У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Гудагай.

**Гудага́й** або **Малы Гудага́й** (трансліт.: *Hudahaj* або *Maly Hudahaj*, руск.: Гудогай) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.

Знаходзіцца за 5 км на паўднёвы захад ад Астраўца, за 8,5 км ад граніцы з Літвой. Чыгуначная станцыя на лініі Мінск — Вільня.

Назва
-----

Назва балцкага паходжання, паходзіць ад літоўскага складанага двухасноўнага gùdagojis. Другая частка — ад gojus «гай, пушча», першая — ад gudas. «Гудамі» ў даваеннай Літве было прынята называць беларусаў, але ў ранейшыя часы літоўцы (а таксама сярэднявечныя прусы) так называлі ўсіх, хто адрозніваўся мовай ці хаця б дыялектам (маглі называць і носьбітаў іншай гаворкі літоўскай мовы).

Гісторыя
--------

Упершыню Гудагай згадваецца ў кан. XVI ст. як паселішча ў складзе маёнтка Астравец—Урбаноўскі, якім у 1-й пал. XVII ст. валодаў Н. Лакуцеўскі. У розныя часы маёнтак знаходзіўся ва ўладанні Скірмантаў, Садоўскіх, Козел-Паклеўскіх.

Касцёл і кляштар кармелітаў, XVIII ст.
19 студзеня 1764 уладальнік маёнтка Юзаф Война разам з жонкай Людвікай з Сулістроўскіх заснавалі ў Гудагаі драўляны касцёл Яўлення (у іншых крыніцах — Раства) Дзевы Марыі і кляштар, куды запрасілі манахаў кармелітаў босых Літоўскай правінцыі. Ва ўклад кляштару запісалі маёнтак Астравец—Урбаноўскі. У 1781, паводле інвентара, у склад маёнтка ўваходзілі фальварак (двор) і сёлы Гудагай, Бобаны, Кеждуны, Люлішкі, Шунелішкі. У касцёле знаходзіўся цудоўны абраз Дзевы Марыі, вядомы далёка за межамі парафіі.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Гудагай апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у другой пал. XIX — пач. XX стст. у Палянскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1832 па здушэнні вызваленчага паўстання расійскія ўлады зачынілі кляштар кармелітаў. Парафію падзялілі і далучылі да суседніх парафій, а касцёл, званіцу і іншыя пабудовы прадалі яўрэям пад знос. Цудоўны абраз знайшоў сховань у касцёле ў Ашмянах.

Касцёл, здымак пач. XX ст.
У 1856 незнесены яўрэямі касцёл набыў, а пазней аднавіў як капліцу кс. Данат Сямашка.

Па стане на 1866 у мястэчку было 11 двароў, на 1886 — 18 двароў, карчма. У 1874 праз Гудагай прайшла Лібава-Роменская чыгунка. 2 жніўня 1907 з аднаўленнем парафіі ў Гудагай вярнуўся цудоўны абраз.

У Першую сусветную вайну ў 1915 Гудагай занялі нямецкія войскі, пазней мястэчка займалі бальшавікі і польскае войска. Пасля польска-савецкай вайны (1919—1921), мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, а затым з 1922 года ў міжваеннай Польскай Рэспублікі, з 1931 у Палянскай гміне Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.

У 1939 Гудагай увайшоў у БССР, дзе ў 1940 стаў цэнтрам Гудагайскага сельсавета Астравецкага раёна. У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1962—1965 гг. Гудагай уваходзіў у склад Ашмянскага раёна.

Насельніцтва
------------

* **XIX стагоддзе**: 1866 — 143 чал.; 1886 — 117 чал.
* **XX стагоддзе**: 1971 — 1077 чал.; 1995 — 975 чал.

Інфраструктура
--------------

У Гудагаі працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бібліятэка, дом культуры.

Славутасці
----------

Абраз Маці Божай Гудагайскай
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Абраз Маці Божай Гудагайскай

Страчаная спадчына
------------------

* Кляштар кармелітаў (XVIII ст.)

Зноскі
------

1. ↑  Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).
2. ↑  Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. Мн. 1974. С. 88—89.
3. ↑  В.Н. Топоров. Прусский язык (E-H). М. 1979. С. 323-327
4. ↑  Rimvydas Petrauskas. Ne Baltarusija, o Baltarusia //
5. ↑  Айцец Аркадзь Куляха. Санктуарый Маці Божай Шкаплернай у Гудагаі // «Наша Вера» № 2 (40), 2007.
6. ↑  Gudogaje // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IX: Poźajście — Ruksze (польск.). — Warszawa, 1888. S. 904.
7. ↑  Герман Брэгер. Гудагай // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2. С. 170.

Літаратура
----------

* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1996. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2.
* Айцец Аркадзь Куляха. Санктуарый Маці Божай Шкаплернай у Гудагаі // «Наша Вера» № 2 (40), 2007.
* Gudogaje // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack (польск.). — Warszawa, 1881. S. 904.

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Гудагай (вёска)
* мяст. Гудагай на Radzima.org
* Гудагай — парафія Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі на Catholic.by
* Гудогай на Globustut.by

| ⛭**Гудагайскі сельсавет** |
| --- |
| Цэнтр | Палушы |
| Пасёлкі | Гудагай |
| Аграгарадкі | Малі |
| Вёскі | Альгіняны ·  Бабічы ·  Байканы ·  Вавяраны ·  Вялікія Пушчавыя ·  Германішкі ·  Градаўшчына ·  Груздоўшчына ·  Гудагай ·  Гуры ·  Дайноўка ·  Дзірмуны ·  Дзягенева ·  Дравянікі ·  Едаклані ·  Задворнікі ·  Захарышкі ·  Ізабеліна ·  Індрубка ·  Кандраты ·  Кеждуны ·  Келёйці ·  Кумпяны ·  Лазоўка ·  Ліпкі ·  Ліпнішкі ·  Лоша ·  Малыя Пушчавыя ·  Мацканы ·  Мешкуці ·  Мікшаны ·  Міндзяны ·  Навікі ·  Паракіці ·  Радзюлі ·  Расолы ·  Рукшаны ·  Рымуні ·  Селішчы ·  Слабодка ·  Смілгі ·  Трайгі ·  Філіпаны ·  Шунэлішкі ·  Яросішкі |
| Хутары | Алясіна ·  Бліканы ·  Вікторышкі ·  Галіцыя ·  Казакі ·  Каменка ·  Кермяляны ·  Рабіноўка ·  Сасноўка ·  Сібірок ·  Сяржанты |