recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Пётр Пятровіч Карабач** (1972, Гродзенская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

Біяграфія
---------

У 1995 годзе скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны. Працоўную дзейнасць пачынаў на пасадзе галоўнага заатэхніка калгаса «Першага мая» Сенненскага раёна. У 2000—2003 гадах працаваў у падраздзяленні ваенізаванай аховы Першамайскага РАУС г. Віцебск аб'яднання «Ахова пры МУС Рэспублікі Беларусь». У чэрвені—жніўні 2005 года — намеснік дырэктара па вытворчасці камунальнага унітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Сялюты». З 2006 па сакавік 2010 года працаваў намеснікам дырэктара па жывёлагадоўлі, галоўным заатэхнікам сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Альгоўскае». У сакавіку 2010 года быў прызначаны дырэктарам ААТ «Адраджэнне» Віцебскага раёна.

29 чэрвеня 2015 года, на паседжанні раённага Савета дэпутатаў, аднагалосна быў абраны на пасаду старшыні Гарадоцкага раённага выканаўчага камітэта..

Зноскі
------

1. 1 2  *Наусова, Анна*. Район возглавил Пётр Коробач **(нявызн.)**(недаступная спасылка). *Гарадоцкі веснік* (2 ліпеня 2015). Архівавана з першакрыніцы 26 студзеня 2022. Праверана 26 студзеня 2022.
2. 1 2  Дроздова, Н. Земли — трудные, а люди — хорошие / Наталья Дроздова // Віцьбічы. — 2015. — № 74 (3691). — 2 июля. — С.
Царскія вароты. Дрэва, рэзьба, паліхрамія. 1640-я. Рэстаўратар — Пётр Журбей. Фота з выстаўкі «Дзесяць стагоддзяў мастацтва Беларусі».
**Пётр Рыгоравіч Журбей** (нар. 15 лютага 1945, в. Вялікая Чарнігаўка, Жытомірская вобласць, УССР — 9 сакавіка 2013, Мінск) — беларускі мастак-рэстаўратар вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі.

Біяграфія
---------

Пачынаючы з 1966 года жыў у Мінску. З 1970 года працаваў разьбяром па дрэве ў Спецыяльных навукова-рэстаўрацыйных вытворчых майстэрняў Міністэрства культуры БССР, адначасова навучаючыся ў Маскве ў Універсітэце культуры імя Н. К. Крупскай. Да 1999 года працаваў у майстэрнях «Белрэстаўрацыя», а потым 13 гадоў — у Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі. Ім была адрэстаўравана значная колькасць унікальных экспанатаў з калекцыі музея.

Стаяў ля вытокаў станаўлення беларускай школы рэстаўрацыі тэмпернага жывапісу і паліхромнай скульптуры ў Беларусі. Вялікі ўклад ён унёс у рэстаўрацыю алтароў касцёла Успення Найсвяцейшай Панны Марыі ў Пінску і абразоў Кафедральнага сабора Сашэсця Святога духа ў Мінску. У 1992 годзе менавіта ён выканаў рэстаўрацыю Мінскай цудатворнай іконы Маці Божай XVI стагоддзя. Таксама аднавіў іконы «Спас Уседзяржыцель» і «Пакланенне мудрацоў» XVI стагоддзя, царскія вароты пачатку XVII стагоддзя.

Па лініі ЮНЕСКА ён навучаў спецыялістаў па рэстаўрацыі паліхромнай скульптуры ў Нікарагуа, быў куратарам ў Польскім інстытуце кансервацыі помнікаў.

Вольным часам займаўся жывапісам, упадабаныя жанры — пейзаж і нацюрморт. У 2014 годзе ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі адбылася персанальная выстаўка П. Журбея, прысвечаная гадавіне яго смерці. Творы былі прадастаўлены сям’ёй мастака.

Зноскі
------

1. ↑  Рэстаўратар Пётр Рыгоравіч Журбей (15.02.1945-09.03.2013) Архівавана 18 красавіка 2019.

Спасылкі
--------

* Пайшоў з жыцця старэйшы мастак-рэстаўратар Архівавана 18 красавіка 2019.
**Аранія** (афр.: Orania [ʊəˈrɑːnia]) — горад у Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы на Аранжавай рацэ ў Паўночна-Капскай правінцыі, амаль цалкам населены афрыканерамі.
Пасяленне было адмыслова створана з мэтай захавання афрыканерскай культуры і мовы і стварэння эканамічнай сістэмы на прынцыпах самазабеспячэння і захавання навакольнага асяроддзя.

Гісторыя
--------

Ідэя заснавання чыста афрыканерскага пасялення бярэ свой пачатак у палітыцы апартэіда ў 1960-70-ых, калі ў Паўднёвай Афрыцы пачалі з’яўляцца прапановы рэформ аб ператварэнні шматрасавай краіны з дыскрымінацыйным заканадаўствам ў садружнасць монаэтнічных дзяржаў (часткова гэты планы ажыццявіліся праз утварэнне намінальна незалежных або аўтаномных бантустанаў). Афрыканеры-крытыкі палітыкі апартэіда, якія верылі, што пераход да кіравання чорнай большасці непазбежны, але не жадалі змяшэння сваёй культуры з культурамі чарнаскурых народаў краіны і выцяснення яе культурай англамоўных паўднёваафрыканцаў, прапанавалі адмовіцца ад улады над усёй тэрыторыяй ПАР і стварыць на яе частцы незалежную афрыканерскую дзяржаву — Фолькстат у заходняй частцы краіны. Прыхільнікі гэтай ідэі меркавалі, што утварэнне дзяржавы ў слабаразвітым рэгіёне без істотных запасаў прыродных рэсурсаў дазволіць пазбегнуць канфлікту з новымі паўднёваафрыканскімі ўладамі, а склад працоўнай сілы з афрыканераў, у тым ліку і для нізкааплатных работ, якія ў ПАР у асноўным належалі чарнаскураму насельніцтву, выключыць неабходнасць вырашаць расавае пытанне.

Візіт Мандэлы ў Аранію (1995)
У 1990 акадэмік Карэл Бошаф і 40 афрыканерскіх сем’яў выкупілі ў Міністэрства водных рэсурсаў закінуты рабочы пасёлак за 1,5 мільёна рандаў, створаны ў 1963 пры будаўніцтве ГЭС Вандэрклоф. Урад прэзідэнта ле Клерка адмоўна аднёсся да ідэі стварэння паселішча, але, палічыўшы праект бесперспектыўным, вырашыў не прадпрымаць ніякіх дзеянняў у дачыненні да яго. Пасля дэмантажу сістэмы апартэіду горад наведаў ў 1995 першы чорнаскуры лідар ПАР Нельсан Мандэла, а ў 2010 туды нанёс візіт прэзідэнт Джэйкаб Зума. Горад неаднаразова прыцягваў увагу як мясцовых, так і замежных журналістаў.

Насельніцтва
------------

Апошні мясцовы перапіс, праведзены ў 2020, вызначыў насельніцтва горада ў 2,066 чалавек. Мужчыны складаюць 60 %, трэць усіх жыхароў — дзеці. У нацыянальным плане 97 % — афрыканеры; 95 % размаўляюць на афрыкаанс, 2 % — па-англійску, астатнія карыстаюцца абодвума мовамі.

Зноскі
------

1. ↑  Orania Sensus 2019 (September 2020)  (афрыкаанс)
Альґіз
**Альгіз** (англ. **Algiz**) — пятнаццатая  руна германскага Старэйшага (першага) футарка. адпаведнасць англійскай**Z/X/-R**.
Назва руны азначае «лось». Найстаражытнейшае значэнне — «абарона», таму што лось лічыўся магутным абярэгам. Руна, як лічылася, можа ствараць энергетычныя каналы вакол сябе.

Прамое значэнне: абарона, шчыт. Абароненая схованка, магчымасць абараняць сябе ці іншых. Адлюстраванне зла, апякун, засцярогі. Сувязь з багамі, усход новага дня, вышэй мэты. Праўдзівасць уласных інстынктаў. Дасягненне поспеху або яго замацавання, выйгранага або набытага.

Супрацьлеглае яму значэнне : прыхаваная пагроза, выкарыстанне вышэйшымі сіламі, страта чароўнага сувязі. Табу, забарона, папярэджанне.

Спасылкі
--------

* Руны старэйшага футарка — анлайнавы даведнік
* Першы Футарк

| ✯ Руны |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  — Феху |  — Уруз |  — Турысаз |  — Ансуз |  — Райда |  — Кеназ |  — Геба |  — Вунья |
|  — Хагалаз |  — Наўтыз |  — Іса |  — Ера |  — Эйваз |  — Перт |  — Альгіз |  — Совіла |
|  — Тэйваз |  — Беркана |  — Эваз |  — Маназ |  — Лагуз |  — Інгуз |  — Дагаз |  — Одал |

 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Кафуэ.

**Кафу́э** — горад у паўднёвай частцы Замбіі, у правінцыі Лусака, за 40 км у напрамку на поўдзень ад горада Лусака.

Горад знаходзіцца каля ракі Кафу́э на вышыні 985 м. Ацэначная колькасць насельніцтва насельніцтва ў 1975 годзе складала 40 000 чалавек. Горад з'яўляецца транспартным вузлом на перакрыжаванні чыгункі Лівінгстан—Ндола і Вялікай паўночнай аўтадарогі.

Эканоміка
---------

У горадзе дзейнічаюць прадпрыемствы тэкстыльнай і харчовай прамысловасці, вытворчасць азотных угнаенняў, банкі інш. 
За 8 км у напрамку на поўдзень ад горада знаходзіцца ГЭС Кафура.

Літаратура
----------

* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 637. — 672 с. с илл. (руск.)

Спасылкі
--------

* Kafue Town - Just 44 Kilometres From Lusaka! // Zambia Advisor.com Архівавана 30 красавіка 2017. (англ.)
* Kafue // Encyclopædia Britannica (англ.)

1. 1 2 3  Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 637. — 672 с. с илл. (руск.)
**Dioscoreaceae** — сямейства аднадольных раслін, якое змяшчае каля 750 відаў.

Апісанне
--------

Гэтыя віды раслін растуць як шматгадовыя травяністыя расліны ці драўняныя ліяны, радзей кусты; у асноўным двухдомныя, але ёсць і аднадомныя віды. Яны, як правіла, утвараюць карэнішчы або клубні ў якасці органаў захоўвання. Лісты, як правіла, размешчаны насупраць адзін аднаго і па спіралі. На многіх буйных лістах часта прысутнічаюць пазакветкавыя нектарнікі. Ліставыя пласцінкі простыя або складаныя. Кветкі знаходзяцца ў па-рознаму пабудаваных суквеццях. Большасць аднаполыя. Кветкі маюць шэсць пялёсткаў. Плады розныя, як правіла, капсулы, рэдка мясістыя ягады або крылаткі.

Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання
-------------------------------------

Віды, у асноўным, знаходзяцца ў цёплым сезонна сухім трапічным клімаце. Некалькі відаў роду *Dioscorea* таксама распаўсюджаны ва ўмераных і альпійскіх рэгіёнах. У Цэнтральнай Еўропе расце толькі адзін від, *Tamus communis*. Жыве ў цені лесу, адкрытай другаснай расліннасці, на ўзбярэжжах і ў скалістых засушлівых або горных раёнах.

Выкарыстанне чалавекам
----------------------

Сярод відаў ёсць харчовыя расліны і некаторыя віды лекавыя. Некаторыя расліны могуць служыць зыходным матэрыялам для вытворчасці паўсінтэтычных гармонаў.

Галерэя
-------

* Tacca integrifolia*Tacca integrifolia*
* Trichopus zeylanicus*Trichopus zeylanicus*
* ЯмсЯмс

Зноскі
------

1. ↑  Ужываецца таксама назва Пакрытанасенныя.
2. ↑  Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».

Спасылкі
--------

* An online resource for monocot plants
* Flora Vascular [Архівавана 5 сакавіка 2016 у Wayback Machine.]
* United States Department of Agriculture

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | APNI · EOL · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · Tropicos · WFO · Флора Кітая |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2776645719 |
**Арахлей** (руск.: Арахле́й, бур. Арахира нуур) — самае вялікае возера Івана-Арахлейскай сістэмы азёр на поўдні Віцімскага пласкагор’я ў Забайкальскім краі. Знаходзіцца за 40 км на захад ад горада Чыты. Адносіцца да басейна ракі Хілок (правы прыток Селенгі).

Апісанне
--------

Плошча воднай паверхні — 58,5 км², плошча вадазбору — 242 км² (па іншых дадзеных — 256 км²), аб’ём вады — 0,61 км³. Даўжыня — 10,7 км, шырыня — 7 км. Вышыня над узроўнем мора — 965 м.

Вада ў возеры прэсная, праточная. Мінералізацыя — 100—200 мг/дм³.

Возера Арахлей адрозніваецца ад іншых Івана-Арахлейскіх азёр значнымі глыбінямі — найбольшая глыбіня 19,5 м у паўночна-ўсходняй частцы вадаёма. У цэнтральнай частцы глыбіні дасягаюць больш за 16 м. Хуткае нарастанне глыбінь прасочваецца ў паўночнай частцы возера. У паўднёвай частцы дно спадзістае з паступовым павелічэннем глыбінь да цэнтра возера.

У прыбярэжнай частцы дно пясчана-галечнікавае, да глыбінь 3-5 метраў — пясчана-глеістае. Астатняя частка дна пакрыта глеем арганічнага паходжання.

У возера ўпадае дзве невялікія ракі — Домка і Гразнуха (Шаборта).
**Алофі** (фр.: Alofi) — востраў у групе астравоў Хорн. Плошча - 32 км². Сталага насельніцтва няма.

Востраў Алофі знаходзіцца ўсяго ў 1,6 км на паўднёвы ўсход ад вострава Футуна. Паверхня мае часткова каралавае, часткова вулканічнае паходжанне. Мяркуецца, што ў старажытнасці Алофі быў атолам, паднятым над акіянам падчас вывяржэння вулкана. Даўжыня берагавой лініі - 25,4 км. Найвышэйшы пункт - гара Калафау (417 м). 

Жыхары Футуны выкарыстоўваюць зямлю на паўночных схілах Калафау для сельскай гаспадаркі. Вырошчваюць трапічныя культуры для ўнутранага забеспячэння і продажу ў Мата-Уту. Агароды наведваюць сезонна. Астатняя частка вострава занята трапічнымі лясамі і горнымі лугамі. Маецца некалькі эндэмічных відаў раслін і птушак.

Спасылкі
--------

* Islands of Wallis and Futuna (France) Архівавана 1 мая 2013.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 15238580m · GND: 4290878-4 · VIAF: 244212220 |
**Алмада** — горад у Партугаліі, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта ў акрузе Сетубал. Колькасць насельніцтва — 101,5 тыс. жыхароў (горад), 165,4 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад уваходзіць у Лісабонскі рэгіён, у субрэгіён Паўвостраў Сетубал. Уваходзіць у агламерацыю Вялікі Лісабон. Паводле старога адміністрацыйнага падзелу ўваходзіў у правінцыю Эштрэмадура. Размешчаны на паўднёвым беразе эстуарыя ракі Тэжу, насупраць горада Лісабон, за 10 км ад упадзення ракі ў Атлантычны акіян. Злучаны з Лісабонам вялікім мостам і паромнай пераправай.

Памятныя мясціны
----------------

* Крышту Рэй

1. ↑   — National Institute of Statistics. Праверана 19 верасня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1412194'></a>
2. ↑   Праверана 19 верасня 2018.
3. ↑   — National Institute of Statistics. Праверана 19 верасня 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1412194'></a>
**Альжбета Радзівіл** (у дзявоцтве Шыдлавецкая, польск.: Elżbieta Szydłowiecka; 1533, Шыдловец, Польшча — 20 чэрвеня 1562, Вільня, Вялікае Княства Літоўскае) — прадстаўніца арыстакратыі Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага, пабожная кальвіністка.

Біяграфія
---------

Паходзіла са шляхецкага роду Шыдлавецкіх герба «Адрованж», дачка Крыштафа, канцлера вялікага кароннага, і Сафіі з Таргавіска. Мела братоў Мікалая, Людвіка і Жыгімонта, а таксама сясцёр Сафію, Крысціну і Марыю. Вызнавала кальвінізм.

Згодна з дамовай паміж сваякамі, складзенай у 1536 годзе, атрымала дзве траціны родавага маёнтку Шыдловец, рэшта адыйшла да сястры Крысціны. У 1547 годзе, каб пазбегнуць падзелу маёнтку і яго пераходу ў чужыя рукі, выкупіла частку сястры.

12 лютага 1548 года у Сандаміры выйшла замуж за Мікалая Радзівіла Чорнага, на вяселлі прысутнічаў будучы кароль Жыгімонт II Аўгуст. Пасля шлюбу маёнтак Шыдловец у якасці шлюбнага пасагу адыйшоў да Радзівілаў. У шлюбе мела сыноў Альбрэхта, Мікалая Крыштафа, Станіслава і Юрыя, а таксама дачок Ганну Магдалену, Крыстыну, Соф'ю Агнешку і Альжбету.

Продкі
------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | Якуб Шыдлавецкі  (польск.) (бел. |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | Станіслаў Шыдлавецкі  (польск.) (бел. |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | Невядомага імя з Ястржэмбскіх |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|   | Крыштаф Шыдлавецкі |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|   | Ганна з Лебедзяў |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|   | **Альжбета з Шыдлавецкіх** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|   | Сафія з Таргавіска |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Генеалогія Шыдлавецкіх Архівавана 5 сакавіка 2016.


| ?Альжбета Шыдлавецкая — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Станіслаў Шыдлавецкі[d] |  | Якуб Шыдлавецкі[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | Крыштаф Шыдлавецкі |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Альжбета Шыдлавецкая |  |  |  |  | Соф’я з Газдікава[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  | Соф’я Таргавіцкая[d] |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Вернэ.

**Арас Вернэ** (фр. Emile Jean Horace Vernet; 30 чэрвеня 1789, Парыж — 17 студзеня 1863, Парыж) — французскі мастак і дыпламат. Прадстаўнік вядомай мастацкай дынастыі, сын мастака Карла Вернэ і ўнук мастака Клода Вернэ.

Біяграфія
---------

Арас Вернэ нарадзіўся 30 чэрвеня 1789 года ў горадзе Парыжы; сын мастака Карла Вернэ, вучыўся ў бацькі. Зрабіў бліскучую кар’еру мастака і дыпламата, уваходзіў у палітычную эліту краіны як пры Банапарце, так і падчас Рэстаўрацыі. Быў дырэктарам Французскай акадэміі ў Рыме (1829—1835). Пабываў разам з французскім войскам у Алжыры (1833), у 1836 і 1842—1843 прыязджаў з дыпламатычнымі даручэннямі ў Расію, дзе напісаў некалькі карцін па заказах двара.

Вернэ атрымаў шырокую вядомасць як аўтар патэтычных батальных палотнаў (у тым ліку вялізных кампазіцый — Узяцце Танжэра, карціны бітваў: пры Фрыдландзе, Ене, Ваграме і Фантэнуа і інш. — створаных у 1830-я і 1850-я гады па замове Луі Філіпа і Напалеона III і якія захоўваюцца ў Версалі).

Яго паўночнаафрыканскія матывы аказалі вялікі ўплыў на развіццё арыенталізму.

Зноскі
------

1. 1 2  Horace Vernet<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. ↑  Emile Jean Horace Vernet — ministère de la Culture.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
3. ↑  Horace Vernet // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
4. ↑  artist list of the National Museum of Sweden — 2016. Праверана 27 лютага 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16323066'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22681075'></a>
**Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага** — першая ў Казахстане музычная навучальная ўстанова.

Першым дырэктарам быў Сагыр Камалаў  (руск.) (бел. а яго намеснікам — будучы акадэмік, казахскі кампазітар Ахмет Жубанаў.

Гісторыя
--------

Алма-Ацінскае музычнае вучылішча імя П. І. Чайкоўскага адкрылася ў 1931 годзе.

23 красавіка 1932 года выйшла пастанова «Аб перабудове літаратурна-мастацкіх арганізацый», і ў верасні 1932 года быў адкрыты музычна-драматычны тэхнікум. Першы дырэктар тэхнікума — савецкі, казахскі пісьменнік, драматург Сагыр Аймагамбетавіч Камалаў  (руск.) (бел..

У год адкрыцця было прынята 30 вучняў. У 1933—1934 навучальным годзе студэнцкі кантынгент складаў ужо 130 чалавек, у іх ліку было 25 студэнтаў тэатральнага аддзялення. Урад Рэспублікі вырашыў адклікаць аспіранта Ленінградскай акадэміі мастацтвазнаўства Ахмета Куанавіча Жубанава і прызначыць яго намеснікам дырэктара. Неўзабаве па ініцыятыве А. Жубанава была створана эксперыментальная музычная майстэрня па ўдасканаленні народных інструментаў, адкрыты навукова-даследчы кабінет па запісе і вывучэнні народнай музыкі, арганізаваны студэнцкі ансамбль казахскіх народных інструментаў, які на Першым Усеказахстанскім злёце народных талентаў у 1934 годзе прадэманстраваў сваё майстэрства. Пастановай Прэзідыума КазЦВК было прынятае рашэнне аб стварэнні на аснове студэнцкага ансамбля аркестра казахскіх нацыянальных інструментаў (цяпер — Казахскі Дзяржаўны акадэмічны аркестр народных інструментаў імя Курмангазы  (руск.) (бел.), дырыжорам і мастацкім кіраўніком якога быў прызначаны Ахмет Жубанаў.

У 1940 годзе ў гонар 100-гадовага юбілею П. І. Чайкоўскага вучылішчу было прысвоена імя кампазітара.

11 снежня 1995 года Загадам № 312 Міністэрства адукацыі Рэспублікі Казахстан музычнае вучылішча імя П. Чайкоўскага было пераўтворана ў музычны каледж.

У адпаведнасці з пастановай Урада Рэспублікі Казахстан ад 27 жніўня 1999 года №1264 «Аб рэарганізацыі ўстаноў Міністэрства аховы здароўя, адукацыі і спорту Рэспублікі Казахстан» музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага становіцца Рэспубліканскім дзяржаўным казённым прадпрыемствам «Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага».

У 2017 годзе Алмацінскі музычны каледж імя П. І. Чайкоўскага першым сярод адукацыйных устаноў у сферы мастацтва паспяхова прайшоў працэс Міжнароднай акрэдытацыі.

Зноскі
------

1. ↑  История – Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского (англ.). Архівавана з першакрыніцы 19 верасня 2020. Праверана 7 чэрвеня 2020.

Літаратура
----------

* Алма-Ата: Энциклопедия (руск.) / Главный редактор М. К. Козыбаев. — Алма-Ата: Главная редакция Казахской советской энциклопедии, 1983. — 607 с. — 60 000 экз.
* Алма-Ата — столица Казахской ССР (руск.). — Алма-Ата: Казгосиздат, 1960. — С. 301. — 307 с. — (40 лет КазССР. 1920-1960). — 9 000 экз.
* *Мендалиев А. Е.* История становления и развития специализации «Оркестровое дирижирование» в системе музыкального образования Республики Казахстан(руск.) // *Интернаука* : электрон. научн. журн. — М.: 2019. — № 25(107). — С. 8—11. — ISSN 2542-0348. Архівавана з першакрыніцы 5 лютага 2021.
Яйка *Pluvialis fulva* — Тулузскі музеум  (руск.) (бел.
**Pluvialis fulva** — птушка сямейства сяўцовых.

Знешні выгляд
-------------

Трохі цямней і драбней залацістага сяўца. Падпахавыя ямкі і спод крыла дымчата-шэрыя (у залацістага сяўца белыя, у тулеса чорныя). Белая паласа, якая аддзяляе чорны ніз ад пярэстага верху, на баках прыкрытая крылом і не бачная. Паводзіны, як у залацістага сяўца. Крык падобны на крык залацістага сяўца, але больш двухсложны: «цюр-ліі, цюр-ліі», радзей «цюіі».

Распаўсюджанне
--------------

Характэрны насельнік сухіх варыянтаў тыповых тундраў: качкарных, дрыядава-мохавых, мохава-лішайнікавых, якія шырока распаўсюджаныя на шматлікіх узвышшах Таймыра. Падобна на тое, што ў падзоне хмызняковых тундраў яна канкуруе з залацістым сяўцом, і там, дзе ёсць апошні, гэты від або рэдкі, ці ўвогуле не гняздуецца і ў гэтай падзоне, і ў лесатундры. На гэта паказваюць даныя А. В. Крэчмара  (ВД) (бел. (1966), Я. С. Раўкіна і І. І. Глейха (1981) і І. І. Чупіна (1987). Пранікае ў падзону арктычных тундраў, але пазбягае іх прыморскага варыянту. Паўднёвая мяжа гнездавога арэала высветлена недастаткова. Ясна, што ён цалкам ахоплівае падзону тыповых тундраў, у шэрагу выпадкаў шырока ўрываючыся ў падзону хмызняковых тундраў (больш на ўсходзе, чым на Захадзе), а пры падыходных ландшафтных умовах ахоплівае і некаторыя ўчасткі лесатундры. Характэрны біятоп — больш сухія, павышаныя ўчасткі тундраў — бугоркавых, качкарных лішайнікавых, дрыядава-мохавых, у асноўным па схілах увалаў (Рагачова, 1988).

Харчаванне
----------

Харчуюцца галоўным чынам насякомыми і іх лічынкамі. Увесну і ўвосень сяўцы, мабыць, ядуць таксама ягады брусніц і багноўкі.

Размнажэнне
-----------

Гняздо меншае за гняздо залацістага сяўца, але больш старанна выслана сухой травой і лісточкамі ёрніку. Кладка — 4 стракатых яйкі з жаўтлявым фонам і цёмным крапам, які зліваецца. Заўважыць іх вельмі цяжка. Абедзве птушкі актыўна адводзяць ад гнязда чалавека, з лютасцю пераследуюць даўгахвостых паморнікаў. Маладыя пачынаюць з’яўляцца з другой дэкады ліпеня, а да канца другой дэкады жніўня птушаняты ўжо роўныя па памерах дарослым. Адразу ж пачынаецца адлёт.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Colin Harrison und Alan Greensmith: Vögel. Dorling Kindersley Limited, London 1993, ISBN 3-473-46076-1
* David Burnie: Tiere die grosse Bild-Enzyklopädie. Dorling Kindersley Verlag GmbH, München 2001, ISBN 3-8310-0202-9

Спасылкі
--------

* Pluvialis fulva (Gmelin, 1789) — Азиатская бурокрылая ржанка Архівавана 25 лістапада 2020.  (руск.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Таксанамія | Avibase · eBird · Fossilworks · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · Neotropical Birds · SeaLifeBase · WoRMS |
**Арапе́ш** (саманазва: *Arapesh*, літаральна "чалавек") — група малых папуаскіх народаў, што насяляюць паўночны ўсход Новай Гвінеі. Агульная колькасць (2015 г.) - 31 600 чал.

Рассяленне
----------

Арапеш жывуць уздоўж ракі Сепік і марскога ўзбярэжжа на тэрыторыі дзяржавы Папуа — Новая Гвінея. Вылучаюцца тры асноўныя моўныя групы — *абу*, *урыта* і горныя арапеш (*каву*). Найбольшай па колькасцю групай з'яўляюцца горныя арапеш.

Гісторыя
--------

Сталыя кантакты арапеш з вонкавым светам пачаліся толькі ў XIX ст. прычым яны тычыліся пераважна насельнікаў прыморскіх раёнаў. У 1885 г. землі, населеныя арапеш, увайшлі ў склад германскіх каланіяльных валоданняў, у 1921 г. — пад кіраванне Аўстраліі. З пачатку XX ст. тут актыўна працавалі хрысціянскія місіянеры. 

Арапеш сталі шырока вядомы дзякуючы атраполагам Маргарэт Мід і Рэа Фортуну, якія ў 1932 г. праводзілі сярод іх даследаванні. Хаця большасць апісанняў двух даследчыкаў супадалі, яны прыйшлі да розных высноў. Так, Маргарэт Мід апісвала горных арапеш як надзвычай мірных людзей, але Рэа Фортун апублікаваў працу, прысвечаную ваеннай справе гэтага народа. 

Падчас II Сусветнай вайны з-за баёў паміж японцамі і аўстралійцамі многія арапеш былі вымушаны пакінуць свае вёскі. У пасляваенныя дзесяцігоддзі назіралася сталая міграцыя жыхароў горных раёнаў на прыбярэжныя землі. Гэта прывяло да значных змен традыцыйнай культуры.

У 1975 г. тэрыторыі, населеныя арапеш, увайшлі ў склад незалежнай дзяржавы Папуа — Новая Гвінея.

Зноскі
------

1. ↑  Arapesh, Abu' in Papua New Guinea
2. ↑  Bumbita Arapesh, Urita in Papua New Guinea
3. ↑  Mountain Arapesh, Kavu in Papua New Guinea
4. ↑  Margaret Mead: Human Nature and the Power of Culture
5. ↑  Ira Bashkow and Lise M. Dobrin, The Historical Study of Ethnographic Fieldwork: Margaret Mead and Reo Fortune among the Mountain Arapesh // HISTORY OF ANTHROPOLOGY NEWSLETTER. Volume 34:1, June 2007. Архівавана 4 сакавіка 2016. P. 9 - 16
6. ↑  Mountain Arapesh - History and Cultural Retenons
**Кластэ́рыум** (*Closterium*) — род аднаклетачных водарасцей сямейства кластэрыевых.

Вядомы дзясяткі, паводле некаторых звестак сотні, прэснаводных відаў. Трапляюцца ў розных вадаёмах — ад эўтрофных да дыстрофных і забруджаных, на сырых скалах, імхах.

Клеткі сіметрычныя, выцягнутыя, звужаныя па канцах, у сярэдняй частцы расшыраныя, без перацяжкі; ад прамых да дугападобна сагнутых, даўжыня перавышае шырыню ў 2—3, у буйных выцягнутых відаў — больш як у 140 разоў. Абалонка бясколерная ці бурая, штрыхаваная, радзей пункцірная, з порамі. Хларапласты (1—2, часам да 20) восевыя, з падоўжанымі рэбрамі і адным ці шматлікімі, размешчанымі ў адзін восевы рад пасярэдзіне паўклеткі або хаатычна пірэноідамі. Ядро цэнтральнае. На канцах клеткі праз поры выдзяляецца слізь, якая садзейнічае руху водарасці (кулянне па падоўжанай восі). Размнажэнне — папярочнае дзяленне клеткі і кан'югацыя.

Клетка складаецца з дзвюх роўных паловак — паўклетак. Пры вегетатыўным размнажэнні кожная паўклетка дабудоўвае другую палоўку.

Літаратура
----------

* *Міхеева Т.* Кластэрыум // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2777302981 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сакалова.
**Клара Уладзіміраўна Сакалова** (15 ліпеня 1931, Архангельск) — беларускі архітэктар.

Біяграфія
---------

Скончыла Львоўскі політэхнічны інстытут у 1954 годзе. Працавала ў праектных арганізацыях Новакузнецка, Алма-Аты, Львова. З 1972 г. — галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце, з 1974 года — у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1965 года. Пражывала ў Мінску.

Творчасць
---------

У аўтарскім калектыве ёю запраектаваны: навучальны камбінат Гушашдара па вул. Гогаля (1964), жылыя дамы ў мікрараёне Кактэм-2 (1972) у Алма-Аце, інтэрнат па вул. Брусава (1970), будынак ЦНТІ (1965) у Львове.

У Беларусі ўдзельнічала ў распрацоўцы праектаў буйнапанэльных жылых дамоў і інтэрнатаў серыі М-335 БК, праектаў забудовы мікрараёнаў па вул. Сярова, Сурганава ў Мінску.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Соколова Клара Владимировна // Архитекторы Советской Белоруссии: Биогр. справочник / Союз архитекторов БССР; Сост. В. И. Аникин и др.. — Мн.: Беларусь, 1991. — 262 с. — ISBN 5-338-00611-1. (руск.)
**Мапід** — беларускі валейбольны клуб з горада Мінск. З’яўляецца фарм-клубам «Будаўніка»

Гісторыя
--------

Каманда «МАПІД» была заснавана ў 2005 годзе на базе супрацоўнікаў будаўнічай арганізацыі. Пасля перамогі ў Першай Лізе ў першы год сваіх выступаў каманда перашла ў Вышэйшую лігу ўжо пад імем «Будаўнік», а яе дубль, пакінуўшы за сабой назву «МАПІД» і застаўся рэзервовай камандай для выхавання новага пакалення валейбалістаў.

З 2006 па 2012 год каманда «МАПІД» была ўдзельнікам Першай Лігі Чэмпіянату Рэспублікі. У сезоне 2013 каманда была заяўлена як удзельнік Вышэйшай Лігі Чэмпіянату Рэспублікі Беларусі.

З 2012 каманда «МАПІД» удзельнік Чэмпіянату Беларусі і Кубка краіны. У сезоне 2016/2017 каманда паказала свой лепшы вынік у гісторыі нацыянальных спаборніцтваў, заняўшы 5-е месца сярод камандаў Дывізіёна «А». У Кубку Беларусь 2017 года каманда заняла чацвёртае месца.

Статыстыка выступленняў
-----------------------

| Сезон | Ліга | Чэмпіянат Беларусі | Кубак | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016-17 | Вышэйшая ліга | 5 |  |  |
| 2017-18 | Вышэйшая ліга |  | 4-е месца |  |
| 2018-19 | Вышэйшая ліга |  |  |  |
| 2019-20 | Вышэйшая ліга |  | Кваліфікацыйны раўнд |  |
| 2020-21 | Вышэйшая ліга | 7 | Чвэрцьфінал |  |

Трэнеры
-------

* Алег Мікановіч (2016-2018)
* Уладзімір Майсіевіч (2018-2020)
* Алег Міхнюк (2020—2021)
* Аляксандр Сінгаеўскі (з 2021)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт БК «Мапід Мінск»
* Апісанне валеболны клуб «Мапід» на http://bvf.by/
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Алмалы.

| * Г
* Р
* П
Першая лінія |
| --- |
|  умоўныя абазначэнні

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | ТЧ-1 «Райымбек батыр»  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Райымбек батыр  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  |  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Жыбек Жолы -  Достык  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Алмалы  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Абай  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Байканур  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Тэатр імя М. Аўэзава  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 
 | 
 |

 |  | Алатау -  Алатау 2  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Сайран  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Масква  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Сары-Арка  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | Бауыржан Момышулы  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | *Калкаман (буд.)*  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |  | *Заходні аўтавакзал (праект)*  |

 |

**«Алмалы»**(каз.: Алмалы) — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, размешчаная на першай лініі паміж станцыямі «Жыбек Жолы» і «Абай». Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 года ў складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау».
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Клас.
**Клас** (ад лац.: classis — разрад, група) — іерархічная ступень біялагічнай сістэматыкі, прыродная таксанамічная група, якая аб'ядноўвае сваяцкія атрады жывёл ці парадкі раслін. Паняцце класу уведзена французскім батанікам Ж. Турнефорам (фр.: Joseph Pitton de Tournefort). 

Некаторыя класы падзяляюцца на падкласы. Класы аб'ядноўваюцца ў аддзелы (раслін) і тыпы (жывёл). Прадстаўнікі класу падобныя будовай і паходзяць ад агульных продкаў.

Літаратура
----------

* *Марозаў Я. І.* Клас // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.3 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 3. — 599 с. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4640454-5 · Microsoft: 39431504, 2909456510 |
**Багі Бабур** (пушту: باغ بابرباغ بابر, перс.: باغ بابرباغ بابر; таксама сустракаюцца назвы **сад Бабура** і **сады Бабура**) — паркавы комплекс у Афганістане, размешчаны непадалёк ад горада Кабула. Названы ў гонар свайго ўладальніка Бабура, заснавальніка імперыі Вялікіх Маголаў. Бабур акрамя гэтага захапляўся развядзеннем садоў. Багі Бабур з’яўляецца адной са славутасцяў краіны. Адрозніваецца дбайнай прадуманасцю пасадак; у мінулым у ім выгадоўваліся многія ўнікальныя расліны. Сярод іх былі розныя сарты садавіны, бахчавых і многае іншае, што раней зусім не сустракалася на дадзенай тэрыторыі.

Галерэя
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* Маленькая мячэць унутры садоўМаленькая мячэць унутры садоў
* 
* 
* Восень 2010Восень 2010
* Зіма 2006Зіма 2006

Зноскі
------

1. ↑  Кабул // Исландия — Канцеляризмы. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2008. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов; 2004—). — ISBN 978-5-85270-343-9.
Алмаз у мацярынскай пародзе.
**Алмаз, дыямент** — мінерал, крышталічная кубічная мадыфікацыя самароднага чыстага вугляроду.

Бясколерны, белы, блакітны, зеленаваты, жаўтаваты, чырванаваты, шэры ці чорны. Мае тлусты алмазны бляск. Празрысты, характарызуецца моцнай дысперсіяй святла. Цвёрдасць 10 (найцвярдзейшы з вядомых мінералаў), шчыльнасць 3,5 г/см³.

Алмазы ўтвараюцца ў вывергнутых пародах — кімберлітах. Здабываюцца з карэнных радовішчаў і россыпаў, звычайна ў выглядзе дробных зярнят і асколкаў. Вельмі рэдкія алмазы, маса якіх перавышае 50 каратаў (10 грам).

Вялікія радовішчы маюць Аўстралія, Расія, ПАР, Батсвана, Намібія. Пошукі алмазаў вядуцца на Беларусі.

Каштоўны камень. Бясколерныя і празрыстыя крышталі вялікіх памераў выкарыстоўваюцца ў ювелірнай справе (пасля агранкі называюцца **брыльянтамі**). Алмазы выкарыстоўваюцца таксама ў тэхнічных мэтах: для бурэння свідравін у цвёрдых пародах, шліфавання металаў, рэзкі шкла і інш.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Канадская · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Universalis · Сучаснай Украіны |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 12161401j · GND: 4012069-7 · LCCN: sh85037566 · Microsoft: 2776921476 · NDL: 00561237 · NKC: ph136887 |

 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Хагман.

**Клара Хагман** (шведск.: Clara Hagman; нар. 9 ліпеня 1991), найбольш вядомая пад псеўданімам **Клара Мэй** (шведск.: Clara Mae) — шведская спявачка і аўтар-выканаўца. У цяперашні час мае кантракты з лэйбламі Big Beatruen і Atlantic Records, для якіх выпусціла сінглы «I’m Not Her» і «I Forgot». З 2009 па 2012 гады была ўдзельніцай гурта Ace of Base. У 2016 годзе пры ўдзеле KREAM яна выпусціла песню «Taped Up Heart», якая заняла 21 месца ў Billboard Hot Dance / Electronic Songs chart.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў Еўле, Швецыя. У 2002 годзе ўдзельнічала ў конкурсе песні «Lilla Melodifestivalen», дзе выканала песню ўласнага сачынення «Hej, vem är du» і заняла чацвёртае месца. На працягу трох гадоў вывучала джазавы вакал і фартэпіяна. Для далейшай музычнай кар’еры пераехала ў Стакгольм.

У пачатку сваёй кар’еры супрацоўнічала з прадзюсарамі Дэвідам Гета і Tiësto. 2008 годзе брала ўдзел у конкурсе Next Starruen, дзе выканала песню Уітні Х’юстан «I Will Always Love You», і заняла ў выніку другое месца. У наступным годзе яна ўдзельнічала ў паўфінале шоў «Idol 2009», пасля таго як на праслухоўванні выканала песню Дафі «Warwick Avenue». Там яна выканала песню гурта Oh Lauraruen «Release Meruen», але не змагла выйсці ў фінал. Таксама ў 2009 годзе яна была запрошаная Ульфам Экбергам і Юнасам Берггрэнам у склад Ace of Base. Разам з другой спявачкай Юліяй Уільямсан яна замяніла былых удзельніц Ені і Лін Берггрэн. У верасні 2009 года калектыў пачаў працаваць над новым альбомам. У верасні 2010 года гурт выпусціў альбом The Golden Ratioruen, а ў 2012 годзе Клара афіцыйна пакінула Ace of Base.

У 2014 годзе яна афіцыйна ўзяла сабе псеўданім «Клара Мэй» і выпусціла першы сінгл у якасці сольнага выканаўцы, «Changing Faces». Да гэтага яна выступала пад сапраўдным прозвішчам. У 2015 годзе выпусціла новы сінгл «Avalon». У 2016 годзе прыняла ўдзел у песні Steve Void & No Mondays, «Chemistry», а таксама выпусціла сольны сінгл «STRIP».

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Клара Хагман

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook · Твітэр |
| Фота, відэа і аўдыё | Apple Music · Deezer · Instagram · Last.fm · Last.fm · SoundCloud · Spotify · YouTube |
| Тэматычныя сайты | AllMusic · Discogs · MusicBrainz · MusicBrainz |

1. 1 2 3  Hagman, Clara Fredrika // Sveriges befolkning 2000 — Sveriges Släktforskarförbund, 2020. Праверана 4 лютага 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106527645'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10685961'></a>
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Касцюкі.

**Касцюкі́** (трансліт.: *Kasciuki*, руск.: Костюки) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Міжлескага сельсавета. Размешчана за 16,5 км ад Бярозы, за 22,5 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.

Гісторыя
--------

У 1864 годзе — вёска ў Мацвееўскай воласці Пружанскага павета Гродзенскай губерні. У 1886 годзе в. Касцюкі (Мацвеевічы), дзейнічала царква, піцейны дом.

З 1915 года акупіравана германскімі войскамі, з 1919 года да ліпеня 1920 года 1 з жніўня 1920 года — войскамі Польшчы. У ліпені—жніўні 1920 устаноўлена савецкая ўлада. З 1921 года — у складзе Польшчы. У 1924 годзе вёска ў Мацвеевіцкай гміне (з 1932 Міжлеская) Пружанскага павета Палескага ваяводства, 91 будынак.

З 1939 года ў БССР. З 1940 года вёска ў Міжлескім сельсавеце.

У 1941—1944 гг. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На фронце загінулі 22 воіны-землякі. У кастрычніка 1949 года ў вёсцы арганізаваны калгас імя Катоўскага, які ў лютым 1950 года ўвайшоў у склад калгаса «Чырвоны сцяг» (цэнтр — в. Міжлессе). У 1970 годзе ферма, клуб.

Планіроўка
----------

Планіровачна складаецца з 2 прамалінейных вуліц, арыентаваных з захаду на ўсход, іх пад прамым вуглом перасякаюць 2 больш кароткія вуліцы.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**:
	+ 1886 — 23 двары, 288 жыхароў.
	+ 1897 — 59 двароў, 361 жыхар.
* **XX стагоддзе**:
	+ 1924 — 472 жыхары.
	+ 1940 — 99 двароў, 306 жыхароў.
	+ 1959 — 51 гаспадарка, 175 жыхароў.
	+ 1970 — 464 жыхары.
* **XXI стагоддзе**:
	+ 2005 — 87 двароў, 177 жыхароў.

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)

Літаратура
----------

* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (дырэктар) і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2006. — 528 с.: іл. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0373-X.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх

| ⛭**Міжлескі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Міжлессе |
| Вёскі | Батарэя ·  Елянова ·  Касцюкі ·  Мацвеевічы ·  Міхалінак ·  Стаўкі ·  Судзілавічы |
**Класны мастак** — фармальны ўзровень кваліфікацыі мастака ў Расійскай Імперыі; выкарыстоўваўся Імператарскай Акадэміяй мастацтваў і Маскоўскім вучылішчам жывапісу, разьбярства і дойлідства да рэформы 1893 года.

Падчас навучання ў акадэміі вучні выконвалі работы па малюнку, жывапісу і кампазіцыі, за якія атрымлівалі ацэнкі, а па заканчэнні курса — медалі. Вялікі і малы залатая медалі, а таксама вялікі сярэбраны медаль давалі мастаку класны чын у табелі аб рангах. Малы серебряны медаль даваў званне **«некласнага мастака»** (таксама «вольнага») пры ўмове здачы экзаменаў з агульным балам 3. Званні маглі таксама атрымліваць мастакі, якія не навучаліся ў Акадэміі, пасля здачы экзаменаў і прадстаўлення конкурсных работ.

Гісторыя
--------

З 1860-х гадоў сам факт допуску да конкурсу на залаты медаль стаў падставай для прысваення званняў класных мастакоў першай і другой ступеняў; званне некласнага мастака стала прысвойвацца за дэманстрацыю мастацкай пісьменнасці.

Нарэшце, у ходзе акадэмічнай рэформы 1893 года сістэма званняў класных мастакоў была заменена на званне мастака і мастака-архітэктара.

Вялікі залаты медаль
--------------------

*Вялікі залаты медаль Імператарскай Акадэміі мастацтваў*
Уладальнік вялікага залатога медаля (класны мастак першай ступені) меў права на пенсіянерскую паездку па Еўропе і цывільны чын дзевятага класа.

Для ўладальнікаў вялікага залатога медаля адкрывалася далейшая кар'ера ў Акадэміі:

* званне «прызначанага», для чаго мастак павінен быў выканаць твор на зададзеную тэму і атрымаць адабрэнне гэтага твора ад Савета Акадэміі;
* званне «акадэміка», якое «прызначаны» мог атрымаць, стварыўшы конкурсны твор на званне акадэміка;
* далей акадэмік мог прэтэндаваць на званне ад'юнкт-прафесара, і, у рэшце рэшт, прафесара класа Акадэміі мастацтваў.

Малы залаты медаль
------------------

Уладальнік малога залатога медаля (класны мастак другой ступені) атрымліваў грамадзянскі чын дванаццатага класа.

Вялікі сярэбраны медаль
-----------------------

Уладальнік вялікага сярэбранага медаля (класны мастак трэцяй ступені) атрымліваў грамадзянскі чын самага ніжэйшага, чатырнаццатага класа.

Павышэнне ступені
-----------------

Класныя мастакі другой і трэцяй ступеняў маглі атрымаць наступную ступень, прадставіўшы (па меншай меры праз год) новы твор, годны такой узнагароды на думку Савета Акадэміі.

Выключэння
----------

На практыцы сістэма адрознівалася вялікай гнуткасцю, са шматлікімі выключэннямі для таленавітых мастакоў і выдатных твораў.

Гл. таксама
-----------

* Вольны супольнік

Зноскі
------

1. ↑  Зодчие Москвы времени эклектики, модерна и неоклассицизма (1830-е — 1917 годы): илл. биогр. словарь / Гос. науч.-исслед. музей архитектуры им. А.В.Щусева и др. — М.: КРАБиК, 1998. — С. 296. — 320 с. — ISBN 5-900395-17-0.

Літаратура
----------

* Артыкул Архівавана 6 сакавіка 2016. у слоўніку тэрмінаў выяўленчага мастацтва.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Млечны Шлях, значэнні.
Млечны Шлях у небе над Каліфорніяй
**Млечны Шлях** (народныя назвы — **Птушы́ны Шлях**, **Чума́цкі Шлях**) — дыфузная святлівая паласа няправіпьнай формы, што перасякае нябесную сферу ў плоскасці Галактыкі. Складаецца з вялікай колькасці зорак, якія паасобку нельга бачыць простым вокам, але можна распазнаць з дапамогай тэлескопа.

Склад і структура
-----------------

Зоркі належаць нашай зорнай сістэме — Галактыцы, якой яна выглядае знутры, з пункту, паблізу галактычнай плоскасці, на адлегласці каля 1/2 галактычнага радыуса ад ядра галактыкі. У Млечным Шляху засяроджана пераважная колькасць зорак Галактыкі — велізарнай зорнай сістэмы, якая мае форму плоскага лінзападобнага дыска.

Сярэдняя лінія Млечнага Шляху блізкая да вялікага круга (галактычнага экватара), паўночны полюс якога знаходзіцца ў сузор'і Валасоў Веранікі; бачная шырыня ў межах ад 5 да 30 градусаў. У напрамку да цэнтра Галактыкі (сузор'і Стральца і Скарпіёна) Млечны Шлях шырокі і яркі, у процілеглым (сузор'і Персея і Возніка) — вузкі і менш яркі. У многіх месцах Млечнага Шляху назіраюцца цёмныя плямы, што абумоўлена паглынаннем святла воблакамі касмічнага пылу. Паміж сузор'ямі Арла і Цэнтаўра паласа паглынальнага рэчыва дзеліць Млечны Шлях на 2 часткі.

У міфалогіі
-----------

Паводле грэчаскай міфалогіі багіня Гера на небе малако разліла — і з'явіўся Млечны Шлях. 

На беларускай зямлі вобраз Галактыкі на небе называлі Птушынай дарогай і казалі пра тое, што яна паказвае напрамак птушкам у вырай. Гавораць, што лётаюць па ёй кнігаўка, журавель, гусь, бусел і качкі. Яшчэ маглі называць яго Чумацкі Шлях — гэта палескі і ўкраінскі варыянт, таму што чумакі соль вазілі з поўначы на поўдзень. А ўзімку Млечны Шлях акурат такім чынам зарыентаваны. Шэраг назваў звязаны з гарадамі: Дарога ў Кіеў, Дарога ў Іерусалім. Можа, святыя ходзяць туды па гэтай зорнай дарозе. Але і ў беларусаў існуе легенда пра малако: калі Бог яшчэ хадзіў па зямлі, ён забараніў чорту яго піць. А той выменяў збан з малаком на самагон. Але Бог гэта заўважыў, пачаў бегчы за чортам, а той усё і разліў — атрымаўся Млечны Шлях.

Зноскі
------

1. ↑  Болсун А. І. Рапановіч Я. Н. Слоўнік фізічных і астранамічных тэрмінаў. Мн. 1979.
2. ↑  zviazda.by

Літаратура
----------

* Млечны Шлях // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Панарамы
--------

Панарама Млечнага Шляху, зробленая ў Даліне Смерці, ЗША, 2005 год.Панарама Млечнага Шляху, зробленая ў Даліне Смерці, ЗША, 2005 год.

Панарама паўднёвага неба, зробленая каля абсерваторыі Параналь, Чылі, 2009 год.Панарама паўднёвага неба, зробленая каля абсерваторыі Параналь, Чылі, 2009 год.
**«Минское эхо»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета ліберальна-буржуазнага кірунку. Выдавалася 30 мая (12 чэрвеня) 1908 да 20 верасня (3 кастрычніка) 1909 гг. у Мінску на рускай мове. Выдаўцы: У. Світыч (заснавальнік), С. Левінсон, В. Тасьман, таварыства «Мінчанін», рэдактары Н. Світыч, Л. Штэйнберг. Выступала за буржуазна-дэмакратычныя рэформы, абмежаванае культурна-нацыянальнае самавызначэнне народаў, эвалюцыйнае развіццё грамадства на аснове раўнапраўя, свабоды слова. Змяшчала агляды друку, крытычныя матэрыялы на асобныя рэакцыйныя выданні («Минское слово» і інш.), камерцыйную рэкламу і аб'явы, антываенную публіцыстыку, белетрыстыку, мастацкія творы мясцовых аўтараў. Апублікавала інфармацыю пра судовыя працэсы над рэдактарамі газет «Северо-Западный край», «Жизнь провинции», «Голос провинции», «Окраина», «Минский курьер» (4 лістапада 1908, 6 — 7 лютага і 5 мая 1909). Інфармавала пра тэатральнае і музычнае жыццё Мінска, дзейнасць Мінскага літаратурна-артыстычнага таварыства. Пры асвятленні эстэтычных праблем схілялася да народніцкай крытыкі, займала кампрамісную пазіцыю ў спрэчках паміж прыхільнікамі рэалізму і мадэрнізму. Апублікавала літаратурна-крытычныя нататкі, літаратурныя агляды пра рускіх, беларускіх пісьменнікаў, кампазітараў (Л. Андрэева, М. Арцыбашава, С. Гарадзецкага, М. Гумілёва, М. Горкага, А.Каменскага, Я. Купалу, Л. Талстога, П. Чайкоўскага, А. Чэхава), а таксама замежных (М. Метэрлінка, Ю. Славацкага), пра юбілеі М. Гогаля, І. Тургенева.

Літаратура
----------

* Конан, В. М. Проблемы искусства и эстетики в общественной мысли Белоруссии начала XX в. — Мн. 1985. — С. 136—153.