Экспазіцыя Людмілы Хрысцесевай «У вайны не жаночы твар» (War´s Unwomanly FaceЗ на тэрыторыі Музея арміі ў Стакгольме.
**Людміла Хрысцесева** (*Ludmila Christeseva* *L. Christeseva*; нар. 1978, Магілёў, Беларусь) — шведская мастачка з беларускага паходжання.

Атрымала ступень магістра мастацтваў на факультэце мастацкага дызайну і тэхналогій Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Дызайн касцюма і тканін» у 2001 годзе. Пераехала ў Швецыю і далучылася да творчай каманды шведскага мадэльера Ларса Валіна. Пазней Хрысцесева атрымала яшчэ два дыпломы -- Стакгольмскага ўніверсітэта і Універсітэцкага каледжа мастацтваў, рамёстваў і дызайну ў Констфаку. Мастацкія даследаванні Хрысцесевай сканцэнтраваны на гендэрнай ідэнтычнасці і пытаннях, звязаных з рэпрэзентацыяй розных культур. Актыўна ўдзельнічае ў мастацкіх праектах і выставах Швецыі і за мяжой.   Кіруе выставачнай прасторай Artten у цэнтры Стакгольма, прысвечанай пашырэнню правоў і магчымасцей жанчын і росту свядомасці ў супольнасці мастацтва і моды.

Інстытуцыянальныя выставы Хрысцесевай: «War´s Unwomanly Face», экспанавалася ў Музеі арміі ў Стакгольме (2016) і ў рэзідэнцыі пасла ЗША ў Швецыі ў Стакгольме (2016); "Sustainidentity" ў Нацыянальным гістарычным музеі Беларусі (2016); «The Toiles» у Стакгольмскім інстытуце касцюма і моды (2017) і ў Паўночным музеі ў Стакгольме (2017-2018). Серыя скульптур была ўнікальнай сцэнаграфіяй для выступлення Маргарэт Джэнкінс Dance Company (ЗША) у Стакгольме ў 2016 годзе.

Хрысцесева — арт-дырэктар і выканаўчы прадзюсар міжнароднай выставы «Інгмар Бергман і яго спадчына ў модзе і мастацтве», якая ў 2018 годзе прайшла ў больш за 60 краінах свету. 14 ліпеня 2018 годзе Хрысцесева запрошана паказаць сваю інсталяцыю з «The Toiles» у кантэксце суровай і ўнікальнай прыроды Форэ ў межах сусветнага святкавання 100-годдзя Інгмара Бергмана ў Бергманцэнтры. 

У 2019 годзе, у гонар 100-годдзя атрымання жанчынамі ў Швецыі выбарчага права, Хрысцесева арганізавала паказ мод для беларускага экалагічнага брэнда *Historia Naturalis* на вуліцах Стакгольма, які аб'яднаў некаторую колькасць жыхароў Стакгольма для ўдзелу і прадтрымкі жанчын, якія ідуць да сваёй творчай мары — сутыкаюцца як з праблемамі, так і з поспехам. У праекце бралі ўдзел Крысціна Юханесан, амбасадар Швецыі ў Беларусі, і Марыя Рашыдзі, заснавальніца арганізацыі «Правы жанчын / Kvinnors Rätt».

З 2018 года Хрысцесева запрошаная мастачка міжнароднага жаночага мастацкага руху Artdom Араяван Агіды .

У творчасці Хрысцесева развівае некалькі мастацкіх плыняў -- Sustainidenity,  Pinkism  і The Sky Over. 

З пачаткам расійскага ўварвання ва Украіну ў 2022 годзе Хрысцесева ініцыявала сусветны тэкстыльны рух за мір і свабоду *«Рамёствы, якія аб'ядноўваюць, лечаць і доўжацца»*.  Публічныя прэзентацыі адбыліся па ўсім свеце -- у Турцыі пры падтрымцы Шведскага інстытута ; у Злучаных Штатах у межах праграмы ESKFF artists in residence, размешчанай у Mana Contemporary, на Таймс-сквер па запрашэнні няўрадавай арганізацыі Razom for Ukraine, у Шведскім каралеўскім зброевым музеі ў Каралеўскім палацы, і на Oslo Freedom Forum, арганізаваным Human Rights Foundation (HRF) з Гары Каспаравым як старшынёй. Актывісцкая праца Крысцесевай заўважана СМІ і ў міжнародных мастацкіх даследаваннях, у тым ліку фінансава-дакументальны праект WMM «The other side of the Sea» рэжысёра Хсуань Пан Ю (Тайвань/ЗША)  і «In an act of weaving» з Нефелі Айканому (Грэцыя/Швецыя).

У 2023 годзе Хрысцесева заснавала *Artten Foundation*  для пашырэння правоў і магчымасцей жанчын і дзяцей ва ўсім свеце праз культуру і адукацыю.

Яе ініцыятыва Yellow&Blue: уся Швецыя тчэ ( шведск.: Gul&Blå: hela Sverige flätar) з мэтай аб'яднання людзей у творчым шляху да светлай будучыні і спрыяння інтэграцыі ўкраінскіх сем'яў праз мастацтва і рамёствы.  Праект распрацаваны на нацыянальным узроўні і прадугледжвае сумесны, шведскіх грамадзян і ўкраінскіх бежанцаў, тэкстыльны мастацкі твор, якое сімвалізуе шведскі сцяг. Твор прысвечаны 100-годдзю мэрыі Стакгольма, якое адзначаюць у 2023 годзе, яго выраб і прэзентацыі адбываліся ў розных гарадах Швецыі, уключаючы Стакгольм, Вісбю і Гётэборг, а таксама на важных палітычных мерапрыемствах, уключаючы Тыдзень у Ярва (шведск.: Järvaveckan)  і Альмедаленскі тыдзень.

Людміла Хрысцесева атрымала ўзнагароду «Уплыў года» па версіі IHM Impact Awards  і намінантка прэміі імя Нэльсана Мандэлы ў 2023 і 2024 гадах ад мэрыі Стакгольма.


1. ↑  CuratorLab **(нявызн.)**.
2. ↑  KRIGET HAR INGET KVINNLIGT ANSIKTE **(нявызн.)**.
3. ↑  *Times*. Swedish Artist Explores Cultural, Gender Evolution in Exhibit at Kulanshi Gallery **(нявызн.)**. *The Astana Times* (24 чэрвеня 2015).
4. ↑  Ludmila Christeseva **(нявызн.)**.
5. ↑  Current projects by Artten Gallery **(нявызн.)**. *Artten gallery*.
6. ↑  Лета стартуе з арт-праектамі (руск.). *zviazda.by* (11 чэрвеня 2016). Праверана 10 красавіка 2024.
7. ↑  Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь **(нявызн.)**. *histmuseum.by*. Праверана 10 красавіка 2024.
8. ↑  EXHIBITION: Ingmar Bergman and his Legacy in Fashion and Art **(нявызн.)**. *Sweden Abroad*.
9. ↑  Fira Bergman på Fårö **(нявызн.)**. *Bergmancenter* (9 ліпеня 2018).
10. ↑  ЖАНОЦКАСЦЬ І ІДЭНТЫЧНАСЦЬ **(нявызн.)**.
11. ↑  Pinkism: Women's Empowerment Principles and Visual Culture **(нявызн.)**.
12. ↑  The sky over Stockholm, Minsk, New York, Madrid, London, Cairo, Jerusalem, Berlin, Istanbul, Paris, Moscow / L. Christeseva.
Christeseva, L. 1978-2013 ; Solna : L. Christeseva
13. ↑   Crafts that unite, heal, and last
14. ↑  Stockholm Design Week – Craft that Unite, Heal, and Last
15. ↑  Project Mila
16. ↑
17. ↑
18. ↑
19. ↑
20. ↑