recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Б'елаварскі сабор**, **Сабор Святой Тэрэзы Авільскай** — каталіцкі сабор у горадзе Б'елавар, Харватыя. Кафедральны сабор епархіі Б'елавар-Крыжэўцы, помнік архітэктуры. Атрымаў статус кафедральнага сабору ў 2009 годзе, пасля стварэння епархіі з цэнтрам у Б'елавары, да гэтага быў прыходскай царквой.

Гісторыя
--------

У 1756 годзе ў Б'елавары была пабудавана вялікая крэпасць у рамках фартыфікацыйных работ па стварэнню вайсковай мяжы, што выклікала прыток насельніцтва ў горад. У 1761 годзе па запрашэнню ўладаў Ваеннай Мяжы ў Белавр прыбылі чэскія манахі з ордэна піяраў. Адзіным рэлігійным збудаваннем ў горадзе была невялікая капліца, таму было прынята рашэнне будаваць умяшчальную царкву. 10 красавіка 1765 года быў закладзены першы камень будучага храма. У 1770 годзе будаўніцтва асноўнай часткі царквы было завершана, 15 кастрычніка 1772 года храм быў асвечаны ў гонар Святой Тэрэзы Авільскай. Абранне імя святой Тэрэзы звязаны з тым, што яна была святой апякункай імператрыцы Марыі Тэрэзіі, па загаду якой была ўзведзена Б'елаварская крэпасць. У 1774 годзе было скончана ўзвядзенне калакольні над фасадам. Царква пабудавана ў стылі барока.

Землятрус 1880 года пашкодзіў царкву. У 1888 годзе царква была рэканструявана і перабудавана па праекту архітэктара Германа Боле, у 1896 годзе быў значна абноўлены інтэр'ер храма.

Аж да 1980 года царква св. Тэрэзы была адзінай царквой у Б'елавары і бліжэйшых прыгарадах, яе прыхаджанамі былі ўсе жыхары горада каталіцкага веравызнання, у 1980 годзе была пабудавана яшчэ адна царква — святога Антонія Падуанскага.

29 верасня 1990 года падчас вайны за незалежнасць падчас баёў паміж ЮНА і харватскімі сіламі ў царкву папаў снарад. Выбух забіў трох жанчын, якія маліліся ў той час у храме, і пашкодзіў будынак. Пасля заканчэння вайны царква была адрэстаўравана, у памяць загінуўшых жанчын усталявана мемарыяльная дошка.

5 снежня 2009 года Папа Бенедыкт XVI стварыў епархію Б'елавар-Крыжэўцы, царква святой Тэрэзы Авілскай стала кафедральным саборам новай епархіі.

Літаратура
----------

* Vinko Gregur. Posveta crkve sv. Ane, Prosvjeta Bjelovar 1993.
Зона археалагічных раскопак

**Монтэ-Вердэ** (ісп.: Monte Verde) — помнік археалогіі ў аднайменнай мясцовасці на поўдні Чылі, знакаміты знаходкай палеалітычнай стаянкі.

Гісторыя
--------

Месца Монтэ-Вердэ было выяўлена ў 1975 годзе, калі ў выніку вырубкі лесу адбылася моцная эрозія, і мясцовыя жыхары знайшлі костку дагістарычнай жывёлы. Археалагічныя даследаванні праводзіліся ў 1977, 1997 і 2013 гадах групамі археолагаў на чале з Томам Дылехеем[en]. Знаходкі ў Монтэ-Вердэ выклікалі сенсацыю з-за добрай захаванасці знойдзеных матэрыялаў і іх ранняй датыроўкі. Радыёвугляродны аналіз рэшткаў костак і драўнянага вугалю, зроблены ў 1982 годзе, паказаў, што яны адносіліся да перыяду 14 800 гадоў таму. Такім чынам, знаходкі ў Монтэ-Вердэ старэйшыя, чым вядомыя артэфакты культуры Кловіс, што дагэтуль лічылася самай старажытнай у Новым Свеце.

Археалогія
----------

Монтэ-Вердэ знаходзіцца за 58 км ад Ціхага акіяна. Добраму захаванню археалагічных матэрыялаў садзейнічала тое, што воды мясцовага ручая падчас паводак стварылі тарфяное балота, кіслотнае асяроддзе якога спыніла бактіэрыяльны распад арганічных рэчываў. У выніку стратыфікацыі выяўлены 2 археалагічныя пласты: верхні MV-2 і ніжні MV-1. Пласт MV-2 датуецца перыядам 14 800 — 13 800 гадоў таму, утрымоўвае палеалітычную стаянку, якая ўяўляла сабою штучны навес з драўніны і скур дзікіх жывёл у атачэнні ўбітых ў зямлю бярвенняў і дошак. Тут былі знойдзены 2 агмені, каменныя прылады, капраліты, ўзоры ядомых раслін, у тым ліку бульбы, марскіх водарасцяў, рэшткі дзікіх жывёл.

Пласт MV-1 таксама ўтрымоўвае драўляны вугаль і фрагменты костак дзікіх жывёл, але яго датыроўка (18 500 — 14 500 гадоў таму) застаецца пакуль спрэчнай.

Гл. таксама
-----------

* Уака-Прыета

Спасылкі
--------

* Monte Verde Archaeological Site
* Monte Verde: Our Earliest Evidence of Humans Living in South America
* New clues emerge about the earliest known Americans

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) |
**Саша Чаджа** (сербск.: Саша Чађо, нарадзілася 13 ліпеня 1989 у Сараева) — сербская баскетбалістка, якая гуляе на пазіцыі атакоўнага абаронцы у турэцкім клубе «Істанбул Юніверсітэсі» (Турэцкая ліга); чэмпіёнка Еўропы 2015 года ў складзе зборнай Сербіі.

Кар’ера гульца
--------------

### Клубная

Прафесійную кар’еру Саша пачала ў 2006 годзе ў баскетбольным клубе «Младзе Краишник» з Баня-Лукі, з якім выйграла Кубак Рэспублікі Сербскай. Потым яна выступала за сараеўскі «Жалезнічар», выйграўшы двойчы чэмпіянат Босніі і Герцагавіны і адзін раз кубак Босніі і Герцагавіны. У 2009 годзе перабралася ў сербскі чэмпіянат у каманду «Хемафарм» (цяпер «Вршац»), з якой выйграла двойчы Кубак Сербіі (Мілана Цігі Васоевіча) у 2010 і 2012 гадах. У 2013 годзе ў складзе «Партызана» Сашы скарыліся чэмпіянат Сербіі, Кубак Сербіі і Міжнародная жаночая баскетбольная ліга. Сезон 2013/2014 правяла ў румынскай камандзе «Альба-Юлія», сезон 2014/2015 — у турэцкай «Чанык Беледые», з 2015 года гуляе за «Істанбул Юніверсітэсі».

### У зборнай

Саша прыцягвалася ў моладзевыя зборныя Босніі і Герцагавіны, аднак прыняла рашэнне гуляць менавіта за Сербію. Так яна трапіла ў зборную Сербіі на чэмпіянат Еўропы 2013 гады, дзе і дэбютавала на буйных турнірах. Ва ўсіх 9 гульнях, якія правялі сербкі, Саша набрала 33 ачкі (з іх 11 у гульні супраць Турцыі і 10 супраць Іспаніі), аформіла 18 падбораў і зарабіла 18 персанальных заўваг. На чэмпіянаце свету 2014 года Сербія дайшла да стадыі чвэрцьфіналу: Саша згуляла ў 6 гульнях з 7, набрала 22 ачкі (па 6 ачкоў у гульнях з Кітаем, Турцыяй і Анголай), аформіла 10 падбораў і зарабіла 11 персанальных заўваг. На пераможным для Сербіі чэмпіянаце Еўропы 2015 Саша згуляла ўсяго 6 гульняў з 10, не згуляўшы апошнія тры, набрала адзінае ачко ў матчы супраць Харватыі, аформіла 7 падбораў і зарабіла 7 персанальных заўваг. Перамога Сербіі на жаночым чэмпіянаце Еўропы стала першай для жаночай зборнай і дазволіла ім згуляць на Алімпійскіх гульнях упершыню ў гісторыі.

Зноскі
------

1. ↑  Статистика выступлений Саши Чаджо на чемпионате Европы 2013 (FIBA)  (англ.)
2. ↑  Статистика выступлений Саши Чаджо на чемпионате мира 2014 (FIBA)  (англ.)
3. ↑  Статистика выступлений Саши Чаджо на чемпионате Европы 2015 (FIBA)  (англ.)
4. ↑  Serbia women win EuroBasket title, gain first Olympics berth(англ.), *espn.go.com* (29 June 2015). Праверана 29 June 2015.

Спасылкі
--------

* Профіль на сайце Еўрабаскета  (англ.)
* Профіль на сайце FIBA Архівавана 8 сакавіка 2016.  (англ.)

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Basketball-Reference.com (Еўропа) · Eurobasket.com (ігрок) · LFB · Olympedia · Olympic Channel · МАК · ФІБА |
**Вялікая сінагога** — колішняя сінагога ў Гомелі.

Гісторыя
--------

Сінагога была пабудавана ў 1828—1833 гадах на загад графа Мікалая Пятровіча Румянцава на тагачаснай вуліцы Базарнай у стылі класіцызму. Сінагога завяршала перспектыву вуліцы і знаходзілася побач з Паляўнічым домікам, які належаў Румянцаву быў размешчаны па вуліцы Эканамічнай, меў амаль ідэнтычны набор архітэктурных форм фасада і завяршаў суседнюю вуліцу, якая ішла ад Базарнай плошчы, што сведчыць аб адзіным горадабудаўнічым плане.

Характэрным элементам сінагогі была паўкруглая лоджыя, размешаная над галоўным уваходам. Да нашага часу сінагога не захавалася.

Галерэя
-------

* Гандаль у раёне Вялікай сінагогі.Гандаль у раёне Вялікай сінагогі.
* Вулічная атмасфера.Вулічная атмасфера.
* Перспектыва Базарнай вуліцы.Перспектыва Базарнай вуліцы.
* Замалёўка Г. К. Лукомскага.Замалёўка Г. К. Лукомскага.

Літаратура
----------

* *Валерий Францевич Морозов.* Гомель классический. Эпоха. Меценаты. Архитектура. — Мн.: Четыре четверти, 1997. — С. 229. — 335 с. — 5 000 экз.
**Троіцкая царква ў Гергеці** (груз. გერგეტის წმინდა სამება) — праваслаўны храм, размешчаны на вышыні 2170 м ля падножжа Казбека ўздоўж Ваенна-Грузінскай дарогі ў грузінскай вёсцы Гергеці на правым беразе Чхеры (прыток Церака), прама над пасёлкам Сцяпанцмінда.

Пабудаваная ў XIV стагоддзі святыня з'яўляецца адзіным крыжова-купальным храмам у вобласці Хеві. Каля храма захавалася сярэднявечная званіца.

Падчас нашэсця на Тбілісі персаў (1795 год) у Гергеці хавалі крыж святой Ніны. У савецкі час царква была зачынена, цяпер вернутая Грузінскай праваслаўнай царквы.

Спасылкі
--------

* Траецкі храм у Гергеці, апісанне
* 

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Царква ў Гергеці**
|  |  |
| --- | --- |
|  | *У гэтага паняцця ёсць іншае значэнне **Рэспубліка Тыва***. |

**Ты́ва** (ісп.: Tihua, Tigua, англ.: Tiwa) — культурная група індзейцаў-пуэбла, аб'яднаная агульным паходжаннем. У мінулым размаўлялі на адзінай галіне моў каёва-танаанскай сям'і. Прыкладная колькасць у ЗША (2019 г.) — 4 226 чалавек. 

Існуе 2 асноўных падыхода да вылучэння тыва. Па-першае, так называлася частка індзейцаў-пуэбла, з якімі іспанцы ўпершыню сутыкнуліся ў 1541 г. на Рыа-Грандэ на тэрыторыі сучаснага штата Нью-Мексіка. У 1629 г. місіянеры-францысканцы паведамлялі, што тыва займалі 8 пуэбла, іх агульная колькасць складала 6 000 чалавек. У XVII ст. яны актыўна ваявалі супраць апачы. У 1680 г. тыва прынялі ўдзел у паўстанні індзейцаў-пуэбла супраць іспанскіх каланізатараў. Частка паўстанцаў была вымушана перамясціцца на захад сучаснага Тэхаса, дзе іх нашчадкі, а таксама выхадцы з іншых плямён стварылі пуэбла Іслета-дэль-Сур. У нашы дні гэта аўтаномная рэзервацыя, жыхары якой вызначаюць сваю тоеснасць як тыва.

Другі падыход заснаваны на лінгвістычным прынцыпе, калі да тыва далучаюць носьбітаў і іх нашчадкаў асобнай галіны моў, вылучаных мовазнаўцамі знутры каёва-танаанскай сям'і. У такім разе да тыва далучаюць і іншых індзейцаў-пуэбла, што працягваюць насяляць Нью-Мексіка, аднак не абавязкова самі вызначаюць сваю тоеснасць як тыва. Часцей яны карыстаюцца назвай свайго пуэбла ў якасці саманазвы. Прыкладам таму могуць быць насельнікі Таас-Пуэбла. Мовы тыва практычна не ўжываюцца ў нашы дні. У выніку асіміляцыі ў XIX — XX стст. адбыўся пераход большасц носьбітаў тыва да іспанскай і англійскай моў.

Падобна іншым індзейцам-пуэбла, тыва здаўна займаліся земляробствам. Найбольш важнымі культурамі з'яўляліся кукуруза і бавоўнік. Пад уплывам еўрапейскіх перасяленцаў узнікла жывёлагадоўля. У нашы дні развіваюцца традыцыйныя рамёствы накшталт вырабу керамікі і драўляных лялек.

Спасылкі
--------

* The Tiwa Tribe – Fighting the Spanish
* Tiwa Culture and History
* The Tigua Indians of Texas
**Глерауркірк'я** (ісл.: Glerárkirkja) — лютэранская царква (кірха) у горадзе Акюрэйры на поўначы Ісландыі. Будынак з'яўляецца адной з галоўных славутасцяў горада. Храм належыць пробству Эяф'ярдарпроуфастсдаймі (ісл. Eyjafjarðarprófastsdæmi).

Праект царквы быў створаны ісландскім архітэктарам Сванурам Эйрыксанам у 1981 годзе, будаўніцтва было скончана ў 2001 годзе.

Цяперашнім настаяцелем храма з'яўляецца Гуднлейгюр Гардарсан (ісл. Gunnlaugur Garðarsson); арганіст — Х'ертур Стэйбергсан (ісл. Hjörtur Steinbergsson).

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 26 снежня 2012.
* Старонка на Kirkjukort.Net Архівавана 24 жніўня 2012.
**Га́рдабайр** (ісл.: Garðabær) — муніцыпалітэт (свабодная абшчына) і горад у Ісландыі, у рэгіёне Хёвудборгаршвайдзід, які з'яўляецца сталічнай агламерацыяй Рэйк’явіка. З насельніцтвам у 10272 жыхароў (на 2007 год), 10358 (на 2008 год) з'яўляецца шостым паводле насельніцтва горадам краіны.

Горад быў заснаваны ў 1876 годзе як *Гардахрэпур* (ісл.: Garðahreppur) на паўвострвве Аўльфтанес, хаця яшчэ ў IX стагоддзі на тэрыторыі горада згодна з летапісам знаходзіліся дзве фермы — Віфільсстадзір і Скуластадзір. У 1976 ён атрымаў сучасную назву.

Гарады-пабрацімы
----------------

* Аскер, Нарвегія
* Біркерэд[d], Данія
* Піетарсаары, Фінляндыя
* Торсхаўн, Фарэрскія астравы
* Эслеў, Швецыя

Зноскі
------

1. ↑
2. ↑

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гардабайр

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 6530394-5 · ISNI: 0000 0004 0398 3110 · VIAF: 139116762 |
**Марыя Русланаўна Мамашук** (нар. 31 жніўня 1992, Гомель, Гомельская вобласць, Беларусь) — беларуская спартсменка-барэц вольнага стылю. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа. Чэмпіёнка Еўропы 2016 года, чэмпіёнка Еўропы сярод моладзі 2015 года, бронзавы прызёр Еўрапейскіх гульняў 2015 года.

Біяграфія
---------

На ранніх этапах праходзіла падрыхтоўку ў ДЮШС ВРЗ у г. Гомель.

Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы сярод кадэтаў 2009 года ў Зрэняніне ў вагавай катэгорыі да 63 кг.

Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы сярод юніёраў 2012 года ў Заграбе.

Бронзавы прызёр летняй Універсіяды 2013 года ў Казані. У тым жа годзе на Чэмпіянаце свету заняла толькі 9-е месца, на Чэмпіянаце Еўропы прайграла ў першым жа крузе.

На Чэмпіянаце свету 2014 года заняла толькі 7-е месца. У тым жа годзе стала сярэбраным прызёрам Чэмпіянату Еўропы і бронзавым прызёрам Міжнароднага турніру «Цыялкоўскі».

На Чэмпіянаце свету 2015 года заняла толькі 10-е месца. Бронзавы прызёр Еўрапейскіх гульняў 2015 года ў Баку ў вагавай катэгорыі да 63 кг. У тым жа годзе стала чэмпіёнка Еўропы сярод моладзі. На Гран-пры Германіі завявала таксама бронзавы медаль, а на Poland Open — залаты.

На Чэмпіянаце Еўропы 2016 года ў Рызе заваявала залаты медаль у вагавай катэгорыі да 69 кг.

Прымала ўдзел у летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года ў Рыа-дэ-Жанэйра, дзе выйшла ў фінал у вагавай катэгорыі да 63 кг. У барацьбе за золата правяла паядынак з японкай Рысака Кава, але прайграла з лікам 0:6 і стала срэбранай прызёркай Алімпіяды.

Зноскі
------

1. ↑  Беларуская спартоўка-барэц Марыя Мамашук здабыла срэбра на Алімпіядзе ў Рыа(недаступная спасылка), Intex-press, 19.08.2016

Спасылкі
--------

* Мамошук Мария Руслановна Архівавана 5 кастрычніка 2016.. БФБ
* Мария Мамошук
Возера Кукунор
**Кукунор** (манг.: Хөхнуур — «сіняе возера»), **Цынхай** (кіт.: 青海湖) — бяссцёкавае салёнае возера ў Кітаі, ва ўсходняй частцы гор Наньшань.

Даўжыня каля 105 км, шырыня да 65 км, плошча каля 4,2 тыс. км², глыбіня да 38 м.

Возера азмешчана на вышыні 3205 м і займае цэнтральную частку Кукунорскай раўніны. Берагі слаба расчлянёныя, развіты старажытныя азёрныя тэрасы (выш. да 50 м). На возеры пясчаныя астравы.

У Кукунор упадаюць 23 ракі. Найбольшая з іх, рака Бух-Гол утварае дэльту. 3 лістапада да сакавіка ледастаў.

Багатае рыбай.

Фаўністычны заказнік Цынхайху.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Кукунор // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 8. — С. 569. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8).

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Кукунор на Вікісховішчы |


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская · Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Universalis |
**«Грышка-свінапас»** — чорна-белы героіка-прыгодніцкі фільм, зняты на кінастудыі «Белдзяржкіно» ў 1928 годзе. Сцэнарыст і рэжысёр-мантажор В.Кубліцкі. У глаўнай ролі Л.Данілаў (Грышка). Фільм не захаваўся.

Сюжэт
-----

Лета 1920 года. Грышка пасе свіней. Пачынаецца наступ польскіх войскаў. У свой былы маёнтак вяртаецца пан. Але сяляне не хочуць падпарадкоўвацца яму і бяруцца за зброю. Грышка прабіраецца ў дом пана, дзе размешчаны польскі штаб, і падслухоўвае размову аб тым, што для злову сялян, якія пайшлі ў лясы, накіроўваюцца карнікі. Грышка папярэджвае партызан. На зваротным шляху палякі затрымліваюць яго і збіраюцца расстраляць, але Грышку ўдаецца бегчы. За яго злоў абяцаная вялікая ўзнагарода. Грышка становіцца партызанскім разведчыкам, распаўсюджвае пракламацыі, крадзе сакрэтныя паперы ў генерала Брухацкага. Даведаўшыся пра намер палякаў зладзіць паказальнае пакаранне сялян, якія адмовіліся прыбіраць панскі хлеб, Грышка з купкай храбрацоў нападае на канваіраў. Адбіць асуджаных на смерць ім дапамагаюць сяляне. Конь выносіць параненага Грышку з бою, але ён трапляе ў рукі свайго лютага ворага — польскага шпіёна Казюка, які хоча даставіць яго ў штаб і атрымаць абяцаную ўзнагароду. Грышку выходзіць перахітрыць яго. Неўзабаве Беларусь вызваляецца ад польскай акупацыі. Сябры знаходзяць Грышку на службе ў Чырвонай Арміі.

Літаратура
----------

* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2
**Паўднёва-Каралінскі ўніверсітэт паўночнай часткі штата** (англ.: University of South Carolina Upstate) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца каля горада Спартанберг, штат Паўднёвая Караліна. 

З'яўляецца часткай Сістэмы Паўднёва-Каралінскага ўніверсітэта.

Агульная характарыстыка
-----------------------

Заснаваная ў 1967 годзе і раней вядомая як Паўднёва-Каралінскі ўніверсітэт у Спартанберзе, установа змяніла сваю назву летам 2004 года. Яна прапануе ступень бакалаўра і магістра для студэнтаў паўночнай часткі штата і прылеглых раёнаў, з'яўляючысь часткай універсітэцкай сістэмы Паўднёвай Караліны і домам для каля 5400 студэнтаў і 340 штатных выкладчыкаў.

Структура
---------

* Каледж мастацтваў, сацыяльных і гуманітарных навук
* Каледж навукі і тэхналогій
* Школа медсястрынства
* Каледж бізнесу і эканомікі
* Школа адукацыі, прадукцыйнасці чалавека і здароўя

Гл. таксама
-----------

* Спіс універсітэтаў штата Паўднёвая Караліна

Заўвагі
-------

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы пакуль няма медыяфайлаў па тэме, але Вы можаце загрузіць іх
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Твітэр |
| Нарматыўны кантроль | ISNI: 0000 0000 8555 8003 · LCCN: no2010162880 · Microsoft: 127845322 · VIAF: 123592559 |
**Герб Мікашэвічаў** — адзін з сімвалаў Мікашэвічаў разам са сцягам. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 3 лістапада 1998 года № 29.

Апісанне
--------

Варажскі шчыт перасечаны зубчастым дзяленнем. У верхнім блакітным полі срэбная лілеяпадобная кветка, у ніжнім чырвоным полі — срэбная страла наканечнікам направа.

Герб Мікашэвічаў ўлічвае сучаснае развіццё населенага пункта і характэрную асаблівасць рэгіёна: дзяленне герба, якое прадстаўляе чырвоную зубчастую сцяну, у сімвалічнай форме перадае моц тутэйшых пакладаў граніту і мясцовыя прадпрыемствы, якія складаюць аснову прамысловага комплексу ўсёй Лунінеччына.

Страла сімвалізуе чыгунку, дзякуючы якой Мікашэвічы атрымалі першапачатковы штуршок для развіцця. Срэбная кветка Лабеліі Дортмана — геральдычная фігура з герба Лунінца, цэнтра раёна, да якога адносяцца Мікашэвічы.

Герб і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннем Мікашэвіцкага пасялковага савета дэпутатаў ад 30 верасня 1998 г. № 267, сцяг — Лунінецкага раённага савета дэпутатаў, 15 чэрвеня 2001 г. № 91. Аўтар герба А. А. Шпунт.

Зноскі
------

1. ↑  Герб Мікашэвічаў

| ⛭Гербы населеных пунктаў Брэсцкай вобласці |
| --- |
| Гарады | 
Баранавічы ·  Белаазёрск ·  Брэст ·  Бяроза ·  Высокае ·  Ганцавічы ·  Давыд-Гарадок ·  Драгічын ·  Жабінка ·  Іванава ·  Івацэвічы ·  Каменец ·  Кобрын ·  Косава ·  Лунінец ·  Ляхавічы ·  Маларыта ·  Мікашэвічы ·  Пінск ·  Пружаны ·  Столін |  |
| Гарадскія пасёлкі | Лагішын ·  Ружаны ·  Шарашова
 |
| Вёскі | Багданаўка ·  Бастынь ·  Варацэвічы ·  Вулька 2 ·  Вялікія Чучавічы · Гарадзец ·  Дварэц ·  Дзятлавічы ·  Кажан-Гарадок ·  Лахва ·  Лунін ·  Ляхчыцы ·  Малеч ·  Моладава ·  ‎Рыдзігерава ·  Сінкевічы ·  Чарнаўчыцы
 |
**Кедр ліванскі** (*Cedrus libani*) — від хваёвых дрэў з роду кедр сямейства Хваёвыя.

Батанічнае апісанне
-------------------

Вечназялёнае іглічнае дрэва. У спрыяльных умовах дасягае вышыні 40-50 м пры дыяметры ствала да 2,5 м. Крона ў маладым узросце канічная, з узростам набывае сплошчаную, шырокую, парасонападобную форму.

Хвоя ад зялёнага да сіва-блакітна-зялёнага колеру, чатырохгранная, утварае пукі па 30-40 штук, даўжыня хваінак да 3,5 см; застаецца на дрэве на працягу 2 гадоў.

Пладаносіць раз у два гады, пачынаючы з ўзросту 25-30 гадоў. Шышкі цыліндрычныя, светла-карычневыя, да 12 см даўжынёй і 4-6 см шырынёй. Насенне даўжынёй 15-18 мм і шырынёй 5-7 мм, з крылом да 25 мм; неядомыя, смалістыя, распаўсюджваюцца ветрам.

Кара цёмна-шэрая, лускаватая.

Драўніна чырвонага колеру, трывалая і духмяная, лёгкая і даволі мяккая.

Расце кедр ліванскі даволі павольна. Пераносіць паніжэнне тэмпературы да −30 ° C. Светлалюбівы, засухаўтойлівы, непатрабавальны да глебы, але моцна пакутуе ад залішняга ўвільгатнення.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IPNI · IRMNG · ITIS TSN · NCBI · POWO · The Plant List · Tropicos · WFO |
**Скаруляй** (літ.: Skaruliai) — былая вёска ў Ёнаўскім раёне Каўнаскага павета Літвы. Цяпер частка горада Ёнава. Размешчана ў паўднёва-ўсходняй частцы горада, на левым беразе Віліі.

Гісторыя
--------

Каля Скаруляй знаходзяцца курганы, якія адносяцца да IX—XII стст.

У чэрвені 1941 года падчас адступлення Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі былі расстраляны парафіяне і ксяндзы касцёла. Так, разам са сваімі вернікамі загінулі айцы Францішак Віткевічус, Баляслаў Вегеле, Жыгімонт Станкевічус. Айцец Францішак перад смерцю крыкнуў чырвонаармейцам: «Калі вам абавязкова трэба кагосьці паракаць, то пакарайце мяне. Я да гэтага падрыхтаваўся, але толькі адпусціце гэтых людзей!». Расстралялі ўсіх.

Славутасці
----------

* Касцёл Святой Ганны (1622)

Зноскі
------

1. ↑  Чаплицкий Б. Осипова И. Книга памяти: Мартиролог Католической церкви в СССР / Прелат Бронислав Чаплицкий, Ирина Осипова; Комиссия «Мартиролог-2000» Апостольской администратуры для католиков Севера Европейской части России. — М.: Серебрянные нити, 2000.

Літаратура
----------

* Mano gimtinė gyva atmintyje: sunaikinto Skarulių kaimo atminimui (sud. Regina Kasperavičiūtė-Karaliūnienė). — Jonava: Linotipas, 2005. — 80 p.: iliustr. — ISBN 9955-654-02-3.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Скаруляй
Кніга Мармона (1830)
**Кніга Мармона** (англ.: The Book of Mormon) — свяшчэнны тэкст руху святых апошніх дзён, які, на думку вернікаў, змяшчае пісанні старажытных прарокаў, якія жылі на Амерыканскім кантыненце прыблізна з 2200 да н.э. па 421 год. Упершыню апублікавана ў сакавіку 1830 года Джозефам Смітам-малодшым пад назвай «Кніга мармонаў: Словы, напісаныя рукой мармонаў на лістах, узятых з лістоў Нефія» (The Book of Mormon: An Account Written by the Hand of Mormon upon Plates Taken from the Plates of Nephi). 

Па словах Сміта (і пра гэта таксама гаворыцца ў самім тэксце), Кніга мармонаў была напісаная на залатых лістах так званымі «змененымі егіпецкімі» знакамі. Сміт сцвярджаў, што апошні прарок, які працаваў над кнігай, імя якому Мароній (дакладней, Мароні), схаваў яе ў пагорку на тэрыторыі сучаснага штата Нью-Ёрк, а затым вярнуўся на зямлю ў 1827 годзе ў выглядзе анёла і адкрыў месцазнаходжанне кнігі Сміту і наставіўшы яго, як перакласці і распаўсюдзіць кнігу як сведчанне аднаўлення сапраўднай царквы Хрыста ў апошнія дні. 

Крытыкі сцвярджаюць, што кніга была напісана самім Смітам з апорай на матэрыял і ідэі сучасных яму твораў, а зусім не перакладзеная з старажытнага летапісу. 

Кніга мармонаў змяшчае шэраг арыгінальных і спецыфічных дактрынальных разваг на такія тэмы, як падзенне Адама і Евы, прырода адкуплення, эсхаталогія, выратаванне ад фізічнай і духоўнай смерці, а таксама арганізацыя царквы ў апошнія дні. Цэнтральнай падзеяй кнігі з’яўляецца прыход Ісуса Хрыста на Амерыканскі кантынент неўзабаве пасля ўваскрашэння.

Кніга мармонаў — найбольш ранняе з унікальных пісанняў руху святых апошніх дзён, секты якога звычайна адносяцца да яе не толькі як да святога тэксту, але і як да гістарычных запісаў адносін паміж Богам і старажытнымі насельнікамі Амерыкі. Кніга мармонаў дзеліцца на больш дробныя кнігі, названыя па імёнах людзей, названых у якасці асноўных аўтараў, і ў большасці версій падзелена на кіраўніка і вершы. Яна напісана на англійскай мове, вельмі падобнай да ранняй сучаснай англійскай мовы і стылю Бібліі караля Якава, і з тых часоў поўнасцю або часткова перакладзена на 108 моў.
**Нацыянальны сход Нігера** (фр. Assemblée Nationale) - аднапалатны парламент Нігера, адзіны заканадаўчы орган краіны. Усе міністры, што ўваходзяць ва ўрад, уключаючы прэм'ер-міністра Нігера, з'яўляюцца членамі гэтага органа. Нацыянальны сход можа прапаноўваць законы, праз яго адабрэнне павінны праходзіць усе заканадаўчыя ініцыятывы, удзельнічае ў нарадзе з прэзідэнтам Нігера пры выбары прэм'ер-міністра і можа адклікаць прэм'ера праз вотум недаверу. Рашэнне Нацыянальнага сходу можа пераадолець дзеянне прэзідэнцкага вета калі набрана галасоў больш чым 50% +1.

Спасылкі
--------

* Нацыянальны сход Нігера Архівавана 18 жніўня 2007.

| ⛭Нігер паводле тэм |
| --- |
| 
* Герб
* Сцяг
* Гімн
* Палітыка
* Канстытуцыя
* Парламент
* Адміністрацыйны падзел
* Геаграфія
* Гарады
* Сталіца
* Насельніцтва
* Мовы
* Гісторыя
* Эканоміка
* Валюта
* Культура
* Рэлігія
* Кінематограф
* Тэлебачанне
* Літаратура
* Музыка
* Святы
* Спорт
* Адукацыя
* Навука
* Транспарт
* Турызм
* Пошта (гісторыя і маркі)
* Інтэрнэт
* Узброеныя сілы
* Сусветная спадчына
* Знешняя палітыка

**Партал «Нігер»**
 |
Гетман вялікі літоўскі Ян Караль Хадкевіч з булавой у руцэ. Марчэла Бачарэлі, 1781
**Булава** — старадаўняя халодная зброя блізкага бою. Мела форму паліцы (даўжыня каля 0,5—0,6 м) з каменнай або металічнай галоўкай. Дзяржанне звычайна драўлянае з накладнымі металічнымі пласцінамі. Шырока выкарыстоўвалася ў краінах Старажытнага Усходу ў Сярэднявеччы, на Русі ў XIII—XVII стст.

У краінах Усходу, Заходняй Еўропы з XIII ст. y Рускай дзяржаве, Вялікім Княстве Літоўскім, Рэчы Паспалітай з XV ст. y запарожскіх казакоў y XVI—XVIII стст. — сімвал улады. Булаву аздаблялі каштоўнымі камянямі і металамі. У скарбніцы нясвіжскіх Радзівілаў y XVII ст. захоўвалася булава «гетманская, апраўленая золатам, бірузой і рубінамі».

Булава гетмана. Рэч Паспалітая. XVII ст. Брэсцкі абласны краязнаўчы музей
На Беларусі, паводле археалагічных раскопак, вядомая з канца неаліту, y бронзавым веку булаву выраблялі з каменнай або касцяной галоўкай шарападобнай або чатырохраговай формы, з X—XI стст. — бронзавыя, свінцовыя і жалезныя булавы разнастайнай формы.

Таксама булавой называецца прылада для практыкаванняў y мастацкай гімнастыцы.

Літаратура
----------

* Булава // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).
* Булава // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб. 1890—1907.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Булава

| ⛭Еўрапейская дрэўкавая зброя |
| --- |
| Колючая | 
* Гаста
* Дзіда
* Піка
* Пратазан
* Рагаціна
* Рунка
* Сарыса
* Эспантон

 |  |
| Сякучая | 
* Бярдыш
* Баявая сякера
* Барадападобная сякера
* Бродэкс
* Валашка
* Лахаберакст
* Баявая каса
* Кельт
* Сякера
* Сагарыс
* Сякерка-чакан
* Францыска

 |
| Колюча-сякучая | 
* Алебарда
* Вульж
* Глефа
* Асадны нож
* Аблогавы нож
* Пальма
* Полэкс
* Соўня

 |
| Ударна-дробячая | 
* Баявы молат
* Буздыган
* Булава
* Клявец
* Шматлопасцевая булава
* Моргенштэрн
* Пярнач
* Чакан
* Шастапёр

 |
| Кідальная | 
* Дроцік
* Джыд
* Суліца
* Пілум

 |
| Іншая | 
* Багор
* Бярдыш-ружжо
* Баявыя вілкі
* Гвізарма
* Мэнкетчэр
* Шведскае пяро

 |
| *Шаблон не ўключае паляўнічую зброю, а таксама дрэўкавую зброю іншых рэгіёнаў свету* |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 1080944931 |
**Джы́у-джы́цу** (яп.: 柔術 [*дзю:дзюцу*] (i); ад яп.: 柔 [*дзю*] мяккасць + 術 [*дзюцу*] мастацтва, умельства) — японская сістэма самаабароны і нападзення без зброі.

Асноўныя прыёмы: удары ў найбольш слабыя часткі чалавечага цела (сонечнае спляценне, сонная артэрыя, печань і іншыя), выкручванні і перагінанні суставаў рук і ног у спалучэнні з рознымі кідкамі і задушлівымі захватамі.

Гісторыя
--------

Вытокі джыу-джыцу ў народных прыёмах самаабароны без зброі, вядомых у Японіі са старажытнасці.
Сфарміравалася джыу-джыцу да 13—14 ст. у 14—19 ст. вельмі пашырылася ў Японіі як сістэма фізічнай і баявой падрыхтоўкі самураяў.
У канцы 19 ст. шляхам адбору і мадэрнізацыі элементаў джыу-джыцу створана барацьба дзюдо.

Літаратура
----------

* Джыу-джыцу // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 6. С. 96.

Спасылкі
--------

* *Аляксандар Палубінскі.* Усход — справа тонкая // *Чырвоная змена*. — 3 красавіка 2009. — № 13 (15567). — С. 3-4.(недаступная спасылка)
**Бітва пры Бенбёрне** — бітва, якая адбылася 5 чэрвеня 1646 года падчас вайны з Ірландскай Канфедэрацыяй (1641—1648). У гэтай бітве ірландскія войскі пад камандаваннем Оўэна О’Ніла разграмілі шатландскую армію на чале з Робертам Манро. Бітва канчаткова развеяла планы шатландцаў па ўзмацненні ўплыву ў Ірландыі.

Перадумова
----------

У 1642 годзе шатландцы, з мэтай абараніць шатландскае насельніцтва Ірландыі, захопліваюць Ольстэр, аднак сапраўдныя планы шатландскай арміі былі іншымі. Шатландыя спрабавала цалкам скарыць Ірландыю, маючы намер распаўсюдзіць там пратэстанцкую веру. Да 1643 года англа-шатландскія войскі заваявалі большую частку тэрыторый Паўночнага Ольстэра, але не змаглі заваяваць Паўднёвую Ірландыю.

Абодва бакі здзяйснялі жорсткія набегі адзін на аднаго, забіваючы вялікая колькасць мірных жыхароў.

У 1646 года англа-шатландскія сілы ў 6000 чалавек распачалі яшчэ адну спробу захапіць паўднёваірландскія зямлі.

Бітва
-----

Шатландскі генерал Манро ведаў, што ірландцы не будуць змагацца ў памежных абласцях. Таму ён прайшоў на чале свайго войска адлегласць у 25 км углыб раёнаў, якія знаходзяцца ў руках О’Ніла, маючы намер атакаваць яго недалёка ад горада Бенбёрн (цяпер ў складзе графства Тайран). Падчас маршу шатландскія салдаты страцілі вялікую колькасць забітых, у асноўным ад налётаў ірландцаў. Да пачатку бітвы шатландская армія размяшчалася паблізу ракі Блэкуотэр. Пазіцыі ірландцаў знаходзіліся на невялікім ўзвышшы.

Бітва пачалася з артылерыйскіх абстрэлаў з боку ірландцаў, якія не нанеслі шатландскай арміі сур’ёзнага ўрону. Затым рушылі ўслед сутыкненні шатландскай кавалерыі і ірландскай пяхоты. Бой скончыўся няўдала для шатландцаў. Пасля гэтага ірландцы перайшлі ў атаку. Шатландскае войска пачало бязладна адступаць. Падчас бою загінула ад 2000 да 3000 шатландцаў, некаторыя з іх патанулі, спрабуючы выратавацца ад праціўніка, пераправіўшыся праз раку. Ірландцы страцілі ўсяго 300 чалавек.

Значэнне
--------

Пасля бітвы Шатландыя больш не ўяўляла для ірландцаў сур’ёзнай пагрозы.

Зноскі
------

1. 1 2  Hayes-McCoy, p. 185
2. 1 2  Hayes-McCoy, p. 196
3. 1 2  Hayes-McCoy, p. 195
4. ↑  Hayes-McCoy, p. 190
5. ↑  Hayes-McCoy, p. 194

Літаратура
----------

* Hayes-McCoy, G. A.. Irish Battles: A Military History of Ireland. — Belfast: Appletree Press, 1990. — ISBN 0-86281-250-X.
* Padraig, Lenihan. Confederate Catholics at War. — Cork, 2001.
Таблічка, якая размяшчаецца на аб'ектах, занесеных у рэестр
**Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў** (англ.: National Register of Historic Places) — гэта афіцыйны спіс раёнаў, мясцін, будынкаў, збудаванняў і аб'ектаў, якія лічацца вартымі захавання з-за іх гістарычнай значнасці або мастацкай каштоўнасці, які складаецца Федэральным урадам ЗША.

Стварэнне рэестра
-----------------

Амерыканскі Закон аб ахове нацыянальнай гісторыі ў 1966 годзе стварыў рэестр і даў пачатак працэсу ўнясення да яго звестак аб аб'ектах. З больш чым паўтара мільёна аб'ектаў, якія знаходзяцца ў рэестры, 95 тысяч значацца індывідуальна. Астатнія ўнесены як часткі гістарычных раёнаў.

На працягу большай часткі сваёй гісторыі рэестр кіраваўся Службай нацыянальных паркаў ЗША — дзяржаўным агенцтвам у складзе Міністэрства ўнутраных спраў ЗША. Яго мэты — дапамагаць уласнікам маёмасці і зацікаўленым бакам, а таксама каардынаваць, выяўляць і абараняць гістарычныя месцы ў Злучаных Штатах. Нягледзячы на тое, што прысутнасць у рэестры мае ў асноўным сімвалічнае значэнне, такоее прызнанне значнасці аб'екта забяспечвае пэўны фінансавы стымул для ўласнікаў маёмасці, якая знаходзіцца ў спісе. Ахова маёмасці дзяржавай не гарантуецца. У працэсе вылучэння пэўныя аб'екты ці месцы ацэньваюцца з пункту гледжання чатырох крытэрыяў. Прымяненне гэтых крытэрыяў было прадметам крытыкі з боку навукоўцаў, а таксама грамадскасці і палітыкаў. Часам таксама ў яго могуць уключацца і гістарычныя мясціны за межамі краіны, але звязаныя са Злучанымі Штатамі (напрыклад, Амерыканская місія ў Танжэры).

Рэестр класіфікуе агульныя спісы па адным з пяці тыпаў: раён, мясціна, будынак, збудаванне або аб'ект. Некаторыя аб'екты аўтаматычна дадаюцца ў рэестр, калі яны трапляюць пад кіраванне Службы нацыянальных паркаў ЗША. Да іх адносяцца нацыянальныя гістарычныя помнікі, нацыянальныя гістарычныя месцы, нацыянальныя гістарычныя паркі, нацыянальныя ваенныя паркі, нацыянальныя мемарыялы і некаторыя помнікі.

Крытэрыі
--------

Для таго, каб аб'ект мог быць уключаны ў рэестр, ён павінен адпавядаць як мінімум аднаму з чатырох асноўных крытэрыяў:

* Крытэрый А. «Падзея» — аб'ект павінен унесці свой уклад у гісторыю ЗША.
* Крытэрый B. «Асоба» — аб'ект павінен быць звязаны са значнымі асобамі мінулага ЗША.
* Крытэрый C. «Дызайн/Будаўніцтва» — тычыцца адметных характарыстык будынка па яго архітэктуры і канструкцыі, у тым ліку таго, што ён мае вялікую мастацкую каштоўнасць або з'яўляецца працай выбітнага майстра.
* Крытэрый D. «Інфармацыйны патэнцыял» — выконваецца, калі ўласцівасць дала або можа даць інфармацыю, важную для перадгісторыі або гісторыі.

Гл. таксама
-----------

* Пералік федэральных агенцтваў ЗША

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт  (англ.)
**Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Праектны інстытут Белдзіпразем»** — праектны інстытут, размешчаны ў Мінску па вуліцы Казінца, 86, корпус 3.

Гісторыя
--------

Рэспубліканскі праектны інстытут па землеўпарадкаванні «Белдзіпразем» утвораны 30 сакавіка 1961 года для вырашэння задач карэннага паляпшэння арганізацыі землеўпарадкавання, удасканалення тэхналогіі праектна-вышукальных работ, стварэння належных умоў для забеспячэння калгасаў і саўгасаў землеўпарадкавальнай дакументацыяй. Інстытуту былі падначалены землеўпарадкавальныя партыі і атрады абласных аддзелаў землеўпарадкавання, аб’яднаныя ў шэсць землеўпарадкавальных экспедыцый. Ужо ў першыя гады дзейнасці інстытут выконваў па заказах сельскагаспадарчых арганізацый работы па ўнутрыгаспадарчым землеўпарадкаванні, абнаўленні планава-картаграфічнага матэрыялу, выдачы дзяржаўных актаў на бестэрміновае карыстанне зямлёй.

У 1969 г. была праведзена арганізацыйная перабудова інстытута: пяць абласных экспедыцый былі ператвораны ў філіялы «Белдзіпразем», а Мінская ў якасці вытворчага аддзела ўвайшла ў склад галаўной арганізацыі. У сувязі з паскораным развіццём прадукцыйных сіл і ўдасканаленнем вытворчых адносін, ва ўсіх галінах народнай гаспадаркі рэспублікі значна ўзрастала роля зямлі як найважнейшага сродку вытворчасці і прыроднага рэсурсу. Адпаведна заўважна ўскладняліся задачы землеўпарадкавання. Паспяховае вырашэнне іх патрабавала далейшага ўмацавання і развіцця землеўпарадкавальнай службы, а таксама інстытута «Белдзіпразем».

На момант распаду Савецкага Саюза і ўтварэння Рэспублікі Беларусь галаўное прадпрыемства ў г. Мінску, а таксама філіялы ў Гродна, Віцебску, Гомелі, Брэсце мелі сучасныя вытворчыя карпусы. Актывізаваўся прыток новых кадраў. З цягам часу інстытут ператварыўся ў магутнае і добра аснашчанае прадпрыемства, дзейнасць якога была накіравана на выкананне дзяржаўных задач у галіне землеўпарадкавання.

У 1996 годзе інстытут быў перайменаваны ў дзяржаўнае прадпрыемства «Праектны інстытут Белдзіпразем», а ў студзені 2000 года перарэгістраваны ў Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Праектны інстытут Белдзіпразем».

Структура
---------

Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Праектны інстытут Белдзіпразем», з’яўляючыся галаўной арганізацыяй, мае ў структуры пяць Даччыных унітарных прадпрыемстваў у гарадах Брэсце, Віцебску, Гомелі, Гродне і Магілёве.

Спасылкі
--------

* Афіцыйны сайт Архівавана 21 студзеня 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: NLB-ar2648515 |
**Левейлула** (*Leveillula*) — род сумчатых грыбоў сямейства Мучністарасяныя (*Erysiphaceae*).

Апісанне
--------

Пладовыя целы (клейстатэцыі) дыяметрам 110—250 мкм са шматлікімі прыдаткамі. Міцэлій эндафітны. Развіваецца пад эпітэліем лісця з сумкаспораў або канідыяспораў і прасціраецца па міжклетніках. Асобныя ніткі грыбніцы праз вусцейка выходзяць на паверхню і ўтвараюць канідыяносцы, на якіх фарміруюцца ланцэтападобныя першасныя канідыі. Другасныя канідыі ўтвараюцца на тых жа канідыяносцах, па форме і памерах вельмі зменлівыя. Ад асновы канідыяносцаў адыходзяць галінкі эктафітнага міцэлію. Сумкі на ножках, эліпсоідныя, цыліндрычныя, падоўжана-яйцападобныя, часта з перацяжкай у верхняй частцы. Сумкаспоры эліпсоідныя, часам сагнутыя.

Пашырэнне
---------

Пашыраны ў Міжземнамор’і, Паўднёва-Усходняй Азіі, Афрыцы, Паўднёвай Амерыцы і на поўдні Паўночнай Амерыкі. Паразітуюць на травяністых раслінах і дрэвах. На поўдні Беларусі адзначана аідыёпс флёксавы (*Leveillula taurica*), выклікае мучністую расу сланечніка і люцэрны, інтэнсіўна развіваецца ў засушлівыя гады.

Літаратура
----------

* *Шуканаў А.* Левейлула // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1984. — 588 с. іл. — 10 000 экз.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Таксанамія | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · Mycobank · NCBI |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2781335661 |
Цэнтральная рада былых мусульман.
**Цэнтральная рада былых мусульман**, (ням.: Zentralrat der Ex-Muslime) — змешчаная ў Германіі асацыяцыя нерэлігіёзных асоб, якія раней былі мусульманамі ці паходзяць з ісламскіх краін. Мае філіялы ў Вялікабрытаніі і Скандынавіі. Заснавана 21 студзеня 2007 года. Дружалюбная арганізацыя, «Цэнтральны камітэт былых мусульман», была адкрыта ў Нідэрландах. Сярод заснавальнікаў — іранская актывістка барацьбы за правы жанчын Міна Ахадзі, турэцкі публіцыст Арзу Токер, і сын іракскага святара Нур Габары.

Спасылкі
--------

* Сайт ЦРБМ у Германіі  (ням.)
* Сайт ЦРБМ у Вялікабрытаніі  (англ.)
* The courage of their convictions — Guardian Unlimited
* Ignore Islam, 'ex-Muslims' urge — BBC
* NSS supports the launch of the Ex-Muslim Council of Britain Архівавана 20 лютага 2014. — National Secular Society
	+ Video of supporters' speeches at the launch of the Council of Ex-Muslims in Britain, 21 June 2007
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Яршова.

**Таццяна Міхайлаўна Яршова** (нар. 13 лістапада 1952, Рыга) — беларуская артыстка балета. Народная артыстка Беларусі (1992).

Біяграфія
---------

У 1971 годзе скончыла Рыжскае харэаграфічнае вучылішча (педагогі — Валянцін Бліноў  (руск.) (бел. і Марына Сізава). Пасля сканчэння вучылішча працавала ў тэатры оперы і балета Латвіі  (руск.) (бел..

З 1976 года — салістка, з 1990 года — педагог-рэпетытар Нацыянальнага акадэмічнага тэатра балета Беларусі.

Творчасць
---------

Танцоўшчыца класічнага плана. Яе творчую індывідуальнасць вызначаюць эмацыянальная выразнасць, тонкі густ, музыкальнасць, адчуванне стылю. Сярод партый на беларускай сцэне: Адэта — Адылія, Аўрора, Маша («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня», «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Кармэн («Кармэн-сюіта[ru]» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына), Раймонда («Раймонда[ru]» А. Глазунова), Нэле («Ціль Уленшпігель» Я. Глебава), Жызэль («Жызэль[ru]» А. Адана), Сільфіда («Сільфіда[ru]» Х. Левенскольда), Фрыгія («Спартак[ru]» А. Хачатурана), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), Ліза («Ліза і Кален[ru]» Ф. Герольда[ru]), Блудніца («Карміна Бурана[ru]» на музыку К. Орфа), Дзева-выбранніца («Вясна свяшчэнная[ru]» І. Стравінскага), Джульета («Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева) і інш.

Узнагароды
----------

* Лаўрэат Міжнароднага конкурсу артыстаў балета  (руск.) (бел. ў Варне (Балгарыя, 1974, другое месца і сярэбраны медаль) і Маскве (1977, трэцяе месца і бронзавы медаль)
* Дыплом Першага Міжнароднага конкурсу маладых артыстаў балета імя Сяргея Дзягілева ў Маскве як лепшы педагог-рэпетытар (1992)

Зноскі
------

1. ↑  РУССКИЕ ЛАТВИИ
2. 1 2  ТАТЬЯНА ЕРШОВА на афіцыйным сайце Вялікага тэатра Беларусі
3. ↑  ЕРШОВА ТАТЬЯНА МИХАЙЛОВНА на сайце «КИНО-ТЕАТР.РУ»

Літаратура
----------

* Таццяна Міхайлаўна Яршова // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2. — 571 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0259-8.
**Горная справа** (англ.: Mining engineering) — галіны навукі і тэхнікі, якія ахопліваюць працэсы здабычы з нетраў Зямлі карысных выкапняў.

Гісторыя горнай справы
----------------------

Ужо ў эпоху неаліту з'явіліся першыя падабенствы руднікоў для здабычы медзі. 

У V-II тысячагоддзі да н.э. здабыча медзі атрымлівае вялікае распаўсюджванне. 

З II па I тысячагоддзе да н.э. адбываецца пераход да жалезнага веку. 

Да IX стагоддзя не было падзелу паміж здабычай жалезнай руды і вытворчасцю дэталяў з жалеза. У IX-X стагоддзі адасобілася кавальская справа.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Горная справа

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Giant Bomb |
| Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая каталанская · Вялікая расійская (старая версія) · Бракгаўза і Эфрона · Кругасвет · Малы Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) · Pauly-Wissowa · Швейцарскі гістарычны |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4005614-4 · NDL: 00566173 · NKC: ph114693 |
**Су́парт** (англ.: support, ад лат. *supporto* — *падтрымліваю*) — рухомы вузел металарэзнага або дрэваапрацоўчага станка, прызначаны для мацавання і перамяшчэння рэзальных інструментаў адносна апрацоўваемых дэталяў.

Супарт такарнага станка
Паводле віду апрацоўкі супарты: *такарныя, шліфавальныя* і інш.

Паводле тыпу мацавання інструментаў: *разцовыя, рэвальверныя (на супарце мацуецца рэвальверная галоўка)*.

Паводле месцазнаходжання на станку: *пярэднія, верхнія* і інш.

Паводле напрамку руху: *падоўжныя, папярочныя, вагаючыеся, універсальныя*.

Якасць і жорсткасць супарта ў значнай меры вызначае дакладнасць станка.

Зноскі
------

1. ↑  БелЭн, 2002

Літаратура
----------

* Су́парт // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 271. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Суппорт // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
**Вольга Аліфіравец** (8 чэрвеня 1987, Наваполацк, Беларуская ССР) — шведская біятланістка беларускага паходжання, удзельніца Кубка IBU, прызёр чэмпіяната Швецыі па біятлоне і летнім біятлоне. У складзе зборнай Беларусі — прызёр юніёрскага чэмпіяната свету, уладальніца юніёрскага Кубка IBU.

Біяграфія
---------

Пачала займацца біятлонам у Наваполацку з 1995 года, трэнеры — Васіль Міхайлавіч і Наталля Феліксаўна Лешчанка, трэнер у зборнай — Фёдар Свабода.

З сезона 2004/05 прымала удзел у гонках юніёрскага Кубка IBU. На чэмпіянаце свету сярод юніёраў 2005 года ў Контыялахты ў катэгорыі «да 19 год» здабыла бронзавыя медалі ў гонцы пераследвання, саступіўшы Дар’і Домрачавай і Святлане Сляпцовай, а таксама заняла чацвёртае месца ў спрынце, дзясятае — у індывідуальнай гонцы і шостае — у эстафеце. На наступным чэмпіянаце свету, у 2006 годзе у Прэск-Айле, лепшым вынікам стала сёмае месца ў гонцы пераследвання.

### Юніёрская кар’ера

На юніёрскім чэмпіянаце свету 2007 года ў Валь-Мартэла выступала ў катэгорыі «да 21 года» і не паднялася вышэй за 24-е месца ў асабістых відах. У тым жа годзе упершыню прыняла ўдзел у юніёрскім чэмпіянаце Еўропы, дзе была сёмай у індывідуальнай гонцы, восьмай — у спрынце, 14-й у гонцы пераследвання і шостай — у эстафеце.

У сезоне 2007/08 стала пераможцам агульнага заліку юніёрскага Кубка IBU. На асобных этапах здабыла дзве перамогі (у спрынтах у Гейло і Вальрамее) і некалькі разоў падымалася на подыум. На юніёрскім чэмпіянаце свету ў Рупольдзінгу і чэмпіянаце Еўропы ў Нове-Места выступала не так паспяхова, не падымалася ў асабістых відах вышэй за 10-е месца.
Па сканчэнні сезона 2007/08 выйшла замуж і вырашыла завяршыць спартыўную кар’еру. Эмігрыравала разам з мужам у Швецыю, нарадзіла дзіця.

### Дарослая кар’ера

У Швецыі спачатку займалася біятлонам на аматарскім узроўні. Праз аматарскія спаборніцтвы прабілася на ўзровень чэмпіяната Швецыі, дзе была заўважана трэнерскім штабам зборнай. Атрымаўшы падданства Швецыі, была ўключана ў склад другой зборнай краіны. Трэніруецца пад кіраўніцтвам Вольфганга Піхлера.

У снежні 2015 года здабыла бронзавы медаль чэмпіяната Швецыі ў індывідуальнай гонцы. У летнім біятлоне станавілася срэбраным прызёрам у спрынце і бронзавым — у пасьюце (2015).

З сезона 2015/16 выступала на Кубку IBU, дэбютавала ў лістападзе 2015 года на этапе ў Ідры, заняла 65-е месца ў спрынце. У тым жа сезоне на этапе ў Нове-Места ўпершыню набрала ачкі, заняўшы 38-е месца ў спрынце. На чэмпіянаце Еўропы 2016 года ў Цюмені займала 24, 25 і 26 месцы. Таксама прымала ўдзел у чэмпіянаце Еўропы 2017 года ў Душнікі-Здруй, лепшым вынікам стала 24-е месца. У сакавіку 2017 года на этапе Кубка IBU ў Контыялахты паказала найлепшы вынік у дарослай кар’еры, заняўшы трэцяе месца ў індывідуальнай гонцы.
**Memory Alpha** (**Мэмары Альфа**) — вікі-энцыклапедыя па тэмах, звязаных з фільмамі і серыяламі пра выдуманы сусвет «Star Trek». Сайт таксама даступны на некалькіх іншых мовах, уключаючы балгарскую, іўрыт, італьянскую, іспанскую, эсперанта, каталонскую, кітайскую, нідэрландскую, нямецкую, польскую, партугальскую, румынскую, рускую, сербскую, французскую, украінскую, чэшскую, шведскую і японскую. Па стане на снежань 2019 года «Memory Alpha» змяшчае больш за 47 000 артыкулаў і 44 000 малюнкаў у англамоўнай версіі, што робіць яго адным з найбуйнейшых вікі-праектаў.

Гісторыя
--------

Створаны Гары Додема і Дэном Карлсанам ў верасні 2003 года і афіцыйна запушчаны 5 снежня таго ж года. Ён выкарыстоўвае мадэль вікі і размяшчаецца на Wikia, Inc. у аснове пакету MediaWiki. 

Праект названы ў гонар аднайменнага найбуйнейшага архіва інфармацыі выдуманай Аб'яднанай федэрацыі планет[en], які з'явіўся ў трэцім сезоне «Зорнага шляху» у эпізодзе «Агні Зетара»[en].

Апісанне
--------

Сайт дае вычарпальны крыніцы інфармацыі пра персанажаў, расы і тэхналогіі з навукова-фантастычнага сусвету «Star Trek», якія звязаны адзін з адным гіперспасылкамі. Змяшчае падрабязнае апісанне ўсіх эпізодаў серыялаў і фільмаў «Star Trek», раскрываючы іх гісторыю без папярэдняга паведамлення. 

У адрозненне ад апрацоўкі ў Вікіпедыі, «Memory Alpha» дазваляе выкарыстоўваць малюнкі і іншыя мультымедыйныя запісы з «Star Trek» у сваёй палітыцы ліцэнзавання. 

Згодна з ліцэнзіі Creative Commons, змест артыкулаў застаецца ўласнасцю удзельнікаў, якія публікуюць кантэнт выключна для некамерцыйнага выкарыстання, захоўваючы пры гэтым ліцэнзію. Аднак сам сайт «Memory Alpha» дае месца для рэкламных банэраў.

Зноскі
------

1. ↑  Barron, James.  It's an Auction, Jim, but Not as We Know It **(нявызн.)**, *The New York Times*, *The New York Times Company* (July 6, 2006). Праверана 5.12.2020.  (англ.)
2. ↑  Tossell, Ivor.  It's a wiki world **(нявызн.)**, *The Globe and Mail* (January 12, 2007). Праверана 5.12.2020.  (англ.)
3. ↑  Lee, Ellen.   **(нявызн.)**, *Contra Costa Times* (December 25, 2005). Праверана 5.12.2020.  (англ.)
4. ↑  Crockett, Christine. «A 40-year Trek», *Sun Journal*, p. B1. September 17, 2006.  (англ.)
5. ↑   *Memory Alpha : Star Trek Wiki*. 2003-10-23, 2010-04-12. About Memory Alpha.  (англ.)

Спасылкі
--------

* Афіцыйная старонка
* Memory Beta
* Star Trek Expanded Universe

|  |
| --- |
| 
П:  **Кінематограф**  П:  **Зорны шлях** 
 |