувальны элемент (фотакатод). У выніку выпрацоўваецца фотаток, сіла якога прапарцыйная падальнаму светлавому струменю. Менавіта гэты прынцып пакладзены ў аснову працы **электравакуумных фотаэлементаў**, фотакатод у якіх выкананы з металу. У **фотаэлектронных памнажальніках** электроны, выбітыя святлом, трапляюць на прамежкавыя электроды і выклікаюць эмісію другасных электронаў, што забяспечвае вельмі значнае ўзмацненне фотатоку. Фотаэлементы найбольш адчувальны да ўльтрафіялетавага і бачнага выпраменьвання. Напрыклад, спектральная адчувальнасць аднаго з эфектыўных фотакатодаў — сурмяна-цэзіевага — ляжыць у межах 0,2—0,6 мкм.

Унутраны фотаэфект
------------------

Унутраны фотаэфект заснаваны на рэзкай змене электрычнага супраціўлення адчувальнага элемента, вырабленага з паўправадніка. Пры асвятленні **паўправадніковага фотаэлемента** велічыня току ў электрычным ланцугу будзе змяняцца прапарцыйна асветленасці. Паўправаднік можа быць селенавым (адчувальны да бачнага і блізкага ІЧ-выпраменьвання), серніста-свінцовым (адчувальны да сярэдняга ІЧ-выпраменьвання), германіевым, тэлуравым, з антыманіду індыю (адчувальныя да доўгахвалявага выпраменьвання ў зоне 3—5 і 8—12 мкм) і інш. У параўнанні з вакуумнымі прыёмнікамі паўправадніковыя маюць як перавагі (малыя габарыты, вялікая адчувальнасць, магчымасць рэгістраваць даўгахвалевае выпраменьванне), так і недахопы (зменлівасць адчувальнасці, нелінейная залежнасць электрычнага сігналу ад асвятлення і інш.).

У аснове дзеяння **фотадыёдаў** ляжыць фотагальванічны эфект — утварэнне разам са зменай супраціўлення ўласнай электрарухаючай сілы ў неаднастайных паўправадніках пад дзеяннем асвятлення.

Класіфікацыя
------------

Фотаэлектрычныя прыёмнікі падзяляюцца на наступныя групы:

* Прыёмнікі, дзеянне якіх заснавана на знешнім фотаэлектрычным эфекце (фотаэфекце):
	+ Электравакуумныя фотаэлементы,
	+ Фотаэлектронныя памнажальнікі;
* Прыёмнікі, дзеянне якіх заснавана на ўнутраным фотаэфекце:
	+ Паўправадніковыя фотаэлементы;
	+ Фотадыёды і інш.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11966523k · GND: 4181740-0 · LCCN: sh85124492 · LNB: 000187986 · Microsoft: 2780824857 · NDL: 00572584 · NKC: ph120341 · SUDOC: 027672506 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Палунін.

**Вячаслаў (Слава) Іванавіч Палунін** (нар. 12 чэрвеня 1950, Навасіль, Арлоўская вобласць, РСФСР) — савецкі і расійскі клоун, рэжысёр
, акцёр

, мім; народны артыст Расійскай Федэрацыі (2001), лаўрэат прэмія Ленінскага камсамола (1986).

Біяграфія
---------

Скончыў Ленінградскі дзяржаўны інстытут культуры імя Н. К. Крупскай і эстраднае аддзяленне ГІТІСа.

Акцёр-мім, клоун, аўтар і пастаноўшчык клоунскіх нумароў, рэпрыз, масак, герояў, спектакляў. У 1968 годзе арганізаваў мім-тэатр «Ліцэдэі», які стаў у 1980-я гады папулярным на ўвесь Савецкі Саюз, як і яго галоўны персанаж Асісяй. Найбольшай вядомасцю карысталіся нумары «Асісяй!», «Ніззя» і «Сумная канарэйка» («Блю-Блю-Блю-Канары…», аўтар нумара Роберт Гарадзецкі). Арганізатар «Мім-парада» (1982), Усесаюзнага фестывалю вулічных тэатраў (1987), Першага ўсесаюзнага фестывалю «Кангрэс дурняў» (1988).

Увесну і ўлетку 1989 года з падачы Палуніна караван вандроўных камедыянтаў, стартаваўшы ў Маскве, ператварыў Еўропу ў адзіную тэатральную прастору. Так пачалася традыцыя еўрапейскага фестывалю вулічных тэатраў «Караван свету» (1989). Адзін з галоўных заснавальнікаў Акадэміі дурняў, якая ў 1993—1994 правяла ў Маскоўскім кінацэнтры фестывалі «Бабы-дуры».

З 1988 года Палунін працуе пераважна за мяжой, жыў у Лондане, цяпер жыве недалёка ад Парыжа ў маёнтку «Жоўты млын».

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 17 кастрычніка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Slava Polunin // Internet Broadway Database — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Broadway Database · Internet Movie Database · MusicBrainz |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 162544860 · GND: 1017005214 · ISNI: 0000 0001 3899 3843 · LCCN: nr95021167 · NKC: xx0193380 · SUDOC: 160256429 · VIAF: 195729961 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вяча.

**Вяча** — рака ў Лагойскім і Мінскім раёнах Беларусі, колішні прыток Свіслачы (басейн Дняпра), упадае ў Заслаўскае вадасховішча.

Назва
-----

Назва Вяча балцкага паходжання. Адпачатная балцкая форма гідроніма — *\*Ventė*.

Гідранімічныя аналагі — назвы літоўска-латвійскай ракі Вэнта, дзвінскага прытоку ракі Вята.

Згодна з К. Бугам, які аб’ядноўваў тры згаданыя гідронімы ў адно гняздо, назва Вячы ад балцкага кораня *vent-* «гнуцца; гнуць» і значыць «Звілістая (рака)».

Гідраграфія
-----------

Даўжыня 40 км. Вадазбор 297 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,8 м³/с. Агульнае падзенне 80 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 ‰.

Пачынаецца на паўночны захад ад в. Селішча Лагойскага раёна, цячэ па Мінскім узвышшы, упадае ў Заслаўскае вадасховішча каля в. Сёмкава Мінскага раёна. Даліна трапецападобная, шырынёй 200—300 м. Схілы спадзістыя і ўмерана стромкія, вышыня іх каля 2,5 м. Берагі нізкія, спадзістыя. Пойма шырынёй 50—100 м. Рэчышча звілістае, ад вусця на 13 км каналізавана і часткова абвалавана. Шырыня ракі ў межань 4—8 м.

На рацэ вадасховішча Вяча, зоны адпачынку Вяча і Мінскае мора.

Зноскі
------

1. ↑  K. Būga. Rinktiniai raštai. T. 3. Vinius, 1961. C. 243—244.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

| ⛭Свіслач |
| --- |
| Левыя прытокі | Балачанка ·  Ботча ·  Волма ·  Вяча ·  Грава ·  Жыцінка ·  Трасцянка ·  Цна |
| Правыя прытокі | Лошыца ·  Няміга ·  Талька ·  Сіняя ·  Цітаўка |
Фотакамеры, ад вялікай стужкавай да кампактнай лічбавай.
**Фотаапарат** (фотакамера) — прылада для фіксацыі аптычнага малюнку на спецыяльным носьбіце (звычайна фотастужцы або ў форме камп'ютарнага файла на электроннай карце памяці).

Тэрмін фотакамера паходзіць ад лац.: camera, гэта значыць «пакой». Першай формай фотакамеры была менавіта такі цёмны пакой (*camera obscura*) або прамавугольная скрынка з вельмі маленькай адтулінай у адной са сцен. Дзякуючы гэтай адтуліне, якая выконвала функцыі сучаснага лінзавага аб'ектыва, camera obscura можа фарміраваць выяву (досыць нізкай якасці па сучасных стандартах) на процілеглай сценцы. Такія камеры існуюць і цяпер у некаторых адукацыйных установах для ілюстрацыі базавых аптычных прынцыпаў.

Канструкцыя
-----------

* Фатаграфічны затвор

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фотаапарат
* Архівавана 20 кастрычніка 2007.
* Гісторыя фотаздымка XIX стагоддзя  (руск.)
* Архівавана 7 мая 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNE: XX525978 · GND: 4045869-6 · NKC: ph120327 |
**«Белзнешпрамсэрвіс»** — дзяржаўны экспарцёр зброі ў Беларусі.

Кампанію неаднаразова абвінавачвалі ў парушэннях зброевых эмбарга. Так, напрыклад, ў Сірыю «Белзнешпрамсэрвіс» пастаўляў авіябомбы, а ў Судан — штурмавікі Су-25 і бамбардзіроўшчыкі Су-24, якія выкарыстоўваліся ў Дарфурскім канфлікце. У 2012 годзе ЗША ўвялі санкцыі супраць кампаніі.

Гл. таксама
-----------

* Экспарт ваеннай прадукцыі Беларусі

Зноскі
------

1. ↑  Белвнешпромсервис ГВТУП **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2019. Праверана 14 чэрвеня 2023.
2. ↑
3. ↑  Архівавана {{{2}}}.
4. ↑
5. ↑
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Буткевіч.
**Леанід Уладзіміравіч Буткевіч** (31 снежня 1918 у в. Хотліна, Чашніцкі раён, Віцебская вобласць — 12 лістапада 1985) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Польскага паходу РСЧА і Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

Біяграфія
---------

Леанід Буткевіч нарадзіўся ў рабочай сям’і. У 1935 годзе ён скончыў тэхнікум чыгуначнага транспарту ў Оршы, пасля чаго працаваў начальнікам чыгуначнай станцыі Калодна (цяпер — у рысе Смаленска). У 1937 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Удзельнічаў у 1939 г. у вызваленні Заходняй Украіны. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах. Прымаў удзел у баях на Паўднёва-Заходнім, Паўднёвым, Закаўказскім, Паўночна-Каўказскім франтах. Удзельнічаў у абароне Наварасійска, бітве за Каўказ, баях за Крым. У 1942 годзе ўступіў у ВКП(б). Да ліпеня 1943 года лейтэнант Леанід Буткевіч камандаваў узводам 1331-га стралковага палка 318-й стралковай дывізіі 18-й арміі Паўночна-Каўказскага фронту.

Да ліпеня 1943 г. снайперскім агнём Буткевіч знішчыў 315 варожых салдат і афіцэраў, а таксама навучыў снайперскай справе больш за 50 байцоў. За вайну знішчыў 327 гітлераўцаў, з супрацьтанкавай зброі задавіў 22 кулямётныя кропкі праціўніка, падрыхтаваў 125 снайпераў.

У снежні 1945 года Буткевіч быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў загадчыкам фотацэха ў горадзе Есентукі Стаўрапольскага края. Памёр 12 лістапада 1985 года.

Узнагароды
----------

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 25 кастрычніка 1943 за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» лейтэнант Леанід Буткевіч быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» пад нумарам 1159.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга і Айчыннай вайны 1-й ступені, а таксама шэрагам медалёў.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Буткевич Леонид Владимирович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 93. — 737 с.
2. 1 2 3 4 5  Леанід Уладзіміравіч Буткевіч на сайце «Героі краіны»

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Герои боёв за Крым. — Симферополь: Таврия, 1972.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд. доп. и испр. Минск, 1984.
* Буткевіч Леанід Уладзіміравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 360. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Буткевіч Леанід Уладзіміравіч // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 57—58. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
**Вяхір**, голуб вялікі (*Columba palumbus*) — від птушак роду галубоў.

Апісанне
--------

Даўжыня цела 38-45 см, размах крылаў 71-80 см. Большы за iншых галубоў, з больш доўгiм хвастом, па баках шыi i зверху на крылах белыя плямы. Маладыя без плям на шыi, крыху больш цёмныя i з шэрай дзюбай. Голас: буркаванне самца пяціскладовае «гру-грух-гру-ру-ру», у шлюбным палёце або ўзлятаючы птушка часта лопае крыламi.

Пашырэнне
---------

Вяхір у Мінску
Гняздуе ва ўмераных шыротах Еўропы і Заходняй Сібіры, а таксама на паўночным усходзе Афрыкі. У залежнасці ад раёна пражывання, аселы, пералётны або часткова пералётны від. На Беларусі звычайная, але ў многіх месцах нешматлікая птушка.

Насяляе акаймаванні высакастволых лясоў паблізу палёў і рачных далін, а таксама групы высокіх дрэў у сельскагаспадарчым ландшафце, прырэчныя лясы, алеі сярод палёў, гарадскія паркі. У Альпах даходзіць да 1600 м, на Каўказе — да мяжы букавых лясоў.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Корміцца насеннем збожжавых, ягадамі чарніц, жалудамі і інш.

Асцярожная птушка, у перыяд размнажэння хаваецца ў лістоце дрэў і змаўкае пры з'яўленні чалавека ці буйной жывёлы.

Гняздуе на галінах дрэў каля ствала, звычайна ў цэнтр. частцы кроны, радзей у кустах (напр. у стэпавых біятопах), на зямлі або пад пнём, зрэдку на гарышчах будынкаў або скалах, вельмі рэдка ў адтулінах будоўляў. Гняздо — няшчыльна ўкладзеная куча галінак, якая прасвечваецца знізу, без высцілкі. Звычайна 2 птушаняці. Яйкі з аднолькавымі канцамі, падоўжаныя, белыя з бляскам.

Падвіды
-------

* *C. p. palumbus* – Еўропа, цэнтральна-заходняя частка азіяцкай Расіі;
* *C. p. maderensis* — Мадэйра (верагодна, знік);
* *C. p. azorica* — Азорскія астравы;
* *C. p. excelsa* — Паўночная Афрыка;
* *C. p. iranica* — паўднёвы ўсход Каўказа, Іран і поўдзень Туркменістана;
* *C. p. casiotis* — ад Індыі да паўднёвага ўсходу Еўропы.

Літаратура
----------

* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Brockhaus |
| Таксанамія | Avibase · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12137225t · GND: 4820305-1 · LCCN: sh85147886 |
**«Белкамунпраект»** — праектная арганізацыя ў Мінску, якая размяшчаецца ў будынку па вуліцы Някрасава, 5.

Гісторыя
--------

*Беларускі інстытут праектавання аб’ектаў камунальнай гаспадаркі Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі БССР*. Створаны ў 1968 годзе. Да 1969 года *Беларускі інстытут праектавання капітальнага рамонту жылых і грамадскіх будынкаў і будаўніцтва камунальных аб’ектаў*. Асноўнымі кірункамі працы з’яўляліся: распрацоўка комплексных праектаў будаўніцтва і рэканструкцыі камунальных прадпрыемстваў, вытворчасцей, баз рамонтна-будаўнічых арганізацый, аб’ектаў добраўпарадкавання, зялёнага будаўніцтва, гарадскога электратранспарту, цеплазабеспячэння, водазабеспячэння, каналізацыі і іншых аб’ектаў гарадской гаспадаркі.

Літаратура
----------

* «Белкоммунпроект» // Минск. Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. – Мн. : БелСЭ им. П. Бровки, 1983. – 467 с.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт
**Белдзіпрабуд** — праектна-канструктарскі інстытут у Мінску. Размешчаны па вул. Альшэўскага, 24-429.

27 лютага 1970 года створаны *Мінскі філіял дзяржаўнага праектнага інстытута «Дзіпранафтабуд»* Міністэрства прамысловага будаўніцтва СССР. З 28 снежня 1982 года — *Мінскі філіял праектнага інстытута «Пермпрампраект»*.

10 сакавіка 1987 на базе філіяла Інстытута «Пермпрампраект» заснаваны *Беларускі дзяржаўны праектна-тэхналагічны інстытут па праектаванні аб’ектаў вытворчага прызначэння «Белдзіпрабуд»*. З 1995 — недзяржаўная ўстанова. Мае філіялы ў абласных цэнтрах Беларусі. Асноўныя кірункі дзейнасці: праектаванне аб’ектаў прамысловага і жыллёва-грамадзянскага прызначэння.

Зноскі
------

1. 1 2  Информация о фонде. Учреждение «Белорусский государственный архив научно-технической документации»
2. ↑  «Белдзіпрабуд» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Літаратура
----------

* «Белдзіпрабуд» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Леанід Рыгоравіч Краснеўскі** (нар. 27 жніўня 1938, г. Мінск) — беларускі вучоны ў галіне машынабудавання. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2004). Доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (2003).

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1960).

З 1960 года канструктар, кіраўнік групы аўтаматыкі СКБ МАЗ. З 1974 года старшы навуковы супрацоўнік Інстытута надзейнасці машын АН БССР. З 1986 года загадчык лабараторыі двайнога падпарадкавання ІНДМАШ-МАЗ. З 1993 года намеснік дырэктара Навуковага цэнтра праблем механікі машын Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 2001 года в.а. дырэктара, дырэктар гэтага цэнтра.

У 2002—2006 гадах дырэктар Інстытута механікі і надзейнасці машын Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2006—2008 гадах в.а. намесніка дырэктара, з 2008 года загадчык лабараторыі Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя даследаванні ў галіне машынабудавання, тэорыі і тэхнікі аўтаматычнага кіравання мабільнымі машынамі. Стварыў навуковыя асновы кіравання шматступеннымі зубчастымі механізмамі зменнай структуры, якія базуюцца на ідэях і метадах тэхнічнай кібернетыкі. Прапанаваў агульныя метады аналізу і сінтэзу дыскрэтных сістэм кіравання перадаткавымі механізмамі, аналізу іх паводзін пры тыпавых адмовах, сінтэзу надзейных гідрасхем з зададзенымі ўзроўнямі бяспекі і жывучасці. Тэарэтычна прадказаў структурна абумоўленую магчымасць аварыйных адмоваў такіх сістэм, пацверджаную пасля практыкай масавай эксплуатацыі аўтамабіляў з аўтаматычнымі трансмісіямі вядучых фірмаў ЗША і Японіі. На гэтай тэарэтычнай базе ўпершыню вырашана ў агульным выглядзе задача сінтэзу сістэм кіравання шматступеннымі трансмісіямі адвольнай структуры. Створаны інжынерны апарат сінтэзу, адэкватны класічным метадам сінтэзу гэтых механізмаў.

Аўтар больш за 200 навуковых прац, у т.л. манаграфіі, 84 аўтарскіх пасведчанняў на вынаходствы і патэнтаў.

### Бібліяграфія

* Управление многоступенчатыми гидромеханическими передачами мобильных машин. Мн.: Навука i тэхнiка, 1990.
* The Synthesis Method of Electrohydraulic Schemes of Mechatronic Control Systems for Hydromechanical Transmissions // SAE 2003 World Congress. SAE Technical Paper Series 2003-01-0319.
* The Fundamental Aspects of the Structural Theory of Multispeed Transmissions Control // SAE 2005 Transactions Journal of Passenger Cars: Mechanical Systems. Paper 2005-01-1598.

Зноскі
------

1. ↑  КРАСНЕЎСКІ Леанід Рыгоравіч

Спасылкі
--------

* Леанід Рыгоравіч Краснеўскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
**Геза Лашонцы** (венг.: Losonczy Géza; 5 мая 1917, Ершэкчанад, Аўстра-Венгрыя — 21 снежня 1957, Будапешт, Венгрыя) — венгерскі журналіст і палітык.

У 1939 годзе ўступіў у КПВ. Удзельнік Руху Супраціву. У 1945—1949 гадах супрацоўнік газеты *Szabad Nép*. У 1949—1951 гадах сакратар Міністэрства асветы ВНР. У 1951 годзе рэпрэсаваны, вызвалены і рэабілітаваны ў ліпені 1954 года.

У час Венгерскага паўстання 1956 года увайшоў у склад урада Імрэ Надзя на пасадзе міністра друку і прапаганды. У пачатку лістапада член Часовага кіраўніцтва ВСРП. 3 лістапада разам з Золтанам Тылдзі правёў апошнюю прэс-канферэнцыю ўрады. 4 лістапада схаваўся ў пасольстве Югаславіі, адкуль пазней разам з Імрэ Надзям і яго прыхільнікамі быў выдадзены ў Румынію.

У сярэдзіне красавіка 1957 года вернуты ў Будапешт. Падчас зняволення абвясціў галадоўку і памёр незадоўга да прызначанага працэсу.
**Фотаграмметрыя** — вызначэнне формаў, памераў і становішча аб’ектаў па іх фатаграфічных выявах. Фотаграмметрыя выкарыстоўваецца ў геадэзіі, картаграфіі, ваеннай справе, касмічных даследаваннях і інш. Па спосабе атрымання здымкаў адрозніваюць наземную фотаграмметрыю і аэрафотаграмметрыю.

**Стэрэафотаграмметрыя** — частка фотаграмметрыі, якая вывучае метады вымярэння аб’ёмных формаў па стэрэапары фотаздымкаў, заснаваныя на выкарыстанні стэрэаскапічнага эфекту і вымярэнні аб’ёмнай мадэлі мясцовасці спецыяльнымі стэрэаметрычнымі прыборамі. Наземная стэрэаздымка — адзін з самых рацыянальных і незаменных метадаў у тых выпадках, калі патрабуецца вывучыць дынамічныя з’явы, асабліва, якія працякаюць з вялікай хуткасцю.

Становішча наземных здымкаў фіксуецца звычайна або ў прасторы геадэзічных каардынатных сістэм, (дзяржаўнай ці ўмоўнай), або фотаграмметрычнай сістэме, якая можа быць матэматычна строга злучана з геадэзічнай пры дапамозе формул пераўтварэння каардынат, вядомых з аналітычнай геаметрыі.

У выпадках, калі наземная стэрэафотаграмметрычная здымка выкарыстоўваецца з мэтай стварэння тапаграфічных карт, яе прынята называць фотатапаграфічный, ці фотатэадалітнай (паводле назвы здымачнай апаратуры).

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 119396020 · GND: 4045892-1 · LCCN: sh85101174 · Microsoft: 117455697, 120881857 · NKC: ph114586 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брэль.
**Леанід Раманавіч Брэль** (нар. 13 ліпеня 1938, Магілёў) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1966 годзе. Працаваў у эксперыментальна-канструктарскім бюро мэблі Мінляспрама БССР, з 1966 года — намеснік начальніка аддзела, з 1975 года — начальнік аддзела ў Дзяржбудзе БССР, з 1982 года — кіраўнік майстэрні ў БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Член КПСС з 1960 года. Пражывае ў г. Мінск.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты па абсталяванні і мэблі для Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, Дома мадэляў, гасцініц «Юнацтва», «Турыст», «Юбілейная» (1966—1970) у Мінску, распрацоўкі тэхнічных праектаў забудовы Тэатральнай плошчы ў Віцебску (1976), цэнтра горада і вул. Савецкай у Рэчыцы (1978), рэканструкцыя і добраўпарадкаванне Кургана Дружбы на граніцы БССР, РСФСР і Латвійскай ССР (1983), генеральная схема комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі БССР (1987).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Брель Леонид Романович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
Дамы гільдый
**Гран-Плас** або **Гран-Пляс**, літаральна **Вялікі рынак** (нідэрл.: Grote markt, фр.: Grand place) — гістарычная плошча ў цэнтры Бруселю, адзін з найважнейшых турыстычных аб'ектаў горада. Тут размешчаны дзве найважнейшыя славутасці — Брусельская ратуша і хлебны дом або Дом караля (нідэрл.: Broodhuis, фр.: Maison du Roi). Ансамбль рыначнай плошчы Бруселя занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Ла-Гран-Плас — гарманічны і своеасаблівы ансамбль канца 17 ст. Прыбраныя, пакрытыя скульптурамі дамы на плошчы ствараюць суцэльны фасад, дэкаратыўнасць якога даведзена да максімума позняй готыкі.

Забудова, якая існавала з 14 ст. была разбурана, захавалася толькі ратуша, і з 1695 па 1700 гг. брусельцы зноў адбудавалі цэнтральную плошчу горада. Будынак гарадской ратушы адносіцца да сярэдзіны 15 ст. ён увенчаны 96-мятровай вежай, на вяршыні якой пазалочаны флюгер з заступнікам Бруселя — архангелам Міхаілам.

Дом Караля размяшчаецца на месцы былых хлебных радоў. Тут знаходзіўся суд, турма, але ні адзін кароль у гэтым доме не жыў — зараз у будынку музей гісторыі горада. Астатнія будынкі плошчы — так званыя дамы гільдый (пекараў, півавараў, лодачнікаў і г. д.), на фасадзе кожнага размешчана адпаведная фігурка.

Літаратура
----------

* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Ларуса · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4729203-9 · LCCN: sh93001957 · VIAF: 315529997 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Алендскі.
**Гедэон Алендскі** (? — пасля 1737) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Алендскіх герба «Равіч», сын Дыянісія і Ганны з Самбаржэцкіх, пачынальнікаў хрустаўскай галіны роду, унук Юрыя.

Пісар гродскі, стражнік Ваўкавыскага павета (1734), дэпутат Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага (1716), пасол на Варшаўскі сойм (1735).

Сям’я
-----

Двойчы жанаты. Першы шлюб з Рахеллю Глушынскай, з якой меў аднаго сына Ігнацыя Францішка і трох дачок — Ганну Канстанцыю, Іаганну, Тэадору.

Другі шлюб з Ганнай удавой па Францкевічу-Радзімінскаму, з якой меў двух сыноў — Дыянісія і Юрыя.

Літаратура
----------

* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 23. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.


| ?Гедэон Алендскі — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  | Януш Алендскі |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  | Крыштаф Алендскі |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Юрый Алендскі |  |  |  |  | Ганна з Трызнаў[d] |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Дыянісій Алендскі[d] |  |  |  |  | Ганна з Есьманаў[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Гедэон Алендскі |  |  |  |  | Юстына з Быхаўцаў[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Ганна з Самбаржэцкіх[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Брыч.
**Леанід Рыгоравіч Брыч** (нар. 12 снежня 1958, в. Заплессе, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

Біяграфія
---------

Скончыў Магілёўскі тэхналагічны інстытут, інжынер-тэхнолаг.

Працаваў тэхнолагам, начальнікам аддзела грамадскага харчавання ўпраўлення працоўнага забеспячэння «Галоўпалессеводбуд» г. Пінска, дырэктарам Пінскага трэста сталовых і рэстаранаў, дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Надзея-Пінск», генеральным дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Берасцейскі пекар» г. Брэста.

З’яўляўся дэпутатам Брэсцкага абласнога Савета дэпутатаў дваццаць шостага і дваццаць сёмага скліканняў.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання. Член Беларускай патрыятычнай партыі.

Узнагароды
----------

* медаль «За працоўную доблесць»,
* ганаровая грамата Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта.

Асабістае жыццё
---------------

Жанаты, мае дачку і сына.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь  (бел.)
**Гран-Чака**, **Вялікі Чака** (ісп.: Gran Chaco, кечуа: Hatun Chaku — chaku - «паляўнічая зямля», «прамысловая зямля») — слабазаселены, гарачы трапічны рэгіён з паўпустынным ландшафтам у басейне ракі Парана (басейн Ла-Платы), адміністрацыйна падзелены паміж Балівіяй, Парагваем, Аргенцінай і бразільскім штатам Мату-Гросу.

Гран-Чака займае плошчу каля 647500 квадратных кіламетраў, на захад ад ракі Парагвай і на ўсход ад горнага ланцугу Андаў на тэрыторыі Парагвая, Балівіі і Аргенціны. Рэгіён цягнецца прыблізна ад 17° да 33° паўднёвай шыраты і ад 65° да 60° заходняй даўгаты. Заходняя частка рэгіёну блізу Анд называецца Высокі Чака або Сухі Чака (Альта Чака) і характарызуецца сухой нізкарослай вельмі рэдкай расліннасцю. Усходняя частка — Ніжні Чака (Баха Чака), таксама Вільготны Чака, пакрыты зараснікамі кебрача і мае шмат насякомых.

Гл. таксама
-----------

* Чакская вайна

Спасылкі
--------

* *Гран-Чака (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
**Гегемо́нія** (грэч. ηγεμονία, «правадырства, кіраванне, кіраўніцтва») — першынство, перавага ў сіле, уплыве.  Гістарычна тэрмін ужываўся для пазначэння вяршэнства найдужэйшага горада-дзяржавы з саюза грэчаскіх полісаў. Таксама тэрмін выкарыстоўваецца ў шматлікіх іншых кантэкстах, напрыклад тэорыя гегемоніі марксісцкага філосафа Антоніа Грамшы.

У палітыцы
----------

Як прыклад можна прывесці правінцыю ў федэрацыі (каралеўства Прусія ў Германскай імперыі) або чалавека ва ўстанове (Напалеон I у Французскім кансулаце).
Пачынаючы з XIX стагоддзя, асабліва ў гістарычнай публіцыстыцы, «гегемонія» пазначае вяршэнства адной дзяржавы над іншым (напрыклад еўрапейская гегемонія Першай Французскай Імперыі)

Зноскі
------

1. ↑   Д. Н. Ушаков: *Толковый словарь Ушакова*. (1935—1940)

Гл. таксама
-----------

* Гегемон

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4023979-2 · LCCN: sh2004014028 · Microsoft: 135121143 · LIBRIS: 226433 |
**Лібаўскі гарадок** — колішняя мясцовасць у Гомелі, частка гістарычнага раёна Залінія. Узнік пасля эвакуацыі ў Гомель у 1915 г. Лібаўскіх майстэрняў з людзьмі і абсталяваннем. Уяўляў сабой забудову барачнага кшталту. Пачынаўся, па розных звестках, з шасці ці чатырнаццаці баракаў. Знаходзіўся на паўночным захадзе вуліц Нямецкай і Радзькінскай (Чычэрына). Пазначаны пад сваёй назвай на плане Гомеля 1930-х гг.

Станам на 1926 г. агульная колькасць забудаваных уладанняў складала 52. З 47 наяўных жылых памяшканняў усе значыліся занятымі. Уся забудова ўлічвалася як узведзеная з 1917 г. Тут пражывала 203 чалавекі (90 мужчын і 113 жанчын), пераважную большасць з якіх складалі беларусы (168). Паводле сацыяльнага становішча галовы сем’яў адносіліся да рабочых (33) і службоўцаў (20). Пэўная частка жыхароў трымала свойскую жывёлу: 2 каровы, 10 свінняў, 11 козаў ці авечак. Вадаправоднае забеспячэнне адсутнічала.

Зноскі
------

1. ↑  Рогалев, А. Ф. Топонимический словарь Гомеля и Гомельского района [Текст] / А. Ф. Рогалев. — Гомель : Барк, 2012. — С. 160.
2. ↑  Старовойтов, М. И. Социально-экономическое положение белорусско-российского пограничья в 1914-1918 годах // Первая мировая война: события и люди: сборник научных статей / Учреждение образования "Гомельский государственный университет им. Франциска Скорины", Государственное научное учреждение "Институт истории НАН Беларуси", Российский центр науки и культуры в Гомеле. — Гомель : ГГУ, 2018. — С. 47.
3. 1 2  План города Гомеля и Новобелицы, 1930-е годы.
4. ↑  Гомель и городские поселения Гомельщины: Предварит. итоги переписи 1926 г. и некоторые данные текущ. отчетов и обследований. — Речица, 1927. — С. 18-19.
**Сагаміхара** — горад, вызначаны ўказам урада Японіі, размешчаны ў прэфектуры Канагава. Плошча горада — 328,83 км² , насельніцтва — 722 881 чалавек (1 жніўня 2014), шчыльнасць насельніцтва — 2.198,34 чал./км². Размешчаны ў цэнтральнай частцы вострава Хонсю, на захад ад Токіа на рацэ Досі, якая ўпадае ў заліў Сагамі. У 1950-х у горадзе з’явілася развітая прамысловасць, якая ўключае ў сябе электрамашынабудаванне і аўтабудаванне, а таксама харчовую і тэкстыльную прамысловасць. Сагаміхара — цэнтр даследаванняў у галіне атамнай энергіі.

Зноскі
------

1. ↑   — Geospatial Information Authority of Japan. — С. 30.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2986578'></a>
2. ↑
**Васіль Канстанцінавіч Карунас** (6 лістапада 1950, г. п. Шарашова, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць — 6 студзеня 2022) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1973 годзе Брэсцкі інжынерна-тэхнічны інстытут. Пасля заканчэння інстытута працаваў у Мінскім абласным філіяле Інстытута «Белдзяржпраект». У 1973—1974 гадах служыў у Савецкай Арміі. Архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы, з 1985 года галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Мінскпраект»; у 1990—1993 гадах галоўны архітэктар праектаў у творчай майстэрні У. М. Тарноўскага пры Саюзе архітэктараў Беларусі; у 1993—2013 гадах кіраўнік персанальнай творчай майстэрні.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Жыў у Мінску.

Творчасць
---------

Першы вялікі праект — дэталёвая планіроўка Акадэмгарадка на 50 тыс. жыхароў (1960, сумесна з Л. Есьман). Затым былі выкананы праекты забудовы мікрараёнаў Уручча-1, 2, 3 (1983—1984); праект забудовы мікрараёна Малінаўка-4. Удзельнічаў у распрацоўцы праекта жылога гарадка Рось, які ўяўляў сабой комплексны праект жылых 3-4 павярховых дамоў, а таксама поўнага набору комплексаў культурна-бытавога абслугоўвання, школы, дашкольнага выхавання, бальніцы, ПДП і праект забудовы пасёлка «Сосны» (1975), праекты рэканструкцыі забудовы Алімпійскага спартлагера «Стайкі» (1979)

Rubin Plaza на пр. Дзяржынскага
Працы ва ўласнай творчай майстэрні спраектаваў АЗС з аўтамыйкай з дынамічным казырком і павільёнам, які глядзіць у бок пр. Дзяржынскага ў раёне вул. Жукава-Глаголева (2003); аўтамыйку з адміністрацыйнымі памяшканнямі па вул. Валадзько, дзе архітэктура найбольш упісаная ў прыродны ландшафт (2005); бізнес-цэнтр па пр. Дзяржынскага «Рубін» — вуглавы будынак з дугападобным акцэнтам і вялікімі эркерамі на 6, 7 паверхах (2009).

Узнагароды
----------

Лаўрэат дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) за праект жылога гарадка Рось. За гэты ж праект міжнароднае журы дзявятага Сусветнага Форума «Інтэрарх-2000» узнагародзіла яго сярэбраным медалём, а таксама спецыяльным прызам Праграмы развіцця ААН.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Карунас Василий Константинович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
2. 1 2 3  Карунос Василий Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)

Літаратура
----------

* Карунас Василий Константинович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Карунос Василий Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вінаградава.
**Галіна Рахманаўна Вінаградава** (нар. 1 лістапада 1946, г. Чкалаўск, Таджыкская ССР) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1969 годзе Таджыкскі політэхнічны інстытут. З 1969 года архітэктар, з 1972 — старэйшы архітэктар у інстытуце Белдзяржпраект. Са снежня 1977 года — кіраўнік групы ў Мінскім аддзяленні «Саюзводаканалпраекта». У 1992-2004 гадах у інстытуце «Белводаканалпраект». У 2004—2008 гадах эксперт, потым вядучы эксперт у гарадской экспертызе. У 2008—2012 гадах начальнік архітэктурна-будаўнічага аддзела «Мінскрамбуда». У 2012-14 гадах галоўны спецыяліст праектнага аддзела ў прыватнай фірме.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскіх калектывах): серыя жылых дамоў сельскага будаўніцтва 3-АПБ; серыя тыпавых праектаў 9-ці павярховых жылых дамоў з аб’ёмных блокаў 3А-АПБ  (руск.) (бел.; Інстытут удасканалення настаўнікаў (1969—1974); удзельнічала ў распрацоўцы праектаў 5- і 9-павярховых жылых дамоў галерэйнага тыпу, 9-павярховага 279-кватэрнага жылога дома галерэйнага тыпу па вул. Бельскага ў г. Мінску (1976); Рэканструкцыя піянерскага лагера ў Астрашыцкім Гарадку (1976—1977).

Аўтарскія праекты: Службова-бытавы корпус аэрапорта «Мінск-2» (1977—1979); корпус рэагентнай гаспадаркі ў Жлобіне; вертыкальны блок помпавай станцыі ў Беразняках Пермскай вобласці; воданапорная помпавая станцыя ў Северадзвінску; прамысловы пляцоўкі па ачыстцы вады ў Пінску, Асіповічах, Баранавічах, Гомелі (1977—1992), прамысловыя пляцоўкі вычышчальных збудаванняў у Брэсце, Пінску, Магілёве, у Стаўрапалі («Стаўрапальпалімір»); КНС у Ялабузе Маскоўскай вобласці (1992—2004); капрамонт, рэканструкцыя жылых дамоў, школ, дзіцячых садоў (2008—2012); адміністрацыйна-вытворчы будынак у г. Мінску, аўтамыйкі ў Гомельскай вобласці, у Бараўлянах, зона адпачынку на Нарачы (2012—2014).

Узнагароды
----------

Узнагароджана дыпломам III ступені ВДНГ СССР (1974) за сельскія жылыя дамы.

Літаратура
----------

* Виноградова Галина Рахмановна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Виноградова Галина Рахмановна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Галіна Пятроўна Маркіна** (нар. 23 лістапада 1934, Варонеж — 27 кастрычніка 1985) — беларуская актрыса. Народная артыстка БССР (1976).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 23 лістапада 1934 года ў Варонежы. Бацька — Пётр Аляксандравіч Маркін (1903—1958), заслужаны артыст БССР (1955); маці — Вольга Сцяпанаўна Захарава (1908—1981), заслужаная артыстка БССР (1955).

Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1956, педагог Дз. Арлоў), адначасова — філалагічны факультэт Варонежскага ўніверсітэта. З 1956 года — актрыса Брэсцкага тэатра імя ЛКСМБ, з 1959 года працавала ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы, з 1961 года — у Беларускім тэатры імя Я. Коласа.

Памерла 27 кастрычніка 1985 года.

Творчасць
---------

Выконвала ролі гераінь у сучасным і класічным рэпертуары. Найлепшыя ролі ў беларускай драматургіі: Зося Савіч, Марозава («Сэрца на далоні», «Крыніцы» паводле І. Шамякіна), Корзун («Вайна пад стрэхамі» паводле А. Адамовіча), Маці («Зацюканы апостал» А. Макаёнка). З іншых роляў: Жэнька Шульжэнка («Фабрычная дзяўчына» А. Валодзіна), Ксеня («Разлом» Б. Лаўранёва), Соф’я («Зыкава» М. Горкага), Спірыдонава («Шостага ліпеня» М. Шатрова), Марыя Сцюарт (аднайменная п’еса Ф. Шылера), Беатрычэ («Многа шуму з нічога» У. Шэкспіра), Анісся («Улада цемры[ru]» Л. Талстога), Матухна Кураж («Матухна Кураж» Б. Брэхта).

Зноскі
------

1. ↑  Белорусская ССР, краткая энциклопедия: Биографический справочник. 1982
2. ↑  11 ліпеня 2018 г. — 110 гадоў з дня нараджэння Вольгі Сцяпанаўны Захаравай (1908—1981), заслужанай артысткі БССР (1955)

Літаратура
----------

* Маркіна Галіна Пятроўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя. У 11 т. Т. 7 / рэдкал.: П. У. Броўка і інш. — Мінск, 1973. — С. 20.
* Ма́ркіна Галіна Пятроўна // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 465. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — С. 119. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Маркіна Галіна Пятроўна на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 129474 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Васільева.
**Галіна Сцяпанаўна Васільева** (нар. 28 снежня 1959, Полацк, Віцебская вобласць) — беларускі мастак. Член Беларускага Саюза мастакоў (1993).

Біяграфія
---------

У 1982 годзе скончыла мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута. У 1992 годзе — выкладчык кафедры дызайна Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта, 1998 год — дацэнт кафедры дызайна. У 1989—1991 гадах — член творчага аб’яднання «4-63». З

Удзельніца I і II Міжнародных пленэраў «Малевич. УНОВИС. Современность»; праектаў «ln-formation» (1994, 1997, 1999, 2000).

Жыве ў Віцебску.

Творчасць
---------

Працуе ў галіне канцэптуальнага мастацтва (мастацкія праекты, акцыі), абстрактнага жывапісу. Арганізатар мастацкіх акцый «Сонечны гадзіннік» (1996, Віцебск), «А V Е» (2000, Полацк), перформансаў «Памяці В. Юрчанкі» (1999, Віцебск), «Аўтапартрэт» (2000, Полацк), «Устанаўленне А ў мастацтве» (2003, Віцебск), «Прысвячэнне К. Малевічу» (2008, Віцебск), праектаў «Constructio» (сумесна з В. Васільевым, 2001, Віцебск; 2003, Мінск, Орша, Полацк).

У творах мастачкі дамінуюць простыя геаметрычныя формы, лаканічная канструктыўнасць, статычнасць і строгасць кампазіцыйна-пластычных рашэнняў, выкарыстанне лакальных каляровых плям.

Сярод работ: палотны «Красны месяц», «Вялікая Венера», «Урокі музыкі», «Веды», «12», «Квадраты», «Трохвугольнікі і сегменты», серыі «Сцяна», «Рэйс», «Карычневыя структуры», трыпціх «Варыяцыі блакітнага» і інш.

Работы знаходзяцца ў музеях, прыватных калекцыях, галерэях Латвіі, Германіі, Англіі, Ізраіля, Польшчы, ЗША, Літвы, Беларусі, Расіі.

Зноскі
------

1. ↑  Васільева Галіна Сцяпанаўна

Літаратура
----------

* Васільева Галіна Сцяпанаўна // Беларускі саюз мастакоў: 1938—1998 : энцыклапедычны даведнік / аўт.-склад.: Б. А. Крэпак [і інш.]. — Мінск : ВТАА «Кавалер Паблішэрс», 1998. — С. 90.
* Васільева Галіна Сцяпанаўна // Памяць: Полацк : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. С. С. Чарняўская; навук. рэд.: Г. В. Штыхаў, С. В. Тарасаў; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2002. — С. 785.
* Васільева Галіна Сцяпанаўна // Сучасныя мастакі Віцебшчыны : біябібліяграфічны слоўнік / ДУ «Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна», аддзел літаратуры па мастацтве; склад. В. І. Аліева. — Віцебск, 1994. — С. 15-16.
* Галіна Васільева // Саюз творцаў [Выяўленчы матэрыял] = A Union of creators : фотаальбом / уклад. і аўт. тэксту М. Цыбульскі; аўт. уступ. У. Андрэйчанка; фота: В. Балоціна, М. Цыбульскага. — Мінск : Беларусь, 2005. — С. 29.

Спасылкі
--------

* Васільева Галіна Сцяпанаўна (бел.) (руск.) (англ.)(Праверана 2 ліпеня 2023) // Інфармацыйны рэсурс Віцебскай абласной бібліятэкі «Мастакі Віцебшчыны»
* Васильева Галина Степановна (руск.)(Праверана 2 ліпеня 2023) // Кафедра дызайна і моды ВДТУ

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 137867 |
**Галіна Міхайлаўна Ізергіна** (22 сакавіка (4 красавіка) 1909, г. Яранск, цяпер Кіраўская вобласць, Расія — 27 лістапада 1954) — беларуская мастачка.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1928 годзе Вяцкае мастацка-прамысловае вучылішча, у 1937 годзе — Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры Усерасійскай АМ у Ленінградзе. Вучылася ў А. Асьмёркіна, І. Бродскага. Удзельніца мастацкіх выставак з 1928 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1940 года.

Творчасць
---------

Працавала ў галіне станковага жывапісу. Асноўныя творы: палотны «Калгасны рынак», «3 рыбалкі», «Дзесяцікласніцы», «Угон моладзі ў рабства», «Камсорг школы», «За калаўротам», «Юныя дараванні», «Партрэт артысткі Э. Шапко», «Кветкі і фрукты»; пейзажы Міншчыны. Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

Літаратура
----------

* Ізергіна Галіна Міхайлаўна // Беларускі саюз мастакоў: энцыклапедычны даведнік / складальнік Б. А. Крэпак. — Мінск, 1998.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Ананчанка.

**Галіна Уладзіміраўна Ананчанка** (нар. 12 чэрвеня 1946, г. Макар’еў, Кастрамская вобласць, РСФСР) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі навучання і выхавання (музыка). Кандыдат педагагічных навук (1981), прафесар (2001).

Біяграфія
---------

Скончыла Адэскую дзяржаўную кансерваторыю (музычна-педагагічны факультэт, 1979), Навукова-даследчы інстытут мастацкага выхавання Акадэміі педагагічных навук СССР (аспірантура, 1979).

Працавала ў дзіцячай музычнай школе г. Кастрамы (1962—1968, выкладчык), Кіраваградскім педагагічным інстытуце (1971—1976, выкладчык), Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 1979, педагагічны факультэт, кафедра музыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: методыка музычнага выхавання; тэорыя і методыка навучання і выхавання навучэнскай і студэнцкай моладзі.

Узнагароды
----------

Узнагароджана нагрудны знакам «Выдатнік адукацыі» (2006), ганаровай граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1992, 1996), Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (1998).

Зноскі
------

1. ↑  АНАНЧЕНКО ГАЛИНА ВЛАДИМИРОВНА