recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Каралеўская бібліятэка Бельгіі** (фр.: Bibliothèque royale de Belgique, нідэрл.: Koninklijke Bibliotheek van België), неафіцыйна вядомая таксама як **Альберціна** — нацыянальная навуковая бібліятэка Бельгіі. Асноўная мэта бібліятэкі — збіраць і захоўваць усе выданні, якія публікуюцца ў Бельгіі, а таксама працы бельгійцаў, якія жывуць за мяжой. У адпаведнасці з бельгійскім заканадаўствам пра абавязковы экзэмпляр, бібліятэка атрымлівае як мінімум адзін экзэмпляр кожнага выдання, якое публікуецца ў Бельгіі.

Акрамя бельгійскіх, бібліятэка ўтрымлівае вялікую колькасць замежных выданняў.

Бібліятэка размешчана ў Бруселі на Гары Мастацтваў.

Спасылкі
--------

* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Каралеўская бібліятэка Бельгіі
* Афіцыйны сайт



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · LinkedIn · X |
| Фота, відэа і аўдыё | Instagram · YouTube |
| Тэматычныя сайты | GitHub |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BAV: ADV10201511 · BIBSYS: 90399516 · BNC: a10363014 · BNE: XX93021 · BNF: 11871415h · CiNii: DA06030208 · GND: 1023393-3 · ISNI: 0000000122861993, 0000000122714686 · LCCN: n79053665 · LNB: 000198631 · Microsoft: 2801341866 · NKC: ko2002102949 · NLA: 35722875 · NLG: 270020 · NSK: 000195471 · NUKAT: n02058292 · PTBNP: 1404983 · SUDOC: 026471833 · VIAF: 312739455, 51156009855349580863 · ULAN: 500306127 |

 |
**Алег Уладзіміравіч Салтук** (25 жніўня 1946, в. Рыжэнькі, Шумілінскі раён, Віцебская вобласць — 23 красавіка 2015) — беларускі паэт і перакладчык.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сям'і патомных хлебаробаў, якая ў 1962 годзе пераехала на радзіму бацькі ў вёску Якаўкі Ушацкага раёна. Да школы бацька навучыў сына чытаць, а маці ў раннім дзяцінстве прывіла любоў да песні. 

У 1963 годзе А. Салтук скончыў Мішкавіцкую сярэднюю школу і паступіў на аддзяленне рускай мовы і літаратуры Магілёўскага педагагічнага інстытута імя Аркадзя Куляшова. Пасля заканчэння інстытута ў 1967 годзе служыў у Савецкай Арміі. У 1969—73 гадах — адказны сакратар раённай газеты «Патрыёт» (г. п. Ушачы). 3 1974 года — уласны карэспандэнт абласной газеты «Віцебскі рабочы». 3 1980 года па 1999 год — сакратар Віцебскага абласнога аддзялення Саюза беларускіх пісьменнікаў. 

Жыў у Віцебску. Памёр 23 красавіка 2015 года.

Творчасць
---------

Першы верш надрукаваў у 1965 годзе ў газеце «Магілёўская праўда» з адабрэння А. В. Пысіна, які быў яго першым літаратурным настаўнікам. Асноўныя матывы паэзіі А. Салтука — любоў да Радзімы, роднай зямлі, гераічная памяць беларускага народа, клопаты і трывогі нашых дзён, пачуцці сяброўства і кахання, няпростыя чалавечыя адносіны.

Аўтар зборнікаў паэзіі «Пачатак дня» (1974), «Працяг» (1977), «Святло зямлі» (1982), «На далонях жыцця» (1988), «Святло зямлі» — выбранае (1992), «Трывога лёсу» (1996), «Не разлюбі» (2003), «На вейцы веку» (2006).

Творы паэта перакладаліся таксама на ўкраінскую, польскую, рускую, балгарскую, нямецкую, асецінскую мовы. А. Салтук перакладаў на беларускую мову вершы рускіх і ўкраінскіх паэтаў.

Узнагароды
----------

Лаўрэат літаратурных прэмій Ленінскага камсамола Віцебшчыны, імя Уладзіміра Караткевіча, часопіса «Маладосць», «Сузор'е муз», «Залаты купідон» (2011). Узнагароджаны медалямі.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Алег Салтук // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн. 2002. — Т. 14. — С. 116.
* Алег Салтук // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн. 1995. — Т. 5. — С. 246—248.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дружына.
**Паліна Васілеўна Дружына** (у дзявоцтве **Галачэва**; 1 чэрвеня 1927, в. Палоева, Чавускі раён, Магілёўская вобласць — жнівень 2000) — беларуская спявачка (мецца-сапрана). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1964).

Біяграфія
---------

Скончыла ў 1955 годзе Беларускую кансерваторыю (клас Я. Віцінга). З 1955 года салістка Беларускай філармоніі, у 1957—1983 гадах — Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1959 года.

Творчасць
---------

Валодае моцным прыгожым голасам вялікага дыяпазону. Найбольш блізкія ёй ролі лірыка-драматычнага плана. Сярод партый у нацыянальных операх: Марына («Яснае світанне» А. Туранкова), у класічных — Марына Мнішак («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Канчакоўна («Князь Ігар» А. Барадзіна), Любаша, Любава («Царская нявеста[ru]» і «Садко[ru]» М. Рымскага-Корсакава), Графіня і Паліна, Княгіня («Пікавая дама», «Чарадзейка[ru]» П. Чайкоўскага), Княгіня («Русалка» А. Даргамыжскага), Амнерыс, Ульрыка, Азучэна («Аіда», «Баль-маскарад», «Трубадур» Дж. Вердзі), Лаура і Сляпая («Джаконда[ru]» А. Панк’елі[ru]). У канцэртным рэпертуары творы бел. кампазітараў, кампазітараў-класікаў, бел. нар. песні.

Сям’я
-----

Была ў шлюбе са спеваком Міхаілам Дружынам, з якім мела сына Аляксандра, які працаваў на тэхнічных пасадах у Тэатры музычнай камедыі.

Зноскі
------

1. ↑  Дружына Паліна Васільеўна - Беларусь у асобах i падзеях
2. ↑  Ад Паліны да «Паўлінкі» № 13 (831) 29.03.2008 — 04.04.2008 г
3. ↑  ЛЕТАЮЩИЙ ПЕВЕЦ: МИХАИЛУ ДРУЖИНЕ — 90 ЛЕТ **(нявызн.)**(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 25 лютага 2021. Праверана 27 сакавіка 2021.

Літаратура
----------

* *Ракава А. Я.* Дружына Паліна Васілеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).
**Дзмітрый Віталевіч Лаеўскі** — беларускі адвакат. Абараняў інтарэсы кандыдата ў прэзідэнты Віктара Бабарыкі і ягонага былога адваката Максіма Знака.

Біяграфія
---------

Скончыў у 2008 годзе юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «правазнаўства», а праз год атрымаў ступень магістра па спецыяльнасці «юрыспрудэнцыя». У 2013 годзе скончыў аспірантуру Інстытута прававых даследаванняў Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававых даследаванняў Рэспублікі Беларусь.

З 2007 года пачаў сваю працоўную дзейнасць юрыстам у юрыдычнай фірме. У 2008 годзе прайшоў стажыроўку ў Мінскай гарадской калегіі адвакатаў (МГКА), пасля чаго ў 2009 годзе здаў кваліфікацыйны экзамен, быў прыняты ў МГКА ў якасці адваката і пачаў самастойную адвакацкую практыку — спачатку ў юрыдычнай кансультацыі, а з кастрычніка 2010 года — у адвакацкім бюро. З верасня 2012 па снежань 2015 года займаўся аказаннем юрыдычных паслуг суб’ектам гаспадарання на падставе пасведчання аб атэстацыі юрыста. 15 студзеня 2016 года, пасля атрымання ліцэнзіі на права ажыццяўлення адвакацкай дзейнасці, прыняты ў МГКА і практыкаваў у якасці адваката ў адным з адвакацкіх бюро. З верасня 2016 па лістапад 2017 ажыццяўляў адвакацкую дзейнасць індывідуальна.

Са снежня 2017 года кіравальны партнёр адвакацкага бюро «Лаеўскі, Юльскі і партнёры». Спецыялізацуецца на судовай практыцы па пытаннях прыцягнення да розных відаў юрыдычнай адказнасці кіраўнікоў і заснавальнікаў арганізацый, спрэчках з удзелам суб’ектаў гаспадарання, прававым рэгуляванні атрымання і выкарыстання знешняй фінансавай дапамогі.

У час палітычнага крызісу ў Беларусі абараняў інтарэсы кандыдата ў прэзідэнты Віктара Бабарыкі у справе менеджараў Белгазпрамбанка і ягонага былога адваката Максіма Знака. У судовых спрэчках папрасіў апраўдаць людзей, чыя вымушаная згода з абвінавачваннем выкарыстоўвалася для незаконнага крымінальнага праследу Віктара Бабарыкі, што было расцэнена МГКА як *«выказванні ў дачыненні да абвінавачвання іншых асоб, якія супярэчаць іх пазіцыі і пазіцыі іх абаронцаў»* і *«ацэнка пазіцыі і працы іншых адвакатаў у прысутнасці іх кліентаў»*. Дысцыплінарнай камісіяй МГКА выключаны з калегіі адвакатаў.

Прэміі і ўзнагароды
-------------------

У ліку чатырох беларускіх юрыстаў уганараваны прэміяй «За абарону правоў чалавека-2021» Рады адвакатаў і юрыдычных супольнасцей Еўропы.

Зноскі
------

1. 1 2 3  Лаевский Дмитрий
2. ↑  Дмитрия Лаевского исключили из коллегии адвокатов
3. ↑  spring96.org
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Жаркова.
 

**Кацярына Мікалаеўна Жаркова** (нар. 30 кастрычніка 1981, Мінск, Беларуская ССР, СССР) — тэлепрадзюсар і фотамадэль родам з Беларусі.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям’і афіцэра Мікалая Жаркова і прафесійнага фатографа Надзеі Жарковай. У верасні 1982 г. ва ўзросце 7 месяцаў пераехала з бацькамі ў Чукоцкую аўтаномную акругу (РСФСР). Пазней сям’я пераязджала ў Маскву і Смаленск. З верасня 1991-га па май 1994 году навучалася ў школе на ўсходзе Германіі, дзе скончыла 4—7 класы. Затым вярнулася з бацькамі ў Смаленск (Расія), дзе з 14 гадоў пачала займацца ў мадэльным агенцтве «Подыум» у якасці поўнай манекеншчыцы. У верасні 1999 года паступіла ў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў (Хімкі, Маскоўская вобласць), які скончыла ў чэрвені 2003 года.

У лістападзе 2006 г. стала першай поўнай фотамадэллю, якая трапіла на старонкі расійскага выдання амерыканскага часопіса «Касмаполітан». Затым сыграла шэраг эпізадычных роляў у расійскіх серыялах, пасля чаго ўладкавалася асістэнткай прадзюсара на маскоўскім тэлеканале «Муз-ТБ». Пазней атрымала павышэнне да тэлепрадзюсаркі. Сярод супрацоўнікаў тэлебачання сустрэла свайго мужа. 15 снежня 2009 г. выйграла расійскі конкурс поўных мадэляў «Салодкая жанчына». На пачатку 2010 г. стала вядоўцай 2-гадзіннай ранішняй перадачы на расійскім тэлеканале «ТНТ». У 2-й палове 2010 г. выехала па «Зялёнай карце» ў ЗША, дзе знялася ў рэкламе жаночага адзення для гандлёвых сетак «Мода для фігуры» (Нью-Ёрк), «Назаўжды 21» (Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія) і «Сярэбраныя джынсы» (Вініпег, правінцыя Манітоба, Канада). У 2011 г. прыняла ўдзел у фотасесіі ў Нью-Ёрку з фатографам Вікторыяй Джанашвілі. У студзені 2012 г. нью-ёрскі часопіс «Поўная мадэль» суправадзіў рэдактарскі артыкул «Поўныя целы, што ж з імі не так» здымкамі той фотасесіі, якая праходзіла сумесна з хударлявай фотамадэллю. На здымках Кацярына Жаркова выглядала здаравейшай за сваю хударлявую калегу. Кожны здымак суправаджаўся надпісамі датычна анарэксіі, у тым ліку: «Большасць мадэляў-пачаткоўцаў маюць індэкс масы цела, характэрны для анарэксіі». Пазней стала фотамадэллю нью-ёрскага агенцтва «Вільгельміна».

Крыніцы
-------

1. 1 2  *Ніна Шчарбачэвіч.* Жанчыны-«пышкі» сталі апетытнымі // *Чырвоная змена*. — 26 красавіка 2012. — № 8 (15694). — С. 8.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Katya Zharkova Archives (англ.)  **(нявызн.)**?. *PLUS Model Magazine*. Праверана 12 красавіка 2024.
* Катя Жаркова - первая модель plus size, родом из Мачулищ | Мачулищи - Machulishi.of.by **(нявызн.)**. *web.archive.org* (29 студзеня 2020). Праверана 12 красавіка 2024.
***Schistidium apocarpum*** — від імхоў сямейства {{bt-bellat|грыміевыя|Grimmiaceae}}.

Распаўсюджанне
--------------

Радзімай з'яўляецца Еўропа, Афрыка, Паўночная Амерыка, Паўднёвая Амерыка, Азія, Аўстралія, Новая Зеландыя, субантарктычныя астравы.

Расце на скалах у некалькі зацененых месцах; на вышынях ад 0 да 1500 метраў н.у.м..

Характарыстыка
--------------

Расліны ў адкрытых пучках або кілімках, ад аліўкавага да карычневага (чорнага) колеру, часам з жаўтлявымі адценнямі. Сцеблы 1.2-12 см. Лісце прамое або выгнутае, яйкападобна-ланцэтнае, (1.3)1.7–2.5(3.2) мм; краі звычайна загнутыя на ўсім працягу або непасрэдна перад вяршыняй, звычайна зубчастыя дыстальна; верхавіны вострыя або тупаватыя. Палавы стан аўтаіктычны (мужчынскія і жаночыя органы на адной расліне, але на асобных галінах). Каробачка цёмна-чырвоная або карычневая, кароткацыліндрычная, 0.7-1.3 мм. Споры 11-14(19) мкм, гладкія або зярністыя. Каробачкі спеюць з позняй вясны да пачатку лета.




1. ↑  *Schistidium apocarpum* (англ.). *The Catalogue of Life*. Праверана 13.03.2024.
2. ↑  *Schistidium apocarpum* (англ.). *Global Biodiversity Information Facility*. Праверана 13.03.2024.
3. 1 2  *Schistidium apocarpum* (англ.). *Flora of North America @ efloras.org*. Праверана 13.03.2024.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дайліда.
**Віктар Браніслававіч Дайліда** (28 верасня 1930, в. Славінск, Слуцкі раён, Мінская вобласць —) — беларускі паэт і пісьменнік. Бацька крытыка Лады Алейнік.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1952 годзе скончыў Баранавіцкі настаўніцкі інстытут. Настаўнічаў у Пастарынскай сямігадовай школе. Скончыў завочна факультэт беларускай мовы і літаратуры Мінскага педагагічнага інстытута імя Максіма Горкага (1957). Быў намеснікам дырэктара Ішкалдскай (1957—1959), дырэктарам Войкавіцкай (1959—1962) васьмігадовых школ Баранавіцкага раёна, старшым рэдактарам на Брэсцкай студыі тэлебачання (1962). У 1962—1973 гадах — дырэктар Чапліцкай сярэдняй школы Слуцкага раёна, у 1973—1982 — намеснік дырэктара Бюро прапаганды мастацкай літаратуры СП БССР. Выдатнік народнай асветы БССР (1968).

Творчасць
---------

Дэбютаваў у друку ў 1953 годзе. Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Вясна, хлопцы, вясна» (1966), «Была вайна» (1969), «Буслы над вёскай» (1979), «Гарох пры дарозе» (1991), кніг для дзяцей «Пяро дзікай качкі» (1977), «Сустрэча з маленствам» (1980), «Гнядыя коні» (1991), зборніка гумарэсак «Пыжыкавая шапка» (1986), дакументальнай аповесці «Тут яго сэрца» (2005).

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6).

Спасылкі
--------

* Віктар Дайліда
* Дайліда Віктар

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | NKC: js20201093237 · VIAF: 26160725855610182897 |
Сератны дэнарый. Каля 80 г. да н. э.
**Абразанне манет** — механічнае памяншэнне (апілоўванне, абломліванне) законнай вагі манеты.

Рабілася з мэтай прысваення часткі каштоўнага металу або для памяншэння манетнага кружка цяжкай манеты да вагавой нормы больш лёгкай новай манеты таго ж наміналу ў выніку стыхійнай рэакцыі рынку. На тэрыторыі Беларусі абарачаліся абрэзаныя арабскія дырхемы і пражскія грошы. У адрозненне ад псавання манет абразанне манет рабілася без ведама ўладальніка манетнага двара і было супрацьпраўным дзеяннем.

Літаратура
----------

* Абразанне манет // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 22. — ISBN 5-85700-077-7.
**Павел Ягмін** (25 сакавіка 1747 — да 1813 года) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Ягмінаў герба «Пелікан».

У 1785—1795 быў віцэ-адміністратарам каралеўскіх маёнткаў Брэсцкай эканоміі. Адданы прыхільнік польскага караля часоў Чатырохгадовага сейма: наглядаў за дзейнасцю сейміка Берасцейскага павета. У 1792 годзе ўдзельнічаў у вайне супраць Расійскай імперыі.

Камісар цывільна-вайсковы кобрынскі, 17 лютага 1792 года выбраны праз акламацыю, 14 мая прызначаны (намінаваны) харунжым кобрынскім, а 22 лютага 1794 года атрымаў прызначэнне на больш высокі урад кобрынскага маршалка.

У 1794 годзе па загаду караля прыняў удзел у паўстанні на чале стральцоў Брэсцкай эканоміі. Быў сябрам Брэсцкай парадкавай камісіі і суддзёй па крымінальных справах.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай яго ацанілі і рускія, ён быў прызначаны стацкім саветнікам і атрымаў некалькі высокіх узнагарод. Гэта дазволіла яму значна павялічыць свой стан і купіць у генерала Румянцава ягоныя землі ў Брэсцкім, Кобрынскім і Пружанскім паветах, у тым ліку маёнткі Пружаны, Вістычы і Дывін.

Тэстамент складзены 11 красавіка 1808 года. Памёр не пазней 1813 года.

Сям’я
-----

Памёр бяздзетным, па тэстаменце яго маёнткі адышлі да сыноў брата Каэтана (1758—1813) — Паўла, Станіслава і Фелікса. Малодшаму Феліксу дасталася, відаць, менш за іншых, таму што ён пачаў вайсковую кар’еру.

Зноскі
------

1. ↑  Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. VIII, Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV‒XVIII wiek / пад рэд. А. Рахуба — Warszawa: 2020. — С. 327. — ISBN 978-83-65880-89-5<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11686050'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q122406341'></a>
2. 1 2 3  Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: spisy: w X t. T. VIII : Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek / IH PAN; red. A. Rachuba, oprac. H. Lulewicz, T. Jaszczołt, A. Radaman, A. Rachuba, P.P. Romaniuk, A. Macuk, A. Danilczyk, A. Haratym. Warszawa: IH PAN, 2020. 405 s.
3. 1 2 3  *Швед, В. В.* Ягмін Павел Каэтанавіч // Масоны і ложы на землях Беларусі (канец XVIII — першая чвэрць XIX ст.) : біябібліягр. слоўн.. — Гродна: ГрДУ, 2007. — 275 с. — ISBN 978-985-417-866-0.  
У крыніцы зблытаны асобы дзядзькі і пляменніка, якія мелі аднолькавае імя.
4. 1 2  Wistycze
5. ↑  «СВОЙ СРЕДИ ЧУЖИХ, ЧУЖОЙ СРЕДИ СВОИХ» был предводитель дворянства Брестского уезда Павел Антоний Феликс Ягмин(недаступная спасылка)


| ?Павел Ягмін (1747—1808) — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Павел Ягмін |  | Казімір Мікалай Ягмін[d] |  | Андрэй Ягмін[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Sejm-Wielki.pl · Geni.com |
**Горы Уосач** (англ.: Wasatch Range) або хрыбет Уосач — горны масіў на захадзе ЗША, які праходзіць прыкладна за 260 км (160 міль) ад мяжы Юта — Айдаха на поўдзень да цэнтра штата Юта. Гэта заходні край вялікіх Скалістых гор і ўсходні край Вялікага Басейна. На поўнач горы Уосач пашыраюцца ў штат Айдаха, палягаючы ў цалкам гэтым штаце. На мове карэннага народа юты Уосач азначае «горны перавал». Па словах Уільяма Брайта, горы былі названы ў гонар правадыра з племяні шашонаў, які называў гэтыя горы словам *wasattsi*, што азначае «блакітная чапля».

Агульныя звесткі
----------------

Ад пачатку засялення гэтай тэрыторыі еўрапейскімі каланістамі, большасць насельніцтва штата Юта вырашыла пасяліцца ўздоўж заходняга фронту горнага хрыбта, дзе шматлікія рэкі выходзяць з гор. Для ранніх пасяленцаў горы Уосач былі важнай крыніцай вады, драўніны і граніту. Сёння 85 % насельніцтва штата Юта жыве ў межах 24 км ад хрыбта Уосач, у асноўным у далінах на захадзе. Гэтая канцэнтрацыя на заходнім баку вядомая як «Фронт Уосача» (англ.: Wasatch Front) і налічвае крыху больш за 2 000 000 чалавек. Солт-Лэйк-Сіці знаходзіцца паміж хрыбтом Уосач і Вялікім Салёным возерам.

Самы высокі пункт хрыбта — г. Нібо (3636 метраў), трайная вяршыня, якая ўзвышаецца над г. Нефаем. У некаторых месцах горы крута падымаюцца над далінай ад 1320 м да 3400 м. Сярод іншых прыкметных вяршынь — гара Цімпанагос, масіўная вяршыня, якая навісла над паўночнай часткай акругі Юта. Таксама прыкметнымі пікамі Самотны пік (англ.: Lone Peak), Твін Пікс (англ.: Twin Peaks) і гара Алімп (англ.: Mount Olympus).

Хоць пікі хрыбта Уосач і дасягаюць вышыні больш за 3600 м, яны не асабліва высокія ў параўнанні са Скалістымі гарамі Каларада ці нават з гарамі Юінта (іншая асноўная частка Скалістых гор у штаце Юта).

Крыніцы
-------

1. ↑  Peakbagger.com
**Васіль Васілевіч Фамін** (2 красавіка 1884, Масква — 1 верасня 1938) — рэвалюцыянер, удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу на Беларусі, савецкі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў 1884 одзе ў Маскве. За рэвалюцыйную дзейнасць не раз быў арыштаваны і сасланы. У 1917 у арміі, веў рэвалюцыйную работу сярод салдат Заходняга фронту, з сакавіка член Мінскага Савета, з красавіка — франтавога камітэта Заходняга фронту, з чэрвеня — Мінскага, з верасня Паўночна-Заходняга абласног камітэтаў РСДРП(б); адзін з рэдактараў газеты «Звязда». У снежні 1917 года ўдзельнічаў у падпісанні дагавора аб перамір’і на Заходнім фронце.

3 1918 года ў Маскве, у ВЧК, з 1923 намеснік наркома шляхоў зносін, член Прэзідыума ВСНГ СССР, з 1931 нам. наркома воднага транспарту СССР. У 1927—31 і з 1935 у Наркамаце ўнутранага гандлю СССР. Член ЦКК РКП(б) у 1924—25.

Аыштаваны па абвінавачанні ва ўдзеле ў контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі, прысуджаны да расстрэлу і расстраляны ў 1938 годзе. Рэабілітаваны пасмяротна ў 1956 годзе.

Аўтар успамінаў «З’езд дэпутатаў армій і тылу Заходняга фронту ў красавіку 1917 г.» (выд. 1957).

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 2: Усвея — Яшын; Дадатак / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2003. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0276-8.
Надмагільныя помнікі ў Бостане
**Надмагілле** (*магільная пліта*, *надмагільны помнік*, *надмагільны камень*) — архітэктурна-скульптурны твор (крыж, камень, скульптура або архітэктурнае збудаванне), які ўстанаўліваецца на магіле для ўшанавання памяці памерлага. Надмагілле — самы распаўсюджаны тып мемарыяла.

На надмагіллі звычайна пішуць імя нябожчыка, даты нараджэння і смерці, часта пішацца эпітафія. Выгляд надмагілля залежыць ад шматлікіх фактараў: завяшчання памерлага, рэлігійных і грамадскіх традыцый, матэрыяльнага становішча сям'і і г.д. , а таксама ад абставін падчас пахавання, напрыклад, баявыя дзеянні падчас вайны.

Гл. таксама
-----------

* Акропаль
* Могілкі
* Катакомбы
* Калумбарый
* Маўзалей
* Кенатаф

Літаратура
----------

* *Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў*. Укладальнік: Барыс Лазука. Менск: Беларусь, 2001. ISBN 985-01-0124-5

Зноскі
------

1. ↑  *Надмагілле* Граматычны слоўнік назоўніка : А ― Я / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры, Філіял «Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы»; укладальнікі: Г. У. Арашонкава і інш. ; навуковы рэдактар В. П. Русак

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Надмагілле на Вікісховішчы |

Спасылкі
--------

* Надмагілле «Электронная Энцыкляпэдыя»
* Надмагілле ў ВСЭ(недаступная спасылка)  (руск.)
**Ганна Іванаўна Басава** (нар. 15 красавіка 1956, пас. Грэск, Слуцкі раён, Мінская вобласць) - беларускі мовазнавец. Кандыдат філалагічных навук (1981), дацэнт (1989).

Біяграфія
---------

Нарадзілася 15 красавіка 1956 года ў пасёлку Грэск. Скончыла ў 1978 годзе Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці "Руская і беларуская мова і літаратура", у 1981 годзе аспірантуру.

У 1998–2004 гадах працавала дацэнткай у Інстытуце славістыкі Універсітэта імя Фрыдрыха Шылера ў Ене (Германія), у 1981–1998 гадах дацэнткай кафедры беларускай мовы, у 2004–2008 гадах кафедры стылістыкі і літаратурнага рэдагавання філалагічнага факультэта БДУ, у 2008–2018 – дэкан факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў Інстытута журналістыкі, 2018– 2020 – намеснік дэкана факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі БДУ, з 2020 – прафесар кафедры медыялінгвістыкі і рэдагавання, намеснік дэкана факультэта журналістыкі па прафарыентацыйнай дзейнасці.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Навуковыя інтарэсы: мова і стыль СМІ; журналістыка; кампаратывістыка; міжкультурная камунікацыя.

1. 1 2 3 4  Басава, Ганна Іванаўна (кандыдат філалагічных навук ; мовазнаўства ; нар. 1956)
Фрэска ў Сіксцінскай капэле, якая адлюстроўвае выгнанне Адама і Евы з раю.
**Поўная распуста** ці **татальная распуста** — хрысціянская тэалагічная дактрына, якая паходзіць ад канцэпцыі першароднага граху. Паводле ёй, у выніку грэхападзення чалавека кожны чалавек, які нарадзіўся ў свеце, аўтаматычна ёсць рабом служэння граху ў выніку сваёй заняпаднай прыроды і, акрамя дзейнай ласкі Боскай, цалкам няздольны сам абраць шлях да Бога, паводле якога ён можа ўстрымлівацца ад зла альбо прыняць дар збаўлення. Дактрына ў рознай ступені адстойваецца многімі пратэстанцкімі дэнамінацыямі, уключаючы некаторыя лютэранскія сіноды і ўсе кальвінісцкія цэрквы. Армініянскія дэнамінацыі, як метадысты, вераць і вучаць такой дактрыне, але маюць пэўныя выразныя адрозненнямі.

Зноскі
------

1. ↑  Körner, Christoph (1577). «Solid Declaration of the Formula of Concord». Christian Classics Ethereal Library.
2. ↑  Canons of Dordrecht. «The Third and Fourth Main Points of Doctrine» Архівавана 25 кастрычніка 2021.. Reformed.org.
3. ↑  Arminius, James. «The Writings of James Arminius» (three vols.), tr. James Nichols and W. R. Bagnal. I:252.

Спасылкі
--------

* Поўная распуста Архівавана 13 чэрвеня 2010.. Артур Пінк.
* Татальная распуста. Лорэн Бетнер.
* Першародны грэх Архівавана 26 кастрычніка 2012.. Джон Уэслі.
**Юлія Ацкер** (укр.: Ю́лія А́цкер; польск.: Julia Acker (Ackerówna); 1898, Львоў, Каралеўства Галіцыі і Уладзімірыі, Аўстра-Венгрыя— 8 снежня 1942, Львоў) — польская і ўкраінская мастачка яўрэйскага паходжання, жывапісец і графік, прадстаўніца экспрэсіянізму. Член Саюза мастакоў УССР з 1939 года.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1898 годзе ў Львове.

Вучылася жывапісу ў Акадэміі гуманітарных навук Леанарда Падгарадзецкага і ў Паўла Гаеўскага ў Школе дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва у Львове.

Дэбютавала ў 1930 годзе персанальнай выставай у Львоўскім філіяле Яўрэйскага літаратурна-мастацкага Таварыства.

На працягу 1934−1936 гадоў уваходзіла ў мастацкую групу *«Стэр»* (*«Ster»*).

У 1930-х удзельнічала ў мастацкіх выставах у Львове, Кракаве, Познані, Варшаве і Станіслававе. У прыватнасці, у 1937 годзе ў Познані на выставе *«Мастацтва інтэр’ераў і кветкі»* выстаўлены дзве карціны Ацкер.

У 1939 годзе Яўрэйскае Таварыства распаўсюджвання прыгожых мастацтваў арганізавала персанальную выставу Ацкер у Варшаве.

З 1939 года — член Саюза мастакоў УССР.

8 снежня 1942 года скончыла жыццё самагубствам — падчас гітлераўскай акупацыі Львова.

Пахавана ў Львове.

Творчасць
---------

Прадстаўніца экспрэсіянізму. Жывапісец і графік.

Малявала нацюрморты, пейзажы, кампазіцыі на яўрэйскія тэмы, партрэты. У прыватнасці, намалявала партрэт Львоўскага рабіна Самуэля Вольфа Гутмана, а таксама партрэт кіраўніка яўрэйскай абшчыны, віцэ-прэзідэнта Львова Віктара Хаеса. Абодва партрэты ўпрыгожвалі адзін з пакояў Львоўскага кагалу.

У карцінах ранняга перыяду творчасці часта адлюстроўвала Тэатральныя рэквізіты.

Большая частка працы страчана падчас Другой сусветнай вайны і вядомыя сучаснікам пераважна дзякуючы публікацыям у прэсе.

Некаторыя карціны захоўваюцца ў Музеі Яўрэйскага Гістарычнага інстытута ў Варшаве, Нацыянальным музей ва Уроцлаве, Львоўскім гістарычным музеі і Львоўскай нацыянальнай галерэі мастацтваў імя Барыса Вазніцкага. А таксама — у прыватных калекцыях.

* «Кветкавыя фарбы» алей, да 1939 года«Кветкавыя фарбы» алей, да 1939 года
* «Нацюрморт з настуркамі» алей, 1940 год«Нацюрморт з настуркамі» алей, 1940 год
* «Падача сняданкаў» алей, да 1942 года«Падача сняданкаў» алей, да 1942 года

Зноскі
------

1. 1 2  Acker Julia //

Літаратура
----------

* Ацкер, Юлія Архівавана 26 лютого 2022. // Велика українська енциклопедія: [у 30 т.] / упоряд. д. і. н. проф. Киридон А. М. — К.: Державна наукова установа «Енциклопедичне видавництво», 2016. — Т. 1: *А — Акц.* — 592 с. — ISBN 978-617-7238-39-2.
* *Глембоцкая Галина.* Художники-евреи Львова первой половины ХХ века. Жизнь. Творчество. Судьба. — Львов: Ставропигион, 2015. — С. 55−56. — ISBN 978-966-2037-09-8.
* *Пінчевська Б. М.* Творчість єврейських художників Східної Галичини 1900−1939 років Архівавана 27 березня 2020. / Монографія. — Корсунь-Шевченківський: Всесвіт, 2013. — С. 47; 96; 147. — ISBN 978-966-2652-00-0.
* *Piątkowska R.* Acker Julia// Про Юлію Ацкер на порталі DELET (польск.)
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Басін.
**Меер Велькавіч Басін** (1890, Чэрыкаў — 20 верасня 1918) — расійскі рэвалюцыянер, член ВРК Каўказскай арміі, адзін з 26 бакінскіх камісараў  (руск.) (бел..

Біяграфія
---------

Клара Велькаўна Басіна (сястра Меера Басіна) і яго пляменнікі — Рыгор (у цэнтры) і Эсфір Альтшулер. Баку, 1920-я.
У 1914 годзе адзін з арганізатараў бакінскай стачкі, член праўлення прафсаюза працоўных нафтавай прамысловасці ў Баку.

У 1917 дэпутат Бакінскага Савета, член Бакінскага ГК РСДРП (б), адзін з кіраўнікоў усеагульнай стачкі бакінскага пралетарыяту. З лістапада 1917 сакратар прэзідыума выканкама і рабочай секцыі Бакінскага савета народнай гаспадаркі.

Пасля падзення 26 ліпеня 1918 года Бакінскай камуны, камісары ​​былі арыштаваныя і змешчаныя ў турму. Тым не менш 28 жніўня, Меера Велькавіча, які знаходзіцца ў турме, абіраюць у савет Баку. 14 верасня чырвоныя атрады бяруць турму штурмам і вызваляюць камісараў, якія адпраўляюцца ў Краснаводск. Аднак на шляху туды яны былі зноў схопленыя і расстраляны 20 верасня 1918 года.

Памяць
------

Пахаваны ў Баку на плошчы, якая носіць імя 26 бакінскіх камісараў, у 1958 на плошчы камісарам пастаўлены помнік, у 1968 збудаваны пантэон.

Імем М. В. Басіна ў Баку і Чэрыкаве названая вуліца.

У 1968 годзе на будынку рамеснага вучылішча, якое Басін скончыў у 1909 годзе, устаноўлена мемарыяльная дошка.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  Басин Меер Велькович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 44. — 737 с.
2. ↑  Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1986. — Магілёўская вобласць. — 408 с. іл.

Спасылкі
--------

* Басины Меир Липа и Кейля — служащие // Портал «Наш Баку» Архівавана 6 студзеня 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Генеалогія і некрапалістыка | Rodovid |
**Казімір Мікалай Міхалкевіч** (польск.: Kazimierz Mikołaj Michalkiewicz; 1 лютага 1865, Гапенішкі — 16 лютага 1940) — рымска-каталіцкі і польскі дзеяч, біскуп.

З шляхецкага роду Ковенскай губерні, сын Юстына Міхалкевіча. У 1884 паступіў у Магілёўскую каталіцкую семінарыю ў Пецярбургу. 23 кастрычніка 1886 высвечаны на святара. Пасля заканчэння семінарыі ў 1888 служыў у віцебскім парафіяльным касцёле Св. Антонія, а з 1890 у розных парафіях Віцебскай губерні. У 1896 яго прызначылі на пасаду пробашча Кранштацкага рымска-каталіцкага ваенна-марскога касцёла і адначасова ваеннага капелана марскіх і сухапутных войскаў Расійскай імперыі.

У 1900 стаў пробашчам мінскага касцёла Святой Тройцы. Адразу пачаў актыўна займацца гаспадарчымі справамі і ў першую чаргу рамонтам парафіяльных будынкаў. На яго ініцыятыву ў 1903 у горадзе стварылі камітэт, які распачаў працу па падрыхтоўцы будаўніцтва навага парафіяльнага храма на Залатой Горцы. Для распрацоўкі праекта новай святыні з Варшавы быў запрошаны вядомы архітэктар Юзаф Дзяконскі.

Займаўся асветніцкай дзейнасцю — навучаннем польскай мовы, гісторыі і культуры. З'яўляўся прыхільнікам уключення Віленшчыны ў склад Польшчы. 11 студзеня 1907 года быў абраны старшынёй (1907—1907) Польскага Таварыства «Асвета» у Мінску. Аднак праз некалькі месяцаў (у кастрычніку 1907) ксёндз Казімір Міхалкевіч пакінуў гэту пасаду, паехаўшы ў Вільню. Прычынай пераезду Міхалкевіча ў Вільню было тое, што пасля высылкі ў кастрычніку 1907 г. віленскага біскупа Эдварда Ропа, мінскі дэкан Казімір Міхалкевіч пачаў выконваць абавязкі адміністратара Віленскай дыяцэзіі,

У 1907—1917 фактычна адміністатар Віленскай дыяцэзіі. 12 студзеня 1923 прызначаны тытулярным біскупам Фіятырскім і біскупам-суфраганам Віленскай дыяцэзіі. Кансекраваны 10 чэрвеня 1923.

* Вяселле Мечыслава Баляслававіча Ялавецкага (1876—1962) і Юліі Зыгмунтаўны Ваньковіч (1883—1939) у сядзібе Ваньковічаў у Вялікай Сляпянцы, 30 чэрвеня 1910 г.Вяселле Мечыслава Баляслававіча Ялавецкага (1876—1962) і Юліі Зыгмунтаўны Ваньковіч (1883—1939) у сядзібе Ваньковічаў у Вялікай Сляпянцы, 30 чэрвеня 1910 г.

Зноскі
------

1. ↑  Catholic-Hierarchy.org — USA: 1990. Праверана 19 кастрычніка 2020.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3892772'></a>
2. ↑  *Смалянчук, А. Ф.* Паміж краёвасцю… С. 260.
3. ↑  У ніжнім радзе ў цэнтры сядзіць Казімір Міхалкевіч. На балконе восьмы злева Раман Скірмунт, трынаццаты — Эдвард Вайніловіч, чатырнаццаты — Пётр Зыгмунтавіч Ваньковіч, пятнаццаты — Станіслаў Костка Ваньковіч (1860—1937).


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Людвік Здановіч** | **Біскуп-суфраган віленскі**1923—1940 | Пераемнік**Мячыславас Рэйніс** |
| Папярэднік**Петэр Іозеф Лаўсберг** | **Біскупы Фіятырскі**1923—1940 | Пераемнік**Генрых Мецрот** |

Літаратура
----------

* *Смалянчук, А. Ф.* Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. / А. Ф. Смалянчук. — СПб. : Неўскі прасцяг, 2004. — 406 с.

Спасылкі
--------

* Bishop Kazimieras Mikalojus Michalkiewicz †
* Уладзімір ДЗЯНІСАЎ. Каштоўная крыніца гісторыі(недаступная спасылка)
**Аска́р Уза́кпаевіч Мамін** (каз.: Асқар Ұзақбайұлы Мамин; нар. 23 кастрычніка 1965, Цалінаград, Казахская ССР) — казахстанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэм’ер-міністр Казахстана (2019—2022). Займаў пасады акіма горада Астаны, міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Казахстан (2005—2006), першага намесніка прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан (2016—2019).

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 23 кастрычніка 1965 года. Паходзіць з роду канжыгалы племя аргын.

Скончыў Цалінаградскі інжынерна-будаўнічы інстытут, Расійскую эканамічную акадэмію імя Г. В. Пляханава па спецыяльнасці «Інжынер-будаўнік, эканаміст». Працоўную дзейнасць пачаў мантажнікам трэста «Цалінцяжбуд». У 1991—1993 гадах — намеснік генеральнага дырэктара Саюза інавацыйных прадпрыемстваў. У 1993—1996 гадах — генеральны дырэктар СП «Інтэр-Ішым». З 1996 па 2008 — першы намеснік акіма горада Астаны, віцэ-міністр транспарту і камунікацый, першы віцэ-міністр індустрыі і гандлю, міністр транспарту і камунікацый Рэспублікі Казахстан, акім горада Астаны.

З красавіка 2008 года па 9 верасня 2016 года — прэзідэнт, з верасня 2016 года — старшыня савета дырэктараў акцыянернага таварыства «Нацыянальная кампанія „Казахстанскія чыгункі"».

9 верасня 2016 года прызначаны першым намеснікам прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан ва ўрадзе Бакытжана Сагінтаева. 8 студзеня 2018 года першы намеснік прэм’ер-міністра Аскар Мамін увайшоў у раду дырэктараў нацыянальнай кампаніі Kazakh Tourism. 21 лютага 2019 года прызначаны выконваючым абавязкі Прэм’ер-міністра Рэспублікі Казахстан.

25 лютага 2019 года прызначаны Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Казахстан. 29 мая 2019 года Савет Еўразійскага банка развіцця абраў Аскара Маміна старшынёй савета ЕАБР. 5 студзеня 2022 года на фоне масавых пратэстаў Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан Касым-Жамарт Такаеў прыняў адстаўку ўрада Рэспублікі Казахстан, прызначыўшы в.а. прэм’ера Аліхана Смаілава.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аскар Узакпаевіч Мамін

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database · КиноПоиск |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | OpenSanctions |
| Нарматыўны кантроль | CiNii: DA16901852 · GND: 1236481380 · VIAF: 306146997169818890041 |
**Тур** (ст.-рус. *Туръ*) — першы летапісны князь Тураўскага княства (канец X ст.).

Калі лічыць яго сапраўднай гістарычнай асобай, то ён, разам з першым летапісным князем Полацкім Рагвалодам, адносіцца да князёў, якія стаялі ля заснавання дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі.

Летапісныя звесткі
------------------

«Аповесць мінулых часоў» (складзена ў XII ст.) пад 980 годам паведамляе:

> 
> 
> Аркуш АМЧ са згадкай пра Тура.Аркуш АМЧ са згадкай пра Тура.
> «…бе бо Рогъволодъ перешелъ изъ заморья, имяше волость свою Полотьске, а Туръ Турове, от него же и туровци прозвашася» (Ст.-рус.)
> 
> 
> «…быў Рагвалод прыйшоў з-за мора, і меў уладу сваю ў Полацку, a Тур — у Тураве, па ім і тураўцы празваліся».
> 
> 
> 

Ва Усцюжскім летапісным зборы, які складзены ў XVI ст. Тур названы братам Рагвалода. Іншых летапісных звестак аб Туры няма.

Пытанне аб гістарычнасці
------------------------

Гарадзішча сярэдневяковага Турава і археалагічны музей. Тураў, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць.
Яўген Кулік. *Тур.* Сучасны малюнак.
Рака Прыпяць ля тураўскага гарадзішча.
Адны вучоныя (В. М. Тацішчаў, В. В. Ключэўскі, У. З. Завітневіч, М. М. Ціхаміраў) лічаць Тура гістарычнай асобай на той падставе, што яго імя змешчана ў летапісе побач з гістарычна сапраўдным Рагвалодам. Іншыя (А. А. Шахматаў, М. В. Доўнар-Запольскі, А. С. Грушэўскі, Дз. С. Ліхачоў) лічаць паведамленне летапісу этымалагічнай легендай для тлумачэння назвы г. Тураў, а Тура — асобай легендарнай. На думку гісторыка П. В. Галубоўскага, Тур — мясцовае язычніцкае боства, раўназначнае Ярылу.

Канчаткова пытанне пра гістарычнасць Тура не вырашана. Магчыма, гэта прозвішча мясцовага князя, бо ў славянскіх мовах пашыраны тапонім з коранем «тур», а горад несумненна мае назву, звязаную з імем асобы.

Зноскі
------

1. ↑  *Лысенка, П.* Тур // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мінск, 2001. — С. 539.

Літаратура
----------

* *Прохоров А.* Князь Тур: история легенды. Сакрализация княжеской власти у славян Архівавана 21 сакавіка 2017. — Минск: БГУ, 2005.
* *Прохоров А. А.* О туровских преданиях Архівавана 16 верасня 2021. // Працы гістарычнага факультэта : навук. зб. Вып. 1 / рэдкал. : У. К. Коршук (адк. рэд.) [і інш.]. — Мінск : БДУ, 2006. — С. 85-100.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік***звестак няма*** | **Князь тураўскі**згадваецца каля 980 | Пераемнік**Святаполк Уладзіміравіч** |
Герб «Касцеша»
**Касце́ша** (польск.: Kościesza) — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з пачатку XIV ст. у Вялікім Княстве Літоўскім з XV ст. Гербам карысталіся каля 200 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Барэйкі, Верашчакі, Жабы, Галашэўскія, Дарагастайскія, Дольскія, Капытоўскія, Сланчэўскія, Статкевічы, Хадкевічы, Шымковічы.

Легенда
-------

Назву сваю герб атрымаў ад віцязя Касцешы, які ў 1072 г. храбра абараняўся супраць ворагаў у прысутнасці караля Баляслава Смелага. Калі скончылася бітва і польскае войска стала зносіць здабычу, тады прыступіў і Касцеша. Трымаючы паміж ног дзіду, ён адкрыў галаву і, паказваючы на ёй глыбокія раны і пераломлены меч, сказаў: «У гэтым і ёсць уся мая здабыча». У памяць пра такі подзвіг дадзена Касцешы ў герб апісаная фігура, якая прынята шматлікімі шляхетнымі родам.

Апісанне
--------

На чырвоным полі выява сярэбранай стралы, накіраванай угору і перакрыжаванай пасярэдзіне, з раздвоеным канцом; клейнод — над прылбіцай з шляхецкай каронай 3 страусавыя пёры. існуе шмат варыянтаў герба: страла з 2 перакрыжаваннямі або наогул без іх, з 6-прамянёвымі зоркамі па баках, з рукой з мячом у клейнодзе і інш.

Гербам карысталіся
------------------

Гербам карысталіся наступныя фаміліі:
Александровіч, Альшэўскі, Барткевіч, Берасневіч, Блусь, Бужынскі, Вальчэўскі, Ваўковіч, Ваўчковіч, Верашчака, Верталь, Война-Аранскі, Воўк, Вронскі, Галяўскі, Грыгаровіч, Далінскі, Дарагастайскі, Дольскі, Залескі, Заможыцкі, Казакевіч, Калакоўскі, Клімовіч, Крымоўскі, Кулакоўскі, Кульчыцкі, Лазаровіч, Лазарэвіч, Мілашэўскі, Мілашэвіч, Міхалкевіч, Муравіцкі, Наксяновіч, Норвід, Паеўскі, Песляк, Пржавальскі/Перавальскі, Пукшта, Пшасланскі/Перасланскі, Рудзейскі, Сабаткоўскі, Скленскі, Статкевіч, Статкоўскі, Стацкевіч, Таргонскі, Унароўскі, Хадкевіч, Цемналонскі, Шкленік, Шымборскі, Шымкевіч, Яворскі, Ярмола, Яшчыкоўскі.

Зноскі
------

1. ↑  *Лакиер А.Б.* § 91, № 121 // Русская геральдика. — 1855.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Касцеша (герб)
* Касцеша (герб) на сайце Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»
* БЕЛАРУСКIЯ ПРЫВАТНЫЯ ГЕРБЫ(недаступная спасылка) // Звязда
**Святая вада Дзехцяроўская** — крыніца, якая знаходзіцца каля вёскі Дзегцяры Мёрскага раёна, за 7,5 км на поўнач ад Новага Пагоста і за 11 км на паўднёвы захад ад Мёраў у паніжэнні сярод марэнных пагоркаў.

Апісанне
--------

«Святая вада Дзехцяроўская» аб’яўлена гідралагічным помнікам прыроды мясцовага значэння Рашэннем Мёрскага раённага выканаўчага камітэта № 803 ад 23.09.2011 г. Землекарыстальнікам з’яўляецца Новапагосцкае лясніцтва ДЛГУ «Дзісненскі лясгас». Агульная плошча гідралагічнага помніка прыроды мясцовага значэння «Святая вада Дзехцяроўская» складае 1,5 га (15 000 м²). Межы ахоўнай зоны не пазначаныя.

Крыніца знаходзіцца на вышыні 149,2 м над узроўнем мора; прымеркавана да ўскрайкаў марэннага масіва і балота, на якім праведзена меліярацыя і пракладзены шэраг каналаў. Над крыніцай усталяваны зруб з падстрэшкам. Лясная паляна абсталявана альтанкай, вогнішчам. Праз крынічны ручай пракладзеныя масткі. Вада крыніцы з’яўляецца гідракарбанатнай кальцыева-магніевай з павышаным утрыманнем сульфатаў. Павялічанае ўтрыманне сульфатаў у вадзе тлумачыцца ўплывам асушанага балотнага масіва, які знаходзіцца побач.

Лічыцца, што вада дапамагае ад многіх хваробаў, у тым ліку вачэй. У крыніцу звычайна кідаюць манеты. Раней адбываліся фэсты (на Яна).

Зноскі
------

1. 1 2  Инспекция природных ресурсов и охраны окружающей среды МИОРСКИЙ РАЙОННЫЙ ИСПОЛНИТЕЛЬНЫЙ КОМИТЕТ (руск.)
2. 1 2  Святая вода Дехтяревская Архівавана 21 жніўня 2019. Родники Беларуси (руск.)
3. ↑  Крынічка «Святая вада» // «Міёрскія навіны»
4. ↑  Ля дарогі Чапукі — Волкаўшчына — крыніца «Святая вада Дзехцяроўская» // «Міёрскія навіны»
5. ↑  КРЫНІЦА СВЯТАЯ ВАДА Архівавана 20 лютага 2020. // «Прыдзвінскі край»

Літаратура
----------

* Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Міёрскага раёна / рэдкал. Г. М. Маняк [і інш.]. — Мн. 1998. — 622 с.

Спасылкі
--------

* Родники Беларуси Архівавана 29 верасня 2019. (руск.)
* МІЁРСКІ РАЁННЫ ВЫКАНАЎЧЫ КАМІТЭТ Архівавана 29 верасня 2018.
**Серанія-дэ-ла-Ліндоса** — участак скалы даўжынёй 14,5 км у Калумбіі, які пакрыты дзесяткамі тысяч наскальных  (англ.) (бел. малюнкаў, зробленых фарбамі.

Адкрыццё
--------

Нягледзячы на тое, што некаторыя крыніцы памылкова меркавалі, што гэтае месца было адкрыта толькі нядаўна, калі яно прыцягнула ўвагу міжнароднай грамадскасці ў пачатку 2020-х гадоў, упершыню наскальны малюнак быў зафіксаваны ў XIX стагоддзі Агасціна Кадацы  (укр.) (бел. які складаў карту рэгіёну, выявы былі зафіксаваныя Рычардам Эвансам Шулц  (руск.) (бел. які наведаў гэты раён у 1943 годзе, а першыя фатаграфіі малюнкаў былі зроблены ў 1980-х гадах.

Датаванне
---------

Фрэскі не былі непасрэдна датаваныя. Некаторыя аўтары выказалі здагадку, што яны датуюцца прыблізна 12 600 гадамі таму, грунтуючыся на датаванні археалагічных помнікаў побач з выявамі, але гэта было пастаўлена пад сумнеў іншымі аўтарамі, якія мяркуюць, што добра захаваны стан карцін несумяшчальны з такім узростам. У якасці альтэрнатывы было выказана меркаванне, што творы мастацтва былі створаны карэннымі народамі за апошнія 500 гадоў пасля першапачатковага адкрыцця Амерыкі еўрапейцамі.

Роспісы
-------

Фрэскі былі распісаны чырвона-вохрыстай фарбай. Некаторыя аўтары спрэчна сцвярджалі, што мастацтва адлюстроўвае цяпер вымерлую паўднёваамерыканскую мегафаўну, такую як *Folivora*, *Gomphothere*, мясцовыя коннакапытныя (*Hippidion*) і *Macraucheniidae*, але гэтыя інтэрпрэтацыі аспрэчваюцца іншымі навукоўцамі, якія падтрымліваюць ацэнку меншага ўзросту і мяркуюць, што яны, верагодна, прадстаўляюць жывых жывёл, у тым ліку свойскіх відаў, завезеных пад час Калумбава абмену  (руск.) (бел. такіх як коні, каровы і сабакі.

Фота фрагмента скалы з выявамі розных жывёл і чалавечых фігур

Зноскі
------

1. 1 2 3  This Amazon Rock Art Is 12,600 Years Old And Depicts Extinct Creatures (англ.). *Discover Magazine*. Праверана 3 сакавіка 2024.
2. 1 2  Iriarte, José; Ziegler, Michael J.; Outram, Alan K.; Robinson, Mark; Roberts, Patrick; Aceituno, Francisco J.; Morcote-Ríos, Gaspar; Keesey, T. Michael (2022-04-25). "Ice Age megafauna rock art in the Colombian Amazon?". *Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences* [англійская]. **377** (1849). doi:10.1098/rstb.2020.0496. ISSN 0962-8436. PMC 8899627. PMID 35249392.
3. ↑  *ancientartarch*. Are these pictographs 12,000 years old? (англ.)  **(нявызн.)**?. *Ancient Art Archive* (8 сакавіка 2022). Праверана 3 сакавіка 2024.
4. 1 2  *Hunt*. Controversial rock art may depict extinct giants of the ice age (англ.). *CNN* (7 сакавіка 2022). Праверана 3 сакавіка 2024.
5. 1 2  Ferreira, Becky (2022-03-07). "Does This Amazon Rock Art Depict Extinct Ice Age Mammals?". *The New York Times* [амерыканская англійская]. ISSN 0362-4331. Праверана 2024-03-03.
6. ↑  Kelleher, Suzanne Rowan (December 3, 2020). "Photos: 'Sistine Chapel Of The Ancients' Cliff Drawings Revealed In Colombia". *Forbes*. Праверана January 11, 2021.
Узор візы КНР
**Ві́за** — дазвольны дакумент, які дае права чалавеку на перасячэнне дзяржаўных межаў у пунктах пропуску. Віза — дазвол замежніка на ўезд на тэрыторыю іншай дзяржавы. Аднак існуюць таксама «выязныя» візы, якія даюць права на выезд з краіны.

Візы канкрэтнай краіны выдае як правіла консульства ці пасольства краіны ў іншай краіне. Часам гэтым пытаннем могуць таксама займацца акрэдытаваныя візавыя цэнтры.

Міграцыйны кантроль, як правіла, паміж краінамі, якія заключылі паміж сабой пагадненне аб бязвізавым рэжыме, не адмяняецца. Кантроль адсутнічае толькі паміж краінамі, якія знаходзяцца ў візавых саюзах (напрыклад, Беларусь і Расія або краіны Шэнгенскай зоны). Іміграцыйны кантроль у многіх краінах можа забараніць ўезд ўладальніку сапраўднай візы ў выпадку парушэння ім умоў атрымання візы, парушэння заканадаўства краіны, у якую ён заязджае, або ў выпадку, калі ёсць сумневы ў мэтах яго паездкі.

Літаратура
----------

* *Г. А. Маслыка.* Віза // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1997. — Т. 4. — С. 145. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4188433-4 · LCCN: sh87000436 · NDL: 00959024 · NKC: ph323764 |
**Каралеўскі тракт**, ***Ягелонскі шлях*** (лац.: Via Jagiellonica) — старадаўні гасцінец у Вялікім Княстве Літоўскім і Польскім каралеўстве, што злучаў абедзве сталіцы — Вільню і Кракаў.

У нашыя часы каралеўскі тракт адноўлены турыстычнай арганізацыяй «Ягелонскі шлях» у якасці міжнароднага турыстычнага шляху «Via Jagiellonica». З нагоды 580-й гадавіны Гарадзенскай уніі запланавана падарожжа па гэтым шляху, які праходзіць па наступных маршрутах:

* заходні (Кракаў—Вісліца—Люблін—Беласток—Гродна—Вільня)
* усходні (Кракаў—Сандомеж—Люблін—Брэст—Вільня)

Глядзіце таксама
----------------

* Вія Рэгія

Зноскі
------

1. ↑  Удзельнікі незвычайнага падарожжа пройдуць «ягелонскім шляхам» праз Беларусь // *Туризм и отдых*. — 28 мая 2012.
2. ↑  «Via Jagiellonica». Cracovia — Lublinum — Vilna **(нявызн.)** (pdf).  Via Jagiellonica. Праверана 28 мая 2012.(недаступная спасылка)

Спасылкі
--------

* Via Jagiellonica (польск.)
**ААТ «ВІСТАН»** — прадпрыемства па вытворчасці круглашліфавальных, цэнтравых і бесцэнтравых станкоў, зубаапрацоўчых, апрацоўчых цэнтраў з ЛПК, такарных, спецыяльных, міні, дрэваапрацоўчых станкоў. Знаходзіцца ў горадзе Віцебск.

Дырэктары
---------

* Уладзімір Паўлавіч Туравінаў (1999-2006)
* Валерый Іванавіч Коршак (2006-2019)
* Дзмітрый Уладзіміравіч Навацкі (2020-2021)
* Васіль Міхайлавіч Каліненка (з 2021)

Гісторыя
--------

Армейскія майстэрні былі арганізаваны ў канцы 1914 года. У красавіку 1918 года майстэрні былі пераўтвораны ў завод сельскагаспадарчых машын, які ў хуткім часе стаў адным з асноўных пастаўшчыкоў абсталявання для сельскай гаспадаркі Беларусі.

У 1931 годзе быў перададзены ў падчыненне Народнага камісарыята станкабудаўнічай прамысловасці СССР. Першыя станкі былі сабраны ў пачатку 1932 года. Гэта былі паліравальныя станкі мадэлі 385А.

У гады Вялікай Айчыннай вайны завод быў эвакуіраваны ў г. Арэнбург, дзе восенню 1941 года выпускаў боепрыпасы для фронту. У 1944 годзе адразу ж пасля вызвалення горада пачалося аднаўленне завода і яго спецыялізацыя па выпуску бясцэнтравашліфавальных, плоскашліфавальных, заточных і шараапрацоўчых станкоў. У маі 1945 года даў першую прадукцыю ліцейны цэх. У 1948 годзе завод перайшоў на выпуск больш складанай прадукцыі. У 1960 годзе рашэннем урада была вызначана агульная рэканструкцыя завода і яго спецыялізацыя. Было прынята рашэнне пра выпуск бясцэнтравашліфавальных станкоў універсальных і спецыяльных.

22 лістапада 2002 года Загадам Міністэрства прамысловасці РБ адбылася рэарганізацыя «Віцебскага станкабудаўнічага завода „ВІСТАН" імя С. Кірава» шляхам далучэння да яго «Віцебскага завода імя Камінтэрна». Новая структура носіць назву "Віцебскі станкабудаўнічы завод «ВІСТАН».

Знаходзіцца пад санкцыямі Украіны з мая 2023 года.

Зноскі
------

1. ↑  *Олена Рощіна*. Зеленський ввів у дію нові санкції, російську частку "Запоріжсталі" конфіскують (укр.). *Українська правда* (12 мая 2023).

Літаратура
----------

* Віцебскі станкабудаўнічы завод «Вістан» // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. 2003. — Кн. 2. — С. 459.