**Алчэ́ўск** (укр.: Алчевськ, руск.: Алчевск; у 1932—1961 — *Варашылаўск*, да 1991 — *Камунарск*) — горад абласнога падпарадкавання ў Луганскай вобласці Украіны, буйны прамысловы цэнтр. Тэрыторыя — 50 км², насельніцтва на 2013 год — 111 360 жыхароў.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

Гісторыя
--------

Горад носіць імя свайго заснавальніка — украінскага прамыслоўца, прадпрымальніка і банкіра, мецэната Аляксея Алчэўскага.

Заснаванае ў сярэдзіне 90-х гадоў XIX стагоддзя дзякуючы пракладанню чыгункі каля заводу Данецка-Юр’еўскага металургічнага таварыства (цяпер Алчэўскі металургічны камбінат), заснаванага таксама Аляксеем Алчэўскім, купцом першай гільдыі. Заснаваны ім завод ДЮМТ быў на той час адзіным ва Украіне металургічным прадпрыемствам, заснаваным на айчынным капітале.

Заснаваная Алчэўскім чыгуначная станцыя Юр’еўка ў 1903 року была перайменаваная ў ягоны гонар у станцыю Алчэўскае. Заводскі пасёлак, які вырас побач, з 1902 атрымаў статус горада.

У 1913 року жыллёвы фонд Алчэўска складаў 38 тысячаў м². З 5135 работнікаў завода ДЮМТ 3000 чалавек жылі ў бараках, 540 — у казармах і прыблізна 1600 — у 270 каменных «сямейных будынках». Дзейнічала Васілеўская земская школа і прыватная Алмазна-Юр’еўская камерцыйная вучэльня, прыватны цырк, кінематограф, так званы «летні тэатр».

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі і сканчэння грамадзянскай вайны Данецка-Юр’еўскі завод быў нацыяналізаваны, аднак сродкаў на ягонае аднаўленне не было. У 1923 ён быў закансерваваны. Спыненне працы прывяло да значнага змяншэння насельніцтва: да канца 1923 року ў Алчэўску засталося ўсяго 8000 жыхароў. У 1925 завод зняты з кансервацыі, пачалося ўзвядзенне новых даменных печаў і іншых аб’ектаў. Вялікай падзеяй стала будаўніцтва коксахімічнага заводу, уведзенага ў строй у 1929 годзе. Разам з прадпрыемствамі рос і горад: насельніцтва павялічылася з 16 тыс. у 1926 годзе да 55 тысячаў у 1939.

У 1931 Алчэўскае перайменаванае ў Варашылаўскае ў гонар савецкага дзяржаўнага дзеяча Кліма Варашылава, які распачынаў на ДЮМТ сваю працоўную і рэвалюцыйную дзейнасць. У 1938 да горада далучанае паселішча імя парыжскай Камуны, якое атрымала назву Перавальск і стала цэнтрам Перавальскага раёна.

Пасля сканчэння Вялікай Айчыннай вайны пачалася хуткая адбудова места, працягнулася з'яўленне новых прадпрыемстваў будаўнічай індустрыі — заводы будаўнічых канструкцыяў, жалезабетонных вырабаў, буйнапанэльнага будаўніцтва, будаўнічых матэрыялаў, перапрацоўкі шлакаў і інш. У 1950-я горад называлі і Алчэўскам, і Варашылаўскам, а з 1961 — Камунарскам.

Пасля абвяшчэння Украінай незалежнасці быў праведзены мясцовы рэферэндум, ня якім жыхары прагаласавалі за вяртанне свайму роднаму месту гістарычнай назвы. Суседняя станцыя перайменаваная не была і дагэтуль мае назву Камунарск.

22 студзеня 2006 года ў горадзе цалкам замерзлі сістэмы ацяплення з-за памылкі камунальных службаў. Праз некалькі дзён у адсутнасць цёплай вады замерзлі і каналізацыйныя сістэмы. У Алчэўску была абвешчаная надзвычайная сітуацыя дзяржаўнага ўзроўню. Жыхары горада ацяплялі кватэры толькі індывідуальнымі электрычнымі абагравальнікамі, дзеці былі эвакуяваныя на курорты і ў гатэлі іншых рэгіёнаў. Такая сітуацыя працягвалася амаль 3 тыдні, за гэты час у горадзе загінулі больш за 200 чалавек. Тагачасны старшыня абласной дзяржадміністрацыі Луганскай вобласці Генадзь Маскаль назваў гэтае здарэнне найгоршай антрапагеннай катастрофай у гісторыі Украіны.

Прамысловасць
-------------

У Алчэўску выпускаецца чвэрць прамысловай прадукцыі Луганскай вобласці. Аснова прамысловай магутнасці горада — Алчэўскі металургічны камбінат (ВАТ «АМК») і Алчэўскі коксахімічны завод (ВАТ «Алчэўсккокс»).

У горадзе размешчаныя два прамысловыя гіганты:

* Алчэўскі металургічны камбінат
* Алчэўскі коксахімічны завод

Агульны аб’ём рэалізаванай прадукцыі ў 2008 — 20,8 млрд грн. у 2009 — 14,6 млрд грн.

Адукацыя
--------

* 25 дашкольных навучальных установаў.
* 8 сярэдніх агульнаадукацыйных школаў;
* 2 навучальна-выхаваўчыя комплексы;
* 1 прыватная школа;
* 2 сярэднія спецыялізаваныя школы;
* 4 гімназіі;
* 2 музычныя школы;
* 1 мастацкая школа;
* 2 спартовыя школы;
* Алчэўскі прафесійны мэталургічны ліцэй;
* Алчэўскі прафесійны гандлёва-кулінарны ліцэй;
* Вышэйшая прафесійная вучэльня № 40;
* Індустрыяльны тэхнікум.
* Вышэйшая школа бізнэсу;
* Данбаскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт.

Асобы
-----

* Мікола Плехаў — савецкі архітэктар

Зноскі
------

1. ↑  Розпорядження Кабінету Міністрів України від 7 листопада 2014 р. № 1085 "Про затвердження переліку населених пунктів, на території яких органи державної влади тимчасово не здійснюють свої повноваження, та переліку населених пунктів, що розташовані на лінії зіткнення"

Спасылкі
--------

* Лагатып Вікісховішча На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Алчэўск
* Горадміністрацыя Алчэўска

| Луганская вобласць |
| --- |
| Раёны | 
* Антрацытаўскі
* Білаводскі
* Білакуракынскі
* Даўжанскі
* Крэмінскі
* Лутугынскі
* Маркіўскі
* Мілаўскі
* Навапскоўскі
* Новаайдарскі
* Папаснянскі
* Пэрэвальскі
* Сарокынскі
* Сватаўскі
* Слаўянасэрбскі
* Станычна-Луганскі
* Старабільскі
* Троіцкі

 | Сцяг Луганскай вобласціСцяг Луганскай вобласціГерб Луганскай вобласціГерб Луганскай вобласці |
| Гарады | 
* Алмазна2
* Алчэўск1
* Алэксандрыўск2
* Антрацыт1
* Бокава-Хрустальнэ2
* Бранка1
* Вазнэсэніўка2
* Галубіўка1
* Гірскэ2
* Даўжанск1
* Залатэ2
* Зорынск2
* Зымагір’я2
* Ірміна2
* Кадзііўка1
* Крэмінна2
* Кыпучэ2
* **Луганск**1
* Лутугынэ2
* Лысычанск1
* Маладагвардзійск2
* Міўсынск2
* Навадружэск2
* Папасна2
* Прывілля2
* Пэрвамайск1
* Пэрэвальск2
* Пэтрова-Краснасілля2
* Равэнькы1
* Рубіжнэ1
* Сарокынэ1
* Сватавэ2
* Севераданэцк1
* Старабільск2
* Сухадзільск2
* Хрустальны1
* Шчасця2

 |
| Пгт | 
* Байрачкы
* Барыўскэ
* Білаводск
* Білагорыўка
* Білакуракынэ
* Білалуцк
* Біларычэнскы
* Білэ
* Бокава-Платавэ
* Бугаіўка
* Вальяніўскэ
* Ваўчаярыўка
* Воранавэ
* Врубіўка
* Врубіўскы
* Вэдмэжэ
* Вэлыкакам’янка
* Вэлыкы Лог
* Вэргуліўка
* Вэрхні Нагольчык
* Ганніўка
* Гарадышчэ
* Гірнэ
* Гірнык
* Глыбокы
* Грушавэ
* Гэоргііўка
* Данэцкы
* Дубіўскы
* Дубовэ
* Есауліўка
* Запарыжжа
* Іваніўка
* Іваніўскэ
* Ізварынэ
* Калынавэ
* Камісарыўка
* Кам’янэ
* Камышуваха
* Картушынэ
* Катэрыніўка
* Клэновы
* Княгыніўка
* Краснадарскы
* Краснарычэнскэ
* Красны Кут
* Крынычанскэ
* Крынычнэ
* Крыпэнскы
* Кундручэ
* Лазіўскы
* Ламуватка
* Лозна-Алэксандрыўка
* Любыміўка
* Маламыкалаіўка
* Маларазанцэвэ
* Маркіўка
* Марыя
* Мілавэ
* Мэцёлкінэ
* Мырна Далына
* Мырнэ
* Мыхайліўка *(Пэрэвальскі р-н)*
* Мыхайліўка *(Равэнькыўскі гарсавет)*
* Навадар’іўка
* Навапскоў
* Навасвітліўка
* Наватошкіўскэ
* Нагольна-Тарасіўка
* Новаайдар
* Новаалэксандрыўка
* Ныжне
* Ныжні Нагольчык
* Ныжня Дуванка
* Паўліўка
* Пэтрапаўліўка
* Радаковэ
* Садова-Хрустальнэнскы
* Севэрны
* Севэра-Гундорыўскы
* Сімэйкынэ
* Слаўянасэрбск
* Сафііўскы
* Станыця Луганска
* Сыратынэ
* Сэлэзніўка
* Сэнцяніўка
* Талавэ
* Тацынэ
* Тошкіўка
* Троіцкэ
* Тэплэ
* Урала-Каўказ
* Успэнка
* Фашчыўка *(Антрацытаўскі р-н)*
* Фашчыўка *(Пэрэвальскі р-н)*
* Фэдарыўка
* Хрустальнэ
* Цэнтральны
* Чарнухынэ
* Чэлюскінэць
* Шахтарскэ
* Штэрыўка
* Шчотавэ
* Энгэльсавэ
* Южна Ламуватка
* Юр’іўка
* Ясэніўскы
* Яшчыкавэ

 |
| **Заўвагі:** 1горад абласнога значэння; 2горад раённага значэння |

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Слоўнікі і энцыклапедыі | Вялікая расійская (старая версія) · Britannica (онлайн) · Сучаснай Украіны |
| Нарматыўны кантроль | LCCN: n2005021918 · VIAF: 143276205 |