recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дуліна.
**Наталля Алегаўна Ду́ліна** (нар. 15 лістапада 1964, г. Мінск) — беларуская лінгвістка, спецыялістка ў галіне вывучэння італьянскай мовы.

Біяграфія
---------

Скончыла сярэднюю школу № 4 г. Мінска, Мінскі тэхналагічны тэхнікум, Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт.

Дацэнт кафедры італьянскай мовы Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта. Выкладчыца ў Доме італьянскай мовы і культуры «Дантэ» і перакладчыца Пасольства Італіі ў Рэспубліцы Беларусь.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, гвалтоўнага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, а таксама жорсткіх затрыманняў салідарных з пратэстоўцамі студэнтаў універсітэта, 9 верасня разам з іншымі выкладчыкамі выступіла ў відэазвароце, у якім падтрымала студэнтаў, асудзіла дзеянні міліцыі і пазіцыю адміністрацыі ўніверсітэта, заклікаўшы прыцягнуць усіх вінаватых да адказнасці.

26 кастрычніка 2020 года на заклік Святланы Ціханоўскай далучылася да агульнанацыянальнай забастоўкі разам з некалькімі дзясяткамі выкладчыкаў і супрацоўнікаў універсітэта. 27 кастрычніка Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў адлічваць усіх студэнтаў і звальняць выкладчыкаў, якія прымаюць удзел у несанкцыянаваных акцыях. 29 кастрычніка была звольнена з універсітэта.

З 2020 года Наталлю Дуліну неаднаразова змяшчалі на Акрэсціна па адміністрацыйных справах. У кастрычніку 2022 года пасля шостага затрымання яна на волю не выйшла — завялі крымінальную справу. Яе абвінавацілі ў садзейнічанні экстрэмісцкай дзейнасці (ч. 1 арт. 361-4 КК), а таксама ў арганізацыі і падрыхтоўцы дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак, альбо актыўным удзеле ў іх (ч. 1 арт. 342). 10 сакавіка былую выкладчыцу Мінскі абласны суд асудзіў да 3,5 гадоў зняволення.

5 кастрычніка 2022 года праваабарончыя арганізацыі Беларусі прызналі Дуліну палітычнай зняволенай.

Зноскі
------

1. ↑  Выкладчыкі Лінгвістычнага ўніверсітэта запісалі зварот у падтрымку студэнтаў ВІДЭА
2. ↑  Некалькі дзясяткаў выкладчыкаў і супрацоўнікаў МДЛУ далучыліся да страйку, — дацэнтка кафедры
3. ↑  Лукашэнка запатрабаваў адлічваць і звальняць пратэстуючых студэнтаў, медыкаў, рабочых
4. ↑  З МДЛУ звальняюць дацэнтку кафедры італьянскай мовы і актывістку забастоўкі
5. ↑  Заява праваабарончых арганізацый Беларусі аб прызнанні 15 палітычных зняволеных **(нявызн.)**. *Праваабарончы цэнтр «Вясна»* (5 кастрычніка 2022).

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   У сацыяльных сетках | Facebook |
| Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-616488 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Кулікоў.

**Васіль Іванавіч Кулікоў** (1921—1943) — старшы сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

Біяграфія
---------

Васіль Кулікоў нарадзіўся ў 1921 годзе ў Іванава-Вазнясенске. Пасля заканчэння сямі класаў школы працаваў вучнем слесара ў чыгуначным дэпо. У лістападзе 1940 года Кулікоў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да кастрычніка 1943 года старшы сяржант Васіль Кулікоў камандаваў гарматай 2-й батарэі 969-га артылерыйскага палка 60-й стралковай дывізіі 18-га стралковага корпуса 65-й арміі Беларускага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

17 кастрычніка 1943 года разлік Кулікова пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Бывалькі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР. Калі з-за блізкага разрыву варожага снарада зброя апынулася ў вадзе, Кулікоў з таварышамі выратаваў яго і выцягнуў на бераг. На заходнім беразе Кулікоў прыняў актыўны ўдзел у баях за захоп і ўтрыманне плацдарма. Толькі за дзень 20 кастрычніка Кулікоў асабіста знішчыў 1 САУ «Фердынанд», 2 105-міліметровыя артылерыйскія гарматы, 2 кулямёта, 1 павозку, 2 конных запрэжках, каля 20 салдат і афіцэраў. У тым баі ён быў паранены, але працягваў змагацца. 30 кастрычніка 1943 года Кулікоў загінуў у баі. Пахаваны ў вёсцы Міхалёўка Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 9 лютага 1944 года за ў«зорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» старшы сяржант Васіль Кулікоў пасмяротна быў удастоены высокага звання Герой Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі, медалём «За адвагу».

Зноскі
------

1. 1 2 3  Васіль Іванавіч Кулікоў (1921—1943) на сайце «Героі краіны»
2. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому и сержантскому составу артиллерии Красной Армии» от 9 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 24 февраля (№ 11 (271)). — С. 1

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд. доп. и испр. — Мн. 1984.
* Подвиг. — 3-е издание, испр. и доп. — Яр. 1980.
**Антэ Ёзіч** (харв.: Ante Jozić; нар. 16 студзеня 1967, Трыль, Сацыялістычная Рэспубліка Харватыя, Югаславія) — рымска-каталіцкі тытулярны архібіскуп Цысы, дыпламат.

Біяграфія
---------

28 чэрвеня 1992 года атрымаў святарскае пасвячэнне. У 1995 годзе ён пачаў навучанне ў Папскай царкоўнай акадэміі. З 1999 года пачаў працаваць у дыпламатычных місіях Святога Прастола: у Апостальскай Нунцыятуры ў Індыі (1999—2003), быў сакратаром Нунцыятуры ў Расіі (2003—2009), саветнікам Нунцыятуры ў Філіпінах (з 2009 года).

2 лютага 2019 года Папа Францішак прызначыў Антэ Ёзіча Апостальскім Нунцыем у Кот-д’Івуары і тытулярным архібіскупам Цысы. Ён павінен быў атрымаць біскупскае пасвячэнне ад кардынала П’етра Параліна 1 мая 2019 года, але 7 красавіка ён трапіў у дарожную аварыю і быў шпіталізаваны ў цяжкім стане. 28 кастрычніка 2019 года Паала Борджыя быў прызначаны новым Апостальскім Нунцыем у Кот-д’Івуары.

22 студзеня 2020 года адбылася сустрэча Антэ Ёзіча з Папам Францішкам пасля якой біскупскае пасвячэнне было прызначана на 21 сакавіка 2020 года, але з-за пандэміі COVID-19 у Італіі не адбылося.

21 мая 2020 года Папа Францішак прызначыў Антэ Ёзіча Апостальскім Нунцыем у Беларусі. 18 красавіка 2021 года падчас цэлебрацыі з нагоды 30-годдзя адраджэння структур Касцёла ў Беларусі ўпершыню служыў па-беларуску.

Зноскі
------

1. ↑  Rinunce e nomine **(нявызн.)**. *press.vatican.va*. Праверана 30 мая 2020.
2. ↑  Ватиканский дипломат Анте Йозич серьезно пострадал в автомобильной катастрофе **(нявызн.)**.
3. ↑  Трагедыя ў тунэлі Святога Іллі: як ледзь не загінуў новапрызначаны Апостальскі нунцый
4. ↑  Папа Францішак прызначыў новага Апостальскага нунцыя ў Беларусі **(нявызн.)**. *catholic.by*. Праверана 30 мая 2020.
5. ↑  Папа назначил апостольского нунция в Беларуси - Vatican News (руск.). *www.vaticannews.va* (22 мая 2020). Праверана 30 мая 2020.
6. ↑  У Мінску адзначылі 30-годдзе адраджэння структур Касцёла ў Беларусі. Нунцый Ёзіч упершыню служыў па-беларуску

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Антэ Ёзіч


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Папярэднік**Габар Пінтэр** | **Апостальскі нунцый у Беларусі**21 мая 2020 — цяпер | Пераемнік |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Лаўрова.

**Наталля Аляксандраўна Лаўрова** (руск.: Ната́лья Алекса́ндровна Лавро́ва; 4 жніўня 1984, Пенза — 23 сакавіка 2010, Пензенская вобласць) — расійская гімнастка, чатырохразовая чэмпіёнка Еўропы, пяціразовая чэмпіёнка свету, першая двухразовая алімпійская чэмпіёнка па мастацкай гімнастыцы ў групавых практыкаваннях (акрамя яе гэтага пазней дабіліся Алена Пасевіна і Анастасія Блізнюк у групавых практыкаваннях, а таксама Яўгенія Канаева ў асабістым мнагабор’і). Першая гімнастка, якой удалося выйграць Алімпійскія гульні ў 16 гадоў. Заслужаны майстар спорту Расіі (2000), трэнер зборнай Расіі па мастацкай гімнастыцы. Загінула ў аўтамабільнай аварыі.

Зноскі
------

1. ↑
**Апрычніна**, *апрышніна* — 1) у XIV—XV стагоддзях асобнае ўдзельнае ўладанне жанчын з велікакняжацкай сям’і. 2) Назва ўласнага ўдзелу Івана IV Грознага ў 1565—1572 гадах з асобнай тэрыторыяй, войскам і дзяржаўным апаратам. 3) Сістэма надзвычайных ваенна-адміністрацыйных, сацыяльна-эканамічных мерапрыемстваў Івана IV у 1565—1572 гадах для ўмацавання самадзяржаўнай улады, ліквідацыі феадальнай раздробленасці, барацьбы з непакорнымі феадаламі. Мэтай апрычніны абвяшчалася выкараненне «крамолы». Ажыццяўлялася апрычнікамі, якія мелі неабмежаваныя правы і ўладу, былі непадсудныя органам улады і суда. Суправаджалася жорсткімі расправамі з баярска-княжацкай апазіцыяй, масавымі смяротнымі пакараннямі часта невінаватых людзей, зямельнымі канфіскацыямі і інш. Асабліва жорсткія рэпрэсіі чынілі А. Д. Басманаў, А. І. Вяземскі, Р. Л. Скуратаў-Бельскі і інш. У выніку апрычніны выкаранены феадальны сепаратызм, умацаваны самадзяржаўны дэспатызм і яго сацыяльная апора — служылыя людзі, дваране і сярэднія землеўдальнікі; узмоцнена прыгонніцтва, збяднела значная частка насельніцтва, асабліва пасадскія людзі. У 1572 годзе апрычніну адмянілі, частку канфіскаваных зямель вярнулі былым уладальнікам.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
Антыфанарый з Будслаўскага кляштара кармелітаў. 1751
Антыфанарый з Будслаўскага кляштара кармелітаў. 1751
**Антыфанарый з Будслаўскага кляштара бернардзінцаў** з’яўляецца ўнікальным рукапісным помнікам каталіцкай традыцыі, які дайшоў да сённяшняга часу. У гэтым рукапісе захавалася тытульная старонка на лацінскай мове: *«Антыфанарый мінарыцкі разам з месамі для Будслаўскага кляштара Унебаўзяцця Найсвяцейшай Марыі айцоў бернардзінцаў. Клопатамі шаноўнага айца Канстанціна Пенса, гвардыяна Будслаўскага канвента. Сакавік, 1751 год. (Выканаў брат бакалаўр філасофіі, канверс)»*. Рукапіс мае памеры 34,5 х 20,5 см. Напісаны акуратным каліграфічным почыркам квадратнай харальнай натацыяй (сустракаецца і арыгінальная мензуральная натацыя). Mae сціплую ілюмінацыю, выкананы чорным, чырвоным і жоўтым колерамі. Новы тэкст кожнай рубрыкі і версу традыцыйна пачынаецца вялікай літарай, якая вылучана для прыгажосці чырвоным ці жоўтым колерам.

У супрацьлегласць таму, што пазначана на тытульным лісце, рукапіс адкрываецца не спевамі антыфанарыя, а спевамі мес. Такім чынам, гэта арыгінальны па складу зборнік, бо ў ім аб’ядноўваюцца ў адно цэлае нотны місал з антыфанарыем. У 1-й частцы рукапісу запісана 14 ардынарыяў мес без Credo, 15 Credo, паводле ўстойлівай традыцыі пазначаных як Patrem, 4 секвенцыі: *Mittit ad Virginem, Victima paschaLi laudes, Veni Sancte Spiritus i Lauda Sion Salvatorem*. 2-я частка рукапісу ўключае непасрэдна спевы антыфанарыя: антыфоны Ad magnificat Ad Benedictus (важнейшыя антыфоны дзённых службаў афіцыя), а таксама памінальную месу. 

У гэтым антыфанарыі ўжываюцца ключы С i F, часам сустракаецца і цэфаўтны ключ. У харальных нотах выкарыстоўваюцца храматычныя знакі — бемоль і дыез. 

Выбраныя песнапенні антыфанарыя ўключаны ў дадатак да падручніка Зыгмунта Лаўксміна «Мастацтва і практыка музыкі для навучання моладзі ў калегіумах Таварыства Ісуса» (*«Ars et praxis musica in usum studiosae iuventutis in collegiis Societatis Jesu»*, Вільня, 1667). Гэта быў папулярны ў ВКЛ падручнік, які двойчы перавыдаваўся ў 1669 і 1693.

Літаратура
----------

* *Таццяна Мартынюк.* Антыфанарый // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т. 3: Дадатак. А — Я. — 696 с. — ISBN 978-985-11-0487-7 (т. 3), ISBN 985-11-0315-2.
* Мартынюк Т. Антыфанарый XVIII стагоддзя з Будслаўскага кляштара бернардзінцаў // Научные труды Бел. гос. академии музыки. Минск, 2006. Вып. 13;
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Мядзведзева.
**Ірына Аляксандраўна Мядзведзева**, нар. 14 жніўня 1982 г. Бабруйск, Беларуская ССР) — беларуская і расійская актрыса

.

Кар’ера
-------

### Тэатр

У 2003 годзе скончыла Беларускую акадэмію мастацтваў. У 2003—2004 гадах працавала актрысай Тэатра Беларускай Арміі.

### Тэлебачанне і кіно

На кінаэкране дэбютавала ў 1999 годзе эпізадычнай роляй камсамолкі ў серыяле «Паскораная дапамога». Пасля заканчэння Беларускай акадэміі мастацтваў знялася ў невялікіх ролях у серыялах «Каманда» і «Мужчыны не плачуць». Таксама здымалася ў фільме Уладзіміра Марозава і Юліі Белюсевай «Вяртанне трыццатага», баявіку Усевалада Плоткіна «Агонія страху», серыяле «Кадэцтва».

У 2005 годзе ўвайшла ў склад групы акцёраў скетч-шоў «Дарагая перадача» (RenTV). З 2006 года і да закрыцця праграмы ў пачатку 2014 года здымалася ў скетч-шоу «6 кадраў» на канале СТС.

На Мінскім тэлебачанні дэбютавала ў 2002 годзе, яна пачала працаваць у перадачы «velcom SMS Top 10» на Першым музычным канале.

Сям’я
-----

18 ліпеня 2009 года выйшла замуж за Руслана Алехну, беларускага спевака і ўдзельніка праекта «Народны артыст», з якім да гэтага сустракалася на працягу 5 гадоў. У 2011 годзе яны развяліся.

5 ліпеня 2018 года выйшла замуж за французскага бізнесмена Гіёма Бушэ. 19 чэрвеня 2019 года ў ніх нарадзіўся сын, а 22 кастрычніка 2021 года — дачка.

Зноскі
------

1. ↑  Internet Movie Database — 1990. Праверана 11 ліпеня 2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| commons: | Ірына Аляксандраўна Мядзведзева на Вікісховішчы |



|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Фота, відэа і аўдыё | Instagram |
| Тэматычныя сайты | Česko-Slovenská filmová databáze · Internet Movie Database · КиноПоиск |
**Ірына Ануфрыеўна Калінец** (да замужжа — Стасіў; укр.: Ірина Онуфріївна Стасів-Калинець; 6 снежня 1940, Львоў — 31 ліпеня 2012, там жа) — украінская паэтка, дзеяч дысідэнцкага руху, актывістка украінскага нацыянальнага і праваабарончага руху, філолаг.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў сям'і вернікаў Украінскай грэка-каталіцкай царквы. Скончыла славянскае аддзяленне філалагічнага факультэта Львоўскага ўніверсітэта, па спецыяльнасці - настаўнік.

І. Калінец працавала метадыстам абласнога Дома народнай творчасці, настаўніцай, бібліятэкарам, выкладчыкам украінскай мовы і літаратуры ў Львоўскім політэхнічным інстытуце (цяпер Нацыянальны ўніверсітэт «Львоўская палітэхніка»).

У 1990 годзе І. Калінец абіралася дэпутатам Вярхоўнай Рады Украіны. З траўня 1990 працавала начальнікам Львоўскага абласнога ўпраўлення адукацыі. Праводзіла рэформу школьнай сістэмы ў напрамку украінізацыі школьнай сістэмы, у прыватнасці, па яе ініцыятыве было адменена вывучэнне рускай мовы ў пачатковай школе, скарочана колькасць рускіх школ і класаў Львова і вобласці, унесены адпаведныя змены ў навучальныя праграмы і іншае.

Ірына Ануфрыеўна Калінец памерла пасля працяглай хваробы ў 2012 годзе.

Зноскі
------

1. ↑  Померла поетеса-дисидентка Ірина Калинець
2. ↑  **(not translated to be)** Вітер в долонях — Львоў: 2017. — С. 46. — 416 с.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36036'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64523177'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20067115'></a>
Аптычныя дыскі.
**Апты́чны дыск** — носьбіт інфармацыі ў выглядзе плоскага круглага дыска. Звесткі на ім уяўляюць спіраль з паглыбленнямі (у двайковым злічэнні — 0) і без (адпавядае 1). Паглыбленні робяцца на рабочай паверхні, найчасцей з алюмінію, з дапамогай лазера або штампавальнай машыны, і лазерам жа счытваюцца: промні адлюстроўваюцца ад участкаў без углубленняў, і рассейваюцца на ўчастках з углубленнямі — даючы адзінку і нуль адпаведна. На адваротным боку дыска звычайна надрукаваная этыкетка. Адрозна ад 3½-цалевых дыскет, аптычныя дыскі не маюць ахоўнага корпуса, з-за чаго на іх лёгка з’яўляюцца драпіны, адбіткі пальцаў і іншыя пашкоджанні, што вядзе да праблем з наступным атрыманнем інфармацыі з гэтых носьбітаў.

Сустракаюцца аптычныя дыскі розных дыяметраў ад 7,6 да 30 см, але найбольш распаўсюджаным фарматам з’яўляюцца 12-сантыметровыя дыскі. Звычайны дыск мае таўшчыню каля 1,2 мм, а адлегласць паміж цэнтрамі двух суседніх кавалкаў спіральнай сцежкі складае каля 1,6 нм.

З пункту гледжання магчымасці запісу на дыск адрозніваюць тры віды: толькі для чытання (напр. CD і CD-ROM), з дазапісам (аднаразовы запіс, напр. CD-R) і з шматкратным запісам (CD-RW). Дыскі з дазапісам паміж падложкай і адлюстравальным слоем маюць запісвальны слой з арганічнага фарбавальніка. Запісвальны слой дыскаў з шматкратным запісам звычайна ствараецца з матэрыялаў са зменнай фазай[en], найчасцей з AgInSbTe[en] — сплаву срэбра, індыя, сурмы і тэлуру.

Заўвагі
-------

1. ↑  CD Rewritable **(нявызн.)**.  Pctechguide.com (22 лютага 1999).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аптычны дыск

| ⛭Аптычны дыск |
| --- |
| Агульная інфармацыя | 
* Аптычны дыск
* Вобраз аптычнага дыска, ISO-вобраз
* Эмулятар аптычных дыскаводаў
* Тэхналогіі запісу
	+ Рэжымы запісу
	+ Пакетны запіс
	+ DiscT@2
	+ LightScribe
	+ LabelFlash
	+ LabelTag[en]
* Рэплікацыя дыскаў
* Упакоўкі аптычных дыскаў
* Пячаць этыкетак аптычных дыскаў[en]

 |  |
| Тыпы аптычных дыскаў | 
* **Laserdisc**
* **Кампакт-дыск (CD):** Audio CD, 5.1 Music Disc, Super Audio CD, Photo CD, CD-R, CD-ROM, CD-RW, CD Video (CDV), Video CD (VCD), Super Video CD, CD+G, CD-Text, CD-ROM XA, CD-Extra, CD-i Bridge, CD-i
* **MiniDisc:** Hi-MD
* **DVD**
* **HD DVD**
* **CH-DVD**
* **HD VMD**
* **Blu-ray Disc (BD):** BD-R, BD-RE, BD-ROM
* **UDO**
* **FMD**
* **PFD**
* **UMD**
* **Галаграфічная памяць:** HVD
* **3D optical data storage**

 |
| Фарматы | 
* Rainbow Books
* Файлавыя сістэмы
	+ ISO 9660
		- Joliet
		- Rock Ridge
			* Amiga Rock Ridge Extensions
		- El Torito
		- Apple ISO9660 Extensions
			* HFS, HFS+
	+ Universal Disk Format
		- Mount Rainier

 |
| Тэхналогіі абароны | 
* AACS, HDCP, MMC
* CSS
* RPC
* SafeDisc
* StarForce

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская · Вялікая кiтайская · Вялікая расійская (старая версія) · Вялікая расійская (навукова-адукацыйны партал) · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | BNF: 11973014q · LCCN: sh86004405 · Microsoft: 1135709 |
**Ната́лаўскі нацыянальны польскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна БССР. Цэнтр — вёска Наталава.

Утвораны 17 снежня 1926 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР. 14 жніўня 1937 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Каўбчанскага, Клічаўскага і Уладзіміраўскага сельсаветаў.

Літаратура
----------

* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн. «Беларусь», 1985. — 390 с.
**Аптэка Ідэльсона** — славутасць у горадзе Таганроге Растоўскай вобласці, якая размяшчаецца ў завулку Чырвоным, 23. Сучасная назва — аптэка № 53. Паводле Рашэння № 301 ад 18 лістапада 1992 года дом, у якім знаходзілася аптэка Ідэльсона, прызнаны аб'ектам культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

Гісторыя
--------

Спачатку Р. Б. Ідэльсон для размяшчэння сваёй аптэкі арандаваў памяшканне на сучаснай вуліцы Чэхава. Потым для развіцця ўласнай справы ён купіў двухпавярховы дом, на першым паверсе якога размясцілася тая ж аптэка ў 1884 годзе. З часам аптэка Ідэльсона стала лепшай у горадзе Таганрогу. Да нашага часу захавалася выява этыкеткі з аптэкі Ідэльсона.

Нацыяналізацыя аптэкі адбылася 20 чэрвеня 1920 года. У аптэкарскім памяшканні сталі працаваць 9 чалавек, на пасаду галоўнага правізара быў прызначаны І. Бы. Нанкін. Установа стала звацца аптэкай № 53 і працягнула сваю працу. З канца 1980-х гадоў уваходзіць у склад ГПП «Фармацыя».

Апісанне
--------

Элементы, якія былі створаны для дэкаравання фасада, месцаваліся без вызначанай сіметрыі. Гэта былі барэльефы, спічастыя вокны, тонкія калонкі. Вонкавае аблічча дома было выкананае ў стылі, падобным да гатычнага.

Зноскі
------

1. 1 2  Энциклопедия Таганрога
2. 1 2  Красный переулок, дом 23 Архівавана 5 сакавіка 2017.
3. ↑  Аптечные этикетки
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Дрозд.

**Якаў Іванавіч Дрозд** (1897—1989) — беларускі будаўнік, мостабудаўнік, педагог. Інжынер шляхоў паведамлення. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1958). Заслужаны будаўнік БССР (1967).

Біяграфія
---------

Скончыў будаўнічы факультэт Кіеўскага політэхнічнага інстытута (1929). З 1930 года ў Беларусі. З 1934 года супрацоўнік Беларускага аддзялення Саюздарпраекта НКУС СССР; выкладчык Мінскага аўтадарожнага тэхнікума.

У 1941—1945 гадах удзельнік Вялікай Айчыннай вайны; намеснік начальніка тэхнічнай часці ваенных аўтамабільных дарог Заходняга і 3-га Беларускага франтоў.

У 1945—1952 гадах намеснік начальніка Галоўдартранса пры СМ БССР. З 1952 года загадчык кафедры «Будаўнічыя канструкцыі» Беларускага політэхнічнага інстытута.

Бібліяграфія
------------

* Предварительно напряженные железобетонные конструкции : Учебное пособие для строительных специальностей вузов. — Минск, 1984.

Зноскі
------

1. 1 2 3 4  Дрозд, Яков Иванович (строительство ; 1897—1989)  (руск.)

Літаратура
----------

* Память поколений : БПИ ― БГПА ― БНТУ : [75 лет] / составители: Валежанин В. А. Долготович Б. Д. Скатулин Н. И. ― Минск, 2019. — С. 85—88.
* Строительный факультет БПИ-БГПА : Исторический очерк, 1920—2000 / [Э. В. Овчинников, П. И. Лавренко, В. Ф. Зверев, Н. М. Голубев]. ― Минск, 2000.
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Шэйнін.
**Якаў Абелевіч Шэйнін** (1890-я — не раней за 1959) — беларускі збіральнік яўрэйскага фальклору  (англ.) (бел.. Збіраў песні на ідыш у ваколіцах Віцебска.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся ў г. Віцебску прыкладна на пачатку 1890-х гг. У 1918 годзе «з’ехаў з Віцебска як курсант пяхотных курсаў у Чырвоную Армію». З запісаў на канвертах і рукапісных лістах вядома, што ў 1950-х гадах пражываў у Маскве па адрасе: «Ж-33» вул. Тулінская, 18/2, кв. 1. тэл. Ж-2-63-15.

Навуковая дзейнасць
-------------------

Пад час жыцця ў Віцебску, у 1910—1912 гадах, як сам адзначаў «на Рабочых Слабодках», запісваў яўрэйскі фальклор.

Марыў аб публікацыі сваіх запісаў, для чаго дасылаў іх у Дом народнай творчасці ў Маскве ў 1958 годзе, а ў 1959 годзе пісаў у Міністэрства культуры СССР з просьбай стварыць хор яўрэйскай народнай песні. Але матэрыялы былі перададзеныя з Масквы ў архіў Акадэміі навук Беларускай ССР.

Спадчына
--------

Калекцыя фальклорных запісаў Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі сёння захоўвае адзіную справу з запісамі яўрэйскага фальклору, якая паступіла ў 1959 годзе. Архіў Я. А. Шэйніна складаецца з рукапісных запісаў тэкстаў песень на ідыш (дакладную колькасць тэкстаў пакуль устанавіць не ўдалося). Сам Я. А. Шэйнін згадвае пра 112 запісаныя ім тэксты. Акрамя таго, Я. А. Шэйніным зроблены падрадковыя пераклады песень і створаны транскрыпцыі (кірыліцай). Ёсць адзінкавыя нотныя запісы мелодый.

Публікацыі
----------

* ШОЛОМ-АЛЕЙХЕМ В ВИТЕБСКЕ В 1908 ГОДУ  (руск.)

Зноскі
------

1. 1 2 3 4 5  И. Ю. Смирнова, Минск,
Центр исследований белорусской культуры, языка и литературы Национальной Академии Наук Беларуси. ЗАБЫТЫЙ ФОЛЬКЛОРИСТ ИЗ ВИТЕБСКА  (руск.)
2. ↑  АІМЭФ ф. 9, воп. 5, спр. 21
**Эфект Эйнштэйна — дэ Хааза** (**эфект Эйнштэйна - дэ Гааза**, **эфект Эйнштэйна - дэ Хааза - Рычардсана**) - адзін з магнітамеханічных эфектаў, складаецца ў тым, што цела (ферамагнетык) пры намагнічванні ўздоўж некаторай восі набывае адносна яе круцільны імпульс, прапарцыйны набытай намагнічанасці. Гэтая з'ява было прадказана ў 1908 годзе О. Рычардсанам, адкрыта і тэарэтычна растлумачана ў 1915 Эйнштэйнам і нідэрландскім фізікам В. дэ Хаазам. Эфект зваротны эфекту Барнета. Як і эфект Барнета, ён дэманструе наяўнасць сувязі паміж уласным механічным і магнітным момантамі мікрачасціц (у прыватнасці, атамаў).

Літаратура
----------

* *Вонсовский С. В.* Магнетызм. — М. 1971.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая нарвежская |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4151414-2 · Microsoft: 2776168264 |
**Архіепіскап Макарчук** (свецкае імя *Яраслаў Іванавіч Макарчук*; нар. 20 чэрвеня 1952, Бэрэзіўка , Радэхіўскі раён, Украіна) — украінскі архірэй Праваслаўнай Царквы Украіны (да 2018 года Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата), архіепіскап Драгобыцка-Самбірскі.

Біяграфія
---------

У 1987 годзе паступіў у Ленінградскую духоўную семінарыю. У 1990 годзе скончыў Ленінградскую духоўную семінарыю і паступіў у Ленінградскую духоўную акадэмію.

8 лістапада 1998 года пасвечаны ў сан епіскапа Чаркаскага (УАПЦ). 16 ліпеня 2004 года Святы Сінод УПЦ Кіеўскага Патрыярхату прыняў яго ў сваю юрысдыкцыю і прызначыў епіскапам Адэскім і Балцкім

8 сакавіка 2013 года пастановай Сінода УПЦ КП прызначаны епіскапам Драгобыцкім і Самбарскім

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Яків (Макарчук)
**Эфект Томсана** — адна з тэрмаэлектрычных з’яў, якая заключаецца ў тым, што ў аднародным нераўнамерна нагрэтым правадніку з пастаянным токам, дадаткова да цеплыні, якая выдзяляецца ў адпаведнасці з законам Джоўля — Ленца, у аб’ёме правадніка будзе выдзяляцца ці паглынацца дадатковая цеплыня Томсана ў залежнасці ад кірунку току.

Колькасць цеплыні Томсана прапарцыянальная сіле току, часу і перападу тэмператур, залежыць ад кірунку току.

Эфект адкрыты В. Томсанам у 1856.

Фізіка з’явы
------------

Тлумачэнне эфекту ў першым прыбліжэнні заключаецца ў наступным. Ва ўмовах, калі ўздоўж правадніка, па якім працякае ток, існуе градыент тэмпературы, прычым напрамак току адпавядае руху электронаў ад гарачага канца да халоднага, пры пераходзе з больш гарачага сячэння ў больш халоднае, электроны перадаюць лішнюю энергію навакольным атамам (выдзяляецца цеплыня), а пры зваротным кірунку току, праходзячы з больш халоднага ўчастка ў больш гарачы, папаўняюць сваю энергію за кошт навакольных атамаў (цеплыня паглынаецца).

У паўправадніках важным з’яўляецца тое, што канцэнтрацыя носьбітаў у іх моцна залежыць ад тэмпературы. Калі паўправаднік нагрэць нераўнамерна, то канцэнтрацыя носьбітаў зарада ў ім будзе больш там, дзе вышэй тэмпература, таму градыент тэмпературы прыводзіць да градыента канцэнтрацыі, ад чаго ўзнікае дыфузійны паток носьбітаў зарада. Гэта прыводзіць да парушэння электранейтральнасці. Падзел зарадаў спараджае электрычнае поле, якое перашкаджае падзелу. Такім чынам, калі ў паўправадніку маецца градыент тэмпературы, то ў ім маецца аб’ёмнае электрычнае поле {\displaystyle E'}.

Дапусцім цяпер, што праз такі ўзор прапускаецца электрычны ток пад дзеяннем знешняга электрычнага поля {\displaystyle E}. Калі ток ідзе супраць ўнутранага поля {\displaystyle E'}, то знешняе поле павінна здзяйсняць дадатковую работу пры перамяшчэнні зарадаў адносна поля {\displaystyle E'}, што прывядзе да выдзялення цяпла, дадатковага да ленц-джоўлевых страт. Калі ток (або знешняе поле {\displaystyle E}) накіраваны па {\displaystyle E'}, то {\displaystyle E'} само здзяйсняе работу па перамяшчэнні зарадаў для стварэння току. У гэтым выпадку знешняя крыніца траціць энергію для падтрымання току меншую, чым калі ўнутранага поля {\displaystyle E'} няма. Работа поля {\displaystyle E'} можа здзяйсняцца толькі за кошт цеплавой энергіі самога правадніка, таму ён астуджаецца. З’ява выдзялення або паглынання цяпла ў правадніку, абумоўленае градыентам тэмпературы, пры праходжанні току носіць назву эфекту Томсана. Такім чынам, рэчыва награваецца, калі палі {\displaystyle E} і {\displaystyle E'} процілегла накіраваныя, і астуджаецца, калі іх напрамкі супадаюць.

У агульным выпадку, колькасць цяпла, якое выдзяляецца ў аб’ёме {\displaystyle dV}, вызначаецца суадносінамі:

{\displaystyle dQ^{T}=-\tau \,(\nabla T\cdot \mathbf {j} )\,dt\,dV,}
дзе {\displaystyle \tau } — каэфіцыент Томсана.

Гл. таксама
-----------

* Эфект Зеебека
* Тэрмаэлектрычныя з’явы

Літаратура
----------

* Томсана з'ява // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. С. 485.
**Якаў** - полацкі епіскап пач. 14 ст.

Біяграфія
---------

Вядомы па сваёй грамаце ў Рыгу 1309 года.
Пасланне Якава прысвечана ўрэгуляванню і юрыдычнаму афармленню гандлёвых адносін паміж Полацкам і Рыгай пасля колькігадовага (відаць, з 1304) іх пагаршэння.
Якаў прасіў рыжан прывезці жыта ў Полацк з-за неўраджаю і голаду, якія ахапілі рускія і, магчыма, беларускія землі.

Грамата Якава сведчыць, што ў пачатку 14 ст. Полацк быў феадальна-тэакратычнай рэспублікай на чале з епіскапам, якая прызнавала вярхоўную ўладу вялікага князя літоўскага Віценя (у грамаце Якаў называе яго сваім сынам).

Літаратура
----------

* Якаў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 778. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
* Полоцкие грамоты XIII - начала XVI вв. Вып. 1, 3. М. 1977–1980.
* Данилевич В.Е. Очерк истории Полоцкой земли до конца XIV столетия. Киев, 1896.
**Наталля Аляксандраўна Кутузава** (нар. 1969, Кіеў, Украіна) — беларускі філосаф. Спецыяліст па палемічнай літаратуры Беларусі канца XVI — першай паловы XVII стагоддзяў. Кандыдат філасофскіх навук (1996), дацэнт.

Біяграфія
---------

Нарадзілася ў 1969 годзе. Скончыла ў 1991 годзе гістарычны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Палітычная гісторыя», у 1994 годзе — аспірантуру Інстытута філасофіі і права АН Беларусі па спецыяльнасці «Гісторыя філасофіі».

У 1996 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Сацыяльна-філасофская і этычная думка Беларусі першай паловы XVII ст.».

Працавала дацэнтам кафедры гуманітарных дысцыплін Інстытута парламентарызму і прадпрымальніцтва. Пасля старшы навуковы супрацоўнік, кіраўнік Аддзела даследаванняў глабалізацыі, рэгіяналізацыі і сацыякультурнага супрацоўніцтва Інстытута філасофіі НАН Беларусі.

Старшыня Міжнароднага грамадскага аб’яднання «Цэнтр вывучэння сучаснай рэлігійнасці».

Навуковая дзейнасць
-------------------

Напрамкі даследаванняў: пытанні нацыянальнай свядомасці ў філасофскай і грамадска-палітычнай думцы Беларусі XVI—XVIII стагоддзяў; культура-антрапалагічныя асновы рэлігіі ў сістэме сучаснай культуры.

Бібліяграфія
------------

* Нация, религия и государственность в полемической литературе Беларуси конца XVI — первой половины XVII вв. 2-е дополненное изд. Минск, 2005.
* Нация, религия и государственность в полемической литературе Беларуси конца XVI — первой половины XVII вв.: учебное пособие. Минск, 1998.

Заўвагі
-------

1. 1 2 3 4 5 6  Марозаў, 2022

Літаратура
----------

* КУТУЗАВА Наталля Аляксандраўна // Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага : біябібліяграфічны даведнік / С. П. Марозаў. — Гродна-Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — ISBN 978-985-7257-57-7, 978-609-96340-1-2.

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | ЗЭКББ: SEK-636873 |
**Барыс Уладзіміравіч Нічкоў** (24 верасня 1938, Свярдлоўск, РСФСР — 3 лістапада 2018) — беларускі музыкант-габаіст, педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1983). Доктар мастацтвазнаўства (Расія, 2006).

Біяграфія
---------

Скончыў у 1961 годзе Уральскую кансерваторыю ў Свярдлоўску.

У 1960—1966 гадах саліст Дзяржаўнага народнага аркестра Беларусі, аркестраў Беларускага тэлебачання і радыё, Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. З 1967 года выкладаў у Беларускай акадэміі музыкі, у 1981—1991 гадах (з перапынкам) загадчык кафедры, у 1986—1991 гадах — прарэктар па вучэбнай рабоце, з 1987 года прафесар. У 1972 годзе праходзіў асістэнтуру-стажыроўку ў Дзяржаўным музычна-педагагічным інстытуце імя Гнесіных.

У 1999 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 2006 годзе — доктарскую.

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1984 года.

Памёр 3 лістапада 2018 года.

Творчасць
---------

Яго выканальніцкай манеры характэрны прыгажосць гуку, тэхнічная дасканаласць. Арганізатар і мастацкі кіраўнік ансамбля салістаў Дзяржаўнага аркестра сімфанічнай і эстраднай музыкі Беларусі (з 1993). Аўтар кнігі «Народныя духавыя інструменты ў музычнай культуры Беларусі» (1981). Лаўрэат Рэспубліканскага конкурсу выканаўцаў на духавых інструментах (1963). Сярод вучняў Л. Каліноўскі, Ю. Лікін, І. Ляшчышын, Л. Мурашка, С. Сяргеенка.

Узнагароды
----------

Удастоены звання «Заслужаны артыст Беларускай ССР» (1983), узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны (2009).

Літаратура
----------

* *Сівалобчык Л. А.* Нічкоў Барыс Уладзіміравіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).
* Нічкоў Барыс Уладзіміравіч, доктар мастацтвазнаўства, музычнае мастацтва на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
З пункту гледжання аптыміста шклянка напалову поўная, песіміста — напалову пустая.
**Аптымізм** (ад лац.: optimus — «найлепшы») — погляд на жыццё з пазітыўнага пункту гледжання, упэўненасць у лепшай будучыні. Аптымізм сцвярджае, што свет цудоўны, з любой сітуацыі ёсць выхад, усё атрымаецца добра, усе людзі ўвогуле добрыя.

З’яўляецца супрацьлегласцю песімізму.

Вядомым прыкладам проціпастаўлення аптымізму і песімізму з’яўляецца меркаванне чалавека аб шклянцы, запоўненым вадой ці іншай вадкасцю роўна напалову. Лічыцца, што аптыміст мяркуе, што такая шклянка напалову поўная, у супрацьлегласць песімісту, які ўпэўнены, што шклянка напалову пустая.

У філасофіі аптымізм асацыюецца з Готфрыдам Лейбніцам, які лічыў, што мы жывём у «лепшым з усіх магчымых светаў».

Гл. таксама
-----------

* Песімізм
* Меліярызм

Зноскі
------

1. ↑  *Аптымізм (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
2. ↑  Л. В. Блинов. Краткий словарь философских персоналий
**«Апошні хлеб»** — кінааповесць, знятая на кінастудыі «Беларусьфільм». Рэжысёр: Барыс Сцяпанаў. Сцэнарыст: Вадзім Трунін. Аператары: Анатоль Забалоцкі, Юрый Марухін. Кампазітар: Марк Фрадкін. Мастак: Яўген Ганкін. Па матывах аднайменнай аповесці В.Труніна. Прэм’ера: 19 жніўня 1963 года.

Акцёры: Юрый Салаўёў, Таццяна Гаўрылава, Аляксей Локцеў, Георгій Жжонаў, Іван Назараў, Генадзь Юхцін, Усевалад Кузняцоў, Павел Кашлакоў, Аркадзь Трусаў, Гінаят Касымханаў, Раман Філіпаў, Уладзімір Пратасенка, Ігар Ясуловіч.

Сюжэт
-----

Перабраўшы сваімі рукамі ўсе дэталі старэнькага камбайна, цаліннік-першапраходзец дзед Якушэнка апошнюю сваю вялікую гарачую пару — уборку хлеба — сустрэў годным чынам. Але механік распарадзіўся па-свойму: зняў з машыны дзеда ўсе шасцярэнькі і пусціў іх на запчасткі прабуксоўвальнай тэхнікі. Аляксей, Ірына і Дзмітрый вырашылі дапамагчы дзеду — і адправіліся ўвечары шукаць па суседніх гаспадарках запчасткі для яго камбайна…

Літаратура
----------

* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Internet Movie Database |
**Барыс Фёдаравіч Баннікаў** (12 кастрычніка 1923 — 15 кастрычніка 1943) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, кулямётчык 42-га стралковага палка 106-ай Забайкальскай стралковай дывізіі 27-га стралковага корпуса 65-й арміі Цэнтральнага фронту, Герой Савецкага Саюза (30.10.1943), чырвонаармеец.

Біяграфія
---------

Нарадзіўся 12 кастрычніка 1923 года ў вёсцы Таранкі цяпер Багародскага раёна Кіраўскай вобласці ў сялянскай сям'і. Рускі. У самым пачатку вайны на фронт пайшлі бацька і старэйшы брат, і ўсе клопаты па гаспадарцы ляглі на плечы маладога Барыса. Працаваў у калгасе.

У 1943 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію Багародскім райваенкаматам. З верасня таго ж года на фронце. Вызначыўся ў баях пры фарсіраванні Дняпра восенню 1943 года.

15 кастрычніка 1943 пры фарсіраванні Дняпра ў раёне пасёлка Лоеў (Лоеўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі) чырвонаармеец Баннікаў з 4 добраахвотнікамі адным з першых пераадолеў раку, захапіў ўчастак траншэі праціўніка і адкрыў агонь, прыкрываючы пераправу роты. Загінуў у гэтым баі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за мужнасць і адвагу, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра, і ўстойлівасць падчас баёў на прыдняпроўскім плацдарме чырвонаармейцу Баннікаву Барысу Фёдаравічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза пасмяротна.

Маці Барыса, Матрона Іонаўна, некалькі гадоў нічога не ведала пра сына. Толькі ў кастрычніку 1947 года на яе імя прыйшла Грамата аб прысваенні Б. Ф. Банникову высокага звання.

Узнагароды
----------

* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна

Памяць
------

* Пахаваны каля вёскі Крупейкі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці ў брацкай магіле.
* Яго імем названы вуліцы ў пасёлку Багародскае і ў вёсцы Таранкі.
* У родным калгасе штогод праводзяцца раённыя лыжныя спаборніцтвы на прыз Героя Савецкага Саюза Б. Ф. Баннікава.

Зноскі
------

Літаратура
----------

* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс. Рег. № в РКП 87-95382.

Спасылкі
--------

* Барыс Фёдаравіч Баннікаў на сайце «Героі краіны»

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Тэматычныя сайты | Героі краіны |
Хамійская дыня
Хамійская дыня ў разрэзе
**Хамійская дыня**, **хамікуа** (па-кітайску: 哈密瓜) — сорт дыні (*cucumis melo*). Сакавіты плод з 18%-ым утрыманнем цукраў.

Апісанне
--------

Радзімай з’яўляецца Хамі ў Хамійскай акрузе Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна Кітая, паводле некаторых іншых крыніц, радзіма хамійскай дыні — павет Шаньнань у Турфанскай акрузе. Плод утрымлівае вітаміны A, B, C, кальцый, фосфар, жалеза і іншыя. Асноўнымі раёнамі культывацыі хамійскай дыні з’яўляюцца Хамі, Турфан, Шаньшань. У апошнія гады у выніку паляпшэння транспартнай сітуацыі рэгіёна павялічыліся таксама і аб’ёмы вырошчвання культуры. Экспартуецца ў іншыя кітайская рэгіёны і замежжа. У імператарскім Кітаі хамійскую дыню падавалі на стол выключна імператару.


|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | Microsoft: 2778740311 |
У Вікіпедыі ёсць артыкулы пра іншых асоб з прозвішчам Закс.
**Барыс Фёдаравіч Закс** (руск.: Закс Борис Фёдорович; 2 красавіка 1910, Лельчыцы — 31 ліпеня 1977, Свярдлоўск) — яўрэйскі літаратурны крытык, педагог.

Біяграфія
---------

Скончыў Лельчыцкую сярэднюю школу (1927). У 1927 годзе пераехаў у Маскву. Вучыўся на курсах па падрыхтоўцы рабочых у аспірантуры Акадэміі мастацтвазнаўства. У жніўні 1931 года здаў выпрабаванні за курс літаратурнага факультэта педінстытута і быў прыняты ў аспірантуру пры кафедры яўрэйскай літаратуры Маскоўскага педагагічнага інстытута імя А. С. Бубнова (1931—1934). Адначасова з вучобай у аспірантуры працаваў асістэнтам па тэорыі літаратуры (у дацэнта А. М. Гурштэйна) і па гісторыі заходнееўрапейскай літаратуры (у прафесара І. М. Нусінава). Пасля заканчэння аспірантуры быў пакінуты пры інстытуце — асістэнтам і загадчыкам масавага сектара дырэкцыі інстытута, загадваў кабінетам літаратуры (1932—1934). У 1934 быў накіраваны на працу на Далёкі Ўсход, працаваў выкладчыкам рускай літаратуры ў Бірабіджанскім педагагічным тэхнікуме, перакладчыкам аблвыканкама Яўрэйскай аўтаномнай вобласці і Бірабіджанскага гарсавета (1935—1936). Старшы выкладчык кафедры рускай і замежнай літаратуры Уральскага дзяржаўнага ўнівесітэта (1945—1950). Чытаў нарматыўны курс замежнай літаратуры.

Галіна навуковых інтарэсаў — творчасць Л. Фейхтвангера.

Навуковыя працы
---------------

* «Гісторыя яўрэйскай літаратуры XIX стагоддзя» (1931)
* «Перэц: аналіз творчасці» (1931)
* "Каментары да «Збору твораў Шолам-Алейхема» (1935)
* «„Слова пра паход Ігараў" у яўрэйскім перакладзе» (1938)
* «Рэвалюцыйная паэзія ў ЗША» (1941)
* «Ліпман-Левін: аналіз творчасці» (1935)

Зноскі
------

Спасылкі
--------

*
Дровы
**Дро́вы** — ссечаныя і распілаваныя часткі дрэваў, якія выкарыстоўваюцца для таго, каб паліць у печы, коміне альбо вогнішчы для атрымання цяпла і святла. Большая частка дроваў мае форму палена.

Тэхналогія вытворчасці
----------------------

Камлі дрэваў і тоўстыя галіны пілуюць на кавалкі даўжынёй 40—60 см, якія пасля расколваюць сякерай уздоўж на драбнейшыя кавалкі. Часам для гэтага працэсу выкарыстоўваецца адмысловая сякера, лязо якой мае форму кліна з вуглом прыкладна ў 30°.

Правільнай стойкай падчас сячэння дроваў лічыцца такая, калі ногі расстаўленыя шырэй за плечы. Гэта прадухіліць ад пашкоджанняў у выпадку промаху, няўдачнага ўдару альбо ламання сякеры.

Самымі «спякотнымі» лічацца дровы з бярозы, а самымі халоднымі — з асіны.

Беларускія традыцыі
-------------------

Нарыхтоўкай дроваў зазвычай займаліся мужчыны. Лічылася, што ў таго, хто першы ссек дрэва на дровы да наступнай зімы, «жыццё будзе цяплейшым і багацейшым».

Час, на працягу якога займаліся нарыхтоўкай дроваў, называўся *дрывасекам*. Звычайна ён пачынаўся вясной, у сакавіку-красавіку, а скончваўся 22 кастрычніка — на Якуба-дрывасека — ахоўніка дрывасекаў. У пэўных мясцовасцях дровы нарыхтоўвалі талакой.

Нарыхтоўкай дроваў забаранялася займацца ў пэўныя дні: на Каляды, на Саракі, у перадвелікодную пятніцу, у чацвер на Траецкім тыдні, а таксама ў нядзелю і ў святы. Таксама забаранялася секчы дровы пасля заходу сонца. З відаў дрэваў забаранялася секчы рабіну, бузіну, асіну, шыпшыну, вішню. Таксама не дазвалялася секчы на дровы дрэва, у якое трапіла маланка альбо якое было вывернута з коранем падчас навальніцы. Лічылася, што нарыхтоўка такіх дрэваў выклікае хваробу ці смерць кагосьці з жыхароў хаты.

Каб дзіця не нарадзілася з рассечанымі вуснамі, цяжарнай жанчыне было неабходна пазбягаць месцаў, дзе пілуюць і сякуць дровы. Падчас вяселляў жаніха часам прасілі пакалоць дровы, каб паказаць сваю спрытнасць і гаспадарлівасць.

Тое, як дровы гарэлі ў печы, сведчыла пра будучае надвор'е: гараць з трэскам — будуць маразы; дрэнна распальваюцца, дымяць — да адлігі.

Гл. таксама
-----------

* Палена
* Энергетычны лес
* Паліўныя гранулы

Літаратура
----------

* Аксана Катовіч, Янка Крук — Дровы Архівавана 21 лістапада 2011.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Дровы
**Барыс Яфімавіч (Беньямін Хаімавіч) Трэйвас** (руск.: Борис Ефимович Трейвас 1898, Юхавічы, Віцебскай губерні, цяпер Расонскі раён — 1937, Масква) — савецкі партыйны дзеяч.

Біяграфія
---------

Атрымаў традыцыйную яўрэйскую рэлігійную адукацыю. З 1918 член РКП(б). У 1918-19 загадчык выдавецтва Яўрэйскага камісарыята Наркамнаца. У 1920 сакратар райкама, загадчык аргаддзела Петрадскага камітэта РКСМ. У 1921-22 загадчык аргаддзела, сакратар Маскоўскага камітэта РКСМ. Дэлегат 3, 4 і 5-га з'ездаў РКСМ, 12-га з'езда РКП(б). У 1922-24 інструктар Замаскварэцкага райкама РКП(б), у 1924-26 загадчык школы ФЗВ. Па заканчэнні ў 1929 камуністычнага ўніверсітэта імя Я. М. Свярдлова загадчык аддзела працоўнай адукацыі Наркамасветы. У 1930-31 загадчык аргаддзела Сакольніцкага і Баўманскага райкамаў, у 1931-33 сакратар Вышневалоцкага, у 1934-37 Калужскага райкамаў ВКП(б). Дэлегат 17-га з'езду партыі. Арыштаваны ў 1937, расстраляны.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* *Трейвас Борис Ефимович* — артыкул з РЕЭ
**Storm Shadow**  — кіраваная ракета класа «паветра — зямля» прызначаная для паражэння нерухомых цэляў на вялікай адлегласці. Ракета мае боегалоўку вагой 450 кг, якая можа знішчыць умацаваныя пабудовы кшталту бункераў. Вытворца характарызуе ракеты як малазаўважныя для сродкаў супрацьпаветранай абароны.

Апісанне
--------

Ракеты Storm Shadow былі распрацаваныя ў 1990-я гады французскай кампаніяй Matra і брытанскай British Aerospace. У французскай арміі гэтая ракета мае назву Scalp (па першых літарах на французскай мове — «шматцэльная высокадакладная крылатая ракета вялікай далёкасці з аўтаномным навядзеннем»).

Storm Shadow выкарыстоўваліся ў Іраку, Лівіі і Сірыі.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Ракеты Storm Shadow змусяць Чарнаморскі флот пакінуць Севастопаль?
**Апраменьванне харчовых прадуктаў** або **радурызацыя** — працэс, пры якім прадукты (і іх упакоўку) падвяргаюцца ўздзеянню іанізавальнага выпраменьвання (гама-прамяні, рэнтгенаўскія прамяні, электронныя пучкі) з мэтай знішчэння мікраарганізмаў, бактэрый, вірусаў або насякомых-шкоднікаў, якія могуць быць у ежы. Апраменьванне харчовых прадуктаў павышае бяспеку харчовых прадуктаў і падаўжае іх тэрмін прыдатнасці.

Апраменьванне таксама ўжываюць для запаволення прарастання, затрымкі паспявання, павелічэнні колькасці атрымванага соку і іншыга. Апрамененыя прадукты не становяцца радыеактыўнымі, але ў некаторых выпадках могуць адбывацца нязначныя хімічныя змены (змена смаку, колеру і іншага).

Радыяцыйная апрацоўка харчовых прадуктаў дазволена больш чым у 60 краінах, і штогод ва ўсім свеце перапрацоўваецца каля 500 000 метрычных тон харчовых прадуктаў. Правілы радурызацыі харчовых прадуктаў значна адрозніваюцца ад краіны да краіны. У Аўстрыі, Германіі і многіх іншых краінах Еўрасаюза апраменьваннем можна апрацоўваць толькі сушаныя травы, спецыі і прыправы і толькі пэўнай дозай радыяцыі. У Бразіліі дазволена апрацоўка любых прадуктаў.

Гл. таксама
-----------

* Радыцызацыя
* Радапертызацыя

Літаратура
----------

* *Satin M.* Food irradiation. — Technomic. — Lancaster: 1996
* *Molins R.* Food irradiation — Principles and applications. — Wiley Interscience. — N.Y.: 2001
* *Farkas J.* History and future of food irradiation // Trends in Food Science & Technology. — 2011. — 22 (2-3). — p. 121—126. DOI:10.1016/j.tifs.2010.04.002

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая кiтайская |
| Нарматыўны кантроль | Microsoft: 47782418 |
Спадарожнікавы здымак Патраскага заліва
**Патраскі заліў**  (грэч. Πατραϊκός Κόλπος) — глыбокі заліў Іанічнага мора. Размешчаны паміж паўночна-заходнім узбярэжжам грэчаскага паўвострава Пелапанес і паўднёвым берагам нома Этолія і Акарнанія мацерыковай Грэцыі. На ўсходзе злучаны вузкім пралівам з Карынфскім залівам недалёка ад моста Рыа-Антырыа. Даўжыня заліва 40-50 кіламетраў, шырыня — ад 10 да 20 кіламетраў, плошча акваторыі — каля 350 км². На паўднёва-ўсходнім беразе заліва размешчаны буйны горад і порт Патры, на паўночным беразе заліва — горад і порт Місалонгі. Круглы год свабодны ад лёду. У заліве развіта суднаходства.

У 1571 годзе ў заліве адбылася адна з найбуйнейшых марскіх бітваў у гісторыі — Бітва пры Лепанта. У 1772 годзе падчас Першай Архіпелагскай экспедыцыі рускага флоту ў заліве адбылася бітва паміж рускай і турэцкай эскадрамі, якая завяршылася перамогай рускіх маракоў.
**Аптычны рэзанатар** — сістэма люстраных адбівальных паверхняў, у якой узбуджаюцца  (руск.) (бел. і падтрымліваюцца стаячыя ці бягучыя  (руск.) (бел. электрамагнітныя хвалі аптычнага дыяпазону. У адрозненне ад аб'ёмнага рэзанатара  (руск.) (бел. аптычны з'яўляецца адкрытым (няма бакавых сценак). Аптычны рэзанатар — адзін з важнейшых элементаў лазера. Асноўная характарыстыка аптычнага рэзанатара — дыхтоўнасць  (руск.) (бел. (вызначае страты светлавой энергіі  (руск.) (бел. і характарызуе рэзанансныя ўласцівасці).

Папярочныя моды аптычнага рэзанатара са сферычнымі люстэркамі
Папярочныя моды аптычнага рэзанатара з плоскімі люстэркамі
Прасцейшы аптычны рэзанатар — інтэрферометр Фабры—Перо  (руск.) (бел. які складаецца з 2 плоскіх строга паралельных  (руск.) (бел. люстэркаў, што знаходзяцца на адлегласці L, значна большай за даўжыню хвалі λ. Калі паміж люстэркамі ўздоўж восі рэзанатара распаўсюджваецца плоская светлавая хваля, то ў выніку адбіцця  (руск.) (бел. ад люстэркаў і інтэрферэнцыі адбітых хваляў  (руск.) (бел. утвараецца стаячая хваля. Умова рэзанансу: L = q⋅λ/2, дзе q — падоўжны індэкс ваганняў (колькасць паўхваляў, што ўкладаюцца ўздоўж восі аптычны рэзанатар). У лазернай тэхніцы выкарыстоўваюцца канфакальныя рэзанатары, утвораныя сферычнымі люстэркамі  (руск.) (бел. якія разнесены на адлегласць, роўную радыусу іх крывізны, а таксама кальцавыя аптычныя рэзанатары, што складаюцца з 3 і болей плоскіх або сферычных люстэркаў. У аптычным рэзанатары са сферычнымі люстэркамі ўзбуджаюцца таксама незалежныя бягучыя насустрач адна адной хвалі.

Літаратура
----------

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Аптычны рэзанатар