**Саюз узброенай барацьбы, СУБ** (польск.: Związek Walki Zbrojnej, ZWZ) - падпольная польская ваенная арганізацыя, якая дзейнічала ў 1939-1942 гады. У 1940-1942 гадах быў асноўнай арганізацыяй польскага супраціву. Асноўнай мэтай з'яўлялася аднаўленне незалежнасці Польшчы ў даваенных межах на ўсходзе.

Гісторыя
--------

СУБ быў створаны ў адпаведнасці з загадам генерала У. Сікорскага ад 13 лістапада 1939 года на базе раней дзейнай падпольнай арганізацыі «Служба Перамогі Польшчы". Тым самым Сікорскі абмежаваў палітычны ўплыў прыхільнікаў санацыйнага рэжыму і падзяліў падполле на ўзброенае і грамадзянскае. Новы саюз узброенай барацьбы ўваходзіў у аператыўнае ўпраўленне ўрада Польшчы ў выгнанні і лічыў сваёй асноўнай задачай фарміраванне польскага войска ў падполлі. Ствараліся адпаведныя структуры — штаб, камандаванне розных відаў войскаў і службаў, тэрытарыяльнае камандаванне, збіралася зброю, навучаліся салдаты і афіцэры.

  

Кадравую аснову складалі афіцэры (кадравыя афіцэры, афіцэры запасу і афіцэры ў адстаўцы), якія служылі ў польскім войску. Па планах СУБ павінен быў стаць арганізацыяй агульнанацыянальнай, надпартыйнай, а яе галоўны камендант павінен быў быць адзіным упаўнаважаным ад урада кіраўніком усіх сіл польскага ваеннага падполля.

  

У аснове падпольнай арганізацыі ляжаў прынцып тэрытарыяльна-адміністрацыйнага дзялення. Адміністрацыйна-тэрытарыяльна тэрыторыя Польшчы была падзелена на абшары (тэрыторыі), якія ўключалі некалькі акругаў, а тыя — абводы. У сваёй дзейнасці СУБ быў падпарадкаваны польскаму ўраду ў Парыжы і вярхоўнаму галоўнакамандуючаму польскіх узброеных сіл. 4 снежня 1939 года польскі генерал К. Саснкоўскі накіраваў у Варшаву дадатковыя інструкцыі адносна дзейнасці арганізацыі. У якасці баявой адзінкі быў прыняты ўзвод. Ён складаўся з трох дружын, якія дзяліліся на 3 секцыі, кожная з якіх налічвала 5 чалавек.

Галоўнай мэтай СУБ была арганізацыя будучага ўзброенага супраціву нямецкім акупантам на тэрыторыі Польшчы ў яе даваенных межах, на тэрыторыі Літвы, а таксама савецкай улады ў Заходняй Беларусі і Заходняй Украіне. 

  

Партызанскія атрады ў СУБ адсутнічалі. Кіраўніцтва (генерал Стэфан Равецкі) загадала распусціць партызанскія атрады і перайсці на канспіратыўнае становішча. Узброенай барацьбы з боку арганізацыі практычна не назіралася. Арсенал яе папоўніўся зброяй былой польскай арміі, кінутым або схаваным у 1939 г. зброяй савецкай, кінутай або схаванай у 1941 г. і нямецкай зброяй, выкрадзенай або набытай у акупацыйных войскаў і калабарацыяністаў. СУБ атрымалася ва ўмовах акупацыі арганізаваць вытворчасць двух тыпаў ручных гранат у тым ліку ET-40 Filipinka, узрыўчатка.

Сувязь з эмігранцкім урадам Польшчы і штабам Вярхоўнага Галоўнакамандуючага СУБ падтрымліваў па радыё і праз кур'ераў. Усе асобы, якія ўступалі ў фарміравання, прымалі прысягу і бралі псеўданімы. Цэнтральным друкаваным органам СВБ з'яўляўся «Інфармацыйны Бюлетэнь", які выходзіў з 5 лістапада 1939 года. Найбольшымі сіламі СУБ размяшчаў у 1942 г. калі ён дасягнуў максімальнай колькасці за ўвесь перыяд свайго існавання.

14 лютага 1942 года СУБ быў рэарганізаваны ў «Армію Краёва».

Камандзіры
----------

* генерал К. Саснкоўскі ("Гадземба") - да 30 чэрвеня 1940.
* генерал С. Равецкі ("Грот") - з 30 чэрвеня 1940.


1. ↑  После того, как 17 сентября 1939 г. текущее правительство Польши оказалось в Румынии, неожиданно оказалось, что румыны вовсе не желают выпускать во Францию лидеров падшей диктатуры санации, а предпочитают интернировать на месте. Исходя из этого, Президент Польши Игнаций Мосцицкий решил передать свои полномочия послу в Италии Болеславу Веняве-Длугошовскому. Но Венява был ярым пилсудчиком, а посему не устраивал французов, которые категорически потребовали его отказа от этой должности. В результате президентом стал Владислав Рачкевич (считался умеренным пилсудчиком), который при этом был вынужден (опять же под давлением не доверявших пилсудчикам французов) отдать значительную часть своих полномочий премьер-министру Владиславу Сикорскому, который был решительным антипилсудчиком, одним из основателей оппозиционного режиму санации "Фронта Морж" и считался "профранцузским" деятелем. В дальнейшем, уже в Лондоне, польские противники Сикорского неоднократно пытались сместить его, но регулярно терпели в этом деле неудачу из-за решительной поддержки Сикорского Черчиллем.
2. ↑  Jerzy Kirchmayer. Powstanie Warszawskie. Warszawa, 1959. s.21-22