recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Яп Вагемакер** (6 студзеня 1906, Гарлем — 28 студзеня 1972) — нідэрландскі мастак.

Пасля вайны Вагемакер пераехаў у Амстэрдам і атрымаў там студыю на Зомердыйкстраат. Па стылістыцы, як і многія іншыя мастакі тых гадоў, ён адчуваў уплыў Пікаса. Пасля разводу і другога шлюбу ён разам з жонкай Дзідзі ван дэр Меер пераехаў у Парыж у 1952 годзе. Тут яго захапіла творчасць Жана Дзюбюфэ, Вольса і іншых жывапісцаў. Творчасць італьянца Альберта Буры, які часта ствараў свае творы з гіпсу, і іспанскага мастака Антоні Тапіеса з яго «насценнымі» карцінамі таксама аказалі вялікі ўплыў на Вагемакера і доўгі час заставаліся для яго крыніцай натхнення. У 1958 годзе ён вярнуўся ў Парыж і некаторы час працаваў у майстэрні Карнеліса Бахемена на вуліцы Сантэй, дзе таксама працавалі некалькі мастакоў «Кобры». Тут ён пазнаёміўся з фламандскім жывапісцам матэрыялаў Брамам Богартам.

З 1955 года папулярнасць яго творчасці ў Нідэрландах расла. Ён рэгулярна выстаўляўся ў музеі Stedelijk ў Амстэрдаме, напрыклад, з персанальнымі выставамі ў 1957 і 1967 гадах, і ў Gemeentemuseum у Гаазе ў 1965 годзе. Яго работы былі прадстаўлены ў Амерыцы Вілемам Сандбергам, сярод іншых, а ў 1962 годзе ён прымаў удзел у прадстаўленне галандскага мастацтва на Венецыянскай біенале. У 1966 годзе атрымаў залаты медаль Фларэнційскай біенале.

Зноскі
------

1. 1 2  RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
2. 1 2  Janus — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1868372'></a>
3. 1 2   Праверана 15 кастрычніка 2016.
4. ↑  Museum of Modern Art online collection Праверана 4 снежня 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q73268604'></a>
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дзяконскі.
**Ян Валынец Дзяконскі** — вялікалітоўскі шляхціч.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Дзяконскіх герба «Кораб», меў прыдомак Валынец. Ян Валынец быў сынам вендэнскага стольніка Станіслава Дзяконскага і ўнукам каралеўскага канюшага Яна Дзяконскага. Атрымаў у спадчыну маёнткі Кватэры і Чапліцы.

Севярын Урускі сцвярджаў, што Ян быў бельскім чашнікам. Але, згодна з даследаваннямі сучасных польскіх вучоных, з XVII стагоддзя да 1790 года не згадваецца бельскі чашнік з прозвішчам Дзяконскі. Больш таго, на тэрыторыі Бельскага, Дарагічынскага, Бранскага, Мельніцкага паветаў Падляшша не было ніводнага ўрадніка з прозвішчам Дзяконскі.

Сям’я
-----

Ад Яна пайшла асобная галіна роду. У яго было чатыры дачкі і тры сыны: Антоні, Юзаф і Ануфрый.

Дачка Яна Марыяна пайшла за замуж за ваўкавыскага чашніка Калантая, Яганна — за паручыка войск літоўскіх Булгака, Тэрэза стала жонкай бельскага мечніка Якуба Дрангоўскага, Францішка — пяцігорскага харунжага войск літоўскіх Адамовіча.

Спасылкі
--------

* Род Дзяконскіх — галіна Яна Валынца «Герольд Litherland» № 18. 2011.
**Вячэ́рні Гро́дна** — рэгіянальны інфармацыйна-аналітычны штотыднёвік. Выдаецца на дзвюх мовах — рускай і беларускай.

Агульныя звесткі
----------------

Заснавана ў 2000 годзе. Пілотны нумар выйшаў 1 чэрвеня 2000 года, рэгулярна газета стала выходзіць з ліпеня 2000 года тыражом у 10 000 асобнікаў. З 2000 па 2004 год друкавалася фарматам А-2, 16 палос. У кастрычніку 2004 года перайшлі на А-3 фармат, 32 паласы. За час існавання газеты наклад вырас з 10 000 да 25 000 асобнікаў. На старонках выдання прысутнічаюць рубрыкі: палітыка, эканоміка, соцыум, права, культура, спорт і іншыя. Перыядычна рыхтуюцца тэматычныя старонкі: «Деловая среда», «Гость "Вечёрки"», «Четыре колеса», «Детская площадка», «Территория читателя», «Машина времени», «Женский клуб», «Молодежный бульвар».

Газета друкуецца ў ГАУПП «Гродненская типография». Дзень выхаду — серада. Распаўсюджваецца ў Гродна і ўсіх раёнах вобласці праз «Белсаюздрук», гандлёвую сетку, грамадскіх распаўсюднікаў, а таксама існуе падпіска па ўсёй Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Вечерний Гродно (руск.)(недаступная спасылка).  TUT.BY. Архівавана з першакрыніцы 22 кастрычніка 2018. Праверана 4 ліпеня 2018.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная старонка
* Афіцыйная старонка Вячэрняга Гродна у сацыяльнай сетцы «УКантакце»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Чарняўскі.

**Уладзіслаў Чарняўскі** (14 студзеня 1916, засценак Амружын, Віленская губерня — 22 снежня 2001, Мінск) — беларускі каталіцкі святар. Перакладчык Бібліі і Катэхізіса на беларускую мову.

Біяграфія
---------

Вучыўся ў Арляняцкай пачатковай школе, потым у мястэчку Крэва. Вучобу прадоўжыў у беларускай настаўніцкай школе ў Барунах. Пасля пераехаў у Друю, дзе скончыў пры кляштары марыянаў мясцовую гімназію (1937). З 1938 г. — у ордэне марыянаў. 

У кастрычніку 1944 г. высвечаны на ксяндза ад архібіскупа М. Рэйніса. Служыў у Крэве (1944). У 2-й палове 1940-х г. вярнуўся ў Вільню, адпраўляў тут набажэнствы і вучыўся ў Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Пасля яе закрыцця ў 1945 г. служыў пры касцёле Св. Ігната. Са снежня 1953 г. выконвае святарскія абавязкі ў Беларусі ў мястэчку Вішнева (Валожынскі раён). У студзені 1968 г. быў запрошаны ў Рым, дзе прысутнічаў на аўдыенцыі ў Папы Паўла VI. Апостальскім пасадам быў прызначаны дарадчыкам пры Кангрэгацыі абрадаў. 

Уладзіслаў Чарняўскі дабіўся папскага блаславення на тое, каб весці богаслужэнні па-беларуску. 
Доўгія гады ён быў адзіным святаром на Беларусі, хто вёў службу на роднай мове, у паўсядзённай душпастырскай дзейнасці звяртаўся да вернікаў з казаннямі па-беларуску. Вёў перапіску з беларускімі святарамі Ф. Чарняўскім і Ч. Сіповічам.

Пахаваны ў Вішневе.

Ушанаванне памяці
-----------------

На стагоддзе з дня народзінаў Уладзіслава Чарняўскага, ў Вішневе, дзе той працаваў амаль 50 гадоў, адкрыўся музей святара.

Зноскі
------

1. ↑  Музэй ксяндза Чарняўскага на Валожыншчыне асьвецяць 23 студзеня // svaboda.org 14 студзеня 20016  (бел. (тар.))

Літаратура
----------

* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Уклад.: Ю. Гарбінскі. — Мінск-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3

Спасылкі
--------

* За беларускую мову яго называлі «камуністам». Узгадваем ксяндза Уладзіслава Чарняўскага
* «Беларусізацыя касьцёла пачатку 90-х абапіралася на падзьвіжніцкі прыклад ксяндза Ўладзіслава» // svaboda.org 17 студзеня 2016  (бел. (тар.))

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0003 8150 6726 · LCCN: no2012106497 · VIAF: 261006288 |
**Сабаён** (італ.: zabaglione, zabaione; фр.: sabayon) — адна з самых вядомых салодкіх страў італьянскай кухні, яечны крэм з даданнем віна (звычайна марсалы або прасека). Яечны жаўток узбіваецца з цукрам да ўтварэння белай пены, затым дадаецца віно, для водару — ром і карыца. Атрыманая сумесь узбіваецца на вадзяной лазні да ўтварэння пены. Падаецца ў дэкарыраваным цукровай пудрай кілішку з бісквітным печывам або са свежым інжырам. Падобны французскі дэсерт носіць назву шадо.

У шырокім сэнсе сабаёнамі завуць розныя дэсерты, якія рыхтуюцца з утварэннем пены з даданнем алкагольных напояў. Аўтарства сабаёна прыпісваецца вялікаму італьянскаму кухару XVI стагоддзя Барталамеа Скапі, а таксама прыдворнаму кухару герцага Карла Эмануіла I Савойскага.

Сабаён таксама папулярны ў Аргенціне, дзе вядомы як *sambayón*. У Калумбіі дэсерт вядомы як *sabajón*. У Венесуэле падобны дэсертны напой на яйках называюць «крэмавым пуншам» (ісп.: ponche de crema).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Сталыгва.
**Уладзіслаў Сталыгва** (1874 — ?) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

Біяграфія
---------

Быў родам з Віцебшчыны. Сям’я заўсёды захоўвала беларускія традыцыі. Так, напрыклад, як прыгадвала Зоська Верас, на Запускі іх частавалі беларускімі нацыянальнымі стравамі, такімі як верашчака, стояны кісель і іншымі. Гэта былі менавіта 1912—1915 гады.

У маі 1906 года ў Пецярбургу была створана выдавецкая суполка «Загляне сонца і ў наша аконца», дзе Уладзіслаў Сталыгва быў сакратаром. Але ўжо ў 1910 годзе яго сям’я пакінула Пецярбург і пераехала ў Варшаву.

На лецішча сям’і Сталыгаў, якое знаходзілася недалёка ад Варшавы ў Ажарове, амаль штотыдзень прыяжджалі беларусы, якія вучыліся і жылі ў горадзе. Свае сустрэчы ў Сталыгваў яны называлі гуртком беларускай моладзі. Фактычна, гэта і быў першы гурток беларусаў у Варшаве ў XX стагоддзі. Лецішча ў Ажарове Сталыгам праектаваў архітэктар Лявон Вітан-Дубейкаўскі.

Адтуль Сталыгвы перабраліся ў Вільню. А ў сакавіку 1915 года Віленская губернская ўправа па справах аб’яднанняў зацвердзіла статут Беларускага таварыства па аказанні дапамогі пацярпелым ад вайны, і таварыства пачало працаваць. Старшынёй стаў Вацлаў Іваноўскі, а адным з сяброў быў Уладзіслаў Сталыгва.

Беларускі гурток у Варшаве. 1912 г. Сям'я Сталыгваў: Уладзіслаў справа, жонка Марыя злева. На падлозе сядзяць дзеці Паўлінак, Маня і Геня.
Пасля 1918 года быў сябрам Беларускага навуковага таварыства ў Вільні

У 1920-х гадах, як прыгадвае Зоська Верас, сям’я Сталыгваў жыла ў Вільні. Але ад беларускасці яны адышлі, таму *«спатыкацца з імі не было ахвоты»*.

Зноскі
------

1. ↑  Пагадненне Браніслава Эпімах-Шыпілы, Вацлава, Юрыя і Сабіны Іваноўскіх, Уладзіслава Сталыгвы, Уладзіслава Калашэўскага, Вінцука Валейкі аб утварэнні беларускага выдавецкага таварыства «Загляне сонца і ў наша аконца» Архівавана 9 верасня 2018.. г. Санкт-Пецярбург. 5 мая 1906 г.
2. ↑  Henryka Ilgiewicz Rola Białoruskiego Towarzystwa Naukowego w Wilnie w formowaniu świadomości narodowej białoruskiej mniejszości (1918—1939)

Літаратура
----------

* Сяргей Чыгрын, Лёс сяброў гуртка беларускай моладзі Архівавана 2 студзеня 2018. Czasopis 10-2017
**«Пахвала́ Ві́таўту»** (рус.: *Пахвала о великом князи Витовте*) — помнік беларускай літаратуры пачатку XV стагоддзя, адзін з першых твораў беларускай свецкай панегірычнай прозы.

Напісаная невядомым аўтарам у Смаленску ў канцы 1420-х. Вядомая ў чатырох рэдакцыях: 1-я (1428) змешчана ў кнізе словаў Ісака Сірына, перапісанай у Смаленску; 2-я, летапісная (каля 1430), захавалася ў асобных спісах Беларуска-літоўскага летапісу 1446 года; 3-я (першая палова XVI стагоддзя) захавалася ў спісах кароткай і пашыранай рэдакцый «Хронікі Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага»; 4-я (руская, скарочаная, XVI стагоддзе) ёсць у розных гістарычных зборніках, што існавалі ў Расіі ў XVI—XVIII стагоддзях.

«Пахвала Вітаўту» 1428 — прыватны дзелавы запіс-паслямоўе да кнігі, зроблены прыхільнікам Вітаўта; летапісны — асабісты твор панегірычнага жанру; трэцяя — аб'яднаны скарочаны тэкст летапіснай «Пахвалы Вітаўта» з уступнай часткай (расповед пра каранаванне Вітаўта) Смаленскага летапісу.

Усхваляецца «вялікі і мудры» князь Вітаўт, якому служаць, ці з якім сябруюць валадары Еўропы. Праслаўляецца палітыка аб'яднання ўсходнеславянскіх земляў на чале з Вялікім Княствам Літоўскім.

Напісаная на падставе гістарычных фактаў урачыста-ўзнёслым стылем з выкарыстаннем старажытнарускіх літаратурных традыцый, кніжных тыпаў і абаротаў, хоць без рытарычнай шматслоўнасці і інфарматыўна.

Літаратура
----------

* *Ахрыменка П. П. Ларчанка М. Р.* Старажытная беларуская літаратура. — Мн. 1968.
* *Дабрынін М. К.* Беларуская літаратура. Старажытны перыяд. — Мн. 1952.
* Помнікі старажытнай беларускай пісьменнасці. — Мн. 1975.
* *Улащик Н. Н.* Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода. — М. 1973.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Быхавец.
**Уладзіслаў Тадэвуш Быхавец** (? — 10 жніўня 1761) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Біяграфія
---------

Паходзіў са шляхецкага роду Быхаўцаў герба «Магіла». Сын Самуэля Дабрагоста Банавентуры і Крысціны з Дэнгафаў.

Cпярша падчашы менскі (1714—1726 гг.), суддзя Галоўнага трыбунала ВКЛ (1714 і 1736) і староста люцынскі (1718), харужы пяцігорскі знаку Пана падкаморыя ВКЛ (1725) і стольнік ваўкавыскі (1726), суддзя гродскі ваўкавыскі (1727—1736 гг.), затым — падстароста судовы Ваўкавыскага павета (1738—1740) і суддзя земскі ваўкавыскі (1740—1761).

У Ваўкавыскім павеце валодаў маёнткам Раневічы ці Граневічы (1726 г.) і сваёй часткай Лыскава (з Магілёўцамі). 5 сакавіка 1726 заставіў сваю частку Лыскава за 50 000 злотых сваёй жонцы Галене з Біспінгаў.  Як вынікае з ліста да маці ад 13 кастрычніка 1734 г. Уладзіслаў Тадэвуш Быхавец меў 47 дымоў.

Памёр 10 жніўня 1761 года.

Сям’я
-----

Два разы браў шлюб — першы раз у 1726 г. з Галенай Біспінг, суддзянкай земскай старадубаўскай, якой таго ж года. У 1739 г. яго жонкай была ўжо Марыяна Нінеўская.

Ад першай жонкі меў сына Яна Мікалая (каля 1732 — ?), а ад другой — сына Ігната (Ігнацыя) і тры дачкі: Тэрэзу, Яганну і Францішку.

Тэрэза стала жонкай Антонія Сухадольскага (каля 1750—1799), гаспадара маёнтка Рагозніца, дзе ён у 1791 г. пабудаваў прыгожы палац, які захаваўся да нашых дзён.
Тэрэза была бабкай знакамітага польскага мастака-баталіста Януарыя Сухадольскага (1797—1875).

Малодшы сын Ігнацый з жонкай Нявінскай меў сыноў Юзафа, Яна і Антонія.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5 6  Архіварыус: зб. навук. паведамл. і арт. ; вып. 11 / рэд..: Ю. М. Бохан [і інш.]. — Мінск : НГАБ, 2013. — 318 с. — (серыя «Гісторыя, архівазнаўства, крыніцазнаўства»). ISSN 2225-4412.
2. 1 2  Папко В. М. РОД БЫХАЎЦАЎ ГЕРБУ «МАГІЛА» НА БРЭCЧЫНЕ

Літаратура
----------

* *Семянчук Г.* Быхаўцы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — С. 91. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.


| ?Уладзіслаў Тадэвуш Быхавец — продкі |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Ян Янушавіч Быхавец[d] |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  | Лукаш Война[d] |  | Андрэй Война |  |
|  |  | Самуэль Дабрагост Банавентура Быхавец |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | Крысціна з Войнаў[d] |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | Андрэй Фёдаравіч Масальскі |  |
|  | Уладзіслаў Тадэвуш Быхавец |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | Ізабела з Масальскіх[d] |  |  |  |
|  |  |  |  | Ян Дэнгаф[d] |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  | Альжбета з Вейгераў[d] |  |
|  |  |  | Крысціна з Дэнгафаў[d] |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  | Ганна з Крышкоўскіх[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |
**Сабатаж** (фр.: sabotage ад *saboter* — «стукаць чаравіком») — наўмыснае знішчэнне маёмасці або запаволенне працы з намерам нанесці шкоду бізнесу ці эканамічнай сістэме.

У крымінальным кодэксе БССР, які быў уведзены ў 1928 годзе і дзейнічаў да 1960 года, існаваў артыкул «контррэвалюцыйны сабатаж». Гэты від злачынства адносіўся да «контррэвалюцыйных злачынстваў» і характарызаваўся як «свядомае невыкананне кім-небудзь пэўных абавязкаў або наўмысна нядбайнае іх выкананне са спецыяльнай мэтай паслаблення ўлады ўрада і дзейнасці дзяржаўнага апарату». Каралася гэтае злачынства пазбаўленнем волі на тэрмін не ніжэй за адзін год з канфіскацыяй усёй або часткі маёмасці, з павышэннем пры асабліва абцяжваючых абставінах да расстрэлу з канфіскацыяй маёмасці. У крымінальным кодэксе БССР ад 1960 года артыкул за сабатаж быў выключаны.

Гл. таксама
-----------

* Італьянская забастоўка

Зноскі
------

1. ↑  Крымінальны кодэкс Беларускай ССР Архівавана 12 лютага 2023. : Афіц. тэкст са зменамі на 1 мая 1957 г. і з дадат. сістэматыз. матэрыялаў / М-ва юстыцыі БССР. – Мінск : Дзярж. выд-ва БССР, 1957. – 296 с. – Алф.-прадм. паказ.: с. 127–294.\*

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 13319024g · GND: 4051131-5 · LCCN: sh85116210 · NDL: 00562834 · NKC: ph316286 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Даркевіч.
**Уладзіслаў Пятровіч Даркевіч** (1 верасня 1934, Віцебск — 20 мая 2016, Масква) — беларускі археолаг, гісторык. Доктар гістарычных навук (1978).

Біяграфія
---------

Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт (1958). З 1959 года працаваў у Інстытуце археалогіі АН СССР. Вывучае гісторыю і культуру Сярэднявечча, міжнародныя сувязі Старажытнай Русі, старажытныя гарады. Сакратар Нацыянальнага камітэта па падрыхтоўцы міжнароднай энцыклапедыі «Ранняя гісторыя Еўропы».

Даследаваў творы заходняга мастацкага рамяства XII—XIII стст. выяўленыя на тэрыторыі Беларусі — бронзавы вадалей (Гродна), касцяное наверша ў выглядзе галавы льва, які паглынае чалавека (Ваўкавыск), лыжачка для прычасці з выявай святога (Мінск), шахматныя фігуркі (Гродна, Ваўкавыск). Вывучаў шляхі з’яўлення на Русі арабскіх манет.

Працы
-----

* Арганаўты Сярэднявечча. — Масква: «Наука», 1976. — 200 с. (перавыданне выдавецтва «Книжный дом „Университет"», 2005. ISBN 5-98227-067-9).
* Народная культура средневековья. Светская праздничная жизнь в искусстве IX—XVI вв. — М.: «Навука», 1988. — 344 с. ISBN 5-02-009399-8.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ⚙️  | 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| GND: 103566252 · ISNI: 0000 0001 0857 2597 · LCCN: n84209930 · NKC: xx0065358 · SUDOC: 087818051 · VIAF: 47181126 |

 |
**А́лэксандрс Ца́ўня** (лат.: Aleksandrs Cauņa; нар. 19 студзеня 1988, Даўгаўпілс, Латвійская ССР) — былы латвійскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Латвіі (2007—2015). У цяперашні час працуе ў трэнерскім штабе «Елгавы».

Кар’ера
-------

### «Сконта»

Алэксандрс Цаўня з’яўляецца выхаванцам даўгаўпілскай ДЮСШ і рыжскага «Сконта». За моладзевы склад апошняга ён выступаў да канца 2005 года. У студзені 2006 года ён далучыўся да каманды першага латышскага дывізіёна «Алімп». У маі таго ж года вярнуўся ў «Сконта», за які правёў 10 матчаў і забіў два галы ў другой палове чэмпіянату краіны. Ужо ў наступным сезоне Цаўня стаў іграком асноўнага складу клуба. У студзені 2009 года Алэксандрс быў арандаваны англійскім клубам «Уотфард» выступалі ў чэмпіянаце футбольнай лігі. Па заканчэнні арэнды футбаліст вярнуўся ў «Сконта». Летам 2010 года футбаліст знаходзіўся на праглядзе ў англійскім клубе «Блэкпул», аднак «прыморцаў» ён не падышоў.

### ЦСКА Масква

У студзені 2011 года Цаўня правёў перадсезонны збор з маскоўскім ЦСКА, паводле выніках якога быў арандаваны на паўгода з правам выкупу. Дэбют у ЦСКА адбыўся 17 лютага 2011 года ў матчы Лігі Еўропы супраць грэчаскага клуба ПАОК. 27 чэрвеня Алэксандрс падпісаў афіцыйны кантракт з ЦСКА тэрмінам на пяць гадоў. З 2013 год стаў рэдка з’яўляцца ў складзе армейцаў з-за траўм. У студзені 2017 года пагадненне з маскоўскім клубам было разарвана.

### Вяртанне ў Латвію

31 сакавіка 2017 года стала вядома пра падпісанне Цаўням кантракта з латвійскім РФШ. Аднак, у складзе каманды правёў толькі два матчы.

У 2018 годзе далучыўся да юрмальскага «Спартака» ў якасці гуляючага трэнера, аднак на поле ўжо не выхадзіў. У снежні 2018 года перайшоў у «Елгаву».

Міжнародная кар’ера
-------------------

У нацыянальную зборную Латвіі Цаўня ўпершыню быў выкліканы ў 2007 годзе. Дэбют адбыўся ў 2008 годзе.

Дасягненні
----------

Сцяг Латвіі **«Сконта»**

* Чэмпіён Латвіі: 2010

Сцяг Расіі **ЦСКА**

* Чэмпіён Расіі (3): 2013, 2014, 2016
* Уладальнік Кубка Расіі (2): 2011, 2013

Зноскі
------

1. ↑  Aleksandrs Cauna // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  ALEKSANDR CAUNA // Argentine Soccer Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19368470'></a>
3. ↑  Александр Цауня на просмотре в «Блэкпуле». kulichki.com
4. ↑  Цауня перешёл в ЦСКА Архівавана 3 лютага 2011.. championat.ru
5. ↑  ЦСКА расторг контракт с Цауней. by.tribuna.com
6. ↑  Цауня продолжит карьеру в Рижской футбольной школе. sports.ru
7. ↑  Александр Цауня присоединился к "Елгаве" и не оставляет надежд вернуться на поле. delfi.lv

Спасылкі
--------

* 

* Профіль на сайце *transfermarkt.com* (англ.)

* Статыстыка на сайце *National Football Teams* (англ.)

* Профіль на сайце *soccerway.com* (руск.)

* Статыстыка на сайце *UEFA.com* (руск.)

* Статыстыка на сайце *soccerbase.com* (англ.)
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Навасёлкаўскі сельсавет.
**Навасё́лкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Навасёлкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Веткаўскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Радужскага сельсавета.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Джэм.
**Джэм-сэйшн** (ад англ.: jam session) — сумесная паслядоўная індывідуальная і агульная імправізацыя на зададзеную тэму. Музычнае дзеянне, калі музыканты збіраюцца і іграюць без падрыхтоўкі і пагаднення, або калі ўзяць інструмент і выступіць можа кожны з прысутных.

Правядзенне
-----------

Звычайна адбываюцца пасля канцэрту, пры сустрэчы на гастролях некалькіх музычных калектываў, калі пасля канцэртаў музыканты збіраюцца разам паіграць і паімправізаваць у свабодным стылі. Такім шляхам яны знаёмяцца адзін з адным як прафесіяналы, дэманструючы сваё майстэрства.

Слова *джэм* можа быць больш свабодна выкарыстана для абазначэння любой натхнёнай ці імправізаванай часткі музычнага выканання, асабліва ў рок або джаз-музыцы. Джэм-сэйшны звычайна праводзяцца для задавальнення саміх выканаўцаў, а не для публічнага выступлення.

Джэм-сэйшны часта выкарыстоўваюцца для стварэння новага матэрыялу, знаходжання патрэбнай аранжоўкі, або проста для сустрэчы і сумеснай практыкі. Джэм-сэйшны могуць быць заснаваны на старых песнях і формах, узгодненай паслядоўнасці акордаў ці партытуры, прапанаванымі ўдзельнікамі, або могуць быць цалкам імправізацыйнымі. Джэм-сэйшны могуць вар’іравацца ад вельмі свабодных сходаў аматараў да майстэрскіх імправізаваных сесій гуказапісу, прызначаных для публічнага выпуску.

Зноскі
------

1. ↑  Слоўнік беларускай мовы / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. імя Я. Коласа і Я. Купалы; ўклад. Н. П. Еўсіевіч [і інш]; навук. рэд. А. А. Лукашанец, В. П. Русак. - Мінск : Беларус. навука, 2012. - 916 с. - ISBN 978-985-08-1365-7 : 53 334 р.
2. ↑  Толковый словарь Ефремовой. Т. Ф. Ефремова. 2000.

| ⛭Джаз |
| --- |
| Тэмы | Джэм-сэйшн |
| Стылі | Цыганскі джаз ·  Панк-джаз ·  Свінг |
| Выканальніцкія тэхнікі | Рыф |
| Фестывалі | Капенгагенскі джазавы фестываль |
| Гісторыя | Блюз ·  Рэгтайм |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 7852259-6 |
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Навасёлкаўскі сельсавет.
**Навасё́лкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дварышчанскага сельсавета.

Зноскі
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета БССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гомельской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яраслаўскі.
**Вячаслаў Яраслаўскі** (нар. 14 мая 1985, Мінск) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер.

Клубная кар’ера
---------------

Пачаў кар’еру ў мінскім «Лакаматыве», потым гуляў у Малдове. Пасля вяртання ў Беларусь гуляў за розныя клубы Вышэйшай і Першай ліг.

У студзені 2012 года падпісаў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ», дзе стаў асноўным левым абаронцам. Пасля сезону 2012 быў выстаўлены жодзінскім клубам на трансфер, але ў выніку застаўся ў клубе, страціўшы месца ў асноўным складзе.

У жніўні 2013 года перайшоў у мазырскую «Славію», дзе хутка замацаваўся на пазіцыі левага абаронцы, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Першую лігу.

У сакавіку 2014 года падпісаў кантракт з «Віцебскам». У якасці асноўнага левага абаронцы дапамог віцебскаму клубу па выніках сезону 2014 вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У студзені 2015 года, пакінуўшы «Віцебск», стаў іграком «Гарадзеі». У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на наступны сезон. У пачатку сезону 2016 звычайна выхадзіў на замену, пазней замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі левага абаронцы. Сезон 2017 пачынаў у аснове, аднак пазней страціў месца ў складзе, заставаўся на лаўцы запасных. У снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гарадзею».

У пачатку 2018 года праходзіў прагляд у мінскім «Промні», але пазней далучыўся да «Ліды». Пачынаў сезон 2018 у стартавым складзе, аднак у маі атрымаў траўму і болей на полі не з’яўляўся. У кастрычніку 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў лідскі клуб.

Міжнародная кар’ера
-------------------

Гуляў за моладзевую зборную Беларусі.

Трэнерская кар’ера
------------------

Пасля зыходу з «Ліды» завяршыў кар’еру і стаў працаваць дзіцячым трэнерам. У пачатку 2020 года ўзначаліў дубль «Смалявічаў», а ў ліпені стаў памочнікам галоўнага трэнера ў асноўнай камандзе. Працаваў у клубе да канца 2020 года.

Дасягненні
----------

* Малдова 01Чэмпіён Чэмпіён Малдовы (3): 2004, 2005, 2006
* Беларусь Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2008, 2009

Грамадзянская пазіцыя
---------------------

Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

Зноскі
------

1. ↑  Vyacheslav Yaroslavskiy // Transfermarkt — 2000. Праверана 9 кастрычніка 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  Ярославский, Волков и Александров стали игроками «Славии»
3. ↑  Леничко, Ирха и Ярославский подписали контракты с «Витебском»
4. ↑  Ярославский заключил контракт с «Городеей», еще три футболиста продлили соглашения
5. ↑  «Городея» подписала Артема Гомелько и продлила контракты с семью игроками
6. ↑  Ярославский, Йоксимович, Шидловский и Якубович покидают «Городею»
7. ↑  Гнедько и Шидловский подписали соглашения с «Лидой»
8. ↑  «Лида» рассталась с Ярославским
9. ↑  93 беларускія футбалісты выступілі з асуджэннем гвалту ВІДЭА

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | by.tribuna.com · FootballFacts.ru · Soccerway · teams.by · Transfermarkt (ігрок) · Прэсбол |
Калаж «інтэрнэт рэчаў»**Кала́ж** (ад фр.: coller — склейваць) — тэхнічны прыём у  выяўленчым мастацтве, заснаваны на увядзенні ў твор розных па фактуры і колеру прадметаў: кавалкаў  газет,  афіш,  шпалер і г.д.

У шырокім сэнсе калаж — уключэнне з дапамогай мантажу ў творы  літаратуры, тэатра, кіно, жывапісу,  музыкі рознастылёвых аб’ектаў перш за ўсё для ўзмацнення  эстэтычнага эфекту.

Гл. таксама
-----------

* Фотамантаж
* Арыгамі
* Кірыгамі

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Калаж

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Кругасвет |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11949222q · GND: 4010384-5 · LCCN: sh85027965 · NDL: 01085971 · NKC: ph121736 |
**Асетр рускі** (*Acipenser gueldenstaedtii*) — рыба сямейства асятровых.

Апісанне
--------

Даўжыня да 2 м, маса да 100 кг (сярэдняя 16—32 кг).

Пашырэнне
---------

Водзіцца ў басейнах Каспійскага (тыповая форма), Азоўскага і Чорнага (падвід чарнаморска-азоўскі) мораў. Тыповая праходная рыба. У рэкі Беларусі (Дняпро, Прыпяць, Сож) заходзіў з Чорнага мора да пач. ХХ ст. 3 пабудовай плаціны Днепрагэса міграцыі спыніліся. Апошні раз злоўлены каля Быхава ў 1927.

Асаблівасці біялогіі
--------------------

Жыве да 50 гадоў. Ход у рэкі вясной і восенню, рыба веснавога ходу нерастуе ў тым жа годзе; асенняга — зімуе на ямах у рэках, нерастуе вясной у наступным годзе на ўчастках з хуткім цячэннем і шчыльным грунтам.

Моладзь жывіцца беспазвавочнымі (ракападобныя, чэрві). дарослыя — буйнымі малюскамі і рыбай.

Промысел і вырошчванне
----------------------

Каштоўная рыба. Магчыма гібрыдызацыя з сцерляддзю для таварнага вырошчвання ў сажалках.

Літаратура
----------

* *Жукаў П.* Асетр рускі // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. Т. 1. — Мн. 1983.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Таксанамія | CMS · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · WoRMS |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2780052635 |
**Вячаслаў Акшаеў** (нар. 6 красавіка 1959, г. Віцебск) — беларускі футбаліст і футбольны трэнер.

Біяграфія
---------

Усю сваю гульнявую кар’еру правёў у сваім родным горадзе, дзе на працягу 13 гадоў выступаў за галоўную віцебскую каманду на пазіцыі паўабаронца. З 1977 году па 1989 сыграў каля 250 матчаў, у якіх забіў не менш за 22 галоў.

Працаваў галоўным трэнерам віцебскай «Дзвіны» (1995—1996) і «Лакаматыва-96» (1996-98), «Гомеля» (1999—2000), бабруйскай «Белшыны» (2000—2002), «Маладзечна» (2003), мінскага МТЗ-РІПА (2003), наваполацкага «Нафтана» (2004-07), гродзенскага «Нёмана» (2008), мінскага «Лакаматыва» (2008) і гомельскага «ДСК-Гомель» (2009—2010).

У 2010 годзе па запрашэнні Георгія Кандрацьева стаў памочнікам галоўнага трэнера нацыянальнай зборнай Беларусі. Аднак у 2011 годзе па сямейных абставінах спыніў супрацоўніцтва і пакінуў размяшчэнне зборнай.

У 2007 годзе прапаноўвалі пасаду галоўнага трэнера гродзенскага клуба, аднак з «Нёманам» ён падпісаў кантракт толькі праз год. Умовы працоўнага пагаднення былі падпісаныя па сістэме 1+2 (на год з магчымасцю падаўжэння яшчэ на два, калі абодва бакі згодны), але прапрацаваў трэнер у Гродне толькі да сярэдзіны ліпеня.

З 4 студзеня па 19 ліпеня 2008 года ўзначальваў гродзенскі «Нёман». Прыйшоў у клуб у пачатку сезона, змяніўшы на гэтай пасадзе Людаса Румбуціса. У ролі галоўнага трэнера правёў у чэмпіянаце Беларусі за наш клуб 15 матчаў (+4=3-8, розніца мячоў 21-27, 15 ачкоў).

Зноскі
------

1. ↑  Акшаеў Вячаслаў Яўгеньевіч

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | FootballFacts.ru |
**Валсерберг** (нідэрл.: Vaalserberg) — найвышэйшы пункт Нідэрландаў.

Валсерберг — невысокае ўзвышша на поўдні краіны, геалагічна адносіцца да Ардэнскіх гор. Адміністрацыйна тэрыторыя адносіцца да муніцыпалітэта горада Валс правінцыі Лімбург. Найвышэйшы пункт (322 м) краіны адзначана невялікім помнікам.

Валсерберг таксама вядомы як месца скрыжавання меж трох краін — Бельгіі, Нідэрландаў і Германіі, на месцы якога таксама стаіць памятны знак з сцягамі дзяржаў. Вядома таксама і назва *Viergrenzenweg* (*«чатыры мяжы»*), бо ў 1816—1920 гадах тут была мяжа і з нейтральным Морэснетам.

На ўсход, на германскай тэрыторыі размяшчаецца горад Ахен.

Скрыжаванне мяжы паміж краінамі свабодна.

Пункт скрыжавання меж трох краін:  
1.Германія  
2.Нідэрланды  
3.Бельгія  
4.Нейтральны Морэснет (цяпер тэрыторыя Бельгіі)

Зноскі
------
У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Навасёлкаўскі сельсавет.
**Навасё́лкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Навасёлкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Азарыцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў Мазырскім раёне БССР, з 12 лютага 1935 года ў Даманавіцкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Калінкавіцкага раёна. У 1966 годзе вёска Цідаў перададзена ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Азарыцкага пассавета. 21 кастрычніка 1968 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Капліцкага (вёскі Навасёлкі і Новыя Навасёлкі) і Казловіцкага (вёска Казловічы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 3 населеныя пункты.

Зноскі
------

1. ↑  Рашэнні выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 лістапада, 1 і 8 снежня 1966 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 1 (1159).
2. ↑  Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 21 кастрычніка 1968 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1969, № 1 (1231).

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
**Какістакратыя** (ад стар.-грэч.: κάκιστος — найгоршы) — сістэма кіравання, якая знаходзіцца ў руках найгоршых, найменш кваліфікаваных і/або найбольш несумленных грамадзян.

Этымалогія
----------

Слова ўтворана ад двух грэчэскіх слоў: *какістас* (стар.-грэч.: κάκιστος — найгоршы) і *кратас* (стар.-грэч.: κράτος — урад), што літаральна азначае «ўрад найгоршых».

Гісторыя
--------

Першае ўжыванне слова сустракаецца ў казані Пола Госнальда, якое датуецца 1644 годам.

Нямецкі паэт Крыстаф Марцін Віланд бачыў у Французскай рэвалюцыі рызыку какістакратыі.

У сваім рамане 1829 года «Няўдачы Эльфіна» англійскі аўтар Томас Лаў Пікак тлумачыць какістакратыю як антонім да арыстакратыі, паколькі па-грэчаскі *aristos* (ἄριστος) азначае «выдатны». У сваіх «Успамінах пра рабства» 1838 года сенатар ЗША Уільям Гарпер параўнаў какістакратыю з анархіяй.

Глядзіце таксама
----------------

* Ахлакратыя
* Карпаратакратыя
* Клептакратыя
* Хакістакратыя

Зноскі
------

1. ↑  *Lewitt, Michael*. Investing In A Kakistocracy (англ.) (13 кастрычніка 2016). Праверана 12 лістапада 2020.
2. ↑  *Robert Hartwell Fiske.* The Best Words. — Marion Street Press, 2011. — С. 71. — ISBN 9781933338828.
3. ↑  *Rod L. Evans.* Thingamajigs and Whatchamacallits: Unfamiliar Terms for Familiar Things. — Penguin, 2011. — С. 87. — ISBN 9781101515921.
4. ↑  When Government Is Just the Worst (англ.). *Merriam Webster* (29 чэрвеня 2017). Праверана 12 лістапада 2020.
5. ↑  *Gosnold, Paul*. Архіўная копія (англ.)(недаступная спасылка).  University of Oxford Text Archive (9 жніўня 1644). Архівавана з першакрыніцы 12 лістапада 2020. Праверана 26 лістапада 2020.
6. ↑  Wieland, C. M. Betrachtungen über des Hrn. Condorcet Erklärung, was ein Bauer und Handarbeiter in Frankreich sey / Christoph Martin Wieland // Der Neue Deutsche Merkur vom Jahre 1792. — 1792. — Band 2. — S. 43.
7. ↑  Kakistocracy (англ.).  Dictionary.com. Праверана 12 лістапада 2020.
8. ↑  *William Harper.* Memoir on Slavery: Read Before the Society for the Advancement of Learning, of South Carolina, at its annual meeting at Columbia, 1837. — J. S. Burges, 1838. — С. 49.
**УАЗ «Мёрская раённая цэнтральная бальніца»** — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Мёрскага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ў горадзе Мёры.

Гісторыя
--------

Установа ажыццяўляе сваю дзейнасць з 1904 года.

У раёне функцыянуе 31 фельчарска-акушэрскі пункт. Усяго ў раёне функцыянуе 240 кругласутачных ложкаў, 86 ложкаў у дзённых стацыянарах і 5 ложкаў у стацыянарах на даму.

Дзённыя стацыянары і стацыянары на даму адкрыты пры ўсіх амбулаторна-паліклінічных установах раёна і карыстаюцца вялікай папулярнасцю ў жыхароў раёна.

У Мёрах і Мёрскім раёне дзейнічаюць: 1 цэнтральная раённая аптэка № 111 г. Мёры, 1 гарадская аптэка № 112 г. Дзісна, 2 сельскія аптэкі ў Новым Пагосце № 115 і ў Язна № 101, аптэчны пункт 1 катэгорыі пры Мёрскай паліклініцы, 2 аптэчныя кіёскі ў г. Дзісна і 1 у г. Мёры, 33 аптэчныя пункты 2 катэгорыі пры ФАПах.

Спіс лекава-прафілактычных устаноў
----------------------------------

* Мёрская цэнтральная раённая бальніца са стацыянарам на 170 ложкаў
* Мёрская паліклініка
* Дзісненская раённая бальніца са стацыянарам на 55 ложкаў і паліклінікай
* Язненская ўчастковая бальніца са стацыянарам на 15 ложкаў і амбулаторыяй урача агульнай практыкі
* Новапагосцкая ўрачэбная амбулаторыя
* Даўгінаўская ўрачэбная амбулаторыя

Галоўныя ўрачы
--------------

* Алена Фёдараўна Сiвая

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Тропин, А. Эффект первичного звена / А. Тропин // Медицинский вестник. — 2006. — 10 нояб.

Спасылкі
--------

* Сайт Мёрскай цэнтральнай раённай бальніцы
**Помнік Пятру I** (афіцыйная назва — *Помнік «На знак 300-годдзя расійскага флота»*) працы Зураба Цэрэтэлі быў узведзены ў 1997 годзе на заказ Урада Масквы на штучным востраве, насыпаным ля раздзелу Масквы-ракі і Водаадводнага канала. Адзін з самых высокіх у Расіі помнікаў. Агульная вышыня помніка 98 метраў, вышыня фігуры Петра 18 м.

Апісанне
--------

Помнік Пятру ў тэхнічным плане ўяўляе сабою ўнікальнае інжынернае збудаванне. Апорны каркас манумента выкананы з нержавелай сталі, на яго навешаны бронзавыя дэталі абкладкі. Асобна адзін ад аднаго збіраліся ўтваральная пастамент ніжняя частка помніка, карабель і фігура Пятра; апошнія ў гатовым выглядзе мантаваліся на пастамент. Ванты карабля выкананы з нержавелай сталі. Кожны з іх сплецены з некалькіх тросаў і замацаваны такім чынам, што цалкам вынята іх рухомасць. Ветразі маюць усярэдзіне прасторавы металічны каркас (для змяншэння вагі), яны выраблены з медзі метадам выбівачкі.

Для помніка выкарыстоўвалася бронза самай высокай якасці; яна папярэдне падвяргалася пескаструменнай апрацоўцы, потым пацінавалася і пакрывалася адмысловым воскам і лакам, што бароніць ад уплыву неспрыяльных пагодных з’яў. Скрутак, які трымае ў руцэ Пётр I, пазалочаны, таксама пазалочаны Андрэеўскія крыжы на сцягах, канструктыўна зробленых як флюгеры. Усярэдзіне ёсць усходы, агаданыя для назірання за станам помніка. Утваральны штучны востраў жалезабетонны падмурак, на якім спачывае помнік, апраўлены фантанамі, што ствараюць эфект карабля, які рассякае ваду.

Спасылкі
--------

* Модели памятников Колумбу и Петру рядом в экспозиции музея Церетели (фото)(недаступная спасылка)
* Памятник Петру I изнутри Архівавана 21 студзеня 2012.
* Передача Галилео о памятнике Петру I
**Помнік князю Пацёмкіну ў Херсоне** — манумент у поўны рост, які знаходзіцца ў цэнтры сквера, прысвечанага Пацёмкіну, створаны Іванам Мартасам.

Гісторыя помніка
----------------

Помнік Пацёмкіну на гістарычнай паштоўцы
У канцы 1836 года, у 45-гадовую гадавіну пахавання Пацёмкіна ў Екацярынінскім саборы  (руск.) (бел. помнік заняў сваё месца на Пацёмкінскім бульвары. Аўтарам новага масіўнага гранітнага пастамента стаў італьянскі архітэктар Франц Карлавіч Бофа  (руск.) (бел. які ў 1820-1830-х гадах шмат працаваў у Адэсе і выканаў п'едэстал да Помніка дэ Рышэльё. У 1840 годзе вакол помніка быў высаджаны бульвар, названы Пацёмкінскі і абнесены агароджай. Пасля рэвалюцыі 1917 года помнік Пацёмкіну быў закрыты брызентам з-за чаго ў народзе атрымаў мянушку «Херсонскі прывід». 27 красавіка 1921 года помнік быў зняты з пастамента і перанесены ў двор Херсонскага гісторыка-археалагічнага музея, а ў пачатку 1944 года знік разам з адступаючымі нямецка-фашысцкімі войскамі.

У 2003 годзе да святкавання 225 годдзя горада, помнік адноўлены скульптарам Юрыкам Сцепанянам.

Зноскі
------

1. ↑  Памятник Потемкину Архівавана 4 сакавіка 2016. *peloris.org*
**Мёртвае мора** — бяссцёкавае салёнае возера на мяжы Ізраіля і Іарданіі. Займае самую нізкую частку самай глыбокай тэктанічнай катлавіны Гхор, узровень вады на 400 м ніжэй узроўню акіяна. Складаецца з 2 катлавін — больш глыбокай паўночнай і мелкай паўднёвай, якая падзелена дамбамі на басейны для выпарэння вады і наступнай здабычы мінеральных солей. Плошча 940 км², даўжыня 80 кіламетраў, найбольшая шырыня 15 кіламетраў. Найбольшая глыбіня — 394 м.

Становішча ўрэзу вады непастаяннае і вагаецца ў межах некалькіх метраў у залежнасці ад колькасці атмасферных ападкаў і адбору вады на арашэнне і водазабеспячэнне басейну ракі Іардан — адзінай ракі, якая ўпадае ў Мёртвае мора. Больш значныя ваганні назіраліся ў геалагічным мінулым: 23 тыс. гадоў назад узровень быў на 200 м вышэй, пазней апускаўся на 300 м ніжэй сучаснай адзнакі. Катлавіна возера тэктанічнага паходжання, утварылася 1,5-2 млн. гадоў назад.

Тэмпература вады да глыбіні 40 м зменьшваецца па сезонах і складае 16 °C зімой і 36 °C летам, ніжэй пастаянная — 21 °C. Кліматычныя ўмовы (сухі пустынны клімат, тэмпература паветра ад 14 °C у студзені да 30 °C і больш у ліпені) спрыяюць вялікаму выпарэнню і выклікаюць вялікую салёнасць вады — 332 ‰ (у кожным літры вады — 322 г солей). Элементны склад солей у 1 літры вады: хлору — 212 г, магнію — 41 г, натрыю — 39 г, кальцыю — 17 г, калію — 7 г, брому — 5 г, іншых элементаў — 1 г. У водах Мёртвага мора растворана 44 млрд. тон солей. Высокая мінералізацыя вады з'явілася прычынай адсутнасці ў возеры арганічнага жыцця (за выключэннем некаторых відаў анаэробных бактэрый). Берагі Мёртвага мора пустынныя, з рэдкімі аазісамі. На ўзбярэжжы бальнеалагічныя курорты. У паўднёвай частцы - здабыча мінеральных солей.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Спасылкі
--------

* Мёртвае мора Архівавана 21 мая 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Біблейская · Вялікая каталанская · Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая савецкая (1 выд.) · Бракгаўза і Эфрона · Яўрэйская Бракгаўза і Эфрона · Кароткая яўрэйская · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (11-th) · Britannica (онлайн) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Treccani · Universalis |
| 

| Нарматыўны кантроль |
| --- |
| BNF: 15367124k · GND: 4106540-2 · NDL: 00636059 · NKC: ge608123 · NSK: 000422606 · LIBRIS: 143283 · SUDOC: 027708403 · VIAF: 239922660, 172656377 |

 |
**Помнік Кастусю Каліноўскаму** — помнік у г. Свіслачы, прысвечаны рэвалюцыянеру-дэмакрату, кіраўніку паўстання 1863—1864 гг. і нацыянальнаму герою Беларусі і Літвы
Кастусю Каліноўскаму, які ў 1855 годзе скончыў Свіслацкую гімназію. Размешчаны па вул. Леніна каля будынка сярэдняй школы.

Помнік устаноўлены ў 1958 годзе і такім чынам з'яўляецца першым і адзіным (станам на 2019 г.) помнікам К. Каліноўскаму на тэрыторыі Беларусі.

Апісанне
--------

Аўтар помніка — скульптар Заір Азгур. Пагрудны бронзавы бюст К. Каліноўскага вышынёй 1,05 м пастаўлены на высокім 3-мятровым пастаменце пірамідальнай формы. Стрыманы парыў, гордая незалежнасць, духоўная актыўнасць героя перададзены ў павароце галавы, смелым позірку, у рысах твару. Кампазіцыя бюста ажыўлена рухам рукі, якая трымаецца за штрыфель фрака. Старанная прапрацоўка форм, дэталей касцюма — фрак, шырокі гальштук — надае вобліку жыццёвую канкрэтнасць і верагоднасць.

Гл. таксама
-----------

* Помнік Рамуальду Траўгуту (Свіслач)

Зноскі
------

1. ↑  За ўскладаньне кветак да помніка Каліноўскаму ў Сьвіслачы судзяць, а да помніка Сталіну — не

Літаратура
----------

* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, [1984—1988].

Спасылкі
--------

* Помнік Кастусю Каліноўскаму (Свіслач) на сайце Глобус Беларусі (руск.)
* Помнік Кастусю Каліноўскаму (Свіслач) на сайце «Архіварта»
**Забела Танеляні-Асатур** (арм.: Զաբել Հովհաննեսի Ասատուր; 23 ліпеня 1863, Канстанцінопаль — 19 чэрвеня 1934, Стамбул, народжаная **Ханджан** (арм.: Խանճեան), больш вядомая пад літаратурным псеўданімам **Сіпіл** (арм.: Սիպիլ)) — армянская паэтка, празаік, выдавец, педагог і філантроп

Біяграфія
---------

Нарадзілася 23 ліпеня 1863 года ў Канстанцінопалі. Скончыла Скутарскую акадэмію ў Канстанцінопалі ў 1879 годзе. Стала адным з арганізатараў таварыства, мэтай якога ставілася адукацыю армянскіх дзяўчынак ва ўсіх армянскіх раёнах Асманскай імперыі. Выкладала ў правінцыі, а затым вярнулася для працягу педагагічнай дзейнасці ў Канстантынопаль.

У 1879 годзе напісала падручнік «Практычная граматыка для сучаснага сучаснайармянскага мовы», які стаў класічным дапаможнікам, неаднаразова перавыдаваўся пры падтрымцы мужа, Гранта Асатура. Адначасова Сіпіл публікавала артыкулы па адукацыі і педагогіцы, а таксама вершы для дзяцей.

У 1898 годзе сумесна з пісьменнікам і палітычным дзеячам Крыкорам Захрабам і Грантам Асатурам аднавіла выданне літаратурнага часопіса «Масіс» (арм.: Մասիս), дзе апублікавала біяграфіі многіх вядомых заходнеармянскіх літаратурных дзеячаў. У 1901 годзе Сіпіл выйшла замуж за пісьменніка, журналіста і інтэлектуала Гранта Асатура. У 1921 годзе гэтыя біяграфіі з часопіса «Масіс» былі выдадзеныя асобнай кнігай, якую Грант Асатур назваў «Дзімаствернер».

Памерла 19 чэрвеня 1934 года ў Стамбуле.

Творчасць
---------

Вядомасць Сіпіл прынеслі літаратурныя творы. Яна прымыкала да Парнаскай школы французскай паэзіі. Для твораў Сіпіл характэрныя гарманічнае спалучэнне лірычных і эпічных элементаў, жаноцкая вытанчанасць, прадуманая мовау. У 1880-х гадах Сіпіл публікавала вершы ў часопісы «Масис» і «Айрэнік». У 1891 годзе выйшаў раман «Сэрца дзяўчыны», у 1902 — зборнік вершаў «Пробліскі», які ў асноўным складаўся з рамантычных і патрыятычных твораў. Яна таксама пісала кароткія апавяданні, часта пра жанчын. З работ для тэатра адной з самых вядомых з’яўляецца п’еса «Нявеста». Літаратурнай спадчынай пісьменніцы таксама сталі шматлікія любоўныя лісты, якмі яна абменьвалася з Грантам Асатурам.

Зноскі
------

1. ↑  Sipil
2. ↑  Сипил // Литературная энциклопедия: В 11 т. — [М. 1929—1939. — Т. 10. — [М.: Худож. лит. 1937]. — Стб. 747—748.]
3. ↑  Selected Love Letters by Hrand Asadour and Zabel Donelian
Бронзавы ківорый працы Берніні ў саборы Св. Пятра.
**Ківорый сабора Святога Пятра** — велічэзны бронзавы балдахін галоўнага прастола базілікі Св. Пятра ў Рыме, размешчаны над магілай апостала Пятра.

Ківорый сабора Святога Пятра быў адліты ў XVII стагоддзі пры Папе Урбане VIII архітэктарам Берніні з бронзавых разетак, якія ўпрыгожвалі некалі кесоны Пантэона. Ён складаецца з чатырох вітых калон, якія падтрымліваюць вельмі мудрагелісты верх, увянчаны чатырма выгнутымі рэбрамі, якія сыходзіцца пад яблыкам крыжа.

Літаратура
----------

* Touring Club Italiano, L'Italia. Roma, (guide rosse), Milano 2004

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ківорый сабора Святога Пятра
**Мазжачок** (лац. cerebellum - літаральна «малы мозг») — аддзел галаўнога мозгу хрыбетнікаў, які адказвае за каардынацыю рухаў, рэгуляцыю раўнавагі і цягліцавага тонусу. У чалавека размяшчаецца ззаду даўгаватага мозгу і вароліева моста, пад патылічным долямі паўшар'яў галаўнога мозгу. З дапамогай трох пар ножак мазжачок атрымлівае інфармацыю з кары галаўнога мозгу, базальных гангліяў экстрапіраміднай сістэмы, ствала галаўнога мозгу і спіннога мозгу. У розных таксонаў хрыбетнікаў ўзаемаадносіны з іншымі аддзеламі галаўнога мозгу могуць вар'іравацца.

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мазжачок

  


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая савецкая (1 выд.) · Britannica (онлайн) · Treccani · Universalis |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4125073-4 · LCCN: sh85022078 · Microsoft: 2779652256, 2909363156 · NKC: ph348271 |