У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Брэтань (значэнні).
**Брэта́нь** (фр.: Bretagne, брэт.: Breizh; гало Bertaèyn) — рэгіён на паўночным захадзе Францыі, займае большую частку аднайменнай гістарычнай вобласці. Размешчаны на паўночным захадзе краіны, на аднайменным паўвостраве, які абмываецца з поўначы Ла-Маншам, а з поўдня Біскайскім залівам. Адміністрацыйны цэнтр рэгіёна — горад Рэн.

Геаграфія
---------

**Брэтань** з’яўляецца часткай Армарыканскага масіву, што надае ёй прыродную цэласнасць. Масіў гэты мае, у асноўным, раўнінны характар, яго сярэдняя вышыня над узроўнем мора не перавышае 104 метры. Гэта найбольш старажытны рэгіён з усіх, якія складаюць зараз тэрыторыю Францыі: яго гісторыя пачалася яшчэ да палеазойскай эры.

Большая частка Брэтані месціцца на аднайменным паўвостраве. Атлантычны акіян абмывае 4/5 яго перыметра, а берагавая лінія складае 3000 км вельмі разнастайных па рэльефу берагоў. Дзякуючы ўплыву акіяна, у Брэтані адносна мяккія зімы (27 марозных дзён у годзе ў Сен-Брые) і ўмераная спякота летам. Вясна пачынаецца вельмі рана, з пачатку сакавіка, аднак доўжыцца вельмі доўга, так як пацяпленне нарастае вельмі марудна. Гэта найбольш прыгожы час года, калі зацвітаюць жаўтазель і ўлекс. Ападкаў не вельмі багата (Роскаў: 760 мм), за выключэннем узвышшаў, дзе яны перавышаюць 1 000 мм. Яны выпадаюць, галоўным чынам, у сезон халадоў. Вятры, жорсткія на берагах, хутка смякчаюцца ва ўнутранай частцы паўвострава лясамі.

У склад Брэтані таксама ўваходзяць астравы Уэсан, Мален, Уа, Геклен, Груа, Іль-дэ-Ба, Іль-дэ-Брэа, Бэль і інш.

Брэтань — самая заходняя частка метрапольнай Францыі, на яе тэрыторыі знаходзяцца самыя заходнія пункты метраполіі — востраў Уэсан, архіпелаг Мален і мыс Пуэнт-дэ-Карсан (кантынентальная).

### Прырода

Лясы спрадвеку пакрывалі Арморыку, але ў наш час, з-за сельскагаспадарчых і прамысловых патрэб, лясы парадзелі — аднак, па-ранейшаму, складаюць большую частку ландшафту Брэтані. Адзін з такіх лясоў (Браселіанд) увайшоў у легенды.

Сімволіка
---------

Брэтонскі сцяг — «Gwenn ha du» (у даслоўным перакладзе з брэтонскай мовы — «белы і чорны») быў створаны ў 1923 годзе Морванам Маршалам. Чатыры белыя паласы прадстаўляюць брыцкія рэгіёны і біскупствы — Леон (фр.: Leon), Трэгор (фр.: Tregor), Карнуай (фр.: Cornouaill) і Ванскі рэгіён (фр.: Vannetais). Пяць чорных палос сімвалізуюць рэгіёны і епархіі, дзе размаўляюць на гала: Рэн (фр.: Rennes), Нант (фр.: Nantes), Дол (фр.: Dol), Малуін (фр.: Malouin) і Пент’еўр (фр.: Penthievre). Гарнастай быў узяты з герцагскага сцяга. Сукупнасць утварае эмблему, рэалізаваную з захаваннем геральдычных традыцый, а менавіта: сцяг ясны, бачны і пазнавальны здалёку, выразны і поўны.

Нацыянальны гімн: *Bro gozh ma zadoù* (Старажытная зямля маіх бацькоў).

Дэвіз: *Лепш смерць, чым ганьба*.

Эмблема: уцёснік.

Святы апякун: Святы Іў / Sant Erwann / St.Yves Helori. Свята — 19 мая.

Гісторыя
--------

З 440 па 600 гг. ідуць некалькі хваляў перасялення брытаў з Брытанскіх астравоў. У войнах з франкамі брэтонцы адстойваюць сваю незалежнасць, і ў наступнае тысячагоддзе Брэтань уваходзіць незалежным герцагствам.

### Сярэднявечча

На працягу Сярэднявечча Брэтань лавіравала паміж Францыяй і Англіяй. У 1532 годзе яна ўваходзіць у склад Францыі.

### Новы і найноўшы час

У 1963 годзе створаны Фронт вызвалення Брэтані, які пачаў барацьбу за незалежнасць. У 1964 годзе створана палітычная партыя «Дэмакратычны Брэтонскі Саюз», якая выступае за аўтаномію Брэтані.

Славутасці
----------

Адна з самых незвычайных славутасцей Брэтані — гэта менгіры ў пасяленні Карнак, якіх налічваецца каля 3000. Іх з’яўленне адносяць да 6-3 тысячагоддзя да н. э. і аб іх значэнні вядома вельмі мала.

Цікавыя факты
-------------

Брэтонцы лічацца найлепшымі ў краіне маракамі і рыбаловамі. Важны промысел Брэтані — развядзенне вустрыц і ядомых ракавінак у штучных басейнах — «вустрычных парках».

Вядомыя асобы
-------------

* Іў Рашэ
* Жак Карцье
* Тудвал

Гл. таксама
-----------

* Каралеўства Брэтань

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Брэтань // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — С. 301—302. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Брэтань

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · Vimeo |
| Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Ларуса · Малы Бракгаўза і Эфрона · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 11881517p · GND: 4008220-9 · ISNI: 0000 0001 2151 4156, 0000 0004 1792 8681 · LCCN: n81011160 · NDL: 00629153 · SUDOC: 027221520 · VIAF: 151203204 |

 |

| ⛭Рэгіёны Францыі |
| --- |
| 2015 | 

|  |
| --- |
| 
* Авернь
* Аквітанія
* Брэтань
* Бургундыя
* Іль-дэ-Франс
* Корсіка
* Лангедок-Русільён
* Латарынгія
* Лімузен
* Верхняя Нармандыя
* Ніжняя Нармандыя
* Нор — Па-дэ-Кале
* Пеі-дэ-ла-Луар
* Поўдзень — Пірэнеі
* Пікардыя
* Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
* Пуату — Шаранта
* Рона — Альпы
* Франш-Кантэ
* Цэнтр
* Шампань — Ардэны
* Эльзас

 |
| Заморскія рэгіёны | 
* Французская Гвіяна
* Гвадэлупа
* Марцініка
* Рэюньён

 |

 | Сцяг Францыі |
| 2016 | 

|  |
| --- |
| 
* Авернь — Рона — Альпы
* Аксітанія
* Брэтань
* Бургундыя — Франш-Кантэ
* Гранд-Эст
* Іль-дэ-Франс
* Корсіка
* Нармандыя
* Новая Аквітанія
* О-дэ-Сен
* Пеі-дэ-ла-Луар
* Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
* Цэнтр — Даліна Луары

 |
| Заморскія рэгіёны | 
* Французская Гвіяна
* Гвадэлупа
* Марцініка
* Рэюньён

 |

 |