recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**«Партрэт Альжбеты Радзівіл з Гаштольдаў»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў 1733—1737 гадах невядомым мастаком. Захоўваецца ў калекцыі ў Нацыянальным музеі ў Варшаве (інв. MP 4428. MNW). Памер карціны — 110,3 × 74,5 см.

Партрэт Альжбеты Радзівіл з Гаштольдаў першы злева ад печы ў Вялікай зале Нясвіжскага замка. 1918-1928
Партрэт біскупа жамойцкага Альжбеты Радзівіл з Гаштольдаў адносіцца да серыі партрэтаў у лаўровым вянку. Асоба на партрэце падпісана як Ганна. Да 1939 г. у калекцыі князёў Радзівілаў у Нясвіжы (№ 188, на партрэце № 59 у інвентары 1834 г. № 84 у інвентары 1857 г. № 139 у інвентары 1857 г. у № 139 у інвентары 1883 г. № 59 у інвентары 1928 г. № 249 у вопісе 1939 г.). Захоўваўся ў Вялікай сталовай зале (былой Гетманскай) у паўднёвай галерэі. Пасля 1939 г. трапіў у Мінск. У 1944 г. вывезены ў Германію. Вернуты ў Мінск з Берліна ў 1947 г. Перададзены ў Польшчу ў 1950 г.

Зноскі
------

1. ↑   Праверана 29 снежня 2020.
2. 1 2  Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі : зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі «Лёс фамільных скарбаў магнацкіх родаў Беларусі» (Нясвіж, 10 лістапада 2020 г.) і Міжнароднага навуковага семінара «Крыпта князёў Радзівілаў у Нясвіжы: гісторыя, сучасны стан, даследаванні, перспектывы выкарыстання» (Нясвіж, 4 кастрычніка 2019 г.)/ уклад. У. У. Караленак, С. М. Клімаў. — Нясвіж : Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж», 2020. 380 с. [16] л. іл.: іл. ISBN 978-985-904-826-5.
**9-я Кіраўская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Кіраўскага і сумежных з ім раёнаў. У ліпені 1943 года брыгада была расфарміравана, яе атрады былі перадзадены Кіраўскай ваенна-аператыўнай групе.

Склад
-----

* 100-ы атрад;
* 537-ы атрад;
* 538-ы атрад;
* Кіраўскі спецатрад, пераўтвораны ў 539-ы атрад.

Камандаванне
------------

### Камандзір

* С. І. Свірыд.

### Камісар

* Г. Л. Комар.

### Начальнік штаба

* Дз. Ц. Ігнаценка.

Гісторыя
--------

Асноўны ўдар партызаны наносілі па чыгунках Магілёў — Рагачоў, Асіповічы — Жлобін. Блакіравалі шашу Магілёў — Бабруйск: пашкодзілі 18 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі, на 12 км зрабілі завалы дарог і аб’язных шляхоў. Разам з іншымі брыгадамі і атрадамі ачысцілі ад нямецкіх войск значную частку Кіраўскага і сумежных з ім раёнаў. Удзельнічалі ў абароне Клічаўскай партызанскай зоны.

Памяць
------

У 1968 годзе ў гонар брыгады каля пасёлка Скачок Кіраўскага раёна быў пастаўлены абеліск.

Літаратура
----------

* Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.. — Мн.: БелСЭ, 1990. — 680 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-012-2.
У арыфметыцы і алгебры **сёмая ступень** — вынік перамнажэння сямі аднолькавых множнікаў:

*n*7 = *n* × *n* × *n* × *n* × *n* × *n* × *n*.
Сёмую ступень ліку таксама можна выразіць, як здабытак ліку і яго шостай ступені, як здабытак квадрата ліку і яго пятай ступені, або як здабытак куба ліку і яго чацвёртай ступені:

*n*7 = *n* × *n*6 = *n*2 × *n*5 = *n*3 × *n*4.
Паслядоўнасць сёмых ступеняў неадмоўных цэлых лікаў пачынаецца лікамі:

0, 1, 128, 2187, 16384, 78125, 279936, 823543, 2097152, 4782969, 10000000, 19487171, 35831808, 62748517, 105413504, 170859375, 268435456, 410338673, 612220032, 893871739, 1280000000, 1801088541, 2494357888, 3404825447, 4586471424, 6103515625, 8031810176, … (паслядоўнасць A001015 у OEIS)

Гл. таксама
-----------

* Квадрат (алгебра)
* Куб (алгебра)
* Чацвёртая ступень
* Пятая ступень
* Шостая ступень
* Восьмая ступень
**Холмскі павет** (польск.: Powiat chełmski) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў XVI—XVIII стст. ў Польскім каралеўстве. Цэнтр — г. Холм (цяпер Хэлм, Рэспубліка Польшча). Бярэ пачатак з Холмскай зямлі ў складзе Галіцка-Валынскага княства. Пасля абрання там у 1340 годзе на княжанне Любарта Холмская зямля ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, у 1377—1387 гадах у Венгрыі, з 1387 у Польшчы. У 1430 годзе ў склад зямлі ўключаны тэрыторыі Верхняй Прыпяці. З пачатку XVI ст. Холмская зямля ў складзе Рускага ваяводства, падзялялася на Холмскі і Краснастаўскі паветы. У склад Холмскага паветы ўваходзілі землі Заходняга Палесся, у т.л. с. Радастава, Павіцце, Лелікава і інш. (паўднёвая частка сучасных Кобрынскага і Драгічынскага раёнаў Беларусі). З XIII ст. існавала праваслаўная Холмская епархія (з 1596 года ўніяцкая), з XIV ст. — каталіцкае Холмскае біскупства. Пасля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе заходняя частка Холмскага павета далучана да Аўстрыйскай імперыі, усходняя частка з папрыпяцкімі землямі — да Расійскай імперыі.

Літаратура
----------

* Козій А. М. Історико-географічна характеристика Холмської землі // Вісн. Львів. ун-ту. Сер. іст. 1992. Вип. 28;
* Czarnecki W. Osadnictwo ziemi chełmskiej XIV—XVI wieku w historiografii i źródłach // Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. 1992. № 2.

Спасылкі
--------

* Холмскі павет на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
**Балахоўскія могілкі** — закрытыя могілкі Брэста, размешчаныя ў раёне Камбінатаўскай вуліцы, побач з гаражным масівам. Знаходзяцца на тэрыторыі былой вёскі Рэчыца.

На могілках у 1920 годзе былі пахаваныя жаўнеры войска генерала Станіслава Булак-Балаховіча, які загінулі ў час Слуцкага збройнага чыну і Палескага паходу. Усяго пахавана на могілках не менш за паўтысячы жаўнераў, прычым большасць з іх — невядомыя. Ад мянушкі жаўнераў «балахоўцы» паходзіць назва могілак.

У савецкія часы могілкі былі занядбаныя ды апаганеныя. У канцы 1980-х на месцы могілак улады выдзелілі месца пад гаражы, частка якіх цяпер стаіць на магілах.

У 1992 г. замест старых разбураных помнікаў асобным жаўнерам былі ўсталяваныя новыя — амаль усе безыменныя. У 2002 годзе, да 82-х угодкаў Слуцкага збройнага чыну і Палескага паходу, усталяваны дзве мемарыяльныя пліты з надпісамі «Тут спачываюць беларускія жаўнеры войска ген. С.Булак-Балаховіча» і «Яны ішлі паміраць за волю Бацькаўшчыны». 1 снежня 2002 года была ўшанавана памяць жаўнераў, уніяцкі святар асвяціў памятны знак і адслужыў кароткую паніхіду, прагучаў гімн «Магутны Божа».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Балахоўскія могілкі на сайце Radzima.org

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Балахоўскія могілкі на сайце Radzima.org
**Ураўне́нне Пуасо́на** — дыферэнцыяльнае ўраўненне віду

{\displaystyle \Delta u=f,}
дзе Δ — аператар Лапласа, адно з асноўных ураўненняў тэорыі патэнцыялу.

Вывучалася С. Д. Пуасонам (1812).

У трохмернай прасторы ўраўненню Пуасона задавальняе патэнцыял *u*(*x*,*y*,*z*), створаны зарадам са шчыльнасцю

{\displaystyle p(x,y,z)={\frac {f}{4\pi }}.}
Пры гэтым функцыя размеркавання *f* павінна задавальняць пэўныя патрабаванні, напрыклад, умову непарыўнасці частковых вытворных.

Калі *f*=0, то ўраўненне Пуасона пераўтвараецца ва ўраўненне Лапласа.

Літаратура
----------

* Пуасона ўраўненне // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. С. 115.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4174972-8 · Microsoft: 96716743 |
Мікеланджэла. «Тонда Тадэі».
**Тонда** — круглая па форме карціна ці барэльеф (скарачэнне ад італ. *rotondo* — круглы).

Такая форма карцін была асабліва папулярнай у рэнесанснай Італіі, у прыватнасці, у Фларэнцыі, дзе яна з'яўляецца ўжо ў эпоху «інтэрнацыянальнай готыкі» (Майстар Судны Парыса з Барджэла) у форме «desco da parto» (паднос для парадзіх). Гэтаму, першапачаткова рамеснаму, вырабу Мазача надаў высакароднасць твора мастацтва («Нараджэнне Марыі», 1427-28гг. Берлін-Далем).

У эпоху кватрачэнта тонда сталі выкарыстоўваць усе буйныя майстры таго часу: Даменіка Венецыяна («Пакланенне вешчуноў», Берлін-Далем), Фра Анжэліка, Філіпа Ліпі («Пакланенне Вешчуноў», Вашынгтон, Нацыянальная галерэя мастацтва). Аднак часцей за ўсё тонда адлюстроўвала «Мадонну з дзіцем».

У такім варыянце тонда выкарыстоўвалі Філіпа Ліпі (Фларэнцыя, галерэя Піці), Бацічэлі («Мадонна дэль Магніфикат», Фларэнцыя, Уфіцы), Філіпіна Ліпі, Даменіка Гірландая, а затым Ларэнца дзі Крэдзі і П'ера дзі Козіма, творы якіх сведчаць пра вялікую папулярнасць тонда ў Таскане, якая захоўваецца і ў апошняй траціне кватрачэнта.

Больш сучасную трактоўку тонда атрымлівае ў творчасці Мікеланджэла («Мадонна Доні», Фларэнцыя, Уфіцы), і ў некаторых «Мадоннах» Рафаэля («Мадонна Альба», Вашынгтон, Нацыянальная галерэя; «Мадонна ў крэсле», Фларэнцыя, галерэя Піці). Радзей тонда выкарыстоўваўся ў нідэрландскім і французскім жывапісе, а таксама ў жывапісе мастакоў-маньерыстаў.

Літаратура
----------

* Roberta J. M. Olson, *The Florentine Tondo*, Oxford 2000.
* Moritz Hauptmann, *Der Tondo: Ursprung, Bedeutung und Geschichte des italienischen Rundbildes in Relief und Malerei*, Frankfurt am Main 1936.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Тонда

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4314547-4 · LCCN: sh96004342 |
**фаніятр** (ад грэч. phone — гук, голас і iatreia — лячэнне) — раздзел медыцыны, які вывучае праблемы зубоў і паталогіі галасавых звязак і гартані, якія прыводзяць да парушэнняў голасу (дысфанія), а таксама метады лячэння парушэнняў голасу і метады карэкцыі нармальнага голасу ў жаданы бок. Парушэнне голасаўтварэння можа узнікаць таксама з прычыны пэўных псіхалагічных расстройстваў. Рашэнне некаторых праблем цесна звязаны з праблемамі лагапедыя

Фаніятрыя з'яўляецца хірургічнай спецыяльнасцю. Фаніятрыя параўнальна маладая і толькі нядаўна вылучылася з отарыналарынгалогіі.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4076089-3 · LCCN: sh85144231 · Microsoft: 2777912949 · NKC: ph120285 |
**Фарало́навы астравы** (англ.: Farallon Islands, ад ісп.: farallón «высокая скала») — архіпелаг каля ўзбярэжжа Каліфорніі (ЗША). У нашы дні з'яўляецца запаведнікам. Плошча сушы — 0,41932 км².

Геаграфія
---------

Фаралонавы астравы месцяцца ў 41,7 км на захад ад Сан-Францыска. Складаюцца з 3 груп: Паўночнай, Паўднёва-Усходняй і Сярэдняй. Часам у склад архіпелага ўключаюць прыбярэжную водмель Фані-Шоп. Найбольшую плошчу мае Паўднёва-усходняя група (387 688 м²). Плошча Паўночнай групы — усяго 28 270 м², Сярэдняй — 3 362 м². Усе астравы ўяўляюць сабою гранітныя скальныя фармацыі кантынентальнага паходжання, рэшткі старажытнага горнага ланцуга, адгалінавання Сьера-Невада. Найвышэйшы пункт знаходзіцца ў Паўднёва-усходняй групе і дасягае 109 м над узроўнем акіяна.

Прырода
-------

Флора Фаралонавых астравоў абмежавана купкамі травяністай расліннасці, мохамі і лішайнікамі. Архіпелаг з'яўляецца натуральным прыбежышчам марскіх птушак — гарбатак, буравеснікаў, сеўцападобных, бакланаў і інш. На скалах існуюць лежбішчы ластаногіх. Прыбярэжныя воды насяляюць васьміногі, кіты і акулы.

* 
* 
* 
*

Ахова
-----

У 1909 г. Тэадор Рузвельт падпісаў указ аб стварэнні запаведніка Фаралонавы астравы, аднак у яго склад увайшла толькі Паўночная група. У 1969 г. ён быў пашыраны на ўсе групы астравоў. У 1981 г. Кангрэс ЗША зацвердзіў закон аб уключэнні ў склад запаведніка навакольных водных прастораў. Апошні раз тэрыторыя запаведніка пашыралась у 2015 г. і дасягнула агульнай плошчы 8 534 км². Фаралонавы астравы з'яўляюцца важным месцам навуковых даследаванняў.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фаралонавы астравы
* Farallon Islands National Wildlife Refuge
* Farallon Islands — Visit California
* Farallon Islands National Wildlife Refuge

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4251844-1 · NKC: ge132363 · VIAF: 249067702 |
**Фардызм** — адзін з сацыяльна-эканамічных кірункаў. Назва паходзіць ад імя Генры Форда і звязана з яго дзейнасцю.

У аснове фардызма ляжыць меркаванне, згодна з якім грамадскі дабрабыт і высокія карпаратыўныя прыбыткі можна набыць за кошт высокіх заробкаў працоўных, што дазволіць апошнім купляць прадукцыю, якую яны вырабляюць. Слова «фардызм» стала выкарыстоўвацца ў пачатку ХХ стагоддзя для апісання практык, якія ўжываюцца на аўтамабільных заводах Генры Форда. Неад’емную частку гэтай сістэмы складае канвеер.

Фордысцкая сістэма мае 4 адметныя рысы:

1. **Падзел працы** — працэсы разбіты на невялікія аперацыі, якія можа выконваць слаба кваліфікаваны персанал. Высокакваліфікаваныя кадры занятыя кіраваннем, распрацоўкамі і ўдасканаленнем працэсу.
2. Высокая **стандартызацыя** вузлоў, агрэгатаў і запчастак.
3. **Арганізацыя** не вакол **станкоў** з пэўнымі ўласцівасцямі, а станкі размешчаны ў неабходным для вытворчасці парадку.
4. **Стужка канвеера** звязвае розныя стадыі працэсу.

Уся сістэма накіравана на выраб таннага прадукту.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 155922540 |
**Брагскі абрад** (лац.: ritus Bracarensis) — адзін з заходніх літургічных абрадаў, які выкарыстоўваецца ў архідыяцэзіі Брагі ў Партугаліі.

Гісторыя
--------

З'яўленне брагскага абраду датуецца VI стагоддзем. Амаль ад самага моманту з'яўлення ён пачаў адчуваць моцны ўплыў і ціск як з боку рымскага абраду, так і з боку масарабскага абраду. У перыяд ад VII да VIII стагоддзя брагскі абрад быў амаль што цалкам заменены масарабскім абрадам. На працягу XI—XIV стагоддзяў, калі ў сваю чаргу ўжо масарабскі абрад паўсюль замяняўся на рымскі, рысы брагскага абраду былі цалкам страчаныя.

Брагскі абрад пачаў адраджацца ў XIV—XV стагоддзях. У 1570 годзе Папа Пій V афіцыйна дазволіў выкарыстоўваць на тэрыторыі брагскай дыяцэзіі элементы брагскага літургічнага абраду.

Аднак барацьба прыхільнікаў брагскага абраду з прыхільнікамі уніфікацыі літургіі на аснове лацінскага абраду працягвалася аж да XX стагоддзя, калі ў 1918 годзе абрад быў зноў афіцыйна дазволены Ватыканам.

Асаблівасці
-----------

Знешнія адрозненні ад лацінскага абраду нязначныя. Парадак імшы падобны да лацінскага, аднак мае шэраг адрозненняў, напрыклад, іншы парадак вымаўлення заклікаў да Багародзіцы, узняцця гостыі, ёсць таксама адрозненні ў малітвах святара. У брагскім абрадзе кленчанне на адно калена адбываецца пры кожным упамінанні імя Ісуса падчас евангельскіх чытанняў.

Ёсць адрозненні ад лацінскага абраду і ў літургічным календары, напрыклад, у брагскім абрадзе існуюць некалькі святаў Багародзіцы (заручыны Багародзіцы, радасць Дзевы Марыі і гэтак далей), якія адсутнічаюць у лацінскім абрадзе.

Літаратура
----------

* Католическая энциклопедия. Издательство францисканцев, М. 2002.

| Лацінскія абрады |
| --- |
| Асноўны абрад | Рымскі абрад • Экстраардынарная форма рымскага абраду |  |
| Існуючыя абрады | Амбразіянскі абрад • Брагскі абрад • Масарабскі абрад |
| Неіснуючыя абрады | Аквілейскі абрад • Беневентанскі абрад • Галіканскі абрад • Глагалічны абрад • Кельцкі абрад • Ліёнскі абрад • Сарумскі абрад |
| Манаскія абрады | Дамініканскі абрад • Картузіянскі абрад • Цыстэрскі абрад |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых людзей з імем Балаш.

**Балаш** (Vhaləhş/Валахш)— цар персідскі з 484 па 488 года, васямнаццаты ў дынастыі Сасанідаў.

Біяграфія
---------

Брат і пераемнік Пероза, які загінуў у вайне з эфталітамі. Балаш змог арганізаваць эфектыўны адпор эфталітам, прымусіўшы іх да мірных перамоў, і ўварваўся ў Арменію. Мір з Арменіяй звёў яе да ўзроўню персідскай правінцыі, у якой жорстка душыўся зараастрызм і падтрымліваліся правы хрысціян. Арменія цяпер кіравалася намеснікам цара. На працягу ўсяго свайго валадарання Балаш знаходзіўся ў вялікай залежнасці ад кіраўніка Сакастана Зарміхра і кіраўніка Рэя Міхрана, якім і належала рэальная ўлада.

Калі праз некалькі месяцаў кіравання Балаша падняў мяцеж Зарэх, сын Пероза, Балаш здушыў супраціўленне і пакараў пляменніка смерцю. Аднак Балаш не выстаяў супраць другой змовы, на чале якой апынуўся другі пляменнік, Кавад I. Кавад пры дапамозе эфталітаў зрынуў Балаша, які быў аслеплены і неўзабаве памёр.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Дашков С. Б. Цари царей — Сасаниды. История Ирана III—VII вв. в легендах, исторических хрониках и современных исследованиях. — М.: СМИ-АЗИЯ, 2008. — 352 с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-91660-001-8
* The Political History of Iran under the Sasanians, R.N. Frye, The Cambridge History of Iran, Vol.3, Ed. Yarshater, 149.

| ⛭Кіраўнікі дзяржавы Сасанідаў |
| --- |
| 
* Сасан
* Папак
* Ардашыр I
* Шапур I
* Армізд I
* Бахрам I
* Бахрам II
* Бахрам III
* Нарсэ
* Армізд II
* Шапур II
* Арташыр II
* Шапур III
* Бахрам IV
* Ездыгерд I
* Бахрам V
* Ездыгерд II
* Армізд III
* Пероз
* Балаш
* Кавад I
* Замасп
* Хасроў I Анушырван
* Армізд IV
* Бахрам VI
* Хасроў II Парвіз
* Кавад II
* Арташыр III
* Шахрвараз
* Барандохт
* Азармедохт
* Ездыгерд III

 |
| вылучаныя шрыфтам маленькага памеру не адносяцца да гэтай дынастыі |
**Інтэрпрэтаскоп** (ад лац.: interpretari — *тлумачыць*) — стацыянарная прылада для дэшыфравання аэраздымкаў. Дазваляе стэрэаскапічна дэшыфроўваць чорна-белыя і каляровыя аэраздымкі аднолькавага ці розных маштабаў (да 1:7,5) у праходзячым ці адлюстраваным святле, з падвойным павелічэннем пры агульным аглядзе і плаўна змяняным («панкратычным») да 15-кратнага — пры дэтальным вывучэнні асобных участкаў аэраздымкаў. Павелічэнне, яркасць і аптычны зваротак малюнка могуць рэгулявацца адразу для стэрэапары аэраздымкаў і асобна для кожнага з іх. У наглядальнай сістэме прылады ёсць кропкавая марка і шкала для вымярэнняў выявы аб'ектаў у плане і па вышыні; дакладнасць адліку рознасці паралаксаў — 0,02 мм. Спецыяльная карэтка забяспечвае магчымасць апрацоўкі аэраздымкаў да фармату 30 х 30 см без іх перасоўвання па стале прылпды. Апроч асноўнага прызначэння, інтэрапрэтаскоп выкарыстоўваюць для разгледжвання наземных і лабараторных стэрэафатаграфій і аптычнага пераносу апазнаных контураў і кропак з адных фотаздымачных матэрыялаў на іншыя. Частка прылад выпускаецца з падвойнымі акулярамі («дарадчы варыянт») і прыстасаваннямі для найпростых картаграфічных работ.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік іншамоўных слоў : у 2 т. / А. М. Булыка. — Мінск : БелЭн, 1999.  — Т. 1 : А-Л. — 1999. — 736 с. — ISBN 985-11-0152-4, С.431
**Брадвейская вежа** (англ.: Broadway Tower) — славуты будынак, архітэктурны капрыз на брадвейскім узгорку (англ.: Broadway Hill), недалёка ад горада Брадвей (Брадуэй), у англійскім графстве Вустэршыр. Аснова вежы размешчана на вышыні 312 метраў над узроўнем мора. Вышыня самой вежы 17 метраў (55 футаў). Сцвярджаецца, што ў яснае надвор'е з вяршыні вежы можна бачыць тэрыторыю 13 графстваў.

Вежа пабудавана ў 1797 г. па праекце архітэктара Джэймса Уаета. У розныя гады яна выкарыстоўвалася пад друкарню знакамітым брытанскім антыкварам і калекцыянерам Томасам Філіпсам (1792-1872), служыла месцам адпачынку мастаку Уільяму Морысу і месцам працы археолагу Артуру Эвансу.

Зноскі
------

1. ↑  Broadway Tower — Cotswolds

Спасылкі
--------

* Брадвейская вежа на старых паштоўках: Архівавана 4 сакавіка 2016.  Архівавана 8 сакавіка 2016.  Архівавана 9 сакавіка 2016. и  Архівавана 8 сакавіка 2016.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Суслаў.
**Аляксандр Генадзевіч Суслаў** (6 сакавіка 1950, Арэнбург) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. Працаваў у Мінскпраекце, старшым архітэктарам у ІБіА Дзяржбуда БССР, кіраўніком групы архітэктараў у Белдзіпрагандлі, з 1987 года — кіраўнік групы архітэктараў у Мінсксельбудпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

Творчасць
---------

Рэспубліканскі шахматна-шашачны клуб
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): 9-павярховы жылы дом па вул. Ангарскай (1976), 9-, 12-павярховыя жылыя дамы з убудаванымі прадпрыемствамі гандлёвага і бытавога абслугоўвання па вул. Маякоўскага (1980), Рэспубліканскі шахматна-шашачны клуб (1985) у Мінску, эксперыментальныя складскія памяшканні з аблегчаных канструкцый у Брэсцкай і Гомельскай вобласці (1976—1977, пад кіраўніцтвам Э. М. Кірыенкі).

Узнагароды
----------

Узнагароджаны дыпломам Міжнароднага конкурсу ў Варне (1972) за конкурсны студэнцкі праект «Прастору калектыўнага вольнага часу».

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Суслов Александр Геннадьевич // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Вежа Хасана** (араб. صومعة حسان‎‎) — мінарэт каля Касба Удая ў Рабаце (Марока), закладзены ў 1195 годзе па загадзе альмахадскага эміра Якуба аль-Мансура. Лічылася, што пры вышыні 86 метраў ён стане самым высокім будынкам ісламскага свету. У 1199 годзе, калі мінарэт быў дабудаваны да 44 метраў, эмір памёр і будаўніцтва спынілася.

Па сваім архітэктурным абліччы мінарэт Хасана блізкі да севільскай Хіральдзе, якая будавалася ў той жа час — магчыма, пад наглядам тых жа самых дойлідаў. Прататыпам абодвух будынкаў лічыцца 70-метровы мінарэт Кутубія ў Маракешы.

Ад велічэзнай мячэці, якую меркавалася ўзвесці побач з мінарэтам, захаваліся толькі дзве сотні слупоў з пясчаніку. На іншым баку плошчы, занятым гэтымі слупамі, у 1960-я гг. быў пабудаваны сучасны маўзалей Мухамеда V і яго сыноў.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мінарэт Хасана
**9-я Навасёлкавая вуліца** — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад вуліцы Праезджая да вуліцы Каменшчыкава, часткова — уздоўж вяслярскага канала і рынку «Прудкоўскі». На яе выходзіць вуліца Рыднага. Складаецца з індывідуальнай забудовы пераважна сядзібнага тыпу. З'яўляецца аднабаковай вуліцай, за выключэннем прыпісаных да яе будынкаў дзіцяча-юнацкай спартыўнай школы «Дэльфін».

Узнікла ў 1960-я гг. на былых саўгасных землях. Як і іншыя прудкоўскія вуліцы з гэтага шэрагу, пачаткова мела форму «Навасялкоўская» (*«Новоселковская»*) з адпаведным нумарам (1961 г.). Сярод жыхароў Прудка бытуе яшчэ адна форма — «Навасялковая».

Зноскі
------

1. ↑  Гомель. Атлас туриста. / Справоч. изд. Ред. Ю. М. Нестеровская. — Минск : РУП «Белкартография», 2019. — С. 15.
2. ↑  Учреждение «Гомельская СДЮШОР "Дельфин"».
3. ↑  Рогалев, А. Ф. Гомель. Страницы истории, формирование улиц, местные тайны и загадки / А. Ф. Рогалев. — Гомель : Барк, 2014. — С. 188.
4. ↑  Схематический план. Гор. Гомель. [Карты] / Главное управление коммунального хозяйства при СМ БССР. Бюро технической инвентаризации — [Б. м. : б. и.], 1961.
**Аляксандр Градэ́цкі** (21 мая 1802 — 2 мая 1869) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

У 1819—1822 гадах вучыўся ў Крамянецкім ліцэі (Польшча). У 1824 годзе стажыраваўся ў Варшаве ў архітэктара Пятра Айгнера. У 1829—1861 гадах працаваў на Гродзеншчыне.

Творчасць
---------

Аўтар праектаў царквы і сядзібы ў Зэльве, жылога дома і свірана ў Дзярэчыне (1829), прыходскага касцёла ў Ваўкавыску (1836, не ажыццёўлены), сядзібы ў Гнезне (1830-я гады), палаца і капліцы ў Масалянах (1845—1850), флігеля і капліцы ў Крамяніцы (1855—1861).

* Свята-Троіцкая царква ў ЗэльвеСвята-Троіцкая царква ў Зэльве
* Сядзібна-паркавы комплекс Тарасовічаў у ГнезнеСядзібна-паркавы комплекс Тарасовічаў у Гнезне
* Палац у Масалянах. Малюнак Н. ОрдыПалац у Масалянах. Малюнак Н. Орды
* Могілкавая капліца ў КрамяніцыМогілкавая капліца ў Крамяніцы

Літаратура
----------

* Градэцкі Аляксандр // Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5.
**Кальта-Мінар** (узб. Kalta Minor) — мінарэт, размешчаны на тэрыторыі Ічан-Калы — унутранага горада старажытнай Хівы (Узбекістан). Пабудаваны ў 1852—1855.

Будаўніцтва
-----------

Мінарэт Кальта-Мінар (кароткі) быў задуманы Мухамад Амін-ханам як самы вялікі на мусульманскім Усходзе (дыяметр асновы — 14.2 м). Па плане вышыня мінарэта была 70-80 метраў, а дыяметр павінен быў рэзка змяншацца з вышынёй, што зрабіла б мінарэт больш трывалым. Але будаўніцтва спынілася на вышыні 29 м.

Гісторыя
--------

Згодна з хівінскім гісторыкам Агахі, будаўніцтва не было скончана з-за смерці Мухамад Амін-хана ў 1855 годзе. Легенда апавядае аб тым, што эмір Бухары, даведаўшыся аб будаўніцтве ўнікальнага мінарэта ў Хіве, захацеў пабудаваць такі ж у Бухары, і дамовіўся з майстрам, што ён зробіць гэта, як толькі скончыць працу ў Хіве. Хівінскі хан, даведаўшыся пра гэта, аддаў загад забіць майстра адразу пасля таго, як ён скончыць будаўніцтва. Дайшла гэтая вестка і да майстра, і ён збег, пакінуўшы мінарэт няскончаным.

Асаблівасці
-----------

Паштовая марка Узбекістана
Мінарэт вядомы менавіта дзякуючы сваёй незавершанасці, а таксама дзякуючы ўнікальнаму дэкору: Кальта-Мінар — адзіны мінарэт, цалкам пакрыты паліванай пліткай і маёлікай.

Спасылкі
--------

* Архівавана 8 ліпеня 2015.
* на Вікімапія
**Мімір** (ісл.: Mímir) — у германа-скандынаўскай міфалогіі велікан, які ахоўвае крыніцу мудрасці. Імя стар.-сканд.: Mímir звычайна параўноўваецца з стар.-англ.: mimorian, лац.: memor «памятаць».

Мімір — велікан, які жыў сярод асаў. Быўшы дыпламатычным закладнікам ванаў, па намове быў забіты і абезгалоўлены. Одзін ахвяраваў правае вока, каб ажывіць яго галаву, якую аднёс у падземную пячору каля каранёў сусветнага дрэва Ігдрасіль. Там ён мог раіцца з разумнай галавой і піць ваду, якая надзяляла часовай мудрасцю.

Мімір ахоўвае студню, вада якой дае таму, хто яе выпіў веды. Ён не дае нікому піць з гэтай крыніцы проста так. Паводле легенд Одзін, каб здабыць мудрасць, ахвяраваў сваё правае вока менавіта для гэтага.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мімір

1. ↑  *English Wikipedia community* Wikipedia — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q328'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112669601'></a>
**Танентаўнджы** — горны хрыбет на захадзе Тайланда і часткова ў М’янме.

Працягласць хрыбта — каля 500 км. Максімальная вышыня — 2079 м. Хрыбет складзены пераважна гранітамі, вапнякамі і пясчанікамі. Раздзелены глыбокімі падоўжнымі далінамі на паралельна выцягнутыя горныя масівы (асабліва на захадзе і паўднёвым захадзе). На тэрыторыі хрыбта растуць лістападныя трапічныя лясы з прымешкай ціка, вышэй за 1200 м — участкі цвёрдалістых вечназялёных лясоў. У заходніх адгор’ях маюцца радовішчы цынкавых і вальфрамавых руд.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15). — карта Тайланда
Танцоўшчыца выконвае танец жывата
**Танец жывата**, або **бэ́ліданс** — еўрапейская назва адмысловай танцавальнай тэхнікі, распаўсюджанай на Блізкім Усходзе і ў большасці арабскіх краін. Назва «танец жывата» з'явілася ў канцы 19 стагоддзя ў Францыі, арабы жа завуць танец жывата *Raqs Sharqi*, гэта значыць *«усходні танец»*.

Геаграфія танца
---------------

Танец жывата ўключае ў сябе мноства розных школ, такіх, напрыклад, як Егіпецкая, Ліванская, Турэцкая і інш.

Асаблівасці танца
-----------------

Адна з характэрных рыс гэтага выгляду танцавальнага мастацтва — тое, што абсалютна ўсё рухі выконваюцца ізалявана адзін ад аднаго, што трэніруе каардынацыю танцоркі. Акрамя таго, нельга адмаўляць карысны ўплыў танца жывата на здароўе жанчыны. Асаблівасць танца жывата — у яго пластычнасці, што і дае падобны эфект.

Важным кампанентам танца жывата з'яўляецца яго псіхалагічны складнік. Падчас заняткаў здымаюцца стрэс і напруга, паляпшаецца настрой, жанчына вучыцца лепш разумець сваё цела.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Танец жывата
* - бібліятэка арабскай музыкі, неабходнай пры вывучэнні танца жывата

1. ↑  Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы; ўклад. Н. П. Еўсіевіч [і інш]; навук. рэд. А. А. Лукашанец, В. П. Русак. - Мінск : Беларус. навука, 2012. - 916 с. - ISBN 978-985-08-1365-7 : 53 334 р.
**«Танга»** (польск.: Tango) — мультыплікацыйны фільм, створаны ў 1980 годзе польскай студыяй Se-ma-for, якая базуецца ў Лодзі.

Сюжэт
-----

Месца знаходжання камеры не змяняецца і паказвае пакой, у якім розныя людзі выконваюць розныя дзеянні. У пакоі ёсць ложак, стол, крэслы, шафа. Першы рух у фільме — мяч, які залятае ў пакой праз акно, за ім залазіць хлопчык і выносіць яго назад. Паступова ў пакой уваходзіць больш людзей, якія робяць нейкія рэчы, працэсы паўтараюцца і з’яўляюцца іншыя людзі. Сярод іншага паказаны закаханая пара, хлопчык з паветраным шарыкам, бабуля і спартовец. Людзі праходзяць міма адзін аднаго і не ўзаемадзейнічаюць. Адзіны гук — гэта музыка танга.

Водгукі
-------

Mitternachtskino піша: *«Танга — гэта неверагодна ажыўлены, забаўляльны калаж з фрагментаў жывых дзеянняў, які Рыбчынскі, як звычайна, тэхнічна рэалізуе амаль ідэальна. Грандыёзны твор анімацыйнага мастацтва, і, безумоўна, адзін з найпрыгажэйшых, разнастайных кароткаметражных фільмаў у сваім родзе»*.

Узнагароды
----------

* 1981 Міжнародны фестываль анімацыйнага кіно ў Ансі
	+ Гран-пры — Збігнеў Рыбчынскі
* 1981 Узнагарода Кракаўскага кінафестывалю (Польшча):
	+ прыз «Бронзавы лайконік» — Збігнеў Рыбчынскі
* 1981 Узнагароды Кінафестывалю ў Оберхаўзене (Германія):
	+ вялікая ўзнагарода горада Оберхаўзен — Збігнеў Рыбчынскі
	+ узнагарода Міжнароднай федэрацыі кінапрэсы
	+ узнагарода кінаклубаў *FICC*
	+ узнагарода евангельскага журы
* 1982 Узнагароды Міжнароднага фестываля анімацыі ў Атаве:
	+ прыз глядацкіх сімпатый — Збігнеў Рыбчынскі
	+ рэкамендацыя журы — Збігнеў Рыбчынскі
* 1983 Прэмія «Оскар» Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук (ЗША):
	+ за найлепшы анімацыйны фільм — Збігнеў Рыбчынскі

Наступствы
----------

Фільм паклаў канец працы Рыбчынскага са студыяй «Se-ma-for». Нягледзячы на ваеннае становішча ў Польшчы яму дазволілі паехаць у ЗША, каб атрымаць Оскар, але адтуль ён не павярнуўся.

Зноскі
------

1. ↑  Mitternachtskino — Tango (ням.) (17 кастрычніка 2012). Архівавана з першакрыніцы 16 мая 2008. Праверана 23 мая 2021.
2. ↑  Пераможцы кароткаметражных фільмаў: «Оскар» 1983 года youtube.com 11.04.1983  (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Муха.
**Васіль Лаўрэнцьевіч Муха** (25 лютага 1889, Андрэеўка Рэчыцкага павета Мінскай губерні — 11 кастрычніка 1965) — беларускі дзеяч, левы сацыяліст-рэвалюцыянер.

Паходзіў з сялян. Скончыў Маладушскае народнае вучылішча (Рэчыцкі павет), школу тэлеграфістаў у Кранштаце. З 1910 года на Балтыйскім флоце, матрос. З сакавіка 1917 года член абласнога камітэта арміі, флоту і рабочых Фінляндыі. Удзельнік 3-га з’езда БСГ у кастрычніку 1917 года, быў абраны ў склад яе ЦК. Быў намеснікам старшыні з’езда воінаў-беларусаў Заходняга фронту (18—24 кастрычніка [31 кастрычніка — 6 лістапада] 1917), вылучаны кандыдатам ва Устаноўчы сход (як левы эсэр).

У лістападзе 1917 года ўвайшоў у склад Аблвыкамзаха, у снежні 1917 года камісар аддзела апекі СНК Заходняй вобласці і фронту. Дэлегат I Усебеларускага з’езда, у знак пратэсту супраць яго разгону пакінуў пасаду камісара.

З 1918 года ў Чырвонай Арміі, палітрук радыёсувязі 16-й арміі. У 1920—1954 гадах на савецкай і партыйнай рабоце ў БССР.

Бібліяграфія
------------

* *Муха В. Л.* У слаўным семнаццатым // «Чырвоная змена», 1957, 3 лютага;
* *Муха В. Л.* Шлях у рэволюцыю // «Магілеўская пр аўда», 1957, 16 кастрычніка.

Літаратура
----------

* Муха Васіль Лаўрэнцьевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1999. — С. 241. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0141-9.
* *Уладзімір Калаткоў*. Маракі-беларусы Балтыйскага флоту ў беларускім нацыянальна-вызваленчым руху 1917—1918 гг. // Białoruskie Zeszyty Historyczne = Беларускі гістарычны зборнік № 19, 2003. — Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, 2003. — 301 s. 23 cm. — ISSN 1232-7468 — S. 256—259/
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Галушка.
**Васіль Міхайлавіч Галушка** (15 мая 1936, в. Домантавічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць — 9 ліпеня 2021) — беларускі вучоны ў галіне жывёлагадоўлі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1994—2002), доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1993).

Біяграфія
---------

Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1960). З 1960 года заатэхнік саўгаса «Пятровічы», з 1961 года галоўны заатэхнік саўгаса «Вішнёўка» Мінскай вобласці. З 1966 года старшы навуковы супрацоўнік, з 1969 года загадчык аддзела, з 1987 года загадчык лабараторыі БелНДІ жывёлагадоўлі. З 2003 года галоўны навуковы супрацоўнік Навукова-практычнага цэнтра Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па жывёлагадоўлі.

Узнагароды
----------

Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (20 кастрычніка 2009) за шматгадовую плённую навуковую дзейнасць па ўдасканаленню кормавытворчасці і павышэнню якасці і эфектыўнасці выкарыстання кармоў, значны асабісты ўклад у развіццё заатэхнічнай навукі, укараненне вынікаў навуковых даследаванняў у вытворчасць, падрыхтоўку навуковых кадраў.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя працы ў галіне кармлення сельскагаспадарчых жывёл і тэхналогіі кармоў, прамысловай вытворчасці камбікармоў і комплексных кармавых дабавак. Распрацаваў нормы кармлення высокапрадуктыўных жывёл у племянных і таварных гаспадарках. Удасканаліў сістэму энерга-пратэінавага кармлення рэмонтнага і адкормліваемага маладняку свіней. Унёс уклад у ўдасканаленне структуры кормавытворчасці, павышэнне якасці кармоў з траў за кошт іх шматукоснага выкарыстання, самазабеспячэнне жывёлагадоўлі рэспублікі кармавым пратэінам. Распрацаваў высокаэфектыўныя рэцэпты камбікармоў, бялкова-вітамінна-мінеральных дабавак і прэміксаў з максімальным выкарыстаннем мясцовых кармавых, прыродных і другасных рэсурсаў, амінакіслот, вітамінаў новага пакалення, прабіётыкаў і прэбіётыкаў, ферментаў.

Аўтар больш за 360 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій, 2 вучэбных дапаможнікаў, 17 вынаходстваў і патэнтаў.

### Бібліяграфія

* Витамины в питании сельскохозяйственных животных и птицы. Мн. 1971 (в соавт.).
* Приготовление кормов для свиней. Мн.: Ураджай, 1990 (совм. с В. Б. Иоффе, В. Н. Гутманом).
* Совершенствование системы энерго-протеинового питания молодняка свиней (в соавт.) // Зоотехническая наука Беларуси. 2007. Т.42.

Зноскі
------

1. ↑  Галушка Васілій Міхайлавіч

Спасылкі
--------

* Васіль Міхайлавіч Галушка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі  (руск.)
* Васіль Міхайлавіч Галушка на сайце НАН Беларусі  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 133899 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Міронава.
**Тамара Васільеўна Міронава** (нар. 3 лютага 1950, Вільня, ЛітССР) — беларуская актрыса. Народная артыстка Беларусі (2022).

Біяграфія
---------

У 1973 годзе паступіла на працу ў Магілёўскі абласны тэатр драмы і камедыі ў Бабруйску, у 1988 годзе была запрошана ў Мінск у тэатр «Дзе-Я?», у якім пасля адыходу М. Трухана выконвала абавязкі мастацкага кіраўніка, з 2000 года працавала ў тэатры «Вольная сцэна» пры Беларускім саюзе тэатральных дзеячаў. З 2001 года працуе ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.

У 2020 годзе засталася сярод 13 акцёраў трупы, якія не сышлі ў жніўні з тэатра ў знак пратэсту супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў, жорсткага разгону пратэстоўцаў, катаванняў затрыманых, ціску на тэатр і звальнення дырэктара Паўла Латушкі.

Творчасць
---------

У бягучым рэпертуары (2020) выконвае ролі: Агата («Паўлінка» Я. Купалы); Ганна («Вечар» А. Дударава); Баба з фіялетавым носам («Ноч на Каляды[ru]» паводле М. Гогаля); Куліна («Людзі на балоце» паводле І. Мележа); Маланка (ва ўзросце) («Дзве душы» М. Гарэцкага); Хэлена («Юбілей ювеліра» Н. Мак-Оліф[en]); Зінаіда («Зямля Эльзы» Я. Пуліновіч[ru]); Мальгрэта («Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях» паводле Я. Баршчэўскага).

Узнагароды
----------

Узнагароджана медалём Францыска Скарыны (2011), нагрудным знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2010). Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь (2013).

Лаўрэат мноства рэспубліканскіх і міжнародных тэатральных і кінафестываляў: на фестывалі ў Эдынбургу (Шатландыя) у 1995 годзе была адзначана ў прэсе як найлепшая актрыса ў фармаце тэатраў малых форм; у 2002 годзе была адзначана прызам за найлепшую жаночую ролю на фестывалі нямецкай драматургіі; у гэтым жа годзе ў беларускай прэсе Т.Міронава названа актрысай года і ўзнагароджана дыпломам «За высокія творчыя дасягненні і значны ўклад у тэатральнае мастацтва Беларусі».

У 2022 годзе указам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь прысвоена ганаровае званне Народнай артысткі Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Tamara Mironova //
2. ↑  У Купалаўскі спрабуюць набраць трупу з акцёраў абласных тэатраў і студэнтаў
3. ↑  Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 верасня 2013 года № 422 «Аб узнагароджанні дзяржаўнымі ўзнагародамі Рэспублікі Беларусь» Архівавана 26 кастрычніка 2021.
4. ↑  Ордэны, медалі, ганаровыя званні. Дзяржузнагарод удастоены 75 прадстаўнікоў розных сфер дзейнасці

Спасылкі
--------

* Старонка на сайце Купалаўскага тэатра

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вашчанка.

**Васіль Максімавіч Вашча́нка** (? — не пазней 1730) — беларускі друкар і гравёр па дрэву.

Біяграфія
---------

Сын М. Вашчанкі. Працаваў у Магілёве ў 1694—1730 гадах. Адносіцца да Магілёўскай школы гравюры.

Творчасць
---------

Гравюра В. Вашчанкі з надпісам «Градъ Могилевъ» з «Кнігі жыцій святых», XVIII ст.
Антымінс *«Палажэнне ў труну Хрыста»*. 1708
Іаан Дамаскін
Большасць падпісаных і непадпісаных твораў (паводле некаторых звестак іх 22) звязана з кніжнай графікай. Выканаў дрэварыты: загалоўныя лісты ў кнігах «Дыёптра» (1698), «Неба новае» І. Галятоўскага, «Перла мнагацэннае» К. Т. Стаўравецкага (абодва 1699), «Кніга жыцій святых» Дз. Pacтoўскага  (руск.) (бел. (1702, загаловачны ліст з відам Maгілёва); лісты «Іаан Дамаскін», «Нараджэнне Хрыста» для «Асмагласніка» (1730), антымінсы (гравюры на дрэве, адбітыя на палатне) 1694, 1708 («Палажэнне ў труну Хрыста») і 1723 (з Богаяўленскага манастыра ў Полацку). Гравюры вылучаюцца майстэрскай пабудовай кампазіцыі, сялянскім тыпажом, дасканаласцю пластычнага малюнка, выразнасцю контурных ліній.

Змяшчэнне на тытульным лісце «Кнігі жыцій святых» віду Магілёва з выявамі будынкаў грамадскага прызначэння — адзін з першых прыкладаў свецкага гарадскога пейзажа ў кірылічнай кнізе.

Зноскі
------

1. ↑  Вощанки // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 128. — 737 с.

Літаратура
----------

* *Вощанка (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі.
* *Шчакацixiн М.* Baciль Вашчанка — магiлеўскi гравер канца XVII — пач. XVIII сталецьця. — Менск, 1925.
* **Е. Н. Пикулик*.* Вощанка // Православная энциклопедия. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2005. — Т. IX. — С. 496-497. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-015-3.
* *Вощанка, Василий* — артыкул з Вялікай біяграфічнай энцыклапедыі.

Спасылкі
--------

* ВАШЧАНКА Васіль Максімавіч(недаступная спасылка)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Каза (значэнні).
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Казёл.
**«Каза́», «Козачка», «Казёл»** — беларускі народны танец. Музычны памер 2/4. Тэмп умерана хуткі. Верагодна, мае вытокі ў старажытным абрадавым хаджэнні з «казою» на каляды. У аснове харэаграфічнага малюнка — імітацыя розных рухаў і звычак коз (тупат, скачкі і інш.). Бытуе ў мностве варыянтаў амаль на усёй тэрыторыі Беларусі. Некаторыя варыянты маюць элементы гумарыстычнага ігравога дзеяння, акрабатыкі. Выконваецца пад прыпеўкі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).
* *Чурко Ю. М.* Каза // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Редкал. І. П. Шамяк (гл. рэд.) і інш. — Мн.: Беларуская савецкая энцыклапедыя, 1989. — С. 231. — ISBN 5-85700-014-9.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Род-Айленд (значэнні).
Род-Айленд (певень)
**Род-Айленд** — мяса-яечная парода курэй. Выведзена ў 19 стагоддзі ў ЗША скрыжаваннем мясцовых курэй з палевымі кахінхінамі, дамініканскімі, чырвона-бурымі малайскімі курамі і бурымі легорнамі. Выкарыстоўваюць для стварэння матчыных ліній пры вытворчасці бройлераў і гібрыдных нясушак з павышанай яйцаноскасцю. Гадуюць у ЗША, краінах Заходняй Еўропы і інш.

Тулава шырокае. Крылы невялікія, слабаразвітыя. Галава сярэдняй велічыні з невялікім лістападобным грэбенем і чырвонымі вушынымі мочкамі. Дзюба і ногі жоўтыя. Апярэнне карычнева-чырвонае, сустракаецца чорнае пер’е на хвасце, крылах і шыі. Маса пеўняў 3-3,5 кг, курэй 2,3-2,5 кг. Яйцаноскасць 170—180 яец за год.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: sh85113740 |
**Вялікае Укле́йна** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Альзініца. Знаходзіцца за 16 км у напрамку на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, прыкладна за 1,6 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Кублічы, за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Скачыхі, каля аўтамабільнай дарогі Н3706.

Плошча паверхні возера 0,39 км². Даўжыня 1,2 км, найбольшая шырыня 0,47 км, даўжыня берагавой лініі 2,91 км. Найбольшая глыбіня 17,5 м, сярэдняя 7,3 м. Аб’ём вады ў возеры 2,83 млн м³. Плошча вадазбору 25,9 км².  

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны стромкія, месцамі абрывістыя, вышынёй 15—25 м. Заходнія схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 3—5 м. Берагавая лінія слаба звілістая. Берагі нізкія, пясчаныя, месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны. Зона мелкаводдзя вузкая і займае каля 13 % плошчы. У паўночна-ўсходняй частцы возера востраў. Дно да глыбіні 5—6 м пясчанае, глыбей — высланае крэменязёмістым сапрапелем.  

Возера эўтрофнае. Расліннасць пашыраецца да глыбіні 3 м і займае каля 20 % плошчы дна.

Возера Вялікае Уклейна праточнае. Упадаюць ручаі, у т. л. з возера Малое Уклейна. У паўночна-ўсходняй частцы выцякае ручай у возера без назвы і праз яго ў возера Гародна.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, плотка, лешч, акунь, лінь і іншыя віды рыб.

Зноскі
------

1. ↑  Ліст карты N-35-33. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1974 год. (руск.)

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
* Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Витебская область / Редактор Г. Г. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2010. — С. 28. — 72 с. — 10 000 экз. — ISBN 978-985-508-136-5. (руск.)
* Республика Беларусь. Витебская область. Ушачский район: карта. Ушачи: план / Редактор: С. Н. Саратова. — Мн.: Белкартография, 2012. — 3 000 экз. (руск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дубкова.
**Тамара Аляксандраўна Дубкова** (13 студзеня 1936, г. Полацк) — беларускі музыказнавец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1992), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1998).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1958 годзе Беларускую кансерваторыю па класе тэорыі музыкі, у 1959 годзе па класе фартэпіяна. У 1959—1992 гадах у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі.

Член Беларускага саюза кампазітараў‎ з 1961 года.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Даследуе жанравыя, стылёвыя асаблівасці сучаснай беларускай музыкі, ладавыя, меладычныя сістэмы народных песень і іх увасабленне ў творчасці беларускіх кампазітараў («Новыя тэндэнцыі ў беларускай музыцы 70—80-х гг.», 1993; «Беларуская сімфонія», 1974). На падставе больш чым 10 тыс. узораў даследавала (з Л. М. Салавей) жанр балады як асобную музычна-паэтычную стылявую з’яву ў беларускім фальклоры («Балады», кн. 1—2, 1977—1978). Выступае як музычны крытык. Аўтар сцэнарыяў тэлефільмаў «Жыцця вымярэнні» (1983), «Мая васьмідзясятая восень» (2001), «Дзесяць споведзяў» (2002), фільма-оперы «У пушчах Палесся» А. Багатырова (1984), радыё і тэлеперадач. Адзін з аўтараў кнігі «Музычны тэатр Беларусі» (кн. 2, 4; 1993, 1997).

Узнагароды
----------

Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1992), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1998).

Літаратура
----------

* Дубкова Тамара Аляксандраўна // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. — Т. 3. — 688 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-11-0662-8.

Спасылкі
--------

* Тамара Аляксандраўна Дубкова на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | БАП: 133995 |
**Вялі́кае Салё́нае возера** (англ.: Great Salt Lake) — салёнае возера на захадзе ЗША, у паўночна-заходняй часткі штата Юта. Размешчана ў межах так званага Вялікага Басейна — найбуйнейшай бяссцёкавай вобласці ў Паўночнай Амерыцы.

Старажытным папярэднікам возера з’яўляецца буйное прэснае возера Боневіль, ніколі не мела сцёку ў акіян. Аб памерах папярэдніка Вялікага Салёнага возера можна меркаваць па адкладах ў раёне сучаснага возера.

Узровень вады ў Вялікім Салёнае возеры, знаходзячыся ў моцнай залежнасці ад атмасферных ападкаў, год ад года нясталы і, адпаведна, плошча возера таксама перажывае змены (так, каля 1850 года плошча возера складала 4,6 тыс. км², а ўсяго праз некалькі гадоў, у 1873 годзе — ужо 5,7 тыс. км². Да пачатку XX ст. Вялікае Салёнае возера амаль перасохла, але ўжо ў 1925 годзе яго плошча набліжалася да 5 тыс. км²). Салёнасць вады ў возеры змяняецца ў залежнасці ад яго плошчы, у асобныя гады салёнасць дасягала 300 ‰ (найменшая зафіксаваная салёнасць — 137 ‰). Сярэдняя глыбіня возера — 4,5—7,5 м, найбольшая — 15 м (амплітуда ваганняў ўзроўню на працягу стагоддзя склала каля 5 м). Вышыня над узроўнем мора — 1280 м. Сцёку не мае. У возера ўпадаюць невялікія рэкі — Бэр (найбуйнейшая), Вебер, Джордан і інш.

Каля ўзбярэжжа возера гарады Солт-Лэйк-Сіці (сталіца штата Юта) і Огдэн. Па дамбе, перасякаючай возера, пралягае чыгунка Union Pacific Railroad.

Літаратура
----------

* Большое Солёное озеро // Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др.. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — С. 68. — 538 с. — 100 000 экз. (руск.)

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вялікае Салёнае возера
* Навуковыя даследаванні Вялікага Салёнага возера (на англійскай мове)
* Great Salt Lake // Encyclopaedia Britannica (англ.)

| ⛭Азёры Паўночнай Амерыкі |
| --- |
| Азёры Канады | 
* Атабаска
* Вялікае Мядзвежае
* Вялікае Нявольніцкае возера
* Верхняе
* Вініпег
* Гурон
* Манікуаган
* Маніту
* Ніпісінг
* Ніпіган
* Аленевае возера
* Антарыа
* Пейта
* Сімка
* Шамплейн
* Эры

 |  |
| Вялікія азёры | 
* Верхняе
* Мічыган
* Гурон
* Эры
* Антарыа

 |
| Азёры ЗША | 
* Вялікае Салёнае возера
* Верхняе
* Гурон
* Мічыган
* Антарыа
* Таха
* Уініпесокі
* Шамплейн
* Эры

 |
| Азёры Мексікі | 
* Тэшкока
* Чапала

 |
| Азёры Гватэмалы | 
* Аматытлан
* Ісабаль
* Петэн-Іца

 |
| Азёры Нікарагуа | 
* Манагуа
* Нікарагуа

 |
| Азёры Дамініканскай Рэспублікі | Энрыкільё |