recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Герус.
**Валерый Мікалаевіч Герус** (нар. 27 снежня 1956, г. Мінск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў у 1978 годзе БПІ. У 1978—1985 гадах архітэктар праектнага інстытута «БелНДІпгорадабудаўніцтва», у 1985—1990 гадах старэйшы архітэктар праектнага інстытута «Мінскграмадзянпраект», у 1990—1997 гадах кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў «КПІ пры Дзяржбудзе БССР „Інкапраект"», у 1997—1999 гадах галоўны архітэктар праектаў архітэктурна-будаўнічай фірмы «БЕТА-буд», у 1999—2004 гадах галоўны архітэктар праектаў інстытута «Мінскпраект», у 2005—2006 гадах галоўны архітэктар праектаў інстытута «Мінскграмадзянпраект», у 2006—2008 гадах начальнік планіровачнай майстэрні ПДКУП «Мінскграда», у 2008—2010 галоўны архітэктар, намеснік дырэктара ТАА «АрхІнтэрБуд», з 2010 года начальнік майстэрні інстытута «Ваенпраект».

Член Саюза архітэктараў Беларусі.

Творчасць
---------

Асноўныя працы: жылыя групы пасёлка Дружны (першая чарга); коннаспартыўны манеж дзіцячай школы ў г. Гомелі; жылы квартал у скрыжавання вуліц Чарвякова, Старавіленскі тракт, Веры Харужай; водна-трэніровачны комплекс па вул. Герояў 120-й дывізіі ў Мінску (добраўпарадкаванне); шматпавярховы жылы дом на скрыжаванні вуліц Бялыніцкага-Бірулі і Мінскай шашы ў г. Магілёве.

Узнагароды
----------

Лаўрэат рэспубліканскага конкурсу «На знак 1000-годдзя г. Віцебска і забудову цэнтральнай плошчы»; першага і другога этапаў міжнароднага конкурсу «Жылое асяроддзе ў буйным горадзе». Забудова жылога раёна «Лебядзіны»; нацыянальнага фестывалю архітэктуры (2000) за распрацоўку эскіза забудовы квартала па вуліцах Янкоўскага — Гарэцкага; «Лепшы праект года» (гран-пры) рэспубліканскага агляду-конкурсу лепшых архітэктурных твораў (2002) за распрацоўку эскіза ў складзе ПДП «Жылая забудова ў граніцах вуліц П. Глебкі, Матусевіча, Кунцаўшчына, пас. Масюкоўшчына» XIII—га рэспубліканскага конкурсу лепшых архітэктурных твораў 2005—2007. Дыплом Саюза архітэктараў Расіі за праект «Забудова тэрыторыі „Аэрапорт Мінск-1" з фарміраваннем дзелавога цэнтра „Мінск-Сіці"» і інш.

Літаратура
----------

* Герус Валерий Николаевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Вілейскі павет.
**Вілейскі павет** — гісторыка-краязнаўчы гадавік, прысвечаны сучаснаму Вілейскаму раёну і тэрыторыям, якія ў розныя часы ўваходзілі ў межы Вілейскага староства, Вілейскага павета, Вілейскай вобласці. Гэта мясціны, якія гістарычна ўваходзілі ў больш вялікі і старажытны рэгіён, які ахопліваў ў часы ВКЛ Віленскае ваяводства.

Выдаецца з 2014 года.

Укладальнікі гадавіка — Сяргей Макарэвіч і Дзяніс Канецкі.

Зноскі
------

1. ↑  Вышел новый выпуск альманаха «Вілейскі павет»
2. ↑  Фотаздымкі Беркі Бермана, даўгінаўскі тэатр і культавыя валуны: выйшаў трэці нумар гадавіка «Вілейскі павет»(недаступная спасылка) // Рэгіянальная газета

Спасылкі
--------

* Вілейскі павет. Выпуск 1(недаступная спасылка)
* Вілейскі павет. Выпуск 2 Архівавана 15 жніўня 2020.
* Вілейскі павет. Выпуск 3 Архівавана 26 верасня 2020.
* Вілейскі павет. Выпуск 4 Архівавана 15 жніўня 2020.
**Валерый Ко́рдус** (лац.: Valérius Córdus; 18 лютага 1515 — 25 верасня 1544, Рым) — нямецкі батанік і фармацэўт.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў Каселі. Навучаўся спярша ў свайго бацькі, затым у Марбургскім універсітэце, які закончыў у 1531 годзе (то бок ва ўзросце 16 гадоў). У наступныя гады працаваў у Лейпцыгу ў аптэцы свайго дзядзькі, адначасова наведваючы заняткі ў мясцовым універсітэце. З 1539 года выкладаў ва ўніверсітэце Вітэнберга; матэрыялы лекцыяў Кордуса па батаніцы были выданыя ўжо пасля яго смерці, у 1549 годзе пад назвай «Заўвагі да Дыяскарыда» (лац.: «Valerii Cordi Simesusii annotationes in Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia…»), паколькі Кордус, як і ўсе батанікі яго часу, асноўваліся на працу Дыяскарыда «Пра лекавыя рэчывы».

У 1540 годзу Кордус адкрыў і апісаў рэвалюцыйную тэхналогію атрымання эфіру з сернай кіслаты і этылавага спірту.

У 1542 годзу Кордус прадставіў гарадскому савету Нюрнберга сваю асноўную працу па фармакалогіі (лац.: «Valerii Cordi dispensatorium, sive pharmacorum conficiendorum ratio»), за якую атрымаў сто залатых манет; гэтая праца была выдана Нюрнбергскім муніцыпалітэтам у 1546 годзе і шматразова перавыдавалася.

Іншая асноўная праца Кордуса, усеабдымны даведнік па раслінах Італіі і Германіі «Гісторыя раслін» (лац.: «Historia Plantarum»), была прадстаўлена ім у 1544 годзе ў Вітэнбергскі ўніверсітэт — за яго Кордус атрымаў ступень доктара медыцыны. Неўзабаве пасля гэтага Кордус памёр ад малярыі ў часе адной са сваіх шматлікіх паездак Еўропай. Шмат якія яго працы были апублікаваныя пасмяротна Конрадам Геснерам.

Валерый Кордус загадзя паслаў далейшым спробам класіфікацыі раслін карысныя новаўвядзенні ў метадзе назірання і вывучэння органаў раслін, адкрыў органы размнажэння ў папаратнікаў.

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑  Паводле звестак IPNI, нарадзіўся ў 1514 годзе.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Валерый Кордус

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Allgemeine Deutsche Biographie · Brockhaus |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX894568 · BNF: 12515627d · CONOR: 124552547 · GND: 118670085 · ICCU: BVEV020142 · ISNI: 0000 0001 0876 7298 · LCCN: n92072362 · NKC: nlk20000091738 · NLP: A37368370 · NTA: 074741993 · NUKAT: n2003060056 · PTBNP: 50628 · LIBRIS: 290748 · SUDOC: 077785797 · VIAF: 19786248 |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. дуб-волат.
**Буда-Кашалёўскія дубы-волаты** (**Буда-Кашалёўскі-1** і **Буда-Кашалёўскі-2**) — батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці.

Дуб «Буда-Кашалёўскі-1» размешчаны за 2,5 кіламетры на паўднёвы захад ад в. Шарыбаўка, у выдзеле 7 квартала № 16, «Буда-Кашалёўскі-2» — за 0,5 км на поўдзень ад в. Патапаўка, у выдзеле 3 квартала № 70 Буда-Кашалёўскага лясніцтва Буда-Кашалёўскага лясгаса.

Першапачаткова было 8 паасобных дрэў дуба звычайнага. Узрост каля 255—335 гадоў, вышыня 30—37 м, дыяметр 1,14—1,4 м (1983). Ахоўны статус нададзены 27 снежня 1963 года.

Зноскі
------

1. ↑  Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Гомельскай вобласці станам на 01.01.2014 г.
2. ↑  Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння — Гомельская вобласць Архівавана 19 снежня 2016.

Літаратура
----------

* Буда-Кашалёўскія дубы-волаты // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Курц.
**Вілем Курц** (чэшск.: Vilém Kurz; 13 чэрвеня 1847 — 6 сакавіка 1902) — чэшскі заолаг, педагог і грамадскі дзеяч, заснавальнік сям’і, якая ўнесла значны ўнёсак у чэшскую культуру XX стагоддзя (тры наступныя пакаленні гэтай сям’і — Вілем Курц-малодшы, Ілона Курцава-Шцепанава і Павел Шцепан).

Біяграфія
---------

Скончыў гімназію ў Градзецы-Кралавэ, затым факультэт прыродазнаўства Карлава ўніверсітэта. Выкладаў у гімназіях Нямецкага Брода, Кутнай-Горы і (з 1884 г.) Прагі; у 1874 г. абараніў доктарскую дысертацыю.

У 1870-я гг. публікаваў у Працах Венскай акадэміі навук і ў «Часопісе навуковай заалогіі» навуковыя артыкулы, пераважна пра галінаставусых ракападобных (*Cladocera*). Склаў «Геалагічную схему Кутнагорскай акругі» (чэшск.: Geologický nástin okolí Kutnohorského; 1877). У далейшым займаўся з большага педагагічнай працай: напісаў некалькі навучальных дапаможнікаў — у тым ліку «Гербарый для сярэдняй школы» (чэшск.: Herbář pro střední školy) і «Батаніка для апошніх класаў сярэдняй школы» (чэшск.: Botanika pro vyšší třídy středních škol). Завяршыла праца Міраслава Тырша «Асновы фізкультуры» і сам напісаў «Увядзенне ў школьную фізкультуру» (чэшск.: Úvod do tělocviku školského; 1872).

Грамадская дзейнасць Курца была накіравана на развіццё турызму ў Чэхіі. У 1888 г. ён разам з Ураціславам Пасаўскім стаў адным з заснавальнікаў Клуба чэшскіх турыстаў, на працягу шасці гадоў быў галоўным рэдактарам «Часопіса турыстаў» (чэшск.: Časopis turistův). Напісаў некалькі турыстычных даведнікаў, у прыватнасці, «365 выездаў на вечар з Прагі» (чэшск.: 365 odpoledních výletů z Prahy).

У 1890 г. менавіта Курц выступіў у артыкуле «Назіральная вежа на Петршынскім узгорку — краявід з найбліжэйшай будучыні Прагі» (чэшск.: Rozhledna na Petříně, obrázek z blízké budoucnosti Prahy) з ініцыятывай будаўніцтва ў пражскім раёне Петршын назіральнай вежы. У 1894 г. таксама па ініцыятыве Курца, назіральная вежа была пабудавана і на вяршыні гары Чэрхаў; каменны будынак замест драўлянага быў узведзены ўжо пасля смерці Курца па праекце яго паплечніка Ураціслава Пасаўскага і атрымала назву Курцава вежа.

Зноскі
------

1. 1 2  Czech National Authority Database Праверана 23 лістапада 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2  Archiv hl. m. Prahy, Matrika zemřelých u sv. Štěpána, sign. ŠT Z13, s. 96<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105319160'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: jk01071022 · VIAF: 83801266 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Карашкоў.
**Вале́ры Мікала́евіч Карашко́ў** — беларускі дзяржаўны дзяеч, старшыня Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь (2006—2011).

Біяграфія
---------

Валерый Карашкоў нарадзіўся ў 1953 годзе ў г. Іўе Гродзенскай вобласці.

У 1975 годзе скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае зенітна-ракетнае вучылішча СПА.

1975—1976 — служыў у войску.

1977—1981 — інжынер, старшы інжынер, начальнік адзела ЦКБ «Стандарт».

1981—1991 — намеснік галоўнага інжынера, намеснік дырэктара ЦКБ «Спектр», у 1991—1992 — намеснік генеральнага дырэктара НВА «Спектр».

1992—1994 — старшыня Камітэта па стандартызацыі, метралогіі і сертыфікацыі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.

1994—1997 — старшыня Камітэта па стандартызацыі, метралогіі і сертыфікацыі Міністэрства адукацыі і навукі Беларусі.

1997—2001 — старшыня Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі, метралогіі і сертыфікацыі Беларусі.

2001—2006 — старшыня Камітэта па стандартызацыі, метралогіі і сертыфікацыі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.

5 мая 2006 — 14 снежня 2011 — старшыня Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Беларусі.

Аўтар болей за сто пяцьдзясят навуковых прац і артыкулаў, кандыдат тэхнічных навук, дацэнт, сапраўдны член Беларускай інжынернай акадэміі, Акадэміі праблем якасці Расійскай Федэрацыі, Метралагічнай акадэміі Расійскай Федэрацыі.

Узнагароды
----------

У 2002 годзе ўзнагароджаны Граматай Выканаўчага камітэта СНД, Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь.

10 кастрычніка 2008 годзе за актыўную працу па ўмацаванні і развіцці Садружнасці Незалежных Дзяржаў узнагароджаны граматай СНД.

Падзяка прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Старонка Архівавана 14 студзеня 2011. на старонцы «Беларускага тэлеграфнага агенцтва»
* Біяграфія Архівавана 4 сакавіка 2016. на старонцы Дзяржкамстандарта (руск.)

| Старшыні Дзяржаўнага камітэта па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь |
| --- |
|  | 
Валерый Карашкоў (2006—2011) •
Віктар Назаранка (2012—2018) • 
Валянцін Татарыцкі (з 2019)
 |  |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Буда.
Будапешт: злева — Пешт, справа — Буда, у цэнтры востраў Маргіт на Дунаі
**Буда** (венг.: Buda, славацк.: Budín, харв.: Budim, турэцк.: Budin, сербск.: Будим або *Budim*), **Офен** (ням.: Ofen) — заходняя частка венгерскай сталіцы Будапешта на правым беразе Дуная. Паводле легенды, назва *Буда* паходзіць ад імя гунскага правадыра Бледы (венг.: Buda), паводле іншай версіі назва горада мае славянскае паходжанне ад *буда* — «дом, пабудова, паселішча»

Тэрыторыя Буды складае прыкладна траціну тэрыторыі Будапешта і пакрыта ўзгоркамі і лясамі.

Гісторыя
--------

Буда была сталіцай Венгрыі з 1361 года да ўваходжання ў Асманскую імперыю ў 1541 годзе, пасля чаго новай сталіцай стала Пожань (сённяшняя назва — Браціслава, сталіца Славакіі).

У 1686 годзе Буда была захоплена Аўстрыяй. Буда стала вольным горадам у 1703 годзе, пазней, у 1784 годзе стала венгерскай сталіцай.

У 1873 годзе ў выніку аб'яднання гарадоў Пешт, Буда і Обуда з'явіўся горад Будапешт.

Славутасці
----------

### Будайскі ўзгорак

* Замак Буда — каралеўскі палац і руіны сярэднявечнага замка
* Старая ратуша
* Царква Святога Мацьяша
* Царква Марыі Магдаліны
* Замкавы тэатр
* Рыбацкі бастыён
* Помнік Яўгенію Савойскаму
* Катакомбы Будайскага ўзгорка
* Палац Шандара

### Гара Гелерт

* Цытадэль

### Прыдунайская зона

* Царква Святой Ганны
* Царква і манастыр капуцынаў
* Царква і манастыр Святой Лізаветы

У астраноміі
------------

У гонар Буды названы астэроід (908) Буда, адкрыты ў 1918 годзе.

Гл. таксама
-----------

* Будапешт
* Пешт
* Обуда
* Аблога Буды, 1541

Зноскі
------

1. ↑  Географические названия мира: Топонимический словарь Поспелов Е. М. М: АСТ 2001

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Буда (Будапешт)
* Усё пра Венгрыю — Будапешт — Буда
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Высоцкі.
Пётр Высоцкі
**Пётр Яцак Высоцкі** (10 верасня 1797, мяст. Варка, цяпер Мазавецкае ваяводства, Польшча — 6 студзеня 1875, Варка) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1830—1831, мемуарыст. Паходзіў са старажытнага шляхецкага роду герба «Адравонж».

Біяграфія
---------

Скончыў школу падхарунжых у Варшаве, у 1827 годзе атрымаў чын падпаручніка і стаў інструктарам школы. У снежні 1828 года заснаваў тайнае таварыства «Ваенны саюз», якое ставіла мэтай падрыхтоўку ваеннага перавароту. З пачаткам паўстання ў Варшаве ў лістападзе 1830 года пасля некаторых ваганняў далучыўся да яго (лічыў паўстанне заўчасным). Быў ад’ютантам галоўнакамандуючага войскамі паўстанцаў М. Г. Радзівіла. Удзельнічаў у рэйдзе на Валынь і Галіцыю, адкуль вярнуўся ў чыне палкоўніка. Браў удзел у перамовах Нацыянальнага ўрада ў Варшаве з галоўнакамандуючым расійскімі войскамі І. Паскевічам. У верасні 1831 года пры абароне Варшавы паранены, трапіў у палон. Судом у Бабруйскай крэпасці прыгавораны да чацвертавання, у 1833 годзе судом у Варшаве — да павешання. Смяротнае пакаранне заменена катаргай у Сібір тэрмінам на 20 гадоў. Адбываў пакаранне на Аляксандраўскай вінакурні. У 1835 годзе спрабаваў уцячы, за што падвергнуты экзекуцыі (1 тыс. шпіцрутэнаў). Адпраўлены ў капальні ў Акатуй, дзе працаваў прыкаваны за нагу да тачкі. Пасля вызвалення ад катаргі застаўся на пасяленні ў Сібіры. У 1857 годзе памілаваны, вярнуўся на Радзіму. Напісаў успаміны пра паўстанне, выдадзеныя ў Парыжы.

Зноскі
------

1. 1 2  Piotr Wysocki // Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>
2. ↑  «W czasie trwania powstańczej kampanii dosłużył się stopnia pułkownika» za (wstępem red. D. H. Grasiewicz do): Pamiętnik Piotra Wysockiego. Warszawa: Redakcja Wydawnictw WAT, 2006, s. 7. ISBN 8389399342.

Літаратура
----------

* Łepkowski T. Piotr Wysocki. Warszawa, 1972
* Дьяков В. А. Кацнельсон Д. Б. Шостакович Б. С. Петр Высоцкий на сибирской каторге (1835—1856) // Ссыльные революционеры в Сибири (ХІХ в. — февр. 1917 г.). Вып. 4. Иркутск, 1979
* ЭГБ, т. 2.
* Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
| Генеалогія і некрапалістыка | IPSB: piotr-wysocki-wiesz · Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| CiNii: DA12730168 · GND: 1033653136 · ISNI: 0000 0001 1663 9018 · LCCN: n81056770 · NKC: js2014852332 · NUKAT: n2006070193 · SUDOC: 190102055 · VIAF: 67785076 |

 |
**Фес** або **Фез** (араб. فاس‎‎, фр.: Fès) — найстарэйшы з чатырох імперскіх гарадоў Марока, найбуйнейшы на захадзе Афрыкі цэнтр ісламскай культуры і адукацыі. Насельніцтва Феса, паводле перапісу насельніцтва 2010 складае 1.000.000 чалавек. Гэта 4-ты па велічыні горад Марока пасля Касабланкі, Рабата і Маракеша.

Гісторыя
--------

Паселішча на ўсходнім беразе ракі Фес было заснавана каля 789 г. Ідрысам I, на супрацьлеглым боку ракі — праз 20 гадоў сынам Ідрысам II, які зрабіў Фес сталіцай дзяржавы Ідрысідаў. Альмаравіды ў XI стагоддзі аб’ядналі абедзве часткі горада, а пры Альмахадах у канцы XII стагоддзя Фес зрабіўся адным з буйнейшых (калі не найбуйнейшым) горадам усяго ісламскага свету. У сярэдзіне XIV стагоддзя Марыніды аднавілі Фес як сталіцу Марока і ўпрыгожылі яго новымі будынкамі.

Гл. таксама
-----------

* Феска
* Медзіна

Зноскі
------

1. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | DMOZ |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNE: XX451661 · GND: 4092159-1 · LCCN: n79144976 · NKC: ge516944 · NSK: 000656393 · VIAF: 167122806 |

 |
**Самбор-Прэй-Кук** (кхмер.: សំបូរព្រៃគុហ៍) — археалагічны помнік на месцы старажытнага горада Ішанапура, сталіцы дзяржавы Чэнла. Агульная плошча — 840,03 га.

Гісторыя
--------

Горад Ішанапура быў заснаваны ў першай палове VII ст. Ішанаварманам I, каралём дзяржавы Чэнла. Ён складаўся з умацаванай часткі, месца для жылля і храмавай часткі. Агульная плошча складала 3000 га. Галоўнай рэлігіяй насельнікаў быў шываізм, але на сценах храмаў знойдзены прысвячэнні і іншым багам, магчыма нават мясцовым. 

Відавочна, горад быў пакінуты жыхарамі ў пачатку VIII ст. падчас кіравання валадаркі Джаядэві. Але некаторыя даследчыкі лічаць, што Ішанапура была першай сталіцай Кхмерскай імперыі да заснавання Ангкора. 

У 1970 г. тэрыторыя Самбор-Прэй-Кук бамбавалася амерыканскімі ВПС. Падчас грамадзянскай вайны ў Камбоджы мініраваліся джунглі вакол рэштак старажытнага горада. Размініраванне працягвалася да 2008 г. У нашы дні археалагічны помнік адкрыты для наведвальнікаў.

Славутасці
----------

Найбольшую цікавасць уяўляе храмавая зона Самбор-Прэй-Кук. Яна складаецца са 186 храмаў і падзяляецца на 3 комплексы, кожны з якіх мае цэнтральную вежу на прыпаднятай платформе і мур. Храмы пабудаваны з цэглы і латэрыту ў розных формах, канфігурацыях і памерах, але асаблівай увагі заслугоўваюць 11 васьмікутных храмаў, спраектаваных у адпаведнасці з агульнымі прынцыпамі старажытнаіндыйскай архітэктуры. Лічыцца, што яны ўвасабляюць палац бога Індры.

Ахова
-----

У 2017 г. Самбор-Прэй-Кук быў унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Спасылкі
--------


* Выявы, інфармацыя і рэпартажы вандроўнікаў
* Храналагічны нарыс
* Геамарфалогія старажытнага горада
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Зайцаў.
**Валерый Еўдакімавіч Зайцаў** — беларускі інжынер-будаўнік і гаспадарчы дзеяч.

Біяграфія
---------

У 1966—1971 вучыўся ў Беларускім тэхналагічным інстытуце імя С. М. Кірава (спецыяльнасць па адукацыі — «Машыны і апараты хімічных вытворчасцей»).

Пасля службы ў арміі ў 1973—1992 гадах працаваў майстрам, прарабам, старшым прарабам, галоўным інжынерам, начальнікам другога Мінскага мантажнага ўпраўлення ПСМА «Прамтэхмантаж».

У 1992—2015 гадах тэхнічны дырэктар, генеральны дырэктар арэнднага будаўніча-мантажнага аб’яднання «Прамтэхмантаж», генеральны дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Прамтэхмантаж» (У 1998 годзе арэнднае будаўніча-мантажнае прадпрыемства пераўтворана ў ААТ «Прамтэхмантаж»).

Праекты, якія будаваліся пад кіраўніцтвам В. Зайцава
----------------------------------------------------

Сярод важных аб’ектаў можна згадаць МКСК «Мінск-Арэна», Дзяржаўную спартыўную ўстанову «Барысаў-Арэна», САК «Фрыстайл», а таксама завод вапны ТАА «ФельсИзвесть» у г. Калуга, вугальны і нафтавы тэрміналы ў г. Луга Ленінградскай вобласці, тэрмінал «Калининградморнефть» і вытворчы тэрмінальны комплекс па глыбокай перапрацоўцы алейзмяшчальных культур у Калінінградскай вобласці.

Таксама пад непасрэдным кіраўніцтвам Валерыя Еўдакімавіча забяспечаны своечасовы і якасны мантаж металаканструкцый і абсталявання Нацыянальнай бібліятэкі і такіх аб’ектаў народнай гаспадаркі, як Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод, цукровыя заводы ў Слуцку, Жабінцы і Гарадзеі, вагонабудаўнічы завод у Асіповічах, адкрытае акцыянернае таварыства «Беларуськалій». Трэба адзначыць, што на многіх аб’ектах былі выкарыстаны тэхналогіі мантажных работ сусветнага ўзроўню.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Секрет Валерия Зайцева: «Создание морально-психологического климата в коллективе — одна из главных задач руководителя»  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шарэйка.
**Пётр Шарэйка** (23 кастрычніка 1916, г. Ваўкавыск — 25 ліпеня 2009, г. Варшава, Польшча) — лекар, гінеколаг і гісторык медыцыны .

Біяграфія
---------

Сын Томаса Шарэйкі і Сафіі Севашкевіч. У 1936—1939 гадах — студэнт медыцынскага факультэта Універсітэта Стэфана Баторыя ў Вільні. У 1941 годзе вывучаў медыцыну ў Нацыянальным інстытуце медыцыны ў Львове. Дыплом лекара атрымаў 25 чэрвеня 1941 года. Абараніў яго 25 сакавіка 1946 года на медыцынскім факультэце Ягелонскага ўніверсітэта.

У 1941—1942 гадах працаваў у акушэрска-гінекалагічным аддзяленні шпіталя Святога Лазара ў Кракаве. З 1945 па 1950 год кіраўнік дэпартамента шпіталяў Міністэрства аховы здароўя. З 1952 па 1954 год ад’юнкт кафедры аховы здароўя Медыцынскай акадэміі ў Варшаве. Арганізатар і галоўны лекар акушэрска-гінекалагічнай клінікі на вул. Мідаліньскага ў Варшаве. У 1965—1968 гадах галоўны лекар лякарні Святой Сафіі на вул. Жалезнай у Варшаве. У 1968—1970 гадах галоўны лекар бальніцы на вул. Інфлянцкай. З 1976 па 1984 год галоўны лекар паліклінікі раёна Варшава-Воля. З 1948 па 1950 год рэдактар часопіса «Польскія шпіталі». У 1980-х гадах па яго ініцыятыве была ўтворана гістарычная секцыя Польскага медыцынскага таварыства.

Узнагароды
----------

У 1991 годзе калегія Польскага Медыцынскага Таварыства ўзнагародзіла Шарэйку медалём «Gloria Medicinae», а ў 1994 годзе ён стаў ганаровым членам Польскага Таварыства Гісторыі медыцыны і фармацыі. У 1998 годзе годзе ўзнагароджаны медалём Аўгуста Фердынанда Вольфа.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Аўтар шасці тамоў Слоўніка польскіх лекараў дзевятнаццатага стагоддзя, апублікаваных у перыяд часу з 1990 па 2003 год. 

Супрацоўнічаў з рэдакцыямі Польскага біяграфічнага Слоўніка, Энцыклапедыяй Здароўя, Малой Медыцынскай Энцыклапедыяй.

### Працы

* Слоўнік польскіх лекараў дзевятнаццатага стагоддзя. TLW, Варшава 1991
* Слоўнік польскіх лекараў дзевятнаццатага стагоддзя. Том 2, Навуковае выдавецтва Semper 1991
* Слоўнік польскіх лектараў дзевятнаццатага стагоддзя. Том 3, Навуковае выдавецтва Semper 1995
* Слоўнік польскіх лекараў дзевятнаццатага стагоддзя. Том 4, Навуковае выдавецтва Semper
* Слоўнік польскіх лекараў дзевятнаццатага стагоддзя. Том 5, Выдавецтва Bellona
* Слоўнік польскіх лекараў дзевятнаццатага стагоддзя. Том 6, Выдавецтва Bellona 2001

Зноскі
------

1. ↑  У гэты дзень 23 красавіка 1916 г. у Ваўкавыску нарадзіўся польскі лекар, гінеколаг і гісторык медыцыны Пётр ШАРЭЙКА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 7905 3682 · LCCN: n93120169 · NLP: A11564696 · NUKAT: n94002588 · VIAF: 50907454 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Малышкін.
**Валерый Мікалаевіч Малышкін** (22 верасня 1937, Раслаўль, Смаленская вобласць) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1960 годзе. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, Белдзіпрахарчпраме, Белмясцпрампраекце, ДПІ-12, у Белкамунпраекце, з 1978 года — галоўны архітэктар праектаў у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Праектна-канструктарскі і тэхналагічны інстытут па Радыяльнай вуліцы
Асноўныя працы: НДІ прамысловасці першаснай апрацоўкі лубяных валокнаў (1976), Рэспубліканская аптова-гандлёвая кніжная база па вул. Каржанеўскага (1979, дыплом I ступені ВДНГ БССР, 1983); у аўтарскім калектыве: блок цэхаў трактарнага завода па вул. Радыяльнай (1978, бронзавы медаль ВДНГ СССР, 1980), рэканструкцыя адміністрацыйна-бытавых карпусоў камвольнага камбіната (1979), гандлёва-грамадскі цэнтр «Валгаград» у мікрараёне Паўднёвы Захад-2 (1980, дыплом I ступені ВДНГ БССР, 1987), МКПТІ трактарных вузлоў і дэталяў (1980), сталовая Інстытута культуры (1981) у Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Малышкин Валерий Николаевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**ЗАТ «Беларуская нафтавая кампанія»** — беларуская кампанія, якая займаецца імпартам нафтапрадуктаў і сыравіны для перапрацоўкі і рэалізацыяй нафтапрадуктаў на экспарт. Прадпрыемства было створана 17 мая 2007 года. Акцыянерамі прадпрыемства сталі найбуйнейшыя ў Рэспубліцы Беларусь кампаніі, якія займаюцца нафтаздабычай і нафтаперапрацоўкай — «Беларуснафта», Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод і «Нафтан».

Санкцыі
-------

Даччыная кампанія «BNK Ltd.» у чэрвені 2021 года была ўнесена ў санкцый спіс Вялікабрытаніі, паколькі існавала абгрунтаванае падазрэнне, што кампанія кантралюецца Аляксандрам Лукашэнкам, які нясе адказнасць за сур’ёзныя парушэнні правоў чалавека ў Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  UK joins US, EU, Canada in fresh sanctions on Belarus (англ.). *Франс Прэс  (укр.) (бел.*.  mint  (англ.) (бел. (21 чэрвеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 25 ліпеня 2021. Праверана 25 ліпеня 2021.
2. ↑  Consolidated List of Financial Sanctions Targets in the UK (англ.).  Office of Financial Sanctions Implementation HM Treasury (25 чэрвеня 2021).

Спасылкі
--------

* Раздзел «Аб кампаніі» на сайце БНК
* Старонка прадпрыемства на сайце «Беларуснафты» Архівавана 1 сакавіка 2020.
**Пётр Харытонавіч Басянкоў** (13 (26) лістапада 1908, в. Вылева цяпер Добрушскі раён Гомельская вобласць — 24 ліпеня 1969) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, механік-кіроўца танка Т-34 326-га танкавага батальёна 117-й танкавай брыгады 1-га танкавага корпуса 6-й гвардзейскай арміі 1-га Прыбалтыйскага фронту, Герой Савецкага Саюза (24.3.1945), старэйшы сяржант.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Беларус. Скончыўшы пачатковую школу, з 1922 года працаваў слесарам у горадзе Гомелі.

У Чырвонай арміі з 1930 года. Удзельнік савецка-фінскай вайны. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. Член ВКП(б) з 1944 года. Удзельнік бітваў пад Сталінградам, на Курскай дузе, у Беларусі, Прыбалтыцы, Усходняй Прусіі, Германіі.

Механік-вадзіцель танка Т-34 326-га танкавага батальёна (117-я танкавая брыгада, 1-ы танкавы корпус, 6-я гвардзейская армія, 1-ы Прыбалтыйскі фронт) кандыдат у члены ВКП (б) старэйшы сяржант Пётр Басянкоў асабліва вызначыўся пры вызваленні Латвіі.

18 верасня 1944 г. ля горада Добэлэ Латвійскай ССР экіпаж танка, у складзе якой быў механік-кіроўца Басянкоў, адбіў 8 контратак танкаў суперніка, знішчыўшы тры танка і адну самаходную гармату. Застаўшыся адзін, пасля гібелі астатніх членаў танкавага экіпажа, Пётр Басянкоў не спыніў бою да падыходу падмацавання.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і геройства старэйшаму сяржанту Басянкову Пятру Харытонавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 5958).

У 1946 годзе П. Х. Басянкоў дэмабілізаваны. Жыў і працаваў у горадзе-героі Адэсе, затым у Гомелі, і ў працоўным пасёлку Касцюкоўка Гомельскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Памёр 24 ліпеня 1969 года.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза (№ 5958)
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Два ордэна Чырвонай Зоркі
* Медалі, у тым ліку:
	+ Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
	+ Юбілейны медаль «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»

Памяць
------

* Імя Героя носіць вуліца ў горадзе Добрушы.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Басенков Пётр Харитонович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 43. — 737 с.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 2. — С. 344. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0061-7 (т. 2).
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382

Спасылкі
--------

* Пётр Харытонавіч Басянкоў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона |
Фецан на карце
Прырода
**Фецан**, *Фезан*, *Фузан*, *Фесан* (араб. فزان, трансліт. Fezzan, Fuzzan, Fessan, Fesan), *Фізан* (турэцк. Fizan) — гістарычная вобласць у Паўночнай Афрыцы.

Размяшчалася на поўдзень ад Трыпалітаніі, мяжа пачыналася каля 400-500 км ад узбярэжжа заліваў Малога Сірта (суч. Габес) і Вялікага Сірта (суч. Сідра). Фецан ўяўляў сабой вобласць аазісаў у пустыні прыкладна на працягу 500 км у шырыню і 600 км у даўжыню. У перыяд антычнасці тут знаходзіліся вобласці Фазанія і Гараманціда (часам не дакладна атаясамліваецца). Зараз месцазнаходжанне Фецана адпавядае паўднёваму захаду тэрыторыі сучаснай дзяржавы Лівія. Прыкладная плошча — 550 000 км².

Гісторыя
--------

Перыяд ужывання тапоніма — з VII стагоддзя па нашы дні.

Паводле Герадота, у Фезане жылі старажытныя прямёны гарамантаў, умідыйцаў і інш. Аддаленасць ад мора дазваляла мясцовым плямёнам адбіваць напады рымлян, вандалаў і інш. У VII ст. заваяваны і ісламізаваны арабамі. Фезан уваходзіў у склад розных арабскіх дзяржаў, але фактычна захоўваў аўтаномію. Пасля захопу прыбярэжных раёнаў Лівіі Асманскай імперыяй (1551) плямёны Фезана больш за 30 гадоў супраціўляліся туркам, у 1838—42 адбылося буйное антытурэцкае паўстанне. У час і пасля італа-турэцкай вайны 1911—12 насельніцтва Фезана ўпарта супраціўлялася італьянскім войскам. У 1943 акупіраваны французскімі войскамі (выведзены ў 1956). У 1951—63 адміністрацыйная правінцыя незалежнай Лівіі. У 1963 правінцыя скасавана і падзелена на дзве мухафазы.

Літаратура
----------

* Фецан // БЭ ў 18 т. Т. 16. Мн. 2003.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4016905-4 · LCCN: sh85048004 · VIAF: 246070480 |
**Паліглот** (руск.: Полигло́т) — руская тэлевізійная праграма расійскага тэлевізійнага канала «Культура», якая ўяўляе сабой серыю кароткіх моўных курсаў пад кіраўніцтвам прафесійнага перакладчыка і паліглота Дзмітрыя Пятрова. Удзельнікі гэтай праграмы маюць магчымасць на працягу 16 урокаў пазнаёміцца з асновамі адной з моў свету і атрымаць досвед яе выкарыстання ў вусным маўленні.

Праграма складаецца з некалькіх асобных сезонаў, кожны з якіх прысвечаны адной мове. Першыя заняткі адбыліся 16 студзеня 2012 года.

Асаблівасці
-----------

Кожная група гульцоў складаецца з 8 вучняў. Большасць з іх — гэта вядомыя шматлікім гледачам людзі: акцёры і рэжысёры, пісьменнікі, тэлевядучыя, палітычныя дзеячы.

Аўдыявізуальныя матэріалы заняткаў можна знайсці ў інтэрнэце. Акрамя гэтага, выдаюцца кнігі з тэкстамі моўных курсаў.

Сезоны праграмы
---------------

| Нумар сезона | Адбыўся | Мова | Спіс вучняў |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 16 студзеня 2012 — 9 лютага 2012 | Англійская |  |
| 2 | 14 мая 2012 — 7 чэрвеня 2012 | Італьянская |  |
| 3 | 8 студзеня 2013 — 31 студзеня 2013 | Французская |  |
| 4 | 13 мая 2013 — 6 чэрвеня 2013 | Іспанская |  |
| 5 | 17 лютага 2014 — 14 сакавіка 2014 | Нямецкая |  |
| 6 | 26 мая 2014 — 20 чэрвеня 2014 | Хіндзі |  |
| 7 | 12 студзеня 2015 — 5 лютага 2015 | Партугальская |  |
| 7 | 31 мая 2016 — 23 чэрвеня 2016 | Кітайская |  |

Літаратура
----------

* Паліглот. 16 урокаў нямецкай мовы = Полиглот. 16 уроков немецкого языка / Кржыжэўскі А. М.. — М.: Э, 2015. — 256 с. — 5 000 экз. — ISBN 978-5-699-82282-9.

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка Архівавана 29 снежня 2016. на сайце тэлеканала  (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзятлаў.
**Яўген Канстанцінавіч Дзя́тлаў** (нар. 17 мая 1923, в. Бабы, Пухавіцкі раён — 11 сакавіка 2003) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1988).

Біяграфія
---------

У чэрвені 1941 г. скончыў школу. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Восенню 1941 г. далучыўся да партызанскага атрада «Полымя» на тэрыторыі Пухавіцкага раёна. Член КПСС з 1948 года.

Скончыў у 1950 годзе Маскоўскі архітэктурны інстытут. У 1950—1965 гадах працаваў у г. Алма-Ата ў інстытуце «Казгарбудпраект», галоўным архітэктарам горада (1961—1965). Член Саюза архітэктараў СССР з 1951 года.

Восенню 1965 г. вярнуўся ў Беларусь. Быў кіраўніком майстэрні генплана інстытута «Мінскпраект». 1970—1974 гадах галоўным архітэктарам горада. Пасля працаваў галоўным архітэктарам інстытутаў «Белдзіпрагандаль» (1974—1980), «Мінскпраект» (1980—1985). 3 1984 ці 1985 года намеснік старшыні праўлення Саюза архітэктараў Беларусі.

Творы
-----

Асноўныя работы: у Алма-Аце — жылыя дамы па Камуністычным праспекце і гасцініца «Казахстан» (1954—1961; у аўтарскім калектыве), тэлецэнтр (1956—1959), адм. будынкі Казсаўпрафа (1958—1961, у сааўт.) і Міністэрства сувязі (1958—1962, у сааўт.), Дом прыёмаў Савета Міністраў Казахскай ССР;

Рэстаран «Свіцязь»
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве) у Мінску — праект забудовы мікрараёна Усход 1 (1968—1969, у сааўт.), карэктура генплана (1971) і генплан на 2000 г. Мінска (1980), праект дэталёвай планіроўкі жылых раёнаў Усход і Серабранка (1965—1968, у сааўт.), універсам «Рыга» (1980) і рэстаран «Свіцязь» (1982, у сааўт.), праект дэталёвай планіроўкі цэнтра горада (1969—1973, у сааўт.), ПДП Цэнтральнага раёна (1983).

Дакументы дзейнасці (эскізы праектаў, партызанскія малюнкі, артыкулы), біяграфічныя дакументы (характарыстыкі, граматы ды інш.) захоўваюцца ў БДАНТД, куды перададзены асабіста.

Узнагароды
----------

Узнагароджаны ордэнамі «Знак Пашаны» (1970), Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі. Яго праекты адзначаны прэміямі ўсесаюзных і рэспубліканскіх конкурсаў, 1-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за праект цэнтра Мінска (1968, кіраўнік аўтарскага калектыва).

Сям’я
-----

Меў сына Ілью (нар. 1950), таксама архітэктара.

Зноскі
------

1. ↑
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Дятлов Евгений Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
3. 1 2 3  Дзятлаў Яўген Канстанцінавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
4. ↑  Вольга Іванова. Асaбістыя архівы Беларусі канца XVIII-пач. XXІ ст. Мінск, 2014. 404 с.
5. ↑   Архівавана 27 красавіка 2019.

Літаратура
----------

* Дятлов Евгений Константинович // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
* Дзятлаў Яўген Канстанцінавіч // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лемяшэўскі.

**Бруна Лемяшэўскі** (ісп.: Bruno Mauricio Lemiechevsky Melessi; нар. 3 сакавіка 1994, Мантэвідэа, Уругвай) — іспанска-уругвайскі футбаліст беларускага паходжання, нападнік італьянскага клуба «Лі Пунці» з Сасары.

Клубная кар’ера
---------------

Нарадзіўся ва Уругваі, дзе жыў некаторы час, але пазней перабраўся ў Іспанію, дзе гуляў у розных камандах ніжэйшых ліг Каталоніі.

У кастрычніку 2015 года падчас наведвання родзічаў у Беларусі (Лемяшэўскі мае беларускія карані, яго продкі атрымалі прозвішча ад вёскі Лемяшэвічы на Піншчыне) па прапанове сябра сям’і Алега Страхановіча прыбыў на прагляд у мазырскую «Славію». Падчас прагляду адзначыўся голам у таварыскім матчы з БАТЭ і здолеў уразіць галоўнага трэнера мазыран Юрыя Пунтуса.

У студзені 2016 года далучыўся да «Славіі». Сезон 2016 распачаў у дублі, але ўжо 15 красавіка дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Граніта», дзе забіў адзіны гол сваёй каманды (1:3). Пазней стаў чаргаваць выхады ў асноўным складзе і на замену. У пачатку сезона 2017 выступаў у асноўным за дубль, улетку вярнуў трывалае месца ў аснове. З 4 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды ў сезоне, аднак не здолеў выратаваць яе ад вылету ў Першую лігу. У канцы 2017 года ў сувязі з забаронай на выступленне легіянераў у Першай лізе пакінуў беларускі клуб.

У лютым 2018 года праходзіў прагляд у «Мінску», але беспаспяхова. Са жніўня 2018 года пачаў выступаць за клайпедскі «Атлантас», пакінуў яго ў канцы года.

У першай палове 2019 года выступаў у Швецыі за «Крамфорс». У жніўні 2019 года далучыўся да андорскага клуба «Сан-Жулія», а ў ліпені 2021 года перайшоў у «Інтэр» з Эксальдэса. У студзені 2021 года вярнуўся ў Іспанію і стаў іграком «Вільярабледа», а ў ліпені 2021 года апынуўся ў складзе «Сантаньі». Сезон 2022/23 правёў у італьянскім «Лі Пунці».

Заўвагі
-------

1. ↑  Bruno Lemiechevsky // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  «Поработал на стройке — купил билет до Минска». Шляхтич из Испании пробивается в белорусском футболе
3. ↑  Испанский нападающий Бруно Лемешевский во вторник присоединится к «Славии»
4. ↑  Лемьечевски покинул расположение «Минска»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | BDFutbol · by.tribuna.com · FlashScore.com · FootballFacts.ru · lapreferente.com · Soccerway · teams.by · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол |
Рэшткі палаца ў Фесце
**Фест** (грэч. Φαιστός) — археалагічны помнік мінойскай цывілізацыі на востраве Крыт (3 - 2 тысячагоддзі да н. э.).

Гісторыя
--------

Фест знаходзіцца на раўніне Месара на поўдні цэнтральнай часткі Крыта, якая была населена каля 6 тысячагоддзя да н. э. У пачатку 2 тысячагоддзя да н. э. тут быў ўзведзены тыповы мінойскі палац, які, як мяркуюць, з'яўляўся буйным адміністрацыйным і рэлігійным цэнтрам. Ён займаў прыкладна 8400 м². Каля 1700 г. да н. э. палац быў значна разбураны землятрусам, адноўлены, але саступіў першынство суседняму палацу ў Агія-Трядзе. У сярэдзіне XV ст. да н. э. зноў пацярпеў ад вывяржэння вулкана на востраве Сантарын. 

Археалагічныя раскопкі вядуцца з 1900 г.

Гл. таксама
-----------

* Фесцкі дыск

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Фест на Вікісховішчы |

* Фест на ancient-greece.org
* Фест на explorecrete.com
**Бобруйский курьер** (бел.: Бабруйскі кур'ер) — бабруйская гарадзкая грамадска-палітычная газета. Выходзіць па-руску й па-беларуску адзін раз на тыдзень — у сераду. Змяшчае матэрыялы пра грамадска-палітычнае й культурнае жыццё Бабруйска й Беларусі, крымінальную хроніку, спартыўныя навіны, абвесткі, праграму тэлевізіі, рэкламу, мае забаўляльныя рубрыкі і г.д. Раней мела штомесячны дадатак «Православный вестник». Рэдакцыя месціцца на адрасе г. Бабруйск, вуліца Маскоўская, 38/93.

Галоўны рэдактар: Анатоль Санаценка.

Гісторыя
--------

Газета заснаваная 1 жніўня 1914. Першым выдаўцом і рэдактарам газеты быў Гілер Фававіч Фрыдлянд, уладальнік друкарні, тэатру й цырку ў горадзе. Ад пачатку «Бобруйский курьер» выходзіў на рускай мове, пазыцыянаваў сябе як штодзённае беспартыйнае выданне. Быў ён таго ж фармату, што й сёння, але выдаваўся на чатырох старонках. У газеце шырока асвятляліся як мясцовыя, так і міжнародныя падзеі, давалася крымінальная хроніка, публікаваліся вершы, проза, фэльетоны. Было мноства рэклямных аб’яваў, якім падавалася практычна ўся першая паласа. Заснаваная адначасова з пачаткам Першае сусветнае вайны, газета імкнулася інфармаваць свайго чытача аб ваенных падзеях. У газеце выходзіла сталая рубрыка «*Война. Сообщение ставки*» («*Вайна. Паведамленьне стаўкі*»), у якой зьмяшчаліся кароткія інфармацыі аб ходзе баёў з немцамі, рэгулярна друкаваліся тэлеграмы Штабу Вярхоўнага Галоўнакамандуючага, Петраградскае Тэлеграфнае агенцыі, міжнародных тэлеграфных агенцыяў. Ад 1916 пры газеце нават выдаваўся дадатак — "*Телеграммы «Бобруйского курьера*» ("*Тэлеграмы «Бабруйскага кур’ера*»). «Бобруйский курьер» выходзіў з перапынкам на нямецкую акупацыю (люты — лістапад 1918), да ліпеня 1920, калі з адыходам польскіх войскаў і з канчатковым прыходам савецкай улады, быў зачынены, як і ўсе недзяржаўныя газеты. Выхад газеты быў адноўлены ў 1991, спачатку як бабруйскі дадатак да абласное газеты «Могилевская правда», затым як самастойны праект.

Зноскі
------

1. ↑  «Бобруйский курьер» на грани банкротства (руск.).  Хартыя'97 (2 верасня 2010). Архівавана з першакрыніцы 20 красавіка 2020. Праверана 28 жніўня 2020.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт газеты Архівавана 2 чэрвеня 2017.
* «Бабруйскі кур’ер» можа зьявіцца ў шапіках да канца году
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Юргелевіч.
**Пётр Якаўлевіч Юргелевіч** (14 снежня 1894, мястэчка Трабы, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер вёска Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці — 17 красавіка 1973, Магілёў) — беларускі мовазнавец, педагог.

Біяграфія
---------

Да 1917 года ў pускай дзеючай аpміі, з 1917 года член УКП(б), pадавы 7-га сібіpскага дывізіёна. Удзельнік Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. З 1919 года на Заходнім фpонце ў скла­дзе Беларуска-літоўскай (?) дывізіі. У 1925 годзе скончыў факультэт грамадскіх навук БДУ. У 1926—1927 гадах працаваў адказным рэдактарам газеты «Наш працаўнік» у Клімавічах; у 1927—1928 гадах стыльрэдактарам у Белдзяржвыдавецтве ў Менску. У 1930—1935 гадах вучоны сакратар Інстытута мовазнаўства БелАН. Разам з П. Бузуком і Я. Мацюкевічам падрыхтаваў «Анкету для збірання матэрыялаў па беларускай мове» (1931); браў удзел у падрыхтоўцы «Вайсковага руска-беларускага слоўніка» (1933), падручніка «Беларуская граматыка: Марфалогія» (1936).

Арыштаваны 2 лістапада 1935 года ў Мінску. Падчас арышту меў незакончаную вышэйшую адукацыю. Выключаны з УКП(б). Асуджаны пазасудовым органам НКУС 31.3.1936 за «контррэвалюцыйную дзейнасць і незаконнае захоўванне зброі» да 5 гадоў ППК. Этапаваны (не раней за 1938 год) у Вяцкі канцлагер НКУС Кіраўскай вобласці. Вызвалены 2.11.1940. Рэабілітаваны пленумам Вярхоўнага суда БССР 25.11.1960. Асабовая справа Ю. № 16797-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

У 1944—1969 гадах загадчык кафедры беларускай мовы, дацэнт Магілёўскага педагагічнага інстытута. Найбольш плённа працаваў у 1950—1970-я гады. Даследаваў пытанні сучаснай беларускай літаратурнай мовы, беларускія народныя гаворкі (Особенности говоров Могилевской области // Уч. зап. Могилевского гос. пед. ин-та. 1955. Вып.1). Выступаў у друку з рэцэнзіямі на школьныя падручнікі па беларускай мове. Напісаў «Праграму па гістарычнай граматыцы беларускай мовы: Для філалагічных і гісторыка-філалагічных факультэтаў» (1964). Шмат зрабіў у галіне стварэння вучэбных дапаможнікаў па беларускай мове.

Быў жанаты, гадаваў траіх дзяцей.

Творы
-----

* Нарысы сучаснай беларускай мовы з гістарычнымі каментарыямі: Фанетыка, арфаэпія, графіка і правапіс, лексіка і фразеалогія. 2-е выд. Мн. 1961;
* Курс сучаснай беларускай мовы з гістарычнымі каментарыямі. Мн. 1974;
* Аб граматыцы беларускай мовы // Савецкая школа. 1949, № 3.

Літаратура
----------

* Юргелевіч Пётр Якаўлевіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Смаленск, 2003.
* Юргелевіч Пётр Якаўлевіч // Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 3. Кніга 2 / Укладальнік Л. У. Маракоў. — Мн. 2005.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: CNB-a190616 |
**Бяздзедавіцкая сядзіба** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў в. Бяздзедавічы Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Сядзіба ўключана ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Гісторыя
--------

Закладзена ў пачатку XX стагоддзя А. А. Рымскім-Корсакавым на левым беразе ракі Ушача. Уключала сядзібны дом, гаспадарчыя пабудовы, парк.

Недалёка ад сядзібы ў 1910 годзе пабудавана капліца-пахавальня ўладальнікаў.

У будынку былога сядзібнага дома змяшчаецца бальніца сестрынскага догляду.

Архітэктура
-----------

Мураваны двухпавярховы сядзібны дом размешчаны на невысокім узгорку. Да асноўнага кубападобнага аб’ёму прымыкаюць розныя па форме рызаліты. У дэкоры фасадаў выкарыстаны вільчыкі, філёнгі, ліштвы. Аконныя праёмы розныя па форме. Планіроўка калідорна-анфіладная.

З паўднёвага боку ад дома размяшчаўся пейзажны парк з сістэмай сажалак і каналаў (захаваўся фрагмент). У дрэвастоі пераважалі таполі і ліпы. Аднапавярховыя гаспадарчыя пабудовы выкананы ў форме «цаглянай архітэктуры» з выкарыстаннем элементаў неаготыкі.

Зноскі
------

1. ↑  Сядзіба Бяздзедавіцкая

Літаратура
----------

* Бездедовичская усадьба // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 41.
* Бяздзедавіцкая сядзіба // Культура Беларусі : энцыклапедыя [у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Б-Г. — С. 147.
* Кулагін, А. М. Сядзіба / А. М. Кулагін // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1985. — С. 362—363.
* Межнина, И. Новая жизнь больницы / И. Межнина // Новая газета (Наваполацк). — 2007. — 24 жн. — С. 9.

Спасылкі
--------

* Бяздзедавіцкая сядзіба на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Бяздзедавіцкая сядзіба на сайце «Архіварта»
| **Кірылічны алфавіт** |
| --- |
|  |
| **Кірыліца** |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | (Ѐ) | Ё | Є | Ж | З |
| Ѕ | И | (Ѝ) | І | Ї | Й | Ј |
| К | Л | Љ | М | Н | Њ | О |
| П | Р | С | Т | Ћ | Ќ | У |
| Ў | Ф | Х | Ц | Ч | Џ | Ш |
| Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
| Гістарычныя літары |
| (Ҁ) | (Ѹ) | Ѡ | (Ѿ) | (Ѻ) | Ѣ | Ꙗ |
| Ѥ | Ꙉ | ІѢ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ |
| Ѯ | Ѱ | Ѳ | Ѵ | (Ѷ) | Ын | Ꚉ |  |
| Літары неславянскіх моў |
| Ӑ | Ӓ | Ә | Ӛ | Ӕ | Ғ | Ӷ |
| Ҕ | Ӗ | Ҽ | Ҿ | Ӂ | Җ | Ӝ |
| Ҙ | Ӟ | Ӡ | Ӥ | Ӣ | Ӏ | Ҋ |
| Қ | Ҟ | Ҡ | Ӄ | Ҝ | Ԟ | Ӆ |
| Ӎ | Ҥ | Ң | Ӊ | Ӈ | Ӧ | Ө |
| Ӫ | Ҩ | Ҧ | Ҏ | Ҫ | Ҭ | Ӳ |
| Ӱ | Ӯ | Ү | Ұ | Ҳ | Һ | Ҵ |
| Ӵ | Ҷ | Ӌ | Ҹ | Ӹ | Ҍ | Ӭ |  |
| **Заўвага.** Знакі у дужках не маюць статусу (самастойных) літар. |

**М** — чатырнаццатая літара беларускага алфавіта. Паходзіць з кірыліцкай *М* («мыслеце»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай *М* («мі»). У старабеларускім графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала зычныя гукі «м», «м'» («масло», «мінута»). Мела таксама лічбавае значэнне «сорак». У рукапісах XIV — XVII стст. у сувязі з функцыыянаваннем розны пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія дапамагаюць вызначыць час і месца напісання помнікаў. У XVI ст. акрамя рукапіснай набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф.Скарына, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным. У сучаснай беларускай мове абазначае санорныя змычна-праходныя губна-губныя зычныя гукі «м», «м'» («мара», «мядунка—м'адунка»). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную формы. Ужываецца ў афіцыйных абрэвіятурах («МБА», «МАЗ»), як умоўнае скарачэнне слоў «метр» (30 м), «мора» (Балтыйскае м.). Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне «трынаццаты» (група «М»), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (шыфр № 9 м).

Літаратура
----------

Булыка, А. М / Алесь Булыка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 тамах. Том 1. А — Беліца. — Мн.: БелЭн, 1993. - С. 5.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Малы Бракгаўза і Эфрона · У. Даля · Сучаснай Украіны |