recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Каэфіцыент карыснага дзеяння, ККДз** — велічыня, якае паказвае ступень эфектыўнасці тэхнічнай прылады, машыны, механізма ў адносінах праходзячых у ёй працэсаў перадачы энегріі, яе пераўтварэння з аднаго віду ў другі.

ККДз паказвае, якая частка падведзенай энергіі выкарыстоўваецца на выкананне карыснай работы.  
Вылічваецца па формуле:

{\displaystyle \eta ={\frac {A}{Q}}}
дзе А — карысная работа (энергія), Q — выкарыстаная работа (энергія).

ККДз з’яўляецца беразмернай велічынёй ў інтэрвале значэнняў ад 0 да 1 (ад 0 да 100 %).  
У адпаведнасці з законам захавання энергіі ККДз не можа быць больш за 1.

Напрыклад, ККДз цеплавых электрычных станцый каля 0,4, электрычных трансфарматараў — 0,98, электрычных генератараў — 0,95, рухавікоў унутранага згарання — 0,5.

Літаратура
----------

* *Болсун А. Н.* Краткий словарь физических терминов / Сост. А. И. Болсун. — Мн.: Вышэйшая школа, 1979. — С. 174. — 416 с. — 30 000 экз. (руск.)
* Коэффициент полезного действия // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4066387-5 · LCCN: sh85082756 · Microsoft: 206991015 |
**Кая Парвэ** (эст. Kaija Parve; нар. 14 чэрвеня 1964, Талін, Эстонская ССР) — эстонская біятланістка. Сяміразовая чэмпіёнка свету: у эстафеце (1984—1988), у гонцы на 5 км і 10 км (1985 і 1986). Заслужаны майстар спорту СССР (1985).

Прадстаўляла «Дынама» (Талін). Скончыла Талінскі педагагічны інстытут.

Кая Парвэ — адзіная савецкая спартсменка, якая трапіла ў тройку лепшых агульнага заліку за першыя 6 розыгрышаў Кубка свету па біятлоне. 20-гадовая Парвэ была трэцяй па выніках сезона 1984/85. У першых розыгрышах Кубка дамінавалі нарвежкі і шведка Эва Корпела.

Лепшая спартсменка Эстоніі ў 1985 і 1986 годзе.

У 1990 годзе выйшла замуж і ўзяла прозвішча Хелінурм (эст. Helinurm).

Зноскі
------

1. ↑  Kaija Helinurm // Eesti Spordi Biograafiline Leksikon Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12361673'></a>


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | ESBL · TheSports.org |
| Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
Каэфіцыент Джыні (2014)

Каэфіцыент Джыні 2009 (0÷1), індэкс Джыні (0÷100 %)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|      < 0.25
     0.25–0.29 |      0.30–0.34
     0.35–0.39
     0.40–0.44 |      0.45–0.49
     0.50–0.54
     0.55–0.59
     ? 0.60 |      няма даных |

**Каэфіцые́нт Джыні** – паказчык размежавання грамадства краіны ці рэгіёна да якой-небудзь вывучаемай прыкметы (напрыклад да ўзроўню гадавога прыбытку). 

Каэфіцыент Джыні можа мець значэнне ад 0 да 100 (0 азначае што ўвесь прыбытак размяркоўваецца абсалютна роўна, 100 азначае што ўвесь прыбытак знаходзіцца ў аднаго чалавека), размешчаных паміж прамой раўнамернага размеркавання і крывой Лорэнца. 

Гэта статыстычная мадэль была размешчана і распрацавана італьянскім статыстам і дэмографам Карада Джыні і апублікавана ў 1912 у яго кнізе «Зменлівасць і непастаянства». 

Такім чынам, каэфіцыент Джыні – макраэканамічны паказчык, які характарызуе дыферэнцыяцыю грашовых прыбыткаў насельніцтва ў выглядзе ступені адхілення фактычнага размеркавання прыбыткаў ад абсалютнага роўнага іх размеркавання паміж жыхарамі краіны.

Гл. таксама
-----------

* Спіс краін па паказчыках няроўнасці прыбыткаў
* Індэкс развіцця чалавечага патэнцыялу
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Бяляева.
**Людміла Міхайлаўна Бяля́ева** (20 чэрвеня 1948, Узда) — беларускі педыятр, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям'і беларусаў-урачоў. У 1972 г. скончыла МДМІ. Пасля інтэрнатуры на базе дзіцячай абласной клінічнай бальніцы з 1973 па 1978 гг. працавала ўрачом-ардынатарам гэтай клінікі.

З 1 лютага 1979 года працуе ў Беларускім інстытуце ўдасканалення ўрачоў: да 1989 г. асістэнтам, з 1989 па 1990 гг. дацэнтам, а з 1991 па 1996 гг. прафесарам 1-й кафедры педыятрыі БелДІУУ.

З 1 верасня 1996 г. — загадчыца кафедры педыятрыі-2 БелДІУУ.
Кандыдацкую дысертацыю на тэму «Скарачальная здольнасць міякарда і асаблівасці гемадынамікі ў дзяцей з памежнай артэрыяльнай гіпертэнзіяй» абараніла ў Смаленскім медыцынскім інстытуце ў 1980 г. а доктарскую на тэму «Асновы прагназавання эсенцыяльнай артэрыяльнай гіпертэнзіі ў дзяцей і падлеткаў» у г. Ленінградзе ў 1990 г. Вучоная ступень доктара медыцынскіх навук прысвоена ў сакавіку 1991 г. вучонае званне прафесара ў 1992 г.

Апублікавала больш за 200 прац, аўтар некалькіх вынаходніцтваў, сааўтар 8 кніг, прысвечаных актуальных праблемах педыятрыі.

Навуковая дзейнасць прафесара Бяляевай Л. М. арыентавана на вывучэнне педыятрычных аспектаў сардэчна-сасудзістых, алергічных хвароб, імуналагічных праблем дзіцячай рэўматалогіі, ўплыву экалагічных фактараў на здароўе дзяцей і інш. Пад яе кіраўніцтвам абаронена 8 кандыдацкіх дысертацый, выканана 10 навуковых праграм па лініі ДНТП і ГНТП, рыхтуецца да абароны 7 кандыдацкіх дысертацый .

Бяляева Л. М. з 1999 г. з'яўляецца галоўным пазаштатным спецыялістам МЗ РБ па пытаннях дзіцячай кардыялогіі і рэўматалогіі, кіраўніком Рэспубліканскага дзіцячага рэўматалагічнага цэнтра, член спецыялізаванага Савета па абароне доктарскіх дысертацый па педыятрыі, акушэрстве і гінекалогіі пры МДМІ. Неаднаразова прымала актыўны ўдзел у працы Міжнародных Кангрэсаў і сімпозіумаў па актуальных праблемах медыцыны (Будапешт, Парыж, Неапаль, Каны, Варшава, Кіеў, Масква і інш.)

Прафесар Бяляева Л. М. з'яўляецца членам Дзяржаўнага медыцынскага экспертнага савета па навуцы і новых тэхналогіях, членам рэдакцыйнага савета медыцынскага часопіса «Ахова мацярынства і дзяцінства» (г. Віцебск) і «Медыцынская панарама».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3). — С. 404.
**Людміла Фёдараўна Хейда́рава** (Псеўданімы: *Людміла Паўлікава*, *Людміла Паўлікава-Хейдарава*, Ялізава, Асіповіцкі раён, Магілёўская вобласць) — беларуская пісьменніца.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і рабочага і настаўніцы. Скончыла факультэт прыкладной матэматыкі БДУ (1974). З 1974 г. працавала ў НДІ электронна-вылічальных машын у Мінску, з 1980 года — вядучы канструктар у Беларускім навукова-даследчым і праектна-тэхналагічным інстытуце арганізацыі і кіравання будаўніцтвам Дзяржбуда БССР, з 1985 года — вядучы інжынер Мінскага навукова-даследчага прыборабудаўнічага інстытуце. У 1987—1997 г. на Беларускім тэлебачанні, з 1987 года — старшы рэдактар, з 1990 года — намеснік галоўнага рэдактара літаратурна-драматычнай рэдакцыі Беларускага тэлебачання. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1985 г.

Творчасць
---------

Дэбютавала вершамі ў 1980 г. (часопіс «Маладосць»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Адведзіны рамонкавай паляны» (1985), «Тваё святло» (1988), філасофска-драматычнай паэмы-казкі «Можна і Нельга» (1988),  «Купанне ў росах» (1993) — усе выйшлі пад псеўданімам *Людміла*, пад псеўданімам *Людміла Паўлікава*-*Хейдарава*— зборнікі паэзіі, «Плач па анёлу» (2004), філасофская кніга іцзін-секстэтаў «Вечаровае веча» (2009, фрагменты ў час. «Маладосць», 2018, час. «Дзеяслоў»), «Прыступкі да Храма Святога Духа» (2017), пад прозвішчам *Хейдарава* выйшла кніга апавяданняў «Дарт» (2002), раман-фэнтэзі «Князёўна Дарута, або Чалавечая кроў ліпучая» (2021). У перыядычным друку — зборнік «Дзень паэзіі», часопісы «Маладосць», «Полымя», «Беларусь», «Вожык», «Работніца і сялянка», рэспубліканскіх газетах публікуе апавяданні, навелы.

У паэтычных творах філасофскі роздум, гісторыка-патрыятычная і любоўная лірыка, тэмы прыроды і вытокаў чалавечага духу. У празаічных творах пісьменніца на прыкладзе сваіх літаратурных герояў даследуе чалавечыя характары і зносіны ў розных абставінах жыцця і часу, аўтарскай пазіцыі часам уласціва дабрадушная іронія.

Пераклала з рускай на беларускую асобныя творы А. Пушкіна, М. Лермантава, Г. Ахматавай, М. Валошына, Б. Пастэрнака, М. Цвятаевай, В. Мандэльштама, з літоўскай, украінскай, польскай, рускай творы сучасных паэтаў.

Узнагароды
----------

Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя Алеся Адамовіча (1996) за прынцыповасць і майстэрства ў асвятленні сучасных праблем Беларусі.

Лаўрэат Літаратурнай прэміі часопіса «Дзеяслоў» Залаты апостраф за лепшую публікацыю ў намінацыі «Проза» (2021)

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Хейдарава Людміла Фёдараўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17).
* Родам з Асіповіччыны // Памяць. Асіповіцкі раён. — Мн. 2002. — С.630;
* Хейдарава Людміла // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. — ISBN 5-340-00709-X.;
* Хейдарава Людміла — нар. у п. Ялізава // Анталогія беларускай паэзіі. — Мн. 1993. — С.537-539.
**Слоўнік Кансі** (кіт. 康熙字典, піньінь *Kāngxī zìdiǎn*) — слоўнік кітайскай мовы, які лічыўся стандартным дапаможнікам на працягу XVIII і XIX стагоддзяў.

Складзены ў 1710—1716 гадах па загадзе імператара Кансі з дынастыі Цын. Тлумачыць значэнне 47 035 унікальных іерогліфаў і 1995 іх варыяцый. Усяго ў слоўніку 49 030 знакаў, а таксама артыкулы, прысвечаныя вымаўленню, семантыцы, ужыванню адпаведных іерогліфаў. 

Большасць пералічаных у слоўніку іерогліфаў архаічныя. Зараз ужывецца менш за чвэрць іерогліфаў у слоўніку.

Гісторыя складання
------------------

*Падрабязней гл. таксама*: ***Спіс ключоў Кансі***
Выданне 1827 года
Складальнікі слоўніка прынялі за аснову створаныя за стагоддзе да таго два слоўніка «Збор іерогліфаў» (1615) Мэй Індзю і «Правільнае напісанне іерогліфаў» (1627) аўтарства Чжан Цзылі.

Па загадзе імператара складанне слоўніка было разлічана на 5 гадоў. Хаця ў прадмове імператара гаварылася, што кожнаму сімвалу «кожнае і ўсякае значэнне дадзена, і кожны магчымы варыянт вымаўлення прадугледжаны», шматлікія памылкі былі непазбежныя.

Пасля выдання слоўніка вучоны Ван Сіхоў (1713-1777) крытыкаваў слоўнік Кансі ў прдмове да свайго слоўніка «Ніць сімвалаў» (кіт. 字貫, піньінь *Ziguan).* Калі ўнук імператара Кансі, Цяньлун, даведаўся пра гэта ў 1777 годзе, то па прычыне абразы імператарскай сям'і загадаў пакараць смерцю ўсю сям'ю вучонага.

Аднак у 1831 імператар Даогуан заснаваў калегію, якая ў выданні «Даследаванні тэксту слоўніка іерогліфаў» выправіла 2588 памылак слоўніка Кансі, пераважна ў цытатах і выказваннях.

Дапоўнены слоўнік змяшчае 47 035 іерогліфаў і дадаткова 1995 графічных варыянтаў, што складае разам 49 030 знакаў. Яны згрупаваныя ў 214 ключоў і ўпарадкаваны па ліку дадатковых рыс у іерогліфе. Хоць гэтыя 214 ключоў былі ўпершыню выкарыстаны ў «Даследаванні тэксту слоўніка іерогліфаў», яны вядомыя як ключы Кансі і застаюцца метадам катэгарызацыі традыцыйных кітайскіх іерогліфаў.

Структура
---------

* Прадмова імператара Кансі: с. 1—6 (御製序)
* Дапамога, як карыстацца слоўнікам: с. 7—12 (凡例)
* Указанні аб вымаўленні: с. 13—40 (等 韻)
* Складаная табліца зместу з ключамі: с. 41—49 (總目)
* Спрошчаны сэнс: с. 50—71 (檢字)
* Уласна слоўнік: с. 75—1631
	+ Асноўны тэкст: с. 75—1538
	+ Змест дадатковага тэкст: с. 1539—1544 (補遺)
	+ Дадатковы тэкст: с. 1545—1576
	+ Змест дадатку: с. 1577—1583 (備考)
	+ Дадатак: с. 1585—1631
* Пасляслоўе: с. 1633—1635 (後記)
* Даследаванне тэксту: с. 1637—1683 (考證)

Зноскі
------

1. ↑  Endymion Wilkinson. *Chinese History: A New Manual.* (Cambridge, Massachusetts: Harvard University Asia Center, Harvard-Yenching Institute Monograph Series, 2012. ISBN 9780674067158), pp. 80-81
2. ↑  Creamer, Thomas B. I. (1992), "Lexicography and the history of the Chinese language", in *History, Languages, and Lexicographers*, (*Lexicographica*, Series maior 41), ed. by Ladislav Zgusta, Niemeyer, 105-135. page 117
3. ↑  Teng, Ssu-yü and Biggerstaff, Knight. 1971. *An Annotated Bibliography of Selected Chinese Reference Works*, 3rd ed. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 0-674-03851-7
Цюрыхскі оперны тэатр
**Цюрыхскі оперны тэатр** (ням.: Opernhaus Zürich) — оперны тэатр у горадзе Цюрых, Швейцарыя, месца размяшчэння цюрыхскай оперы з 1891 года.

Першы пастаянны тэатр, *Aktientheater*, быў пабудаваны ў 1834 годзе. Гэты тэатр быў у фокусе дзейнасці Рыхарда Вагнера ў перыяд яго «высылкі» з Германіі. Будынак тэатра згарэў у 1890 годзе. Трупа пераехала ў перабудаваны будынак тэатра *Stadttheater Zurich* (гарадскі тэатр Цюрыха). Гэты тэатр, які з'яўляўся галоўнай пляцоўкай горада для правядзення драматычных, оперных і музычных прадстаўленняў да 1925 года, быў затым перайменаваны ў Цюрыхскі оперны тэатр. Быў пабудаваны асобны будынак.

Да пачатку 1970-х гадоў будынак опернага тэатра меў патрэбу ў капітальным рамонце. Існаваў пункт гледжання, што тэатр немэтазгодна рэстаўрыраваць, і была высунутая ідэя будаўніцтва новага тэатра. Тым не менш, у 1982-84 гг. была ажыццёўлена перабудова будынка. У горадзе мелі месца масавыя акцыі пратэсту супраць перабудовы будынка.
Абноўлены тэатр пачаў сваю працу з пастаноўкі оперы Рыхарда Вагнера «Нюрнбергскія мейстэрзінгеры» і сусветнай прэм'еры оперы швейцарскага кампазітара Рудольфа Кельтэрборна «Вішнёвы сад» (па аднайменнай п'есе А. Чэхава).

Пасля рэканструкцыі будынак тэатра стаў уяўляць сабой багата дэкараванае збудаванне з неакласічным фасадам з белага і шэрага каменю, упрыгожаным бюстамі Вэбера, Вагнера і Моцарта. Таксама ўстаноўлены бюсты Шылера, Шэкспіра і Гётэ. Глядзельная зала аформлена ў стылі ракако і умяшчае каля 1200 гледачоў.

Галерэя
-------

* Оперны тэатр з боку Цюрыхскага возераОперны тэатр з боку Цюрыхскага возера
* Інтэр'ер глядзельнай залыІнтэр'ер глядзельнай залы
* ФаеФае

Спасылкі
--------

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Цюрыхскі оперны тэатр на Вікісховішчы |

* Афіцыйны сайт

| ⛭Тэатры оперы і балета |
| --- |
| Азербайджан | Азербайджанскі тэатр оперы і балета |
| Англія |  Каралеўскі тэатр Ковент-Гардэн  |
| Аўстралія |  Сіднейскі оперны тэатр  |
| Аўстрыя |  Венская дзяржаўная опера  |
| Беларусь | ✰ Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь  |
| Бельгія |  Фламандская опера  |
| Венгрыя |  Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр  |
| Германія |  Опера Земпера  |
| Італія | • La Scala • Тэатр Масіма • Рымскі оперны тэатр • Сан-Карла • Тэатр Ла Фенічэ  |
| Кітай |  Нацыянальны цэнтр выканальніцкіх мастацтваў  |
| Куба | Вялікі тэатр Гаваны  |
| Малдова | Нацыянальны тэатр оперы і балета Рэспублікі Малдова  |
| Мексіка | Палац прыгожых мастацтваў  |
| Расія | Марыінскі тэатр • Міхайлаўскі тэатр •Саратаўскі акадэмічны тэатр оперы і балета • Чувашскі дзяржаўны тэатр оперы і балета  |
| Славакія | Кошыцкі дзяржаўны тэатр • Славацкі нацыянальны тэатр |
| Харватыя | Харвацкі нацыянальны тэатр |
| Швейцарыя | Цюрыхскі оперны тэатр |
| Швецыя | Каралеўская опера ў Стакгольме |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Былінская.
**Людміла Усеваладаўна Былінская** (15 снежня 1938, Менск) — беларуская актрыса тэатра і кіно. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1974).

Біяграфія
---------

Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1960 годзе. Працуе ў Дзяржаўным рускім драматычным тэатры Беларусі.

Члены Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1961 года.

Творчасць
---------

Выканаўца лірычных і характарных роляў. Сярод іх: Іна («Білет у мяккі вагон» А. Маўзона), Шчасная («Трывога» А. Петрашкевіча), Ніна («Маскарад[ru]» М. Лермантава), Таццяна, Надзея («Ворагі[ru]», «Апошнія» М. Горкага), Гелена («Варшаўская мелодыя» Л. Зорына), Жэня Камялькова («А досвіткі тут ціхія…» паводле Б. Васільева), Мадлена Бежар («Мальер[ru]» М. Булгакава), Джэні-Маліна («Трохграшовая опера» Б. Брэхта), Мэртл («Царства зямное» Т. Уільямса), місіс Туз («Усё ў садзе[en]» Э. Олбі) і інш.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Былінская Людміла Усеваладаўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
**Афанатэцэ** (*Aphanothece*) — род каланіяльных сіне-зялёных водарасцей сямейства *Aphanothecaceae*.

Арэал
-----

Клеткі афанатэцэ эліпсападобныя або цыліндрычныя (0,8-2×1,0-11,0 мкм), утвараюць студзяністыя калоніі. Іншы раз памерам да галубінага яйца. Маладыя калоніі жывуць на дне вадаёмаў, потым плаваюць у тоўшчы вады. Размнажаюцца дзяленнем клеткі папалам перпендыкулярна доўгай восі.

Арэал і экалогія
----------------

Вядома клая 20 відаў, пашыраны ўсюды ў вадзе і глебе. 5 відаў трапляюцца ў салёных водах.

На Беларусі сустракаюцца 5 відаў і 3 разнавіднасці. Найчасцей трапляюцца афанатэцэ сажалкавая (*Aphanothece stagnina*) і афанатэцэ сеткаватая (*Aphanothece clathrata*) — выклікаюць цвіценне вады.

Зноскі
------

1. ↑  *Прасянік Л. В.* Афанатэцэ // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

Літаратура
----------

* *Прасянік Л. В.* Афанатэцэ // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — 575 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
**Людміла Мікалаеўна Журбіла** (дзяв. Алізарэвіч; 20 сакавіка 1934, в. Аснежыцы, Пінскі павет, Палескае ваяводства — 31 ліпеня 2019) — Герой Сацыялістычнай Працы (1973), Ганаровы грамадзянін Пінскага раёна.

Біяграфія
---------

Скончыла Аснежыцкую сямігодку. У кастрычніку 1950 года пачала працоўную дзейнасць аператарам у сартыравальным аддзеле раённага вузла паштовай сувязі ў Пінску.

У дзевятнаццацігадовым выйшла замуж за Антона Сямёнавіча Журбілу, пасяліліся ў яго роднай вёсцы Любель. З 1956 года рахункаводам, з 1962 года — паляводам, памочнікам брыгадзіра калгаса «Аснежыцкі». У 1966 годзе калектыў калгаса за добрую працу ўзнагароджаны ордэнам Леніна.

У 1965 годзе была прызначана брыгадзірам паляводчай брыгады «Любель» калгаса «Аснежыцкі» і ўзначальвала яе на працягу 35 гадоў (1965—1999). Каб паспяхова кіраваць калектывам, завочна скончыла заатэхнічнае аддзяленне Пінскага сельскагаспадарчага тэхнікума.

Была дэлегатам XXVIII з’езда Камуністычнай партыі Беларусі (1976), дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 9-га (1975—1980) і 10-га скліканняў (1980—1985), членам прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1975—1980). Прымала ўдзел ва Усесаюзным з’ездзе калгаснікаў.

З мужам выхавалі дачку Галіну і сыноў Мікалая і Міхаіла.

Узнагароды
----------

Два ордэны Леніна, медалі, Дзяржаўная прэмія БССР (1973), Ганаровая грамата БССР (1975). За высокія вытворчыя паказчыкі ў паляводстве 12 снежня 1973 годзе было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы. У 2006 годзе было прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна Пінскага раёна.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Журбило Людмила Николаевна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : библиографический справочник. Минск, 2014. С. 98.
* Журбило Людмила Николаевна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 1. С. 383.
* Журбило Людмила Николаевна // Белорусская ССР : краткая энциклопедия. Минск, 1982. Т. 5. С. 231.
* Журбіла Людміла Мікалаеўна // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя. Мінск, 1981. Т. 5. С. 227.
* Журбіла Людміла Мікалаеўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1974. Т. 11. С. 618.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кліцунова.
**Людміла Сяргееўна Кліцунова** (20 студзеня 1935, Менск — 2018)  — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1959 годзе архітэктурнае аддзяленне БПІ, у 1970 годзе курс удасканалення ў Маскоўскім архітэктурным інстытуце. У 1959—1990 гадах працавала ў інстытуце «Мінскпраект», архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, кіраўнік брыгады, з 1979 года галоўны архітэктар праекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): забудова парку ў Заводскім раёне, мікрараён па вул. Ванеева (1963); квартал Інстытута народнай гаспадаркі на скрыжаванні Партызанскі пр. — вул. Ванеева (1963) квартал вул. В. Харужай 2 (1967); квартал вул. Някрасава — Бялінскага — Я. Коласа (1969); мікрараён «Чыжоўка-6» (1969); эскіз забудовы магістралі Я. Коласа (1975), эскіз забудовы магістралі вул. В. Харужай (1976), эскіз забудовы вул. Варвашэні (1976), мікрараён вул. Горкага — Сурганава — Някрасава (1976), мікрараён вул. Я. Коласа — Бялінскага — Турнірная (1968), мікрараён вул. Я.Коласа — Турнірная — Скарыны (1969), мікрараён Горкага — В. Харужай — Крапоткіна (1969), парк 900-годдзя горада Мінска ў Чыжоўцы (1976), эскіз забудовы магістралі М. Горкага (1971), рэканструкцыя магістралі Я. Коласа, інтэрнат па вул. Гая і па вул. Крапоткіна (1973), мікрараён вул. Горкага — Варвашэні — Крапоткіна (1974), мікрараён «Зялёны Луг-6» (1982), мікрараён «Паўднёвы Захад-5, 6» (1983), мікрараён «Паўднёвы Захад-6» (1984), мікрараён «Малінаўка-1-3» (1985—1988).

У 1992—2000 гадах удзельнічала ў афармленні музея «Дудуткі» ў якасці дызайнера.

Аўтар артыкулаў у часопісе «Архітэктура і будаўніцтва».

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалём «Ветэран працы» (1987), бронзавым медалём ВДНГ СССР (1983), знакам «Ударнік камуністычнай працы» (1977). Яе імя было 4 разы занесена на Дошку Пашаны Інстытута «Мінскпраект».

Зноскі
------

1. ↑  MEMORIUM

Літаратура
----------

* Клицунова Людмила Сергеевна // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Архитекторы Беларуси. / Редакционный совет: И. В. Чекалов (пред.) и др. — Минск: Энциклопедикс, 2014. — 140 с. — ISBN 978-985-7090-29-7. (руск.)
* Клицунова Людмила Сергеевна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лісоўскі.
**Міхаіл Якаўлевіч Лісоўскі** (1931; вёска Белы Мох, Мсціслаўскі раён — 1970) — беларускі жывапісец і графік.

Біяграфія
---------

У 1960 г. скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. У мастацкіх выстаўках удзельнічаў з 1960 г.. Працаваў у жанрах партрэта, бытавым, станковай графіцы. Асноўныя творы ў жывапісе: "Настаўніца" (1960), партрэты беларускіх пісьменнікаў Я.Брыля, Я. Семяжона (1967), Ніла Гілевіча (1968) і інш. Жывапісныя работы вызначаюцца рэалістычнай трактоўкай формы, багаццем каларыту, псіхалагізмам вобразаў. Аўтар шматлікіх карыкатур і сяброўскіх шаржаў на тэмы культурнага жыцця Беларусі. У 1971 г. выдадзены асобным альбомам "Няўрокам кажучы". Малюнкі вылучаюцца дакладнасцю і вастрынёй характарыстык, умелым скарыстаннем гіпербалы як сродкаў сатырычнай тыпазіцыі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Міхаіл Якаўлевіч Лісоўскі// Энцыкл. літ. і мастацтва Беларусі.—1986.—Т. 3.—С. 266.
* Лісоўскі Міхаіл Якаўлевіч: Знакамітыя людзі// Памяць: Мсціслаўскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі. — Мн. 1999. — С. 534.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Раманькоў.
**Міхаіл Ягоравіч Раманькоў** (6 лютага 1926; вёска Дубінка 1, Магілёўскі раён — 9 ліпеня 1966) — Герой Савецкага Саюза (29.06.1945).

Біяграфія
---------

Беларус. З 1944 года на 2-м Беларускім і 3-м Беларускіх франтах. Камандзір кулямётнага разліку малодшы сяржант Раманькоў вызначыўся ў баях ва Усходняй Прусіі. 22 сакавіка 1945 г. пад Кёнігсбергам знішчыў 2 станкавыя кулямёты і каля 100 гітлераўцаў. 5 чэрвеня 1945 г. у баі на касе Фрыш-Нерунг са сваім разлікам абышоў вёску Фогельзанд і ударам з тылу знішчыў каля 70 гітлераўцаў, што садзейнічала акружэнню і разгрому групоўкі праціўніка.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Раманькоў Міхаіл Ягоравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 299. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Янушкевіч.
**Міхаіл Янушкевіч** (26 студзеня 1772  — 14 лютага 1826, маёнтак Дзягільна, Мінскі павет) — дзяржаўны службовец, памешчык.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Янушкевічаў герба «Любіч». Нарадзіўся 26 студзеня 1772 года ў сям’і Тамаша Янушкевіча (нар. 28.02.1733), ахрышчаны ў Пружанскім касцёле.

Служыў генеральным рахункаводам валоданняў князёў Міхала, віленскага ваяводы, і Дамініка, падкаморага літоўскага, Радзівілаў. 14 ліпеня 1794 года ад Тадэвуша Касцюшкі ён атрымаў патэнт на чын падпалкоўніка войскаў Рэчы Паспалітай. 23 снежня 1802 г. у Віленскім дваранскім дэпутацкім сходзе ён атрымаў прызнанне ў правах расійскага дваранства.

20 жніўня 1820 г. у Віленскім ДДС Міхал дамогся пацверджання ў дваранстве сваіх сыноў. 26 красавіка 1821 г. у Вільні Міхал разам з жонкай ад Міхала Залескага, пракуратара Масы княгіні Стэфаніі Радзівіл, атрымаў дакумент на права спадчыннага валодання маёнткам Дзягільна Мінскага павета, а праз некалькі гадоў быў абраны межавым суддзёй Мінскага павета.

Памёр 14 лютага 1826 года ў маёнтку Дзягільна Мінскага павета.

Сям’я
-----

Партрэт жонкі Тэклі з Сакалоўскіх. Адам Шэмеш, 1851. Нацыянальны музей у Варшаве
На пачатку ХІХ ст. ён ажаніўся з Тэкляй Сакалоўскай (нар. каля 1788, пам. 11/23.10.1860), у шлюбе з якой нарадзілася чацвёра сыноў і дзе дачкі:

* Адольф Міхал Валерыян (03.04.1804-06.06.1857);
* Яўстах Напалеон Северын (ці Станіслаў) (нар. 19.11.1805);
* Рамуальд Цэзар Міхал (нар. 30.05.1812);
* Януары Ян Фердынанд (нар. 30.01.1816);
* Зоф’я, у шлюбе Пясецкая;
* Касільда, у шлюбе Канткоўская.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Браты Янушкевічы і тавянізм: складаныя шляхі Вялікай эміграцыі
**Слуга Божы** (лац. Venerabilis Dei servus) — у каталіцтве — афіцыйны тытул, які прысвойваецца чалавеку ў перыяд ад пачатку працэсу яго беатыфікацыі да прылічэння яго да ліку блажэнных. Таксама перад беатыфікацыяй памерлага праведніка могуць называць «вялебны».

У агульнахрысціянскім сэнсе, выраз «*слуга Божы*» выкарыстоўваецца як сінонім любога хрысціяніна.

Не варта блытаць гэты тытул з адным з афіцыйных тытулаў Папы Рымскага «Слуга Слуг Божых» (лац.: Servus Servorum Dei).

Спасылкі
--------

* NEW PROCEDURES IN THE RITE OF BEATIFICATION  (англ.)

| ⛭Стадыі кананізацыі ў Каталіцкай Царкве |
| --- |
| Слуга Божы   →   Вялебны   →   Блажэнны   →   Святы   |
**«Северо-Западная жизнь»** — штодзённая грамадска-палітычная газета вялікадзяржаўнага шавіністычнага кірунку, орган «Беларускага таварыства». Выдавалася з 10(23) жніўня 1911 да 5(18) верасня 1915 спачатку ў Вільні, з 23 сакавіка (4 красавіка) 1912 у Гродне, з сакавіка 1913 у Мінску на рускай мове. Рэдактар–выдавец Л. М. Саланевіч, часовыя рэдактары яго брат С. Саланевіч, І. Цярлецкі, М. Міхальскі, таксама часовы рэдактар–выдавец І. Саланевіч. Усяго выйшла каля 110 нумароў.

Працягвала праграму газеты *«Белорусская жизнь»* у больш рэакцыйным кірунку. Стаяла на пазіцыях манархізма, заходнерусізма, падзяляла погляды рускіх нацыяналістаў. Адмаўляла энтнічную, нацыянальную і культурную самастойнасць беларускага народа, прызнавала толькі рэгіянальныя адрозненні краю ад Расіі. Газета ідэалізавала старадаўнюю дапятроўскую Русь на чале з царом–самадзержцам і Земскім саборам, прапагандавала утапічны ідэал «народнай манархіі». Праслаўляла асобу і эпоху цара Аляксея Міхайлавіча. Паводле надрукаванага ў газеце ананімнага артыкула «Ліквідацыя пальшчызны пры першых царах дома Раманавых», менавіта цар Аляксей Міхайлавіч абвясціў пасля заняцця беларускай тэрыторыіі: *«Католікам не быць, уніятам не быць, жыдам не быць, і жыцця ніякага не мець»*.

Газета атрымлівавала дзяржаўную падтрымку царскага ўрада ў выглядзе грашовай субсідыі. Шматлікія матэрыялы былі прысвечаны апалагетыцы палітыкі прэм’ер–міністра П. Сталыпіна, у тым ліку яго аграрнай рэформе, увядзенню земстваў ў Заходніх губернях і г.д. Пасля гібелі Сталыпіна спрабавала «ўплываць на ўрад і на мясцовых агентаў урадавай улады». За абвінавачванне ўрада ў супрацоўніцтве з масонамі і здрадніцкім «лібералізме» ў адносінах да Польшчы рэдактара газеты некалькі разоў штрафавалі. Крытыка рэвалюцыйнага руху вялася ў газеце выключна з антысеміцкіх пазіцый. Вяла барацьбу з прадстаўнікамі беларускага нацыянальнага адраджэння, абвінавачвавала газету «Наша ніва», Янку Купалу і іншых пісьменнікаў у сепаратызме і дзяржаўнай здрадзе.

Зноскі
------

1. ↑  Северо-Западная жизнь, 10 марта 1913 г.

Літаратура
----------

* *Конан, У. М.* «Северо-Западная жизнь» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 274.
**Паштамцкі мост** — пешаходны вісячы мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае Казанскі і 2-і Адміралцейскі востраў. Адзін з першых ланцужных мастоў Пецярбурга і адзіны, які захаваў арыгінальную канструктыўную схему (у Банкаўскім і Львіным мастах ланцугі маюць дэкаратыўную функцыю, а самі масты фактычна з’яўляюцца бэлечнымі). У 2001 годзе ўключаны ў спіс аб’ектаў культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння, знаходзіцца пад аховай дзяржавы.

Пабудаваны ў 1823—1824 гадах наўзамен існага з 1790-х гадоў драўлянага моста. У 1905 годзе пад мост былі падведзены дадатковыя апоры, пасля чаго ён стаў бэлечным. У 1981—1983 гадах выканана рэканструкцыя моста, мост быў адноўлены ў гістарычным выглядзе. У 2003 годзе праведзены капітальны рамонт моста.

| Масты цераз Мойку |
| --- |
| 
* 1-ы Інжынерны
* 1-ы Садовы
* 2-і Садовы
* Мала-Канюшанны пешаходны *(гл. таксама Трайны мост)*
* Вялікі Канюшанны
* Пеўчаскі
* Зялёны
* Чырвоны
* Сіні
* Ліхтарны
* Паштамцкі пешаходны
* Пацалуеў
* Чырванафлоцкі пешаходны
* Храпавіцкі
* Карабельны

 |
**Караняножкі** (*Rhizopoda*) — прасцейшыя жывыя арганізмы.

Цела складаецца з пратаплазмы, якая утварае часовыя вырасты рознай формы (ілжывыя ножкі). Многія караняножкі маюць ракавіну або шкілет.

Падзяляюцца на 2 тыпы (амёбы і фарамініферы). Пашыраны ўсюды ў марскіх і прэсных вадаёмах і глебе. Фарамініферы з'яўляюцца пародаўтваральнымі. У выкапнёвым стане сустракаюцца з дакембрыя.

Памеры ад некалькіх мікраметраў да 3 см. Цела складаецца з паверхневага гамагеннага слоя — эктаплазмы і ўнутранага зярністага — эндаплазмы з ядром, вакуолямі і іншымі ўключэннямі. Некаторыя караняножкі маюць унутраны шкілет або ракавіну. Перамяшчаюцца і захопліваюць ежу з дапамогай часовых вырастаў (псеўдаподый). Размнажэняе бясполае і палаюе. Кормяцца бактэрыямі, прасцейшымі і водарасцямі.

Ёсць паразіты, узбуджальнікі інвазійных хвароб жывёл і чалавека.

Гл. таксама
-----------

* Ракавінныя амёбы

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Караняножкі // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн. 1999. С.55

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Universalis |
| Таксанамія | Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4190338-9 · LCCN: sh85113715 · NKC: ph138402 |
Стасіс Гірэнас (справа). Банкнота 10 літаў
**Стасіс Гірэнас** (літ. Stasys Girėnas, сапраўднае імя Stasys Girskis; 4 кастрычніка 1893, Вітагала, Расіенскі павет, цяпер Шылэльскі раён - 17 ліпеня 1933) — літоўскі лётчык; разам са Сцяпонасам Дарусам паспрабавалі здзейсніць трансатлантычны палёт і загінулі.

Біяграфія
---------

Быў самым малодшым дзіцем з шаснаццаці дзяцей сялянскай сям'і. У 1910 эміграваў у ЗША і пасяліўся ў Чыкага. Падчас Першай сусветнай вайны ў 1917-1919 служыў у амерыканскай ваеннай авіяцыі і скончыў вучэльню авіямеханікаў. Пасля дэмабілізацыі скончыў курсы пілотаў. Набыў самалёт, перавозіў пасажыраў, займаўся навучаннем пілатажу. З 1931 працаваў у транспартнай авіяцыі. Прозвішча змяніў па радзе Сцяпанаса Даруса перад палётам у Літву.

Зноскі
------



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 11904739X · ISNI: 0000 0001 1664 0190 · LCCN: n84031435 · NTA: 269294473 · NUKAT: n2008045684 · SUDOC: 220158614 · VIAF: 67859485 |

 |
**Сьера-Мадрона** (ісп.: Sierra Madrona) — горны масіў у паўднёвай Іспаніі, частка хрыбта Сьера-Марэна.

Найвышэйшы пункт — гара Баньюэлас (1332 м). Паўночныя схілы плаўна пераходзяць у пласкагор’е Месета, паўднёвыя схілы хрыбта рэзка абрываюцца да Андалускай нізіны. Хрыбет складзены крышталічнымі горнымі пародамі і быў утвораны ў выніку ўзняцця, выкліканага рухам у паўночным напрамку Афрыканскай пліты. Маюцца радовішчы руд медзі і марганцу, ртуці, пірытаў, некаторыя з якіх распрацоўваюцца са старажытных часоў. Сьера-Мадрона размешчана на тэрыторыі правінцый Сьюдад-Рэаль (Кастылія — Ла-Манча), Кордава і Хаэн (Андалусія).

Схілы масіва пакрыты міжземнаморскімі вечназялёнымі хмызнякамі і шыракалістымі лясамі (дуб, бук, каштан).
**Уільям Эдуард Боінг** (англ. William Edward Boeing; 1 кастрычніка 1881, Дэтройт (Мічыган) - 28 верасня 1956) — амерыканскі самалётабудаўнік, заснавальнік амерыканскай авіябудаўнічай кампаніі Boeing (The Boeing Company).

Біяграфія
---------

Боінг вучыўся ў Ельскім універсітэце, але не атрымаў дыплома.

У 1903 пераехаў у Сіэтл, штат Вашынгтон, і спачатку, як і яго бацька, займаўся дрэваапрацоўчым бізнесам.

У 1910 захапіўся авіябудаваннем і прыняў удзел у першай амерыканскай авіявыставе, якая праходзіла ў Лос-Анджэлесе, штат Каліфорнія. Ён падняў у паветра свой ​​першы самалёт ў 1915 годзе.

У 1916 Боінг са сваім сябрам распрацаваў гідрасамалёт B & W. Пазней, у тым жа годзе яны арганізавалі Пасіфік Аэра Продактс Компані (The Pacific Aero Products Company) для вытворчасці сваіх самалётаў. Кампанія памяняла сваю назву на Боінг (The Boeing Company) у 1917 годзе.

Доўгі час быў прэзідэнтам кампаніі, а затым і старшынёй савета дырэктараў.

У апошнія гады ён адышоў ад спраў і заняўся гадоўляй коней. У канцы жыцця прадаў свой ​​пакет акцый і адасобіўся на ўласнай яхце ў берагоў Канады, дзе і памёр 28 верасня 1956 г..

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Боінг Уільям Эдуард Архівавана 2 красавіка 2012.
* Уільям Боінг Архівавана 18 сакавіка 2016.
* William Boeing  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · American National Biography · Britannica (онлайн) · Notable Names Database |
| Генеалогія і некрапалістыка | Find a Grave · WikiTree · WeRelate · Geni.com |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 131997106 · ISNI: 0000 0000 2606 0627 · LCCN: n87837425 · NUKAT: n2006094133 · SUDOC: 181022486 · VIAF: 8534969 |

 |
**Die Presse** — аўстрыйская ліберальная газета, належыць *Styria Media Group*. Выходзіць штодзённа (акрамя нядзелі) на 32 палосах, у суботу на 50. Галоўны рэдактар з 2012 года — Райнер Новак.

Заснавана ў часы Рэвалюцыі 1848-49 гадоў прадпрымальнікам Аўгустам Цангам па прыкладзе парыжскай *La Presse* — першы нумар выйшаў 3 ліпеня.

Пасля аншлюсу з нацысцкай Германіяй 12 сакавіка 1938 года 22 рэдактараў-яўрэяў з 37 звольнілі. Газета знаходзілася пад кантролем нацыстаў і была адасоблена ад выдавецтва Oesterreichische Journal A.G.

31 студзеня 1939 аб’яднана з «Neuen Wiener Journal» пад назвай «Neuen Wiener Tagblatt». 26 студзеня 1946 года аднавіла выданне, з 19.10.1948 года выдаецца штодзённа.

Сучасная газета асвятляе пытанні ўнутранай і знешняй палітыкі, эканомікі, спорта, друкуе фельетоны.

Літаратура
----------

* Adam Wandruska: *Geschichte einer Zeitung*. Presse Druck, Wien 1958
* Andreas Unterberger und Julius Kainz: *150 Jahre „Die Presse"*. Holzhausen, Wien 1998, ISBN 3-900518-83-1
**Міхаіл Юр’евіч Лыкаў** (? — 1580) — рускі князь, ваявода ў валадаранне Івана Грознага, сын князя Юрыя Васілевіча Лыкава-Чаплі.

Біяграфія
---------

У 1572 г. служыў 1-м ваяводай у Навасіле. Узімку 1575—1576 гг. хадзіў з перадавым палком 2-м ваяводай браць Рэвель. Узімку 1576—1577 ізноў быў з перадавым палком у Лівонскім паходзе і браў Калавер, Лігавер, Апсл і іншыя лівонскія гарады. Пасля гэтага быў пакінуты 1-м ваяводай у Апсле. У 1577 г. пасланы на год ваяводай у Пернаў. У 1579 хадзіў 3-м ваяводай вартаўнічага палка ў царок, паходзе ў Лівонію. Быў пасечаны палякамі Стэфана Баторыя пры ўзяцці рускай крэпасці Сокал.
**Сьетэ-Пікас** (ісп.: Siete Picos, літаральна — «Сем пікаў») — гара ў Іспаніі. Вышыня над узроўнем мора — 2138 м, адносная вышыня — 278 м. Геалагічна складзеная гранітамі і адносіцца да масіву Сьера-дэ-Гвадарама. Гара мае сем вяршыняў з невялікай адноснай вышынёй.

Сьетэ-Пікас знаходзіцца на мяжы Кастыліі і Леона з аўтаномнай супольнасцю Мадрыд, за 19 км на поўдзень ад Сеговіі. Схілы гары пакрыты хваёвымі лясамі, вышэй — альпійскімі лугамі. На мадрыдскім баку гары на вышыні 1900 м знаходзяцца вытокі ракі Гвадарама, прытоку Таха.

Зноскі
------

1. ↑  Peakbagger.com

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | BNE: XX6030004 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Фрадкін.
**Міхаіл Якаўлевіч Фрадкін** (руск.: Фрадкин Михаил Яковлевич; 1891, Хоцімск — 6 снежня 1973, Масква) — савецкі вучоны ў галіне афтальмалогіі. Доктар медыцынскіх навук (1939), прафесар (1939).

Біяграфія
---------

У 1923 годзе скончыў медыцынскі факультэт 2-га МДУ. У 1923—1941 гг. ардынатар, асістэнт, прыват-дацэнт, прафесар клінікі вочных хвароб 2-га МДУ (з 1930 — 2-і ММІ), у 1941—1945 гг. загадчык кафедры вочных хвароб, у 1943—1953 гг. загадчык клінічнага аддзялення, у 1953—1957 гг. загадчык глаўкаматозным аддзяленнем, у 1957—1965 гг. загадчык арганізаванай ім лабараторыі эксперыментальнай тэрапіі глаўкомы Цэнтральнага (цяпер — Маскоўскага) навукова-даследчага інстытута вочных хвароб імя Г. Гельмгольца.
  
Член праўлення Маскоўскага навуковага таварыства афтальмолагаў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* 
* Архівавана 5 сакавіка 2016.
*
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Талкачоў.

**Міхаі́л Фё́даравіч Талкачо́ў** (30 чэрвеня 1922, вёска Дубраўка, Добрушскі раён Гомельскай вобласці — 10 лістапада 1998, Палтава) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, палкоўнік. Герой Савецкага Саюза (1945). Удзельнік Парада Перамогі 24 чэрвеня 1945 года на Чырвонай плошчы ў Маскве.

Біяграфія
---------

М. Ф. Талкачоў нарадзіўся ў вёсцы Дубраўка (зараз у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі). У 1941 годзе скончыў 2 курсы Адэскага тэхнікума харчовай прамысловасці. 15 ліпеня 1941 г. прызваны на службу ў Чырвоную Армію. У 1942 годзе скончыў Пензенскае артылерыйскае вучылішча. У дзеючай арміі з 6 чэрвеня 1942 г. Удзельнік баёў на паўночным, Паўночна-Заходнім, 2-м Прыбалтыйскім, 1-м Беларускім франтах. Удзельнічаў у баявых дзеяннях у Цвярской вобласці, на тэрыторыі Літвы, Польшчы, Германіі, штурму рэйхстага.

Артылерыйская батарэя 185-га асобнага знішчальнага процітанкавага дывізіёна 171-й Ідрыцкай Чырванасцяжнай стралковай дывізіі 79-га стралковага корпуса (3-я ўдарная армія, 1-ы Беларускі фронт) пад камандаваннем старшага лейтэнанта М. Талкачова вызначылася ў баях на подступах да Берліна. 22 красавіка 1945 г. выйшла ў тыл праціўніка, перарэзала шашу і адбівала контратакі да падыходу савецкіх войскаў, не дазволіўшы нямецкім рэзервам прабіцца да Берліна.

Пасля вайны М. Ф. Талкачоў працягваў службу ў арміі. У 1948 годзе скончыў Ленінградскую вышэйшую афіцэрскую школу артылерыі. З 1972 г. палкоўнік М. Ф. Талкачоў у запасе. Жыў у Палтаве. Памёр 10 лістапада 1998 г. Пахаваны на Цэнтральных могілках у Палтаве.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Аляксандра Неўскага
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* 2 ордэны Чырвонай Зоркі
* Медаль «За адвагу»
* медалі

Памяць
------

Імя Героя на памятным знаку ў гонар 60-годдзя Перамогі ў Палтаве.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 404. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
* Навечно в сердце народном: Справочник / Главный ред. И. П. Шамякин. — 3-е изд. испр. и доп. — Мн.: БелСЭ, 1984. — С. 519. — 607 с. — 65 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Міхаіл Фёдаравіч Талкачоў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лявіцкая.
**Ганна Віктараўна Лявіцкая** (22 сакавіка 1961, в. Дукора, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі ўрач, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Біяграфія
---------

Нарадзілася 22 сакавіка 1961 года ў в. Дукора Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, урач-стаматолаг; Беларускую медыцынскую акадэмію паслядыпломнай адукацыі, спецыяліст па грамадскім здароўі і ахове здароўя; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, кіраванне сацыяльнай сферай.

Працавала ўрачом-стаматолагам, галоўным урачом Міханавіцкай амбулаторыі Мінскага раёна; намеснікам галоўнага ўрача, галоўным урачом Мінскага раёна.

З'яўлялася дэпутатам Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання, была членам Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў па міжнародных справах і сувязях з СНД.

У 2012—2016 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.

Узнагароды
----------

Узнагароджана знакам «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Асабістае жыццё
---------------

Замужам, мае дачку.

Спасылкі
--------

* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь(недаступная спасылка)  (бел.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўловіч.
**Міхаіл Юр'евіч Паўловіч** (нар. 17 мая 1994) — беларускі хакеіст (хакей на траве). Кандыдат у майстры спорту Беларусі. Абаронца клуба «Будаўнік».

Біяграфія
---------

На ранніх этапах праходзіў падрыхтоўку ў СДЮШАР г. Брэст, трэнер — А. П. Махначоў. Затым атрымлівае падрыхтоўку ў РЦАП, асабісты трэнер — Л. У. Аніжук. Выступае за СК «Будаўнік» і мужчынскую зборную Беларусі па хакеі на траве[ru].

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Склад мужчынскай нацыянальнай і зборнай каманд Рэспублікі Беларусь па хакеі на траве на 2016 год  (руск.)
Малы Ахорнбодэн
**Малы Ахорнбодэн** (ням. *Kleiner Ahornboden*) — закрыты парослы лесам ландшафт у паўночнай частцы горнага масіва Карвендэль у Аўстрыі; частка тырольска-баварскага біясфернага запаведніка (пачынаючы з 1928 года), каля 720 км² якога знаходзяцца на тэрыторыі паўночнага Тыроля. Нізказаселены рэгіён. Вызначаецца высокай канцэнтрацыяй ложнаплатанавага (горнага) клёна ці явара (*Acer pseudoplatanus*), ад назвы дрэва паходзіць і нямецкая назва ланшафта Ahornboden (бел. *зямля клёна*).

Малы Ахорнбодэн ляжыць у паўночнай частцы даліны Яханісталь на вышыні 1400 метраў, непасрэдна перад крутымі абрывістымі паўночнымі склонамі альпійскага горнага ланцуга Хінтэрауталь-Вомпер. Знаходзіцца на адлегласці прыкладна 3 пешых гадзін ад вёскі Хінтэррыс (928 м над узроўнем мора).

*Глядзі таксама*: Вялікі Ахорнбодэн
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шарэвіч.
**Га́нна Вадзі́маўна Шарэ́віч** (нар. 18 снежня 1985, Брэст, БССР) — беларуская і амерыканская шахматыстка, гросмайстар (2006) сярод жанчын. Чэмпіёнка Беларусі 2002, 2005, 2007 і 2011 гадоў. З вясны 2014 года прадстаўляе Амерыканскую шахматную федэрацыю.

Біяграфія
---------

Ганна Шарэвіч нарадзілася 18 снежня 1985 у Брэсце, БССР. У шахматы пачала гуляць з пяці гадоў, першым трэнерам стаў яе бацька — Вадзім Уладзіміравіч Шарэвіч.

Неаднаразова выйгравала нацыянальны чэмпіянат у групах да 10, 14, 16 і 20 гадоў (становячыся чатыры разы чэмпіёнкай Беларусі сярод дзяўчат). Станавілася чэмпіёнкай Беларусі ў 2002, 2005 і 2007 гадах (сярод жанчын). Чатыры разы выступала за Рэспубліку Беларусь на сусветных чэмпіянатах ў 2002 і ў 2005 гадах (2002 ў Ханты-Мансійску, 2010 у Бледзе).

Скончыла Брэсцкі педінстытут.

На Кубку свету 2011 года працавала ў якасці каментатара. З 2012 года жыве ў ЗША.

Захапленні
----------

Ганна захапляецца музыкай, кіно і спортам, марыць зняцца ў кіно і адкрыць свой дом мадэляў. Яе кумір — Анатоль Карпаў.

Зноскі
------

1. ↑  *FIDE* FIDE Standard Ratings as of 28 February 2022 — 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q102178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111095277'></a>

Спасылкі
--------

* Асабістая картка Ганны Шарэвіч на сайце ФІДЭ
* Партыі Ганны Шарэвіч у базе *Chessgames*
* Асабістая картка Ганны Шарэвіч на сайце 365chess.com


|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ганна Вадзімаўна Шарэвіч на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | 365chess · Chess DB · Chess Games · Chess Tempo · ФІДЭ |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шарэйка.

**Ганна Васілеўна Норкус** (у дзявоцтве **Шарэйка**; нар. 15 студзеня 1960, Антаполле, Чашніцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Кандыдат сельскагаспадарчых навук. Член Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па міжнародных справах і нацыянальнай бяспецы.

Выбрана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пятага склікання ад Віцебскай вобласці (вылучана ад Віцебскага, Гарадоцкага, Дубровенскага і Лёзненскага раёнаў).

Біяграфія
---------

Скончыла Віцебскі ветэрынарны інстытут і Усерасійскі навукова-даследчы і тэхналагічны інстытут птушкагадоўлі.

Працоўную дзейнасць пачала рабочай саўгаса «Слідчаны» Чашніцкага раёна. Была рабочай Віцебскай перасоўнай механізаванай калоны рэспубліканскага аб'яднаньня «Белсельгастэхніка». Працавала аператарам, начальнікам цэха інкубацыі, галоўным тэхнолагам — намеснікам дырэктара па вытворчасці, дырэктарам Віцебскай бройлернай птушкафабрыкі, дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Віцебская бройлерная птушкафабрыка».

Генеральны дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Віцебская бройлерная птушкафабрыка».

Абіралася членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання.

Узнагароды
----------

Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (2020). Узнагароджана ордэнам Пашаны, медалём «За працоўныя заслугі», юбілейнымі медалямі «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. Пераможца рэспубліканскага конкурсу «Жанчына года — 2008» у намінацыі «За высокі прафесіяналізм».

Зноскі
------

1. ↑  Ордэны, медалі і ганаровыя званні — узнагарод удастоены больш за 60 прадстаўнікоў розных галін
Альбіён на карце Еўропы.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Альбіён (значэнні).
**Альбіён** (*Albion*, слова кельцкага паходжання) — найстаражытная назва вострава Вялікабрытанія, якая была вядомая яшчэ старажытным грэкам, яна, у прыватнасці, згадваецца ў Пталамея, і затым перайшла ў старажытнарымскую літаратуру. У наш час тэрмін ужываецца ў Англіі ва ўзнёслым стылі, у іншых краінах — звычайна ў трохі іранічным сэнсе. Эпітэт **«туманны»** (англ.: foggy, цалкам *The Foggy Albion*) абавязаны сваім існаваннем густому марскому туману, які ўвесь час ахутвае нізінныя часткі астравоў Вялікабрытаніі.

Часта гэта слова ўжываецца ў легендах пра караля Артура.

Спасылкі
--------

* Альбион // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Гл. таксама
-----------

* Нусантара — паэтычная назва Інданезіі.