**Падол** *(укр.: Поділ)* — гістарычная мясцовасць Кіева ў складзе Падольскага раёна, нізінная частка гістарычнага цэнтра горада, старажытны раён рамеснікаў і рачнікоў. Распасціраецца ўздоўж правага берага Дняпра і Кіеўскай гавані, пад гарамі Старакіеўскай, Замкавай, Шчэкавіцай і Юркавіцай, паміж пешаходным мостам праз Дняпро і Заводскай вуліцай.

Гісторыя
--------

Назва мясцовасці паходзіць ад стараславянскага «падол» — нізіна, нізінная мясцовасць. Разам з Верхнім горадам і Пячэркай Падол складае найстаражытнейшую частку горада. Першыя паселішчы — з часоў каменнага веку (25 — 15 тыс. гадоў таму, у тым ліку кірылаўская стаянка, раскапаная на сучаснай Кірылаўскай вуліцы № 59 — 61). На тэрыторыі Падола былі даўнія гістарычныя мясцовасці Біскупшчына, Борычэў, Ганчары, Дзегцяры, Кажамякі, Плоскае. Праз Падол працякала рака Пачайна.

Аж да сярэдзіны XII стагоддзя з-за апоўзняў і паводак Падгорная тэраса Дняпра была нязручнай для жылля. Тым не менш, першая дэндрадата, атрыманая археолагамі, якая сведчыць аб пачатку будаўніцтва на Падоле, — 887 год, самая ранняя для Кіева. У пачатку X стагоддзя тут з’яўляецца рэгулярная сядзібная забудова, фармуецца вулічная сетка. Засваенне Падола сведчыць аб арыентацыі новага кіеўскага насельніцтва на рачны гандаль. У часы Старажытнай Русі на Падоле знаходзіліся асноўныя гандлёвыя і рамесныя збудаванні.

Кандыдат гістарычных навук Наталля Белавус піша:

> 
> У 1571 годзе насельніцтва Кіева складала 6500 чалавек, згодна з падатковым рэестрам. Гарадское жыццё было сканцэнтравана на Падоле, тут стаяла драўляная ратуша, у якой засядаў магістрат — орган гарадскога самакіравання, як належала па Магдэбургскаму праву. Кіяўляне жылі ў драўляных дамах, мелі каля іх сады і агароды, каменнае жытло, як у заходнееўрапейскіх гарадах, яшчэ не будавалі.— 
> 
> 

Раён неаднаразова падвяргаўся затапленням, разбурэннем і пажарам. Буйны пажар адбыўся 9 ліпеня 1811 года: агонь знішчыў большасць з 2068 Падольскіх дамоў, гэта значыць, больш за палову забудовы Кіева (у той час у горадзе налічвалася 3672 жылыя будынкі).

|  |  |  |  |
| Падол, 1902 год
  | Кантрактовая плошча
  | Храм Успення Багародзіцы Пірагошчы
  | Падол, 2006 год
  |

Планаў перабудовы Падола было два. Першы быў зроблены галоўным архітэктарам Кіева Андрэем Мяленскім і датаваны 17 верасня 1811 года. У ім планавалася максімальна захаваць горадабудаўнічую базу, сістэму вуліц, дзяленне на кварталы, якое фарміравалася на Падоле стагоддзямі. Аднак план аднаўлення Мяленскага не быў зацверджаны ў Пецярбургу. Пазней перапланіроўку Падола даручылі пецярбургскаму архітэктару Уільяму Гесту, у той час адміністратару будаўнічага камітэта пры Міністэрстве ўнутраных спраў Расійскай імперыі. Ён, падзякаваўшы Мяленскаму за прадстаўленыя матэрыялы і распрацоўкі, распрацаваў праект прастакутных кварталаў. Не быў улічаны рэльеф, існуючая сістэма камунікацый, вадасцёкаў, старажытная базава-планіровачная структура забудовы, кіеўскія архітэктурныя традыцыі. 3 сакавіка 1812 гэты план быў зацверджаны. Арыгінал плана Уільяма Геста да гэтага часу не знойдзены, захаваліся асобныя яго фрагменты. Мяленскаму, як галоўнаму архітэктару, прыйшлося ўвасабляць у жыццё не свае, а чужыя задумы. Падол быў цалкам перапланаваны, узбуйнены кварталы, замест звілістых, вузкіх завулкаў пракладзены прамыя вуліцы — лініі (старажытную канфігурацыю захавалі толькі некалькі вуліц — Борычэў Ток, Пакроўская, Прытыска-Мікольская). Гэтая канфігурацыя вуліц Падола захавалася да нашага часу.

Падол даў назву Падольскаму раёну, спуску і завулку. У 1920-1930-я Падол атрымаў назву Пятроўка (Пятроўскі раён) — ад прозвішча старшыні УУЦВК Рыгора Пятроўскага.

Да Падола з Верхняга горада вядуць некалькі спускаў. Самы папулярны — Андрэеўскі. Цэнтр Падола — вялікая Кантрактовая плошча, дзе кожны дом — помнік. Стары корпус Кіева-Магілянскай акадэміі — цэнтр праваслаўнай асветы славянскіх народаў (заснавана ў 1632 годзе). На Падоле таксама знаходзяцца дом Пятра, дзе, па паданні, ён спыняўся; помнік украінскаму філосафу Рыгору Скаварадзе (1976, І. П. Кавалерыдзэ). На Пакроўскай вуліцы — Пакроўская царква (1766) у стылі ўкраінскага барока архітэктара Івана Грыгаровіча-Барскага, дом залатых спраў майстра Стрэльбіцкага, званіца царквы Міколы Добрага. На Кантрактовай плошчы з 1798 года штогод праводзіўся Усерасійскі кірмаш, для чаго ў цэнтры плошчы быў пабудаваны Гасціны двор з 50 крамамі. Таксама адноўлена царква Багародзіцы Пірагошчы (1136).

Таксама сярод найбольш вядомых славутасцяў Падола — Кіева-Магілянская акадэмія, рачны порт, Флёраўскі манастыр, Ільінская царква, фунікулёр, фантан Самсона.

Фотаздымкі
----------

* Агульны выгляд Падола, 1888Агульны выгляд Падола, 1888
* Выгляд Падола ад Вазнясенскага манастыра, пачатак ХХ ст.Выгляд Падола ад Вазнясенскага манастыра, пачатак ХХ ст.
* Від на Хрэшчатыцкую набярэжную, 1888Від на Хрэшчатыцкую набярэжную, 1888
* Выгляд Падола ў сярэдзіне XVII ст.Выгляд Падола ў сярэдзіне XVII ст.
* Від на Падол з Андрэеўскай царквы, 1888Від на Падол з Андрэеўскай царквы, 1888
* Від на Падол з Андрэеўскай горы, пачатак 1910-х гадоўВід на Падол з Андрэеўскай горы, пачатак 1910-х гадоў
* Вуліца СагайдачнагаВуліца Сагайдачнага
* Будынкі на ПадолеБудынкі на Падоле
* Лета. Падол.Лета. Падол.
* Царква Багародзіцы Пірагошчы, Падол, XII ст. адноўлена ў 1997.Царква Багародзіцы Пірагошчы, Падол, XII ст. адноўлена ў 1997.

Зноскі
------

1. ↑  GeoNames — 2005. Праверана 7 красавіка 2015.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106'></a>
2. ↑  *Толочко П. П.* Ранняя Русь. Гісторыя і археалогія. 2013
3. 1 2  *Вінаградава, Марына*. Сядзіба Андрэя Меленскага ў Кіеве **(нявызн.)**. *Культурная спадчына Кіева: даследаванні і ахова гістарычнага асяроддзя*.  К.: АртЕк. — С. 124–131 (2003). Праверана 18 верасня 2010.

Спасылкі
--------

* Ілюстраванае апісанне Падола Архівавана 25 ліпеня 2008.  (укр.)

| ⛭Мясцовасць Падол у Кіеве |
| --- |
| Вуліцы | 
* Абалонская
* Аленаўская
* Андрэеўская
* Барысаглебская
* Борычэў Ток
* Брацкая
* Валошская
* Верхні Вал
* Жытнеторжская вуліца
* Ігараўская
* Іллінская
* Канстанцінаўская
* Кірылаўская
* Межыгорская
* Набярэжна-Лугавая
* Набярэжна-Хрэшчатыцкая
* Ніжні Вал
* Пакроўская
* Пачайнінская
* Прыціска-Мікольская
* Пятра Сагайдачнага
* Рыгора Скаварады
* Спаская
* Тураўская
* Увядзенская
* Фралоўская
* Харыва
* Шчэкавіцкая
* Юркоўская
* Яраслаўская

 | Сцяг Кіева |
| Завулкі | 
* Акадэміка Зялінскага
* Ладо Кэцховэлі
* Мыльны
* Ніжнеюркоўскі
* Фралоўскі
* Харыва
* Цымлянскі
* Яраслаўскі

 |
| Плошчы | 
* Жытнеторжская
* Кантрактовая
* Паштовая
* Чырвоная Пресня

 |
| Спускі | 
* Андрэеўскі
* Борычэў
* Уладзімірскі

 |
| Шаша | Набярэжная |

| ⛭Гістарычныя мясціны Кіева |
| --- |
| Правы бераг | 
* Абалонь
* Авіягарадок
* Акадэмгарадок
* Аляксандраўская Слабодка
* Антыфеяўка
* Арыштанцкія агароды
* Аскольдава Магіла
* Атрадны
* Афанасеяўскі Яр
* Бабін Яр
* Багрынава гара
* Багуслаўшчына
* Байкова гара
* Баршчагоўка
* Батыява гара
* Берастава
* Беркавец
* Бесарабка
* Белічча Поле
* Белічы
* Божкаў Яр
* Брацкая Баршчагоўка
* Бусава гара
* Бусава Поле
* Васільчыкі
* Валейкаў
* Ветраныя горы
* Вінаградар
* Воўчы Яр
* Выдубічы
* Вышгарадскі масіў
* Габрэйскі базар
* Галаганы
* Ганчары-Кажамякі
* Гасасіеў
* Грушкі
* Глыбочыца
* Дарагажычы
* ДВС
* Дэміяўка
* Дзегцяры
* Добры Шлях
* Жоўтневае
* Жуляны
* Забайкоўе
* Загараўшчына
* Замкавая гара
* Замкавішча
* Западзінка
* Звірынэць
* Кадэцкі гай
* Казённыя дачы
* Казінае балота
* Караваевы дачы
* Карчуватае
* Кацярынаўка
* Кветніцтва
* Кінь-Грусть
* Кітаява
* Клінічны гарадок
* Клоў
* Кмітаў Яр
* Конча-Заспа
* Красны Тракцір
* Крысцерава горка
* Кудравец
* Кулікова
* Курэнёўка
* Кучмін Яр
* Ліпкі
* Лук’янаўка
* Лысая гара
* Любка
* Мантажнік
* Мастыцкі масіў
* Мінскі масіў
* Мікольская Баршчагоўка
* Міхайлоўская Баршчагоўка
* Мышолоўка
* Навабелічы
* Наводнічы
* Ніўкі
* Новая Забудова
* Новакараваевы дачы
* Падол
* Панькаўшчына
* Пасёлак Шаўчэнка
* Паўднёвая Баршчагоўка
* Перемога
* Першатраўневы масіў
* Пэтрыўка
* Пячэрка
* Масіў Пячэрскай аўтастрады
* Пірагоў
* Плоскае
* Пост-Валынскі
* Прыёрка
* Пранеўшчына
* Пратасаў Яр
* Пушча-Вадзіца
* Рубежэўка
* Рэп'яхаў Яр
* Рыбальскі востраў
* Садовае
* Салдацкая Слабодка
* Саломянка
* Самбуркі
* Сапёрная Слабодка
* Сапёрнае Поле
* Сафіеўка
* Святаслаўскі Яр
* Святошын
* Скарбавы лес
* Соўк
* Сіняазёрны масіў
* Стары Кіеў
* Сырэц
* Татарка
* Турэцкі гарадок
* Тэрэмкі
* Тэлічка
* Феафанія
* Царскае Сяло
* Царкоўшчына
* Чапаеўка
* Чэрэпанава гора
* Цымбалаў Яр
* Цытадэль
* Чыгуначная калонія
* Чыгуначны масіў
* Чыгуначны перасек
* Чмяляў Яр
* Чокалаўка
* Чорная гара
* Шпалянка
* Шуляўка
* Шчэкавіца
* Шырма
* Юркавіца
* Ямкі

 | Сцяг Кіева |
| Левы бераг | 
* Аварыйны пасёлак
* Асакаркі
* Беразнякі
* Быкоўня
* Бортнічы
* Васкрасенка
* Васкрасенскія сады
* Востраў Воднікаў
* Выгураўшчына
* Выгураўшчына-Траешчына
* Дарніца
* ДВРЗ
* Кібальчыч
* Паўночна-Браварскі масіў
* Кухмісцерская Слабодка
* Ліскі
* Левабярэжны масіў
* Лясны масіў
* Мікольская Слабодка
* Мілаславічы
* Новая Дарніца
* Пазнякі
* Пасёлак Радыстаў
* Рамбаза
* Радужны масіў
* Рыбнае
* Русанаўка
* Русанаўскія сады
* Соцгорад
* Старая Дарніца
* Траешчына
* Харкаўскі масіў
* Чырвоны хутар
* Сяло імя Шаўчэнкі
* Шлакоблок

 |
| Дняпроўскія астравы | 
* Венецыянскі востраў
* Галерны востраў
* Гідрапарк
* Далабецкі востраў
* Жукаў востраў
* Перадмаставая Слабодка
* Труханаў востраў
* Чартары

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Бракгаўза і Эфрона · Britannica (онлайн) |
| Нарматыўны кантроль | GND: 4805965-1 · NKC: ge582922 |