recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Здымак з борта «Апалон-17»
**Кратар Беерынк** (лац.: Beijerinck) — ударны кратар у экватарыяльнай вобласці зваротнага боку Месяца. Назва дадзена ў гонар галандскага мікрабіёлага і батаніка Марціна Вілема Беерынка (1851 - 1931) і зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам у 1970 годзе. Утварэнне кратара ставіцца да данектарскаму перыяду.

Апісанне
--------

На поўдні ад кратара знаходзіцца кратар Чаплыгін, а на паўночным усходзе - гіганцкі кратар Гагарын. Селенаграфічныя каардынаты цэнтра кратара 13/4° пд.ш. і 151.84° у.д. дыяметр 76.77 км, глыбіня 2.76 км.

Вал кратара істотна разбураны мноствам імпактаў, якія адбыліся за час яго існавання, асабліва пацярпела паўднёвая частка. Узвышэнне вала над навакольнага мясцовасцю складае 1290 м. Унутраная частка вала ператварылася ў навал абваліўшыхся платформаў. Дно чашы кратара параўнальна роўнае, спярэшчаная мноствам дробных кратараў, з невялікім цэнтральным пікам.

Падчас планавання палёту Апалона-8 кратар не меў афіцыйна зацверджанай назвы і называўся кратар Пэйн (лац.: Paine)

Зноскі
------

1. ↑  Апісанне кратара на сайце The Moon-Wiki **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 7 мая 2018. Праверана 2 лютага 2013.
2. ↑  Кратар Беерынк на карце LAC85
3. ↑  Даведнік Міжнароднага астранамічнага Саюза
4. 1 2  Lunar Impact Crater Database (2011) Losiak et al, LPI Lunar Exploration Intern Program (2009). Revised by Ohman, LPI (2011).

Спасылкі
--------

* Лічбавы фатаграфічны атлас Месяца
* Фотаздымкі з борта Апалона-17
**Уладзімір Лявонавіч Комар** (укр. Володимир Леонович Комар; нар. 24 красавіка 1964 Слабада-Балехаўская Украінская ССР) — украінскі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар. Вядучы знаўца пытання польскага праметэізму.

Біяграфія
---------

Уладзімір Лявонавіч Комар нарадзіўся 24 красавіка 1964 года ў вёсцы Слабада-Балехаўская Далінскага раёна Івана-Франкоўскай вобласці Украінскай ССР (цяпер Украіна). Паспяхова скончыў васьмігадовую школу ў 1979 годзе, пасля чаго ў 1983 годзе — Львоўскі тэхнікум аўтаматызацыі прамысловасці.

Паступіў у Івана-Франкоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут ім В. Стэфаніка, які скончыў у 1992 г. у 1997 г. паступіў у аспірантуру Прыкарпацкага ўніверсітэта імя Васіля Стэфаніка. У 1998 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Украінскае пытанне ў нацыянальнай палітыцы Польшчы (1935-1939 гг.)».

Працаваў у Прыкарпацкім нацыянальным універсітэце імя Васіля Стэфаніка лабарантам, пазней — асістэнтам і старшым выкладчыкам, пазней — дацэнтам кафедры гісторыі славян, загадчыкам аддзела навуковай і вучэбна-метадычнай дзейнасці ўніверсітэта. Абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Канцэпцыя Праметэя ў палітыцы Польшчы (1921-1939)» у 2011 г. па спецыяльнасці 07.00.02 — сусветная гісторыя.

У 2002 г. атрымаў атэстат дацэнта, а ў 2012 г. — прафесара кафедры гісторыі славян. Двойчы, пачынаючы з 2006 г. паспяхова абіраўся на пасаду загадчыка кафедры гісторыі славян, якую ўзначальвае і сёння (15 сакавіка 2021 г. кафедра была перайменавана ў кафедру гісторыі Цэнтр. і Усх. Еўропа і спецыяльныя галіны гістарычнай навукі).

Член рэдакцыйных калегій украінскіх і замежных навуковых часопісаў. Уладзімір Лявонавіч з'яўляецца членам спецыялізаваных вучоных саветаў па абароне дысертацый Украіны. Прафесар Комар таксама ўваходзіць у камісію Нацыянальнай акадэміі навук Украіны па вывучэнні ўкраінска-польскіх гісторыка-культурных сувязяў. Праходзіў навуковыя стажыроўкі ва Украіне і за мяжой — у вядучых еўрапейскіх установах, у прыватнасці: Ягелонскім і Варшаўскім універсітэтах, а таксама Літаратурна-навуковым інстытуце і Польскай бібліятэцы ў Парыжы.

Сфера навуковых інтарэсаў: гісторыя Польшчы, палітычная думка і міжнародныя адносіны ў Польшчы 1918-1939 гг. украінска-польскія адносіны, праблемы ўкраінска-польскіх адносін 1919-1945 гг.

Зноскі
------

1. 1 2
2. ↑
3. 1 2 3 4
**Усеўкраінскае аб’яднанне «Свабода»** (укр.: Всеукраїнське об`єднання «Свобода») — палітычная партыя сучаснай Украіны. Дзейнічае з 1991 года, афіцыйна зарэгістравана міністэрствам юстыцыі Украіны ў 1995 годзе. Папярэдняя назва — «сацыял-нацыянальная партыя Украіны». Лідар партыі — Алег Цягнібок.

Выбары ў Вярхоўную Раду Украіны 2012 года
-----------------------------------------

Свабода-2012
Партыя дамовілася з Усеўкраінскім аб’яднаннем «Бацькаўшчына» аб узгадненнні кандыдатаў у мажарытарнай частцы выбараў. З 225 акругаў у 35 балатуюцца прадстаўнікі «Свабоды». У прапарцыйнай частцы партыя ідзе асобным спісам. У выніку, партыя атрымала 10,44 % галосоў і 25 месцаў па спісе. Яшчэ 12 прадстаўнікоў партыі сталі дэпутатамі ў мажарытарных акругах. Такім чынам, агулам партыя атрымала 37 мандатаў. Партыя сфарміравала чацвертую паводле колькасці дэпутацкую фракцыю пасля «Партыі рэгіёнаў», «Бацькаўшчыны» і «УДАРу». Прадстаўнік партыі Руслан Кашулінскі быў абраны намеснікам старшыні Вярхоўнай Рады.

Зноскі
------

1. ↑  Міністерство юстиції України — перелік політичних партій в Україні (укр.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | VK · Facebook · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no2011040713 · VIAF: 169013202 |
**Рамесеум** — памінальны храм фараона Рамсеса II (1279—1213 гг. да н.э.). Ляжыць у руінах, але нават па развалінах бачна, што гэта было грандыёзнае збудаванне. Архітэктура яго падобна да пазнейшага і менш маштабнага храма ў Медзінет-Абу. Рамесеум стаяў у цэнтры жылога квартала, абнесенага глінянай сцяной. Злева ад храма знаходзіўся павільён фараона, а справа і ззаду — незлічоныя маленькія будынкі з паўкруглымі дахамі, якія служылі жыллём для рабочых, майстэрнямі і складамі. Ад Ніла да храма ішоў канал.

Рамесеум з вышыні птушынага палёту.
Рамесеум
Памінальныя храмы, як і піраміды, будаваліся пры жыцці фараонаў. Манарх сам складаў сваю біяграфію, пералік добрых учынкаў і загадваў высекчы іх на каменных сценах храмаў. Рамсес II лічыў, відаць, галоўным подзвігам свайго жыцця бітву пры Кадэшы з хетамі, хоць, па меркаванні гісторыкаў, яна зусім не была трыумфам егіпецкай арміі. На абодвух пілонах Рамесеума адлюстраваны сцэны гэтай бітвы — гэтак жа, як у Луксорскім і Карнакскім храмах і ў Абу-Сімбеле.

На першым двары, які падзяляе пілоны, на зямлі ляжыць верхняя частка найвелізарнай статуі Рамсеса II. Яна, відаць, была вышынёй 18 м разам з пастаментам, а важыла прыкладна 1000 т. У велізарнай гіпастыльнай зале захаваліся 29 калон (першапачаткова было 48), якія падтрымліваюць рэшткі скляпенняў. За залам ідуіць два пакоі. У першым з іх знаходзіцца столь з выявай нябесных свяцілаў. Склады з цэглы ззаду храма (іх можна лёгка заўважыць з пагорка ля дарогі) служылі свіранамі. Яны з'яўляюцца відавочным сведчаннем таго, што Рамесеум атачалі вялікія ўгоддзі.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Рамесеум


| ⛭Фіванскі некропаль |
| --- |
| Храмы | 
* Дэйр эль-Бахры (храмы Ментухатэпа II[de], Хатшэпсут[ru], Тутмоса III[de])
* Медынет-Абу
* Памінальны храм Сеці I[ru]
* Памінальны храм Аменхатэпа III[ru] (Калосы Мемнана[ru])
* Рамесеум

 | Пік Эль-Курн |
| Царскі некропаль | 
* Даліна Цароў
* Даліна Царыц[en]

 |
| Іншыя пахаванні | 
* Дэйр эль-Медына
* Эль-Асасіф[ru]
* Эль-Хоха[ru]
* Эт-Тарыф[ru]
* Дра Абу эль-Нага[ru]
* Курнет-Мурай[ru]
* Шэйх Абд эль-Курна[ru]

 |
| Гл. таксама | 
* Спіс фіванскіх грабніц[en]
* Прыгожае свята даліны[en]
* Эль-Курн[de]

 |
| Гл. таксама {{Даліна цароў}} |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Britannica (онлайн) |
**Ірландска-англасаксонскае пісьмо** — форма паўунцыялу, адзін з гістарычных этапаў развіцця лацінскага пісьма.

Першая старонка Евангелля Марка

Гісторыя
--------

Разам з хрысціянскай рэлігіяй вандроўныя манахі-місіянеры распаўсюджвалі і хрысціянскае пісьмо. Такім шляхам паўунцыяльнае пісьмо перайшло ў VI стагоддзі ў Ірландыю, а адтуль і далей да бліжэйшых суседзяў — англасаксаў. Рымскі курсіў быў зусім невядомы на Брытанскіх астравах. Таму паўунцыяльнае пісьмо ў гэтых краінах мела своеасаблівую форму, іншую, чым на мацерыку. Пазней розныя мадыфікацыі англасаксонскага пісьма сталі распаўсюджвацца і на мацерыку імігрантамі, вядомымі пад назвай «Шатландскіх манахаў». Яны засноўвалі ў Францыі, Германіі, Швейцарыі і Італіі манастыры са скрыпторыямі (пісьмовымі палатамі, ад лац.: scriptorscriptor — пісец, перапісчык). Школы якія паўсталі ў гэтых скрыпторыях згулялі прыкметную ролю ў далейшым развіцці пісьма.

Ірландска-англасаксонскае пісьмо запазычыла шмат ад рун (пісьма, распаўсюджанага сярод старажытных германцаў) і ад грэчаскага капітальнага пісьма, таму круглявыя літары часта ператвараліся ў цвёрдыя і надламаныя. У лігатурах (злітых літарах, ад лац.: ligareligare — звязваць), утвораных з літар капітальнага пісьма і унцыяла, заўважаецца незвычайная смеласць выканання. У пісьме прыкметныя акуратныя прамежкі паміж словамі і малая колькасць скарачэнняў. Іх стала прыкметна больш у IX стагоддзі.

VII—VIII стагоддзі часта называюць «Залатым векам» ірландскай культуры. Гэта назва абумоўлена несумненна і дасягненнямі ў мастацтве пісьма. Ірландска-англасаксонскае пісьмо выйшла з ужытку толькі пасля заканчэння XIII стагоддзя (у эпоху ранняй готыкі), не гледзячы на тое, што на Брытанскіх астравах каралінгскае пісьмо было вядома ўжо ў IX стагоддзі.

Спасылка
--------

* Pfeffer Mediæval
* Wiglaf the Writer — Insular Minuscule Архівавана 24 ліпеня 2012.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Якімаў.
**Пётр Іванавіч Якімаў** (8 кастрычніка 1915, Крупкі — 11 чэрвеня 2008) — беларускі педагог, Герой Сацыялістычнай Працы (1971). Адзіны Герой Сацыялістычнай Працы ў Беларусі, які атрымаў гэтае званне за сваю працу ў сістэме прафесійна-тэхнічнага навучання.

Біяграфія
---------

Заслужаны настаўнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі БССР (1967). Скончыў машынабудаўнічы інстытут у Арджанікідзэ ў 1941 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1960 года выкладчык, з 1976 года майстар вытворчай адукацыі слесараў па рамонту прамысловага абсталявання прафесійна-тэхнічнага вучылішча № 9 г. Мінска.

Званне Героя прысвоена за поспехі ў выкананні заданняў 5-гадовага плану па падрыхтоўцы кваліфікаваных рабочых.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Якимов Пётр Иванович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 715. — 737 с.

Спасылкі
--------

* Герой Социалистического Труда – уроженец Крупок(недаступная спасылка)  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны · Память народа |
| Нарматыўны кантроль | БАП: 142933 |
**Артура Альварэс-Буіла Гадзіна** (ісп.: Arturo Álvarez-Buylla Godino; 24 жніўня 1895 — 17 сакавіка 1937 ) — іспанскі вайсковец, піянер авіяцыі. Незадоўга да ліпеньскага перавароту 1936 года, які прывёў да пачатку грамадзянская вайна ў Іспаніі, стаў вярхоўным камісарам Іспанскага Марока.

Біяграфія
---------

У 1919 годзе ў якасці лётчыка ўдзельнічаў у Рыфскай вайне. Меў мноства баявых вылетаў. Быў узнагароджаны Крыжам баявых заслуг першага класа, Мараканскім ваенным медалём і Чырвоным Крыжам. Падчас дыктатуры Прыма дэ Рыверы з-за нязгоды з палітыкай урада Альварэс-Буіла быў вымушаны пакінуць армію. На грамадзянцы ён працаваў інспектарам на авіяцыйнай фабрыцы «Loring» і стаў адным з першых іспанцаў, якія скочылі з парашутам. Удзельнічаў у паўстанні ў Хацы, пасля чаго арыштаваны ўладамі.

Пасля абвяшчэння Другой Рэспублікі Альварэс-Буіла вяртаецца ў армію. Яго прызначаюць генеральным тэхнічным дырэктарам грамадзянскай авіяцыі. У 1934 годзе працягнуў службу ў ваеннай авіяцыі ў якасці кіраўніка знішчальнай групы. Пасля перамогі Народнага фронту на выбарах 1936 года Альварэс-Буіла заняў пасаду генеральнага сакратара Вярхоўнага камісара Іспаніі ў Марока, а хутка і сам стаў камісарам.

Праз некалькі тыдняў пасля прызначэння адбыўся путч вайскоўцаў-нацыяналістаў. Амаль усе часці ў Марока падтрымалі бунт. Альварэс-Буіла спрабаваў арганізаваць супраціўленне разам з астаткамі прыхільнікаў урада на аэрадроме Санія-Рамель. У рэшце рэшт, ізаляваны і акружаны ў сваім доме разам з некалькімі вернымі афіцэрамі, ён быў арыштаваны раніцай 18 ліпеня некалькімі паўстанцамі па загадзе палкоўніка Буруагі і на наступны дзень пераведзены ў Тэтуан, дзе знаходзіўся ў зняволенні. 

У сакавіку 1937 года Альварэс-Буіла быў прыцягнуты да крымінальнай адказнасці перад ваенным судом нацыяналістаў, на якім ён адмовіўся як даваць паказанні, так і прысутнічаць на пасяджэннях за непрызнанне паўнамоцтваў суда. Вайсковец быў прысуджаны да смяротнага пакарання і расстраляны ў Сеуце 17 сакавіка таго ж года.

Нашчадкі
--------

Яго сын Рамон Альварэс-Буіла адправіўся ў выгнанне ў Мексіку, стаўшы вядомым хірургам і нейрафізіёлагам. Унук Артура Альварэс-Буіла Росэс — вядомы нейрабіёлагам, узнагароджаны ў 2011 годзе прэміяй прынца Астурыйскага за навуковыя і тэхнічныя даследаванні. Унучка Алена Альварэс-Буіла стала вядомым доктарам у галіне малекулярнай генетыкі.

Зноскі
------

1. ↑  Arturo Álvarez-Buylla Godino // Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582'></a>
2. ↑  De Buylla a Buylla: honor y ciencia, *lne.es*, 29 de mayo de 2011, consultado el mismo día.

Літаратура
----------

* Thomas, Hugh (1976). Historia de la Guerra Civil Española. Barcelona: Círculo de Lectores. ISBN 84-226-0873-1.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Іспанскі біяграфічны |
**Сцвіга** — рака ў Ровенскай вобласці Украіны і ў Столінскім і Жыткавіцкім раёнах Беларусі, правы прыток Прыпяці.

Назва
-----

Назва імаверна балцкага паходжання. Тым ці іншым чынам (коранем і пашыральнікам або толькі пашыральнікам) можа быць роднасна літоўскаму гідроніму *Šedvygà*, у якім вылучаецца корань *šedṷ*- і пашыральнік -*g*-. Той жа пашыральнік у гідронімах балцкага паходжання тыпу Няміга, *Vedega*.

Гідраграфія
-----------

Даўжыня 178 км, у т.л. у межах Беларусі 112 км. Вадазбор 5,3 тыс. км², у т.л. у межах Беларусі 4,3 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 21,6 м³/с. Агульнае падзенне ракі 68,3 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.

Пачынаецца ў Ракітнаўскім раёне Ровенскай вобласці на вышыні 188 м над узроўнем мора, вусце за 2 км на паўночны ўсход ад в. Пагост Жыткавіцкага раёна. Цячэ ў межах Прыпяцкай нізіны (па Жытомірскім Палессі на Украіне і Прыпяцкім Палессі на Беларусі).

Даліна ў вярхоўі трапецападобная (шырыня 0,5—1 км), ніжэй невыразная, зліваецца з прылеглай мясцовасцю. Пойма двухбаковая, шырыня ў вярхоўі і сярэднім цячэнні 80—200 м, ніжэй 0,6—1,2 км.

Рэчышча свабодна меандруе, моцназвілістае, разгалінаванае, трапляюцца пясчаныя астравы, якія затапляюцца ў разводдзе; у вярхоўі — каналізаванае, шырыня ў ніжнім цячэнні 20—30 м. У сярэднім цячэнні працякае праз возера Гуска.

### Асноўныя прытокі

**Справа**: ручай Плаў, канал Бычок, Глушэц. **Злева**: Маства.

Зноскі
------

1. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 327-328.
2. ↑  A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. С. 358.

Літаратура
----------

* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1–2. – Л. 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с. 40 л. ил. (руск.)
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.

| ⛭Прыпяць |
| --- |
| Левыя прытокі | Бобрык 1 ·  Бобрык 2 ·  Брагінка1 ·  Віць ·  Закованка ·  Іпа ·  Лань ·  Ненач ·  Піна ·  Пціч ·  Скрыпіца ·  Случ ·  Смердзь ·  Трэмля ·  Туроцкі канал ·  Тур’я ·  Цна ·  Чарабасаўскі канал ·  Ясельда |
| Правыя прытокі | Буклёўка ·  Весялуха ·  Ветліца ·  Выбой ·  Гарынь ·  Жалонь · Крушынная  ·  Мытва ·  Салакуча ·  Свінавод ·  Скалодзіна ·  Славечна ·  Стаход ·  Стыр ·  Сцвіга ·  Тур ·  Тур’я ·  Убарць ·  Уж |
| 1 зараз правы прыток Дняпра |
Лядная практыка земляробства ў Фінляндыі 1893 года
**Ля́днае земляробства** (таксама па́сечнае) — адна з прымітыўных старажытных сістэм земляробства лясной зоны, заснаваная на выпальванні лесу і пасадцы на гэтым месцы культурных раслін. Месца высечкі і выпальвання лесу пры лядным земляробстве на Русі называлася ля́дам. У выпадку выпальвання не лясы, а травы (у стэпавых раёнах) выкарыстоўваецца таксама больш агульны тэрмін пераложнае земляробства, па назве пералогу — зямлі, не апрацоўванай на працягу доўгага часу з мэтай аднаўлення ўраджайнасці. Пры працяглым тэрміне пералогу такі спосаб земляробства характарызуецца даволі высокай ураджайнасцю адзінкі апрацоўванай тэрыторыі. Аднак з-за таго, што пры гэтым у кожны дадзены момант большая частка тэрыторыі аказваецца пад пералогам, агульная прадукцыйнасць зямлі для гэтага тыпу земляробства вельмі нізкая.

Сляды ў тапаніміі
-----------------

Ад тых часоў на тэрыторыі Беларусі захаваліся, паводле тапанімісткі Р. Аўчыннікавай, такія тапонімы, як Дзерць, Доры, Ляды (каля 120 назваў), Пасекі, Чарцяжы, Чысці. Таго ж паходжання і балцка-літоўская назва Керплашына (ад літ.: kerus plėšti «ірваць карчы»).

Зноскі
------

1. ↑  *Емельянова Н. М.* От Древней Руси к Руси Удельной. — М.—Берлин: DirectMedia, 2015. — С. 13.
2. ↑  Р. И. Овчинникова. О распространении топонимов ляда и пасека на территории Белоруссии // Вестник Белорусского государственного университета. Серия 2. — 1988. — № 1. — С. 68—70.  Архівавана 21 лютага 2023.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая нарвежская · Новы · Britannica (онлайн) · Universalis · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 12126869n · GND: 4146467-9 · LCCN: sh90002069 · Microsoft: 186101606 |
**Гетачу Рэда** (тыгрынья: ጌታቸው ረዳ; нар. чэрвень 1974) — тыграйска-эфіопскі палітык і дзяржаўны дзеяч, член урада Хайлемарыяма Десаленя. Высокапастаўлены член Народнага фронту вызвалення Тыграй, прэс-сакратар і член Выканаўчага камітэта партыі, саветнік Дэбрэцыана Гебрэмікаэля.

Біяграфія
---------

Гетачу Рэда нарадзіўся ў 1970-я гг. атрымаў юрыдычную адукацыю. З 1998 па 2008 год выкладаў юрыспрудэнцыю ва ўніверсітэце Мэкэле.

У 2008 годзе Гетачу Рэда стаў саветнікам Міністэрства замежных спраў Эфіопіі, затым быў прызначаны на пасаду дырэктара Галоўнага ўпраўлення грамадскіх сувязяў і камунікацый МЗС Эфіопіі. У 2012 годзе стаў міністрам сувязі ўрада Эфіопіі. У 2016 годзе пакінуў міністэрскую пасаду і атрымаў пасаду кіраўніка навукова-даследчага інстытута юстыцыі і прававой сістэмы Эфіопіі. У 2018 годзе стаў прэс-сакратаром НФВТ і саветнікам прэзідэнта рэгіёну Тыграй.

З пачаткам Тыграйскага канфлікту ў 2020 годзе застаўся ў шэрагах НФВТ і падтрымаў Дэбрэцыана Гебрэмікаэля.

У 2022 годзе ўзначаліў тыграйскую дэлегацыю на перамовах у горадзе Прэторыя, дзе ад НФВТ падпісаў з уладамі Эфіопіі мірнае пагадненне.

Зноскі
------

1. ↑  Exclusive Interview | Getachew Reda on regional, security issues
2. ↑  Ethiopia says will not escalate border clash with Eritrea **(нявызн.)**. *Gulf Times* (14 чэрвеня 2016). Праверана 22 лістапада 2020.
3. ↑  Ethiopia Meet EBC Getachew Reda Government Communication Affairs Minister **(нявызн.)**. *nazret.com*. Праверана 22 лістапада 2020.(недаступная спасылка)
4. ↑  News: Battered by persistent public protests, Ethiopia forms new government **(нявызн.)**. *Addis Standard* (1 лістапада 2016). Праверана 22 лістапада 2020.
5. ↑  Ethiopia tells Tigrayans to ‘save themselves’ ahead of assault on capital **(нявызн.)**. *Financial Times* (22 лістапада 2020). Праверана 22 лістапада 2020.
6. ↑  Rockets from Ethiopia hit Eritrea's capital **(нявызн.)**. *China Daily*. Праверана 22 лістапада 2020.
7. ↑  Getachew Reda. .. **(нявызн.)**.  Addis Fortune. Праверана 22 лістапада 2020.
8. ↑  Ethiopia says it captured Tigrayan town of Adigrat **(нявызн.)**. *Al Jazeera*. Праверана 22 лістапада 2020.
9. ↑  Эфиопия и Тыграй на пути к долгожданному миру

Спасылкі
--------

* Getachew Reda to Head Justice and Legal System Research Institute


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | X |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сяргеева.

**Вольга Генадзьеўна Сяргеева** (нар. 1952, Мінск) — беларускі суддзя і дзяржаўны дзеяч. Суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь (2008—2023).

Біяграфія
---------

У 1974 годзе скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1975—1992 гадах працавала юрысконсультам, старшым юрысконсультам у гарадах Ахтубінск, Хмяльніцкі, Ленінакан, Ахалкалакі, Ржэў. У 1993—1997 гадах займала пасады галоўнага спецыяліста, намесніка начальніка ўпраўлення − начальніка аддзела заканадаўства аб агульных пытаннях рынку і экалогіі, начальніка ўпраўлення гаспадарчага заканадаўства Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

З чэрвеня па снежань 1997 года працавала начальнікам ўпраўлення нарматыўна-прававой работы ААБ «Беларусбанк».

У 1997—1998 гадах узначальвала ўпраўленне заканадаўства аб дзяржаўным і сацыяльным будаўніцтве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

У 1998—2001 гадах — намеснік Міністра юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

У 2001 годзе перайшла на работу ў Адміністрацыю Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь на пасаду начальніка галоўнага дзяржаўна-прававога ўпраўлення.

З лютага 2008 года — суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь. З лютага 2012 года па люты 2017 года — намеснік Старшыні Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь.

З 2013 па 2017 год — прадстаўнік Рэспублікі Беларусь у Еўрапейскай камісіі за дэмакратыю праз права (Венецыянская камісія).

Унесеная ў санкцыйныя спісы краін Балтыі.

26 верасня 2023 года вызвалена ад пасады суддзі Канстытуцыйнага Суда ў сувязі з выхадам у адстаўку.

Узнагароды
----------

Мае вышэйшы кваліфікацыйны клас. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь. Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі» (2006).

Крыніцы
-------

1. ↑  Latvia sanctions 101 more Belarus officials
2. ↑  The sanctions of the Government of the Republic in view of the situation in Belarus
3. ↑  Ольга Сергеева освобождена от должности судьи Конституционного Суда | Официальный интернет-портал Президента Республики Беларусь **(нявызн.)**. *president.gov.by*. Праверана 26 верасня 2023.
4. ↑  Суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь Сяргеева Вольга Генадзьеўна Архівавана 8 кастрычніка 2020.
**Пастаянная Хабла** — каэфіцыент, які ўваходзіць у закон Хабла, які звязвае адлегласць да пазагалактычнага аб’екта (галактыкі, квазара) з хуткасцю яго аддалення. Звычайна пазначаецца літарай *H*. Мае размернасць, зваротную часу (H = 2,3·10−18 с−1), але выяўляецца звычайна ў км/с на мегапарсек.

Найбольш надзейная ацэнка пастаяннай Хабла на 2010 год складае 70,4+1,3-1,4 (км/с)/Мпк, такім чынам, у сучасную эпоху дзве галактыкі, падзеленыя адлегласцю ў 1 Мпк, у сярэднім разлятаюцца з хуткасцю ~ 70 км/с. У мадэлях з пашырэннем Сусвету пастаянная Хабла змяняецца з часам, але тэрмін «пастаянная» апраўданы тым, што ў кожны дадзены момант часу ва ўсіх пунктах Сусвету пастаянная Хабла аднолькавая. Велічыня, зваротная пастаяннай Хабла, мае сэнс характэрнага часу пашырэння Сусвету на бягучы момант. Для значэння пастаяннай Хабла, роўнага 70,4 (км/с)/Мпк (ці 2,28×10−18 c−1), час жыцця Сусвету складае каля 4,38×1017 с ці 13,9×109 гадоў.

Зноскі
------

1. ↑  Seven-Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) Observations: Sky Maps, Systematic Errors, and Basic Results Архівавана 4 кастрычніка 2012.

Гл. таксама
-----------

* Закон Хабла

Спасылкі
--------

* Ю. Н. Ефремов, Постоянная Хаббла
* G. A. Tammann, B. Reindl, Cosmic Expansion and Ho: A Retro- and Pro-Spective Note
* G. A. Tammann, The Ups and Downs of the Hubble Constant

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая кітайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| ⛭Вайна Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года |
| --- |
| 
Опса •
Стоўбцы •
Мір •
Барушкаўцы •
Зэльва •
Зяленцы •
Войшкі •
Дубенка •
Крамень •
Брэст •
Маркушаў •

---

Канстытуцыя 3 мая •
Ордэн «Virtuti Militari» •
Таргавіцкая канфедэрацыя

---

Другі падзел Рэчы Паспалітай •
 |

Адбылася 26 ліпеня 1792 года пад час Вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года. Яна была апошняй бітвай гэтай вайны.

У Маркушаве быў ар’ергард польскіх войскаў. На яго з усходу (ад Гарбава) ішлі казакі. Юзаф Панятоўскі павёў свае верныя войскі (12 эскадронаў) ва ўжо бессэнсоўны бой. Аднак казакі былі адбітыя і адхілены ў напрамку Гарбавы. У баі загінулі 20 палякаў, у тым ліку генеральны інспектар кавалерыі, генерал Януш Станіслаў Ільінскі.

Літаратура
----------

* Piotr Derdej, Zieleńce-Mir-Dubienka 1792, Bellona, Warszawa 2008, ISBN 978-83-11-11039-7.
**Летыпор серна-жоўты**, **Губа серна-жоўтая**, **Губа жоўтая дубовая** (*Laetiporus sulphureus*) — губавы грыб сямейства скутыгеравых. Выклікае бурую, прызматычную, цэнтральную гніль драўніны, якая хутка пашыраецца.

Апісанне
--------

Пладовыя целы аднагадовыя, буйныя, дыяметрам 7-40 см, таўшчынёй 1-4 см, з серна-жоўтымі, ружаватымі, аранжава-ружовымі, веера-, лапата- або языкападобнымі, мясістымі, потым зацвярдзелымі і ломкімі, часта з хвалістым краем шапкамі. Мякаць шчыльная, белая або жаўтаватая, сырападобная, з узростам цвёрдая. Трубачкі жаўтаватыя ці серна-жоўтыя, танкасценныя, з акруглымі ці вуглаватымі спорамі. Споры шырокаэліпсападобныя, гладкія, бясколерныя.

Пашырэнне
---------

Лошыцкі парк, Мінск.
Мае каля 5 форм. Пашыраны па ўсім зямпым шары. Пасяляецца ў асноўным на драўніне, часцей на жывых ствалах дрэў: у Еўропе пераважна на дубе, у Сібіры — на лістоўніцы, на Далёкім Усходзе — на вязах і арэху маньчжурскім. На Беларусі расце групамі чарапіцападобна размешчаных зрослых каля асновы шапак на жывой або адмерлай драўніне лісцевых парод у маі—кастрычніку.

Выкарыстанне
------------

Маладыя грыбы ядомыя.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская навуковая тэрміналогія: слоўнік лясных тэрмінаў. — Мінск: Інбелкульт, 1926. — Т. Вып. 8. — 80 с. у крыніцы пад назвай Polyporus sulfureus

Літаратура
----------

* *Галаўко А.* Летыпор // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз. — С. 166.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776309638 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шпілеўскі.

**Іва́н Фёдаравіч Шпіле́ўскі** (18 жніўня 1891, Койданава, Мінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — чэрвень 1941) — гісторык-краязнавец.

Біяграфія
---------

З 1912 года служыў матросам у Кранштаце, з 1914 — старшы радыётэлеграфіст лінкора «Імператар Павел I». Пасля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) агітатар, супрацоўнік газеты «Волна», член суднавага камітэта. Пасля Кастрычніцкага перавароту (1917) член Ваенна-марскога рэвалюцыйнага камітэта, удзельнік задушэння антыбальшавіцкага выступлення Керанскага — Краснова. Уваходзіў у атрад бронецягніка, высланага на дапамогу паўстаўшым рабочым Масквы, пасля ў петраградскі зводны атрад маракоў, накіраваны на Дон для барацьбы з каледзіншчынай. З 1918 года зноў у Петраградзе — камісар і член Савета камісараў Балтыйскага флоту, са жніўня 1919 года — камісар Кранштацкага раёна службы сувязі Балтыйскага флоту, удзельнік баёў супраць войск Юдзеніча. З 1921 года — камісар Цэнтру службы сувязі штабу Марскіх сіл РСФСР.

З 1922 года ў БССР — старшыня Койданаўскага райвыканкама, з 1925 — інспектар лясоў Полацкай акругі. У 1930-я гады навуковы супрацоўнік, кіраўнік спраў АН БССР, сакратар Цэнтральнага бюро краязнаўства. Загінуў у канцы чэрвеня 1941 года падчас бамбёжкі санітарнага цягніка, у якім эвакуіраваўся на ўсход.

Друкаваўся ў часопісах «Красный флот», «Наш край» і інш. Аўтар успамінаў «Братва» (1929).

Творы
-----

* Сінхраністычная табліца падзей паўстаньня на Беларусі, Літве і Польшчы ў 1830—1831 гг. // Наш край. 1929. № 10. (Разам з Л. А. Бабровічам.)
* Мястэчка Койданава. (Гістарычныя весткі). Менск, 1929. 42 с. (Разам з Л. А. Бабровічам.)
* Экспэдыцыі Акадэміі навук у 1931 г. // Савецкая краіна. 1931. № 5.
* Гістарычны нарыс Дзяржыншчыны (б. Койданаўшчыны). Менск, 1932. 109 с. (Разам з Л. А. Бабровічам.)
* Беларуская Акадэмія навук на парозе другой пяцігодкі: (Гістарычны нарыс). Менск, 1933. 111 с. (Разам з Л. А. Бабровічам.)
* Беларуская акадэмія навук да ХV-годдзя БССР. Гістарычны нарыс. Мінск. 1934. 143 с.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* *Бядуля З.* З краязнаўчага блякнота пісьменьніка // Наш край. 1930. № 1.
* Балтийские моряки в борьбе за власть Советов в 1919 г. — Ленинград, 1974.
* *Валахановіч А. І. Карніловіч Э. А.* Шпілеўскі Іван Фёдаравіч // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. — Мінск, 2004. — С. 128.
* *Карніловіч Э.* Шпілеўскі Іван Фёдаравіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 6. Кн. II. — Мінск, 2003. — С. 229.
* *Саламевіч Я.* Слоўнік беларускіх псеўданімаў і крыптанімаў (ХVI-ХХ стст.). — Мінск, 1983. — С. 63, 204.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Дайнава.

**Дайнава́** (трансліт.: *Dajnava*, руск.: Дайнова) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

Геаграфія
---------

Знаходзіцца за 3 кіламетры на паўночны захад ад Мар’інай Горкі і ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск-Ачіповічы, на рацэ Цітаўка.

Назва
-----

Тапонім звязаны з назвай яцвяжскага племені Дайнава. На тэрыторыі паўночна-заходняй часткі цяперашняй Беларусі «дайноўскіх» назваў багата (Дайноўка, Дайнава і інш.), але гэтая Дайнава — найбольш вынесеная на ўсход.

У пэўны гістарычны час (мяркуецца, XV стагоддзе) гэтую назву сюды, пад Мар’іну горку, прынеслі перасяленцы з захаду. Пра гэта сведчыць таксама тапонім «Ваўкавыск» — так называецца вёска па дарозе са Смілавічаў на Чэрвень, гэта за 27 км на поўнач ад Дайнавы.

Яшчэ адна вынесеная на ўсход "Дайнава" — былы хутар (цяпер не існы) на поўначы ад Менску (каля вёскі Касынь), а каля яго вёска Ашмянцы. Яшчэ адна "Дайнава" (таксама не існуе) была каля Радашковічаў.

Гісторыя
--------

### Пад уладай Расійскай імперыі

У 1816 г. уласнасць Ратынскіх.
На пачатку XX ст. у Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

### Найноўшы час

У Першую сусветную вайну ў лютым — снежні 1918 года была пад акупацыяй войскаў кайзераўскай Германіі.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 да 3 ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй.

Насельніцтва
------------


* 1816 — 60 двароў, 340 жыхароў.
* 1897 — 132 двары, 732 жыхары.
* пачатк XX ст. — 121 двор, 1073 жыхары.
* 1917 — 200 двароў, 1037 жыхароў.
* 1 студзеня 2002 — 81 двароў, 193 жыхары.

Славутасці
----------

* Курганны могільнік — за 1,2 км на паўднёвым ўсход ад вёскі.

Вядомыя асобы
-------------

* Уладзімір Рунцэвіч (1953) — беларускі паэт, член «Саюза пісьменнікаў Беларусі» з 2015 года

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU)
2. ↑   Архівавана 8 кастрычніка 2019.

Літаратура
----------

* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Навасёлкаўскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Навасёлкі |
| Пасёлкі | Мар'іна |
| Аграгарадкі | Бор ·  Гарэлец |
| Вёскі | Антанова ·  Вяндзеж ·  Гарадок ·  Града ·  Дайнава ·  Загай ·  Купалле ·  Ліпнікі ·  Ліпск ·  Люці ·  Лядцо ·  Міхайлава ·  Падвілле ·  Пцічанская ·  Пясчанка ·  Ржышча ·  Скрыль ·  Скрыль-Слабада ·  Хацешава ·  Янка Купала ·  Яснае |
| Хутары | Азёрны |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Паўленка.

**Уладзіслаў Паўленка** (нар. 5 красавіка 1994, Нікапаль, Украіна) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Звягель».

Клубная кар’ера
---------------

З 2006 па 2008 год выступаў за каманду «Нікапаль-98» у першынстве Днепрапятроўскай вобласці. Пазней, з 2010 года, выступаў за днепрапятроўскае вучылішча фізічнай культуры (ВФК) у дзіцяча-юнацкім чэмпіянаце Украіны.

У ліпені 2011 года перайшоў у сімферопальскую «Таўрыю». Спачатку доўгі час выступаў за дубль крымскага клуба. Узімку 2012/2013 далучыўся да асноўнага складу «Таўрыі», што ў многім стала магчыма дзякуючы забароне ФІФА на ажыццяўленне «Таўрыяй» трансфераў. Дэбютаваў у Прэм’ер-лізе 3 сакавіка 2013 года ў матчы з «Карпатамі», выйшаўшы ў стартавым складзе. Усяго ў сезоне 2012/13 прыняў удзел у 7 матчах.

У першай палове сезона 2013/14 звычайна толькі выхадзіў на замену, але з сакавіка 2014 года стаў трывалым іграком асновы. Па заканчэнні сезона «Таўрыя» спыніла існаванне. Другую палову 2014 года правёў у складзе «Гаверлы», за якую згуляў у 4 матчах, а з кастрычніка 2014 года выступаў толькі за моладзевы склад закарпацкага клуба.

У лютым 2014 года пасля прагляду падпісаў кантракт з «Віцебскам», які па выніках сезона 2014 вярнуўся ў Вышэйшую лігу Беларусі. У віцебскім клубе трывала замацаваўся на пазіцыі апорнага паўабаронцы. У студзені 2016 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Віцебск». 

У сакавіку 2016 года далучыўся да ўзбекскага «Наўбахора», а ў жніўні 2016 года перайшоў у «Маш’ал». У жніўні 2017 года стаў іграком клуба другога дывізіёна Узбекістана «Сурхан» з Тэрмеза. У 2018 годзе зноў гуляў за «Маш’ал», а ў верасні вярнуўся ва Украіну, далучыўшыся да клуба «Нікапаль», пакінуў яго ў канцы года.

З ліпеня 2019 года пачаў выступаць за «Ужгарад». У лютым 2020 года далучыўся да армянскага «Арагаца», а сезон 2020/21 правёў у малдаўскай «Сперанцы». У лютым 2022 года стаў іграком «Любамыр», аднак так і не згуляў за клуб, а ў верасні 2022 года перайшоў у «Рубікон». У сакавіку 2023 года быў заяўлены за «Звягель».

Міжнародная кар’ера
-------------------

У 2012—2013 гадах выступаў за юніёрскую зборную Украіны (да 19). Увосень 2012 года гуляў за юніёрскую зборную ў кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы да 19, дзе адзначыўся двума галамі і дапамог камандзе прайсці ў элітны раўнд. Пасля элітнага раўнда (май 2013 года) Украіна выбыла з далейшай барацьбы, і Паўленка скончыў выступы за зборную.

Зноскі
------

1. ↑  Vladyslav Pavlenko // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Николай Кашевский и Владислав Павленко пополнили ряды "Витебска"
3. ↑  Павленко, Коробка, Кравченко и еще четыре футболиста покидают "Витебск"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FBref.com · FootballFacts.ru · Soccerway · playmarkerstats.com (ігрок) · Transfermarkt (ігрок) · worldfootball.net (ігрок) · Прэсбол · ПФЛУ · УАФ |
**Daxx** — кампанія па распрацоўцы праграмнага забеспячэння са штаб-кватэрай у Нідэрландах. Асноўная дзейнасць кампаніі накіравана на стварэнне спецыяльных каманд распрацоўшчыкаў праграмнага забеспячэння. Кампанія прадастаўляе мадэль супрацоўніцтва, калі кліенты маюць большы кантроль над асноўнымі працэсамі. Daxx мае некалькі прадстаўніцтваў ва Украіне і Амстэрдаме.

Гісторыя
--------

Кампанія была заснавана ў 1999 годзе ў Амстэрдаме. Два прадпрымальнікі Барт Куйпер і Іерун Райнен стварылі яго як аўтсорсінгавую кампанію па распрацоўцы праграмнага забеспячэння.

У 2007 годзе кірунак Daxx быў зменены ў асноўным на павелічэнне персаналу і перавод ІТ, і галоўнай ідэяй стала рашэнне праблем мясцовай недахопу талентаў.

У 2009 годзе кампанія стала сертыфікаваным партнёрам Microsoft.

У 2011 годзе офісы Daxx пачалі сваю працу ў Кіеве. На працягу наступных некалькіх гадоў былі адкрыты новыя офісы ў Харкаве, Дняпры і Львове.

У снежні 2020 года Daxx стаў часткай Grid Dynamics (Nasdaq: GDYN)

Паслугі
-------

Асноўная ідэя Daxx — дапамагчы кампаніям расці шляхам вырашэння праблемы недахопу мясцовых тэхналогій.

Зноскі
------

1. 1 2  Daxx
2. ↑  Grid Dynamics Acquires Netherlands-based Daxx **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 красавіка 2021. Праверана 28 красавіка 2021.
3. ↑  Grid Dynamics Acquires Netherlands-based Daxx, Expands Footprint in Western Europe
4. ↑  Clutch Announces Top IT Outsourcing Companies
5. ↑  Dutch tech companies find big advantages in Ukraine
Мінеі-Чэцці Дзімітрыя Растоўскага, Кіеў, 1714
**«Міне́і-Чэ́цці»** (ад грэч. μηνιαίος — месячны + стараж.-рус. *чытанне*), **«Штомесячныя чытанні»** — царкоўна-рэлігійныя зборнікі твораў павучальнага зместу. Уключалі жыціі святых, павучанні, словы?!, казанні, легенды, складзеныя па месяцах у адпаведнасці з днямі ўшанавання царквою памяці кожнага святога. Прызначаліся для штодзённага чытання.

Узніклі ў Візантыі ў IX ст. На Русі вядомы з XI ст. найбольш пашыраны ў XVI ст. ў сувязі з умацаваннем ідэалам асноў самадзяржаўя і стварэння культу агульнарасійскіх святых. У 1530—1540-я гг. складзены «Вялікія Чэцці-Мінеі  (руск.) (бел.» ў 12 тамах, у якіх сабраны творы царкоўна-апавядальнай і духоўна-павучальнай літаратуры Русі ад пачатку хрысціянства, уключаны шэраг помнікаў старажытнарускай літаратуры. Амаль пасля кожнага жыція або казання змешчана «слова» айцоў царквы ці твор свецкага зместу. У складзе «Мінеі-Чэцці» дайшлі спісы каштоўнейшых помнікаў старажытнарускай літаратуры.

У XVII ст. на аснове макар'еўскіх «Мінеі-Чэцці» створаныя «Мінеі-Чэцці» Германа Тулупава і Іаана Мілюціна. У канцы XVII — пачатку XVIII ст. Дзімітрый Туптала (Дзімітрый Растоўскі) на аснове рускіх «Мінеі-Чэцці» і заходніх крыніц склаў 12-томны збор жыцій святых.

На Беларусі вядомы «Мінеі-Чэцці» камянецкая і жыровіцкая XV ст. слуцкая XVI ст. супрасльская рукапісная і друкаваная «Мінея агульная», віленская рукапісная — усе XVII ст.

Зноскі
------

1. ↑  «МІНЕІ-ЧЭЦЦІ», «Штомесячныя чытанні»

Літаратура
----------

* «Міне́і-Чэ́цці» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).
* Минеи-Четии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
* Жития святых // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.
**Трып-хоп** (англ.: trip hop) — стыль музыкі, створаны на пачатку 1990-х гадоў у Англіі і дасягнуўшы сталых камерцыйных поспехаў. Узнік як сумесь эксперыментальнага хіп-хопа, джаза, даба, рока, традыцыйнага блюза і некаторых іншых элементаў. Стваральнікамі і першымі выканаўцамі трып-хопа з’яўляліся гурты Massive Attack ды Portishead[be-tarask] з Брысталя (адсюль першапачатковая назва стылю: Брыстальская хваля альбо Брыстальскі cаўнд). Назва ж трып-хоп упершыню была выкарыстана ў англійскім часопісе «Mixmag».

У трып-хопе свабодна існуюць разам жывыя музычныя інструменты і сэмплы. Па гуку для яго характэрны: даволі павольны тэмп, прыглушаныя бубны, легатыўная бас-гітара, шырокае выкарыстанне гукаў са старых вінілавых кружэлак (джазавых, блюзавых, эстрадных), старых аналагавых клавішных інструментаў (*Moog*, *Rhrodas*, *Korg SV2*, *Арган Хаманда*), звычайна цёмныя гукавыя фарбы і некаторая дэпрэсіўнасць, абыякавасць у голасе, шмат хто з трып-хопавых выканаўцаў карыстаецца пры звядзенні тэхналогіяй *Lo-Fi* (*Low Fidelity*). Часам у якасці спеваў выкарыстоўваецца рэп, які прамаўляецца амаль што шэптам.

На Беларусі ў стылі трып-хоп працуе калектыў B side.

Разнавіды
---------

* **Футурыстычны трып-хоп** (*Futuristic Trip-Hop*) — напрамак трып-хопа дзеля якога характэрна «декляматыўнасць» спеву. Прадстаўнікі футурыстычнага трып-хопа: *Recoil* (стваральнік праекта — Алан Уайлдэр, *ex-Depeche Mode*), *Golden Palominos*.
* **Пост трып-хоп** (*Post Trip-Hop*)
* **Абстрактны хіп-хоп** (*Abstract Hip-Hop*)

Некаторыя гурты
---------------

* *Air*
* Б’ёрк
* *DJ Krush*
* *DJ Shadow*
* *Laika*
* *Lamb*
* *Massive Attack*
* *Mandalay*
* Morcheeba
* *Nightmares on Wax*
* *Portishead*
* *Sneaker Pimps*
* Tricky
* *U.N.K.L.E.*
* *Wagon Christ*

Характэрныя альбомы
-------------------

* *Dummy* (Portishead, 1994)
* *Portishead* (Portishead, 1997)

Гл. таксама
-----------

* Тэхна
* Джангл[be-tarask]
**Бадры Акубардыя** (нар. 11 студзеня 1993, Пічоры, Грузія) — украінскі футбаліст грузінскага паходжання, абаронца грузінскага клуба «Шэвардэні-1906» з Тбілісі.

Клубная кар’ера
---------------

Нарадзіўся ў Грузіі, аднак у трохгадовым уросце з-за грузіна-абхазскага канфлікту пераехаў з бацькамі ва Украіну, у горад Бахмач, дзе і пачаў займацца футболам. Пасля восьмага класа перабраўся ў спартыўны інтэрнат у Браварах, а неўзабаве апынуўся ў кіеўскім РВВФК. У 2009 годзе далучыўся да акадэміі кіеўскага «Дынама», на наступны год пачаў гуляць за моладзевы склад сталічнага клуба, дзе за тры сезоны згуляў у 61 матчы.

Улетку 2013 года трэнер моладзевага складу кіяўлян Аляксандр Хацкевіч узначаліў каманду «Дынама-2» і ўзяў з сабой некалькі ігракоў, у тым ліку Бадры. 14 ліпеня 2013 года дэбютаваў у Першай лізе, правёўшы ўсе 90 хвілін у матчы супраць чарнігаўскай «Дзясны» (0:0). У жніўні 2016 года перайшоў у грузінскі клуб «Зугдзідзі», які ўзначальваў украінскі спецыяліст Уладзімір Люты. Пазней вярнуўся ва Украіну, гуляў у Першай лізе за харкаўскі «Геліяс» і «Сумы».

У жніўні 2018 года падпісаў кантракт на 1,5 гады з беларускім клубам «Гомель», у складзе якога стаў адным з асноўных ігракоў. У чэрвені 2019 года не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся ў склад. У студзені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель».

У верасні 2020 года далучыўся да грузінскага клуба «Руставі». У лютым 2021 года вярнуўся ва Украіну, стаўшы іграком жытомірскага «Палесся», а ў лютым 2022 года перайшоў у тбіліскі «Шэвардэні-1906».

Міжнародная кар’ера
-------------------

Выступаў у юнацкіх і моладзевых зборных Украіны розных узростаў. У студзені 2013 года ў складзе ўкраінскай каманды прымаў удзел у Кубку Садружнасці ў Санкт-Пецярбургу, дапамог сваёй зборнай стаць фіналістам турніру.

Зноскі
------

1. ↑  Badri Akubardia // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Badri Akubardiia // As — Madrid: Grupo PRISA, 1967.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2807'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1466106'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q719880'></a>
3. ↑  Бадри Акубардия стал игроком "Гомеля"
4. ↑  14 футболистов покинули "Гомель"

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AS.com · by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол · ПФЛУ · УАФ · УПЛ |
**Кардыца** (грэч. Καρδίτσα) — горад у Грэцыі. Знаходзіцца на вышыні 105 метраў над узроўнем мора, на паўднёвым захадзе Фесаліі, пасярод Фесалійскай раўніны, на левым беразе ракі Календыс (Καλέντζης), аднаго з прытокаў ракі Пін’ёс, і ракі Карамбаліс. На захад ад горада ўзвышаецца горны масіў Пінд. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай абшчыны і аднайменнай перыферыйнай адзінкі ў перыферыі Фесаліі. Насельніцтва — 38 554 чалавекі (перапіс 2011 года). У Кардыцы знаходзіцца кафедра Фесаліятыскай і Фанарыяферсальскай мітраполіі Эладскай праваслаўнай царквы. Таксама горад з’яўляецца цэнтрам гандлю сельскагаспадарчай прадукцыяй Фесаліі (збожжавыя, гародніна, тытунь, бавоўна, малочныя прадукты). У горадзе знаходзяцца прадпрыемствы, якія займаюцца перапрацоўкай сельскагаспадарчай прадукцыі.

У горадзе знаходзіцца чыгуначная станцыя «Кардзыца» на чыгуначнай лініі Палеафарсалас — Каламбака.

Зноскі
------


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Brockhaus |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4292384-0 · LCCN: n93036367 · VIAF: 153754000 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вяршук.
**Васіль Язэпавіч (Восіпавіч) Вяршук** (нар. 1885, г. Мазыр — ?) — беларускі хімік.

З 1922 г. працаваў асістэнтам на кафедры арганічнай хіміі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1927 г. выконваў абавязкі загадчыка цэнтральнай хімічнай лабараторыі Інстытута беларускай культуры. Затым працаваў у лесахімічнай прамысловасці Расіі, старшы навуковы супрацоўнік ЦНДЛХІ.

Зноскі
------

1. 1 2  Васіль Язэпавіч Вяршук у Зводным электронным каталогу бібліятэк Беларусі
2. ↑  ДЕРЕВОПЕРЕРАБАТЫВАЮЩАЯ И ЛЕСОХИМИЧЕСКАЯ ПРОМЫШЛЕННОСТЬ. № 10, ОКТЯБРЬ 1953
«**Хібула**» (груз. ხიბულა) — мастацкі фільм 2017 года рэжысёра Георгія Авашвілі[en]. Сумесная вытворчасць Грузіі, Францыі, Германіі.

Фільм быў прадстаўлены ў асноўнай конкурснай праграме ігравога кіно 24-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

Сюжэт
-----

Кіраўнік новай незалежнай краіны скінуты ў выніку дзяржаўнага перавароту. Ён вымушаны бегчы ў горы, дзе па чутках хаваюцца лаяльныя яму групы войскаў. З іх дапамогай ён марыць вярнуцца з выгнання і аднавіць ўладу. Ідучы за праваднікамі, ён робіць доўгі знясільваючы пераход, на працягу якога пачуццё ўпэўненасці саступае месца сумненням, а надзея суседнічае з адчаем. Нарэшце герой дасягае вёскі Хібула, у якой вырашыцца яго лёс.

Акцёрскі склад
--------------

* Хасэйн Махджуб
* Кішвард Манвелішвілі
* Нодар Дзідзігуры
* Зураб Антэлава

Узнагароды
----------

Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 2 намінацыямі.

Зноскі
------

1. ↑  Khibula (2017) — IMDb (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 28 студзеня 2022.
2. 1 2  Хібула  (бел.).  Сайт кінафестывалю «*Лістапад*». Праверана 28 студзеня 2022.
3. ↑  Khibula — Awards (англ.).  Сайт «*Internet Movie Database*». Праверана 28 студзеня 2022.

Спасылкі
--------

* Хібула на сайце «*Internet Movie Database*» (англ.)


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | AlloCiné · Filmportal · Internet Movie Database |
**Пунсо́выя ве́тразі** (руск.: Алые паруса) — аповесць-феерыя Аляксандра Грына, напісаная ў 1916—1922 гадах і выдадзеная ў 1923 годзе.

Змест
-----

Аповесць распавядае гісторыю пра дзяўчынку Асоль, якая засталася без маці, калі ёй было толькі пяць месяцаў. Асоль жыла са сваім бацькам-мараком. Пасля адстаўкі ён пачаў рабіць цацкі, каб зарабіць сабе і маленькай дачцэ на жыццё.

Аднойчы ў лесе, падчас «пагоні» за ўплываючай цацачнай яхтай, Асоль сустракае «збіральніка песень, легенд, паданняў і казак»; старца з імем Эгль. Ён распавядае ёй, што калі яна вырасце і стане дарослай, да яе аднойчы прыплыве прынц на караблі з пунцовымі парусамі.

Асоль паверыла старцу і стала чакаць прынца. Аднойчы яе мара спраўдзілася ў выглядзе трохмачтавага галіёта «Сакрэт» пад алымі парусамі і ў выглядзе маладога капітана Артура Грэя, закаханага ў яе.

Беларускія пераклады
--------------------

* Пунсовыя ветразі: [аповесць-феерыя] / Аляксандр Грын. — Мінск : Зміцер Колас, 2015. — 110, [1] с.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Лабараторыя Фантастыкі |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кітайская |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: no99024009, n00020743 · VIAF: 1280151353515052720004 |
**Сутыкненне цягнікоў** у штаце Адыша на ўсходзе Індыі здарылася 2 чэрвеня 2023 года.

Тры цягнікі сутыкнуліся ўвечары побач з горадам Баласор. Спачатку з рэек сышлі каля 10 вагонаў пасажырскага экспрэса, які скіроўваўся з Калькуты ў Чэнаі, потым у перакуленыя вагоны ўрэзаўся другі пасажырскі цягнік, што рушыў насустрач. У выніку сутыкнення вагоны зачапілі грузавы цягнік на трэцім шляху побач.

Паводле звестак на раніцу 3 чэрвеня вядома пра 288 загінулых, 900 пацярпелых. На месцы здарэння працуюць сотні ратавальнікаў і паліцыянтаў, задзейнічаныя службовыя сабакі. 

Прэм'ер-міністр Індыі Нарэндра Модзі наведвае месца катастрофы, 3 чэрвеня.
У краіне абвешчаная жалоба.

Прычынай катастрофы паводле афіцыйнай версіі сталі змены ў сістэме электроннай блакіроўкі.

Зноскі
------

1. ↑  Toll in Odisha train tragedy reaches 280, many still trapped **(нявызн.)**, *India Today* .
2. ↑  At least 207 dead, 900 injured in massive train crash in Odisha, India **(нявызн.)**, *Reuters* (2 June 2023). Праверана 2 June 2023.
3. ↑  aninews.in