Уваход у будынак Берлінскай дзяржаўнай бібліятэкі на Унтэр-дэн-Ліндэн
**Пруская акадэмія навук** (ням.: Preußische Akademie der Wissenschaften), таксама названая **Берлінская акадэмія навук** — акадэмія, заснаваная ў Берліне 11 ліпеня 1700 года.

Гісторыя
--------

Указ пра стварэнне акадэміі падпісаў прускі курфюрст Фрыдрых I, арганізацыя яе праходзіла пры актыўным удзеле Лейбніца, які таксама стаў яе першым прэзідэнтам. У момант заснавання акадэмія атрымала назву «Навуковае таварыства курфюрста Брандэнбургскага» (ням.: Kurfürstlich Brandenburgische Societät der Wissenschaften), прапанаваную Лейбніцам. Курфюрст адмовіўся фінансаваць дзейнасць акадэміі, але наўзамен падаў ёй манапольнае права на выданне календароў у Брандэнбургу.

У 1701 годзе Фрыдрых стаў каралём Прусіі, і акадэмія была адпаведна пераназвана ў **Прускае каралеўскае навуковае таварыства** (ням.: Königlich Preußische Sozietät der Wissenschaften). Таварыства атрымала для навуковых даследаванняў абсерваторыю (1709), анатамічны тэатр (1717), батанічны сад (1718). У 1710 годзе быў прыняты яго статут, які дзейнічаў да 1830 года. Навуковая рэпутацыя таварыства доўгі час была нізкай, часткова з-за невялікага фінансавання.

У 1744 годзе, ужо ў часы кіравання Фрыдрыха II, назва была зменена на **Каралеўская акадэмія навук** (ням.: Königliche Akademie der Wissenschaften). Фінансаванне акадэміі значна палепшылася, яна была пашырана і забяспечана лабараторыяй (1753), для ўдзелу і кіраўніцтва акадэміяй былі запрошаны першакласныя навукоўцы. У XIX стагоддзі Пруская акадэмія ўжо была аўтарытэтнай навуковай установай.

У XX стагоддзі пры нацыстах акадэмія падверглася расавай чыстцы. Пасля вайны ў 1946 годзе яна аднавіла сваю дзейнасць, але атрымала новую назву - **Германская акадэмія навук** (ням.: Deutsche Akademie der Wissenschaften,), а з 1972 года яна стала называцца **Акадэміяй навук ГДР** (ням.: Akademie der Wissenschaften der DDR). Пасля аб'яднання Германіі акадэмія стала называцца **Берлінска-Брандэнбургскай акадэміяй навук** (1992).

Вядомыя члены акадэміі
----------------------

* Готфрыд Вільгельм Лейбніц — 1700
* Якаб Герман — 1701
* Дзмітрый Кантэмір — 1714
* Джавані дэ Палені — 174?
* Леанард Эйлер — 1741
* П'ер Луі дэ Маперцюі — 1742
* Жан Лерон Даламбер — 1745
* Шарль Луі дэ Мантэск’ё, замежны член — 1746
* Вальтэр — каля 1750
* Дэні Дзідро, замежны член — 1751
* Іаган Генрых Ламберт — 1763
* Готхальд Эфраім Лесінг, замежны член — 1769
* Франц Карл Ахард — 1782
* Імануіл Кант — 1786
* Аляксандр фон Гумбальт — 1786
* Фрыдрых Шлеермахер — 1810
* Браты Грым, Якаб і Вільгельм — 1840
* Карл Густаў Якаб Якобі — 1844
* Эліяс Лёнрат — 1850
* Густаў Адольф Кенгат — 1852
* Карл Веерштрас — 1856
* Герман Гельмгольц, член-карэспандэнт — 1857; замежны член — 1870; правадзейны член — 1871
* Карл Людвіг Гротэфенд — нямецкі археолаг, усходазнавец, нумізмат, архіварыус і гісторык.
* Тэадор Момзен — 1857
* Максіміліян Дункер — 1881
* Фердынанд Георг Фробеніус — 1893
* Макс Планк — 1894
* Вольдэмар Фойгт — 1900
* Карл Шварцшыльд — 1912
* Альберт Эйнштэйн — 1914
* Макс фон Лаўэ — 1919
* Ота Ган — 1924

Прэміі
------

Акадэмія ўручае прэміі, сярод якіх медаль Гельмгольца.

Зноскі
------

1. ↑  *Detlef Lotze*. Bürger und Unfreie im vorhellenistischen Griechenland: ausgewählte Aufsätze.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пруская акадэмія навук
* History of the Academy of the Sciences Архівавана 29 красавіка 2009. (ням.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Treccani |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 15514-7 · ISNI: 0000 0001 1940 6391 · LCCN: n88253586 · NKC: ko2002150432, kn20030512001, ntk20211099328, ntk20211099324 · SUDOC: 032610696 · VIAF: 127696567 |

 |