Герб Балгарыі
**Герб Балгарыі** уяўляе сабой цёмна-чырвоны шчыт, увянчаны гістарычнай каронай Балгарыі. На шчыце намаляваны стаялы на задніх лапах каранованы залаты леў. Шчыт трымаюць два залатых каранаваных льва. Пад шчытом размешчаныя галіны дуба і стужка з дэвізам "*Съединението прави силата*" (Адзінства дае сілу).

Прынята лічыць, што тры льва азначаюць тры гістарычныя землі Балгарыі: Мезія, Фракія і Македонія.

Апісанне.
---------

Цяперашні герб Балгарыі прыняты народным зборам у 1997 годзе. Гэта злёгку змененая версія герба, які выкарыстоўваўся ў 1927-1946 гг. Гэты герб, у сваю чаргу, засноўваўся на асабістым гербе балгарскага цара Фердынанда I. Паводле канстытуцыі Балгарыі, прынятай у 1991 годзе.

На працягу некалькіх гадоў паміж палітычнымі партыямі не цішэлі спрэчкі аб дакладным выглядзе герба. Апошняе рашэнне было зацверджана ў законе аб дзяржаўным гербе Рэспублікі Балгарыя ад 4 жніўня 1998.

Гісторыя
--------

Герб, надрукаваны ў Стэматаграфіі
Герб Царства Балгарыя
Герб Народнай Рэспублікі Балгарыя
Найстаражытная выява льва, як сімвала Балгарыі, адносіцца да 1294 года, задакументавана ў скрутку лорда Маршала. У яго першай часткі пад №15 прадстаўлены "*герб караля Балгарыі*". Найболей верагодна, што гэта цар Смілецс або яго блізкі папярэднік. Нa гэтым гербе намаляваны срэбны леў з залатой каронай на цёмным шчыце. У канцы XIV ст. нейкі арабскі вандроўца бачыў у Тырнова выяву трох чырвоных львоў, намаляваных на круглым залатым шчыце, які несла асабістая гвардыя цара Яна Шышмана. Гэты запіс цяпер захоўваецца ў Нацыянальнай Бібліятэцы Марока.

У 1396 годзе балгарскія землі былі захопленыя Асманскай імперыяй, але балгарская карона не была перададзеная Асманскай дынастыі. Балгарскія геральдычныя знакі гэтага часу, якія захаваліся ў еўрапейскіх і балканскіх зборах гербаў, сімвалізуюць незалежнасць дзяржавы. Паступова змяняліся і з'яўляліся новыя версіі герба, аднак леў заставаўся самым распаўсюджаным сімвалам Балгарыі і яе кіраўнікоў. У 1595 годзе тры ідучых льва былі замененыя на аднаго чырвонага стаялага на задніх лапах льва на залатым каранованым шчыце. У пачатку XVIII ст. геральд Павел Рыцер-Віцезовіч змяніў колер герба: леў стаў залаты, а шчыт - цёмна-чырвоны.

Гэты варыянт прыняў знакаміты мастак Хрыстафор Жэфаровіч у сваёй Стэматаграфіі, надрукаванай у 1741 годзе. Яго версія моцна паўплывала на балгарскую інтэлігенцыю і рэвалюцыянераў падчас нацыянальнага абуджэння Балгарыі, калі леў разглядаўся і шырока выкарыстоўваўся як галоўны нацыянальны сімвал. Пасля атрымання Балгарыяй незалежнасці падчас Руска-Турэцкай вайны (1877-78) герб Жэфаровіча быў пакладзены ў аснову новага дзяржаўнага герба. Ён апісаны ў Тырноўскай канстытуцыі 1879 года.

Выгляд і дэталі герба не былі сапраўды ўсталяваныя адмысловым законам. Таму, некалькі дзесяцігоддзяў ён прымаў розныя формы: малая форма; малая форма без гербатрымальнікаў і дэвізу, але з плашчом; вялікая форма з плашчом і сцягамі; сярэдняя форма з гербатрымальнікам і дэвізам.
Гэтая заблытаная сітуацыя была вырашаная парламентскай камісіяй, сабранай у 1923 годзе. Яна зацвердзіла сярэднюю форму, якая выкарыстоўвалася як асабісты герб цара Фердынанда I і яго сына - Барыса III, але без дынастычных сімвалаў.

У 1944 годзе надышоў новы час для балгарскай геральдыкі - камуністычная эра. Традыцыйны герб быў заменены эмблемай. Залаты леў быў захаваны, але змешчаны на неапраўданае гістарычна авальнае сіняе поле, акружанае пшанічнымі каласамі, перавязанымі стужкай з датай утварэння рэспублікі; унізе шасцярэнька, а ўверсе камуністычная зорка. Гэтая эмблема паходзіць ад герба СССР.Пасля крушэння аўтарытарнага кіравання ў 1989 годзе і некалькіх гадоў спрэчак, герб 1927-1946 гг. быў вернуты з невялікімі зменамі.

Гл. таксама
-----------

* Сцяг Балгарыі

Спасылкі
--------

* Дзяржаўныя сімвалы Балгарыі

| ⛭ Балгарыя ў тэмах |
| --- |
| Дзяржаўныя сімвалы | Сцяг • Герб • Гімн |  |
| Палітыка | Канстытуцыя • Парламент • Прэзідэнт • Урад • Абласная адміністрацыя • Мясцовае самакіраванне • Канстытуцыйны суд • Палітычныя партыі • Знешняя палітыка |
| Геаграфія | Сталіца • Рэльеф • Клімат • Глебы • Раслінны свет • Жывёльны свет • Экалогія |
| Гісторыя | Даславянская Балгарыя • Вялікая Балгарыя • Першае Балгарскае царства • Візантыйскае валадарства • Другое Балгарскае царства • Асманскае валадарства • Трэцяе Балгарскае царства • Сацыялістычная Балгарыя |
| Эканоміка | Гісторыя • Валюта • Прамысловасць • Сельская гаспадарка • Транспарт • Сувязь • Пошта (гісторыя і маркі) • Інтэрнэт • Турызм (нацыянальныя паркі • сусветная спадчына) • Банкаўская справа • Эканамічныя раёны |
| Узброеныя сілы | Сухапутныя войскі • Ваенна-паветраныя сілы • Ваенна-марскі флот |
| Насельніцтва | Дэмаграфічная сітуацыя ў Балгарыі • Міграцыі насельніцтва • Размяшчэнне насельніцтва • Гарады Балгарыі • Сельскае рассяленне • Этнасы • Мовы • Рэлігія |
| Культура | Навука • Адукацыя • Літаратура • Прэслаўская кніжная школа • Выяўленчае мастацтва • Музыка • Опера • Драматычны тэатр • Цырк • Кінематограф • Святы • СМІ (тэлебачанне • радыё) |
| Спорт | Бокс • Барацьба • Валейбол • Гімнастыка • Веславанне • Лёгкая атлетыка • Стралковай спорт • Цяжкая атлетыка • Футбол |

| ⛭Краіны Еўропы: Гербы |
| --- |
| * Азербайджан¹
* Албанія
* Андора
* Аўстрыя
* Балгарыя
* Беларусь
* Бельгія
* Боснія і Герцагавіна
* Ватыкан
* Венгрыя
* Вялікабрытанія
* Германія
* Грузія
* Грэцыя
* Данія
* Ірландыя
* Ісландыя
* Іспанія
* Італія
* Казахстан²
* Кіпр¹
* Латвія
* Літва
* Ліхтэнштэйн
* Люксембург
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Нарвегія
* Нідэрланды
* Партугалія
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расія²
* Румынія
* Сан-Марына
* Сербія
* Славакія
* Славенія
* Турцыя²
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Харватыя
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швейцарыя
* Швецыя
* Эстонія
 |
| Залежныя тэрыторыі |
| * Азорскія астравы
* Аландскія астравы
* Гернсі
* Гібралтар
* Джэрсі
* Востраў Мэн
* Фарэрскія астравы
* Шпіцберген
* Ян-Маен
 |
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы |
| * Абхазія¹
* Косава
* Паўднёвая Асеція¹
* Прыднястроўе
 |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en)  ² У асноўным у Азіі |