На пярэднім плане былы будынак штаб-кватэры Ганконгска-шанхайскай банкаўскай карпарацыі  (руск.) (бел. (*The Hong Kong & Shanghai Banking Corporation — HSBC*) (злева), будынак Шанхайскай мытні (у цэнтры), раней — Банка шляхоў зносін (справа); на заднім плане будынак «Банд Цэнтра»
**Набярэжная Вайтань** (кіт. спр. 外滩, піньінь *Wàitān*; англ.: The Bund; іншыя назвы: Бунд, Банд, Шанхайская набярэжная, набярэжная) — участак вуліцы Сунь Ятсена (кіт. спр. 中山路, піньінь *Чжуншань Лу*, англ.: Zhongshan Road) ў Шанхаі (Кітай). Ён знаходзіцца ў межах былога міжнароднага сетлмента ўздоўж ракі Хуанпу ва ўсходняй частцы раёна Хуанпу. Звычайна пад гэтай назвай таксама аб’ядноўваюць будынкі і прыстані ўздоўж гэтай вуліцы і прылеглыя тэрыторыі. Насупраць набярэжнай праз раку размешчаны новы дзелавы раён Шанхая Пудун.

Назва
-----

Па-кітайску «вайтань» даслоўна азначае «знешні бераг». Англійскае слова *bund* мае значэння «набярэжная», «прычал» (як правіла, у азіяцкіх краінах). У англійскі гэтае слова, хутчэй за ўсё, патрапіла з хіндзі, у якім яно азначае «бераг», «водмель». У Індыі, Кітаі і Японіі існуе шэраг месцаў, якія ў англійскай мове носяць гэтую назву, аднак імя ўласнае *the Bund* амаль заўсёды азначае дадзены ўчастак набярэжнай у Шанхаі.

Гісторыя
--------

На набярэжнай паралельна рацэ Хуанпу размешчана некалькі дзясяткаў еўрапейскіх каланіяльных будынкаў, у якіх калісьці размяшчаліся шматлікія банкі і гандлёвыя кампаніі Вялікабрытаніі, Францыі, ЗША, Расіі, Германіі, Японіі, Нідэрландаў і Бельгіі, а таксама консульствы Вялікабрытаніі і Расіі. {{нп3|Генеральнае консульства Расійскай Федэрацыі ў Шанхаі||ru|Генеральное консульство Российской Федерации в Шанхае}} знаходзіцца ў гэтым будынку і па гэты дзень. Раён набярэжнай Вайтань размешчаны на поўнач ад старога горада Шанхая, некалі абнесенага каменнай сцяной. Ён пачынаўся як Брытанскі сетльмент, будаўнічы бум у канцы XIX — пачатак XX стагоддзя ператварыў Вайтань у галоўны фінансавы цэнтр Усходняй Азіі.

Архітэктура
-----------

На паўтаракіламетровым участку набярэжнай размяшчаюцца 52 будынкі розных архітэктурных стыляў, такіх як класіцызм, готыка, неакласіцызм, барока, Beaux-Arts  (руск.) (бел. (бозар  (руск.) (бел.) і ар-дэко (Шанхай — адзін з самых багатых збораў будынкаў у стылі ар-дэко у свеце), дзякуючы чаму набярэжную Вайтань часта называюць «музеем сусветнай архітэктуры».

Сярод найбольш прыкметных будынкаў набярэжнай можна адзначыць гасцініцу «Peace Hotel», будынак HSBC і будынак Шанхайскай мытні. Будынак *Peace Hotel* (былы *Cathay Hotel*), таксама вядомы як *Sasoon Building*, быў пабудавана сэрам Віктарам Сасунам, якога называлі «гаспадаром паловы Шанхая». Яно дагэтуль вядома джаз-бэндамі, што іграюць у яго кафэ. На верхнім паверсе будынка першапачаткова размяшчаліся асабістыя апартаменты Сасуна.

Будынак *HSBC Building*, у якім цяпер размяшчаецца Шанхайскі банк развіцця Пудуна (*Shanghai Pudong Development Bank*), раней служыў штаб-кватэрай Ганконгска-шанхайскай банкаўскай карпарацыі  (руск.) (бел. якой не ўдалося дамовіцца аб паўторным выкупе будынка ў 1990-я з адміністрацыяй Шанхая, якая займала яго з 1950-х будынак быў пабудаваны ў 1923 годзе. У той час яго называлі «самым раскошным будынкам паміж Суэцкім каналам і Берынгавым пралівам».

Будынак Шанхайскай мытні быў пабудаваны ў 1927 годзе. на месцы ранейшага будынка ведамства, выкананага ў традыцыйным кітайскім стылі. Гадзіннік і бой былі выраблены ў Вялікабрытаніі як перайманне Біг-Бену.

На паўночным ускрайку Вайтаня знаходзіцца «Помнік народным героям», узведзены ў памяць аб загінуўшых у ходзе рэвалюцыйнай барацьбы ў Кітаі.

Дадаткова
---------

Набярэжная Вайтань, магчыма, з’яўляецца самай вядомай турыстычнай зонай у Шанхаі. Дзеля захавання гістарычных помнікаў вышыннае будаўніцтва ў ёй абмежавана.

Вайтань была адной з здымачных пляцовак фільма Стывена Спілберга «Імперыя Сонца»- першага пасля Другой сусветнай вайны амерыканскага мастацкага фільма, знятага ў Кітаі.

Вайтань фігуруе ў назвах некалькіх фільмаў, дзе дзеянне адбываецца ў Шанхаі 1920-30-х гадоў: гэта папулярны Ганконскі тэлесерыял «Набярэжная» (1980) і яго Кітайскі рэмейк «Шанхайская набярэжная» (2007), якія распавядаюць пра жыццё злачыннага свету набярэжнай і яе ваколіц. Анімэ *Dance in the Vampire Bund* парадыруе гэтыя фільмы і іх месца дзеяння — злачынны раён, які ў анімэ засяляюць вампіры.

Зноскі
------

Спасылкі
--------

* Будынкі на набярэжнай Вайтань
* Набярэжная Вайтань і прылеглыя раёны
* Фотаздымкі набярэжнай 1994 г.Архівавана 15 мая 2005.
* Стары панарамны выгляд набярэжнай Вайтань
* Падрабязны спіс будынкаў, размешчаных уздоўж набярэжнай

|  |  |
| --- | --- |
| ⚙️   Нарматыўны кантроль | LCCN: n2009013095 · VIAF: 140418718 |